2 0 0 1 ko
martxoa
martxoak 8
0 6 zb.
danbolin
helbide gabeko inprimakia
&
danbolin
B A T B E H A R D A.
HONAKO
K
E
S
T
A
E
N
B
I
D
O
A
8
Z U M A I A Z U M A R R A G A
HERRIKO
BANDA
A G E N D A U D A L E K O BE R R I A K
17
K
Nagore Telleria, Urko Canseco, Margari Eizagirre, Joxeba Larrañaga
-ZULO
M A R T X O A K
K O O R D I N A Z I O L A N H A U E K O R D A I N D U E G I N G O D I R A, L A N A R E N E T A E M A I T Z E N A R A B E R A.
a rgitaratzailea : Danbolin Zulo elkartea. Kultur Etxea. Gurutze z/g. 20740 Zestoa (Gipuzkoa) d anbolin : Edurne Korta, Olaia Salegi, Manuel Arregi, Jon Artano,
UMETAKO O K E R R A
Z I B E R N A U T A P E T O - P E T O A K
ZESTOARRA IZATEA EUSKARAZ MAILA TXUKUNEZ HITZ EGIN ETA IDAZTZI E S K A T Z E N D E N L A N E R A K O G U T X I E N E K O G A I T A S U N A E D U K I T Z E A.
APIRILAK
N
DANBOLIN
B A L D I N T Z A K E S K A T Z E N D I R A.
E P E A:
I
GURE K A L E
ALDIZKARIKO LANAK KOORDINATZEKO PERTSONA
I Z E N A E M A T E A: D A N B O L I N- Z U L O K U L T U R E L K A R T E A K U L T U R E T X E A G U R U T Z E K A L E A Z / G Z E S T O A TE L: 9 4 3 - 1 4 7 1 2 3
4 5 6 8 9 12 14 16 17 18 19 3
Sei hilabeteko kronika. Dozena erdia osatu dugu. XXI. mendearen atarian, 2000. urte biribil itxurakoaren amaiera aldera, urrian egin zuen jauzi gure kale, baserri, auzo eta txokoetara danbolin aldizkari zuriak. Lehen aleko “txankameak” norenak ote dituk?, hainbat herritarren galdera. Gorputz-adarrez nahastu ziren nonbait, ez dakigu nor, diseinatzaileak ala irakurkleak. Hanka-pelotak eta besa-makilak nahastu alajaina! Jai-giroan plazaratu zen, edota festetako ondoaren giroan, ez dakigu; barruan gai serioagoak ere tartean baziren, oroitzapen tristeak, besteak beste, berrogeita hamarreko harmarkada hartako urrian gertatuak, hain zuen. Karnizero zaharraneko Joxeparen ibilerak plazaratzeko balio izan zuen bigarren aleak, handik hilabete pasatxora alde egin zigun gure artetik, bere oroitzapenak paperean iltzatu ondoren. Aizarnarren kontuek eta hausnarketek leku berezia izan zuten hirugarren alean, hermanuak, elizako erretaula eta beste hainbat konturekin batera. Hurrengoan zer agertuko eta, nori burutzen zaio aldizkari baten azalean zer eta gorbata, ipintzea! Zer pintatzen du hor gorbata horrek? Adarra jotzen ari al zaizkigu? Esanahi sakonen bat ezkutatzen al da horren azpian? Gorbatak zer ezkutatuko du, bada? Gorbatak gauza sinpleak ere babesten zizkigun: allegretoa, Vancouverreko arroarra, futbolari prestuak, eta nola ez, Kanpeon de Euskadi titulua irabazitakoa. Bosgarrenean berriz, azal lausotuaren atzetik aurpegi ezezagunak zerbait esan nahi digula dirudi, zerbait sakona, bistan da, komunikazioa-inkomunikazioa, besteak beste. Hortik aparte meatzari zaharren argazki-makinaren aurreko begirada pausatuak, Francoren ezusteko agerraldia, Xalbador pertsularia gure herrian pausatu zenekoa eta beste hainbat kontu... Horra laburbildurik gure nondik norakoaren urrats xumeak bezain zalantzazkoak, hasierakoak izaki. Hori guztia gauzatzeko beste urrats bat ematea erabaki dugu. Ari zaizkigu mezuak eta gutunak iristen, batzuk bazkidetza eskaini digute, kanpoan bizi diren herritar batzuk ere ate joka ari zaizkigu, hilero herriko danbolin hotsak jaso nahi dituztela esanez. Ez dugu esango izugarrizko lana denik gurea bezalako aldizkari xumea kaleratzea, baina egunero-egunero hainbat minutuz jaten eman behar zaio. Taldea osatu badugu ere, orain handitu ez ezik gure paperak ordenan jarri eta koordinazioaren akuilua martxan jartzeko pertsona bat jarri nahiko genuke informazio sarea sendotzeko. Hortik doa gure deialdia.
Telefonoa:
d iseinua eta maketazioa : Eneko Aristi l aguntzaileak : Lidia Aveiro, Arturo Rodriguez (argazkiak), Zestoako Bertso Eskola. i nprimategia : Gertu (Oñati). l ege gordailua : SS-1108/2000 ISSN : 1576-9429
943 14 71 23
O
R
R
I
K
A
Z E R B I T Z U A K
Zenbat arrazoi gehiago behar dittuzu Realetik Athleticera pasatzeko?
gundara pasatuko balitz... orduan Eibarren alde edo. Etzidan i単ongo zerarik egitten.
Karmen Zubimendi 65 urte
Aaaiii! Eztet ezer entenditzen. Pena emango liNi enaiz ba- dake Reala Setera futbol zalea. gundara pasaEztit batere afek- tzeak, baina ez tatzen kontu ho- nitzake Athletic rrek. Reala Segun- zale izango. Eztaukat afizio dara pasatu ezkero?... Ba, alde haundirik, baina... izatekohaundirik ez. tan Realekoa Josu naiz.
Astorkia
23 urte
Jaione Lazkano 32 urte
Luis Migel Ugarte
Aaa! Ni neu Athleticen alde egon naiz beti. Etxean Realekoak dira. Batzuetan diskutitzen degu horregatik, baina... Eztakit azkenean ez ote didaten arrazoia eman beharko!
Martzelino Manzisidor 56 urte
Kontua ezta irabazi edo galdu. Ekipoa hori dezu ta, nahizta Segundara jetxi, animatu egin behar dezu. Hori ezta jakitten, akaso egunen batean... igo egiten da berriz.
Nerea Zabala
FF
Q
129
10
1908
12
EMAKUME LANGILEAREN NAZIOARTEKO EGUNA 1975 E A N I Z E N D A T U Z U E N N A Z I O B A T U E N E R A K U N D E A K, 1908A N N E W Y O R K E N G E R T AT U T A K O E R A S O A K G O G O R AT Z E K O. M E N D E H A S I E R A N, E M A K U M E E K
FABRIKETAN LAN EGITEN HASI Z I R E N E A N, O S O B A L D I N T Z A T X A R R E T A N J A R D U T E N Z U T E N, EGUNEAN B A T O R D U Z, E T A GIZONEZKOEK BAINO ASKOZ ERE G U T X I A G O I R A B A Z I Z. EG O E R A H A R T A N, E M A K U M E E K E L K A R T U ETA INDARRAK BATZEARI EKIN ZIOTEN ETA K O MARTXOAK 8A N NE W YORKEKO COTTON OHIAL LANTEGIAN ITXIALDIA E G I N Z U T E N, O R D U K O L A N EG U N A E S K A T Z E K O. NA G U S I A K, H O R R E L A A T E R A A R A Z I K O Z IT U E L A K O A N, S U E M A N Z I O N L A N T E G I A R I, E T A EMAKUME K I S K A L I T A H I L Z I R E N B E R T A N. O R D U K O G E R T A E R A K G O G O R AT Z E K O, E T A B E R D I N T A S U N A Z H A U S N A R K E T A E G I T E K O I Z E ND A T U Z U T E N E M A K U M E L A N G ILEAREN EGUNA E A N.
41 urte
19 urte
1975
Eztakit ba, ni Realaren alde I単ongo arra- nago oraindik. Ustet Segundara zoirik ezti単at behar, ni euskal- joango balitz, dunen aldekoa hobeto egongo litzakeela, ez? naun. Euskalduna baldin ba- Nik irabaztea nahi det, Segunden... berdin bada ere dan zaidan bata edo irabaztea. bestea. Reala Se-
Z
KAIXO
NORK
N A H I D U B I Z I M O D U H O B E A?
