uztiok kazetari . Udazkenarekin batera eta herriko festen oihartzuna oraindik isildu ez denean, agindu bezala, hona esku artean danbolin aldizkariaren lehen zenbakia. Berripaperen garaia amaitu da. Hogei bat orrialdeko hilebetekaria argitaratzen hasteko erronkari erantzuna (3. orrialdean jarraitzen du)
g
2000ko urria
01 zb.
men zure publizitatea hemen e publizitatea hemen zure pu zitatea hemen zure publizitat men zure publizitatea hemen e publizitatea hemen zure pu zitatea hemen zure publizitat men zure publizitatea hemen e publizitatea hemen zure pu zitatea hemen zure publizitat men zure publizitatea hemen e publizitatea hemen zure pu zitatea hemen zure publizitat men zure publizitatea heme re publizitatea hemen zure blizitatea hemen zure publi ea hemen zure publizitatea n zure publizitatea hemen z
n utea n utea n utea n utea en e izihezure
(azaletik dator) ematen hasi gara. Kazetari talde gazte bat danbolin aldizkariaren bizkarrezurra
finkatzen ari da. Baina gazteak eta ez hain gazteak, helduak eta ez hain helduak, zaharrak eta ez hain zaharrak guztiak beharko dira saihets hezurrak behar bezala finkatu eta gorputza osatzeko. Herri aldizkaria egiteko asmotan abiatu gara, eta ez talde baten aldizkaria egiteko asmotan. Orrialde hauetan herriko informazioa banatu nahi genuke, baina baita informazioa banatzeko bidea jarri ere. Herritar bakoitza informazio iturri eta informazio banatzaile bihurtzea da gure helburua. Badakigu hori azken bururaino eramatea oso zaila dela, ia ezinezkoa, baina ahaleginaren faltan ez dadila geratu. Orrialde hauetara herritar asko ekarri nahi ditugu, baina bestalde, herritar asko ipini nahiko genituzke informazioa ematen, iritzia plazaratzen, bertsoak paperean iltzatzen, argazkiak kaleratzen, iragarkiak eta publizitatea ezartzen. Horregatik diogu Guztiok kazetari. Gure aldizkariaren bidez informazioa trukatu nahi dugu herritarron artean. Lehendabiziko zenbaki honek, abiapuntua markatuko duen alea izan nahiko luke. Irakurtzeko ez ezik ikusteko ere bada, argazki asko sartu baititugu. Itxura denez, herri jaien biharamonak gure idazlumak herdoilduta utzi ditu, eta hurrengorako koipeztatze on baten premian daude, nonbait. Baina ez dio axolarik, hurrengo aletik aurrera joango gara danbolin aldizkariari hezurdura osatzen eta denon artean nahiko genukeen erako informazio bidea finkatzen. Gizakiak lehen pausoak balantzaka ematen dituen bezala, guk ere urrats zalantzatiak emanez ekin diogu ibilbideari. Gure aldizkariaren oinarrizko idazkera euskara batua izango bada ere, zestoarrez idatzitako orrialdeak ere badatoz. Ez dakigu zer harrera izango duten. Diseinu aldetik ere, kutsu berritzailea duenik ezin uka. Hitz egin bezate irakurleek eta herritarrek! Auzoei, merezi duten eta behar duten trataera ematea da gure beste erronketako bat. Ea guztion artean tajuzko zerbait lortzen dugun. Esanak esan, eginak egin, denon artean aurrera atera dezagun danbolin!
04 Bota erantzuna! 05 Enbido! Gai librean 06gureSaharako haurrak artean
単
Herriko 08argazkitan festak
Jardunian 12Juanita Artiako Errexil Gurean... 14ibilerak Holandako
15 Danbolinzulo begira 16 Atzera 18 Porru salda eta 19 Agenda zerbitzuak
3
a rgitaratzailea : Danbolin Zulo elkartea. Kultur Etxea. Gurutze z/g. 20740 Zestoa (Gipuzkoa) Telefonoa: 943 14 71 23. d anbolin : Edurne Korta,
Marce Tena, Olaia Salegi, Manuel Arregi, Ainhoa Subinas, Jon Artano, Nagore Telleria, Margari Eizagirre, Mailu Odriozola, Joxeba Larra単aga, Urko Can-
seco.
d iseinua eta maketazioa : Eneko Aristi. l aguntzaileak : Lidia Aveiro (argazkiak), Fernando Arzallus, Zestoako Bertso Eskola, Migel Santamaria (ilustrazioa). i nprimategia : Gertu (O単ati). l ege gordailua :
k
anpotar batei Zestuako ze toki erakutsiko zeniyoke?
4 Harrapatze nazu... Sastarrain aldia, haitzuluak han daudelako, ta geo ba, Akua ta Aizarna.
juanita aranguren
Eztakit pa, Bainuetxia eo, famosua da ez? Holako zeoze.
axun aranburu
57 urte
59 urte
Iba単arrita, bista oso polittak dazka. Bestela hemen inguruan betikua, Sastarrain, bidian don presa txiki hori ta gero, Plaza, Gurutzia, tipikuak dianak.
esti korta 23 urte
p intada
Oaintxe jarri diazu lan earra. Ekain aldia eo ez pa, bestela ezto ta, ezto toki polittik.
domingo mayo
tua
jubila-
Sastarrain adibidez, eta Bainuetxia. Bestela Zestu bertan, ba eliza? Portuik eztaka ta, eztakit pa.
ainara morcuende
19 urte
Ireta, ikusteko nola ai dan galtzen. Tristura emateulako auzo txikiyak galtzen ai dialako ta hain auzo politta izanda...
