18 - 2002 maiatza

2002/05 1 8 . ALEA

U E k

b

H e

z danbolin-zulo zaite ku n gi tarako bidali iezazki ltur e e guz lkar orr l b e i h d e , a , n o r u zu teko bazkide. ra u t i re e t i d z e n b a k i a ` [ 2 0 d i g a s u n datuak ( i z e n a e t a ito tu a o n o danbolin aldizkari ] e t a g i r i a re n z e n b a k i a , ar k txe o k o k u o t a : 15 e en gu t e l e f o n o a ) Kultur u r o tun r rte ( 2. ontzira.

500 pe zeta ).

danbolin -zulo elkarteko bazkideen batzar nagusia

Eguna: maiatzak 30, osteguna Ordua: Arratseko 20:30ak Lekua: Kultur Etxea

Zatoz batzarrera!

&

UR KO CANSECO

d a n b o l i nEK

34 6 8 9 10 14 15 16 17 18

Ikaslearen bizitza oso xelebrea da. Ikasleak garenean lan egin nahi dugu. Lan batek ematen duen dirua eta ustezko ardura eza desiratzen ditugu. Autoa izango banu! Izan ohi da ikasle askoren ametsa. Baina behin lanean hasita eskolan egon nahiko genuke. Ez da erraza ulertzea aurkako bi iritzi horiek.

Zahartzen ari garela izango da, bestela nik ez dut ulertzen. Lanaren ardura, adin nagusitasuna dira helburuak gaztea zarenean. Baina iristen direnean hasten dira komeriak. Muga bat ezarri beharko banu, unibertsitatean hasten garen urtea aukeratuko nuke. Hori da nire iritzia, eta agian beste inor ez da nirekin ados egongo. Unibertsitatean hasten zaren urtea baino nik uda hori aukeratuko nuke. Batxilergoa amaitzear zaudela ohartarazten dizute nolakoa izango den uda.

Unibertsitatera doana ez da udaz arduratzen. Etorkizuneko unibertsitarioak lan egin dezake edo uda lasaia izan. Gauza bat argi eduki behar du unibertsitario gaiak, festaz festa ibiliko dela uda guztia. Ahal duen guztietara joango da. Unibertsitario festa zaleen fama hemendik dator nire ustetan.

Unibertsitario ugari ezagutzen ditut eta denek esan didate beraien udarik onena unibertsitatean sartu aurrekoa izan zela. Unibertsitatean sartzean, bizitza benetan nolakoa den ohartzen gara. Bizitza krudela eta gupidagabea da. Zoriontasunaren eta ongizatearen bila ibiliko gara bizitza guztia. Batzuk lortuko dute, baina beste askok ez. Baina ez dugu ikasle bizitza faltan bota behar horregatik. Bizitzako atalak dira eta denak berdin goza ditzakegu. Unibertsitatera joateko asmoa duenari esango nioke uda aurretik ikasteko, merezi du. Ez dadila etorkizunaz arduratu. Arduratzeko garaia iritsiko da aurrerago. Ekaina segituan iritsiko da eta ikasle askok gaizki pasatuko dugu, baina jarraian uda dator, paradisua dator. Gainera, beti itzuli beharko dugu klaseetara. Ikasleak gizartearentzat beharrezkoak dira. Bestela esan dendariei, zineko arduradunei edo ikasleak piper egitera joaten diren tabernako arduradunei. Nor ez da ikasle izan? Bota dezala lehen harria.

INKESTA

ENBIDOA

ENDOIA

AMALDA

DANBOLIN- Z U L O

M AID E R LOPETEGI: JUNQUITO KM 7

IRLANDA

AGENDA

JARDUNIAN

Z E R.

..

KIROLARI BURUZ AIZARNATIK (I)

E Z D U B E R E GA I N H A RT Z E N A L D I Z K A R I A N A D I E R A Z I TA KO E S A N E N E TA I R I T Z I E N E R A N T Z U K I Z U NA

a rgitaratzailea : Danbolin Zulo elkartea. Kultur Etxea.

Telefonoa:

943 14 71 23

Gurutze z/g. 20740 Zestoa (Gipuzkoa)

e-mail: danbolin@topagunea.com

d anbolin : Jone Bergara, Edurne Korta, Olaia Salegi, Manuel Arregi, Jon Artano, Nagore Telleria, Urko Canseco, Margari Eizagirre, Joxeba Larra単aga, Onintza Irureta

d iseinua eta maketazioa : Eneko Aristi i nprimategia : Gertu (O単ati). l ege gordailua : SS-1108/2000 ISSN : 1576-9429

z

a

tik ra mundua konpontzen Munduari bi ate ditu autoak, bata ingurua begien bidez jasotzeko beti irekiak diren leihoak, eta bestea ahotsez beterik dagoen kaxa itxia, irratia. Lehengo egun batean Z politikariaren ahotsak zipriztintzen zuen autoaren barnea. Kezkaturik agertzen zen haurren jaiotzak gutxituz zihoazelako. Bere esanetan, gaurko haurrak biharko biztanleria aktiboa izango dira, gizartearen alderdi ekoizlea eta jubilatuen pentsioen diru-iturria. Baina jubilatu gehiegi izango da horren gazte gutxirentzat, jaiotzen kopuruak orain arteko bideari jarraitzen badio.

Z politikariaren ardura ekonomikoa da soilik, baina hori alde batera utzita berak irtenbideak agertzen zituen, bikoteei diru laGehiena guntzak ematea izango dituzten haur bakoitzeko. Nire ustetan eee... almondiarazoa bestelakoa da ordea, gizarteak aldaketak jasan dituelako.

Gehien gustagak, batzuetan tzen zaidana arroAlde batetik, beharrak soberan asetako gizartea da gurea, eta ez hiru jaten ditut za tomatearekin dugu nahi geure haurrei eta guri ezer falta izatea. Baina erosotasun (bere lagunek eta patatak erriohamarretik gerhori lortzeko bikoteko haur kopuruak txikia beharko du izan. xar erara, eta lentuago ibiltzen Gaur egun nahiz eta bikotearen bi partaideak lan egin (zoriotejak dira. Gutxiedela esaten banez), alderdi ekonomikoari begira haur gehiago izateko aukera na saltxitxak, hadute ere), eta denean, haurrak izateko joera txikitzen doa. Haurrak zaintzeak ragia, inola ere ez, hamburgesak ere ezta tomatearekin denbora eskatzen du, eta bikoteei ez zaie nahiko dauden amatagustatzen zaizere! Kroketak gusun eta aitasun baja epeekin. Laguntza ona litzateke baja epe kit. Gutxiena putxi, garbantzuak, rea gustatzen hauek luzatzea adibidez. arrautza egosia. zait, eta batzueBestalde bikotearen diru sarrera bikoitzari etekinik ateratzen tan jartzen duten dion sektorerik bada gure gizarte honetan, etxeen eraikuntza. arrautza egosia, Nahiz eta etxebizitza beharrezko ondasuna izan, merkatua askea Zugasti txiki (Arroaerreka) erdibituta tomada, eskaria eta eskaintzaren gain dago etxebizitzaren salneurria. tetan.

1 1 urte Etxebizitzaren eskaria (bikoteena) handia da, eta eskaintza (etxegileena) aluxamarra. Bestalde, bankuek maileguak itzultzeko Olaberri (Arroagoia) epeak luzatu egin dituzte, honela ordainketa izugarri ho7 urte riek ahalbidetuz, eskaria suspertuz eta ondorioz salneurriak igoaz azkenean. Datu bezala 1997tik 2001era, etxebizitzaren salneurria batez beste %77 igo omen da Euskal Herrian, hau da 20.000.000 pezeta balio zuenak 97an, 35.400.000 pezeta balio zuen 2001ean. Zuek atera kontuak nola eragin dezakeen bikote baten aurrekontuan igoera honek. Zer esanik ez, gainera, gaurko etxebizitzen tamainak ezartzen dituen mugak bikoteek izan ditzaketen haur kopuruan. Nire ustetan mugak ipini beharko litzaizkieke etxebizitzen salneurriei.

Azkenik, hor dago erlijioaren krisia. Gure gurasoetako askok ez bazuten sinesten sexuaren funtzio bakarra ugalketarena behar zuenik, gaur egun dagoen tresneriarekin barre egiten diogu elizaren esan horri, izara azpian jolasten garen bitartean.

