E
50.
2003/10
uholdeen
33.
ALEA
Zestoako urteurrena
Urriaren 14ko gau ilun hura
z zuen uste askok urriaren 14ko arratsalde-iluntzean ibai
haziko urek nolako triskantza egingo zuten herrian. Ibai on-
doko bazterrak harrapatu zituen ur indartsuak eta hotelak, ba-
serriak eta lantegiak zikinez bete zituen. Mende erdia pasata ordea, herritarrek
gau hartan bizia galdu zutenak dituzte gogoan. Urak La Guipuzcoana autobu-
sa eta auto bat eraman zituen. Hemezortzi zestoar, azpeitiar eta azkoitiarrek galdu zuten bizia eta Errotazar baserriaren azpian hiru geratu ziren zerraldo. Egoeraren larriak eraginda laguntzera abiatu ziren bi
iraetar gaztek ere ezin izan zuten ezer egin
uraren haserrearen kontra. Duela berrogeita
hamar urteko kontuak irakurriko dituzue orriotan eta baita gertaera larri hura bihotzez
kontatu diguten herritarren testigantza ere. Makina batekin hitz egin gabe geratu gara
orriotan denerako tokirik ez dagoelako. Gerta-
eren xehetasunetan akatsak badirela ere ohartuko zarete beharbada. Gau hartako gertaerak zuzenzuzen jasotzea ezinezkoa dela jakinda ere, tragedia hura gogoratzeak merezi duela pentsatu dugu. Aurrez barkamenak.
Gipuzkoa osoa harrapatu zuten urriaren erdiko uholde haiek, baina Zestoan adinako hondamena ez zen inon ezagutu. Probintzian 27 hildako izan ziren eta horietatik 23 Zestoan. Autobusa, autoa eta Errotazar bihurtu dira protagonista (hildakoak horietan izan baitziren), baina gau hartako ur haserreek hondamena herri guztian zabaldu zuten: Jazinto Igarataundi eta Ixabel Pe単agarikano zauritu ziren Errotazarrek azpian harrapatuta eta Bainuetxea, ibai bazterreko industriak eta Lasaoko eta Iraetako base-
A
rriak urak hartu zituen. Argindarra joan zen eta gaua ilunpeak irentsi zuen.
U T O B U S A
U R A K
H A R R A P A T U T A
Donostiako Gipuzkoa Plazatik arratsaldeko 18:00etan atera zen La Guipuzcoana konpainiako autobusa Azkoitirantz, ia beteta. Zestoara heldu baino lehenxeago, Osinbeltzen, ezin izan zuen aurrera egin. 40 bat zentimetroko ura zegoen errepidean. Juan Zubizarreta azkoitiarrak (gidaria), Jose Manuel Iraetak (autobusaren jabearen semeak), Juan Zuzuarregik eta Jose Olaizolak autobusetik jaitsi eta herrira laguntza bila joatea erabaki zuten. Itzuli zirenean erre-
G
pidean metro eta erdiko ura zegoen. Autobusa sokaz heltzea lortu zuten eta beste bost pertsona gehiago atera ziren autobusetik. Autobusean geratu ziren bidaiariak konturatu ziren beraien bizitzak arriskuan zirela. Horien artean Loiolara nobizia moduan zihoan 17 urteko Maria Asuncion Arrue de Pablo donostiarra zegoen. Egoeraren larriaz jabetuta, neska buru zela, errosarioa errezatu zuten denek. Gaua aurrera zihoan eta Donostiatik ez zuten inolako laguntzarik bidali nahiz eta Zestoatik etengabe eskatu.
O I Z E K O O R D U B I A K T E K O A G O N I A
A R-
Joxe Olaizola, Joxe Uria eta beste iraetar batzuek autobusaren atzetik zetorren autokoei laguntzea erabaki zuten eta baita bertara gerturatu ere. Akordatzerako ordea, urak autoa eraman zuen barruan ziren bidaiariekin eta baita Uria eta Olaizola ere. Bitartean autobusak bere hartan jarraitzen zuen. Juan Mari Agirre Azpeitiko korredoreak bere seme Angel autobusetik alde egitera behartu zuen aurrez testamentua eginda. Juan Arozena autobuseko kristal bat hautsi eta uretara erori zen. Handik ehunka metro batzuetara jaso zuten bizirik. Maria Asuncion Arrue nobiziaren gurutzeari
1 9 5 3K O
D
URRIAREN
1 4K O
UHOLDEETAN HIL ZIRENAK
La Guipuzcoana autobusean eta autoan Z e s t o a r r a k : Jose San Juan Lafita, Maria Kerejeta, Juana Altuna, Migel Unanue A z p e i t i a r r a k : Juan de Dios Agirre, Maria Altuna, Josefa Unanue, Jabier Altuna, Maria Dolores Osa, Maria Etxeberria, Juliana Iturzaeta, Eusebio Agirrezabal, Bernabe Orbegozo A z k o i t i a r r a k : Jose Maria Ibieta, Pia Oiartzabal, Antonio Altuna, Ageda Berasategi D o n o s t i a r r a : Maria Asuncion Arrue de Pablo L a g u n t z e n s a i a t u e t a h i l z i r e n a k : Joxe Uria, Joxe Olaizola E r r o t a z a r b a s e r r i a e r o r i t a : Katalina Unanue, Maria Iraola, Itziar Iturria Autobusetik salbatu ziren bidaiarietako batzuk: Juan Zubizarreta, Jose Manuel Iraeta, Juan Zuzuarregi, Jose Olaizola, Juan Arozena, Manuel Azpiazu, Isidro Landa, Angel Agirre, Teofilo Polo, Urrestillako harakina, Justo Romualdo Larra単aga, Martzelino, Nikolas
bidaiari guztiek muxu eman zioten egoeraren larritasunaz jabetuta. Agonia osteguneko goizeko ordubiak arte luzatu zen. Sokak eten ziren eta autobusa urak eraman zuen, barruan zihoazen guztiak eramanez.
O L U A
Urak bere onera etorri baino lehen hasi ziren herritarrak gorpuak jasotzen, biharamun goizean. Hurrengo egunetan, besteak beste, Beduan, Arroan, Getarian eta Txiribogan aurkitu zituzten gorpuak. Autobusa Iraetatik 200 metrora aurkitu zuten, presa azpian. Urriaren 16ko gauean hil-kapera jarri zuten herriko udaletxean eta hurrengo egunean egin zen hileta-elizkizuna. Ordurako aurkitu zituzten gorpuen lur-ematea egun berean egin zen. Urriaren 18an hildako zestoar, azpeitiar eta azkoitiarren alde egin zen hileta elizkizuna eta egun hartan (eta bezperan) maila handiko agintariak etorri ziren herrira. Besteak beste, gotzaina; gobernadore zibila, Foru Aldundiko lehendakaria; Francoren ordezkari bat, Donostiako eta beste herri ugaritako alkateak. Urriaren 20an Obra Publikoetako eta Industriako ministroak etorri ziren Joxe Olaizola eta Joxe Uria iraetarren senideei egindako ekintza "heroiko"arengatik 62.500 pezetako kalte-ordaina eskaintzera. Senideak lurperatu zituzten eta bazterrak garbitu ere bai, baina gau hura ahaztu ez. Hor dirau, harrobiaren ondoan, autobusean hildakoen omenez altxatako monumentuak (bere urtemugarako txukundua eta lorez jantzia). Iraetako kaleari ere Olaizola eta Uria izena jarri zioten, gau ilun hura zestoar guztien gogoan betiko gera dadin.
T
E S T I G A N T Z A K ANTONIO ARRIETA Autobusean hil zen Zabaleianeko Juana Altunaren semea
Oso gaizki zegoen osaba Inaxio bisitatzera joan ziren senideak. Osaba Nikolas eta Martzelino, Antonio eta bere emaztea (Ageda Berasategi), Jabier nire lehengusua (Inaxioren semea), izeko Maria eta nire ama Juana ziren autoan. Itzuleran Osinbeltzen pasa ezinik geratu zirenez, errazago pasako zelakoan autobusera igo ziren. Osaba Nikolas eta Martzelino salbatu ziren (azkenak autobusetik atera eta orduak pasa zituen posteari helduta). Gainerako senide guztiak hil ziren. Urriaren 15era arte ez genuen berririk izan. Nahiko lan bagenuen etxean (Lasaoko Errotan). Gure ukuiluan ura zenbat igotzen zen begiratuta asmatzen genuen Alberdinen autoak pasa ezinda noiz geratzen ziren. Euria nola botatzen zuen ikusita senideak Zarautzen geratuko zirela pentsatu genuen. Hurrengo egunean "Zabaleianeko horretan ederra pasa dek!" eta horrelakoak entzun nituen. Gure ukuilutik aterata geneukan ganadua zaintzen ari nintzen. Etxera joateko esan zidaten eta nik ezetz. Banekien etxean zer zegoen. Etxera joan eta koadroarekin aurkitu nintzen.