jokin olaizola
40 urte
. Ez ezazu esan paretari jarduten diozula, eta denek entzungor egiten dizutela, eta inork ez zaituela konprenitzen eta bla bla bla. Hemen daukazun hau pintadak egiteko pareta da, eta zuretzat jarri dugu. Zure zakurra besteren batek harrapatu duela eta protesta egin nahi duzula, aparkatzeko tokirik ez dagoela eta kokoteraino zaudela, bazkalondoko kuluxkaren defentsa egin nahi duzula, edo etxe aurreko farolak ez duela argirik egiten eta barruak hustu beharrean zaudela. Ba, idatzi hemen zure pintada. Horrela ez du haizeak eramango. Bidali zure gutuna Kultur etxera, Danbolin-zulo elkartera danbolin aldizkariaren izenean eta hurrengo alean hementxe ikusiko duzu. danbolin
men zure publizitatea hemen zure publiz tea hemen zure publizitatea hemen zure lizitatea hemen zure publizitatea hemen
nbidoa .
e
Herriko festak igaro ondoren eguna mozten doan neurrian, denoi nolabaiteko tristura sartzen zaigu barrenean. Udazkena, bere izenak dioen bezala, uda bukatu denaren seinale gisa hartzen dugu, eta honekin batera urte sasoi honek eman dizkigun momentu on eta atseginak haizeak eraman balitu bezala sentitzen gara. Gainera, oporrak bukatu eta berriro ohiko martxan, betiko buruhauste eta kontuetara itzuli beharrak ez gaitu oso baikor sentiarazten. Dena den, uzta garaia den honetan aurrera jarraitu behar dugunez, gure inguruan ditugun gauza positiboak jaso beharko ditugu, ezta? Hortaz, ez gaitezen gera burumakur, baditugu udazken honetan egin ditzakegun zenbait gauza-eta: esaterako, mendi buelta ederrak eman, herriko inguruneak eskaintzen digun kolore eta fruituak dastatuz; beti geure buruan darabilzkigun, eta inoiz praktikan jartzen ez ditugun proiektu eta iniziatiba berri horietan behingoz parte hartu; udan zehar alde batera bazterturik utzi ditugun zenbait zaletasun berreskuratu; egunerokotasunaren detaile soilak baloratzen saiatu; eta, orokorrean, sasoi honek bereak dituen ezaugarriekin bat egin eta indar berriz geureganatu. Beraz, animo eta ez lo gelditu. Bizi udazkena!!!!! Ongi etorri danbolin!! Izaskun Larra単aga Bergara
g ai librean. Doinua: Pello Joxepe Ama Birjinen amaiera da Zestuarrentzat latzena, hauekin guri amaitzen zaigu opor, uda eta dena, lanera deituz berriro ere datorkigu udazkena, Danbolineko ale hau degu adibide garbiena. Osane Larra単aga Muguruza
5
6
Taseilam Babba, Islem eta Biga sahararrak Oporrak Bakean 2000 proiektuaren bidez etorri zaizMendebaldeko Sahara eta Euskal kigu, eta bi hilabetez Herria ehunka kilo- auzo zein herriguneko metrok eta kultura egun beroei ohikoa den baino itxura exotidesberdinek bana- koagoa eman diete. Babba, Islem eta tzen badituzte ere, Biga uztailaren 10ean horrek ez du bi he- iritsi ziren Euskal Herrialdeak egitasmo rrira, Zestoara. Bi musolidario baten au- tilentzat, Islem eta Biga-rentzat alegia, rrean elkartzea era- aurtengo hau ez da gotzi. Izan ere, aur- gisa honetako lehen bizikipena izan. Islem tengo udan Zestoa- Sizilian egona da, ko herriak senidetu- baita Santanderren ere duela bi urte. Biga berik ia zortzi urte rriz, bi aldiz Galiziara daramatzan Tichla- joateko izan zuen auko hiru haurren bi- keraz baliatu zen. Babba-rentzat ordea, sita jaso du. uztailaren 10etik irailaren 8ra arte iraun duena bere lehen irtenaldia izan da, eta, besteei ez bezala, ia
dena berria, bitxia eta ikusgarria iruditu zaio. Gauzak horrela, etxean hartu duen Paloma Aranbarrik eta honen alaba Beatriz Zubiak kontatutakoan oinarrituz, gorabehera eta pasadizo xelebre ugariren protagonista izan dela esan beharko genuke, eta horretan Islem eta Biga-ren pare ibili dela. Antxelmo Astiazaranek Saharako haur hauen etorrerak bi helburu nagusi izan dituela aipatu du: “Alde batetik bizimodu hau zer den ikusi, eta bestetik osasun arazoak konpondu.” Biga-k, salbuespenak salbuespen, ez zuen gure egunerokotasunera moldatzeko zailtasun gehiegi aurkitu: iturria ireki bai, baina batzuetan ixtea ahaztu egiten zitzaion, Maitek “¡que vale dinero!” esanez gogoraraziko bazion ere... Islem-ek Arroa Behean igaro du oporraldia, Iñaki Segües eta Mª Jesus Egañaren etxean. Azken honen arabera “Islem parrandazalea zen, gauez ateratzea gustatzen zitzaion, batez ere.” Islem-en izaera deskribatzeko eskatzean lau berezitasun azpimarratu nahi izan ditu Mª Jesusek: “Oso kariñosoa, ona, alaia eta zuzena.” Eta bere
