danbolin 2 0 0 1E K O
ABENDUA
XIII.
sustraiak zuhaitzak
JAIOTZA BIZIA GABONETAN
HUANCAVELICAREN LAGUNAK
JARDUNIAN: LEANDRO AIZPURU
ALEA
Danbolin zestoako herri aldizkaria hilero gure txoko guztietako informazioa zure eskuetan: aizarna, arroa, iraeta, lasao, zestoa... eta diaspora.
Aldizkariari laguntza eman nahi badiozu ,
egin zaitez danbolin-zulo kultur elkarteko bazkide.
Horretarako bete ezazu aldizkari honetan daukazun bazkide-txartela eta bota ezazu Kultur Etxeko danbolin aldizkariaren gutunontzian, edo bestela entregatu abenduaren 26an kalean jarriko dugun mahaian. Urteroko kuota: 2.500 pezeta (15 euro). Bazkide guztien artean, otsailaren 4a bitartean egiten direnak ere sartuta, Euskal Herriko landetxe batean asteburu bat zozketatuko da. Zenbaki sariduna danbolinen 15. zenbakian aterako da.
atarikoa.
&
Sarritan, aurreko egunetan egin dudanaz eta gertatu zaidanaz pentsatzen jartzen naiz. Gehiago kostatzen zait kontu orokorragoei buruzko hausnarketa egitea: duela ia hogeita bat urte jaio, eta ordutik gaur egunera arte bizitza honetan jada burutu dudan ibilbidea ea egokiena izan ote den edo ez erabakitzea. Nekez ekiten diogu gisa honetako zerbait aztertzeari. Begirada noraezean galduta izaten dugu horrelakoetan, eta, niri behintzat, asko laguntzen dit musika lasaia eta atsegina entzuteak –Mikel Urdangarinen edozein abesti, esate baterako–. Honela gaudela konturatzen gara, hain zuzen, denboraren iheskortasunaz, baita carpe diem delakoaren zentzuaz ere. Egindakoak atzera bueltarik ez daukala entzun diot inoiz bati baino gehiagori; dena den, ez nago oso ziur hori horrela ote den. Aitzitik, gauza bat ziurra da: zaila da benetan, lotsagatik edo, bere garaian egiten ausartu ez izanaren damua ahazten. Bizitza laburra da oso, eta, gauzak horrela, behin baino gehiagotan gertatuko zaigu gauzak bi aldiz pentsatzeko denbora edo aukerarik ez izatea. Hala esaten omen zuen nire Asteasuko birramonak: "Hogei urte bete bitartean, urteak banaka igarotzen dira; binaka hogei urtetik aurrera; eta behin hogeita hamar urte betez gero, berriz, hirunaka". Orduan, urteak binaka pasako zaizkit hemendik aurrera! Eta zuri? Hori horrela izanik, berebiziko garrantzia dauka bizitza honetan ematen dugun pauso bakoitzak. Ondo egindakoa gogoan hartu eta okerrak zuzentzen saiatzea litzateke jarraibide komenigarriena. Baina gaizki egindakoa zuzentzea ez baita lan samurra, geure burua engainatu nahi izaten dugu, d a n b o l i nEK
EZ
DU
BERE
GAIN
HARTZEN
ALDIZKARIAN
guk geuk sortarazitako gaizki ulertuak denboraren joan-etorriak abenduko bere kabuz konponduko eguna, dituela pentsatuz. Noiz argitu orduko iluna konturatuko gara, zenABENDUA bat eta denbora gehiago utzi, orduan eta itxura txarragoa hartzen dutela arazoek? Halakoxeak gara, baina! Neuk bederen, badaukat inori gomendatzen ez diodan joera xelebre bat: neure buruari kalte egingo diodala jakin arren, okerreko bidetik jotzen dut maiz. Segituan damutuko banaiz ere, nork eutsi beroaldian nire mingainari? Esan beharrekoa esan arteko onik ez baitut izaten! Kazetarion ajea ote? Hau eta hau bezalako beste hainbat gogoeta egiten laguntzen du, dudarik gabe, eguraldi petral honek. Eguraldi petralak, kafe bero batek... eta musika lasaiak eta atseginak.
23
OLAIA SALEGI
25 26 27 28 31 1 2 7
ABENDUA JAIOTZA BIZIA GABONETAN
ABENDUA ENBIDOA ETA ZETA
Z E T A: Z
ABENDUA ZESTOAKO GIZARTE ZERBITZUAK
ABENDUA SUSTRAIAK
ABENDUA JARDUNIAN LEANDRO AIZPURU
U RTA R R I L A ZUHAITZAK
U RTA R R I L A AGENDA
ADIERAZITAKO
ESANEN
ETA
IRITZIEN
ERANTZUKIZUNA
argitaratzailea: Danbolin Zulo elkartea. Kultur Etxea. Gurutze z/g. 20740 Zestoa (Gipuzkoa) Telefonoa: 943 14 71 23 danbolin: Jone Bergara, Edurne Korta, Olaia Salegi, Manuel Arregi, Jon Artano, Nagore Telleria, Urko Canseco, Margari Eizagirre, Onintza Irureta, Mireia Orbegozo, Joxeba Larrañaga
diseinua eta maketazioa: Eneko Aristi laguntzaileak: Lidia Aveiro, Arturo Rodriguez (argazkiak). inprimategia: Gertu (Oñati). lege gordailua: SS-1108/2000 ISSN: 1576-9429
U RTA R R I L A HUANCAVELICAREN LAGUANK
jaiotzak ertxinakoa
ASPALDI, EGUNKARI BATEAN, A. E. SIGLEKIN IZENPETZEN ZUEN NORBAITEK NIK
EGINGO NUKEEN BAINO
ASKOZ HOBETO IRUDIKATU
ZUEN ERTXINAKO JAIOTZA:
“HANGO HARKAITZ BATEN BARNE-ZULOA BURNIZ ETA KRISTALEZ OSATURIKO ATE
BATEZ ITXIA DAGO. ETA
HAN BARRUAN, ESTALPEAN,
BELENEN BEZALA JAIOTZA BAT DAGO KOKATUA:
HAURRAREN ETA GURASOEN
IRUDIAK, ABEREAK,
TRESABIA...
HAU HEMEN
EZARRI DUEN HERRIAK
BADAKI LURRA APAINTZEN, GIZAKIEN AMETSAK
JASOTZEN, FESTARIK HUNKIGARRIENAK
OSPATZEN”.
amilibia aldekoa
IRAETATIK AIZARNAZABAL ALDERA GOAZELA, AMILIBIA BASERRIAK PASA ETA LASTER, HAN IKUSI OHI DIRA
URTERO, PAGO BATEN
BABESEAN, SUSTRAIPEAN, OIHALEZ EGINDAKO
IRUDIAK. EZ DAGO, GELDITU
ERE EGIN BEHARRIK: AUTOZ ZOAZELA IKUSTEKO
MODUKO IRUDIAK DIRA; EZ DUTE, BERAZ, XEHETASUN
HANDIEGIRIK, BAINA HALA
ERE OSO IKUSGARRIAK DIRA.
ALDE BATETIK, USTEKABEAN HARRAPATZEN
ZAITUZTELAKO (EZ DUZU ESPERO LEKU HARTAN JAIOTZAREKIN TOPO
EGITERIK); BESTALDE,
HALAKO GIRO MAGIKO BAT
EKARTZEN DIGUTE BURURA: IRUDIAK, BASOA,
ATERPETXOA ZUHAIZPEAN... DENAK HADA EDO
MAITAGARRIEN MUNDURA
ERAMATEN GAITU.
d
J
AIOTZA BIZIA GABONETAN
Artikuluaren egileak gogoan du jaiotza bizi hau abenduaren 24ko arratsaldean ikusi zuen lehen aldia eta galdera logikoa etorri zitzaion burura: Lehen ere horrela ospatzen al zen Jesusen jaiotza? Kaleetan zehar jaiotza bizia ibiltzen al zen abenduko 24ko arratsaldean? BataUELA URTE BATZUK EZ BEZALA AZKEN ri eta besteari galURTEOTAN ABENDUAREN 24KO dezka aritu eta arrasto batzuk ARRATSALDEAN ZESTOAKO KALEETAN besterik ez ditugu BASERRITARREZ JANTZITAKO KANTARI atera: "Bai, Jesus bizia izaten zen gaTALDEA, EGURREZKO ESTALPE HANrai batean, Amalio DIA ETA TRAKTOREA HERRIKO KALE Andres dut gogoan, bere ile kizkur eta ESTUETAKO BIHURGUNEAK HARTU guzti". Beste batzuek zehaztasun EZINIK IKUSIKO DITUGU. JAIOTZA BIgehiagorekin dituzte gabon bueltako egunak ZIA DA ETA AURTEN HAMAHIRUGAgogoan eta akordatzen direnez, parrokiko RREN ALDIZ ATERAKO DA KALERA. abesbatzak gabon kantak kalean abesten zituen eta lau gizonezkok bizkarrean eramaten zuten jaiotza. Ez ordea, benetako haurra, figura baizik. Ezin esango dugu joandako urte hauetan egiten zenaz ikerketa sakona eta luzea sortzen denak, egin dugunik, baina batekin eta bestearekin hitz eginda informahiltzea zor. zio pittin hau eskuratu dugu. Eta badirudi, jaiotza bizia (Jesus ABENDUAK eta bere gurasoak, Belengo estalpea eta kantariak) duela hamahiru urtez geroztik egiten dela Zestoan. (Gure ustea erdia ustel baESTOAKO PARROKIKO ABESBATZAK, da dakienak jakinarazi diezagula).