Hori da egunero telebistako iragarki batek galdetzen diguna. Iragarkian agertzen diren pertsona guztiek besoa altxatzen dute, denek bizimodu hobea nahi dutela adieraziz. Batek baino gehiagok pentsatuko zuen benetan galdera leloa egiten dutela. Denok nahi dugu bizimodu hobea! Galdetzea ere... Guri galdetzeak ordea, ez du zentzu handirik, materialki behintzat ondo bizi garelako, baina, norbaitek galdetu ote die etorkinei, paperik gabe eta gose greban egon diren horiei bizimodu hobeagoa nahi duten? Edo El Salvadorren eta Indian lurrikara ikaragarri horiek jasan dituztenei? Hauek ere bizimodu hobea nahiko dute, noski, baina lurralde batean edo bestean jaiotzeak asko baldintzatzen du bizimodua. Pertsona asko ateratzen dira beraien jaioterritik bizimodu hobeago baten bila, eta mixeria bakarrik topatzen dute, egoera jasanezina. Beste asko berriz bertan geratzen dira, eta naturaren gorabeherak jasan behar izaten dituzte, lurrikarak, uholdeak... Horrelako kasuetan elkartasun deiak ugariak izaten dira, eta norberak ahal duena egin ohi du. Baina zer gehiago egin dezakegu? Galdera hori egiten diogu gure buruari eta eguneroko errutinarekin jarraitzen dugu. Guk ere bizimodu hobea nahi dugulako. Lan egin, dirua lortu... gure bizimodua hobetzeko: etxea, autoa, telebista, bideoa, ordenagailua, Internet, oporretara joan... Dena dugu eta gehiago nahi. Noiz ipiniko ote diogu muga inguratzen gaituen kontsumismoari? Noren esku dago? Zergatik nahi dugu beti gehiago? Noiz berdinduko ote dira gure mundu honetan gauzak? Hauek eta beste galdera asko ere egin daitezke. Erantzunik ordea, ba ote dugu? Iragarkian bezala, denok nahi dugu bizimodu hobea.
er moduz doakizu paraje horietan? Elurrik egin al du? Hemen bai, herrian ez baina mendi magalak zuritu ditu oraingoan. Izarraizko tontorrak lantzurdearen edertasunak jantzi ditu egun batzuetan bederen, hego haizeak negu itxura kendu dion arte. Zestoan bestela beti bezala, bueno, joan den asteburuan bertso jaialdia izan genuen: bertsolari onak, jende dexente, giro polita azken finean. Badirudi bertso eskola sortu zenetik herrian zaletasuna areagotzen ari dela edo niri behintzat hala iruditzen zait, ez dakit. Izan ere horrelako herri txiki batean jende gutxi eta dagoenak berera jotzen badu ezer gutxi egin genezake saltsa pixkat egoteko, ezta? Indibidualismoaren eragina nozitzen dugun garaiotan txalogarria iruditzen zait herriko hainbat talderen jarduna, beren dinamikek herrian eragin positiboa dute, eskaintza desberdinak, aniztasuna finean. Ostadarra ere kolore ezberdinez osatua da. Badakit futbola oso gustokoa ez duzula baina, preferenteko futbol taldea dena emanda dabil. Nork pentsatu liga amaieran lehenengo postuan izango zenik? Azkoiti, Zumaia eta Zarautzen aurretik, zestoarren harrotasunaren erakusgarri nagusi bilakatu da askorentzat. Futbola nagusi den gizarte honetan, zentzuzkoena aldrebeskeria bihurtu da. Futbol zelaia Zubiaurren eraikitzea hil ala biziko baldintza Zestoako etorkizunarentzat hi! Beste batzuk aldiz, gai honekin euren karrera politikoa egin nahi dute, beraiek egin ez zutena bestei eginaraziz. Ez dakit nola egiten dudan baina beti berdinean amaitzen dut, hego haize alu hau izango da. Herriko kontu “normalak� kontatzeko asmoarekin hasi eta “betiko� kontuetan amaitu. Hau ote da gure patua? Zuen aferarekin ere berdin gertatzen da, lehen denok ados ginen eta orain aldiz preso hitza aipatze soilak buruko mina eragiten die. Hego haize alu hau izango ote da guztiontzat kaltegarria? Kaltegarriagoa da zuek biok bezela isolamenduan egotea edota 3/4ak beteta kartzelan egotea, baina badirudi ez dagoela modan. Eskerrak aspaldi ikasi genuen bidea luzea eta deserosoa izango zela, ezta? Nahiz eta batzuk giza eskubideaz aho bete lerdez ibili, guk nahiago dugu ardo botila bat Ibarretxeren mila hitz eder baino. Bueno, gehiegi luzatu baino lehenago utziko zaitut, animo eta besarkada bero bat eta eutsi goiari!
Joseba Alberdi
5
mailu odriozola
enbidoa.
L A G U N M A I T E A:
Z
estoako Kale Okerrean munduratu ginen orain dela 56 urte, Pepa Amas zumaiarrak zuen arraindegiaren gainean, Barrenatarren etxearen eta Kooperatibaren arteko "Txaperitoneko" etxean. Orduko beste ume gehienak bezala, eskolan lehenbizi "Miserikordian" hasi ginen Sor Maxima izeneko monjarekin. Gogoan dut monja hura zein jatorra zen, gurekin zer pazientzia zuen eta guri irakurtzen erakusteko "Katoia" esaten genion liburuxka nola erabiltzen zuen. Liburuxka berezia inola ere, orduko giro
politikoaren adierazgarri; izan ere, azken aurreko eta azkeneko orriak Jose Antonio Primo de Rivera eta Francori eskainiak rik gabe, orduan automobil-arrisku handirik ez zebaitzituen. Katoia pasatakoan joaten gi- goen eta. Kale Okerrak zorua galtzada-harriz egina
nen mutilak salletarren eskolara edo "maristetara" ikastera. Dena dela, arratsaldean eskolatik itzuli eta amari (herriko beste ume denak bezalaxe) ogi-kozkorra eta ontza txokolatea hartuta ("Pedro Mayo" markakoa izaten zen, lodi-lodia, oso fina ez bazen ere) kalera joaten ginen jolasera. Kalean ibiltzen ginen, inongo zaintzaile-
zuen, alde banatan bere zintarriak eta espaloiak zituela, Don Juan medikuaren etxetik edo botikatik hasi eta oraingo Pio Baroja plazaraino. Oso jolas-giro atsegina zegoen orduan Kale Okerrean. Gero Agustin Goiak jarritako tabernaren aurrean zegoen harrian potea ipinita pote-poteka ibiltzen ginen; baita ezkutuka eta txorro-morroka ere. Soka-saltoan batez ere neskak ibiltzen ziren eta “tortolosâ€? edo "azakaponetan" ere bai (geroztik entzun izan dut guk esaten genuen "azakapon" izen hori erdarazko "socapĂłn"etik sortua dela). Numeroka eta kaniketan jokatzeko zaletasuna ere bagenuen, baina horretarako Kale Okerra baino egokiagoa zen plaza eta hara joaten ginen. Aitortu
gure umetako kale okerra lasai asko ibiliko zen. Isidrok bere ohiturak zituen, amabirjinetan zezenetan beti bandaren azpian banderillak ematen diren lekuan egotekoa, adibidez, edo ahari-kontuetan Etxetarekin aurreko puntan ibiltzekoa. beharra dago kaniketan jokatzeko egunik onenak herriko festen aurrekoak ziKale Okerrean bazirela, orduan lurrerako hondarra ekartzen zutelako eta busti samarra bazegoen ren bi oilategi: Patxi Hekanikak pasatzeko tunel, zubi eta guzti zirkuitu dotoreak egiten genituelako. rreroren etxepean zen Barreretako oholekin din-danean ibiltzeko ere ez zen aukera txarra izaten. bata, eta "Pepe XamoEuria ari bazuen gure jolasak "Kontzejupean" egiten genituen. Neguan itxi rro"neko amama Joakiegiten zen hura, beirazko leihoak eta erdian atea zuen itxitura "Lajari" aldetik nak orduko Gure Txoipinita. Dinbi-danba hots handia izaten zuen ate hark eta kristalak hautsi ere koa soziedadearen eta egiten zitzaizkion. Toril aldetik ere ixten zen "Kontzejupea". Kooperatibaren arteko Han ibiltzen ginen batera eta bestera, herriko algoazila, Joan Joxe Goikoetxea etxean zuena bestea. Ke"Xagua", gu elizako errosariora bidaltzen gintuen arte. rejeta hotelaren (Agustinen tabernaren) ondoko etxean zegoen lehen soEgunero joaten ginen orduan errosariora, eta jaieguneziedadea eta han antolatu ziren santakutzetako letan goizean mezetara eta arratsaldean bezperetara. hen danborradak. Amama Joakinak oilategia eta Esan beharra dago guretzat orduan Kale Okerra ukuilua zituen esandako lekuan eta ukuiluan San Jose kalea deitzen zenak eta Eliz kaleak osatutaidiak ere egoten ziren herriko