ustez, Tichla-ko gaztetxo honek gure arrazteko aukera aproposa. Izan ere, hauen tetik Sahara aldera eraman duen oroitzabizi-kalitatea hain eskasa izanik, urtean penik kuttunena Donostiako zehar euren gaitz askok han Aste Nagusira trenez joan, su Olaia Salegi Urbieta sendabiderik ez duela ikusiartifizialak ikusi eta barrakerik, bi hilabetez gure artera tan jolastu zireneko gau hartakoa izango etorri eta, besteak beste, osasun- arazoak da, ziurrenik, hala esaten baitzuen Islemkonpontzeak ez dirudi kaltegarria izan ek berak: “¡Qué noche más bonita, la más daitekeenik. bonita de todas!” Antxelmo Astiazaranek hango egoera Elkarrekin igarotako egunez oroibertatik ikusteko aukera izan du: “eskaleak bezala bizi dira”. Lur haietako pobretzean, oraindik begiak malkoz betetzen ziaren adierazgarri gisa aipa dezagun, zaizkio Paloma Aranbarriri, umezale adibidez, han ez daukatela ez telefonoamorratua baita. Proiektuan esku-harrik, ezta argindarrik ere. Babba, Islem eta tzeko arrazoia barne-bultzada bat izan Biga-ren kasuan telefono bat aurki dezazela aitortzen du: “Egunkarian irakurri nuenarekin batera Izaskun asistentarengana keten leku hurbilena ordu eta erdi ingujoan nintzen, eta esan nion ume bat edo bi rura dago, Tindouf-en (Aljeria). Baina hartzeko prest nengoela.” Bere alaba Beabeste zenbait saharrarek hamalau-hamatriz Zubiak, bere aldetik, Babbaren izaesei orduko ibilbidea egin beharko lukete rari buruzko zenbait alderdi nabarhurbileneko telefonoa topatzeko. mendu ditu: “Oso behatzailea, oso Irailaren 8an Tichla-rantz abiatzea erreserbatua eta oso kariñosa zen. Ez zuen beste aukerarik izan ez zuten Babba, Isgauzak nola lem eta Bigaegin behar zik atsekabez ren galdetzen, utzi zituzten guri ikusi oseuren euskal tean egiten zisendiak eta tuen.” Palobaita Euskal mari ume hau Herria bera gehien zerk ere. Hala ere, txunditu zuen azaro aldean galdetzean beZestoatik harehala eranrantza antotzun digu: latzekotan “Berarentzat den bidaiak, itsasoa izan da telefonoz ez gauzarik ikusbezala, augarriena. Ura rrez aurre ello que más.” karren berri Baina horrez izateko augain, denak kerari ateak erakartzen zabalik utzi zuen Babba dizkio. Ikustxikiaren teko geraarreta: argiak, tzen da oheko izaren 2001.eko goxotasunak, udan haur telefonoaren saharar hotsak... hauek, nahiz Honen beste batzuk, guztiaren inZestoara etoguruan, ume sahararrak denboraldi barriko diren ala ez. Aurtengo esperientez gure etxeetan jasotzeari dagokionean tziak behintzat, herriaren informazio alegia, zenbaiten pentsamolde-aldaketa falta eta egitasmoaren aldeko bultzada beharrezko jotzen du Maite Kortak: “Ennahiko ahula agerian utzi ditu. Dena tzun izan dut kritika hori: Erraz ekartzen dela, Oporrak Bakean 2000 proiektuaren dira horiek baina... Nahiz eta jendeak hori arrakastak datorren urteko kanpainaren esan, iruditzen zait esperientzia hau umeeninguruan interes eta parte hartze handiatzako ez dela kaltegarria.” Maitek horrelako goa eragin ditzakeela pentsa daiteke. egitasmoetan parte hartzean, beharrean dauden herrialdeei eskua luzatzeko bide bat ikusten du, guk baino zori txarragokoa izan dutenei bizitzeko indarra hela-
7
er galdu du Amabirjinak? Herri bazkarirako mangera. Urik gabe ez zegoen Lajarian eguzki galdatan egoterik eta batzuk Kale Okerrean bazkaldu zuten, Arkupetan besteek... Denak itzalaren peskizan. .Tiobiboak eta autotxokeak kiroldegi atzean egon dira, umerik ez dutenek jakin dezaten. .Txurreroak ez dira Gabonak arte gelditu. .Plazako berbena. Musikoentzako tokia aldrebesa dela eta, plazako hondarra pasakailerik gabe gelditu da. Lastima.
z
b arraren atzetik
10
.Festa guztiak ospakizun eta alaita-
sunerako uneak izaten dira. Irailean gure herrian ospatu diren festak ez dira gutxiago izan. Bost egunean zehar herriko bazter eta txoko guztiak irri eta festa giroak kutsatu zituen, herriko biztanle eta bisitari guztiak bereganatu zituelarik. Festa guztietan, ordea, batzuk ongi ibil daitezen beste batzuk lan egin behar izaten dute. Euskal Herriko edozein herritan bezala, gurean ere, badira askotan oharkabean pasatzen zaizkigun langile berezi batzuk: zerbitzariak edo kamareroak dira. Ordu ugari barra baten atzean edo jangela bateko mahaien artean. Jendea alai dagoen bitartean batzuk lanean, festa giroan murgildu ezinik, ordu gutxi barru berriro lanera itzuli behar dutelako eta oso nekatuak egoten direlako. Zenbait jenderen ile hartzeak eta, inoiz baita, mesprexu argiak ere jaso ohi ditugu; batzuk, festetan daudenean, zerbitzariei edozein modutan hitz egiten baitiete, askotan modu txarrean, lagunen aurrean ondo gelditu nahian edo. Zerbitzari lanetan jarduten dutenen artean, bada espezie berezi bat: tabernako barraren atzean bizi dira eta festak dira beren ingurune hautatua, kamarero profesionalak dira. Hamar edari batera ateratzeko gai diren pertsonak, jendearen aurrean beldurtu beharrean. Euskal Herriko edozein herritan gertatzen den bezala, gure herrian ere halatsu gertatzen da. Festa hauetan taberna batean lan egin ondoren bizi izandako esperientzien ondorengo kontakizuna duzue honako hau. Kontakizun hau kamareroen inguruan joan bada ere, beste langile ugariri buruz ere gogoeta berdintsuak egin daitezke: udaletxeko langile, pailazo, musika-talde, kaleko saltzaile... Festetan lan egin behar duten guztiei beren lana erraztuz gero denok irabaziko genuke, eta, orduan, oroitzapen onak izango ditugu festak aipatzen dizkiguten bakoitzean, batik bat festetan lanean aritzea tokatu izan zaigunok. Gogoan izan, festetan badela ahaztu ezin daitekeen kasta bat: festa langileak! Ondo pasa hurrengo festak ere! Urko Canseco Alkorta.