Nire ustetan zaila da gizarteak hartu duen joera diru laguntzekin aldatzea, zerbait lagunduko duen arren. Baina ez dut ulertzen zein den arazoa, ekonomikoa bakarrik ez da behintzat. Azken batean, hemendik 30 urtera gazteak gutxi badira, ez dute langabeziarik ezagutuko. Etxebizitzak soberan izango dituzte, eta salneurri baxuetan. Bestalde, teknologia aurrerapenak oraindik eta erosoago egingo die bizitza.

Lanpostuak langileak baino gehiago badira, beste irtenbide bat dago. Europa aurreratuan jaiotzen krisia nagusi da, baina herrialde atzeratuetan jaiotza gehiegi bada, ireki diezazkiegun mugak horiei. Orduan arazoa beste bat litzateke, kultura arloa ikutzen dugu, arrazakeria ager daiteke. Agian afroeuskaldun talde bat sortuko litzateke, integratu beharrekoa? Errespetatuko ote genituzke beraien ohiturak? Z politikariaren alderdikide den A politikariak zera esan zuen behin: nahiago zuela euskeraz hitz egiten zuen beltz bat, erderaz hitz egiten duen zuri bat baino...

Uf, baina hau beste kontu bat da...

Olatz Erkizia

Oier Iribar

e

nbidoa. I ismael olaizola

5 Zein ederki ibiltzen den mendian lagunartean!

Bizitza bizitza da eta ondo pasa ahal izateko asko ez dugu behar izaten. Aurreko igande batean, esate bateraNiretzat gusArroza, arroz ko, Gorbeiako mendi irtenaltokoena arroz zuria tomatearedian gozatu gozatu nuen.

Zein den? Oizuria tomatearekin, haragia, era laskoa. Zer ez kin, eta lentejak.

Nahiz eta goizean jaiki beHaragia, guztietara, tomatezaidan gustatzen?

Eta gutxiena salhar izan, lagun talde polita haragia tomatearekin edo enpaSaltxitxak txarrak txitxas!, eta gubildu ginen. Goizak eguraldi natuta, arraina baarekin; arroza izaten dira eta ba txiago, gainera, tere ez, ez saltsan eta makarroiak ona zekarrela zirudien, ia laial dakizu zer plastikozko hoezta errebozatuta baino gehiago norik ez baitzen bistaratzen gehiago? Krokeriek. Eta arrautza ere. Eta ez dakit ba gustatzen zaizinguruetan. Honela, Zestoatak. Nire amak egosiak nazkagazer gehiago, a! makit. Eta gutxien preparatzen dirriak.

Purea seko Gurutzean bildu ginenok, karroiak, pila bat gustatzen zaidatuenak bai onak! gun eta zerena autoak harturik bideetan gustatzen zaizkit. na, purea da, Purea asko gustaden ba... a! pataKroketak ere bai, barna, Pagomakurra deripure berdea. tak, bigarren plapila bat, oso onak tzen zait, jaten (zerbait esateko tzon Gorbeiako atseden ledugunetik ia tereko patatak, egoten dira. aprobetxatzen kura abiatu ginen. Autoak Arrautza egosiak gehien gustatzen du). Jangelan ez hori bai e! A! lehango aparkalekuan utzi onzaidana. hengo batean jaez zaizkit gustadigute uzten teko orduan buidoren Itxina mendi zidorretzen, nazkagarriak nahi dugun la handia atera tik ekin genion igoerari. egoten dira. Saltxiguztia egiten eta genuela eta zitxak oraindik eta Kare-harriz eta pagadi zagimnasiako gela gortuta egon giokerrago, tortilla ere ez digute Sokolo (berak harrez osaturiko paisaian nen mahaitik alere ez zait gustaAmetzekoa dela esan nahi dugun barna, Superlegorreko koba txa gabe (honek tzen, patata torti- digun arren) guztietan irekiedo Atsularren Begia izenaz aprobetxatu ere lla. Gero eee... gar5 urte tzen. egin nahi zuen ezagunak diren fenomeno bantzuak ere ez, nonbait). batere ez. geologikoak ikusteko aukera izan genuen. Ordurako eguSokolo (Arroagoia) raldia kaskartu egin zitzai7 urte gun, baina ez zigun hamaiOtzaka (Iraeta) Sokolo (Arroagoia) ketakoa egitea eragotzi.

1 1 urte 1 0 urte Indarberriturik eta Itxina mendi zidorra atzean utzirik bailara zabal baten magalean Gorbeiako mendiaren lehen maldak ikusi genituen.Tontorra lainoz estalia zegoenez, ezin zen igarri mendiaren handitasuna. Baina nik behintzat berehala sentitu nuen malden laztasuna. Izerdi patsetan, arnasestuka, taldeko azkena izan arren, lortu genuen Gorbeiako (1.482 m) tontorrera iristea.

Han goian dezenteko laino itsua eta haize hotza zegoenez, mendi puntak eskaintzen duen paisaiaz gozatzerik ez genuen izan. Honela, argazki pare bat atera eta bazkaltzera beherako bideari ekin genion. Aldamin (1.376 m) delako tontorrera igo ginen, han bazkaldu nahian. Handik Arabako lautada eta Bizkaiaren alde bat ikusi genituen arren, haize sarkorrak beherago zegoen mendi-aterpera jaitsarazi gintuen.

Aterpea toki paregabean aurkitzen da, bailara zabal baten erdian, belardiz inguratuta eta bista ezin hobeak aurrez aurre. Ahal genuen patxada guztiarekin bazkaldu genuen aterpe aurreko zelaian. Gu bezala beste hainbatek ere gauza bera egin zuten, eguraldia lagun.

Horrela, barruak indarberriturik berriro ere beherako bideari jarraitu genion. Itxinako zeharbidetik izan beharrean zuzenean Pagomakurrara jaitsiz. Han arropa aldatzearekin batera autoetan sartu eta Zestoarako bidea hartu genuen. Areatzako taberna batean zerbait hartu ondoren noski, zein ederki ibiltzen den mendian lagunartean!

Jangelan zein jaki duzu gustukoena?

Eta zer da gutxiena gustatzen zaizuna?

Juan Kruz Zubizarreta

Mirari Ibarguren

Jon Urteaga

Eguzki Iraolagoitia

enbidoa. II a n a r d i a l t u n a

1

952.

Endoia

50URTE

DUELA

U R T E K O I R A I L A R E N 2 0 A Z E N , San Jose ikastetxean ikasi eta dantzari-txiki taldeko partaide nintzen. Igandean Endoiara joan behar genuela dantza egitera, eta han abiatu ginen. Ikastetxetik dantzarako tresnak hartu eta; oinez; Palazio, Olalde, Sastarrain baserrietatik pasa (Endoiarako lehengo bide zaharretik), Ekain ondotik Txankarta baserrira igo eta Endoiara iritsi ginen.

Baina, zer zela eta joan ginen Endoiara? Zer ospatzen ote zen?

Ba, eliza berria, apaiz etxea eta eskola inauguratu ziren.

Egun berean inauguratu zen, baita ere, Itziarko Aldazabal baserritik Endoiaraino iristen zen errepidea. Hori zela eta, han izan ziren Zestoako eta Debako alkate eta zinegotziak, Aldundiko ordezkariak, On Jaime Font y Andreu Gipuzkoako gotzaina e.a.

Festa eta ospakizun eguna, auzotarrek auzolanean egindako lanaren fruitua, egindako lanaren esker ona azaltzeko unea, poza NOLA UTZI AIPATU GABE ORDUAN INAUeta alaitasuna, eta, nola ez; dantzaGURATU ZEN ELIZA BERRIA, ELIZA BITXIA riak, pilotariak, bazkalaurreko meza GARAI HAIETARAKO ETA ZABALO ARKInagusia eta bazkalondorengo berTEKTO JAUN EZAGUNAK EGINA. ERRETAULA ERE BENETAN BITXIA DU, JOSE MARIA ZUNZUNEGI HERRITARRAK EGINA. BETIDANIK ENTZUNDAKOA, ERRETAULA HORRETAN IRUDIKATUTAKO PERTSONAIAK HERRIKOAK OTE ZIREN, ZIURTATU NAHIRIK BERARENGANA JO NUEN. BAITA ZEHAZTASUNAK ERE: Eskerretik hasita:

1. AITA FRANTZISKO URRUZOLA (FRANTZISKOTARRA)

2. ANTON LARRAĂ‘AGA (BALTZOLA) 3. AITA FRANTZISKOTARRA

4. EUSTASIO ZUNZUNEGI Ondoren:

1. FRANTZISKO MURUA (APAIZA, BAINUETXEKO KAPEILAUA)

2. EUSTASIO ZUNZUNEGI.

3. BIXENTE JUARISTI (EIBARTARRA)

4. NAZARIO ZULAIKA (HERRITARRA)

Aita ta ama ziran lenbizi zortzi gero senideak eta bakoitzak izaten ditu nor bere adiskideak batzuk lagun maiteak eta beste batzuek aideak baina norberak bilatu behar bizimoduko bideak.