plazan probak ziren koa zela (biak, orain Pio Baroja deitzen den plaza eregunean. Bide batez, esan dezagun amama Joadian zela). Horrela hartuz gero, kalea oso okerra zen, kina gaztea zela etxean Pio Baroja herriko mediinola ere, baina bazen bestela pentsatzen zuenik ere. kua eduki zutela. Oker ez banago orduko bikario Don Jose Azkoitiak Pio Barojari gero eskaini zitzaion plaza horreesana omen da kalea ez zela okerra, ez, jendea zela tara uda aldian garia jotzeko makina ekartzen zuokerra. Orduan Kale Okerrean bi baserri ere baziren; kale- ten, inguruko baserrietako gariak jotzera. Lizarritz, Ertxin Ondo eta abarretako gariak biltzen baserriak, hobeto esan. Bata Lokatzanekoa zen eta ziren. Zestoarrek mendetan egin zuten beren garia bestea Txomin Txikinekoa. Behi batzuk gobernatzen gure garaia arte eta karnizero zaharreko etxearen zituzten han, baina guretzat garrantzitsuenak haien atzean, estaziorako aldaparen ezkerrean zen laastoak ziren. Joxe Ibarguren "Lokatzak" karroari rraña, hau da, herriko gariak jotzeko lekua (Laeransteko astoa kalera ateratzen zuenean, ikustekoa rraña hitzetik sortuak dira Larrañaga, Larrañeta zen asto hura lurrean bueltaka "garagarrak irabazten" eta beste zenbait deitura). nola ibiltzen zen. Beste bizimodu bat eta beste ohitura batzuk ziIsidro Txominenekoak ere bazuen astoa, baina Isiren gure umetako Kale Okerrean. Hobeak ala okedro bera berezia zen. Igande-eguerdian askotan pasarragoak ziren, nork daki? tuko zen plazatik astoa eta karroarekin bizkarrean sega zuela, baina astelehen bazkalondoan, gainerako guztiak lanean ari zirenean, Gexalakoan karta-jokoan
Iñaki Azkune Mendia
7
danbolin-zulo
P
asa den ekainean Zestoako Bertso Eskolak antolatutako I. bertso paper sa-
riketako bertsoak argitaratu ditu. Martxoaren 3an egin zen urteroko bertso saioa Zestoan eta sarrera erostearekin batera liburuxka banatu zuten. Bertan, Uztapide saria lortu zuenaren bertsoez gain, parte hartu zuten guztienak ere aurki ditzakegu. Bertso saioari dagokionean, 300 lagunetik gora bildu ziren eta antolatzaileen esanetan, hotz egiten bazuen ere, bertso saio arina eta beroa izan zen.
L
txanpainarekin konformatu behar izan zuten. Banakako saria berriz, Klaudio Bermejorentzat izan zen. Pirata jantzita desfilatu ondoren, bi lagunentzako afaria irabazi zuen Portu jatetxean.
1913 Dinamarka 1915 Islandia 1915 Holanda 1917 Errusia 1917 Erresuna Batua 1918 Alemania 1918 Suedia 1919 Estatu Batuak 1920 Irlanda 1922 Austria 1923 Txekoslobakia 1923 Polonia 1923 Espainia 1931 Frantzia 1945 Italia 1945 Suitza 1971 Noruega
FF
Q
Australia 1901
Finlandia 1906
Zelanda Berria 1893
EMAKUMEEK BOTU
ESKUBIDEA NOIZTIK NON
otsati fama dugu zestoarrok, baina inauterietan lotsa alde batera uzten da. Hori behintzat argi geratu zen udaletxe azpian egin zen desfilean. Jende ugarik hartu zuen parte. eta helduak zein umeak gustora asko ibili ziren batera eta bestera beren mozorroak erakusten. Gansterrak, astronautak, txarangako kideak, hipiak, mahaiak... denetarik ikusi ahal izan zen. Epaimahaiak ez zuen lan makala izan irabazleak aukeratzen. Gaizki geratu nahi ez nonbait eta denek
“
Z E S T OA R R O N A F I Z I O B E R R I A
”
Z I B E R N AU TA P E T O - P E T OA K E G I N DA G AU D E
EGON HADI LO ETA JANGO DUK MEHE
ATSOTITZ
H A U, L A B E T I K A T E R A B E R R I A K D I R E N T E K N O L O G I E N A L O R R A R I
D A G O K I O N E A N B E H I N T Z A T, E Z I N A P L I K A D A K I G U K E Z E S T O A R R O I. IN T E R N E T M O D A N D A G O.
HO R I
D E L A E T A, A Z K E N A L D I H O N E T A N G E R O
E T A G E H I A G O D I R A B E R E S A R E E T A R A S A L T O E G I T E N D U T E N H E R R I T A R R A K, H A N D I N A H I Z T X I K I.
G A I N E R A,
A MARAUNETIK
B E T I E R E E U R E N A D I E R A Z P E N A K K O N T U A N H A R T U Z, B A D I R U D I E Z D A U K A T E L A
A S K A T Z E K O A S M O H A N D I R I K. E R A K A R G A R R I?
ZE R
O T E DAUKA I NTERNETEK HAI N
ZE N B A T E R A I N O
S A R T U D A O R D E N A G A I L U A U D A L E R R I K O Z A I N E T A N?
Olaia Salegi Urbieta
v v v
Fenomeno honen abiaburua 2000. urte hasieran martxan jarri zen liburutegiko Internet zerbitzuan egon daiteke. Egun, hamalau hilabete geroago, berrogeita bost erabiltzailek emana dute izena. Amaia Garate Araniguriak, Zestoako liburutegiko arduradunak, dioenez, momentuotan bazkideen adin-tartea zabala bada ere, ziurrenik, zabalagoa izango da etorkizunean: “Nahiz eta gaztetxoek gehiagotan erabili zerbitzu hau, badaude berrogeita hamar urte eta gehiagorekin ere etortzen direnak. Bestalde, laster Zestoako Ikastetxean gela guztietan jarriko omen dute, beraz, hamabi urtera arte eskolan erabiliko dute. Liburutegian berriz, hamalau urtetik gorakoentzat denez, tartean geratzen direnentzat zerbitzua zabaltzea posible izango dela iruditzen zait.” Gauzak horrela, kaleko jendearen ahotik jakin nahi izan dugu zerbitzu honen, eta orokorrean Interneten, erabilgarritasunaren berri. Zergatik eta zertarako erabiltzen dugu Internet? Adibidez, Iñigo Etxeberria esan digu Internetekiko lehen harremana duela urtebete inguru izan zuela, liburutegiko zerbitzuan, hain zuzen ere. Eta Sarean bere adiskideek pentsatzen dutena baino ordu gutxiago igarotzen baditu ere, oso ondo irizten dio, besteak beste, interaktiboa eta multimedia den hedabide honi: “Neetzako Internet entziklopedia haundiyena bezela da, han dana dakazu. Entretenimentu bat e bada: igual... telebistan aurrian tirauta eon berrian ze emateizuen ikusten, ba hola interaktuau itezu pixkat.” Beste alde batetik, asko izan daitezke Sarean barneratzeko arrazoiak: egunkari bat irakurri, telebista ikusi, irratia entzun, chateatu... Eta gutxi gorabehera, horiexek dira Iñigok aipatu dizkigun erabilpenak eta helburuak: “Dibertiu, jendiakin hitz ein... jakin-miña batez ere. Eozer gauzai buruz jakitia nahi baezu, errezena Interneteko orriyan ikustia da.” Hilabete inguruko esperientzia besterik ez izan arren, Cristina Sanchez Benitezek garbi ikusten du nola aprobetxa daitekeen Internet: “Lanerako nahiz denbora-pasarako erabiltzen dut, bietarako. Alde batetik, hor zer dagoen ikusteko, asko entzuten baita horri buruz. Bestalde, informazioa eskuratzeko-eta.” Cristinak gogoratu nahi izan du, era berean, telebista, irratia... eta
9
v v v
v v v
Internet osagarriak direla, ez dutela zertan elkar ordezkatu edota batak bestea baztertu: “Telebistan edo irratian, adibidez, gauza askoren berri izan zenezake, baina ez agian justu zuk nahi duzunari buruz. Interneten, aldiz, zuzenean joan zaitezke interesatzen zaizun informazioaren bila. Zerbaiti buruzko informazio zehatza behar baduzu, egunkariek, telebistak... ez dizute ezertarako balio.” Amaia Garaterengana itzuliz, hark dioenez, gero eta zestoar gehiagok nahi omen dugu liburutegiko Internet zerbitzuaz gozatu. Hori horrela izanik, aurten beste ordenagailu bat jartzekotan dabiltza, koloretako inprimagailu eta guzti. Honek guztiak zerbitzuaren sasoi betea islatzen du, dudarik gabe. Eta Amaiari berari, azken urtebete pasan, zerbitzu honen inguruko pozak eta tristurak neurtuz balantzetxo bat egin diezagun eskatzean, ondokoa azpimarratu nahi izan du: “Nik ikusten dudanagatik, balantzea oso ona da. Arazo tekniko batzuk izan ditugu, normala den bezala, baina ordenagailua hobetu egin dugu, eta
M P 3 . Kalitate handiko soinu digitala erreproduzitu edo grabatzeko sistema da.
