Bijlage
bij de roman De herkeuring
Afvallen doe je zo door Steven ten Velde
Afvallen doe je zo
Afvallen is niet zo moeilijk. Dit is daarom maar een dun boekje. Er komt ook geen vervolg op. Dieetgoeroes proberen flink te verdienen aan de wanhoop van dikke mensen, door het ene boek na het andere uit te brengen. En ze leven er goed van. Mijn verhaal krijgt u maar één keer te lezen. Dan weet u alles wat u weten moet – meer is er niet – en wat u in de media en de gezondheidscampagnes zelden hoort, omdat het zo eenvoudig is, niemand er rijk van wordt en het mensen in hun waarde laat. Er is maar één reden dat u te dik bent: u eet de verkeerde producten. En 'verkeerd' betekent niet dat u te veel koolhydraten eet, of te veel vet, of te veel suiker binnen krijgt met uw koffie. U bent te dik omdat u producten eet met te veel calorieën. U eet foute producten, fout omdat ze geen voedsel zijn, maar snoep. Talloze producten die ingeburgerd zijn, zijn nog maar kort
1
beschikbaar: een paar decennia. In het begin van de jaren 60 bestond obesitas niet. En sportscholen en fitnesscentra ook niet. En, het allerbelangrijkste, supermarkten bestonden nog niet. De grote veroorzakers van obesitas zijn de supermarkten. Naast het prima voedsel dat ze verkopen, verleiden ze u ook om snoep te kopen, heel veel snoep. Het heet alleen anders: het heet 'toetjes', of 'gevulde koeken', of 'chips'. Het is junkfood: producten die uw lichaam niet nodig heeft. Er zit vrijwel niets in dat goed voor u is en heel veel dat slecht voor u is. Het bevat zoveel calorieĂŤn dat uw lichaam die onmogelijk kan verbranden. Junkfood heeft twee eigenschappen: het is lekker en het is goedkoop. Daarmee wordt u verlokt. Heel veel erg slimme mensen werken er tientallen uren per week aan om u ertoe te verleiden junkfood te kopen. Ze weten ervoor te zorgen dat u het heerlijk vindt en omdat zoveel mensen eraan verslaafd zijn, kost het heel weinig. De oplossing voor te dik zijn is heel makkelijk: u moet geen junkfood meer eten. Als u ernstig eetverslaafd bent, vindt
2
u dat verschrikkelijk om te horen. Het idee dat u uw lievelingsvoedsel op moet geven, staat u enorm tegen. De supermarkten en de voedingsmiddelenindustrie hebben u precies waar ze u hebben willen: u moet telkens een shot hebben van hun producten. Terwijl u weet dat u uzelf ermee beschadigt. Dik zijn zit tussen de oren. Als u snapt, met uw verstand, wat het probleem is en u houdt van uzelf, dan gaat u uw instelling m.b.t. voedsel veranderen. Met junkfood is het hetzelfde als met sigaretten of heroĂŻne: je consumeert waaraan je verslaafd bent. Als u dat onder ogen ziet, kunt u beginnen er afstand van te nemen. Uw maag heeft geen verstand van uw probleem. Uw maag blijft u elke dag lastigvallen met 'honger!' Uw maag heeft geen verstand van wat goed voor u is. Uw maag wil alleen maar gevuld worden, ongeacht hoeveel vet uw lichaam met zich meedraagt. En uw maag laat zich graag verleiden door alles wat lekker is. Nog een punt dat u moet leren: voedsel is geen genotmiddel. Voedsel is een middel om in leven te blijven. Goed
3
voedsel bevat heel veel ingrediĂŤnten die goed voor u zijn, maar de hoeveelheid die u daarvan nodig hebt, is maar beperkt. Toen ik vijftien jaar geleden stopte met roken, begon ik ongemerkt meer te eten: geen gezond voedsel, maar koekjes en zoutjes. Je hoeft maar een beetje te veel te eten per dag en geleidelijk kom je kilo's aan. Mijn gewicht steeg met tientallen kilo's, terwijl het daarvoor altijd redelijk stabiel was geweest. Terug naar roken wilde ik niet; ik was veel te blij dat ik m'n lichaam daar niet meer mee beschadigde. En ik vond niet dat ik overdreven veel at. Ik had niet de gewoonte net zo lang door te eten tot er niets meer bij kon; ik hield op tijd op. Maar gaandeweg kreeg ik overgewicht. Vervolgens kwam ik in de zone van obesitas terecht en nog steeds had ik niet het idee dat ik iets heel erg verkeerd deed. Alleen ging mijn weegschaal niet verder dan 130 kg en de wijzer stond inmiddels voorbij dat getal. Bovendien was een website zo vriendelijk me erop te wijzen dat ik niet obees was, maar ernstig obees. Ik werd
4