Gu zortzi anai-arreba ginan hurrenguak bederatzi da baserriko bizimoduan inork ezin zuen etsi bat nahikua zan etxerako ta danak bertan bera utzi hortan gogorik ez daukanari ez gehiago erakutsi.

”

Anai zarrena etxerako ta beste guziak kanpuan bizilekua bilatu behar bakoitzak al zun lekuan guk ere lortu gendun noizbaiten da ez berialakuan etxerako zan anai zarra zoriontsu zalakuan.

.

7

“

2002KO MAIATZAK 12

tsolariak, Uztapide eta Basarri.

Gogoan dut, meza ondoren, elizaren aurrez aurre zegoen baserrian gozokiak eta freskagarriak eman zizkigutela. Ezin ahaztu jokatutako pilota partidua: Zestoako bi gazte (Pedro Mari Alberdi Herrero eta Estanis Odriozola) eta Endoiako beste bi (Antonio Lasa Kojer eta Felix Urain Lakiola) elkarrekin nahasian, bikote bat bestearen aurka.

Elkarrizketatu ditudan auzotar guztiek hura egun gogoangarria izan zela adierazi didate. Ospakizun hura izan zela 50 urte beteko dira aurten; eta hori aprobetxatuz, Endoia auzoari buruzko azterketa xumea egin nahi izan dut.

Endoia auzoa aipatzerakoan, baserri giroko auzoa datorkit burura: Andutz, Agiro, Sesiarte eta Izarraitz mendien babesean sortutako auzoa; Debako eta Zestoako mugak elkartzen dituen auBERTSOAK APROBETXATUZ, HONA GARAI HARTAKO ENDOIAN BIZI ZIREN FAMILIAK: zoa. Nahiz Debako lurretan (Beliosoro baserria gizona andrea seme-alabak hiru baserriak, TxorBELIOSOROBEA DEBA Juan Alberdi Maria Urbieta.

7 ti, Ziolar, Akain, Ur7 Jose M. Alkorta Sebastiana Egaña.

BELIOSOROERDIKOA DEBA kiaundi, Torretxiki, 9 Antonio Landa Josefa Odriozola BELIOSOROGOIA DEBA Torreaundi, TxanTXORTXI DEBA 8 Xanti Urbieta Frantziska Larrañaga karta, Potzualde) 11 ZIOLAR DEBA Jabier Agirregabiria Matilde Makazaga nahiz Zestoako luAKAIN DEBA 4 Erramun Olaizola Eskolastika Martija rretan (Uztapide, XiURKIAUNDI DEBA 4 Jose Ramon Isasti Inaxi Uranga pri, Pagadibeltz, La9 UZTAPIDE ZESTOA Joxe M. Olaizola Pilar Olaizola kiola, Bizuzbide) BARRENSORO (XIPRI) ZESTOA 12 Xipriano Elorza Maria Salegi dauden baserriek, PAGADIBELTZ-LARRETXE ZESTOA 4 Jesus Guridi Andresa Uranga guztiek batera, izae11 LAKIOLA ZESTOA Andres Urain Dominika Ibarluzea ra propioa ematen ZESTOA BIZUZBIDE (KOJER) 9 Agustin Lasa Maria Arakistain diote auzoari.

13 TORRETXIKI (LAXARO) DEBA Joxe M. Astigarraga Josepa Ibarluzea Eta, ezin bukatu 4 TORREAUNDI -BALTZOLA DEBA Manuel Arriaran Benantxi Larrañaga Manuel Olaizola UrTXANKARTA DEBA 5 Nikolas Buenetxea Maritxu Landa bieta Uztapide aipatu 2 POTZUALDE DEBA Bittoriano Erkizia Dionisia Ortuzar gabe.

Endoia aipatzerakoan, Uztapidek emandako ospeagatik dugula ezagun, esango nuke.

Denok dakigunez, Endoia utzi eta Oiartzunera joan zen Uztapide. Hara nola kantatu zuen hiru bertsotan joan behar horren arrazoia. Eta arrazoiak aipatzerakoan, Endoiarako ez ezik, Euskal Herriko baserri guztientzat ere baliagarriak direla esango nuke:

x abier unanue

Euskal folklorea nagusiAmaldaren V. Urteurreneko diskoan.

j

D

one bergara

agoeneko bost urte pasa dira Amalda abesbatza bere lehen pausoak ematen hasi zenetik. Horregatik, V. urteurrena dela eta zerbait berezia egin nahi dute.

Alde batetik, herri mailan beren burua pixka bat gehiago ezagutzera eman nahian, plazan ekitaldi bat antolatu dute. Amalda abesbatza bezalako taldeak ondo entzun ahal izateko leku itxiak egokienak dira, baina jendea leku horietara eramatea ez da lan erraza; beraz, oraingo honetan kalean egin izan dute.

Lan asko egin nahi Bestalde, ekitaldute eta mereziko dia osoago izan herriko dute, noski, dadin, beste bi talderi txikiteo pasarako laguntza eskatu Itxaropena geldialdia baino diete: Dantza Taldeari zertxobait eta Zestoako Taldegehiago ere Txistulari ari, hain zuzen ere. ori gutxi balitz, taldekideek V. urteurren honetako oroigarri disko bat grabatu dute. Modu duin baina umil batean grabatu omen dute, Amaldako

H

zuzendariak esan digunez, herriko abesbatza baten aukera mugatuak kontuan izanda. Nerea Ugarte zuzendariaren iritziz, oso lan txukuna atera omen zaie. Lan handia izan omen da, hogei bat laguneko taldea ibili da eta, ohikoez gain, ordu asko sartu behar izan omen dituzte. Hala eta guztiz ere, oso arro daude egindako lanaz. Abesbatzako partaide den Aizpea Gonzalezek aitortu digunez, zuzendariak lana oso txukun egin dutela esan zienean, asko poztu omen ziren, izan ere, lan honen bidez taldea, lehenaz gain, oraindik gehiago batu baita. Diskoa hamar bat kantek osatzen dute eta ekitaldian eskainiko dituzte. Euskal folklore hutsa, gure gurasoek eta kantatzen zituzten horietakoak, beraiek esan diguten moduan. ukera hau aprobetxatu nahi dute, berriro ere, jende falta dutela adierazteko; batez ere mutilak behar omen dituzte, eta zestoarrak badira hobe, izan ere partaideen erdiak baino gutxiago baitira herritarrak. Beraz, deia egina dago: ostegunetan biltzen dira Idiazpin, gaueko 21:00etatik 23:00etara. besbatzaren ekitaldia maiatzaren 18an izango da, plazan, 20:15ak aldera. Hara inguratu besterik ez da izango abesbatza elizako kontu bat ez dela ohartu gaitezen. Lan asko egin dute eta mereziko dute, noski, txikiteo pasarako geldialdia baino zertxobait gehiago ere. Jende aldetik arrera ona izaten omen dute gehienetan, eta oraingoan ere hala izatea espero dute.

A

A

b

9

d azulo nbolin

B a s e r r i k o A r g i a Saloian

Garbitu dute eliz ataia harri eta ziri-tarte lan ordu asko, dirua eta makineria bitarte; zimiteioko ate aurrean zenbat kontu ta pasarte, mende berri hau agurtu eta bestea etorri arte gure Jainkoak gorde dezala pintadetatik aparte

eti da aukera ona udaletxeko pleno aretoa bisitatzeko. Saloia deitzen diete udal langile eta gainontzeko herritar askok gela eder eta aberats horri. Ez da gutxiagorako. Non han adinako belusezko gortinarik? Non han adinako haritzezko mahairik? Non han adinako jauntxo mordoilorik? Baina orain are eta ederragoa ageri da Saloia.

Jauntxo saldoari jende xeheagoa, baina askoz interesgarriagoa joan zaio ondora: Uztapide handia, esaterako. Eta baita emakume baserritarren izpiritua ere. Eskultura eder bat, metro bat luzekoa, 40 bat zentimetro zabalekoa jarri du udalak aretoan. Juan Gorriti eskultoreak egina.