12
J
uanita Errexil: 11-12 urte nazkanetik Bainutxian lanian. Eta tarte hortan bi udara bakarrik faltatu naiz. danbolin: Aurten ordia faltau dezu. J.E: Aurten hasi nitzan abrilian eta eon nitzan egun batzutan. Baina direktoria're bazijuan eta dezidittu nun ni re jutia. d: Majina bat lagunei aittu diyot nik : "kaka itia re errexa dek, baina han etortzeittuk madrile単o mordua Zestuko Bainuetxea ezi単ian!"... J.E: Ur honek itten du, este... kakaguria azkarregi in batzuei. Eta ber dana baino geyo hartzen badue, porke batzutan igual medikuak esan bi baso hartzeko ta lau igual hartzen dittu jendiak... d: Sobredosiya orduan... J.E: Bai ba!, ta orduan larrittu iten dia eta askotan eztia alleatzen alleatu ber duen tokira je, je eta ertetzen diyoe bidian. d: Hori sekula ikusi al dezu zuk? J.E: Bai ikusi det, askotan gainea! Oin hori ez da pasatzen porke ondo kontrolauta dakae medikuak. Ta ez diyoe lagatzen ber dana baino geyo hartzen. Ur horrei eztiyou ematen ber dun ainako estimaziyua. Bertan dakauna beine ezteu estimatzen. Ur hau da ona estre単imientuantzat, gibelantzat... eta gauza askotako. d: Zuk ze esangozu ba. Bizi osua hemen lanian... ingo eztezu ba propaganda. J.E: Ez, ez, ez! propaganda in du jendiak beak. Porke honea etorri da toki guztiyetatikan jendia: hasi Mejiko, Kuba, Madri, portugesa, bertakua Euskal Herritikan, ta danetikan. Zeozeatik eote zian bostehun da seirehun
j ardunian Juanita Errexil . Artia baserriyan jayua
mila beatzirehunda hoetahamabiyan. Hotsein di-
younian kamixoitan omentzeon, baina halare "di-
da batian" preparaukoala esan diu. Seittuan jetsi da ataira, ta arpeiko makillaje arrastuatik antz eman
diyou bai, "di-da" batian indula. "Azkar ibiltzen
ohittuta nao-ta. Gainea ixpiluan denbora gutxi pa-
satzet, porke asko pasa ezkeo igual defektuak ikusteia!". Han azaldu da dotore-dotore jantzita gure
Juanita. Elkarrizketa ittea Bainutxea jun gea -noa bestela!?-, fotografiyak ateatzeko nahiko lan izan deu, danak Juanita agurtzia nahi zuenda... Azkenian bea hasi da jardunian guk galdau aurretik.
pertsona Bainutxian. Ta aparte herri guztiko etxe partikularrak eote zian beteta. Ta gainea nik hori oso ondo dakit porke nere aitta zan maleterua. Ta orduan etzeon ez kotxeikan ta ezerre. Trenian etortze zan dana. Eta zauen beste hamar bat hotel. Ta danak irikita ta danak beteta... ura dakau, oso ona! d: Hainbeste urtian Bainutxia asko aldauko zan? J.E: Bai, baina Bainutxia ez da aldatu. Aldatu gea geu eta epoka bizimoduanak. Aldau inda baina geuk aldau deu. d: Baina Bainutxia bea're aldau da. Alameda bota zuenian pena hartuko zendun ba? J.E: Bai, Alameda bota zuen... inundaziyuak izantzian, nik ezautu nittun biyak, eta in tzitttuen galera haundiyak, eta estropeatu zuen asko. d: Noiz izantzian? J.E: Izantzan bat ba... mil novecientos... ikeragarriya izantzan autubusarena. jendia emantzun eta eundukua, ene! Eta bigarrena mil novecientos ochenta y tres. Agostuan, hoetahiruan. Pena izan da botatzia baina oso ederki geldittu da hotelantzat. Kalea jutia ez dakan edadutuantzat, holakuak asko dauez, jarri dittue pasio ederrak, jardinak, frontoia... d: Berriz propaganda iten Juanita! J.E: Ez, egiya! Ni ai naiz egiya esaten. Esatetenak ertetzen dit barrutikan, eta egiyak bakarrik ertetzen du barrutikan. Lengo aldian politta geldittu da. d: Kanpotarra mordua ezautuko zendun ba? J.E: Asko, klase guztiyetakuak. Edadetutako se単ora batek eskribittu ziana're ekarri det: "A Juanita: Eres Juanita, cl叩sica, amable, distinguida..." Bilboko se単ora bat zan, Angela. Hogei urtian baino geyuan etorri zan hau. Hiltzan arte. Asko
estimatze nindun. Esate zien gaixki ohittuta nazkala. Baina neu're gustoa bilatze nitzan hayei gustua inda. d: Juergazale xamarra're ba omentzea. J.E: Bai, ni naiz oso alegria. Juerga itteko ez tet gauza asko ber, porke gainea gustatze zat juerga herriyan. Bixtan. Ez ixkutuan je, je, je... batzuk bezela. Kopa bat hartu ber baet, hartzet bixtan. d: Halare garai baten baino parranda gutxiyo botakoittuzu oain? J.E: Bai, gutxiyo itteittut, baina itteittut noizian behin. Oso lagun onak dazkat. Mutilzar batzuk e bai. Ehiztayak dia, ta ekartzen due ehiza're, eta itten due galeperra preparau. Guk exeri ta jan. Guri asko gustatze zaku porke bestela kozinan eunero in ber izate deu. d: Zu hain guapa izanda Bainutxian berroetahamaka urtetan inor ez al tzaizu errondan ibili, kortejatzekotan o? J.E: Baaai. Kortejatzia nahi zuen askoek, baina beti izan nahiz oso seriyua gauza hoyetan. Inor ezta enga単atu ber, ta pausua hartzeako nik banakiyen nere bihotzak ze agintze zian. Bi nobiyo euki dittut eta bi maittetasun. Beste danak lagunak izan dia... hoyek gauza seriyuak dia. d: Zure edadeko jendiak esan dit, kanpotarrakin-da, erderaz beayek baino hobeto moldatze zinala. J.E: Bueno hala tokau zait eta erderaz ondo ingoet. Baina telebistakuak esantzien euskeraz oso ondo ittenula d: Izan e telebistan ta holakotan geyena ateatzean zestuarra zu izango zea ba? J.E: Bai, nei atea die behintzat lau o bost aldiz. Aspaldi baten Madrikuak e bai. d: Honezkeo eskarmentu haundiya orduan... J.E: Bueno, ikustezu ze natural naizen. Beti halaxe izan naiz, ta halaxe segiukoet hil arte, eztet nahi kanbiyatzia.