24
E
Z
AMALDA ABESBATZAK ETA HERRITAR UGARIK KANTATUKO DITUZTE ABESTIOK:
STALPEA, KANTARIAK ETA GAINERAKOAK. Traktoreak Gau erdian aingeruak atoian eramaten duen estalGure mundu hopeak egurrezko egitura du eta urtero netan Oi Bethlen! bera ibiltzen da kaleetan. Egin eta deBihotz sutuakin Eguberri segiten ez denez urtea herriko lokaJesus askatxoan Olentzero Hator, hator len batean igarotzen du lozorroan. Haurtxoa troxaGabon usaina gainean denean estaltzen Gau erdian izarpea esnarazten dute eta egurrezko txo bat Elurra mara-maegitura biluzia apaintzen hasten dira. ra Haur eder baten Hiru hormak huntzak janzten ditu bila Altxa Pello artzaia eta gabon egunean azkar iluntzen Txamarra txartxo bat duenez, argiak jartzen zaizkio txaboDeck the hall lari. Teilatupean San Jose zutik Ama Maria aulkian eserita eta Jesus haurra (zestoar jaioberriren bat izaten da beti) sehaskan. Zoruaren hoztasuna lastoak epeltzen du eta Jesus haurra egurrezko sehaskan maindire eta manta artean goxo-goxo biltzen da. Jaiotza osatzeko hirukotearen laguntzaileak falta dira,
S
lau artzainak. Hauek txabola atarian egoten dira farolak eskuan dituztela abarka azpian gozagarri belar ondua dutela. Goroldioa ere erabili izan da lurzoru apaina egiteko, baina mendietatik goroldioa jasotzea debekatu zenetik belar onduak hartu du bere tokia. Eta honi guztiari tiraka, txabolari tiraEGIDAKO ZERRENDAN 1989. URTETIK AURTEN ka, alegia, traktorea. Herriko ARTE JESUS HAURRA IZAN DIREN ZESTOARRAK DITUZUE. HAbaserriren batetik inguratzen da traktorea eta, jakina, gidaSIERAKO URTEETAN SAN JOSE ETA AMA MARIAREN FUNTZIOA BETETZEN ZUTENAK EZ ZIREN ria ere tentuz aukeratzen da, Zestoako kaleak ez baitaude HAUR HAUEN GURASOAK IZATEN, HERRIKO traktoreak pasatzeko eginak! GAZTEREN BATZUK BAIZIK. AZKEN URTEOETAN Urtero estalpea prestatzen BERRIZ, GEHIENETAN HAURREK BEREN BENETAKO GURASOEKIN HARTU IZAN DUTE PARTE. den bezalaxe arropa bereziak AURTENGO JESUS HAURRA ETA GURASOAK ZEIN ere armairutik atera, garbitu DIREN URTERO BEZALA SEKRETUA IZANGO DA eta plantxatu behar dira. LeheETA GABON ARRATSALDEAN JAKINGO DUGU. nengo urteetan ez zegoen arropa propiorik jaiotza biziraELOY LARRAĂ‘AGA GOIA. 1 9 8 9 ko eta Erregeen kabalgatarako AIMAR OLAIZOLA KORTA. 1 9 9 0 erabiltzen ziren arropak eta AITZOL ASTIAZARAN KORTA. 1 9 9 1 aingeruen arropei probetxua SARA MATSUTANI ARRIZABALAGA. 1 9 9 2 ateratzen zitzaien. Bai txabola IRATI ARTOLA ODRIOZOLA. 1 9 9 3 atariko artzainek eta baita ANE URIA ETXEBERRIA. 1 9 9 4 kantari eta musikari laguntzaiARITZ OLAIZOLA IRURETAGOIENA. 1 9 9 5 leek ere baserritar jantzia eraJONE ESNAL ELOSUA. 1 9 9 6 maten dute soinean. Txabola, AIALA ETXABE MERINO. 1 9 9 7 argiak eta belar onduak aipatu IRENE ZIGARAN ZUBIA. 1 9 9 8 ditugu, baina jaiotza bizia izaJULEN IRURE MANTRANA. 1 9 9 9 nik herritarrek osatzen dute AIMAR ARREITUNANDIA LAZKANO. 2 0 0 0 gabon arratsaldean egiten den ekitaldi hau. Hirukoteak eta lau artzainek herritarrez osatutako kantari taldea eramaten dute atzetik. Kantari hauen artean Zestoako Parrokiko Abesbatzako kideak, Amalda Abesbatzakoak eta beste herritar mordoa aritzen da. Hilabeteren bat irauten dute entseguek eta aurten hamasei kanta landu dituzte. Kalean, geldialdi bakoitzean pare bat kantu abesten dira eta behin udaletxe azpira heldutakoan eztarriak agintzen duen arte edo ikusentzuleak aspertu edo hoztu arte kantatzen da. Dena dela, kantarien eztarriak deskantsuan direnean, beste batzuk egiten dute lan. Urtero herriko trikitilariren batzuk kantariei zein herritarrei hezurretaraino sartzen den hotza ahazteko ipursalto batzuk ematen laguntzeko prest izaten dira. Beste batzuek ez dute berotzeko ipursaltoka ibili beharrik, herriko etxeetako eskailera guztiak igo eta jaisten baitituzte diru eskean, poltseroak dira hauek, zein bestela. Bildutako dirua behar handia duten herrialderen batera bidaltzen da. Esate baterako, Hondurasera, Zairera eta Somaliara iritsi da Zestoan bildutakoa. Aurten jasotakoak ere izango du bere helmuga.
ONINTZA IRURETA
Jubilatuen etxekoa.
EZIN, BADA, AIPATU GABE UTZI HERRIKO ETXE
GEHIENETAKO JAIOTZAK,
HAINBAT ESTILOTAKOAK ETA, ERA BEREAN, MUNDUAREN BESTE HAINBAT IKUSPEGI
AZALERATZEN DITUZTENAK.
JAIOTZA HORIETAKO BAT AIPATZEKOTAN, ZESTOAKO JUBILATU ETXEAN JARRI DUTENA AZPIMARRATUKO GENUKE.
XUMEA... HAN EZ
DAGO URRERIK ETA ZILARRIK;
SOILIK, PAPEREZKO ZERUA,
GOROLDIOA, ZUHAITZ AZAL ETA ADAXKA IHARTUAK,
JAIOTZAKO IRUDIAK HARPEA
EDO KOBAZULO EDER BATEAN BABESTUTA...
BAINA
SEGITUAN SUMA DAITEKE
HAN, GAUZA XUMEEN ETA
KLASIKOEN EDERTASUNA.
JAIOTZA BIKAINA, BENETAN, KARLOS!
aizarnakoa
HAU ERE NAHIKO JAIOTZA BEREZIA DA. AIZARNAKO ELIZAKO TRIPTIKO
FLAMENKOKO IRUDI NAGUSIA
XVI. MENDEKOA. HAN AGERI DIRA, BESTEAK BESTE, ESTALPEA, SAN JOSE, MARIA, UME TXIKIA, BESTE HAINBAT PERTSONA, AINGERUTXOAK NONAHI. BAINA DA,
ZORAGARRIENA DA IRUDI
HORIEN ATZEAN AGERI DEN
PAISAIA, BERDE-BERDEA IZAN
ARREN, GURETZAT OSO
EXOTIKOA. ETA ORAINDIK ETA EXOTIKOAGOA DA
PAISAIAREN ONDOAN HIRI
HANDI SAMAR BAT MARGOTU IZANA. IZAN ERE, GUK BETI
PAISAI EDO INGURUNE
BUKOLIKO EDO NATURALEKIN
LOTZEN BAITUGU JAIOTZA, INOIZ EZ HIRI HANDI ETA ZALAPARTATSUEKIN.
fernando arzallus
S
E
n,
uria h a si z ue
top.
2 5 Zuen etxean gabonetan zer iza
olentzero guria ezin degu ase, bakarrik jan dizkigu hamar zerri gazte.
ABENDUAK
Hiriaren iparraldea, stop. Wood Green auzunea, stop. Mundu guztiko etorkinez osaturiko komunitatea, stop. Behe-erdi mailako biztanleak, stop. Sidney Road karrika, stop. Neguko egun grisa, stop. Arratseko 14:30ak, stop. Jöao-k, egunero bezala, bere bigarren Olentzero. Biak. Aurten Gurean inor Erregetan berriz. eskuko bizikleta hartu zuen. Aurreko eta ere ez. Aukeran, ez dut oraindik Nik panpina esatzeko argiak piztu ondoren, txamarra loOlentzero nahia- pentsatu zer eska- katu behar dut. tu, eskularruak eta txapela jantzi eta bizigo, bertakoa da- tu. Jolasa eskatzen Bakarrik jaten det batzutan, eta kleta gainera salto egin zuen. Pedalei erata; amak ekarduena. Gabonebestetan arropa. gitearekin batera zuhaitz bat, etxetxo bat, tzen duena eta tan Zokolo baseEderrak izaten dikitto! Gabonak farola bat... zuhaitz bat, etxetxo bat, farola rrira joaten gera, ra gabonak, erreneretzat famili amamana. Dabat... tartekatzen zitzaizkion ezohiko pregiroa edo ez da- galuak etortzen nok amamanera zisioarekin. Karrikaren amaieran, han kit ba... Gabonak diralako eta tujoaten gera, leurrutian, argien agertze-desagertze jokoa gustukoak? Bai, rroiak eta jan be- hengusu danak har diralako, eta bistaratzen zitzaion. Arratsaldeko 14:32ak gustukoak ditut. batera, Jose Inaoporrak diralaizan arren, iluntzera zihoan Wood Greenzio, Asier, Ainko... en. Jöao-k pedalen erritmoa moteldu eta hoa... bidegurutzera iristean erabat gelditu zuen bizikleta. Parean Green Park parkea, ezke1 0 urte 2 4 urte rrerantz txipretar komunitatearen auzu3 urte nea, eskumarantz berriz turkiarren, kurduen eta jamaikarrenak zeuden. Autoak, motorrak, bi pisako autobusak... zebiltzan gora eta behera. Halako batean, semaforoak lagun, joan-etorrien prozesio hartara salto egin eta gorantzako bidea hartu zuen pedalei indartsuago eraginaz. Alde batera ohiko parkean, ohiko katagorri grisak zebiltzan, ohiko bele beltzak harat eta honat. Espaloian, banaka, binaka edo taldean zihoazen hiritar anonimoak bus stop-era. Bestaldean, argiztaturiko pub-a, Police deituriko eraikina... bata bestearen ondoren zetozkion, etenik gabe. Halako batean, han urrutira, espaloian pausaturik zegoen bikote ezohikoa ikustatu zuen. Geldirik, parez pare, bata beltzarana, bestea ez hainbeste, bata gizonezkoa bestea emakumezkoa, bata bizkarra ematen bestea aurrez aurre, mugimendu arraroak eginaz biak. Jöao-k gero eta gertuago zuen irudi hura. Oinezkoek berriz, ez zuten paradarik egiten, ez ezer esaten argazki haren aurrean. Halako batean, bikotetik metro gutxira zenean, diz-diz egiten zuen objektu bat ikusi zuen. Gizon beltzaranari “kill me, kill me!”(hil nazazu, hil nazazu!) larri bat entzun zion emakumezkoarengana balantzatzen zen bitartean. Emakumezkoak guraizeak altxatu zituen eta Jöao irudi haren aurrean paratu zen. Geldi, irmo eusten zion manilarretik bere bigarren eskuko bizikletari, irmo begiratzen zion bikote ezezagun hari. Emakumeak malkoz beterik zituen begiak, gizonezkoak berriz, gorrizkatuak. Isiltasunarekin batera emakumeak atzera egin zuen, gizonezkoa geldi, bizikletaduna irmo. Poliki-poliki emakumezkoak aurreko biei bizkarra eman gabe, malkoz beteta, handik metro gutxira zegoen pub irlandarrera sartu zen. Gizonezkoa, estatua bat balitz bezala, pub-era begira eta Jöao-k bere pedalkadei ekin zien hiri laberintiko hartan barna, lanera berandu iritsi baino lehen. Arratsaldeko 14:39ak, stop. Neguko egun grisa, stop. Green Lanes karrika, stop. Behe-erdi mailako biztanleak, stop. Mundu guztiko etorkinez osaturiko komunitatea, stop. Wood Green auzunea, stop. Hiriaren iparraldea, stop. Euria hasi zuen, stop.