Artelanak badu bere historia. Emakume Baserritarren Elkarteak (EBEL) emakume baserritarraren lanaren errekonozimendu gisa, eskultura erraldoi bat egitea pentsatu zuen. Juan Gorriti eskultoreak bozeto batzuk egin zituen eta aipatu elkarteko 145 emakume baserritarren artean erreferenduma egin eta gehienek Baserriko Argia izeneko bozetoa aukeratu zuten eskultura handian gauzatzeko. Hurrengo pausoa eskultura erraldoia egiteko dirua bilatzea zen eta, horretarako, beste eskultura txikiago batzuk jarri ziren erosgai erakusketa batean. Serie horretako bat da, hain zuzen, Zestoako Udalak ai, bai. Ariztondo plazara joan eta eskuratu eta pleno aretobegiratu gora. Baietz panpinak an jarri duena. ikusi zintzilik. Harritu egin ginen.

Berrerabilitako zurez Zer dela eta ote daude panpinak egina da; begira-begira hor goian? Eta jakina, gure jakinjarrita, besteak beste, bi mina asetzeko laster hasi ginen ingurukoei galdezka. Eta erantzuna uste ideia nabarmentzen dibaino sinpleagoa izan da. ra: batetik argia (antzina Nonbait txoriek habiak argi-ola izandakoa diruegiten zituzten teilatupean di, 32 zulo ditu eta hoeta ondorioz etxeetako balrietako batzuetan, orainkoi eta hormak zikindu dik, kandela puskak egiten ziren. Etxeak pintaageri dira; alde bat dena tu behar zituztela aprobeargizariz estalita dago); txatuz, beste lantxo bat ere bestetik, menhirra (Sanjarri zieten pintoreei. Hoson harri edo zutik jarrirra hor misterioa argituta. tako historiaurreko harri Orain arte txorimaloak baluze horietako bat; tenteratze edo soroetan ikusten tentea da eskultura; ohol genituen, baina hemendik luze bat, goialdean leiho aurrera, gora begiratuta bat duela).

Txorimaloakteilatuan.

b

ere topatuko ditugu.

junquito km7 d. Eskolaurreko umeekin aritu zara.

Zein zen zure egitekoa? m.l. Ia berrogei ume nituen gelan, bost eta sei urtekoak, eta haiei klaseak ematen nizkien, irakurtzen erakutsi, idazten... Eta liburutegi bat osatzeko materiala ere eraman genuen, ni beste lagun batekin joan nintzen eta Eider eta bion artean berrogeita hamar bat kilo liburu eraman genituen. d. Hango hezkuntza sistema zer iruditu zaizu? m.l. Ez dauka zer ikusirik gurearekin. Eskolan bi hilabete pasa ditu Caracasko umeei sartu eta lehenengo lana himnoa kantatu eta eskolak ematen La Sagrada Familia errezatzea izaten zen, hemen garai batean beikastetxean. Zestoar Itziartua MondragĂłn zala. Gure eskola kontzertatua zen eta famiUnibersidadean Heziketa Berezia ikasten ari lia bakoitzak irabazien arabera gehiago edo da eta ikasketa amaierako praktika gisa egin gutxiago ordaintzen zuen. Hiru ume zituen batek igual 500 bolivar, du lan Venezuelako umeekin, Fe y Alegria hogei duro ordainduko zituen hilean hirurenerakundearekin. Hugo Chavez astebetez gatik. Berez ondo dago, baina gero adibidez zuboteretik kendu zuen altxamendua izan zendariak txoferra zuen, eta gelan ume baino egun batzuk lehenago bueltatu zen gehiegi nuen gauza onerako. Erdiek lo harbera, eta itzuleran argazkiak besapean tzen zuten mahai gainean. Ez nuen jakiten hartuta etorri da danbolin-era. Han maisuak zer egin eta maisuek esaten zidaten ez esnaarkatz bat erakutsi eta norena den galdetzen tzeko, horrela errazago dominatuko nituela eta. duenean denek altxatzen dute besoa. d. Zein dira han eguneroko martxan izaten diren arazo nagusiak? m.l. Arbelean zerbait kopiatzeko idatzi igual eta erdiek ezin zuten kopiatu bista txarragatik ez zutelako ikusten eta ez zutelako betaurrekorik. Maisuak “nahi duenak ikasiko duâ€? filosofiarekin funtzionatzen zuten. Lan administratiboa bazuten, edo bileraren

Maider Lopetegik

1 1

“

Inork ez dauka

telefonorik

eta albisteak irratiak

ematen ditu.

RodrĂ­guez

familiarentzat abisua, bere

semea hilda aurkitu

dutela...

�

bat, ez zen klaserik ematen. Gainera, gurasoekin tirabira handiak dituzte maisuek, gurasoak haserretu egiten dira etxerako lana emanez gero, eskolan egin behar dituztela pentsatzen dutelako. Zortzi ordu eta erdi pasatzen dituzte egunero umeek han, gurasoek eskolan aparkatuta uzten dituzte. d. Han umeak aitarik gabeak edo hirugarren aita dutenak dira gehienak ezta? m.l. Bai, familia bananduak piloa daude. Umeek ez dakite esaten zenbat anai-arreba dituzten ere. Gurean ume bat adibidez, amak eskolatik atera egin nahi zuen bikote berriarekin bizitzera beste nonbaitera joateko, eta azkenean umea bertan gelditu zen, aita egin zen bere kargu, baina umeak ez zuen aita ezagutu ere egiten. d.Jende asko goseak hiltzen da Venezuelan. Tokatu al zaizu gosea ikusterik? m.l. Guk umeei eskolara gosaria eramateko esaten genien, horrela jaten ote zuten jakiteko, eta bazeuden batzuk sekula gosaririk eramaten ez zutenak. Eta jendea goseak hiltzearena? Egunero hiltzen da han jendea goseak, baina inork ez du ezer esaten.

Aberatsak eta pobreak oso bereiztuta daude, auzoka. Pobreek etxeak edozein tokitan egiten dituzte, ez baimenik, ez ezer, eta maldatan egindako etxeak izaten dira. Argindar posteak ikusi besterik ez dago, batek ordaindu eta denak engantxatzen ziren aprobetxatzeko.

Hori bai, parabolika eta telebista denek dituzte. d. Hugo Chavezen telebistako programa amaigabeak ikusi al zenituen? m.l. Ez, ez zitzaidan tokatu, baina han kuriosoa da, adibidez, Estatu Batuetako kate mordoa ikusten dira eta hango jendeak amerikanoen bizimodua hartzen du eredu. Sinestezina da. Irratiak berriz, sekulako funtzioa betetzen du.

Inork ez dauka telefonorik eta albisteak irratiak ematen dira: RodrĂ­guez

...

... familiarentzat abisua, bere semea hilda aurkitu dutela.

d. Delinkuentziagatik gauez kalean ez ibiltzeko esaten dute oso arriskutsua delako. Arazorik izan al duzue? m.l. Gu kontserjearen etxean bizi ginen, eta arratsaldeko bostetan, hesia itxi eta zakurrak ateratzen zituzten patiora, eta ez zegoen irteterik. Gu gainera, Junquitoko 7. km-an geunden eta 6.a oso arriskutsua dela esan ziguten, baina egia esan ez dugu batere arazorik izan, ez lapurretarik...

Han malandro deitzen diete lapurrei. d. Gauzak baretu dira Venezuelan, Chavez boterean da berriz ere... baina greba orokorra, altxamendua, Carmonak kargu hartzea... hori guztia gertatu aurretik, antzematen al zen giroa nahasia zegoela? m.l. Militarrak bai altxatzen hasiak omen ziren gu han ginela ere, baina ez ginen enteratu ere egin. Telebista kate denak moztu egin zituzten eta ez genuen ezer jakin ondo ote geunden jakiteko telefonoz deitu ziguten arte. d. Inguruan zenituenek zer zioten Hugo Chavezi buruz? Azken gertaerek bere alde egin dutela diote batzuk baina bere erregimena gero eta diktatorialagoa dela ere esaten dute... m.l. Herriaren babesa oraindik ere badauka. Ideietan berarekin ados daude denak, baina inguruan dituenek nahi duena egiten ez diotela utzi esaten dute. Venezuela kontraesanez betea dago, hain aberatsa da, hainbeste petrolio du, eta gero hainbeste langabezia... d. Euskaldunik ezagutu al duzue? m.l. Caracasen euskal etxean egon ginen, eta gero Chichiribichin Plaentxiko errefuxiatu batzuk ere ezagutu genituen. Gainera aitonaren arrebak ere urtetan bizi dira han eta harrigarria egiten da haiek euskeraz entzutea. d. Turismoa egingo zenuten han. Zein toki bisitatu dituzue? m.l. Bai, gainera Venezuelak denetik du, basamortua, bost mila metroko mendiak, hondartza tropikalak, ur epeleko hondartzak, denetik eta paisaia zoragarriak ikusi ditugu. Esteko parkea, Coroc-eko desertua, Gran Sabana, eta Amazonasen ataria ere ikusi genuen. d.Zein da bereziagatik edo kontrasteagatik aipagarriena? m.l. Orinokoren delta. Komunitateetan bizi dira han, eta eskapada ederra egin genuen gainera, uretan pirañak zeuden eta gu ia uretara sartu! Han napar bat ezagutu genuen, guk dundee krokodiloa deitzen genion. Bertako guayare indigena batekin ezkonduta zegoen.