13
men zure publizitatea hemen zure publi tea hemen zure publizitatea hemen zure lizitatea hemen zure publizitatea hemen
g urean
. Hasteko, eskerrak eman beharrean gaude Holandara joatea posible egin duten guztiei. Ideia orain dela urte eta erdi hasi zen martxan. Gau batean Kultur Etxean bildu ginen eta guraso batek proposatu zigun Belgikara joatea. Guk oso urruti ikusten genuen, baina gure gogoa, nahia eta ilusioa piztu zituen eta lanean hasi ginen. Kirol Patronatoan eskaera egin genuen, kiroldegiko taberna ireki Poligoxo izenarekin bataiatuz, zozketak, bertsolariak... Bidean sortu ziren arazoei aurre egin genien gure arteko harremanak sendotuz. Urte osoan hainbeste lan egin eta gero, uzta ona jaso dugula esan behar. Izan ere, bidaia zoragarria egiteaz gain, esperientzia ezin hobea izan dela aitortu behar dugu. Giro bikaina izan dugu gure artean. Astebete eskas izan arren, leku ugari ikusi genuen. Amsterdam, Brujas... aho zabalik utzi gintuen kostaldeko Volen Dam herriak ere. Ezin albo batera utzi Holandako hiriburuan bizitako esperientzia zoragarria; bere zazpi kanalak txalupa batean zeharkatu genituen, kalerik famatuenak ikusiz. Txapelketari dagokionean, beste herrialdeetan ere oso maila altua dutela argi geratu da. Frantzia eta Ameriketako taldeak izan genituen aurkari eta puntu bategatik gelditu ginen kanpoan. Irabazi ez arren, merezi izan du honelako esperientzia bat bizi izanak, besteak beste, lagun asko egin ditugulako txapelketari esker. Beste talde euskaldun batekin topo egin genuen, eibartarrak ziren (Eibarko mutil gazte talde bat). Haiek gu baino zorte hobea izan zuten finalera iristean; finalean argi geratu zen etxekoen garra. Euskaldunak bezelakorik ez dagoela munduan erakutsi genuen eta Euskal Herriko janaria baino hobeagorik ere ez dagoela inon. Ezin dugu ahaztu inola ere gidari lanetan gurekin ibili zen Sandy laguna. Txapelketan laguntzaile izan genuen, oso lagun egin ginen eta berari esker gure bidaia honetan leku ugari ezagutu ahal izan ditugu. Eurodisney famatua ere bisitatu genuen, bertan egun oso bat igaroaz. Hemen erabat zoratu eta ezin kontrolaturik ibili ginen, baita arduradun batzuk ere; orduan banatu eta talde txikiak egitea erabaki genuen Amaitzeko, lehen esan bezala, mila esker egindako lanagatik. Hau guztia ez zen posible izango hainbat jenderen laguntzarik gabe. Eskerrak, bereziki, Zestoako Kirol Bazkunari, Bertso eskolari eta Zestoako hainbat herritarri. Gure eskerrik beroenak talde osoari.
holandako gure ibilerak
Mila esker Zestoa
Zestoako Nesken Futbol Taldea
d
anbolin-zulo
. Zazpi bizitza ez dituela katuak bakarrik. Denbora asko ez dela, Zabalatarren zakurrak, Ukok, balkoiko barandara atera zuen bere burua pasiara. Airoso asko zebilen, baina ibilbide erdian laprast egin eta laugarren pisutik behera erori zen. Ikusi zutenek ezin zuten sinistu ere egin, ez baitzitzaion ezer gertatu. Oraindik, trapezistei konpetentzia egiten segitzeko sei bizitza gelditzen zaizkio.