Jose Antonio Murillo
Janire Larrarte
ANARDI ALTUNA ZABALA
Leire Urteaga
aten dira erregeak ala Olentzero?
b
Zeta: Z eta zeta
ertsolari Txapelketa Nagusia telebistaz jarraitu nuen, aupa Maialen eginez neure baitarako, baina Danak, baina poztu nintzen Ega単ak hirugarren txapela luju haundiegia da Gure etxean irabazita Uztapideren marka berdindu neretzako. Konforbeti erregeak. zuelako; hala ezin izango duzue txapel me izaten al diran Eskatu, neri gehien zitxondar batek lortu dituenik erregaluekin? Bai, Biak. ia edadea pasa gurian batzuk bai, esan. Eta poztu nintzen jendetzaren arteBaina orainzait, gehienbat baina ni ez. Nik ez ez dakite dik an Jone ikusi nuelako txaloumeak izaten didut ezer eskatzen, gurasoak direla. ka batean (Zein Jone? Jone gurean eskara eskatuta ere ez diZaharrenak zortzen dutenak. Josbakarra da munduan). Poztu date ekartzen eta. tzi urte dauzka tailuak eskatzen nintzen baneukalako Joneri Erregeak, akaso, eta txikienak zeozer ekarriko di- dituzte. Zazpi ur- lau, baina ez adarra jotzen hasteko zertekuak aurten esdate. Erregeak bait, nahiz eta gero beti galdute galdetu ere etxekuak izaten di- katzen ditu Barbi- egiten eta ez datzen irtetzen dudan. Esate ra, e? Olentzero ez ko karabana eta kite. Nik zer esbaterako, adarra jotzen hasi dakit nungua izan- gero beste panpin katu behar debat. Zaharrenak nintzen eta berak jo zidan go den. Olentzedan? Neri sorron tankera daka- jostailuak ez ditu ederki: danbolineko bazkide presa gustatzen nahi. Txikienak tela? Harek tripa egitera derrigortu ninduen. ez daki oraindik zait eta gabonak haundia dauka. Orain arte debalde eta eskuneretzat famiTripa haundia, bai- erregeak gurasolian egoteko dira jasotzen nuen, eta ez dana tripa hori jaso- ak dirala, baina ra. kit hemendik aurrera zein besteak bai. tzen lanak, e! aitzakia asmatu beharko dudan aldizkaria ematen zidanarekin egote3 4 urte ko. Agian, Ondarbasoko igoera prestatzen hasi beharko dut bizikletan. Edo eta 4 0 urte 5 7 urte hobeto, Erdoiztako ermita eta Zestoako auzoak erakusteko eskatuko diot, oinez ibiltzea ez zait eta gaizki etorriko. Baina auzoekin hasi aurretik, hobeto ezagutu nahi dut kaskoa. Grazia egiten dit zestoar baten ahotik kaskoa entzuteak; Bilbon gaudela ematen du. Munduko edozein hirik bezain periferia zabala duen kaskoa. Baina munduko edozein hiritan ez dute izango hain izen ederreko festarik: zoro-peria. Behingoagatik, bete-beteak ez zaretela onartu eta aldarrikatzen duzuenean askoz maitagarriagoak zarete. Inguruko beste zoroak poztu egiten gara bakarrik ez gaudela sentitzen dugulako. Ondo hartuko gaituen zoro-herri bat badagoela badakigulako. Eta zoroperi eguna egun haundia delako. Bizitza honetan pixka bat zoratuta egotea osasuntsu eta beharrezko baita. Gorde behar baitira haurren harritzeko gaitasuna eta jolasteko gogoa asperdurak hil ez zaitzan. Izan ere, eta esaera zaharraren arabera, bakoitza bere zoroak bizi du. Eta Joseba Sarrionandiaren arabera, amodiozko gutun bat bidaltzeko zoratuta egon behar da baina inoiz amodiozko gutunik bidali ez duena zoratuta dago. Horregatik dut hain atsegin zoro-peria eta ez soro-peria. Hizkuntzaren 単abarduretan azaltzen dira bizitzaren 単abardurak eta fonetikak halako gauzak ditu; zuek soro-peria zoro-peri bihurtu duzue. Eta, dudarik gabe, festaren benetako izaera askoz hobeto adierazten du Zetak. Zestoa, tokia, eta Zitxondarrak, tokia bizitoki bihurtu duzuenak, lotzen dituen zetak.
Martzelino pan y vino . Mantzisidor
Ima Izeta Maria Jesus Etxeberria Gazta単aga
Ahaztu baino lehen ohar bat: zoro-peri egunean Maialen ere hemen izango da. Utz ezazue bakean. Neska hori zoratuta dago. Zoratuta egon behar baita Arte Ederretan lizentziatua izan eta hain bertso onak botatzeko. Hurrena Jone ote?
enbidoa. Xabier Gantzarain
zoroen sorotan, zoroak erne!
26
ABENDUAK
Zestoako gizarte zerbitzuak (Zer dira, zertarako…) Osasun sistema (Osakidetza), hezkuntza… nahiko ezagunak egiten
zaizkigun hitzak dira, gutxi edo gehiago denok ezagutzen ditugun kontzeptuak. Baina Gizarte Zerbitzuak eta Ongizatea hitzak oraindik nahiko arraroak eta ezezagunak egiten zaizkigu. Jende askok ez daki zehazki etxekoandre noblia, giltza zertarako dauden, edo zertan gauzatzen diren. Gai haundien jabia, etxe hontatik esperotzen det hau jorratu nahian, Izaskun Serna udaleko errealbiko txuria ABENDUAK gizarte laguntzailearengana jo dugu. Elkarrizketa osoa dena batera argitaratzea luzeegi joko duela iruditu zaigu eta bi zatitan ematea erabaki dugu. Beraz, urtarrileko alean ere udaleko berrietan Zestoako gizarte zerbitzuak gaia lantzen jarraituko dugu.
27
u daleko berriak
• A taliaren bigarren faseko IZARNAKO FRONTOI
NOLA
es-
obrak egiteko ardura Construcciones Astiaran S.L.enpresari eman dio Zestoako Udalak. 45.893.235 pezetako aurrekontua dute lan horiek eta sei hilabeteko epea izango dute lanak amaitzeko, abenduaren erdialdera kontatzen hasita.
• O G A I L U A . Osasun zentrora S A S U N Z E N T R O K O I G O-
sarbidea hobetzeko plangintzan hainbat azterketa egin ondoren, igogailua jartzea onartu zen 2000. urtean. Etxepekoek ez zuten proiektua onartu eta idatziz ezezko bat eman zioten udalari. Ondorioz, udalak desjabetze bide bat martxan jarri zuen. Ondoren, etxepekoek helegitea jarri zuten, EAJ-EA koalizioak horrekin bat egin zuelarik. EHk ez zuen helegitea onartu, teknikarien informetan oinarriturik. Zestoako Udalak beraz, desjabetzea onartu eta premiazko bidetik Jaurlaritzari helarazten dio. Jaurlaritzak ontzat jo zuen Zestoako Udalak hartutako erabakia eta, dagoeneko, igogailua jartzeko beharrezkoa den desjabetze buruzpideak martxan jartzekotan dira, aurreikusten diren kalteordainak ordainduz. Etxepekok epaitegietako bidea ere har dezakete baldin eta kalte-ordainak jasotzeko prest ez baleude. E X U B E R E K O B I K O T E E N E R R E G I S T R O A. Azaroaren 29an aho batez hartutako erabakiaren arabera Izatezko Bikoteen Udal Erregistroan
•S
...
D E F I N I T U K O Z E N I T U Z K E Z U K G I Z A R T E Z E R B I T Z U A K?
Gizarte languntzaileak udaletxean egiten du lan, Gizarte zerbitzuetan edo Gizarte zentroan, nahi den bezala. Batzuetan gizarte zerbitzu hauek udaletxean bertan kokatzen dira, baina ez beti. Beste herri batzuetan, adibidez, udaletxetik kanpo kokatzen dira, herritarrak erraz hurbil daitezkeen bulego edo zentroetan. Edozein kasuetan, egiten duten lanaren helburu nagusia berbera da: herritarrei laguntza eskaintzea, eguneroko bizitzan sortzen diren gizarte arazoei aurre egiteko. Arazoak ekonomikoak edo beste era batekoak izan daitezke: etxebizitza arazoak, elkarbizitzan sortzen diren arazoak, ezintasun fisikoek sorturikoak, gizarteratzeko zailtasunak, marjinazioa, bakardadea, famili arazoak… Arazo horiek guztiak udaleko Gizarte-ongizate sailak aztertzen ditu, dagokion erantzuna emateko.
ZENBAT
L A N G I L E Z A U D E T E G I Z A R T E Z E R B I T Z U E T A N?
Gaur egun bulegoan Gizarte laguntzailea eta laguntzaile administratiboa gaude. Laguntzaile administratiboaren lana oso garrantzitsua da niretzat: papeleoa eta hitzordu guztiak antolatzen ditu eta horrela, niri denbora gehiago gelditzen zait kasuak lantzeko edo bileretara joateko. Gaur egun lana asko ugaritu zaigu eta bere laguntza ezinbestekoa zait. Bestalde etxez etxeko laguntza zerbitzuan lau pertsonak egiten dute lan. Honez aparte, aipatu beharra daukat beste profesionalen laguntza eguneroko lanean, batik bat, abokatua, psikologoa, irakasleak, medikuak eta hezitzaileak. Hauek, jakina, ez dira udal langileak, baina beraien laguntzak garrantzi handia du, kasu askotan. A, eta ezin haztu Karitasen laguntza; kasu batzuetan, guk laguntza eman ezin dugunean, horiei eskatzen diegu laguntza eta guretzat oso lagungarri izaten da.
ZERTAN
T Z A H O R I?
D A T Z A Z U E K E M A T E N D U Z U E N L A G U N-
ZE R
E S K A I N T Z E N D U Z U E, A I P A T U D I-
T U Z U N A R A Z O H O R I E I G U Z T I E I A U R R E E G I T E K O?