Platanoarekin egiten dituzte etxeak, ibaiko ura hartzen dute, oso bizimodu xumea daukate. d. Ze ohitura dituzte? m.l. Senarrak adibidez, emaztearen gurasoak mantendu egin behar izaten ditu eta jaten ematen ez badie emaztea kendu egiten diote. Napar honi, bitan kendu zioten emaztea. A, eta oso bitxia zen ligatzeko zuten sistema ere. Mutilak neskaren etxeko atarira arraina eraman behar izaten du gauez, eta han utzi eta neskak gustokoa badu pretendientea, arraina jaso egingo du biharamunean ere bueltatzeko aditzera eman nahiz; bestela usteltzen utziko du. Horrela arraina eramanez, eguna joan eta eguna etorri, luze jotzen du eta halako batean mutilak neskaren eskua eskatzen du, baina lehenbizi ez diote baietzik ematen, besteak teman segi dezan. Halako batean, amak esaldi magikoa esaten du “cuelga el chinchorro”, hori benetako baietza izaten da. d. Arrainik jarri igual ez, baina han piropo esan zaleak omen dira. Xelebrekeria asko entzun al duzue? m.l. Poliziek ere bai esaten dituzte, eta emaztearen aurrean ere berdinberdin eta emazteek gainera senarra defendatzen dute berea ez dela hain zalea esanda. Xelebrekeriak, hizkuntzarekin pasa zitzaizkidan pare bat. “Coge el lapiz” esan nion ume bati, eta hark “Señorita está diciendo una grosería” erantzun zidan. Beste bat korreosen. Pakete bat bidaltzen hasi eta “Cógelo pero qué raro” esaten nuen nik, eta postariak “Qué me esta diciendo?”. Gero jakin nuen coger larrua jotzea zela eta gay homosexualei deitzen dietela. Gainera, oraintxe akordatu naiz, paketea ez dela oraindik iritsi.

N

AGORE TELLERIA

Irlandaetairlandarrak. (bi zestuarren begiyetan)

d a n b o l i nekoei zeozer idatziko genuela

agindu genien. Hori da errazena... gero emandako hitza betetzeko orduan lanak...

Loughrea idatzi baino Lokri esaten den herri batean gaude. Irlandako mendebaldeko itsasotik hurre oso.

Hemen gehienak irlandarrak dira. Lana herrian bertan egiten dugu, enpresa farmazeutiko batean. Sendagaiak, batez ere depresioaren kontrako pastillak, enpaketatzen ematen ditugu zortzi ordu eguna joan eta eguna etorri. Orduko sei euro edo ordaintzen digute. Bizitzeko lain bai, hala ere. Hemendik aurrera pastilla gehiago ez hartzeko erabakia hartuta daukagu.

Bazter galdu honetara ailegatu aurretik, Dublinen egon ginen. Hango bazter denak pasa genituen lan eske.

Lana lasai hartzen dute irlandarrek. Euskaldunek baino filosofia hobea daukate. Lanera bi hilabetean puntual azalduz gero, lankideek gaizki begiratzen dute. Tarteka, arratsaldez bakarrik joatea komenigarria da. Nagusiari /ai uas sik/, alegia “atzo kriston mozkorra harrapatu nian ta goizian txalinian jardun nauk�, esan eta kitto.

Hasieratik, hemen jendeak egun erdia elizan eta beste erdia tabernan ematen zuela iruditu zitzaigun. Ez genbiltzan oso urruti. Horiek dira irlandarren zaletasun nagusienak. Bestea, harrizko estartak egitea da. Uharte osoa harrizko estartez beteta daukate. Duela mila urte inguru bikingoek garagardoa ekarri zietenetik harrizko estarta gutxiago egiten dituzte.

Bestela... hemen ere txakurrak oinutsik!!

Zelaiak berdeak dira (egunez behintzat), eta zelaietan gustura ardiak, zozoak eta beleak ere erruz. Gehienak, guk orain arte ikusitakoak behintzat, hangoak bezalakoak, beltzak. Neskatan egitea hemen ere oso zaila...

Etxe handi batean bizi gara, leku dotorean, bista ederrak ditu. Pisukideak ordea bereziak dira. Brian behintzat, halamoduzkoa da, britainiarra bera. BRITISH ARMYren paraxutista taldean ibilitakoa. Ipar Irlandan tiroz jo eta zauritu zuten eta harro dago horretaz. Tatsudon (arte martziala) duen gerriko beltzaz ere oso harro dago. Guri graziarik ez zigun egin, lehenengo egunean pertsona bat akabatzeko esku kolpeak emozionatuta erakutsi zizkigunean.

Agnes berriz letoniarra da: musu eta masail gorri-gorriak aurpegi zurizurian, ile horia, txikia eta zabal xamarra.

Lehengo batean gorabehera txiki batzuk izan genituen.

Guk ezer jakin gabe letoniarrak festa baltiko bat antolatu zigun etxean.

Kontua da etxeko saloia errusieraz hitz egiten zuten ilehoriz bete zitzaigula. Rubio horietako batzuk egundoko zerbeza-jana eginda iritsi ziren gainera. Sakuk eginahalak egin zituen Tadek izena zuen mozkortutako poloniar bati nongoak ginen esplikatzen. Tadek horrek nahikoa zuen txahalari eusten. Gero gonbidatu batzuk elkarren artean haserretu egin ziren.

Nazkatuta ohera joan ginen orduan.

Ingurukoak ari dira enteratzen ez garela oleole-paela-Torreviejatarrak. Lankideei “potrojorran intzak" esaten erakutsi diegu the two basquesek.

Agurtzeko Agnesek Aizarnatik gora Santa Grazi! esaten digu (beraiek ere joko digute adarra, ez zalantzarik egin).

Zer nahi duzue esatea ba... leku normala da hau. Ez da laostia, baina bizi daiteke. Ingelesa jakin behar, hori bai. Hemen euskaraz hitzik ere ez da egiten aizue, ez dute ulertzen, ezta baserritarrek ere. Han bezalaxe, astelehen goizean ohetik jaikitzeko gogoa atzeko zuloan, eta jendea... ba ona eta txarra, Urolaldean bezala, edo.

Reala zer moduz?

OMANTXO (ARTANO IZETA) ETA RAKU S (ROBERTO MARTIJA URTEAGA)

16

OSTEGUNA

Ekain Guraso Elkarteak antolatutako hitzaldia: Umeen elikadura. Hizlaria: Elena Alustiza (Zestoako pediatra). Kultur Etxean, 20:30ean.

18

LARUNBATA

17:00etan, Enkarni Genuaren Itsas Minez txotxongilo emanaldia Kultur Etxean. • Kontzertua Gaztetxean 20:00etan (Erantzun, Cienhongos, Kamikaze, Ze izen eta Folkcore).

• 20:15etan Amalda abesbatzak V. urteurrena ospatzen du. Ekitaldian, Amalda abesbatza, Itxaropena dantza taldea eta Zestoako Txistulari Taldea.

22

e

5

ma

IATZA

1

uskaraz bizi nahi dugu baina... gure esku dagoen guztia egiten al dugu?

Gaur egungo bizimoduan, gauza berriak ikastera behartuta gaude. Zenbat ikastaro eta kurtsilo egiten dugu urtero?

Horiek aukeratzerakoan

ek

01

AINA LARUNBATA

Trikitixa kontzertu Ertxiña Musika Eskolak antolatuta udaletxe azpian arratsaldeko 18:00etan.

02

IGANDEA

San Joango egoiliarrek eskualdeko irteera izango dute Zumaiara.

05

ASTEAZKENA

Odol ateraldiak anbulategian arratsaldeko 19:30etik aurrera.

kontuan hartzen al dugu euskaraz ala erdaraz diren? gogoratu, eginez eta erabiliz hobetzen dela hizkuntza.

07

OSTIRALA

Musika Eskolako kontzertua Kultur Etxean arratsaldeko 18:00etan.