...
BITTOR ZUZUARREGI A u t o b u s e t i k b i z i r i k a t e r a z e n J u a n Z uzuarregiren semea
Nire aitak autobusean alferrik zegoela pentsatu zuen. Zapatak eta galtzerdiak kendu, galtzak jaso eta errepidetik Zestoara etorri zen. Hainbesterainoko problemarik ez zegoela-eta batzuk barre egin zioten. Emakumeak ere baziren han eta arropak jasota ez ateratzeagatik han geratu ziren. Aita eta Juan Arozena autobus berean zetozen. Gizon hori Zarauzko udaltzainen buru zen. Azkoitira omen zihoan, egun batzuk lehenago iloba jaio zelako. Pastelak hartuta zihoan Zarauztik Azkoitira. Gogoan daukadan autobuseko beste bidaiari bat Manuel Azpiazu da. Azpiazu hori autobuseko kobradorea zen eta nire aita eta gizon horren emaztea lehengusu propioak ziren. Azkeneko momentuan irten omen zen autobusetik eta mendiko harri artean ordu mordoxka bat eginda gero salbatu zuten. Pare bat egun pasa zituen gure etxean errekuperatzen, zizko eginda zegoen gizona. Nire aita behin herrira etorrita telefonoz batera eta bestera deika ibili zela gogoan daukat, laguntza nondik etorriko.
ERRAMUN AZPEITIA, "BELTZA" Uholdeen biharamunean gorpuak jasotzen ibili zen
Aita eta biok Arroagoitik Guztiok Batera lanera gindoazela Joakin nagusia topatu genuen bidean. Hala galdetu zigun: "Nora zoazte?" eta guk "lanera". Nagusiak: "Urak autobusak eta denak eraman ditu-eta!". Trenbidetik ikusten genituen gorpuak eta lehenengo nobiziarena jaso genuen. Abitua, liburua eta errosarioa zeramatzan, nire edade ingurukoa izango zen. Uretara Aizarna aldeko menditik sartu ginen, Pagio dagoen tokitik. Egun guztia gorpu bila pasa genuen. Albaitaria ( Jose San Juan Lafita), arbolaren kontra aurkitu genuen, Amilibia aldean. Hiru edo lau sartu ginen uretan, horien artean, Arroabeko Don Ramon apaiza eta Xipri (Sasi-
kua). Ur handia zegoen eta lekutako korrontea! Zuloren bat egongo ote zen ere beldur ginen. Zazpi gorpu atera genituen. Hainbeste azaltzen ziren lokatz artean! Jende gutxi sartu zen haien bila, iraetarrak oso desanimatuta zeuden. Perratzailenekotik hartutako karroan gorpuak kargatu eta Iraetako elizara eraman genituen. IXABEL PEĂ‘AGARIKANO Errotazarren zauritutakoa
Errosarioko bigarren misterioan nindoala leihoa jo zuten. Errotatxotik zetozen Ixiartxo eta amona. Urak beti hartzen zuen lehenengo Errotatxo. Halako batean, zarata entzun, sukaldeko atea ireki, eta Liliko mandioa gainera zetorkigula ikusi nuen. Esan ohi da Errotazar erori zela, baina Errotazar mandioak bultzata erori zen. Mandioa erori ez bazen Errotazar ez zen eroriko. Egur artean eta uretan geratu nintzen. Ura irentsi eta ura irentsi ari nintzen. Halako batean farolaren argia ikusi nuen eta eskua jaso nuen. Osaba Rikardok ikusi ninduen eta hark kendu zizkidan egurrak gainetik. Errotatxoko amona zapalduta hil omen zen. Katalina berriz, ohean topatu zuten tapa-tapa eginda. Sustoarengatik hil zela esaten zuten. Nik banekien nire hiru haurrak ondo zeudela, bai bainekien logelan zeudela eta alde hura ez zela erori. Nik hanka hautsi nuen eta Pedrok eta Errotatxoko Karmenek ere bazuten zeozer. Zauri handienak ordea, Jazintok izan zituen. JUANITA REGIL Bainuetxeko dendaria
Urriaren hamabostean ixten zen garai hartan Bainuetxea eta urriaren hamalaua zenez, Alamedako denda jasotzen ari nintzen. Iluntzean etxera joan ginen, inola ere pentsatu gabe horrelakorik pasako zela. Artiara joan nintzenean oihu tristeak entzuten genituen autobusa geldituta baitzegoen eta etxetik dena entzuten genuen. Hurrengo goizean kalera joan nintzen eta urak autobusa eraman zuela esan zidaten. Bainuetxera joan ginen zer pasa zen ikustera. Hotela buelta guztian har-
tuta zegoen. Zuzendaria, bere arreba, iloba eta neska Casa Entradan (orain frontoia deneko hortan) zeuden uharte batean bezala, urez inguratuta. Trenbide aldetik leiho batera ohol bat jarri zen pasatzeko eta kafesnea eta jateko zeozer pasa zitzaien. Ura jaitsi zenean lokatza ikaragarri geratu zen. Ateetatik eta leihoetatik egurrak sartuta zeuden. Hoteleko zoluko oholak altxata zeuden. Artian egunak pasa genituen lorik egin ezinda. Oihuak bertan balira bezala entzuten genituen. Hala ere, gurea errazago pasako zen beste batzuena baino. MARITXU IRIBAR ErtxiĂąondon zegon uholdeko garaian
Urriaren 15ean, goizeko zazpiretan, leihoko kristala jo zuen norbaitek. Atea ireki eta azpeitiar bat zen (Angel Agirre). Autobusekoa zela esan zigun, ErtxiĂąa aldera salto egin eta zuhaitzari helduta pasa zuen gaua eta goizean gure etxeko argia ikusita etorri zen. Autobusean aita zegoela esan zigun eta baita neska gazte bat ere. Autobusa urak eraman zuela eta aitaren eta autobusean ezagutu zuen 17 urteko neskaren gorpuen bila joan nahi zuela zioen. Busti-busti eginda zegoen eta arropak aldatu eta Iraeta aldera abiatu zen. Arropak entregatzera etorri zen gizon hura. Entzundakoen arabera, Maria Kerejetak esaten omen zuen ez zela ezer pasako, 60 urte bazituela eta ordura arte ez zela apartekorik gertatu uholdeetan. Autobuseko aulki gainetara igo behar izan zuten ordea. Etxetik autobusekoen kurrixkak entzun genituen gau hartan. Errotazarko desgrazia ere ez zait ahaztu. Etxea erorita, gurean (Olalden) egon ziren bizitzen, berria egin bitartean.
...
SEBASTIAN GOENAGA (PORTTU) Autobuseko bidaiariak salbatzera joandakoa
PILAR URIA Autoari laguntzera abiatuta hil zen Joxe Uriaren iloba
Gure osaba, Akertxanekoa eta beste batzuk tabernara joanak ziren tertulira. Akertxanekoa nire edadekoa zen, 19 urte. Nire osabak uholdeen egun hartan bete zituen 28 urte. Ilunpe bizi-bizia zegoen gau hartan. Tabernakoak joan ziren autobusekoei laguntzera, gurea eta Akertxanekoa autokoei laguntzera joan zirela esan ziguten. Hurrengo egunera arte, goizaldera arte, inork ez zigun esan zer gertatu zen. Lasai egoteko esaten ziguten Joxe harrobian asko ibilitakoa zela eta hango berri bazuela. Familiakoek ez beste denek bazekiten. Aizarnazabalen agertu zen gurea. Ez omen zen ito. Kopetean marka bat zeukan, egurren batek edo jo omen zuen. Gu Otxokora eraman gintuzten. Gure sukaldeko ekonomika urak hartuta zegoen, metro bateko ura egongo zen, pentsa ezazu Iraetako ibai bazter hura nola zegoen. Hiru metro harrapatuko zituen! Etxeak-eta konpontzen dira, lokatzak garbitzen dira, baina guri beti falta.