Gizarte zerbitzuetatik ematen diren laguntzak, oinarrizko zerbitzuak dira. Zerbitzu horiek eskaintzeko hainbat programa dauzkagu. Ezingo genuke dagoen guztia aipatu, gehiegi luzatuko nintzatekeelako. Beraz, bi programa garrantzitsuenak aipatuko ditut: Programa horietako bat Informazioa, balorazio eta orientazioa deitzen duguna da. Progra-
ma honen bitartez edozein behar soziali buruzko informazioa eskaintzen dugu. Hobeto ulertzeko adibide sinpleak jarriko ditut. Esate baterako, pertsona edo familia batek arazo ekonomikoak baditu, gizarte languntzaileak dauden laguntza ekonomikoen informazioa emango die pertsona horiei (baldintzak, egin behar diren buruzpideak, beste betebeharrak…). Baina lana ez da hemen gelditzen, familia edo pertsona horren arazoak osotasunean aztertu eta irtenbideak ematen saiatzen gara: lana bilatzeko zailtasunak baldin badaude, lana bilatzen laguntzeko aukerak jakinarazten dizkiogu (ikastaroak, informazio bulegoak…). Edota drogomenpekotasun arazoak sumatzen baditugu, dauden tratamendu eta zerbitzuen berri ematen diegu, egoera horren jarraipen sakon bat eginez. Askotan gertatzen zaigu, egoera ekonomiko baten atzean, beste arazo korapilatsuagoak ezkutatzen direla, eta ho-
rrek lan sakon bat eskatzen du gizarte languntzailearen aldetik, ahal den irtenbide egokienak bilatzeko. Beste programa garrantzitsu bat, Familia eta elkarbizitza deitzen dioguna da. Programa honen bitartez, gehien bat ezintasun fisikoek (elbarritasunak) eta zahartzaroak eragindako arazoei aurre egiten saiatzen gara. Programa honetako hiru zerbitzu garratzitsuenak aipatuko ditugu: Lehendabizi etxez etxeko laguntza aipatuko dugu. Arlo honetan etxeko laguntza arrunta ematen da, bai pertsonala eta baita etxeko lanak egiten laguntzea ere. Programa honen helburua, pertsona edadetuak edo elbarriak etxean mantentzea da, oinarrizko jardueretan lagunduz: garbitasun pertsonala, etxeko lanak, konpania egin… Gaur egun lau langile ditugu lanean, herriko hogeita bost etxetan. Bigarrenik, San Juan Egoitza aipatu nahi nuke. Etxean mantendu ezin diren zaharrei, laguntza osoa ematen zaie denok ezagutzen dugun, Miserikordian. Gaur egun hogeita hamar pertsona daude han zainduta. Azkenik, Eguneko zentroaren berri eman
nahi nuke. Datorren urtean irekiko da eta herriko pertsona adinduei zuzendua dago. Hasiera batean hamabi plaza izango ditu. Eguneko zerbitzua emango zaie, goizeko 9:30etatik arratsaldeko 6:00etara, gutxi gorabehera. Garraio zerbitzua izango du; hau da, furgoneta batean etxera bila joan eta gero bueltan beren etxeetara itzuliko dira programa honetan sartuko diren pertsonak. Gosaria, bazkaria eta meriendatzeko aukera izango dute, beste oinarrizko ekintzetan laguntzeaz gain: garbitasuna, elikadura, osasun zaintza… Horrez gain, izena ematen duhainbat ekintza egingo dituzte: eskulaten sexu bereko bikoteek nak, memoria lantzeko programak, jokoaukera izango dute, hala nahi izanez gero, beren elak e.a. Gehien bat bakardade edota kartzea zeremonia baten biezintasun arazoak dituzten pertsonei dez ospatzeko, ezkontza zizuzenduta dago. Gainera, horrela, fabilak egiteko erabiltzen diren miliari laguntza handi bat eskainiko geletan. Alkateak eta zinegodiogu. Denok dakigu zein zaila bihurtu den gaur egun, pertsona tziek konpromisoa hartzen duedadetuei behar duten laguntza te izatezko bikoteek eska ditzaematea, batik bat, ezintasun araketen zeremonietan parte harzezo handiak dituztenean eta etxeko, udaletxean egiten diren an laguntzeko aukerarik ez daezkontza zibilentzat duten jarrera goenean. Hutsune hori betetzeeta parte hartze baldintza berbereko zabaldu nahi dugu kin. Udalak Estatuko legegileari eseguneko zentroa. katzen dio Kode Zibila lehenbaile-
...
hen alda dezala, sexu bereko pertsonek osatzen dituzten bikoteei I Z A S K U N S E R N A R Eezkontzeko aukera emateko sexu desK I N I Z A N D A K O E L K A R R I Zberdineko bikoteek duten baldintza berKETA INTERESGARRIAREN beretan. EDUKIA PATXADAZ JASO A T A S T R O A 1972.urtetik eguneratu A H A L I Z A T E K O, U R T A gabeko balioak eguneratzea izan R R I L E K O A L E A N E S K A Ida Gipuzkoako Foru Aldundiaren nahia. N I K O D I Z U E G U B I G A2001.urtean egin da balio eguneraketa hori R R E N Z A T I A. OR eta 2002an sartuko da indarrean. Balio eguDUAN ERE GAI neraketa hori egin ondoren, Zestoako etxe S A K O N A K A U R K E Zguztietara gutun bat helarazi da eta bertan TUKO DIZKIGU ematen den informazioan, lehengo balioa eta I Z A S K U N E K: G U R E oraingo berria adierazten dira. Zerga-kopuruari HERRIKO ARAZO buruzko informazioa ere hildo beretik zehazten S O Z I A L A K, T R Ada. Udal tipoa nabrmen jaitsi denez, zenbaiti zerT U TXARRAK ga-kopurua jaitsi egin zaio, nahiz eta balioa igo. ETA AURRERA Beste askori, berriz, zerga-kopurua igo egin zaie, B E G I R A D Ietxearen balioa ere nabarmen igo zaielako. TUZTEN I Z A R N A K O E S K O L A. Aizarnako eskola nahiko P R O I E Kegoera kaxkarrean zegoela eta Zestoako T U A K. Udalak Hezkuntza Sailari eskolaren berritu zezala eskatu zion. Gipuzkoako Eskola Ordezkaritzak premiazko gai bezala jo zuen, baina ez daude prest eraikina zaharberritzeko. Hezkuntza Sailaren asmoa, Udalak lursail bat eskuratzea eta ondoren beraiek eraikin berria egitea litzateke. Zestoako Udala lurjabeekin harremanetan jarri da, eta lursail batzuk eskuratu ditu. Udal batzak onartua du eta hitzarmen bat ere landu da lurjabearekin. 1800 m2 inguru eskuratuko ditu Hezkuntza Sailak eraikin berria egin dezan. Gaur egun hamaika haur dabiltza Aizarnako eskolan eta datorren urterako hamalau bat aurreikusten dira.
•K
•A
.
A
spaldiko kondaira batek, gure artean oso onartua izan zenak, dio Tubal, Jafeten bosgarren semea, Noe Patriarkaren biloba, mundu osoko uholdearen ondoren, Espainiara etorri zela bere senitartekoekin, eta Kantabriara eta Gipuzkoako lurretara iritsi zela; eta han herriak sortu zituela. Hori mundua egin eta 1.799 urtera izan omen zen, uholde orokorra izan eta 143 urtera edo; beste era batera esanda, hizkuntzak nahastu eta handik hamabi urtera; alegia, Jesukristo jaio baino 2.157 urte lehenago. Gizakia gizaki denetik, beti izan du nondik ote datorren jakiteko premia, bere sustraiak ezagutzeko premia. Euskaldunok ere hamaika saiakera egin ditugu historian zehar, gure jatorria argitzeko eta horren adibide bat besterik ez da hasierako kondaira. Ausart samarra dela ezin ukatu, baina mende askotan hitzez hitz sinestu izan da pasarte hori. Gaur egungo genealogiak askoz zuhurragoak dira baina gure aurrekoen berri jakiteko irrika ordukoa bezain handia da. Esate baterako, iparramerikarren hamarretik zazpik gauza gehiago jakin nahi omen dituzte euren arbasoez; zuhaitz genealogikoak egitea bigarren hobby edo zaletasun gisa jartzen omen dute, zigilu eta txanpon bildumen ondoren. Genealogiarako afana gero eta ezagunagoa da, ez bakarrik atzerriko artxiboetan, baita gureetan ere. Horren adibide dira, urrutiago
ss a
joan gabe, azken dozena bat urtetan Zestoako Udal Artxibo Historikoan izan gia, ez zuela judutar diren kontsultak eta ikertzaile mordoxka. edo/eta mairuen odolik. Bolivar Txiriboga Donoso Quiton (Ekuador) bizi da. Bere gutun batean zioLekukoek euren testiganen bezala, lanetik erretiratuta dago eta, ondorioz, bete-betean genealogiari tza alkatearen aurrean emana, zaletasun hori izan omen du eta betidanik. Txiriboga deitura ikeregiten zuten: ezagutzen tzen ari da urte askotan. Deitura horrek Zestoan du jatorria (oraindik ere zutela herritar egin nahi ikus daiteke txiribogatarren jauregia eta, auzuneak ere hala du izena), baina zuena, zein ziren haren gugure herrian ez ezik Euskal Herrian ere desagertu samarra dago deitura rasoak eta aurrekoak... Agihori, guk dakigunez behintzat. Aldiz, Amerika aldean oso zabaldua egon ri horietan, beraz, herritabehar du. Bolivar Txiribogak agirietan aurkitu duen bere lehen arbasoa rren aurrekoak nor ziren Juan Txiriboga da, 1400. urte inguruan Txiribogako jauna izandakoa. Hanazaltzen da, besteak beste, dik aurrera, beste hemeretzi belaunaldi aurkitu ditu eta zuhaitz moeta horregatik dira hain inteinuzente, duko irudi batean jarri ditu denak. Berak dio azken bost belauresgarriak zuhaitz genealogiinuzente, txakurrak buztana tente. naldietako erretratuen arabera, antz ikaragarria dutela oraingokoak egiteko. Zestoako Udal ek eta orduko txiribogatarrek. Ameriketara joan zen lehen Artxiboak 150 bat frogantzaABENDUAK arbasoa, 1649an, Martín Geronimo de Chiriboga Luna y Cerraín y espediente baditu, guztira Garzullo izan omen zen. Hango txiribogatarren azken belaunal10.000 orrialde baino gehiago, diek interes handia izan dute beren jaiotetxea eta inguruak ikustegehienak XVIII. mendekoak. ko eta, azken urteotan, familia horren adarretako bospasei ahaide hurbilBaina zerk eramaten du jendea du izan dira gaur egun hain itxuraldatua dagoen jauregia ikustera. arbasoen ikerketan hainbeste Amilibia deiturak ere ikertzaile ugari ditu. Duela hamar bat urte, Montediru eta denbora erabiltzera? videoko (Uruguay) Sheyla Amilibiak gutun bat bidali zuen Euskal HerriZalantzarik gabe, iraganaren ko egunkarietara bere deiturari buruzko argibideak eskatuz: “Nire nahia premia dugu bizitzeko; norbere litzateke familia horretako kideren batekin harremanetan jartzea eta berriak jakiiragana ezagutzen