Usainak ez du hegan egiten nonbait. Zestoako mendizale kuadrila hegazkinetik bota egin zuten kiratsa zeriela esanda. Andeetan gailurrik gailur ibili eta etxera bidean ziren, baina ez zela haien lurrinak baretuko zituen baleko desodoranterik eta bota egin zituzten ai replanotik. Biharamuneko hegaldia hartu behar izan zuten. Overbooking-a.
danbolin
izenari buruz
Nondik dator? Nolatan jarri zaio izen hori? Ez al zegoen beste izenik? Hona jarraian inora ez garamatzaten zenbait argibide, ezertarako balioa ez duten hainbat esplikazio. Hiztegiari begirada bat botatzen badiogu, hona zer dakarren: danbolin. iz. 1. MUS. Txistuaren edo xirularenlagungarri, besotik zintzi likaturik zotz bakar batez jotzen den danborra, ohikoa baino luzeagoa eta meharragoa. 2. Gaztainak erretzeko danbor-for mako galdara zilindrikoa. Suari alde kurbatua erakusten dio la zintzilik jarri eta ahotik biradera-moduko pieza batez bira razten da. Baina izen honen inguruan beste zerbait ere topatu dugu: Danbolin-zulo: Zestoatik Pagiora bidearen eskuinaldera dagoen koba. Zeramika eta ugaztunen zein hegaztien hezurrak aurkitu zituzten. Brontze Arokoak eta Burdin Arokoak dira. Gauzak nahasten hasita zerbait gehiago ere esan daiteke: Danbolin: XIX. mendean Zestoako baserri batean bizi zen gizon bat. Ertxi単a inguruan larrean ibiltzen ziren artaldeetatik ardiak lapurtu, hil eta Danbolin-zulo koban gorde eta zezina egiten omen zuen. Ardiak, nonbait, kobazulotik kanpo hiltzen zituen eta odol-arrastoei jarraituz topatu omen zuten Danbolinek Danbolin-zulon zeukan jakitokia. Horrelaxe gelditu zen agerian bere bekatua eta finkatua bere izena: Danbolin. Kontatzen denez, Danbolin delako jaun honek bere baserriari su eman omen zion eta bere burua baserria erretzen ari ziren garren artera botatzen saiatu omen zen. Jendeak eragotzi zion horrelakorik egitea. Jakina, norbaitek gauza gehiago ere esango lituzke, ez dugu zalantzarik egiten. Beraz, nondik norakoa da Zestoako aldizkariari ipini dioten izena? Asmazak! Asmazan!
. . .
15
16
a tzera
begira azte askok ez omen daki goiko monumentu edo oroitarri horren zergatia. Beste bi argazkiei begiratuta, antzeman daiteke, nolabait, zer gertatu zen Zestoan 1953ko urriaren 15etik 16ra bitarteko gauean.
t
amalez, asteazken arratsaldeko seietan atera zen Donostiako Gipuzkoa Plazatik, “La Guipuzcoana” lineako autobusa, egunero hiriburua eta Azkoitia lotzen dituena. Euri-ekaitza hain zen ikaragarria egun hartan, bidaiari batzuk 35 plazako autobus hartan etorri ordez, Donostian bertan gelditzea erabaki zuten. Kostaldean egundoko euri-jasa ari zuen, gelditu gabe, baina hala ere, autobusak ondo egin zuen Zestoa ingururainoko bidea. Han sortu zen, ordea –Iraeta pasa eta berehala– lehen korapiloa; hasiera batean ez zirudien gauza larria, baina hortik etorri ezbehar eta drama beldurgarria. “La Guipuzcoana” autoak gelditu egin behar izan zuen, motorra ureztatu egin zitzaiolako; berrogei bat zentimetroko urak hartua zuen ordurako errepidea. Autobusaren gidaria, jabea eta bi zestoar autobusa utzi eta laguntza eske joan ziren Zestoara, ea han erremolke bat lortzen zuten egoera latz hartatik ateratzeko. Nahiko lanak izan zituzten herrira oinez iristeko, urez beteta zegoen-eta errepi- ko neskatxa bat zegoen, Maria Asuncion Arrue de Pablo, dea. Zestoan taxi bat hartu, eta harekin hur- Donostiatik “Jesus y Maria” ikastetxera zihoana, eskolako uniforme eta guzti. Hura izan zen, beharbada, beste inor bildu ziren autobusa zegoen lekura. Ezin i- baino lehen, halabeharraz jabetu zena. Deskriba ezineko ezan zuten, ordea, ibilgailura hurbildu, ordu- mozioa eta larritasunean, baina izpiritu katoliko eta etsipen handienarekin, Arrosario Santua errezatu zuten denek, berako oso gora egin bait zuen uholdeak: auto- ren azken esperantza Probidentziaren esku uzten zuten bitartean, eta gazte heroiko eta pairamen izugarrizko batzuk, busaren erdi alderaino iristen zen ura. jada heriotzara zigortuta zeuden bidaiariak salbatzeko ahaIlunduta zegoen, eta horregatik egoera o- leginak egiten zituzten bitartean. Ahalegin horretan hil ziren Jose Olaizola eta Jose Uria Iraetarrak. raindik eta zailagoa zen. Nolanahi ere, arris- Gertatu zen han beste detaile dramatiko bat ere, eta hodenok kontsolatzen gaitu, bidaiari denak santu gisa ku eta ausardia handiz, lortu zuten autobu- rrek hil zirela sinestu dezakegu eta. Maria Asuncion Arruek, sa sokaz lotzea eta errepidean finkatzea. Ho- berak zeraman gurutzea eman zien bidaiariei, banan-bana, muin emateko. Lehenengo Jaunartzean oparitutakoa orri esker bost pertsonak lortu zuten handik men zen, eta lehenengo aldiz omen zeraman Ikastetxera; beti Donostian bere familiakoekin uzteko ohituirtetea, arrisku handiarekin bazen ere. Ezbe- nonbait, ra zuen. Denerako denbora izan zuten bidaiari errukaharra ez zen urruti. Autobusaren barruan, rriak, ostegun goizeko ordu biak arte luzatu baitzen drama eta herio malapartatu hura; une hartan, korronte izugauholdearen beldurragatik kanpora ateratzera rriaren indarrak eten egin zituen autobusari eusten zieten ausartu ez zirenak, jabetzen hasi ziren hil- soka ahulak eta ez zen inor salbatzeko esperantza txikienik ere gelditu. Hamasei pertsona hil ziren autobusean tzeko zorian zeudela. Haien artean 17 urte- itota. (garai hartako aldizkari batetik moldatua eta euskaratua).