C H A T-ak
solasaldi edo eztabaida taldeak dira; idatzizko mezuen bidez, gustuko gaiei buruz eztabaidatzeko sortu edo erabil daitezke chat-ak. Egoki funtzionatzeko arau batzuk eduki ohi dituzte. Adibidez, ez da komeni mezuak maiuskulaz idaztea, Internet-eko lengoaian garrasika egitea esan nahi baitu.
Internet-eko informazio guztia W E B O R R I A L D E E T A N aurkitzen da. Testuak, irudiak, soinuak, multimedia elementuak e. a. aurki ditzakegu orri horietan. Edozein pertsona, erakunde eta abarrek eduki ditzake web orrialdeak Internet sarean.
L I N K-ak edo loturak. Web orrietan link edo lotura asko aurkitu ohi dira; horiek erabiliz, beste web orrietara joan, eta informazio gehiago eskura dezake Internet zaleak.
E STIBALIZ Z UB IA 2 2
URTEKO ZEST
S I E R A N I N G A L A T E R R A R A J O A N Z E N.
K A R R I Z K E T A A U R R E Z- A U R R E E G I T E K
B I L A T Z A I L E A K. Internet-ek izutzeko adinako informazio kopurua du. Bilatzaileen bidez, askoz errazago aurki dezakegu guk nahi dugun informazioa. Zer nahi dugun jarri (adibidez: Zestoa), eta gai horri buruzko web orrien zerrenda ikus dezakegu bilatzaileen bidez.
B A N N E R-ak.
Web orrietan publizitatea jartzeko erabiltzen diren atal bereziak dira.
E - M A I L A . Posta elektronikoa edo e-maila Internet dutenen artean mezuak (gutunak, txostenak, irudiak...) bidaltzeko sistema da. Hona bere abantaila nagusiak: erosoa, azkarra, merkea, pribatua...
baso asko du Bathek, erromatarre Erromatarren garaiko termak dir Z E R K H A R R I T U Z A I T U G E H I E N? In Jatorduak adibidez goizo egiten d horrek eragin handia du beste oh saltzen dute, eguerdiko 12:00etan 18:00etan afaldu egiten dute. Gai dira edozein ordutan. Beste bitxik egiten dituzte baina igandeetan e
OS O
GARESTIA OMEN D A I NGALA
ZEIN
AHOLKU EMANGO ZENIOKE
garestia da. Jatekoa eta garraioa o irtetea ere. Kafe batek £1,79 balio hera) eta gainera kafea baiono ur dute hemengoek. B A T I?
bati?
Zein aholku emango zenio
ERABILTZEN
A L DUZU INTERNET S
K I N K O M U N I K A T Z E K O?
Internet mundu guztiko ordenadoreetako web orrialdez osaturiko sare handi bat da. Bertan ibili ahal izateko programa berezi batzuk behar dira: N A B I G A T Z A I L E A K. Erabilienak Explorer edo Netscape dira.
Zestoan n internet, ez da harritzekoa inform tuan izanda. Hona etorri naizene tzen dut batez ere etxekoekin eta ternet bidez ia-ia momentuan jas aldean gertatzen denaz segituan
v v v
udaletxeko ordenagailu guztiak Sarean jarri ere bai. Beraz, hasieran baino askoz ere azkarrago dabil orain, zerbitzu hobea emanez.” Hara! Arazo tekniko-teknologikoak aipatu ditu Amaiak. Izan ere, ordenagailuak, birusak direla eta ez direla, gaixo baitaitezke, ia-ia gu bezala. Nolanahi ere, eta azken mezu modura, liburutegiko Internet zerbitzuak izatez baduen, baina agian hain esplizitua ez den, zeregin bat eman digu aditzera. Eta horrekin batera, baita gai honen inguruan edozein zalantza argitzeko telefono-zenbaki bat luzatu ere: “Liburutegian Internet erabiltzen ohitzen direnek, sarritan erabakitzen dute etxean jartzea, nahi dutenean erabili ahal izateko. Eta hori izan daiteke zerbitzuak betetzen duen beste funtzioa, teknologia berriak ezagutzera ematea. Orobat, gaineratu nahiko nuke, Interneteko zerbitzuari buruzko edozein galdera egiteko, izena emateko edota txanda hartzeko, 943 147062 telefono zenbakira deitu daiteke, arratsaldeko 5etatik 8ak arte.” Argiago ezin daiteke esan. Hemendik aurrera, norberak ikusi beharko du herrian sortu berri den errekaren norabideari jarraitu, edo orain arte bezala, egunkariek, telebistak... aldez aurretik prestaturiko menua irensteko ohiturari eutsi. Hona hemen, beraz, “in” egoteko aukera erraza, merkea eta orain gainera, zerbitzu publikoari esker, guztion eskura dagoena. Internet erabiltzea erraza da. Hala ere, informatika-jakintza minimo bat eduki beharra dago. Izan ere, Iñigo Etxeberriak esan bezala, “zeuk hartu ber dezu interesa gauzak bilatzeko”, eta horretarako bistakoa da ezinbestekoa dela oinarrizko ezagutza bat izatea. Esanak esan, ez dago atsekabetzeko arrazoirik, Amaraunaren barrunbeak ezkutatzen dituen milaka eta milaka eskaintza eta ihesbideren nondik norakoak arakatzen ikasteko aukerak anitzak baitira. Horra hor, adibidez, XX. mendearen hondarrean Eusko Jaurlaritzak abian jarritako egitasmoa, Konekta zaitez deritzona. Konekta zaitez kanpaina 2000ko azaroaren 27an hasi zen, eta 2003ko abenduaren 31ra arte luzatuko da. Helburu zehatza du: Euskadin Informazioaren Gizartearen garapenari begira lan egitea, eta herritar orori Interneterako sarbidea erraztea. Hori gauzatu ahal izateko, Sarean sartzeko ordenagailuak erosterakoan, prezio bereziak ezartzeko konpromisoa hartu du Eusko Jaurlaritzak. Deskontuak 45.000 pezetara artekoak izan daitezke(*). Mauka hori aprobetxatzeko asmoz, dagoeneko, eta Zestoako Kutxako zuzendari Amaia Aiastui Umerezek emandako informazioaren arabera, “90 pertsona inguruk eman dute izena”. Kopuru garrantzitsua, Zestoan teknologia berriak geure egiteko daukagun asmo sendoaren erakusgarri. Ez gara atzean geratzen, ez! Eta herritarrak atzean geratzen ez garen heinean, Udalak ere beste hainbeste egitea beste aukerarik ez dauka. Halaxe egin ere, nola eta Udalaren beraren zibergunea sortuz. Orrialde horietan, bertako hainbat eta hainbat xehetasun izango ditugu ikusgai, guztira sei atal nagusitan banaturik: kokalekua, historia, turismoa, kultura, enpresak eta informazioa. Ondorioz, izendatu berri ditugun gaietan sakondu nahi izanez gero, edozein kontsulta egiteko, hona hemen Zestoako Udalaren webgunera sartzeko helbidea: www.gipuzkoa.net/zestoa. A! Behin web-orrialdeen helbideak aipatzen hasita, jarraian duzuena Iñigo Etxeberriak gomendatutako zibergunearen helbidea da: www.frutasdioni.com. Izena, bederen, adierazgarria du, edukia? Aurkitu eta epai ezazue zeuen kabuz!
. UR R U T I
XAMAR DAGO
ESTI
E L-
K O E T A E - M A I L E Z E G I N D I O G U.