ez duena bere tea”, zioen. Zestoako Udal Artxiboko arduradunak ez ezik, Madrilen bizi gurasoei buruz ezer ez dakiena den beste amilibiatar batek ere, Borja Márquez Amilibiak, eman zion fabezalakoa omen da. Zenbaitek miliaren berri, eta sakonki gainera. Izan ere, ikertzaile gazte hori oso zaoso lotura eta sentimendu sakolea baita genealogia kontuetan eta ia urtero hartzen baitu oporralditxo nak sortzen ditu bere aurrekoekin, bat Zestoara etortzeko. Hamaika paper zahar arakatu ditu gure herrian: txiribogatar honek bezala: “Bai, Autos de Filiación e Hidalguía de Antonio de Amilibia (1725), Autos de Filiaeuskalduna sentitzen naiz eta Jainkoari ción e Hidalguía de Antonio de Amilibia y consortes (1762), Autos de Filiaez nioke gauza ederragorik eskatu nahi, ción e Hidalguía de Domingo, Antonio, Esteban de Amilibia (1773), Autos de ni hiltzen naizenean nire hezurrak Zestoara itzultzea baino, han hauts bihur Filiación e Hidalguía de Domingo de Amilibia y su hijo (1786), Libro de Madaitezen, nire arbasoen lurraldean, nire trícula de los vecinos Cavalleros Nobles... (1772) eta beste hainbat. arimaren barru-barruan daramaten luAstaburuaga deituraz ere hainbat pertsona interesatu izan da azken rraldean”. Genealogiak, alegia, familia urte hauetan, horien artean Fernando Astaburuaga txiletarra (Santiago hiriburukoa). bateko aurrekoen eta ondorengoen Baina interes hori ez da Latinoamerika edo Espainiako ikertzaileena kateak, familia horrekin lotutako etxebakarrik. Gradignan-eko (Frantzia) château edo gaztelu bateko emakuak, lursailek, arbasoengandik jasotako me batek Arsa edo Arza deiturari buruzko informazioa eskatu zuen objektuek... lehengoen eta orain arteduela urte batzuk. Dallas-eko (Texas) Venustiano Benny Inurrigarro koen komunikazio edo lotura espiriZuñigak ere eskatu zuen bere euskal deiturei buruzko informazioa, tuala osatzen dute. Sasoi batean oso indartsua zen odolaren bidezko lotura hobaina deitura horien kasuan ezin izan zitzaion argibiderik eman. ri: esate baterako, gure aitona-amonek Era askotako agiriak erabiltzen dira familien jatorria eta historia guk baino askoz ahaide gehiago ezaguikertzeko: jaiotza, ezkontza eta heriotza-agiriak (Erregistro Zibiletzen zituzten eta guk baino askoz harrekoak edo Elizakoak), notarioek eginiko agiriak, agiri familiarrak... man gehiago zuten haiekin. Gaur egun, Baina, Zestoakoa bezalako artxiboetan, kaparetasun-espedienteak Menendez Pidal ikertzaileak zioen bezala, (gazteleraz, hidalguías) kontsultatzen dira gehien. Agiri horien balioaz jabetzeko beharrezkoa da nola sortu ziren jakitea. Errege Ka“Lotura horien aztarna deitura dugu, jada, tolikoek juduak Espainiatik kanporatzeko agindua eman zutenegehiengoarentzat eraginik edo esanahirik gabean, Gipuzkoak zorrozki saihestu nahi izan zuen gizatalde harekin ko iraganaren arrasto bat besterik ez dena. Gikutsatzea. 1510 aldera erabaki zen juduen edota mairuen ondozakia izendatu eta bereizteko, estatuek eta banrengoek ezin izango zutela Gipuzkoan bizi, eta garai hartan hekuek sistema alfa-numerikoak (alegia, letrak eta men bizi zirenak alde egin beharko zutela hemendik. Agindu edo zenbakiak) erabiltzen dituzte, milaka urtetan zeordenantza hori Zestoan egindako Batzar Nagusietan berritu zen har balio izan duen familiarekiko erreferentzia (1527) eta handik aurrera Ordenanza de Cestona izenarekin ezagubaztertuz”. Ez zuten, bada, Nietzscheren esaltuko zen. Karlos I.ak eta Felipe II.ak ontzat eman zuten ordenandi ospetsu hura irakurriko: “Edozein iraganek kondenatua izatea merezi du”. tza hura eta, handik aurrera, herritar egin nahi zuenak hamar lekuko edo gehiagorekin frogatu egin behar zuen garbia zela, ale-
su str aia k
28
FERNANDO ARZALLUS
db oalni n zulo U
rriletik abendura artekoa izaten den. A, eta amaginarrebak ere izango du zeozer esateko, ezta?
no de enero, dos de febrero, tres de marzo, cuatro de abril... San Ferminak pasa ziren, bai. Oraingoan, abestia KIROL BAZKUNAK ateratako egutegien harira dator. Ea 2003koa urta-
Egunerokogauzakeurotan
E
Zuritoa 1 2 5pta. 0 , 7 5 euro Kafea 1 4 1 pta. 0 , 8 5 euro Txikitoa 5 0pta. 0 , 3 0 euro Berezia 1 2 5pta. 0 , 7 5 euro Kalimotxoa 2 2 5pta. 1 , 3 5 euro Ura 1 2 5pta. 0 , 7 5 euro Pintxoa 1 5 8pta. 0 , 9 5 euro Ogitartekoa 4 4 9pta. 2 , 7 0 euro Ogi handia 0 , 8 0 euro Erdiko ogia 0 , 7 0 euro EGUNKARIAK: El Diario Vasco 0 , 7 5 euro Gara 0 , 9 0 euro Egunkaria 0 , 7 5 euro Seilua 4 0pta. 0,24 euro Kiniela 5 0pta. 0 , 3 0 euro Primitiva 1 5 0pta. 0 , 9 0 euro
etxekoandria nun zera, goiko ganbaran al zera, txanpon batzukin etorri zaitez egutegia erostera
29
ABENDUAK
uskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak, dirua biltzeko kanpaina bat antolatu du. Aurtengo abendutik 2002ko otsailera bitartean itxulapikoak jarriko ditu “Azken pezetak/liberak eta lehen euroak euskararen alde” mezuarekin. Nagusiki egitasmo hauetarako izango da lortutako dirua: Bai Euskarari
...
... Akordioa eta gi-
zarte eragileen konpromiso prozesuak herriz herri, Bai Euskarari Ziurtagiria eta Hizkuntza Eskubideen Behatokia. Zestoan 10 itxulapiko jarriko dira tabernetan.
1
”75 urte urola” erakusket a
926ko otsailaren 22an eta Alfonso XIII.a erregea han zela inauguratu zen Urolako Trenbidea duela 75 urte (ikus Danbolin 6. zbka.). Hori dela eta, abenduaren 17tik 30era bitartean, gai horri buruzko erakusketa bat jarri da Zestoako udaletxean, Euskotrenek eta Trenaren Museoak sustatuta. Bertan, Urolako trenbidearen hainbat argazki ikus daitezke beste objektu ugarirekin batera: txartelak, liburuak, planoak... Erakusketak geltoki guztien maketa erakargarri askoak ere biltzen ditu eta, horiekin batera, garai hartako langileek erabilitako zenbait jantzi (erakusketako bi manikik, bata kaki koloreko janzkerarekin, zinegotzi eta udal langile franko izutu dute, dagoeneko); ikus-entzunezkoa ere interesgarria da. Azkenik, trenbideari buruzko datu ugari ere jakin daitezke: 36,613 km linea Zumarragatik Zumaia-Porturaino, 20 zubi, 29 tunel; 200 pertsona lanean inauguratu zenean; zerk osatzen zuen Urolako trenbidearen material mugikorra (automotorrek, 21 kotxek, 80 zama-bagoik...). Egunero irekita egongo da erakusketa, astelehen arratsaldeetan eta asteartetan izan ezik.
ZerIrakurri BIHOTZ
BI
Ramon Saizarbitoria Erein. 283 or.
Bekaizkeriak eta pasioak bat egiten dute eleberri honetan. Jakina den bezala, gerra baino ezin ekar lezake bekaizkeria eta pasioaren batuketak. Halaxe da, gerra baita liburu honetako ardatz nagusia. Hori bai, bi ikuspuntutatik ikusitako gerra: batetik, protagonista Guda Zibila bizi izandako lagun talde batekin bilduko da sarri-sarri, eta haiek ez dute garai hartako euren abentura eta pasadizoak besterik izango kontatzeko; bestetik, bikote baten arteko konpondu ezina. Nabarmena da gizonezko baten ikuspuntutik kontatutako liburua dela. Izan ere, protagonistak berak bere emazteari adarrak jartzea ontzat ematen duen bitartean, ezin du jasan bere emazteak berari beste hainbeste egin izana. Emaztea maite ez, baina hura beste batekin ikusi ezina; bekaizkeria azken batean. Eta pasioa, bera baino hogei urte gazteagoko neska bat ezagutu eta maitasunik gabeko abentura bat biziko baitu. Bide okerretik dabilenak, ordea, gaizki amaitzen du sarritan... eta baita liburu honetan ere: dena nahi eta ezer gabe geldituko da, ez
eta Maixa eta Ixiarren azken garaian ere bere talentuaren printzak nabaritzen ziren. Beraz, Onddo orain sortu duen taldea berria bada ere, nekez esan daiteke taldekideak hasiberriak direla musika munduan. Izan ere, Josebarekin batera, Iñigo Telletxea (Montoia, Petti), Ibai Gogortza (Borrokan) eta Igor Telletxea (Montoia, Triki Ta Ke…) ari dira Berako taldean. Errepideak ez ditut maite taldearen lehenengo diskoak erakusten du Joseba Irazokik pop musika maite duela, eta nazioartean estilo horren barruan lantzen diren joera ezberdinak ondo ezagutzen dituela. Elektronikaren eta samplerren erabilera inteligentea egiten du Dutxan edo ohatzean dantzagarrian, rock & rolla egin nahi duenean ere (Luzaroan zu gabe) ondo moldatzen da, eta badaki single itsaskor
emazte ez neska gazte, goian zerua eta behean lurra. Horrela, berak eraikitako bakardade hutsal eta zentzugabean amaituko du protagonistak. Bestalde, idaztankerari dagokionez, euskal literatura modernoan ohikoa den formulari eutsiz idatzitako liburua da. Gogora dezagun, Saizarbitoriak aurtengo Euskadi Literatura sarien euskarazko liburu onenaren errekonozimendua jaso duela Gorde nazazu lurpean lanari esker. nahiz izan
ZerEntzun Olaia Salegi
ERREPIDEAK
30
aberatsek bizimodu hobea, ez dute nik baino lehen akabatzen urtea
ABENDUAK
E Z DITUT MAITE
Onddo Gaztelupeko Hotsak
Joseba Irazoki Berako gitarrajole finak urteak daramatza bere trebezia beste musikari batzuen lanetan erakusten. Xabier Montoiaren taldekide leiala izan da azken urteotan; Pettirekin ere aritzen da gaur egun zuzenean,
bezain polit bat ere (Japoniar neska) egiten. Nolanahi ere, dotorezia eta intentsitatea kantu berean uztartzen dituenean ematen du onena taldeak, eta horren adibide ugari aurki dezakegu estreineko disko honetan. Beldurra arnastu, bere haize konponketa ederrekin, Errepideak ez ditut maite –Yo La Tengo taldearen eragina nabaritzen zaie– eta Kutsatuta hunkigarria, esaterako, bikainak dira, biribil-biribilak.