Autobuseko kobradorea etorri zen Koiote tabernara laguntza eske. Baleriano Landa, Inaxio Mendizabal (Braskillu), Joxe Iriondo, Don Emeterio apaiza, uste dut Jesus Aizpurua (Txispas) eta ni uretan sartu ginen. Lehenengo kolpean autobusaren kontra jo genuen, korronteak eramanda. Autobusekoak ondo zeuden orduan. Ura jaitsiko zela uste zuten. Menditik bi metrora zeuden eta tarte horretan egundoko korrontea sortu zen. Korronte hark Don Emeterio eta Braskillu eraman zituen eta argiko posteari heldu zioten. Handik guk atera genituen. Eskapa latza egin zuten. Gero, geure artean katea egin eta taka, taka, taka mendira atera ginen. Kate hura hautsi bazen urak denak eramango gintuen. Autobuseko gidaria nirekin ibili zen mendiz mendi. Bizkarretik gogor heltzen zidan eta mina egiten zidanez, bere besoa kentzeko keinua egin nuen eta segituan esan zidan: "Ez zaidak laga Jainkoagatik!". Menditik ikusten genituen besteak, baina ez zegoen zer eginik. Halako batean norbaitek soka atera zuen eta autobusa lotu zuten. "Orain seguru ziok" esan genuen. ANA MARI ETA MARITXU OLAIZOLA Autoari laguntzera abiatuta hil zen Joxe Olaizolaren arrebak
Kaminerokoa etorri zen Akertxanera eta hark esan zigun autobusa geratuta zegoela. Joxeri berarekin joateko eskatu zion eta biak joan ziren. Hurrengo egunean goiz-berandu arte ez zen inor etorri ezer esatera. Guri bi nahigabe gertatu zitzaizkigun uholde haietan. Batetik, anaia galdu genuen eta bestetik, bera gabe geratu ginen, aurkitu gabe geratu zen gorpu bakarra izan baitzen berea. Udaletxera behin baino gehiagotan jo dugu Osinbeltzen dagoen monumentua txukuntzeko eskatuz, akordatzen baikinen aurten 50 urte zirela. Aurrerako handirik ez ziguten eman eta hilaren 15ean loreak hartuta joan ginenean, orduan ari ziren txukunketa lanak egiten. Beharbada batzuentzat kontu honek ez dauka inportantzia handirik, baina guretzat bai. Guk senidea galdu genuen eta baita gorpua ere. Ezer gabe geratu gara, monumentua, horixe da geratu zaigun gauza bakarra.
ONINTZA
IRURETA
.
E
&
Euskalgintzaren aurkako beste eraso bat… Euskaldunon Egunkaria itxi eta zortzi hilabetera beste zortzi atxilotu euskararen normalizazioaren alde lan egiteagatik… Milaka eta milaka lagun elkartu gara berriro euskarari bai esateko... Euskal kulturgintzak ez dio inori gerrarik egiten, baina etengabe eraso egiten digute... Gisa horretako hainbat eta hainbat esaldi eta mezu esan, entzun, hausnartu eta errepikatu ditugu azken egun hauetan. Azkena atxilotutakoak kalean badira ere, urriaren 18ko manifestazioko espirituak hortxe dirau, eta euskalgintzak, oraindik ere, jo-puntuan jarraitzen du. Dena den, otsailean bezala, agian ozenkiago, alderdi politikoei egin dizkie deirik eta eskaririk behinenak euskalgintzak. Ez dakigu zer neurritako erantzuna etorriko zaigun alderdi politikoetatik. Hala ere, aitortu beharra dago, urriaren 18ko deialdiari begirune handia erakutsi zietela hemen bertoko alderdiek, ordezkaritza zabala agertu baitzen manifestazioaren lehen lerroetan. Benetako erantzuna izatea espero dugu, ez dadila izan, otoi, errukiak zipriztindutako behinbehineko konpromisoko erantzuna; egia esateko, euskalgintza nahiko errukarri badago ere. Baina idazle ezagun batek Berriaren lerroetan aipatzen zuen bezala, "Besteak madarikatzen hasi beharrean, gure politikariak madarikatzen hasi beharko dugu –edo zirikatzen gutxienez–..." Paradoxa bada ere, manifestazio buruan joan zirenak madarikatzen hasi behar.. Barka biezagute! Neofrankistak eta haien akolitoak madarikatzen jarraitzea alferrikakoa baita, haien erantzuna jakinekoa da. "Zerbait egin beharra dago, elkartu egin behar dugu", gero eta ozenkiago entzuten diren aldarriak horiek ere, baina topiko bihurtzen ari zaizkigunak. Bada beste aldarri bat ere, bozgorailuetatik hainbeste entzuten ez dena, baina lagunartean eta ahots behereaz gero eta gehiago, sutsuago ere bai, adierazten dena. Beste idazle baten idatzian, zenbaiten iritzia aipatzean, "Etxean talde armatu bat edukitzeak kaltea besterik ez dakarrela eta hori konpondu beharko genukeela lehenik" irakur zitekeen. Hemengo alderdi politikoek egungo egoera larrian euskalgintzari agertu dioten begirunea aipatu dugu. Etxean daukagun talde armatuak begirunerik agertuko ote lioke euskalgintzari, baldin eta hainbat eta hainbat euskaltzalek buruan dugun gisako eskaririk egingo balio euskalgintzak? Mereziko ote luke saiatzeak? Egia esan, ez dago esperantza gehiegi edukitzeko motiborik, baina... Nola diren gauzak; euskalgintzak beti iritzi eta pentsaera guztien gainetik egon behar duela aldarrikatzen ibili gara eta orain inoiz baino ozenago exijitzen dugu alderdi politikoen eta politikarien babesa. Baina kontuak halaxe dira, guztiok elkarren beharra dugu, euskalgintza herrigintza ere badelako.
?¿
d a n b o l i nEK
E Z D U B E R E GA I N H A RT Z E N A L D I Z K A R I A N A D I E R A Z I TA KO E S A N E N E TA I R I T Z I E N E R A N T Z U K I Z U NA
a rgitaratzailea : Danbolin Zulo elkartea. Kultur Etxea. Telefonoa:
943 147 123
Gurutze z/g. 20740 Zestoa (Gipuzkoa)
e-mail: danbolin@topagunea.com
d anbolin : Jone Bergara, Edurne Korta, Olaia Salegi, Manuel Arregi, Jon Artano, Nagore Telleria, Urko Canseco, Margari Eizagirre, Joxeba Larrañaga, Onintza Irureta, Alazne Olaizola
d iseinua eta maketazioa : Eneko Aristi i nprimategia : Gertu (Oñati). l ege gordailua : SS-1108/2000 ISSN : 1576-9429
78 10 12 14 16 17 18
E
U S K A L G I N T Z A R E N B I D E G U R U T Z E A K E T A G U R U T Z E- B I D E A K
INKESTA
ENBIDOA
ZESTOAKO PILOTARIAK PILARIKETAN
DANBOLIN- Z U L O
JARDUNIAN JABIER BOUZAS
UDALETIK
AGENDA
ZERBITZUAK
a
Nola ikusten duzu Zestoa? Oso tristea eta aspergarria. Ez dago ezer herrian, taberna asko itxi dira, dendak ere bai, gauza asko erostera kanpora atera beharra dago. Oso gaizki ikusten dut. Etorkizunean zerbait jartzen bada hobetuko da, baina bestela‌ Ba, momentuan hau trsite samarra dago, baina Arroako industrialde horrekin eta gero Ekaingo Erreplikarekin ba nik uste hortik piztuko dela herria, turismo aldetik. Orain, lan aldetik eta... ez dago jende gaztearentzat lanik eta jende asko beste herrietara joaten da. Xabier Iriondo 61 urte
rgazkirik ez, mesedez
Enriketa Antero
69 urte
Tristea eta elkartasun falta izugarria. Jai giroan, jai batzordean eta, ikusten da jendea kexatu asko egiten dela, baina gero ez duela parte hartzen. Jendeak badu gogoa herria bizitzeko eta animatzeko, baina inork ez du ezer egiten eta denok elkartuko bagina ba... herria askoz biziago eta erakargarriagoa izango litzateke. Jaxone Eizagirre 31 urte
Dirudienez, mundu honetako bihotz oneko zenbait oso kezkatuta dago erretzaileen osasuna pikutara doala-eta. Lo hartu ezinik dabiltzanez, pentsatu eta pentsatu aritu dira eta ideia geniala okurritu zaie: argazkia! Tabako paketeari argazkia jarriko diote, eta ez nolanahiko argazkia. Minbiziak jotakoak, hortzik gabekoak, osasun eskaseko gizon eta emakumeak iruditan. Beste behin ere, erretzaile gizajoak osasun kalteetatik, oinazeetatik, bizi itxaropen murriztutik babestu nahi dituzte. Nire galdera hauxe da: Baina ba al da mundu honetan erretzea osasunarentzat kaltegarria dela enteratu ez den despistaturik? Erretzaileak motzak dira ala? Badakite. Badakite erretzeak osasuna lurperatzen diotela. Bihotz onekoak argazki morbosoenak aukeratzen ariko dira, baina alferrik ari dira, ez dute erretzailea konbentzituko. Erretzailea ezin da konbentzitu argazkiekin, tabako paketea ezkutatuta, zigarroa ahotik kenduta... Ondorioak latzak dira: ordura arte baino gehiago erretzeko arriskua eta batik bat kristoren malaletxea. HOR KONPON MARI ANTON! Nola konbentzitu erretzailea? Niri modu bakarra okurritzen zait: Esaiozu muturren aurrera bota berri dizun ke horrek arnasarik hartzen ez dizula uzten. Esaiozu sekula husten ez duen hautsontziak kristoren kiratsa botatzen duela. Esaiozu berarekin batera afaltzen duzunean postrerako gordeta zenuten Olaldeko gaztak usainik ez duela. Esaiozu ez daukazula bere osasuna zaintzeaz arduratzeko intentziorik, baina zureak kezkatzen zaituela. Batzuek (erretzaileek eta ez erretzaileek) horri biziatua akorralatzea deitzen diote. Nik uste nuen horri edukazioa deitzen zitzaiola. Lantokian lankideak izorratzen dira, etxean etxekoak, afarian aldamenekoak... "Niregatik ez bada bestearengatik!" esatea eta kunplitzea asko eskatzea da ezta? Argazkidun paketeak azaldu al dira? Nik ez ditut ikusi, baina zain egongo naiz. Inguruko erretzaileen eguneko dosia neurtuko dut. Baietz gehiago erre! O N I N T Z A I R U R E T A
Nola ikusten dudan? Ba, gero eta ezezagunagoa, etxe berriak asko eta‌ gero eta taberna gutxiago eta pixka bat hilda ematen du. Pinta onik ez du etorkizunera begira. Egoitz Irure 25 urte
Ba nire ustez Zestoa orain motel samar dago, itzalduta bezala baina nire ustez pasako da hau eta momentu hobeagoak etorriko dira hemendik bost edo hamar bat urtera, berdin lana, giroa, biztanle kopurua‌ uste dut baietz, bestela desagertu egingo da! Konfiantza izan behar dugu.