NO I Z E TA ZERTARA JOAN ZARA I N G A L A T E R R A R A? Aurten Infor-
matikako bosgarren ikasturtea ari naiz egiten eta kurtsoaren bigarrenb erdia egitera etorri naiz Ingalaterrara 'Erasmus' beka batekin. Otsailaren 2an iritxi nintzen hona eta ekainaren 11ean itzultzekoa naiz. Avon eskualdeko Bath herrian nago, Londresetik 150 kilometro mendebaldera. Inguruan en aztarnak ere dezente daude. ra herriko txoko ezaguna. ngelesen bizikerak harritu nau. dituzte euskaldunon aldean eta hituretan. Goizeko 8:00etan gon bazkaldu eta arratsaldeko inera tea hartu eta hartu aritzen keria bat: dendak 17:30etan itxi ere zabaldu egiten dute. A T E R R A? Bai Ingalaterra benetan oso garestiak dira, baita gauetan o du (500 pezta gutxi gora beraren tankera handiagoa izaten HORRA JOATEA PENTSATU DUEN
oke horra joatea pentsatu duen
S A R E A E T X E K O E K I N E T A L A G U N E-
T
T
nagoenean asko erabiltzen dut matika ikasten ari naizela konetik lehen baino gehiago erabila lagunekin komunikatzeko. Insotzen dira mezuak, eta Zestoa enteratzen naiz. JON ARTANO
T
T
T O A R R A D A E T A O T S A I L A R E N H A-
1
(*) OHARRA: PROGRAMA HONEK, BADITU ARRETA HANDIZ AZTERTU BEHARREKO BALDINTZA BATZUK. GAUZAK HORRELA, GOMENDAGARRIA LITZATEKE WWW.KONEKTAZAITEZ.NET HELBIDEAN KONTSULTA EGITEA. KANPAINARA BATU NAHI IZANEZ GERO, BERRIZ, GIPUZKOA DONOSTIA KUTXAK EDO BANCO GUIPUZCOANOK ZESTOAN DITUZTEN SUKURTSALETARA ZUZEN ZAITEZKETE.
1
EMAKUMEAK ERABAKIAK HARTZEN Polonia %66 Suedia %59 Puerto Rico %59 Italia %54 Peru %23 Espainia %12 Txina %12 Argelia %6 Pakistan %4 Iran %2
FF
Q
m8
Hiriburu guztien manifestaldiak Emakume Langilearen Nazioarteko Egunean. “Indarkeria sexista eta pobreziaren kontra martxan” pankartapean, Urola bailaratik eta Gipuzkoa osotik joandako emakume talde, sindikatu eta alderdietako ordezkariak eta emakume anonimoak Donostian. Berdintasunaren aldeko plangintzetako marra, eta errealidadeko datuen marrak ordea, ez dute oraindik bat egiten eguneroko bizitzaren grafikoetan. Iaz 64 emakume hil zituzten beren bikoteek Espainian, hauetariko bat Nafarroan (EAEko daturik ez dago eskuragarri) eta emakumeen bulegoetan 30000 eraso salatu zituzten. Zenbakion itzalean ordea, beste hainbat gelditu ziren, erasoen %90 isilean gelditzen baita. Pobreziak andre izena du gehienean: munduan, AUR EGUN UMEEK ONTZI GARBITZEN, EDO 500 mila emakumek eguna dolar bat baino ERRATZA PASATZEN ESKOLETAN ERE IKASTEN DUTE, JOKAERAK gutxiagorekin pasatzen dute eta Gipuzkoan ETA JARRERAK IKUSIAN OINARRITZEN DIRELA GARBI DUTE ETA emakumeen langabezia tasa gizonena baino ADITUEK. DESBERDINTASUNEZ JABETZEKO TRESNA GARRANhiru aldiz handiagoa da. Minuturo emakume TZITSU BILAKATU DA ESKOLA, ETA IKASGAI ASKOTAN LANTZEN bat hiltzen da erditzearen zailtasunak direla DUTE EMAKUMEAREN GAIA. ADIBIDEETARAKO, IRAURGI ESKOmedio. LAKO BATXILERGO LEHENENGO MAILAN, ARANTXA ALDA100 miloi emakume baino gehiagori sexu LUR FILOSOFIA ANDEREÑOAK EMAKUMEA ETA TRATU TXARRAK mutilazioak egin dizkiete. GAIAREKIN GELAN ANTOLATUTAKO IRAGARKI LEHIAKETA. HELEmakume eta gizonezkoen arteko berdinBURUA, “ TELEBISTAN ETA IKUSTEN DIREN IRAGARKIEN ALDEAN, UMORE TOKE BAT EMATEA” DIO ARANTXAK. ETA HALA KONTATZEN DU GONZALO LOPEZEK BERAIEN TALDEAK “ BOXEO KONBATE BATEKIN ALDERATU ZUELA ANDRE ASKOK ETXEAN JASOTZEN DUTEN TRATUA”,EDOTA EÑAUT GAZTAÑAGA ETA TALDEAK ZEZENKETAREKIN EGIN ZUELA METAFORA. HALA ERE,
G
NESKA ETA MUTILEN ARTEAN JARRERETAN ALDEA NABARI DELA DIO ANDEREÑOAK,
“NESKEK
IKUSTEN DUTELAKO LISTINEAN
BEREN IZENA AZALTZEAK EDOTA UMEEI ABIZENA JARRI AHAL IZATEAK BEZALAKO TXIKIKERIAK DUTEN GARRANTZIA, NAHIZ
AFGANISTANGO EMAKUMEEKIN ALDERATUZ MUTILEK BERRIZ, “AITA ETXEAN LANEAN IKUSTEN DUTE. ETA AITONAK EZ ZUELA EGITEN IKUSITA, ASKO IRUDITZEN ZAIE” HALA DIO GONZALOK. NESKEK BERRIZ, ALBISTE DEIAGARRIAK DITUZTE BURUAN BUELTARA, “BAKEROEKIN EZIN ZELA BORTXATU ZIOEN EPAIA” AIPATU DU NORA LASAK, ETA MIRARI URANGAK, MUTIL KOXKOR BAT PANPINAREKIN IKUSITA, HARRITU EGITEN DELA AITORTU DU. AITATASUN BAJAZ GALDETUTA, BERRIZ MAIALEN ARANBURUK ESATEN DU “EZ DELA FIDO EZ DELAKO, BAINA AUKERA AUKERAN, NAHIAGO LUKEELA BERAK HARTZEA”. DENEK DUTE GARBI GAUZA ASKO LORTU DELA, BAITA ANE ERRASTI ETA ASIER NIEVESEK ERE, BAINA BERDINTASUNIK EZ DAGOELA HEZIKETA ARGI IKUSTEN DUTE. ETA PENTSATU
OSO ONDO BIZI GARELA”.
tasunaren hastapena finkatu zuen lehen nazioarteko dokumentua Nazio Batuen Karta izan zen, 1945ean. Harrezkero, hamaika legedi egin dira, eta mugimendu feministak estatuen egiturek bere gain hartu dituzte, lehen
partidu politikoekin gertatu bezala. Baina badirudi, talde txiki eta eremu urriko funtzionamendua indarra galduz joan dela. Zestoan adibidez, Ilargierdi taldeak utzi egin dio lantalde bezala funtzionatzeari, eta Azpeitiko talde feministan, Izarraizpeko Sorginaken sei lagun biltzen dira. Hala ere, aste honetarako, zenbait ekintza eta mahai inguru antolatu dituzte, nahiz eta beraien esanetan, urte osoko borroka askoz ere garrantzitsuagoa izan. Euskal Autonomi Erkidegoan Emakundek dagoeneko Ekintza Positiboen hiru Plan landu ditu, lehena 1991-1994 urteetarako, bigarrena 1995-1998 epealdirako, eta hirugarrena 19992003 urteetan garatuko dena. EAEko hainbat udaletan ere, Aukera Berdintasunerako Udal MAKUMEEN MUNDU MARTXA HASI DUTE GENEVA ETA MONTREALEN EMAKUME ERAKUN- Planak onartu dira.