HURRENGO GOIZEAN Ruper Ordorika Metak
Bilboko Kafe Antzokian grabatutako zuzeneko lanaren ondoren, Ruper Ordorika xumetasuna eta naturaltasuna aldarrikatu nahi dituen lan batekin itzuli zaigu. Es-
karmentu handiko hiru musikarirekin grabatu du Hurrengo goizean: Ben Monder, Kenny Wollesen (Tom Waits edota Bill Frissellen bateriajolea) eta Fernando Saunders (Lou Reeden ohiko baxujolea); baina batek pentsa zezakeenaren kontra, hiruen lana ez da inoiz besteen gainetik nabarmentzen, kantuen mesederako egin baitute lan denek. Eta jakina, Ruperren kasuan beti gertatzen den bezala, Hurrengo goizean-ek soberan ditu kantu ederrak. Erritmo lasaietan inor baino hobeto moldatzen da Oñatikoa, eta folkrockaren eta poparen artean dagoen bidegurutzean ez dago bera bezalakorik. Zentzu horretan, Zure ate ondoan eta Fatuaren baitan malenkoniaz gainezka egiten duten abesti hunkigarriak dira, eta Ttikiegi, Bihotz begiekin eta Noeren ontzi batean, berriz, Ruperren nortasun zeinuak ezinhobe gordetzen dituzten kantu ederrak. Beti bezala, Ruper maisu.
MIKEL
LIZARRAOLDE
J
ardunian. Leandro Aizpuru
Badiola ez da zestoarra, baina halatsu. Hogeita hemezortzi urte pasa daramatza gure herriko gizonezkoen ilea txukun mantentzeko ahaleginetan, ez da erronka makala gero! Urte hauetan guztietan bere ile-apaindegiak berrikuntza gutxi bizi izan du, ia batere ez. Gauzak horrela, mitiko dira jada bai Leandro bera eta baita bere lantokia ere. Bestalde, asko izango gara, ziurrenik, erdi azpeitiar erdi zestoar hau in person ezagutzen ez dugunak. Hori horrela izanik, eta gure atzoko-gaurko gizonezkoen azken ile-moztailea trebea eta fina dela jakin dugun arren, bestek esandakoa beti egia osoa eta garbia izaten ez dela eta, inoiz bi belarrirekin bertaratu eta bakarrarekin etxeratu beharra izan duenik ba ote den jakin nahi izan dugu. Makina baten burusoiltzeak gertutik ikusitako gizona dugu hauxe!
rritarren bat baldin bada... aizkolari-kontuak edo. Gai askotaz hitz egiten dugu, baina azaletik, inolako asmo txarrik gabe.
GIZONAK EMAKUMEAK BAINO BERRITSUAGO O T E? Denok aritzen gara txutxu-mutxuka. Ez nu-
ke esango gizonok saltseroagoak garenik. Izaten ditugu geure berriketak, eta gizonezkoak garen partetik, emakume-kontuan ere bai noizean behin. Horrelako txutxu-mutxukeriak izaten ditugu, baina... hor bukatzen dira gure gorabeherak.
ZE R
NOLAKO GIZONAK DAUZKAGU
Z E S T O-
A N, Z A B A R R A K A L A P R E S T U- P R E S T U A K?
Era guztietakoak egongo direla pentsatzen dut, batzuk zabartxoagoak... Zorrotzak?... Bai, eta hala izan behar du gainera! Ordaintzen duenak zorrotza izan beharra du, niretzat ere hobeto da horrela. Izan ere, etorri eta "nola nahi duzu?" galdetzean nire esku uzten badu erabakia, eta neure erara mozten badiot ilea, ezin dut jakin hura gustura ala haserre joan den. Denen gustua ez dugu egingo, baina... horretan saiatzen naiz egunero.
I L E- A P A I N T Z A I L E I Z A N A U R R E T I K. . . N O R Z E N L E A N D R O? Ni baserri-giroan jaio eta hazitako az-
peitiarra naiz berez. Hamalau-hamabost bat urte nituela, zerbaitetan lanean hasi beharra zegoen bizimodua ateratzeko. Baina baserrian lan egiteko ez gogorik ez berezko gaitasunik ez neukanez, ile-moztaile lanbidea ikasten hasi nintzen. Azpeitian hasi ere, bertako baten "aprendiz" gisa, eta halaxe igaro nituen bi-hiru urte. N O L A T A N E T O R R I Z I N E N Z E S T O A R A? Garai hartan, lokal honetan bertan, beste bat jarri zen nire aurretik. Hura berehala aspertu zen... eta hau nire lana egiteko leku aproposa zela pentsatuz etorri nintzen Zestoara.
HEMEN
LANEAN HASI
“ � ( DE -
Beno... orain makina elektrikoak erabiltzen ditut lehenagoko eskuzkoen ordez. Bestela... ez dut izugarrizko aldaketarik egin. Gainera, teknologia berria ipiniz gero, asmatuko ote nuke harekin? Edadean aurrera noa eta aldaketa horiek ez dira jada niretzat egiten.
ZEIN
D I R A A Z K E N A L D I A N A H O T A N D A R A-
B I L Z K I Z U E N H I Z K I- M I Z K I A K?
ATERA A L D A HEMENDIK
B E L A R R I E R D I A F A L T A N?
31
ABENDUAK
Ez dut uste inor etxera belarririk gabe bidali dudanik. Garai batean bizarra kentzen ere aritzen nintzen, orain gutxi. Egun badaude horretarako makina onak, orduan labana besterik ez zegoen... nahiko arriskutsua zen eta... halako "pikete" txiki batzuk egindakoa naiz.
Denok aritzen gara txutxu-mutxuka
Z I N E N E T I K, A L D A T U A L D U Z U Z E R B A I T? K O R A Z I O A B E H I N T Z A T E Z! )
INOR
etxe honetako nagusi jaunak urre gorrizko ileak, urte berrian moztuko ditu buru gaineko loreak.
Gai asko izaten ditugu hizpide! Bateko futbola, besteko pilota... base-
ZE R
E T O R K I Z U N I K U S T E N D I O Z U I L E- A P A I N-
D E G I A R I? Oso etorkizun koxkorra ikusten diot honi, ni beste zortzi bat urte barru erretiratuko bainaiz. Egun gizonezkoekin bakarrik lan egiten duen gutxi dago, gazterik batere ez. Gero ere izango dira ile-moztaileak, ez ordea gizonezkoetan berezituak!
OLAIA SALEGI
z
uhaitzak
Bide ertzetan ikus ditzakegu, aldapa barrenetan, erreka bazterretan, harkaitzari itsatsirik, amildegiaren hondoan, borda zaharrei itzala eginez, zelaiak inguratuz, mendixka baten goazen, goazen txit alai, gailurrean edota mendi handiagoak estaliz. izarraitz mendira Halako zoririk izan bazuten, eta urteetan zehar askatasunean hazi, batzuk elkartu URTARRILA egingo ziren, era askotako izakiz taldea osatzeko. Orduan, basoan gaudela irudituko zaigu. Batzuk bakarka edo talde txikitan hazi eta hazi egiten dira; gora eta gora, albora ere lodi-lodi, guri deika sumatzen ditugu eta begira gelditzen gatzaizkie. Beste batzuk, aldiz, txikiak izaki, naturak ez die hain gora iristeko baimenik eman eta orduan, forma bihurriak eta eleganteak, koloreak eta loreak azaleratzen dizkigute, kezka gabeko bidaiari alto emateko, edo agian, atseden bila dabilen kezkatiari bere babesa eskaintzeko. Nor ez da, inoiz edo behin, zuhaizperen batean etzanda egon eta nork ez ditu, halaber, haren hosto eta adarrek marraztutako marrazkien itxurak dastatu? Zure ibilbidean gurutzatzen diren adiskide zaharrak, izaki berri eta erakargarriak, txoko ezezagunetako bizilagunak, bidexketako noraezak iltzatzen dituzten mugarriak, edo helburuak, edo abiapuntuak, atsedenezko beso isilak: zuhaitzak zain dauzkagu, besoak zabalik, etxea eta mahaia izan ohi ditugun bezalatsu. Adiskidetasunak lehentasunak markatzen baditu, eta norberak bere zelaiak, bere mendiak, bere galtzerdiak, bere lasterbideak, bere tabernak, bere jakiak, bere ideiak, eta bakoitzak bere maiteak eta kuttunak baditu, nik ere hemen, Zestoan, beste askok bezala, hurbil-hurbil, baditut nire zuhaitz kuttunak. Hainbeste aldiz haiei begira egon ondoren, hainbeste maitatzera iristen zara, sentimendu hori kanporatzeko beharra sortzen zaizu. Jar gaitezen jaun txit goren horiei begira, izen arrotza duten Bainuetxeko zaindari horiei begira, alegia; begira diezaiegun Himalaiako zedroei (Cedrus deodara), XX. mendeko bigarren hamarkada zoriontsuan hotel nagusiko (Gran Hotela) eraikina apaintzeko landatutako zuhaitz gazteak izandako horiei. Haien adarrak beren babesean jaurti ziren hainbat irriren lekuko izan ziren, baina baita gaixo itxaropentsuen aiene kexatien lekuko ere. Jarraian, oroimen goibel batek hilerriko faro elegante eta ozenen artera garamatza, luto berdearen adierazgarri diren horien artera, hain zuzen. Horra hor altzifreak (Cupresus sempervirens). Erdiko kalearen amaieran, han goian denen arteko bikote bikainenek harrizko gurutzearen zaindaritza hartua dute. Bizitza laburra dela adierazi nahi digute, eurak han tinko mantentzen badira ere, Kristoren sinboloaren ondoan, hainbat belaunaldik egin duten erromesaldiaren lekuko. Zestoako beste alde batean ere badira altzifreak, bai-
1
na gazteagaoak, duela gutxi landatuak, oraindik bizitzaren ereserkia ikasten ari direnak. Asko harritu gara zuhaitzen artean, baina zuhaitzez betetako lorategi bitxi eta bat-batean sortutakoa ezagutu dugunean. Ezusteko ederra hartu genuen txoko hori ikustean. Txoko horretan altzifreak ugariagoak dira, baina oraingoan Lawson izenekoak (Chamaecyparis lawsoniana). Ez daude, gehienetan ikusten diren bezala, ilara aspergarriak osatuz, ez. Lursailaren ertz bakoitzean kokaturik dauden ezpel, arbustu edo mimosa heskaiekin nahasian daude. Belar-meta txiki batzuk lagun zituztela ikusi nituen azkenakoz. Baina badakit hori denboraldi bateko kontua izango dela, eta badakit, halaber, gure ezkutuko lorezainak, agian, beste bitxikeriaren batekin harrituko gaituela. Non aurkitzen den hori guztia? Lorezain ezezagunaren baimenarekin, zoazte Iraetara, sarabian barrena zuzen-zuzen segi ezazue ibaiarekin topo egin arte, eta pasa zaitezte ibaiaz bestaldera beheko zubitik. Inguru horretan gabiltzanez, jarrai dezagun ibai bazterrean aurrera, Ibainarrietakoan izan ziren harrobi abandonatuen artetik. Gaur egun belarrak hartuta dagoen lur nahasian astigar (Acer campestris) lotsatiak suma daitezke. Egun hauetan biluzik baldin badaude, zaudete hurrrengo udazkena arte haien urre-kolorea ikusteko. Garai horretan haritzak eta pagoak hostorik gabe egongo dira. Pinua etorri arte gure mendietan jaun eta jabe ziren zuhaitzak, gaur egun perretxiko zaleek ongi ezagutzen dituzten baso koxkorretan ezkutatuta daude. Badira pago (Fagus sylvatica) bikainak gure inguruan. Nik Ertxina aldeko lau pago bakarti aipatuko nituzte. Haritzen (Quercus robur) artean, berriz, benetan aipagarriak Arroaerrekatik gora, zelaiak eta zuhaiztiak zeharkatuz Arroagoira doan bidean topa ditzakegunak. Arteek (Quercus ilex) aldiz, mateago dituzte leku harritsuak. Akuatik Aizarnara doan galtzada zaharraren alboetan ikus daitezke zenbait arte buru-makur. Hala ere, beheraxeago gune ilun bat osatuz aurkituko ditugu beste batzuk gaintxo batean, Aurrekoetxe baserriaren atzealdean. Bestalde, guztiok dakigunez, arterik bikainena Baltzolako atarian aurkitzen da, Endoiara bidean. Dena dela, han goitik oharpen bat botatzen digula dirudi: “Iritzi botatzen hasi aurretik utz iezaiezue denbora Larajandi plaza landatu dituzten arte gazteei. Santa Engrazi aldera joaten bagara, bentaren inguruko zelaietan urkien (Betula pubecens) azal zuriak ikus daitezke. Ermitara bidean kolore iluneko haginak (Taxus baccata) ikusiko ditugu. Eta haien ondoan beste hainbat zuhaitz eta zuhaixka: elorri beltzak (Prunus epinosa), hurritzak (Corylus avellana)‌ Baselizatik begira jarri eta herriaren zati bat ikuska dezaket, eta aipatu ditudan zuhaitz guztiak datozkit burura. Hainbeste dira! Baina hainbeste inoiz ez dira gehiegi, zuhaitz kontuetan ari garenean. Ditugunak galtzen ez baditugu, ongi; ugaritzen baditugu, hobe.