Henry Matsutani Junior 38 urte
E
9
Ondo. Beno, zerbait falta zaio, piszina bat eta zinea edo, baina bestela giro nahiko ona dago. Hori norberak jarri behar izaten du. Guk geuk jartzen dugu. Ohiane LarraĂąaga 11 urte
n b i d2 oa
"Zestoako harrobia hori da erokeria..." Horrela zioen Lin Ton Taun-en abestiak. Zestoarra zinela esanez gero, "A! Zestoako harrobia" erantzuten zizuten jarraian. Urte haietan, harrobiaren ustiaketa basatiak paisaian eta naturan kalteak sortzeaz gain, herrian eragin nabarmena izan zuen. Kalte-ordainak eskatuz hasi ziren herritarrak, Herri Batzordea sortu zen, gerora Herri Ekimena. Salaketa, kontzientziatze lana, proiektu txikitzaile horren aurkako borrokak herritarren babes zabala jaso zuen. Hainbat eratako mobilizazioak egin ziren: argiitzalketak, manifestazioak, errepide mozketa, eztanda galaraztea... Herritarren presioak alderdi politikoen eta instituzioen jarrera aldaketa lortu zuen. Cantera de Zestoa S.A. enpresaren jarraipena egiteaz gain, hainbat neurri hartzen joan dira urteotan. Elurrezko bola bat balitz bezala handitzen joan da. Eraginak gutxitzen joan diren heinean pixkanaka herritarron artean itzaltzen joan da gaia; auziak aldiz, bere horretan jarraitu du, ebazpenak helegiteak ekarri ditu, erabakiek betebeharrak, prozesu judizial andana sortu da, orain arteko neurri eta erabaki guztiak Azkune jaunaren enpresaren aurkakoak izan dira. Ondo-bidean, datorren azarotik aurrera harrobiko ustiaketa historiara pasatuko da. Udalak adjudikatutako kontratua amaitu ostean, zientoka milioiko irabaziak eman dituen inguruko portu eta proiektutzarretan erabili den harrien hutsunea baino ez da geldituko. Nola berreskuratu mendia? Nork? "Marroia" horri deitzen zaio. Kontuak kontu, istorio hori ondo amaituko dela dirudi, baina ez dut baikorregia agertu nahi, ikusi besterik ez dago gure agintari profesionalek naturarekiko eta natur baliabideekin duten jarrera: Itoizko urtegia, Boroako Zentral Termikoa, Abiadura Handiko Trena, 2 x 2 autobidea... Adibide gehiegi gauza onerako. Gutxi batzuen interesak herritarren interesen gainetik dauden garaiotan adi egotea ezinbestekoa da, herritarren hitza eta txakurraren putza antzekoa baita askorentzat. Baina bakoitzari berea. Zestoako herritarron garaipen bezala ulertzen dut harrobiaren itxiera, hori horrela izan dadin bere ekarpena egin duten guzti-guztiena. Bada ordea zapore gazi-gozoa uzten didan zerbait honetan guztian. Herritarroi aurpegira barre egin eta prepotentzia osoz jokatu duen gizon baten enpresaren iragarkia herriko futbol talde nagusiaren ekipajean eramatearena. Ederra da gurea gero!. Esaera zaharrak dion bezala, zenbat buru hainbat aburu. "... Aida-ren esamesek orain dute garrantzia..." J O S E B A A L B E R D I
b
JUAN ARTETXE
ETXABE IV.A
A p a r t e k o m a i l a a itortzen zaio, 1 9 3 0 . e n e a n 2 2 u rte zituen pilotari honi. Izugarrizko amorrua jartzen omen zuen partida g u z t i e t a n e t a i k u s l eek begirune handia o m e n z i o t e n ; e s k u t atik gaizki ibiltzen omen zen, hori omen z u e n a r a z o a . B e r e b e r ezitasunak honako h a u e k : S u j u g a d a f u n d am e n t a l e s l a c o r t a d a r รกp i d a , d u r a y u n p o c o l a rga... Es รกgil y seguro en d e f e n s a d e l o s c u adros delanteros, y tiene saque fuerte y bien cruzado.
KARMELO ETXAB
E s p e r i e n t z i a h a ndiko pilotaria zel a i p a t z e n d a l i b uruxkan. Gaztetak zangoan bizkorta suna zertxobait galduta ere, bere a p a r t e k o j a k i n d urian bilatzen ome zituen pilotarako baliabideak. Izug rrizko loreak bota tzen dizkio idazle Karmelori: El mej pelotari delantero que hoy pisa canc (...) Carmelo Echa es el "artista" de l cortada de derech "rincรณn", dura, r e t o r c i d a . . . b u scando el "choco".
Zestoakopilotar Zaragoza1930
ada denbora pixka bat Jesus Irureta liburuxka bitxi batekin etorri zitzaigula danbolinerako gauza interesgarriak agertzen zituela eta. Berrogeita lau orrialdeko liburuxka hura 1930ekoa zen, eta urte hartan Pilariketan Zaragozan jokatu ziren eskuzko pilota partiden egitarau agertzen zuen zehatz-mehatz. Baina jatorrizko liburuxkaren fotokopia izanik, irudiak hartzeko eta aldizkarian txukun antzean eskaintzeko eragozpenak ikusi genituen. Gaia txoko batean gelditu zen, inola ere ez baztertuta. Baina azkenean, originala topatu dugu, Xabier Iriondok zeukan bat, nola ez, Anastasio Alkortak oparituta. Liburuxka horrek garbi agertzen digu garai batean ere, agian orain baino sarriago, punta-puntako eskuzko euskal pilotariak hemendik kanpora ere joaten zirela pilotan jokatzea.
E
a
ETXABE III.A
o -
en
aaeak jor o chas. ave la ha al
BERNARDINO IRURETA
IRURETA I.A
1
B i s t a h a n d i k o a t z e l a r i b e z a l a a g e r t z e n z a i g u . A t z elari aurkaria asko mugitzera behartzeko gaitasun berezia omen zuen. Liburuxkako informazioaren a r a b e r a , Z a r a g o z a k o p i l o t a l e k u a n a t z e l a r i e n a r t ea n m a i l a r i k h a n d i e n a b erak ematen omen zuen. Ez dira laudorioak falta: El decano de los jugadores de Cestona: muy pelotari, y muy e f i c a z , d u r o e i ncansable. (...) es uno de l o s z a g u eros mĂĄs c o m p l etos del cuadro.