17
b
a al zenekien
noiz jarri zituzten lehenengo trafiko seinaleak Espainiko estatuan? 1933an. Hamabi seinale besterik ez zituzten jarri. “Ezin da pasa”-ko sei biribil gorri eta norabideko beste sei gezi.
O nddoak ... zergatik ez duten aktoreek horiz
jantzi nahi izaten? Moliere horiz jantzita hil zelako tranpaldo gainean 1673an.
... Australian dagoela errebueltarik gabeko trenbide zati luzeena? Nullarbor Plain-eko Trans-Australia trenbideak 478 kilometroko zuzengunea du.
... K.a. 776an antolatu zituztela
grekoek lehen Joko Olinpikoak? Jokoen artean abiadura lasterketa, luzera jauzia eta disko nahiz txabalin jaurtiketa zeuden.
Futbolak emandako ostikadak.
“Esango dizuet zer pasako den: edozer gauza gerta daiteke” Roy Atkinson (Atletiko Madrileko entrenatzaile izandakoa)
“Partidak bi zati izan ditu eta bietan oso gaizki aritu gara” Brian Horton (Oxford taldeko entrenatzailea)
erraz azaldu eta ugaritzen dira hanketan. Hankak ondo ez lehortzea, oinetako itxiegiak erabiltzea edota galtzerdi sintetikoak izan daitezke eragiletako batzuk. Bestelako arrisku faktoreak ere badira, izerdia, gorputzaren pH-arekin bat ez datorren jaboia, ahulezia edo diabetea izan daitezke hauetariko batzuk. Onddoei aurrea hartzeko edo behin azaldu ezkero, hankak lehenbailehen sendatzeko, hona hemen aholku batzuk: . Oinak egunero garbitu, behin edo bitan, pH azidozko jaboi batekin . Oinak ondo lehortu toalla batekin, fuerte sakatu gabe eta, batez ere, behatz artean arreta berezia jarriz, ile lehorgailu batekin, adibidez. . Ez erabili toalla bera oinak eta gorputza lehortzeko eta, ahal bada, bakoitzak berea eduki. . Galtzerdiak egunero aldatu, behin edo bitan. Beti fibra naturalezkoak aukeratu. . Ahalik eta oinetako arinenak erabili, larruzkoak, arnasa hartzen uzten dutenak. . Oinetakoak sarri aldatu. . Oinak izerdituta edukitzea ez da komeni. . Ez ibili hanka hutsik leku publikoetan. . Kirola egin eta gero beti-beti garbitu eta ondo lehortu oinak. . Oinak airetan edukitzea komenigarria da, eguzkitan. . Onddoen kontrako tratamentua egiten ari bazara, bukatu arte segi, bestela berriro azalduko baitira.
Nagore Olazabal Arzallus. podologoa
a
genda
larunbata Ilargi erdi taldeak, Donostiara iritsiko den "2000. urteko emakume-martxa"rako deia egin du.
07
osasuna anbulategia 14 72 31 farmazia 14 70 06 gurutze gorria 81 32 97 anbulantzia 22 22 22 dya 81 38 49 anbulantzia 46 46 22 larrialdiak 112
asteazkena Egun honetan hasita eta astero-astero mus txa- komunikabideak dv berri emailea 14 71 33 pelketa San Juan egoitzako kafetegian. Urrian hasita, hileko azken asteetan musika- eskoikastetxeak lak kontzertua egingo du egoitzan.
18
igandea Perretxiko erkusketa-lehiakeya, larunbat eta igandean bildutako perretxikoekin.
22
igandea Urola Kostako odol emaileen urteroko Batzar Nagusia Zestoan. Eguerdian meza, eta 14:30etan bazkaria Arocenan. 25 emanalditik gora egindako emaileei dominak emango zaizkie.
29
rian zehar Hasi dira Itxaropena dantza taldeare ikastaroak. Bertakoek esan digute, 6 urtetik 90era bitarteko jendea pozik hartuko dutela. Bertso eskolakoek ere ekin diote ikasturte berriari. Jon Maia maisuarekin zita, asteartero da 21:00etan Kultur Etxean. Hilabete honetan jokatuko den Gipuzkoako Binakako Pala Txapelketan zestoarrak arituko dira. Eskuz eta binaka ere jardungo dute zestoarrek, nagusien 1go mailan. Gimnasiako eskeintzak: Arroa Behean, astelehen eta asteazkenetan egingo dute gimnasia, 11:30etan. Zestoan, astelehen, asteazken eta ostegunetan 21:30etan. Eta erretiratuek, astelehen, astearte eta ostegunetan 22:00etan. Urriak 2an hasiko da aerobik ikastaroa.
UR
Zestoako herri eskola 14 79 77/14 70 57 betharram 81 16 68 ikasberri 15 12 46 iraurgi 81 02 10 urola ikastola 15 02 28
garraioak eusko tren 15 06 77 la Guipuzcoana 81 11 59 pesa 21 26 99 piper u. elkartea 85 25 87 taxiak Patxi Arregi "lopene" 14 78 48 joxe mª olaizola (uztapide) 14 74 76 farmaziak urriaren 16tik 22ra aseginolaza (azpeitia) tel: 14 04 41 tel: 81 13 50 urriaren 25etik 29ra otaño (zumaia) gurrutxaga plaza, 4 tel: 86 11 04 okindegien txandak urriak 12 Romana urriak 15 Apategi urriak 22 Ertxin urriak 29 Romana azaroak 1 Apategi azaroak 5 Ertxin azaroak 12 Romana autobusak joateko
z erbitzuak.