VICENTE DĂ VILA
(erredakzioan itzulia)
gailibrean
agendaabenduaurtarrila ab 20
GABONAK DITUGU ERDIZ ERDI UMORE ONA ZABALDU BEDI TURROIA JATEN HASITAKOAN LEHERTU ARTE EZ SEGI (BIS) GAINEAN DA SORO-PERI ZOROEN FESTA DA HORI TA TOKATZEN ZAIGU GURI URTE BERRIRA BEHAR DEGU GUK FESTA HAUNDIAN ERORI BAINA AHAL BADA EZ EZAZUE GASTATU EURO GEHIEGI
guziz egoki daki gezurrak kontatzen, egokiago berriz dantzan ta kantatzen
2
URTARRILA
ENDUA OSTEGUNA
Eskolako haurrak San Juan egoitzara joago dira gabon kantak abestera.
23
IGANDEA
13:00etan Gabonetako kontzertua eskainiko du bandak udaletxe azpian.
24
ASTELEHENA
San Juan egoitzara Amnistiaren aldeko taldea eta Jaiotza biziarekin ateratzen den taldea joango dira gabon kantak abestera. Amnistiaren aldeko mugimenduak antolatzen duen Olentzero kantuz auzoetan ibiliko da goizaldean eta herrian bertan arratsaldean.
26
•
ASTEAZKENA
31
ASTELEHENA
MIGELTXO AIERZA
20:00etan kontzenrazioa plazan Presoen eskubideen aldeko mahaiak deituta. 3/4ak beteta dituzten presoak kalera lemapean.
Soro-peri eguna.
• Goizeko 9:30ean, Barazki eta
ur 05
TARRILA
LARUNBATA
Errege magoek jakinarazi digutenez, 18:30ak aldera iritsiko dira Akuara eta lehenengo bisita San Juan egoitzan badute ere, 19:00ak aldera gerturatuko omen dira herriko kaleetara.
Fruta Lehiaketa, Urolako Ezti Lehiaketa, Zestoako Gazta eta Sagardo Lehiaketa eta hainbat salmenta-postu. • Eguerdian (12:00), sari banakeLARUNBATA tak. Musika Aizarnako jaietan aritutako “fenomenoekin”. OnArratsaldeko 19:30ean doren bertso saioa Maialen Lugaztaina jana plazan, Presoen eskubidejanbio eta Unai Agirrerekin. Geen aldeko mahaiak antolaturik. IGANDEA ro, bertso txikiteoa. Santa Ines pilota txapel• 13:00etan, “Preso eta Hieslariak Etxera” lelopean, kontzentrazioa ketako finalerdiak jokatuko dira IraeAmnistiaren Aldeko Mugimentako frontoian. IGANDEA duak deituta, plazan. Ondoren, Santa Ines pilota txapeldantzari aldrebesak eta trikitilaketako finalak jokatuko dira Iraetako riak. Gazta eta sagardo dastaketa. frontoian. • Arratsaldeko 17:00etan, umeentzako ikuskizuna. reso eta iheslarien aldeko Olen• Arratsaldeko 18:30ean Aranez tzerorako entsaioak: abenduak Music Corporation txarangarekin 17 eta 20; Kultur Etxean 21:00etan. dantzaldiak. Iluntzeko 20:15ean rrege kabalgatako antolatzaileAmalda abesbatzaren kontzertua ak hasiak dira dagoeneko presparrokian. OHARRA: BASERRITAR JANTZITA taketetan. Parte hartu nahi duenak ATERATZEA ESKATZEN DA. • Gaueko 22:30ean, Pilota partida kiroldegira jo dezala. bikaina. Lehenengo partida: Xala/Galartza V.a (buruz buru, frontoi osoan); eta ondoren ehiaketa bat antolatu du Herri Ikastetxeak Titin-Imaz/Goñi II.a eta Goñi III.a. Agiro Mendi Taldearen laguntzaz, abenduaren 16ko Umeen VI. ibilaldi neurtuan ateratako argaz• Gaueko 23:30ean, dantzaldiak plazan. OSTIRALA kiekin. Urtarrilaren 11n bukatzen da lanak aurkezteko epea. Eskolan bertan jasoko dira eta parte har20:00etan kontzentrazioa izango da Senideak-ek antzaile bakoitzak gehienez lau argazki aurkeztu ahal tolatuta. Preso bat gara bat mus txapelketa Koiote eta Uztapide tabernetan. Izen ematea 22:00etan; hasiera 22:30etan. izango ditu kartazal itxi batean.
12 20 27
•P
28
•
•L
•E
zerbitzuak
E R A K U ND E E D O T O K I P UB L I K O A K
udaletxea udaltzaingoa gizarte zerbitzuak kultur etxea liburutegia hilerrietako zerbitzua asteburuetan musika eskola jubilatu eta pentsiodunen elkartea san juan egoitza sastarrain baserri eskola gizakia helburu parrokia postetxea izar txuri-txuri bat agertu da goyen, suhiltzaileak au poxa!, laister dira zerga bulegoa Erregiak emen inem URTARRILA urkome lapatx zabortegia kiroldegia ertzaintza
3
OSASUNA
anbulategia farmazia gurutze gorria anbulantzia dya anbulantzia larrialdiak
KOMUNIKABIDEAK
DV berriemailea Arrate Irratia berriemailea Loiola Irratia IKASTETXEAK
Zestoako herri eskola ikasberri ikastola iraurgi urola ikastola GARRAIOAK
eusko tren la Guipuzcoana pesa piper u. elkartea TAXIAK
patxi Arregi "lopene" joxe mª Olaizola (uztapide) FARMAZIAK
abenduaren 17tik 23ra otaño (zumaia) E. Gurrutxaga Enp. abenduaren 24tik 30era ajuria (zumaia) Harategiko, 2 abenduaren 31tik urtarrilaren 6ra zurutuza (zestoa) portale kalea, 1 OKINDEGIEN TXANDAK
abenduak 23 abenduak 30 urtarrilak 6 urtarrilak 13
943 656 943 943 943 656 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943 943
147 784 147 147 147 784 147 147 147 148 148 147 147 151 811 140 816 815 147 851
010 867 132 123 062 869 911 091 019 115 069 001 621 313 368 402 500 505 942 000
943 943 943 943 943 943 112
147 147 813 222 813 464
231 006 297 222 849 622
943 147 133 943 812 632 943 814 458 943 943 943 943
147 151 810 150
977 246 210 228
902 943 902 943
543 811 101 852
210 159 210 587
607 186 006 670 431 906 943 861 104 636 829 242 943 147 006 apategi eizagirre romana apategi
autobusak JOATEKO
zestoa-donostia astegunak:
larunbatak: igandeak eta jaiegunak: oharrak: zestoa-azpeitia astegunak:
asteburua eta jaiegunak:
zestoa-zarautz astegunak: asteburua eta jaiegunak: zestoa-zumaia astegunak:
asteburua eta jaiegunak: oharra:
zestoa-zumarraga astegunak: asteburua eta jaiegunak:
zestoa-bilbo-leioa astegunak: ITZULTZEKO
donostia-zestoa enpresa: astegunak: larunbatak: igandeak eta jaiegunak: oharrak: azpeitia-zestoa astegunak:
asteburua eta jaiegunak: zarautz-zestoa astegunak: asteburu eta jaiegunak: zumaia-zestoa astegunak:
asteburu eta jaiegunak: oharra:
zumarraga-zestoa astegunak: asteburu eta jaiegunak:
leioa-bilbo-zestoa astegunak:
la guipuzcoana 7:02(1)/8:00(1)/8:20(3)/9:12(1)/10:12/13:22(1)/ 14:12(1)/15:22/16:22/18:57(2)/19:57(2) 8:00/10:12/13:52/15:22/16:22/19:27 15:22/19:27 (1) “este”tik pasatzen da. (2) sarrera amaratik. (3)eskola egunetan. eusko tren 6:15/6:45/7:15/8:15/9:15/10:15/11:15/12:15/13:15/ 14:15/15:15/16:15/17:15/18:15/19:15/20:15/22:15 6:50/7:30/8:30/10:30/11:10/12:30/13:10/14:30/ 16:30/17:10/18:30/19:30/21:30 la guipuzcoana 6:50/8:35/ 10:50/13:35/15:20/18:20 15:50/18:20/20:20
euskotren 6:40/7:20/8:25/9:20(1)/10:20/11:20/12:20/13:20/ 14:20/15:20/16:20/17:20/18:20/19:20/20:20/21:20 7:35/9:35(1)/10:35/11:55/12:35/13:55/14:35/16:35/ 17:55/18:35/20:35/21:35/22:15 (1) Aizarnazabaletik pasatzen da. euskotren 6:45/8:15/ 1:15/12:15/14:15/16:15/18:15/19:15 7:30/8:30/10:30/12:30/ 14:30/16:30/18:30/19:30 piper unibertsitarien elkargoa 6:25/7:10/13:10
la guipuzcoana 7:50/8:50/11:05/12:05/13:05(1)/14:05(1)/15:05/ 17:30/18:30(1)/19:30(1)/20:00(3)/20:30 8:50/12:15/14:30/16:00/18:00/20:00 18:00/20:00 (1) eskola egunetan “este”tik pasatzen da. (3) eskola egunetan.