1
F E L I X I R U R E T A IRURETA II.A EZKERRA Pilotari indartsu bezala agertzen zaigu Irureta II.a, e s k u i n m o t e l s a m arrekoa izanda ere: A l m e n g u a r l a N aturaleza la fuerza de su brazo derecho parece que se ha r e c r e a d o e n a c u m ular en su izquierda la energĂa del rayo y d e l t e r r e m o t o j u ntos. Pilota mozten, nahiz txokora nahiz zabalera, apartekoa i z a n b e h a r z u e n F e l ixek, aurkariak asko b e h a r t z e n o m e n z i t u ena, eta pilotari indarra emateko itxura e g i n e t a k o n t u r atzerako dejada botatzen artista.
ariakPilariketan ..
Egitarauan agertzen denez, 1930ean sei partida jokatu zituzten hemengo profesionalek Zaragozano frontoian. Guztira hemeretzi pilotarik hartu zuten parte eta horietatik lau zestoarrak: Irureta anaiak, alde batetik; eta Etxabe III.a eta Etxabe IV.a bestetik; bata Artadin jaioa izan arren, gure herrian bizi izan zena, eta bestea Zestoan jaio eta gero Zumaiara bizitzera joan zena. Aipatu dugun liburuxka horretan sei partiden iragarkiak eta publizitate ugari eskaintzeaz gain, pilotari bakoitzari buruzko xehetasunak eskaintzen dira oso idazkera bitxian; pilotarien berezitasunak eta goraipamenak oso nabarmenak dira orrialdez orrialde. Horrela bada, interesgarria iruditu zaigu liburuxka horretako zenbait gauzatxo gure herriko aldizkarian argitaratzea, gure herriko kirolaren historian lekua aitortu nahian. M A N U E L A R R E G I
Marea zuria
Gipuzkoako Jubilatuen Elkarteak antolatuta eta Foru Aldundiaren laguntzaz, ibilaldi neurtua antolatu zuen Zestoako Jubilatuen elkarteak. Urtero izaten da martxa hau eta aurten Zestoarrek hartu dute ardura. 668 jubilatu izan ziren martxan, lauko taldeetan banatuta eta uniforme zuriz. Ibilbidea 9 kilometrotakoa. Zestoarrak 16 lagun, lau talde beraz. Herriko laukote batek lehendabizi irteteko ohorea izan zuen. Sastarrainen indarberritzeko jan edanarekin postua ere atondu zuten, horretarako kiroldegiko zortzi la-
gunek lagundu zuten eta primeran joan zen dena. Martxa bukatuta bazkaria izan zuten kiroldegian. Eta ondoren sari banaketa etorri zen. Laukote zaharrenari sari bat: 338 urte osatzen zituzten lauren artean, zaharrenak 93 urte, sasoia latza!! Eta beste saria herriko gizonezko eta emakume zaharrenari eman zioten. Kasu honetan Matilde Aizpurua eta Martzelino Olaizolak jaso zituzten oroigarriak, bejondeiela hauei ere!!! Eta gutxitxo nekatuta zeudenez arratsaldean herriko txarangarekin dantza egiteko aukera izan zuten. Eutsi horri, eta segi holaxe!!
d
San Biatortarrak Zestoan Argitaratu berria da Jo-
an Bautista Etxaburu San Biatortarraren (1923-2001) biografia. Jesus Maria Urrutia Goikoetxea da bere egilea. Hori horrela esanda ezer gutxi etorriko zaigu burura zestoar askori baina ondorengo argibideekin berehala piztuko zaigu jakin-mina. Joan Bautista Etxaburu Zestoako lagun mordoska baten irakasle izana zen San Biatortarrak San Jose ikastetxean egon ziren denboran (1941-1946). Aipatu ikastetxean Maristak egon ziren lehendabizi, eraiki zenetik 1941a arte; haien ondoren San Biatortarrak eta gero Lasalletarak (ikus danbolin 2000ko abendua, 3. zenbakia). Liburuak Joan Bautista Etxabururen bizitza osoa aztertzen du, eta Zestoan izandako garaiei hamar bat orrialde eskaintzen dizkio. Orduko zenbait datu historiko eta eskolako zailtasunak eta gorabeherak ditu aipagai Jesus Maria Urrutia egileak. Liburua ez dago salgai baina Zestoako liburutegian irakur daiteke. Benetan merezi du irakurtzea.
Orio, Zarautz, Getaria, Zumaia eta Zestoako zikloturistek irailaren 28an eman
zioten amaiera denboraldiari. Aurtengoan denboraldiko azken irtenaldiak helmuga Zestoan izan du. Horrela bada, inguruko zikloturistek txartelaren azken zigilua gure herriko udaletxe azpian jo zuten. Ondoren, berriro bizikleta hartu aurretik, Gure Txokoa Elkartean hamaiketakoa egin zuten. Mokadutxoarekin indarberrituta, pozik itzuli zen jendea kostaldera Gure Txokoako harrera eta hamaiketakoa biziki eskertuz. Hurrengo denboraldia ofizialki martxoaren lehenbiziko igandean hasiko da.
anb
3 Lamien doinuak saretik Internet sarean aurkitu ditzakegun gauzen oihartzunak iristen zaizkigu egunero. Batzuk egia, besteak, gezurra. Sarean edozer gauza topatu omen dezakegu eta hain xelebreak diren estatistikek diote ziberespazioan dagoen informazio guztia ikasi nahi badugu hamalau bizitza beharko genituzkeela. Edozer gauza topa dezakegu, baina gauza guztietan bezala nola bilatu, eta non bilatu jakin behar dugu. Zenbat alditan entzun ote dugu "Ordenagailua eta ni ez gara konpatibleak" edo beste honako hau, "Ez dut denborarik gauza horiek nola ibiltzen diren ikasteko". Aitzakia merke horiek ordea, ez dute baliorik dagoeneko eta nahi badugu guk geuk egiazta dezakegu egia edo gezurra den sareari buruz esaten dutena lamien doinuek. Maiatzean ireki zituen bere ateak Kz-guneak Kultur Etxean eta herritar guztien esku daude zortzi ordenagailu Interneten dohainik nabigatzeko. Kz-gunea Kultura Etxeko bigarren pisuan dago, musika eskolaren ondoan, eta bertaratzen bagara Olatz Machado edo Aitor Priya topatuko ditugu. Udara hasi aurretik Interneten nabigatzeko ikastaroak eman zituzten eta orain, oporretatik itzuliak, ikastaroekin berriz hasiko dira. Ikastaroek hogei orduko iraupena dute eta Aitor Priyarentzat "Ez dira astunak egiten, kasu askotan motzak izaten dira". Egunean bi orduko klaseak izaten dira, astelehenetik ostiralera, eta bi astetan ematen dira. Ordutegiari dagokionez hainbat aukera daude, jendeak erraztasunak izan ditzan. "Gunea bi aste jarraian goizez irekitzen dugu, bederatzietatik ordu batera, eta arratsaldeetan itxita egoten da. Gero, alderantziz, beste bi astetan goizez itxita egoten da eta soilik arratsaldez irekitzen dugu, lauretatik zortzietara", argitzen du Priyak. Ikastaroaren lehen egunetan ordenagailua nola erabiltzen den irakasten dute eta hirugarren egunetik aurrera sarean murgiltzen dira. "Ikastaroa zerotik hasten dela esan genezake, baina interneten sartzen garenean, trukuak eta programen funtzionamendua erakusten dugu, horregatik beti diot edonork egin dezakeela ikastaroa nahiz eta aurretik nabigatzen jakin", aldarrikatzen du Priyak. Ziberespazioa ozeano zabal baten modukoa da eta nabigatzen ari garela itotzeko arriskua dugu. Topatu nahi duguna ez aurkitzeko arriskua. "Ikastaro honen bidez oinarrizko formazio bat eskaintzen dugu, baina hala ere, nabigatzen jarraitu behar da ikasten jarraitzeko", dio Aitor Priyak. Nahi duenak noizean behin antolatzen diren ikastaro bereziak egin ditzake. Ikastaro horiek iraupen laburrekoak izaten dira, bi edo lau ordu, eta Internet sarean erabiltzen diren programak erakusten dira. Ikastaro horietan Outlook programa edo modan jarri den Messenger aplikazioak nola funtzionatzen duen eta bere maneiua erraztuko diguten trukuak irakatsiko dizkigute. Ikastaroen zerrenda handia da eta hemen ezin dugu sartu. Nahi duenak, eskura du informazio guztia Kz-gunea.net helbidean, baina jakina, ez badakizu nola nabigatzen den, edo ikastaroen inguruan lehen eskuko informazioa nahi baduzu, hobe duzu Kultura Etxera hurbildu. Han, Aitor edo Olatzekin hitz egingo duzu eta beraiek argituko dizkizue zure zalantza guztiak eta baita, ikastaroen berri eman ere. "Norbaitek Interneten erabiltzen diren aplikazio jakin bat nola erabiltzen den ikasi nahi badu, etor dadila eta hitz egingo dugu ea zer egin daitekeen. Ahal badugu ikastaroa antolatuko dugu", dio Aitor Priyak.
olin zulo
1
ARGIA ASTEKARIA EZA-
GUTARAZTEKO KANPAINA.