09

IGANDEA

Arroako gurutzeASTEAZKENA ko jaiak: Azpillagari omeUdako ekintzak naldia. Goizeko 21:00etan prestatzeko bigarren bilera suziriak, 12:00etan Meza, Udaletxeak badu beka-sistema Udako (jende guztiarentzat irekia). ondoren aizkolariak eta OSTIRALA Euskal Unibertsitatera edo Udako trontzalariak: Arria, Agitte, San Juan Egoitzan Arrospide eta Olasagasti Barnetegietara joan nahi duten ikasle eta apirilaren 2an hasi zen puneta Latasa aita-semeak. Berttu txapelketaren finala jokalangabetuentzat. tsolariak: Azpillaga eta Lotuko da. Arratsalde pasa mepategi. Harrijasotzailea: AiEz galdu aukera. rienda egingo dute Arroamar Irigoien. Ondoren lagoian. • 20:00etan gun arteko bazkaria, Ziolar Euskara Aholku Batzordea eta Lutxurdixok alaiturik. kontzentrazioa plazan EtxeArratsaldeko 17:30ean Zesratek deituta. • 22:00etan toako Itxaropena dantza taldea, zezenak eta poniak. Gau Iñaki Salvador piano jotzailearen kontzertua Kultur Etxealdera afaria erromeriarekin alaiturik. an.

IGANDEA IGANDEA V. Zestoako Mugak. Ibilaldi Neurtua. Iraupen luzeko Xoxoteko eguna dela eta mendi irtenaldia antolaibilbidetzat jotzen da, 49 km-koa da bi ibilbidetako bat, tu du Agiro Mendi Elkarteak goiz pasa. baina beste laburragoko bat ere izango da.

24

26

16 17

TIK

2 1E R A

Gurutze Jubilatu eta Pentsiodunen Elkarteak Extremadurara bidaia antolatu du.

agenda

• Ktxapelketa maiatzaren 27 aldera hasiko da. Izenemairoldegitik. Txokoko txapelketak eta nesken paleta

tea irekita dago maiatzaren 22ra arte. ahara. Ekainean haima bat montatuko da plazan. Herritar talde bat izan da bertan eta herrian bildutako medizinak eraman dituzte. Beraiek eraman ezin izan dituztenak karabana batetan bidaliko dira. Jakinarazi, norbaitek etxean bertako haurren bat hartu nahiko balu, gizarte laguntzailearekin harremanetan jarri beharko lukeela.

•S

J

ardunian

P a t x i G o e n a g a . Behin

batean fundizioa utzi... eta beste norabide bat hartu zuen. Gaur egun hor dabil kamera, auto zahar eta tren makina txikiekin jolasean . Bere bizimoduarekin gustura dagoen gizon batekin egin dugu topo.

“ �

Auto zahar

horrekin zer egiten dudan esaten didate askok

EZ, EZ GARA NAHASTU. LANBIDEZ ETBKO KAMERA DA ARTURO BEZALA EZAGUTZEN DUGU, BAINA BERE BENETAKO IZENA FRANCISCO JAVIER DA, ETA ETBKO ERROTULUETAN PATXI GOENAGA. Nire amonaren

GIZON HAU.

kontuak dira. Ez zitzaion atsegin Francisco eta Arturo deitzen zidan, nire osaba baten izena.

Jendeak horrela ezagutzen nau eta orain ez naiz hasiko denei esaten, ez naizela horrela deitzen. Ni zestoarra naiz buruz zein bihotzez, baina nortasun agiriz bartzelonarra. Lan kontuen ondorioak dira, badakizu, beste garai batzuk ziren eta.

ELEKTRIKARI LANAK EGITEN ZENITUEN SORAZU FUNDIZIOAN, BAINA. Bai. ETB sortu zenean han lan

egin nahi nuen, kameren mundua asko atsegin baitut. Garai hartan Zine Topaketarako marrazkien laburmetraia eta Urolako trenari buruzko beste bat egin nituen. Esan daiteke horri esker lortu nuela lana. Zorte oneko gizona naizela iruditzen zait. Gustatzen zaidana egiten dut. Merkatuan dauden kamera guztiak erabiltzeko zortea izan dut. Orain garabian dagoen kamera bat maneiatzen dut gehienetan, Cabeza Caliente delako bat, baina helikopteroan edo estropadetan bertatik bertara lan egitea ere tokatu izan zait. ETBko katamaranean ere egon behar izan dut, baina nahiago dut lurrean lan egitea, katamarana ez dela mugitzen diote, baina ez da egia, bai zera!

LANETIK KANPO PATXIK BI ZALETASUN DITU, ETA HARROTASUN SANO BATEKIN ADIERAZTEN DITU, GAINERA. Trenen

maketak eta nire autoa dira nire denbora-pasak. Horiexek dira nire mundua. Batzuk ehizara joaten dira, besteak sagardotegira. Nik, nire autoa eta trenak ditut. Auto zahar horrekin zer egiten dudan

esaten didate askok, saltzeko, eta merzedes bat erosteko. Autoarekin aritzen naizenean, edo nire tren maketak osatzen ditudanean, zerbait egiten dut, pertsona bezala ere osatu egiten naiz. Lanaren emaitzak hor daude eta etorkizunean nire ondarea izan daitezke.

PATXIREN AUTOA IZUGARRIA DA. IKUSI DUEN EDONORK BADAKI, ETA HISTORIA ETA LAN ORDU ASKO DAUDE HOR, HORI USAINDU ERE EGIN DAITEKE. Autoa nire

eskuetara iritsi zenean oso gaizki zegoen, dena ustelduta. Zaharberritzea ere gaizki egiten ari ziren. Aitona deitzen diot autoari, bost urteko lana eman dit tajutzeak. Ordu asko eskatzen ditu auto bat zaharberritzeak eta nik lan orduetatik kanpo jarduten dut. Auto amerikar hau 1928an egina da eta Oldsmobile markakoa. Gustura jakingo nuke zein izan zen bere lehen jabea; saiatu naiz, baina ez dut jakitea lortu. Nafarroako matrikula du eta taxi bezala ere erabili zuten gerra ostean. Atzean leku handia duenez, hirugarren eserleku ilara bat sartu zioten.

ANTZINAKO AUTOEN RALLYETARA ERE JOATEN DIRA AITONA ETA PATXI. Euskadiko rallyan eta Asturia-

sen eta Frantzian ere izan gara. Gustura ibiltzen nahiz auto honekin, orduko 90 kilometroko abiaduran jartzen dut. Orduko 100 edo 110 ere harrapa ditzake, baina dardarka hasten da, eta nahiago dut lasai ibiltzea. Autoaren mantenua, berriz, ez da oso konplexua. Gaur egungo beste edozein auto bezala da, hori bai, errazagoa, ez baititu gaurko autoek dituzten bezalako osagarri korapilatsurik. Bitxikeria bat: auto honek 20 litro kontsumitzen ditu ehun kilometroko; gaur egungo auto batekin alderatuz asko da, baina merezi du.

URKO

CANSECO

O T Z A K

E

D I O

L K A R L A N E A N

Xabier Montoiaren azken lana hamahiru ipuinek osatzen dute. Ipuin luzea eta nobela laburraren artean dauden hamahiru istorio biltzen dira lan honetan. Munduko hainbat herrialdetan mugituko gara liburuan zehar eta nahiz eta istorio laburrak izan, zehaztasun eta sinesgarritasunez eraikiak daude. Era guztietako pertsonaiak agertzen zaizkigu: gizon-emakume, gazte eta sasoiko, haurrak nahiz zaharrak. Lurreko edozein txokotatik Euskal Herrira itzuli nahian dabiltzan pertsonaiak. Protagonistak, kezka, pentsamendu eta sentimendu kontrajarrien tentsio-

Zer I r a kur r i

7

B A I N A B I H Xabier Montoia

1

pean bizi dira: traizioa eta leialtasuna, bikoteen eguneroko bizimodua, amodio debekatua. Kontakizun aberatsak eta pertsonaia konplexuak ditu. Askotan zeure burua ikus dezakezu protagonisten lekuan eta denok ukitzen gaitu, geure arimaz mintzo den liburua baita.

Egoera bakoitzaren aurrean hartuko zenukeen erabakiaz pentsatzera bultzatzen zaitu ipuin bakoitzak, istorioetan sartzen zara azkenean. Bizitzan zehar zeuri edo ingurukoei gertatu zaizkien hainbat egoera gogoraraziko dizkizu.

Irakurtzea asko kostatzen zaienentzat ere oso gomendagarria. Ipuin laburrak dira eta oso modu samurrean daude idatzita.