zestoa-azpeitia astegunak: 8:30/9:30/ 11:45/12:45/13:45/14:45 /15:45/18:10/19:10/
zestoa-azpeitia astegunak:6:15/6:45/ 7:15/8:15/9:15/10:15/ 11:15/12:15/13:15/14:15 /15:15/16:15/17:15/ 18:15/19:15/20:15/22:15 asteburua eta jaiegunak: 6:50/7:30/8:30/10:30/11:10 /12:30/13:10/14:30/16:30 /17:10/18:30/19:30/21:30
zestoa-zarautz astegunak: 6:50/8:35/ 10:50/13:35/15:20/18:20 asteburua eta jaiegunak: 15:50/18:20/20:20 enpresa: la guipuzcoana
zestoa-zumaia astegunak: 6:40/7:20/ 8:25/9:20(1)/10:20/11:20 /12:20/13:20/14:20/ 15:20/16:20/17:20/18:20 /19:20/20:20/21:20 asteburua eta jaiegunak: 7:35/9:35(1)/10:35/11:55 /12:35/13:55/14:35/ 16:35/17:55/18:35/20:35 /21:35/22:15 enpresa: euskotren oharra: (1) Aizarnazabaletik pasatzen da: zestoa-zumarraga astegunak: 6:45/8:15/ 1:15/12:15/14:15/16:15/ 18:15/19:15 asteburua eta jaiegunak: 7:30/8:30/10:30/12:30/ 14:30/16:30/18:30/19:30 enpresa: euskotren
azpeitia-eibar-bilbo astegunak: 6:30/13:00/18:30 larunbatak: 9:30/14:30/18:30 igande eta jaiegunak: 9:30/19:30 enpresa: pesa
zestoa-bilbo-leioa astegunak: 6:25/7:10/13:10 enpresa: piper unibertsitarien elkargoa itzultzeko
donostia-zestoa astegunak: 7:50/8:50/11:05 /12:05/13:05(1)/14:05(1) /15:05/17:30/18:30(1)/ 19:30(1)/20:00(3)/20:30 larunbatak eta abuztuko astegunak: 8:50/ 12:15/14:30/16:00 /18:00/20:00 igandeak eta jaiegunak: 18:00/20:00
enpresa: la guipuzcoana oharrak: (1) eskola egunetan “este”tik pasatzen da: (3) eskola egunetan soilik.
azpeitia-zestoa astegunak: 6:50/7:50/ 9:00/10:00/13:10/14:00/ 15:10/16:10/18:45/19:45 larunbatak eta abuztuko astegunak: 7:50/10:00/ 13:40/15:10/16:10/19:15 igande eta jaiegunak: 15:10/19:15 enpresa: la guipuzcoana azpeitia-zestoa astegunak: 6:30/7:10/ 8:15/9:10/10:10/11:10/ 12:10/13:10/14:10/15:10 /16:10/17:10/18:10/ 19:10/20:10/21:10 asteburua eta jaiegunak: 7:25/9:25/10:25/11:45/ 12:25/13:45/14:25/16:25 /17:45/18:25/20:25/ 21:25/22:05 enpresa: eusko tren zarautz-zestoa astegunak: 7:15/9:00/ 11:15/14:00/16:00/18:45 asteburu eta jaiegunak: 16:30/19:00/21:00 enpresa: la guipuzcoana
zumaia-zestoa astegunak: 6:00/6:30/ 7:00/8:00/9:00/10:00/11 :00/12:00/13:00(1)/14:00 /15:00/16:00/17:00/18:0 0/19:00/20:00/22:00 asteburu eta jaiegunak: 6:35/7:15/8:15/10:15/ 10:55/12:15/12:55(1)/ 14:15/16:15/16:55/18:15 /16:55/18:15/19:15/21:15 enpresa: euskotren oharra: (1) aizarnazabaletik pasatzen da: zumarraga-zestoa astegunak: 7:35/9:30/ 11:30/13:30/14:30/15:30 /17:30/19:30/20:30 asteburu eta jaiegunak: 8:45/9:45/11:45/13:45/ 15:45/17:45/19:45/20:45 enpresa: euskotren
bilbo-eibar-azpeitia astegunak: 10:30/14:30/21:00 larunbatak: 9:30/14:30/ 18:30 igandeak eta jaiegunak: 9:30/12:30/21:00 enpresa: pesa
19
leioa-bilbo-zestoa astegunak: 12:55/14:00/ 18:00/19:00/20:00 enpresa: piper unibertsitarien elkargoa.
ç
Erakunde edo toki publikoak Udaletxea 14 70 10/ Udaltzaingoa 14 70 10 Kultur etxea 14 71 23 Jubilatu eta pentsiodunen elkartea 14 70 91 san juan egoitza 14 70 19 sastarrain b. esk. 14 81 15 gizakia helburu 14 80 69 parrokia 14 70 01 postetxea 14 76 21 suhiltzaileak 15 13 13 zerga bulegoa 81 13 68 inem 14 04 02 urkome 81 65 00 lapatx zabortegia 81 55 05 kiroldegia 14 79 42 ertzaintza 85 10 00
zestoa-donostia astegunak: 7:02(1)/8:00(1)/8:20(3)/ 9:12(1)/10:12/13:22(1)/ 14:12(1)/15:22/16:22/ 18:57(2)/19:57(2) larunbatak eta abuztuko astegunak: 8:00/10:12/13:52/15:22/ 16:22/19:27 igandeak eta jaiegunak: 15:22/19:27 enpresa: la guipuzcoana oharrak: (1)eskola egunetan “este”tik pasatzen da: (2) sarrera amaratik: (3)eskola egunetan soilik
20:10/20:40/21:10 larunbata eta abuztuko astegunak: 9:30/12:55/ 15:10/16:40/18:40/20:40 igande eta jaiegunak: 18:40/20:40 enpresa: la guipuzcoana