E
DEEK., BORTXAREN ETA DISKRIMINAZIOAREN AURKA ETA JUSTIZIA NAHIZ ELKARTASUNAREN ALDE. 150 ESTATUTAKO 3700 EMAKUME TALDEK HARTUKO DUTE PARTE URRIA ARTE., EUROPAKO HERRITARREZ GAIN, BAITA ERITREA, AFGANISTAN ETA KURDISTANGOEK ERE. (2000-03-08) MAKUMEEK HAURDUNALDIETAKO BAJAK ORDAINTZEKO HILERO HAINBESTEKO BAT ORDAINTZEA PROPOSATZEN DU ENPRESARIEN ZIRKUKUAK. (2000 amaiera)
E
OTOA EMAN GABE ETA HAUTAGAI IZAN EZINIK JARRITUKO DUTE EMAKUMEEK KUWAITEN. EMIRRAK ETA DIPUTATU LIBERALEK BOTO ESKUBIDEA ONETSI NAHI IZAN ZUTEN , BAINA GANBERAK EZEKOA EMAN ZUEN. (2000-07-05)
B
IDASOALDEKO EMAKUMEEK ETA JUANA MUGARRIETAKOAK MARTXA EGINGO DUTE IRUNDIK GASTEIZERA, ALARDE BAKAR. BATERATU ETA EZDISKRIMINATZAILE BATEN ALDE. (2000-06-10)
B
Nazio Batuen Erakundeak ere bost urterako plana egin zuen 95ean, eta Kofi Annanek lorpen handiak egin direla adierazi du amaitutzat eman denean. Independentzi ekonomikoaren IAZ EGUNKARIETAN IRAKURRIAK bidean eta ikasketen alorrean emandako urratsak azpimarratu ditu. Hala ere, eta lorpenak lorpen, egiteke asko dagoela eritzita, oraindik ere emakume askoren eguneroko bizitza kalbarioa dela esan du, eta aurtengo Emakumearen Nazioarteko Egunean, emakumeek gerretan eta bakegintzan duten zeresana azpimarratu du. Batetik, gatazketan emakumeek eta haurrek jasaten dituzten erasoak salatu ditu. Bestetik, gatazka garaietan emakumea familia eta lana bere gain hartzen dituela kontuan hartuta, gatazka politikoak konpontzeko, emakumeen eskuhartzea ezinbestekoa dela ere esan du. Horregatik, Nazio Batuen idazkari nagusiak Kofi Annanek, bake negoziazioetan, emakumeen partehartzea bultzatzeko deia egin die gobernu, gobernuz kanpoko erakunde, talde komunitarioei, eta sektore pribatuari, emakumeek, bakegintzan eta seguridadean hitza izan dezaten XXI. mendean.
Nagore Telleria
INFORMAZIO ITURRIAK: NAZIO BATUEN ERAKUNDEA, EMAKUNDE, GIPUZKOAKO KOORDINADORA FEMINISTA, EMAKUMEAREN GARAPEN ETA KOOPERAZIORAKO ELKARTEA, ADESCO, ETA EL MUNDO ETA EGUNKARIAKO HEMEROTEKAK.
3 1
On Alfontso:
Z Z5
Zer moduz da berori? Paraje ederra al da Josafateko zelai hori? Ba al da trenik hor, zelai zabalean? Barkatuko al dit ni bezalako ezezagun bat hain lotsagabe-lotsagabe zuzentzea, baina Urolako Trena hizpide dela eta, berorri lerro batzuk idaztea otu zait. Gogoratzen al da nola etorri zen berori hona, Zestoara, duela 75 urte? Otsailaren 22a zen. Goizean iritsi zen Zumarragara, Norteko Ferrokarrilean, Urolako tren berria inauguratzera. Berorrekin batera Gorteko hainbat pertsona, horien artean Primo de Rivera diktadorea. Baina utz dezagun hori. Elektrizitatez zebilen tren moderno hark geltoki guztietan geratuz egin zuen estrainako bidaia, bai berori eta bai trena ezagutzera atera ziren herritarren txalo eta agurren artean. Ez al zuen berorrek zirrara berezirik sentitu 36 kilometro eskaseko trenbidean 20 zubi eta 29 tunel pasatzean? Nire aurretikoak han izan ziren, Idiazpin, Errege-Trenari harrera egiten, eta Zestoa guztiko umeak ere han egon omen ziren aho zabalik udaletxeak eskainitako banderatxo koloretsuak eskuetan zituztela. Gero, berori Donostiara joan zen, Diputaziora, eta, jakin dudanez, izan zen han jaki goxorik berorrentzat eta ingurukoentzat: entremesak, arrautza erregosiak Erregentearen erara, Bidasoako izokina, saltsa tartariarra, gibel pastela Aliantza Santuaren erara, ilar freskoak baserriko erara, Urrestillako oilanda-koskorra, entsalada italiarra, fruta bonba, hosto-opil tarta, gozokiak, Errioxako 1904ko ardo beltza eta 1913ko Cordon Rouge txanpaina, kafeak, pattarrak eta zigarroak. Baina zestoarrak ere ez ziren, ez, atzera gelditu. Zer uste zuen bada berorrek? Nola ez zuten bada ospatuko tren eder eta moderno hura Zestoatik pasatzea lortu izana? Berori aldegin eta handik pixka batera, egundoko bazkari ofiziala egin zuten Udaletxean agintariek, elizgizonek eta handikiek. Herritar xeheari, berriz, nahiko ardoa eta ogia eman zitzaion, eta gero gerokoak: pilota partidu ederrak eta Lasturko zezentxoak, nahi zuenak torea zitzan. Berorrek ezezik, zestoarrek ere egun eder askoa pasa omen zuten otsailaren 22ko hartan.
Bai, On Alfontso: inaugurazio ekitaldi haiek egindako lanaren araberakoak izan ziren, bai. Izan ere, kosta zitzaien zestoarrei, bai horixe, Zestoako Geltoki Nagusia gaur egun dagoen lekuan jar zezaten lortzea. Urolako trenbidea eraikitzeko proiektua ezagutzearekin batera, udal zinegotziak eta Zestoako aberatsenak bildu ziren geltokia leku egokienean eraikia izan zedin. Bi kokapen aurrikusten ziren: bata kanposantu ondoan eta bestea Iri-azpia izeneko tokian. Diputazioak –trenbidearen egileak, alegia– erabat ezinezkotzat jo zuen trena kanposantu aldetik eramatea, eta Idiazpin geltokia jartzea ere oso garestia zen. Onena, eta merkeena, trenbidea ibaiaren bestaldetik joatea izan zitekeen. Denbora ugari pasa, eta bazirudien Diputazioak ez zuela Zestoako herrigunean geltokirik egiteko asmorik. Luzamendu eta informazio falta zela eta, Udalak jarrera zorrotza hartu zuen, eta Alkate eta zinegotzi denek dimititzeko asmoa ere azaldu zuten. Azkenean, ordea, gauzak konpondu ahal izan ziren. Baina trenbidearen ibilbidea aldatzea oso garestia zen nonbait eta, horregatik, Udalak hogei mila pezeta jarri behar izan zituen udal aurrekontuetatik (ordurako dirutza ikaragarria). Azkenean behintzat egin zen, bai, geltokia Idiazpin eta, gaur egun ere, oraindik ikusgai dauzkagu berorrek inauguratu zituen geltoki haiek guztiak, Ramon Kortazar arkitektu ospetsuak Euskal Herriko etxeen estiloari jarraituz egindakoak. Baina, jakina, berorrek ez zuen eginahal horien guztien berririk izango, nola bada! Berorrek izango zituen aurretiagoko zereginak, zer pentsatuak. Izan ere, ordurako esperoko baitzuen, urte gutxi beranduago, Urola bailara hartakoa baino bidai latzagoa egin beharrean zegoela. Primo de Riverak, berorren jeneral kuttunak, Parisera alde egin behar izan zuen kargutik kendua izan zelako, eta berorrek ere, apirilaren 14ko egun entzutetsu hartan, erbesterako bidea hartu behar izan zuen betirako. Handik aurrera, Zestoa aldera eginiko bidai hura oroipen lausotu bat besterik ez zen izango berorrentzat. Horrela izaten dira kontuak. Beno, bukatu beharra daukat. Zelai zabal horretan elkar ikusi arte, agur, maiestate!
FERNANDO ARZALLUS
5 1
Alfredo Elortzaren senda belarrak
Kalendula edo Ilena oso sendabelar interesgarria da. Eta laister gure jardinak lore hauekin bete-bete egingo dira. Landareak 30-50 zentimetroko altuera du. Bere petaloak oriak dira eta droga botika be-
gurean.
zala erabiltzen dira. Hainbat erabilera baditu ere, nik bi aurkeztuko dizkizuet: L E H E N E N G O A Amenorrearentzako (hilekorik eza) eta Dismenorrearentzako (hilekoak eragindako minak) erremedioa. Baso txiki batean infusioia egiteko 4 gramo lore ipini. Baso erdika bat ur berotu eta irakiten hasten denean bota loreen gainera eta 10-15 minututan estalita eduki. Edan aurretik iragazi loreak ez tragatzeko!!. Egunean hiru aldiz hartzea komeni da, hilekoa izan baino hamar bat egun lehenagotik hasita. B I G A R R E N G O A azaleko zauriak, ultzerak, dermatosi lehorrak, pixoihalek egindako urradurak... sendatzeko Ilena-olioa. Ontzitxo batean baso erdika oliba olio eta 15 gramo kalendula lore sartu eta hiru astetan utzi. Gero iragazi eta gorde. Lortutako olioa azala igurzteko erabiliko dugu. Oliba olioa garbia eta hotzean lauskitua (zukutua) bada, hobe.