ARGIA astekariak, berau ezagutzera emateko Euskal Herriko hainbat erakunde eta komunikabiderekin batera aurrera daraman kanpainaren barruan ARGIA astekariaren 3 ale doan jasotzeko aukera eskaini dizuegu danbolinen irakurle guztioi, datorren alearekin batera. Ale horiek jaso nahi baldin badituzu, beraz, honako hau egin behar duzu: gure aldizkariarekin batera jasoko duzun postala bete eta bidali (ez duzu zigilurik behar). Euskal prentsak bizi duen une zail honetan, denok eskain genezakeen laguntzarik onena, hain zuzen ere, hauxe da: euskarazko egunkaria eta euskal prentsa erosi eta irakurtzea. Animo!
J a
ardunia-n
JabierBou zasOlaizo la,klasik omanoa morratua
bier, ia bi metro ko mutil puska, dugu askoazkenaldian ez ritza kaleetan. Albaita ko ri er h si u ik tan r egun Zaragoau g a et in eg k ikasketa ofizioaritza-injineru az ek n a d zi bi n za ira utzita bere af te ba e d al oa zi fi tan. O rtzelabati buruzko ze o ak et si u ag n o zi oa , posta elektronik u og ki iz d tu ka dak es baliatuz, kalean
moldatu eta
Danbolinen orrialdeetara
ekarri ditu-
gu. Jabier zikloturista da afi zioz, baina ez nolanahiko zikloturista, grinatsua da, eta karrerista profesiona len artean hain ospetsuak diren klasik oak egiteko grina hezurretaraino sartua dauka.
N o l a k o a d a h orrelako probetan parte hartzen duen zikloturista bat?
Zikloturista normalak dira, baina beste guztiak baino entrenatuagoak. Txirrindularitzaren mon umenHorrelako proba batean, 250-300 km inguru egitetuak deitzen dituzten prob a horieta- ko, 8-10 ordu pasa behar koak korritzen gozatu egite dira bizikleta gainean, eta n du, denboraldian zehar, ohi a ze harrapat baita sufritu ere, jakina. Be baino kilometro gehiago steak zaila izaki. beste, honako las egin behar dira lasterralterraldi hauek ditu dia prestatzeko. Bere eran- bere palmaresea Proba horietan leku n: Flandeseko Touguztietako zikloturistak eltzunak rra (2003/04/04, 255 km.-9 kartzen gara: iparramerior. 4 kar batzuk, italiarrak eta min- 26 km/h); Milan-San Remo alemanak asko, britainia(2002/06/02, 300 km.-9 or. rrak, belgikarrak, frantse54 min- 30 sak, euskaldun batzuk, kakm/h); (2002/06/09, 270 km .-9 or. talanak, madrildarrak‌ Partaideen artean jende 56 min- 26,5 km/h). heldua asko ikusten da; adibidez, ni ibili naizen azken probatan 50 urtetik gorako txirrindulari asko, agian gehienak, ikusten ziren.
N o l a p r e s t a t z e n d a h o r r e l a k o p r o b a b a t ? Z e r o ndorio izan ditzake?
Nire ustez, kontuan hartuta gu zikloturistak garela eta ez profesionalak, prestaketarik onena kilometroak egitea da. Jeneralean, denboraldi hasieran kilometro gutxi egiten dira, eta denbora pasa ahala, irtenaldiak luzatuz joaten dira. Adibidez, nik denboraldia urrian hasten dut, 60-70 km-ko irtenaldiak eginez. Gabonetan 100-120 km inguru egiten ditut, eta martxotik aurrera luzatu egiten ditut irtenaldiak 150-180-200 km egin arte. Proba ofiziala baino lau edo bost aste lehenago 200 km-ko saioak egiten ditut, eta bakarrik gainera; horrela, nola nagoen hobeto ikusten baitut. Gorputza ohitu egiten dut ordu
Profesionalak –eta konpainiya– Flandeseko Tourrean horma horietako batean
P r o b a h o r i e t a k o b a t z u e t a n t a r t e a n h a r b idea egon ohi da. Zenbat kilometro egiten duzue adokin gainean?
5
asko bizikleta gainean ibiltzera eta proba egunean bezala jatera eta edatera. Ondorioak, berriz, oso onak dira: fondo izugarria hartzen da, ez zara erraz nekatzen; azken batean, gogortu egiten zara. Jakina, ondorio txarrak ere baditu. Asteburuak erabili behar dira, neguan behinik behin, eta emazteak, arrazoi guztiarekin, esaten dizu beti berandu joaten zarela etxera bazkaltzera, bizikleta bere pare zaintzen duzula... Baina ikusten dute horrela zoriontsu zarela eta beraiek ere gustura egoten dira. Nire amari esaten diodanean horrelako froga bat egitera noala, beti gauza bera entzuten dut: "Nik esango banizu hara joateko..."
1
a oso lasai. zen zara, bain ilt ib an et kl zi bi uza bat da. Nirengoa beste ga do on en ar ob Pr ntzarik gagogorrena, zala ik ir ld ra er st la ta retzako eta gero nekatu ix da. Bukatu duez n ki be, Paris-Rouba re tasuna ukazun zorion da a in ba an e, et ud un za urrengo eg rik sentitzen. H zu ezer berezi duzu, behaaz josita nabari et uj ag ia zt gu gorputz inberatuta a besoak oso m et k ra ur ut m jasan tzak, esku beste dardara rbideetan hain ha ra di en en itz ot nt eg atuta se ak ere oso karg nk ha a et , a ro in ge eta iko zaigu, ba ian arraroa irud dituzu. Eta ag ena egun bat dena joateko on ri ho z, ne te esaten du a omen da. zikletan ibiltze bi n, re do on edo bi pasa g e h i a g o i b i l-
Paris-Roubaix probak 270 km ditu denera, eta horietatik 50-55 km ditu adokinekin. Ez dira tarte luzeak izaten: 500 metro ditu motzenak eta 4.000 luzeenak. Proba hori, gainera, dena ordeka da. Hala ere oso gogorra egiten da, adokin tarteak pasatzean gorputz guztia dardarka hasten da. Pentsa, lehen Kaleokerrezikletarekin egitekoak eta beste hiru an zeuden adokinak baino oke(75, 50, 25 km) mendiko bizikletentzat. rragoen gainetik 25 km/h-ko Era guztietako jendea joa ten da; azken abiaduran ibiltzea ez da txantxeParis-Roubaix proban hiru mila ziklotutakoa. rista ginen, eta Flandeseko Tourrean hoFlandeseko Tourrak 255 km gei mila. izan ditu aurten, eta 30 km inDenbora asko behar al d a h oguru harbidea. Baina proba horrelako proba bat pres tatzeko? Zer rretan adokin zati asko aldapa utzi behar izaten da a lbora? gogorretan daude. Azken harbiHorrelako froga bat presta tzeko ez da de zatia aldapa oso gogorra da, behar ezer berezirik, gog oa bakarrik. Nire Kapelmuur edo Gramont-eko kasuan, oso goiz, irailean edo urrian, eta horma. Luzeran 2.000 metro dimotel hasten naiz. Laster raldi horiek egin tu, eta tartean % 22ko maldak, ondoren atseden pixka bat hartzen dut, psiOndarbasora edo Endoiara igokikoki lasaitzeko, eta biz ikletaz ez nazkatzetzeko pasa behar diren tarte ko; eta emazteari dibortzia tzeko tentaziorik gogorrenen parekoak. ez emateko ere bai...
Proba edo klasiko luze h o r i e k z e r j e n d e m o t arentzat izaten dira?