S

E N T I T Z E N

N A I Z

ELKARLANEAN

Maixa ta Ixiar talde ezaguneko kidea izan zenak bakarkako ibilbideari eutsi dio azken aldian, eta Sentitzen naiz estreineko disko hau du bere lehenengo emaitza. Proiektu hau 2000. urtean sortu zen, Maixa Koldo Uriarte pianojolea, Josu Izagirre kontrabaxu jotzailea eta Hasier Oleaga bateria jotzailearekin lanean hasi zenean. Abestiak egiten hasi ziren eta azkenean disko bat grabatzea erabaki zuten.

Sentitzen naiz mundu barnekoi eta intimoan murgehitu zaie, baina taldeak ez du norabidea aldatu. giltzen da, eta ondorioz une intimo eta lasaiak esIzan ere, pop-rock indartsua egiten jarraitzen du. kaintzen ditu. Hamabi kantu goxo dira, batzuk inAbesti guztien musika Haritzek egin du, eta hitzak, tentsoak eta beste batzuk baketsuagoak. bestalde, Aitorrenak dira. Azken honek Juan Luis Zabala, Jon Garmendia Txuria eta Joxean Artze G A I Z K I idazleen laguntza izan du.

S

S e n

A

N

A

K

‌

M E T A K

Joan den urtean lehenengo diskoa kaleratu ondoren, Sen taldeak bigarrena kaleratu berri du Metak disketxearen bidez. Haritz HarregĂźy gitarrista eta ekoizleak eta Aitor Uriarte, Latzen taldeko abeslaria izan zenak abian jarritako proiektua da Sen, eta azken urtebetean Euskal Herriko talde ezagunenetakoa bihurtu da.

Gaizki esanak honetan Joseba San Sebastian baxu jotzailea

ARGARI EIZAGIRRE

Zer E nt z u n

Maixa

E

M

E

DURNE KORTA

a

buruz aizarnatikH (I)A

kirolei

izarnarren kirol zaletasuna eta maila erakutsi nahian hasi naiz lerro bat edo beste idazten. Saiatuko naiz ahal dudan garbien eta zuzenen gaia bideratzen. asteko, aipa ditzagun idi-demak.

San Isidro egunez agertzen ziren idi pare onenak. Baserritarren zaindari egunean ospakizun handiak izaten ziren: idi demak, bazkaria eta erromeria. Gainera, egun osoan zahagitik ardoa doan plazaren erdian. izarnakoek herritik kanpo lortu izan dituzte emaitza onak. Adibidez, Berrizko sariketan lehenengo saria lortu zuen Ereio Berriko Anjel Pe単aren idiak 1968an. Zestoako Sanjosetako sariketan ere lehenengo saria lortu zuen Bekolako idi pareak. Bergara baserriko Robertoren idi pareak ere beti maila ona erakutsi ohi zuen. Ereio Zaharreko eta Aizarnabateko idi pareak ere urte batean oso maila ona erakutsi zuten Zestoan. este herri kirolek bezalaxe idi-demak ere izan ditu bere gorabeherak, saltsak eta norgehiagokak herrian. Badira norgehiagoka batzuk egin zituztenak, hala zehaztu didate behintzat. Aipatzekoa da Zabaleko idi pareak Illurdan barreneko idi parearen aurka egindako norgehiagoka, duela hirurogeiren bat urte.

Gertuago Pagaldazuriko idi pareak Ega単azpiko behi parearen aurkakoa eta baita Aldalurko idi bakarrak Etxaiko behi bakarraren aurka egindakoa ere.

H A

B

rria. Badira bai, begira egoteko ere eskultura itsusiagoak eta gutxiago landutakoak! arri kontuetan jarraituz, harri jasotzeaz informatze lanetan jardunagatik ezin izan dut emaitza handirik lortu.

Badirudi kirol honek ez duela eragin handirik izan herrian. izkorak, berriz, oso bizirik iraun du, herrian ez da inoiz aizkora ikuskizunik falta izan. Hemen Ariztaindarrak aipatu behar ditugu, Benito eta Luis Txapartegi. Plazan askotan eman izan dituzte saioak, eta norgehiagokaren bat edo beste ere egin izan dute, ezagunak izatera iritsiz. Oraindik ere Txapartegitarrek badute txapelketetan parte hartuz gogor jarraitzen duen aizkolari bat. Saka anaiak ere kirol hau beti eraman dute barruan.

Ezin utzi aipatu gabe Aranobaso (Anoxo) aizkolaria. Honek ere bere gazte garaian baditu saio ugari, norgehiagokaren bat ere bai. Plazara irten eta kikildu beharrean hazi egiten zela esaten dute. Badira beste batzuk ere: Soail Berri, Ezenarro... enboran gertuago dago Santa Engraziko Joxe Mari. Kirol honetan duen grina nabarmena da. Herriko jaietan hainbat saio antolatu izan ditu, eta baita parte hartu ere, Txapartegi gaztea, Listoraitza edo Karter lagun zituela. Amabirjinetan urte asko daramatza kirol honetan antolaketa lanak egiten: erakusketa lanak, eta enbor ugari mozten ere bai.

Gaur egun gazteak preparatzen oso arduratsu dabil. irol honek izan du gure herrian nahiko mugimendu eta bizitzeko arnasa. Aurrera begira ordea, izango ote dugu orain artekoen lekukoa hartzeko ausardiarik? Edo motozerrak eta mekanizazioak baztertuko du kirol hau ere idi-demak bezala? Eta proa harriaren ondoan eskulturaren bat izango ote dugu kirol honen ezaugarri bezala herriko plazan?

I

zango dira aipatu gabeko norgehiagoka eta sari gehiago. Hala ere,. arrakastarik handiena, orain dela berrogei bat urte lortu zuen kirol honek, herrira

D

gaur plazan dugun harria ekarri ondoren.

Harri horrek berrogeita zortzi bat urte ditu eta bi mila kilo inguru.

Gaur egun badirudi ez dela hemen jarraitzaile asko, harri horrek urte mordo bat baitarama geldirik eta isilik. Gaur egun lanik gehienak mekanizatuak direnez, idien faltan, kirol honek beherakada nabarmena izan du. izarnako demarria kirolerako ez da erabiltzen, eta paisaiaren parte bat bezala hartua daukagu. Umeek jostailu bat bezala daukate, gazteek berriz indarrak neurtzeko erabiltzen dute eta kirol honen jarraitzaileek, berriz, erlikiatzat. Bere kokapena jolaslekuan du orain, eta ez berari dagokion plazan. Batean edo bestean kokatu, aizarnarrok, inguruan jolastu eta ezagutu dugunok, barruan eramango dugun ezaugarri bat da gure plazako proa ha-

A

K

J

ON

EGIGUREN

1 Erizain laguntzailea

9

udaletik

ERDI MAILAKO HEZIKETA ZIKLOA

Osasun familia. A-D ereduetan

TITULAZIOA: Erizaintzako laguntzaileteknikaria.

IRAUPENA: 1.400 ordu (ikasturte bat eta erdi), lantegietan egiten den prestakuntza barne (400 ordu).