Agur denori!
H E R R I K O M U S I K A B A N D A. Urte mordoska ditu Zestoako Musika Ban-
dak, hor aritzen garen gehienok gazteak garen arren. Luis Barrena, Alejandro Bergara -zuzendaria-, Joxe Luis Larra単aga "Kanario", Miguel Zulaika, Javier Iturria eta Anjel Goikoetxea dira beteranoenak. Bi gazteenak berriz Adur Barroso eta Eloy Larra単aga dira. Tartean beste hogeita hamarren bat lagun gaude. Auzo batzuetako jaietan jotzeaz gain, zita fijo batzuk ditugu bandakook: Santa Zezilia eguneko kontzertua, eguberritakoa, Santa Kutzetako danborrada, eta amabirjinetan kontzertu parea, zekorketak, pasakalleak... . Entseatu berriz astean bi aldiz egiten dugu. Eta horietera denok azaltzeko izaten dira komeriak: baten ikasketak direla, bestearen lan-kontuak... jeneralean lagun erdiak elkartzen gara gutxi gora-behera. Gure diru-iturri bakarra udala da. Udalekoek ematen digutenarekin urtero instrumento bat erosi eta pare bat afari ere egiten ditugu. Gainera diru horrekin pixkanaka-pixkanaka uniformeak berritzen ditugu. Aspalditik taldeko beteranoenek saioa egin ohi dute herrian hamabostean behin. Pena handia hartu zuten horiek Laranjadiko kioskoa bota zutenean!. Ez da beste munduko ikuskizuna ) izango baina bere xumean asko alaitzen du herria hilean bitan egiten duten kontzertu (
...) horrek. Erre-
(
pertorioa ez da asko aldatzen eta aspaldian hura ikustera joan ez direnek ere jakingo dute seguru zein pieza jo zituzten azkenengoan. Gainera adi-adi egonez gero, Realak galdu edo irabazi egin duen ere jakin daiteke tabernara sartu gabe. Txuriurdinen ereserkia jotzen badute ondo ibili diren seinale, osturantzean... malo! Udaletxeko sarreran igogailua jarri dute orain eta horrek leku gutxi uzten digu guri kontzertuak egiteko. Horregatik, azkar-azkar jarri eta kentzeko moduko oholtza bat egitekotan gaude. Hurrengoa kalera ostiral Santu egunean aterako gara, urtero egiten dugun moduan. Eta Santa Kutzetan ere hor arituko gara danborradako martxak jotzen Azpeitiko Bandak eta Zumai txarangak lagunduta.
...
AGENDA
ma 11
FF
R T X O A N. . .
...Martxoaren amaieran Zientziaren Kutxaespaziora ibilaldia Jubilatuen elkarteak antolatuta. IGANDEA
San Joan egoitzak antolatuta eskualdeko zahar eta gaixoen elkartasun eguna Zestoan. Bazkaria Arozena hotelean.
13
ASTEARTEA
Kukurruku irratian egoitzako Kendu txapela irratsaioa. Erniarraitz eskualdeko bertso elkarteak antolatuta Hitzaldia "Emakumea eta bertsolaritza" izenburupean. Hizlariak Carmen LarraĂąaga eta Oihane Enbeita.
15 19 21
OSTEGUNA
Musika eskolaren hileroko kontzertu emanaldia San Joan egoitzan ASTELEHENA
Zaharren egoitzako irtenaldien barruan, merienda Sastarrainen. ASTEAZKENA
Hitzaldia Senideak elkarteak deituta. "Iheslariak, gatazkaren beste aurpegia". Hizlariak: Igor Urrestarazu eta Mikel Ibarguren preso politiko ohiak eta Jon Enparantza abokatua. Kultur Etxean izango da arratsaldeko 8etan.
23
OSTIRALA
Korrikaren aurkezpena. Txotx eta 40 baietz filma laburrak plazan. Ondoren Korrika Txotxa. Eta animatzeko Txatunga Benbe taldea kalez kale.
27 30
ASTEARTEA
Kukurruku irratian egoitzako Kendu txapela irratsaioa. OSTIRALA
Jubilatuen elkarteak antolatuta Miramongo Zientzi Museora ibilaldia ondoren San Markoseko Gotorlekua bisitatu eta bertako jatetxean bazkaria izango da. Irteera gozieko 9etan. Izena hilaren 27a baino lehen eman behar da jubilatuen tabernan.
31
LARUNBATA
Korrika txikiaren barruan, arratsaldeko 5etan kale antzerkia umeentzat Trikimailu taldearekin.
ap 01
I R I L E A N. . . IGANDEA
Korrika Kulturalaren barne, Bertso eskolak antolatuta bertso afaria Gure Txokoa elkartean gaueko 9etan. Bertsolariak: Oskar Alberdi, Goizaldeko 2etan KORRIKA pasako da Arroabetik.
02 06
ASTELEHENA
Korrika txikia. 5etan txokolatada eta ondoren berbena.
Q
OSTIRALA
Mus txapelketa azkarra Jubilatuen tabernan. Bikoteko 2500 pta. Herri guztiari parte hartzera dei egiten diote.
7
HEZKUNTZA SISTEMA PROPIO BATEN A L D E U D A L B I L T Z A R E N A K O R D I O P R OP O S A M E N A . Zestoako Udal Batzarrak, 2001eko urtarrilaren 25eko saioan, EH udaltaldearen adostasunarekin eta EAJ-PNV/EA udal-taldearen desadostasunarekin, hezkuntza sistema propio baten alde Udalbiltzaren aldeko hautetsiek bultzatutako akordio proposamena onetsi zuen. Hartutako erabakiak honela dio: -"Espainiar Gobernuak onartu berri duen humanitateen erreformarako hezkuntza dekretuak Euskal Herriaren zati handi batean eragin kaltegarriak izango ditu. Geure herriari hezkuntza sistema propioa izateko aukera ukatzen zaio, hala Pariseko Gobernuaren aldetik nola Madrilgo Gobernuaren aldetik, eta azkeneko honek onartutako dekretuak ukapen hori sendotzeko helburua baino ez dauka. Euskal Herriko hezkuntza komunitateko gehiengo zabalak, bere aldetik, hezkuntzadekretuari ezezko borobila ematearekin batera, Euskal Herriko sei herrialdeak bilduko dituen hezkuntza-sistema propio baten aldeko aldarrikapena egin berri du."
LURRALDEK BAKARRIK ZIGORTZEN DUTE MUNDUKO ABERASTASUNAREN IRAKURTZEN ETA IDAZTEN
SILO-BOLEK SORTUTAKO PLASTIKO H O N D A K I N E N B I L K E T A . Udalak jakinarazi nahi du, 2001. urteko otsailetik abendura bitartean, Silo-bolek sortutako plastiko hondakinen bilketa hilaren bigarren eta hirugarren astearteetan egingo dela. Beraz, plastiko hondakinak, aurreko egunean (bigarren edo hirugarren astelehenetan) honako puntuetan utzi beharko dira: ZESTOA Lau Iturrin AIZARNA Ezenarro baserria-Lasao-Akua bidegurutzean. Iribarren baserriko bidegurutzean AKUA Ermitaren inguruan LASAO Zentral Hidroelektrikoaren inguruan ARROAERREKA Beira eta paper edukiontzien inguruan IRAETA Ederra Poligonoan, Palazio aurreko bidegurutzean NARRONDO Txikierdi - Cantera BÂŞ inguruan EGUTEGIA Martxoak 13, Apirilak 10, Maiatzak 8, Uztailak 10, Irailak 11, Azaroak 13, Abenduak 11
BORTXAKETA 1 7
SATARRAIN B I D E A . Ekaingo erreplikaren obra-lanak direla eta, azken egunetan Sastarrain bidea lokaztuta egon da. Arduradunen esanetan, herritarrei ahalik eta eragozpen gutxien eragiteko, enpresako langileek egunero makina bat pasako dute lokatzik handienak kentzeko. Ostiraletan, garbitzeko makinaz gain, kamioi-zisterna bat pasako da urez bidea garbituz.
E M A K U M E E N % 3 8A K E Z D A K I % 1 DAGO EMAKUMEEN ESKU
udaleko berriak.
1
korrika badator
Martxoaren 29an Gasteizen hasi eta apirilaren 8an Baionan amaituko da 12. KORRIKA. Baina lehenik eta behin, zer da Korrika? Korrika Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundeak (aek) antolatutako ekitaldia da. Euskal herri osoan zehar egiten den euskararen aldeko ekitaldia. Gure hizkuntzaren aldeko kontzientzia suspertzea eta gau eskola zein euskaltegien eguneroko lana indartzeko dirua biltzea du
helburu. Egungo egitasmoa, alegia, Nafarroa eta Iparraldeko ikasguak sustatzea da, eta bereziki, Baionan euskaltegi eta herrialdeko egitura kokatzeko egoitza zabaltzea.