Denontzako aukera dago froga horietan. Klasiko horietan hainbat aukera ematen dute. Adibidez, Paris-Roubaix proban 270, 190 eta 120 kilometroko ibilbideak daude, eta Flandeseko Tourrean sei aukera izaten dira: hiru (255, 140, eta 75 km) karrerako bi-
Lasterraldian txakalald ia etortzen bada, pajarak ematen b a d u , z e r g e r t atzen da?
g i ordu baino Bizikletan se d a ? N o nr a ezia beh al r e b t i a b r e z tzeko ? da gogo hori dik ateratzen ita bi ordutan,
ge zeko bi edo ho Bizikletan ibilt ibidez, atzerriad , ik N behar da. ik rr ka ba a io afiz ukoak, eta Piriek ditut gust ho ze lu i ld ra er ko last boan izanik igotzea, etxe al ak te da en m z, horrelarinioetako ste batzuk aldi Be n. ze at st gu ere, ez zait o dute aldapak a baino nahiag ite eg ak ob pr ko sfrutatzeko go ibiltzeko eta di an et kl zi Bi n, ia a. igotze urri eta gero, ag Hau dena irak proba hogoa behar da. sufritu dudala ko as du go an zat asjendeak es ela. Nik behint ina ez da horr ba n, ite eg ai ek ri gabe or ntxe eta zalantzarik t, du tu ta ru sf ko di rriz egiteko proba horiek be ro te ur ke nu sinatuko ea. e eta ahalbidea izat , urrian gaud
Pajara etortzen bada, ind arrik gabe gelditzen zara, oso ahul. Kasu horietan, onena gelditzea izaten da, presarik gab e ondo jan eta edan, eta indarrak bueltatzen dir ela ikusten duzunean, aurrera jarraitu. Hasie ran poliki-poliki, eta gero betiko martxan. Ho rregatik da hain inportantea gosea eta egarria eto rri aurretik sarri-sarri jatea eta edatea, txakalald irik ez izateko.
Horrelako proba baten a u r r e k o e g unak eta ondorengoak n olakoak izaten dira?
Aurreko egunak normalak izaten dira. Lanean ari bazara ezi n duzu astegunetan gauza gehiegi egi n. Pasta, arroza eta patata dezente jatea komeni da, karbono-hidrato ak gorputzean gordetzeko. Denbo ra baduzu
tsi da Udazkena iri enboraldian o hurrengo d k e n e o g a d r e i Jab aina ez egongo da. B a t i s a h n e z t a pents r r e t a n a uenboraldi ho d n e r r o t a d duen. dakigu terik izango i g e k a k r a m rrekoetako
JONE BERGARA MIKEL IRURE
ud aletik •B
Geure teilatuari harrika
•Z
E R G A K E T A T A S A K B E-
R R I T U D I R A.
2003ko urriaren 2ko udal batzarrak 2004ko udal ordenantza fiskalak berrikusteko proposamena onartu zuen EAJ/EA koalizioko zazpi zinegotzien aldeko botoekin eta BAGOAZ udal taldeko lauren aurkako botoekin. Ogasun Batzordean aztertu ondoren, irizpide orokor modura zerga gehienak KPIren mailan igoko dira, %3,90. Hala ere, arlo batzuetan gehikuntza handiagoa izango da. abor bilketa zerbitzuagatiko tasak beste herrietako tarifen behetik omen daude eta, horren ondorioz, eguneratu egingo dira. Hiruhileko zabor bilketen tasak % 25 igoko dira, inguruko herriekin parekatzeko. 2004ko tasa 10,34 eurokoa izango da. rakzio mekanikodun ibilgailuen gaineko zerga, ibilgailuen potentzia eta motaren arabera ezarriko da: 9 zaldi fiskal baino gutxiagokoak 27,76 euro; 9-11,99 zaldi bitartekoak distantzia txi56,85; 12-13,99 zaldi bitartekoak 98,54; eta14-15,99 zaldi bijakin ote du? tartekoak 154,55 euro. r horniduraren etxeetako zerbitzu-tasan, hiruhileko kuota finkoa 6,51 eurokoa izango da eta kuota aldakorra (m3 bakoitza) 0,49 euro. Dendek, tailerrek, hotelek eta tabernek ere zergatasa berriak izango dituzte. raikuntza, instalazio eta obren gaineko zergan, eraikuntza berriei dagokionean, gaur egun ezarrita dagoen % 4,25ko tipoaren ordez % 4,50ko tipoa finkatuko da, hau da, % 5,88ko igoera izan du.
Bainuetxea eta Iraeta artean norbait kabitu ezinik ibili da. Kilometroak markatzeko ipinita zeuden karteltxo guztiak puskatu dituzte.
·Z
I L K U R E T A K O D I R U-
S A R I A K. Irailaren 25eko udal batzarrean, besteak beste, zinegotziek bilkuretara joateagatik jasoko dituzten diru-sariak berritzeko proposamena onartu zen, EAJ/EA koalizioko sei zinegotziren aldeko botoekin eta BAGOAZ udal taldeko hiru zinegotziren abstentzioarekin. Udalbatza beNorbaitek uste rria osatu zenean, kiagoa zinegotziek bilkuretara joateagatik jaso beharrekoa nola zegoen aztertu zen eta EUDELi gai horren inguruan dituen irizpideak eskatu zitzaizkion. 1992az geroztik zenbatekoak finkaturik daude eta ordutik hona ez dira berrikusi. EUDELen irizpideen arabera diru-zenbateko horiek bikoiztu egingo lirateke. Baina Ogasun batzordean beste proposamen bat landu zuten, alegia, 1992tik 2002ra bitartean egon den KPI akumulatuaren arabera kalkulatzea diru-sari horien igoera. Ondorioz, % 39,22 izango da igoera. Beraz, honela gelditu dira aipatutako diru-sariak: alkateordekoak 88,70 euro; batzordeburuek 133,.4 euro; zinegotziek 44,34 euro; udal batzarrak eta gobernu batzordeak 26,77 euro; eta batzorde informatiboak 18,41 euro.
·T
zuena baino egiten duela
·U ·E
•K
ALE
OKERREKO
Z O L A-
jartze (pabimentazio) lanak bukatu dira dagoeneko. Eta baita Portaleko aldapan oinezkoentzat egin duten eskailera eta espaloia ere. DURA
ur
25
RIA
LARUNBATA
17:00etan txotxongilo emanaldia Kultur Etxean Kutxa Gizarte Ekintzaren laguntzarekin.
31
OSTIRALA
San Joan egoitzanmusika saioa Juan Karlos Irizar eta Ertxiña Musika Eskolako ikasleekin, arratsaldeko 17:30ean.
az 03
AROA ASTELEHENA
KZ Gunean Informatika ikastaroak hasiko dira arratsaldeko 16:00etatik 18:00etara eta 18:00etatik 20:00etara.
04
ASTEARTEA
San Joango egoitzako punttu txapelketa amaituko da.
09 14
IGANDEA
7
agenda e
1
uskaraz ikasi nahi duzula? Anima ezazu ondoan duzun alfer hori.
0-1 urratsa astelehen astearte eta ostegunetan 14:30etatik 16:30etara
3-4 urratseko taldea oraindik osatu gabe dago. Animatu!! Astean hiru egun izango dira eta pare bat ordu egunean. Udalak lagunduta
OSTIRALA
OSTIRALA
Ertxiña Musika Eskolako banda txikiak eta trikitilari taldeak kontzertua emango dute udaletxe azpian arratsaldeko 19:00etan.
22
LARUNBATA
15
Euskara Aholku Batzordea
“Preso bat Gara bat” mus txapelketa. 22:00etan izen ematea eta 22:30ean hasiera. Bikoteko 20 euro. Irabazlearentzat 120 euroko saria eta bigarrenari 60 euro.
21
rtin deunaren jaiak
EGA eta alfabetatzea Azaroak 3an hasiko da 14:30etatik 16:30etara. Egunak oraindik zehazteko daude.
Elkartasun eguna ospatuko dute Elgoibarren San Joango egoiliarrek.
Santa Zezilia eguna. Bandaren kontzertua udaletxe azpian 20:00etan. Luis Barrena bonbardino joleari omenaldia egingo zaio eta ondoren afaria izango da Arozenan.
ma 09
LARUNBATA
LASAO IGANDEA
11:00etan meza nagusia. Ondoren jubilatuentzat hamaiketakoa eta Lasaoko abere eta nekazal produktuen erakusketa. 16:30ean haurrentzat herri kirolak. Ondoren umeentzat txokolatada.