eusko tren 6:30/7:10/8:15/9:10/10:10/11:10/12:10/13:10/14:10/ 15:10/16:10/17:10/18:10/ 19:10/20:10/21:10 7:25/9:25/10:25/11:45/12:25/13:45/14:25/16:25/ 17:45/18:25/20:25/ 21:25/22:05 la guipuzcoana 7:15/9:00/ 11:15/14:00/16:00/18:45 16:30/19:00/21:00
euskotren 6:00/6:30/7:00/8:00/9:00/10:00/11:00/12:00/13:00(1)/ 14:00/15:00/16:00/17:00/18:00/19:00/20:00/22:00 6:35/7:15/8:15/10:15/10:55/12:15/12:55(1)/14:15/ 16:15/16:55/18:15/16:55/18:15/19:15/21:15 (1) aizarnazabaletik pasatzen da.
euskotren 7:35/9:30/11:30/13:30/14:30/15:30/17:30/19:30/20:30 8:45/9:45/11:45/13:45/ 15:45/17:45/19:45/20:45 piper unibertsitarien elkargoa 12:55/14:00/ 18:00/19:00/20:00
DEN GUZTiA
A LT E r N AT I B o A
eZ DA OnA
e
uskaraz bizi nahi dugu baina... gure esku dagoen guztia egiten al dugu?
A
zkeneko urtebete honetan erakunde hau oso eztabaidatua izan da bertan parte hartu duen jendearen zalantzak kaleratu direnean, eta kanpotik etorritako informazio berriak ezagutu direnean. Kezka sortzen duten puntuak, beste batzuen artean, adirudi hasi berria hauexek dira: den XXI. mendeko • Talde honen proposagizon eta emakumeok menak Cienciologia delabarnean sumatzen dugun ko talde sektarioaren hutsunea beteko digun adierazpenen antza hanzerbait berriaren bila gabildia dute. Harvey Jackins, tzala. 1. Zure txartela edo kartilla elkar-entzuketaren sorkutxazain automatikoan sartu gia da bizi kalitate tzaile eta buru izandahobea lortu dugula, koa, Cienciologiako sordenbora libre gehiago du2. Cambio de idioma zuzenean tzaileen artean egon zen agertuz gero, botoi hori sakatu. gula eta denbora hori diseta handik jaso zituen oiBestela, otras operaciones frutatzeko gure gurasoek narrizko ideiak. aukeratu eta han… eta aitonek baino aukera • Taldea totalitarioa da gehiago ditugula. Gure eta bere proposamenak 3. EUSKARA aukeratu zerbitzuan bizitza errazezin dira zalantzan jarri. ten dizkiguten lagungarri Taldeari buruz egiten diHitz batzuk arraro samarrak asko ditugu. Hala ere, ren hausnarketak erasoirudituko zaizkizu hasieran, baina gaurko gizakia beteta sentzat hartzen ditu. tiaraziko duen barne-euslaster ohituko zara. • Gaur egun zalantzan karriaren beharrean eta jartzen diren teoria psihorren bila dabilela dirukologikoak baliozko bedi, bizitzari zentzua zala hartzen ditu, gaineemango dion horren egara, horien zenbait erabirri. Barrutik falta zaion Euskara Aholku Batzordea lera arriskutsuak izan hori kanpotik eskainiko daitezke. dion ordezkoen bila dabil. • Prestaketa berezirik ez orregatik, gero eta duten liderren eskuetan gehiago, edozein tokitan, zabaltzen ari dira gijartzen da onespena, norberak baino gehiago dakielakozakion bizitza berreraiki eta zuzentzeko gai izango an, gehiegikeriei bidea irekiz. Adibidez, zenbaitetan diren errezetak saltzen dituzten taldeak: batzuk erlihaurrak zein helduak “asaskatzera” (desahogatzera) bejiosoak, besteak hartuak izan daitezke, hala nahi ez badute zapata osasun fisikoari txuri paperez, ebia ere. danian baterez. eta psikologikoari • Pixkanaka, hasiberriari partehartze gero dagozkienak. eta handiagoa eskatzen zaio. Konturatu URTARRILA uskadin ere gabe informazio iturriak murrizten ditu nabarmen sareta aztertze-gaitasuna gutxitu dezake. tu dira joan zen • Norberaren bizitza taldearen printzipioetatik mendeko erdialberrinterpretatzera eramaten dute, pentsamendu libreadera. Batik bat Esren aurka txertatuz. tatu Batuetan inasieran genion bezala, gizakion beharrei erantzutedartu ziren talde ko bide asko ari dira azaltzen, batzuk alternatibo hauek. Horietako bezala agertzen dira, baina alternatiboa den guztia ez da bat elkar-entzukeberez ona. Bereizketa egiteko informazio zabala eta ta bezala ezaguadierazpenak egiaztatzeko aukera eduki beharko dira. tzen den taldea sko idatzi daiteke gai honen inguruan. Gehiago jada (RC izenarekin kin nahi duenak asko bila dezake helbide honetan: ere ezaguna da), www.cocowebs.com/liberaterc gure herrian ere aritu dena. MANOLO GAZTAÑAGA ETA ARANTXA SAGARZAZU
b
E
KUTXAZAIN
ERABILI
AUTOMATIKOA EUSKARAZ
H
E
H A
5
Huancavelicaren lagunak h
bakarra Huancavelicaren lagunak elkartearena da eta hemen zestoarrek paper oso garrantzitsua jokatzen ari dira, eta zer esanik ez urtez urte hauuancavelicaren lagunak GKE rrek egiten dituzten kanpainek. 1995ean Erandion sortu barain arte gauza asko lortu direla zen ere, Zestoan 1998. urtean osatu esan digu Marijek. Urtean zehar zen Marije eta Teok Perura eginiko elkartzen den taldearen bitartez eta bidaiaren ondorioz. herritarren laguntzaz, Huancavelicaerrialde hartako pobrezia ikuste- ko Acobamba auzoan jantoki bat egiak eta tea lortu da eta egunero 300 haurrek batez ere jan ahal izaten haurren dute. Gaboneegoera kaxtan haurrek karrak bulegin zuten kantzatu zituen painari esker lanean hassukalde industera eta trial bat erostea Huancavelilortu zen. errialde caren laguhonetan nak sortzera Zestoan. uancavelica 3.600 metrora dago- haurtzaindegi en Peruko departamenturik pobat egon arren, breena da. Hango arazoak azaltzea lu- oraindik ere ume asko kanze joko liguke, baina gaixotasun lapoan gelditu dira eta lekaimeek beste rriak, analfabetismoa eta haurren hiru haurtzandegi irekitzeko proiektua arteko hilkortasun tasa altua lirateke esanguratsuenak. Huancavelicatarrak azaldu zieten. Proiektu hau aurrera emateko 200.000 pta (1202,02 euro) lormeategietan lan egiten bazuten ere, krisiaren ondorioz industria guzia po- tu behar dituzte mahaiak, arbelak eta hainbat material erosi ahal izateko. rrot eginda dago gaur egun. Ez dute arijerekin hitz egin genuenean, nondik bizi eta jateko. Etxean ume gero eta harrituago zegoela errepikatzen zigun herritarren jarrera-
H H
O
H
M
gaixorik baldin badute, penizilina injekzio bat hiru hilabeteko jornala kostatzen zaie. aurrei egunero jaten ematen saiatzen diren jantokiek Peruko
H
Gobernuaren diru laguntza txiki bat jasotzen zuten. Hala ere, 2000. urtean diru laguntza hori ere kendu zieten eta egoera oso larrian gelditu ziren. Gaur egun jasotzen duten laguntza
rekin, zestoarren laguntzarik gabe ezingo zelako hau guztia aurrera eraman. Adibide bezala iaz egin zen jostailuak jasotzeko kanpaina ere komentatu zigun. Haur denek beren jostailu maiteenak oparitu zituzten. Kamioi bat Perura bidaltzeko jostailuz beteta atera zen Zestoatik. Hala ere, denentzat iritsi ez zela eta iazko arrakasta ikusirik, aurten ere gabon ondoren antzeko kanpaina bat egiteko asmoa azaldu digu.
E
pe laburrean, Huancavelica bertako jantokia sendotzeko asmoa azaldu digu. Acobamba auzoan dena martxan dago (jaten emateaz gain lanean ere erakusten diete) eta orain Huancavelica bertan dagoen jantokia hobetu eta indartu nahi da. ukatzeko, Zestoatik bidalitako liburuekin eginiko liburutegiaren
B
argazkia ere erakutsi digu Marijek. Lekaimeek, ondo regateatu ondoren, liburutegi txiki bat egitea lortu dute. Hau gutxi ez balitz herrian 65 apadrinatu daudela ere esan digute. Hilean 1000-7000 pezeta arteko kuota batekin Huancavelicako haurrek beren bizimodua hobetu dute. gilin-galan, auza handi eta txiki gilin-galan, duenak eztuenari asko lortu da, kaneman. paina puntualez gain urURTARRILA tean zehar eginiko lanari esker. Azaroaren 10ean egin zen azken kanpaina eta arropa eta jateko asko lortzeaz gain 390.000 pezeta (2342,95 euro) lortu dira. Kutxan kontu korronte bat irekita dago urtean zehar nahi duen edonork bere laguntza eman dezan. Informazio gehiago nahi izanez gero 943 14 74 96 telefonora dei dezakezue edo Huancavelicaren lagunak webgunera
G
6
sartu. Eta zortea tentatu nahi baduzue, Gabonetako Loteria herriko dendetan salgai dago, dena bukatu ez bada behintzat. Zorte on eta eskerrik asko, Huancavelicaren lagunen izenean.
EDURNE KORTA
limosna ere hartu degu ta, orain abia gaitian, adiosikan ez degu eta agur ikusi artian
4
URTARRILA