MUNDU
BAT EUSKARARA BILDU
Horixe da aurtengo KORRIKAk aukeratu duen leloa. Globalizazioak aukera eman behar du kultura bakoitza bakartuta egon beharrean, kultura guztiek elkarri eraginez bizitzeko, norgehiagoka baino, elkarren ondoan, elkarren parean izateko. Eta mezu hauxe zabalduko du aurtengo Korrikak. Horrez gain, Korrikak elkarte edo pertsonaiaren bat omentzen du eta aurtengoan, Bertsozale Elkartea aukeratu du omentzeko. Bertsolaritzak,
euskararen ikuspegitik eta euskaraz, munduari egin dion ekarpena goraipatu nahi du korrikak eta, halaber, garai berriei egokitzeko izan duen gaitasuna aintzat hartu. Hori dela eta martxoaren 10ean Kurtsalean Euskal Herriko Bertsolari elkartea omenduko da. Baina gure herrian ere izango da ekitaldirik KORRIKAren inguruan. Badira hiru aste Korrika batzordea biltzen dela eta martxoan zehar hainbat ekitaldi ere antolatu ditu. Korrika kulturalaren barruan martxoaren 23an izango da aurkezpena Zestoan eta bertan bi filme labur ikusi ahal izango ditugu plazan: Txotx eta 40 ezetz. Horren ondotik Korrikaren bideoa ikusi ahal izango da eta jarraian Txotxa. Ondoren, txatunga Benbe perkusio taldeak alaituko ditu Zestoako kaleak. Txikienek ere izango dute beren programa. Korrika txikiaren barruan, Trikimailu taldea izango da martxoaren 31ean arratsaldeko 5ak aldera. Korrika nagusia apirilaren 1ean goizeko 2ak aldera Arroabehetik pasako da, beraz izango dugu aukera guk ere Korrikaren alde pausu batzuk emateko. Egun horretan bertan, igandea bada ere bertso afaria izango da Gure Txokoa elkartean eta Bertso Eskolako kideak izango ditugu bertsolari lanetan. Eta azkenik apirilaren 2an txikienen txanda. Beren dortsal eta guzti herrian zehar ibiliko dira testigua batak besteari pasaz. Ondoren berbena izango dute eta nekatuegi ez badaude dantza ugari egiteko aukera ere bai. Beraz badakizu, Korrika badator eta hasi entrenatzen, metro batzuk bada ere euskararen alde egiteko. Tipi-ttapa ttipi ttapa KORRIKA MARGARI EIZAGIRRE
zerbitzuak
E R A K U N DE E D O T O K I P U B L I K O A K
udaletxea udaltzaingoa gizarte zerbitzuak kultur etxea liburutegia hilerrietako zerbitzua asteburuetan musika eskola jubilatu eta pentsiodunen elkartea san juan egoitza sastarrain baserri eskola gizakia helburu parrokia postetxea suhiltzaileak zerga bulegoa inem urkome lapatx zabortegia kiroldegia ertzaintza OSASUNA
anbulategia farmazia gurutze gorria anbulantzia dya anbulantzia larrialdiak
KOMUNIKABIDEAK
DV berriemailea Arrate Irratia berriemailea Loiola Irratia IKASTETXEAK
Zestoako herri eskola ikasberri ikastola iraurgi urola ikastola GARRAIOAK
eusko tren la Guipuzcoana pesa piper u. elkartea TAXIAK
patxi Arregi "lopene" joxe mª Olaizola (uztapide) FARMAZIAK
martxoaren 19tik 25era ajuria (zumaia) harategiko, 2 martxoaren 26tik apirilaren 1era zurutuza (zestoa) portale kalea,1 apirilaren 2tik 8ra mutiozabal (zumaia) alai pol. z/g. OKINDEGIEN TXANDAK
943 147 231 943 147 006 943 813 297 943 222 222 943 813 849 943 464 622 112 943 147 133 943 812 632 943 814 458
943 147 977 943 151 246 943 810 210 943 150 228
943 150 677 943 811 159 943 212 699 943 852 587 607 186 006 943 147 476
636 829 242 943 860 022 943 140 441
apategi ertxin romana apategi
JOATEKO
zestoa-donostia astegunak:
larunbatak: igandeak eta jaiegunak: oharrak: zestoa-azpeitia astegunak:
asteburua eta jaiegunak:
zestoa-zarautz astegunak: asteburua eta jaiegunak: zestoa-zumaia astegunak:
asteburua eta jaiegunak: oharra:
zestoa-zumarraga astegunak: asteburua eta jaiegunak:
zestoa-bilbo-leioa astegunak: ITZULTZEKO
donostia-zestoa enpresa: astegunak: larunbatak: igandeak eta jaiegunak: oharrak: azpeitia-zestoa astegunak:
asteburua eta jaiegunak: zarautz-zestoa astegunak: asteburu eta jaiegunak: zumaia-zestoa astegunak:
asteburu eta jaiegunak: oharra:
zumarraga-zestoa astegunak: asteburu eta jaiegunak:
leioa-bilbo-zestoa astegunak:
la guipuzcoana 7:02(1)/8:00(1)/8:20(3)/9:12(1)/10:12/13:22(1)/14:12(1)/ 15:22/16:22/18:57(2)/19:57(2)
8:00/10:12/13:52/15:22/16:22/19:27 15:22/19:27
(1) “este”tik pasatzen da. (2) sarrera amaratik. (3)eskola egunetan.
eusko tren
6:15/6:45/7:15/8:15/9:15/10:15/11:15/12:15/13:15/ 14:15/15:15/16:15/17:15/18:15/19:15/20:15/22:15 6:50/7:30/8:30/10:30/11:10/12:30/13:10/14:30/ 16:30/17:10/18:30/19:30/21:30
la guipuzcoana
6:50/8:35/ 10:50/13:35/15:20/18:20 15:50/18:20/20:20
euskotren
6:40/7:20/8:25/9:20(1)/10:20/11:20/12:20/13:20/ 14:20/15:20/16:20/17:20/18:20/19:20/20:20/21:20 7:35/9:35(1)/10:35/11:55/12:35/13:55/14:35/16:35/ 17:55/18:35/20:35/21:35/22:15
(1)
Aizarnazabaletik pasatzen da.
euskotren
6:45/8:15/ 1:15/12:15/14:15/16:15/18:15/19:15 7:30/8:30/10:30/12:30/ 14:30/16:30/18:30/19:30
piper unibertsitarien elkargoa
6:25/7:10/13:10
la guipuzcoana
7:50/8:50/11:05/12:05/13:05(1)/14:05(1)/15:05/17:30/ 18:30(1)/19:30(1)/20:00(3)/20:30 8:50/12:15/14:30/16:00/18:00/20:00 18:00/20:00
(1) eskola egunetan “este”tik pasatzen da. (3) eskola egunetan.
eusko tren
6:30/7:10/8:15/9:10/10:10/11:10/12:10/13:10/14:10/ 15:10/16:10/17:10/18:10/ 19:10/20:10/21:10 7:25/9:25/10:25/11:45/12:25/13:45/14:25/16:25/ 17:45/18:25/20:25/ 21:25/22:05
la guipuzcoana
7:15/9:00/ 11:15/14:00/16:00/18:45 16:30/19:00/21:00
euskotren
6:00/6:30/7:00/8:00/9:00/10:00/11:00/12:00/13:00(1)/ 14:00/15:00/16:00/17:00/18:00/19:00/20:00/22:00 6:35/7:15/8:15/10:15/10:55/12:15/12:55(1)/14:15/ 16:15/16:55/18:15/16:55/18:15/19:15/21:15
(1)
aizarnazabaletik pasatzen da.
euskotren
7:35/9:30/11:30/13:30/14:30/15:30/17:30/19:30/20:30 8:45/9:45/11:45/13:45/ 15:45/17:45/19:45/20:45
piper unibertsitarien elkargoa
12:55/14:00/ 18:00/19:00/20:00
9
martxoak 18 martxoak 25 apirila 1 apirila 8
943 147 010 656 784 867 943 147 132 943 147 123 943 147 062 656 784 869 943 147 911 943 147 091 943 147 019 943 148 115 943 148 069 943 147 001 943 147 621 943 151 313 943 811 368 943 140 402 943 816 500 943 815 505 943 147 942 943 851 000
autobusak
1
ZURE MUXU GOXOAK PERLAK SORRARAZTEN DIZKIT EZPAINEAN, ZU BAITZAITUT NIRE BITXIRIK PREZIATUENA