11 14
ASTEARTEA
19:30ean txupinazoa eta gaztaina jana. OSTIRALA
20:30ean bertso afaria Sebastian Lizaso eta Peñagarikanorekin. Trikitilariak: Aloña, Alaitz eta Eneritz.
17:00etan irudi eta musika emanaldia. Ondoren sukaldaritza txapelketa. 21:00etan txapelketako jaki goxoak dastatzeko afaria eta goizaldera arte Laiotz taldearekin dantzaldia
• Eeskutik. 3-4 urratsetako taldea osatzeko orain-
uskara ikastaroak AEK eta Zestoako Udalaren
dik jendea falta dela jakinarazi digute. Anima zaitez, zeri begira zaude? raetako Santa Ines pilota txapelketarako izen emateak irekita jarraitzen du eskuz, mutilentzat, eta palaz, neskentzat. iroldegitik. jiu-jitsua arte martzial edo babes pertsonal ikastarorako izen ematea irekita dago. Informazioa kiroldegian, 943147942 telefonora deituta. ahararen aldeko errifa. Urriaren 25 eta 26an. Saria: Errealeko kamiseta bat eta Champion League-rako sarrerak.
•I
•K •S
zerbitzuak
E R A K UN D E E D O T O K I P UB L I KO A K
udaletxea udaltzaingoa gizarte zerbitzuak kultur etxea liburutegia hilerrietako zerbitzua asteburuetan:
larunbata: 18:00-20:00, igandea: 8:00-10:00
musika eskola jubilatu eta pentsiodunen elkartea san juan egoitza sastarrain baserri eskola gizakia helburu parrokia postetxea suhiltzaileak zerga bulegoa inem urkome lapatx zabortegia kiroldegia ertzaintza
OSASUNA
anbulategia farmazia gurutze gorria anbulantzia dya anbulantzia larrialdiak
KOMUNIKABIDEAK
DV berriemailea Arrate Irratia berriemailea Loiola Irratia
IKASTETXEAK
Zestoako herri eskola ikasberri ikastola iraurgi urola ikastola
GARRAIOAK
eusko tren la Guipuzcoana pesa piper u. elkartea
TAXIAK
patxi Arregi "lopene" joxe mª Olaizola (uztapide)
FARMAZIAK
urriaren 20tik 26ra a j u r i a (zumaia) Harategiko, 2 urriaren 27tik azaroaren 2ra z u r u t u z a (zestoa) portale kalea, 1 azaroaren 3tik 9ra m u t i o z a b a l (zumaia) alai, z/g azaroaren 10etik 16ra f u l d a i n (getaria) Elkano kalea 1 azaroaren 17tik 23ra o t a ñ o (zumaia) E. Gurrutxaga Enp.
autobusak 943 656 943 943 943 656 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943
943 943 943 943 943 943 112
147 784 147 147 147
010 867 132 123 816
784 869 147 911 147 091 147 019 148 115 148 069 147 001 147 621 151 313 811 368 140 402 816 500 815 505 147 942 851 000
897 080 147 006 813 297 222 222 813 849 464 622
943 147 133 943 812 632 943 814 458 943 943 943 943
902 943 902 943
147 977 151 246 810 210 150 228
543 210 811 159 101 210 852 587
607 186 006 670 431 906
636 829 242 943 147 006
636 829 242 943 140 441
943 861 104
JOATEKO
zestoa-donostia astegunak:
larunbatak: igandeak eta jaiegunak: oharrak::
zestoa-azpeitia astegunak:
asteburua eta jaiegunak: zestoa-zarautz astegunak: asteburua eta jaiegunak: zestoa-zumaia astegunak:
asteburua eta jaiegunak: oharra::
zestoa-zumarraga astegunak: asteburua eta jaiegunak: zestoa-bilbo-leioa astegunak: ITZULTZEKO
donostia-zestoa
astegunak:
larunbatak: igandeak eta jaiegunak: oharrak:
azpeitia-zestoa astegunak:
asteburua eta jaiegunak: zarautz-zestoa astegunak: asteburu eta jaiegunak: zumaia-zestoa astegunak:
asteburu eta jaiegunak: oharra:
zumarraga-zestoa astegunak: asteburu eta jaiegunak: leioa-bilbo-zestoa astegunak:
la guipuzcoana 7:02(1)/07:52/8:22(1)/9:12(1)/10:12/13:22(1)/ 14:12(1)/15:22/16:22/18:57(2)/19:57(2) 07:52/10:12/13:52/15:22/16:22/19:27 15:22/19:27 (1) “este”tik pasatzen da. (2) sarrera amaratik. (3)eskola egunetan.
eusko tren 6:15/6:45/7:15/8:15/9:15/10:15/11:15/12:15/13:15/ 14:15/15:15/16:15/17:15/18:15/19:15/20:15/22:15 6:50/7:30/8:30/10:30/11:10/12:30/13:10/14:30/16:30/ 17:10/18:30/19:30/21:30 la guipuzcoana 6:45/8:35/10:45/13:30/15:15/18:15 15:45/18:15/20:15
euskotren 6:40/7:20/8:25/9:20(1)/10:20/11:20/12:20/13:20/14:20/ 15:20/16:20/17:20/18:20/19:20/20:20/21:20/22:20 7:35/9:35(1)/10:35/11:55/12:35/13:55/14:35/16:35/ 17:55/18:35/20:35/21:35/22:15 (1) Aizarnazabaletik pasatzen da.
euskotren 6:45/8:15/ 1:15/12:15/14:15/16:15/18:15/19:15 7:30/8:30/10:30/12:30/ 14:30/16:30/18:30/19:30 piper unibertsitarien elkargoa 6:25/7:10/9:00(astelehenetan)/13:10 la guipuzcoana
7:50/8:50/11:05/12:05/13:05(1)/14:05(1)/15:05/ 17:30/18:30(1)/19:30(1)/20:00(3)/20:30 8:50/12:15/14:30/16:00/18:00/20:00 18:00/20:00 (1) eskola egunetan “este”tik pasatzen da. (3) eskola egunetan.
eusko tren 6:30/7:10/8:15/9:10/10:10/11:10/12:10/13:10/14:10/ 15:10/16:10/17:10/18:10/ 19:10/20:10/21:10/21:50 7:25/9:25/10:25/12:25/13:25/15:25/16:25/18:25/ 20:25/21:25/22:20 la guipuzcoana 7:15/9:00/ 11:15/14:00/16:00/18:45 16:30/19:00/21:00
euskotren 6:00/6:30/7:00/8:00/9:00/10:00/11:00/12:00/13:00(1)/ 14:00/15:00/16:00/17:00/18:00/19:00/20:00/21:00/22:00 6:35/7:30/8:30/10:30/11:30/13:30(1)/14:30/18:30/ 19:30/21:30 (1) aizarnazabaletik pasatzen da.
euskotren 7:35/9:30/11:30/13:30/14:30/15:30/17:30/19:30/20:30 8:45/9:45/11:45/13:45/ 15:45/17:45/19:45/20:45 piper unibertsitarien elkargoa 12:55/14:00/ 18:00/20:00
…IKAS BIDAIAN ATERATAKO ARGAZKI HONETAKO HAMABI
PARTAIDEREN IZENA ETA LEHENENGO ABIZENAK NAHI DITUGU.
BADAKIZKIZULA ? B A,
IDATZI ORRITXO BATEAN , ZURE IZEN -ABIZEN ETA TELEFONO ZENBAKIAREKIN BATERA , ETA BOTA DANBOLIN -ZULO KULTUR ELKARTEKO GUTUNONTZIRA (O R A I N D I K EZ AL D A K I Z U N O N D A G O E N ? B A , K U L T U R E T X E A N , N O N B E S T E L A !) E D O B I D A L I E R A N T Z U N A danbolin@topagunea.com- E R A , U R R I A K 1 3 B A I N O L E H E N .
ASMATZAILE GUZTIEN ARTEAN BI PERTSONENTZAT HAMAIKETAKO BAT ZOZKETATUKO DUGU. Aurreko zenbakiko erantzuna: Libe Izeta, Karmele Korta, Mila Orbegozo, Arantxa Etxabe, Jaione Sagartzazu, Axun Ugarte , Marian Astilleros eta Axun Ugarte.
EZETZ ASMATU…
ASMATZAILEEN ARTEAN ZOZKETA EGINDA, K O R O M A K A Z A G A R I TOKATU ZAIO HAMAIKETAKOA.
Z O R I O N A K ! ! !
argazkia: Jon Eizagirre
LAGUNDU ZUK ERE LEHIAKETAN ETA BIDALI ARGAZKIAK.