Arroabeko Rezola eremua garatzeko Inmobi-

liaria Loyola SArekin hitzarmen urbanistikoa sinatzeko LANBIDE ETORKIZUNAK proposamena egin zen. Hitzarmenaren arabera, gaur - Ospitaleko erizain laguntzailea egun industrialde bezala ka- Lehen artapenetako laguntzailea lifikatuta dagoen eremua - Kontsulta pribatuetan etxebizitza erabilerarako ka- Zaharren egoitzetan lifikatuko da. Hektarea ba- Hortz-kliniketako laguntzailea koitzeko 90 etxebizitza ados- Gaixoen zaintza tu dira, guztira 353 etxebizitza. Horietatik babes ofizialeko 35 etxebizitza eraiki ahal izateko beharrezko J.M.Iparragirre B.H.I lur urbanizatua udalaren esSanta Barbara Bidea z/g kutan jarriko da. Beste 35 20700Urretxu etxebizitza eraikiko dira preTelefonoa/Faxa: 943 721413-721403 Hona, Arau zio tasatuetan saltzeko eta e-posta: jmiparragirre@edunet.es Subsidiarioen aldaketarako hauen gaur egungo prezioa, hasierako onarpena jaso duBEZa barne, 120.172 _ ten zenbait obra-lan: Gisaso(19.995.000 pta) izango litzala Egoitza handitzea; Eguteke. Udalak arau subsidianeko Zentroa; Aizarnako rioen aldaketa bideratzeko Eskola berria; Arroabeko Alkonpromisoa hartu du, hoberdi eremua; Rezola eremua industrialde izatetik rretarako egutegi bat proposatuz. Behin tramitazio etxebizitzak egiteko eremu izatera pasatzea; Azkue urbanistikoa bukatu eta Inmobiliaria Loyolak lizentzia eremua handitzea; Txatartegiaren kokapen berria eskuratzen duenetik, hiru urteko epean tasatutako Iraetako Nagusikoa inguruan; Jazz-Be35 etxebizitza eraikiak rri dantzalekuaren kokapen berria Goizan behar dute. Horrez Udalak bere jaardizar baserriko baratza inguruan; Aigain, babes ofizialeko betzako hiru etxebizitza zituen. Horietatik bi erabilzarnazabalgo zubi berria; Iraetan etxe beste 35 etxebizitza hotzaileek beraiek erosi zizkioten Udalari iaz. Bestalilara osatzeko eraikin berria egiteko rientzat urbanizaturiko de, mediku etxearen (hirugarren etxebizitza) erabilguztiei kobertura eman zaie. lurra udalaren esku egon tzaileen aldetik etxea erosteko proposamen bat jaso beharko du. zuen udalak. Apirilaren 15eko Ogasun Batzordean proposamena aztertu eta ontzat eman zen. Ondoren, azken osoko bilkuran ere proposamena ontzat eman da eta alkatea ahalbideratu dute etxebizitzaGipuzkoako Adinekoen Kontseiluak ren eskriturak sinatzeko. aurkezturiko Zaharren aldeko agiria onartu zen. Gerontologia Planaren lehen helburua adineko pertsonak beren inguruan mantentzea da, eta horretarako ezinbesteko ikusten da bazterketaren aurka borroka egitea eta gizarte elkartasuna eta kohesioa indartzea. Herritarren artean jarrera aldaketa bultzatu beharraz jabetuta, Gizartekintzak eta Gipuzkoako Adinekoen Kontseiluak Zaharren aldeko agiria prestatu dute honako helburuekin: adinagatik bazterketarik ez egitea; herritartasuna; belaunaldien arteko elkartasuna; duintasun eskubidea; independentzia eskubidea; parte hartzeko eskubidea; norberaren errealizaziorako eskubidea; norberaren eskubideak ezagutu eta defendatzeko eskubidea.

Apirilaren 25eko osoko bilkuran hainbat erabaki hartu ziren aho batez. Hona erabaki horien laburpena: Arau Subsidiarioen aldaketa.

Izen ematea: maiatzaren 1etik 24ra arte

Mediku etxearen salmenta.

Zaharren aldeko agiria.

zerbitzuak

E R A K UN D E E D O T O K I P UB L I KO A K

udaletxea udaltzaingoa gizarte zerbitzuak kultur etxea liburutegia hilerrietako zerbitzua asteburuetan:

larunbata: 18:00-20:00, igandea: 8:00-10:00

musika eskola jubilatu eta pentsiodunen elkartea san juan egoitza sastarrain baserri eskola gizakia helburu parrokia postetxea suhiltzaileak zerga bulegoa inem urkome lapatx zabortegia kiroldegia ertzaintza OSASUNA

anbulategia farmazia gurutze gorria anbulantzia dya anbulantzia larrialdiak

KOMUNIKABIDEAK

DV berriemailea Arrate Irratia berriemailea Loiola Irratia IKASTETXEAK

Zestoako herri eskola ikasberri ikastola iraurgi urola ikastola GARRAIOAK

eusko tren la Guipuzcoana pesa piper u. elkartea TAXIAK

patxi Arregi "lopene" joxe mª Olaizola (uztapide) FARMAZIAK

maiatzaren 20tik 26ra zurutuza (zestoa) portale kalea, 1 maiatzaren 27tik ekainaren 2ra mutiozabal (zumaia) alai, z/g. ekainaren 3tik 9ra zurutuza (zestoa) portale kalea, 1 ekainaren 10etik 16ra otaño (zumaia) E. Gurrutxaga Enp. ekainaren 17tik 23ra ajuria (zumaia) Harategiko, 2

autobusak 943 656 943 943 943

147 784 147 147 147

010 867 132 123 062

656 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943

784 147 147 147 148 148 147 147 151 811 140 816 815 147 851

869 911 091 019 115 069 001 621 313 368 402 500 505 942 000

943 943 943 943 943 943 112

147 147 813 222 813 464

231 006 297 222 849 622

943 147 133 943 812 632 943 814 458 943 943 943 943

147 151 810 150

977 246 210 228

902 943 902 943

543 811 101 852

210 159 210 587

607 186 006 670 431 906 943 147 006 943 860 022 943 147 006 943 861 104 636 829 242

JOATEKO

zestoa-donostia astegunak:

larunbatak: igandeak eta jaiegunak: oharrak: zestoa-azpeitia astegunak:

asteburua eta jaiegunak: zestoa-zarautz astegunak: asteburua eta jaiegunak: zestoa-zumaia astegunak:

asteburua eta jaiegunak: oharra:

zestoa-zumarraga astegunak: asteburua eta jaiegunak:

zestoa-bilbo-leioa astegunak: ITZULTZEKO

donostia-zestoa enpresa: astegunak: larunbatak: igandeak eta jaiegunak: oharrak: azpeitia-zestoa astegunak:

asteburua eta jaiegunak: zarautz-zestoa astegunak: asteburu eta jaiegunak: zumaia-zestoa astegunak:

asteburu eta jaiegunak: oharra:

zumarraga-zestoa astegunak: asteburu eta jaiegunak:

leioa-bilbo-zestoa astegunak:

la guipuzcoana 7:02(1)/8:00(1)/8:20(3)/9:12(1)/10:12/13:22(1)/ 14:12(1)/15:22/16:22/18:57(2)/19:57(2) 8:00/10:12/13:52/15:22/16:22/19:27 15:22/19:27 (1) “este”tik pasatzen da. (2) sarrera amaratik. (3)eskola egunetan. eusko tren 6:15/6:45/7:15/8:15/9:15/10:15/11:15/12:15/13:15/ 14:15/15:15/16:15/17:15/18:15/19:15/20:15/22:15 6:50/7:30/8:30/10:30/11:10/12:30/13:10/14:30/ 16:30/17:10/18:30/19:30/21:30 la guipuzcoana 6:50/8:35/ 10:50/13:35/15:20/18:20 15:50/18:20/20:20

euskotren 6:40/7:20/8:25/9:20(1)/10:20/11:20/12:20/13:20/ 14:20/15:20/16:20/17:20/18:20/19:20/20:20/21:20 7:35/9:35(1)/10:35/11:55/12:35/13:55/14:35/16:35/ 17:55/18:35/20:35/21:35/22:15 (1) Aizarnazabaletik pasatzen da. euskotren 6:45/8:15/ 1:15/12:15/14:15/16:15/18:15/19:15 7:30/8:30/10:30/12:30/ 14:30/16:30/18:30/19:30 piper unibertsitarien elkargoa 6:25/7:10/13:10

la guipuzcoana 7:50/8:50/11:05/12:05/13:05(1)/14:05(1)/15:05/ 17:30/18:30(1)/19:30(1)/20:00(3)/20:30 8:50/12:15/14:30/16:00/18:00/20:00 18:00/20:00 (1) eskola egunetan “este”tik pasatzen da. (3 ) eskola egunetan.

eusko tren 6:30/7:10/8:15/9:10/10:10/11:10/12:10/13:10/14:10/ 15:10/16:10/17:10/18:10/ 19:10/20:10/21:10 7:25/9:25/10:25/11:45/12:25/13:45/14:25/16:25/ 17:45/18:25/20:25/ 21:25/22:05 la guipuzcoana 7:15/9:00/ 11:15/14:00/16:00/18:45 16:30/19:00/21:00

euskotren 6:00/6:30/7:00/8:00/9:00/10:00/11:00/12:00/13:00(1)/ 14:00/15:00/16:00/17:00/18:00/19:00/20:00/22:00 6:35/7:15/8:15/10:15/10:55/12:15/12:55(1)/14:15/ 16:15/16:55/18:15/16:55/18:15/19:15/21:15 (1) aizarnazabaletik pasatzen da.

euskotren 7:35/9:30/11:30/13:30/14:30/15:30/17:30/19:30/20:30 8:45/9:45/11:45/13:45/ 15:45/17:45/19:45/20:45 piper unibertsitarien elkargoa 12:55/14:00/ 18:00/19:00/20:00