behoorlijk streng toegesproken. En ik begon eindelijk nerveus te worden: shit, ik zit echt fout! Ik zag in de spiegel hoe dik ik was, maar als ik naar mijn eten keek, zag dat er nog steeds redelijk uit. Wat het niet was. Mijn fout was dat ik de propaganda van de voedselverkopers dat junkfood prima is, was gaan geloven. Wat ik nodig had gehad, waren waarschuwingen: 'Dit is slecht voedsel. Uw lichaam heeft er niets aan, maar het levert u wel een hoop lichaamsvet op.' Junkfood betekende voor mij bovenal genieten! Heerlijk, zo'n zak kroepoek, die kaaskoekjes, die MilkyWay's, zo’n bak roomijs, en noem al die rommel maar op die uw lichaam beschadigt en u er vetter uit laat zien: producten die u als een feestje beschouwt, waar u zich beter door voelt. Maar onder de duizenden medewerkers van de supermarkten is er niemand die u vertelt dat die producten slecht zijn voor uw lichaam. Weet u waarom niet? Omdat ze eraan verdienen. Het zal ze eerlijk gezegd een zorg zijn wat er met uw lichaam gebeurt, als u maar voor omzet zorgt. Supermarkten draaien om verleiding, niet om uw welzijn. Dat is het moeilijke voor dikke mensen: ze worden blootgesteld
5
aan verleiding, terwijl er te weinig tegengeluiden te horen zijn, tegengeluiden die mensen helpen de goede keuze te maken en daardoor beter voor zichzelf te zorgen. Voedingsinstituten vertellen u dat u zich moet houden aan de schijf van vijf. Maar als u de deur uitgaat met een boodschappentas, gaat u niet naar een voedingsinstituut. U gaat naar de supermarkt. En de supermarkt gelooft helemaal niet in de schijf van vijf. Een kwart van het assortiment in de supermarkt komt niet voor in de schijf van vijf. U bent het slachtoffer van verleiding. En u moet uw verdediging gaan organiseren om daar onderuit te komen, zodat u blij en gelukkig kunt leven zonder last te krijgen van de lichamelijke gevolgen van slecht voedsel. Junkfood is heel lekker, maar het is slecht voor u. U moet terugkeren naar het normale voedsel, waarmee de meeste ouderen opgegroeid zijn: voedsel waar mensen niet dik van werden, ook al gingen ze niet joggen. Dat is de tweede verleiding: de overheid, gezondheidsorganisaties en voedselproducenten maken u wijs dat u te weinig beweegt en dat u door het gebrek aan beweging
6
vanzelfsprekend vet wordt. Met andere woorden: het is uw eigen schuld, u bent lui! Maar dat is niet waar. Veel meer mensen doen tegenwoordig aan sport en fitness dan vijftig jaar geleden en toch zijn er veel meer dikke mensen. Dat komt niet doordat we opeens dramatisch minder zijn gaan bewegen, maar omdat het voedselaanbod in vijftig jaar dramatisch is verslechterd. Het assortiment aan snoep is een veelvoud van wat het een paar decennia geleden was. Bovendien hebben we nu reclame die vroeger niet bestond: u wordt dagelijks via de tv bestookt met verleidingen van lekker snoep. Het heet 'chipolatapudding', of 'chocoladereep', of 'cola'. Het is junkfood. Uw lichaam heeft er niets aan en het bevat meer calorieĂŤn dan u gaat verbranden. U wordt van verschillende kanten belaagd. En weinig mensen nemen het voor u op. Weinigen vertellen u de eenvoudige waarheid: u wordt voor de gek gehouden en het is in uw belang om 'nee' te zeggen tegen wat slecht is voor uw lichaam. Voedingsindustrie is business, fitnesscentra zijn
7
business en de overheid betuttelt u graag. Het zijn allemaal geen slechte mensen, maar ze hebben geen van allen belang bij de waarheid als het om voedsel gaat. Het bedrijfsleven besteedt grote bedragen aan lobbyisten die politici bewerken om geen ingrijpende maatregelen te nemen tegen slecht voedsel, want dat is 'slecht voor de economie' en 'kost werkgelegenheid'. Wat u nodig hebt, is dat u opkomt voor uzelf, dat u begrijpt wat in uw belang is – goed voedsel – en dat u afwijst wat uw gezondheid schaadt. Het is belangrijk dat u beseft dat u junkfood niet nodig hebt. U wordt voor de gek gehouden. U bent er tot nog toe ingetuind. Het leven wordt er niet leuker mee. U wordt in uw eigen ogen lelijker: u zou veel liever slank zijn. En uw gezondheidsrisico's stijgen enorm door de rommel die u naar binnen werkt. Als er geen junkfood meer in de winkels lag, zou u niet minder gelukkig zijn, maar wel gezonder. De eenvoudige oplossing is dat u uw verantwoordelijkheid neemt. U bent verantwoordelijk voor uw lichaam. U bent verantwoordelijk voor wat u wel koopt en wat niet. U bent verantwoordelijk voor wat u eet. U bent verantwoordelijk
8
voor wat u in uw mond stopt. Elke keer kunt u ervoor kiezen om het goede voedsel wel te eten en het slechte niet. U kunt zelf beslissen wat u voortaan nog wel eet en wat niet meer. U kunt proberen om u bewust te worden van de verleiders en u daarvan te bevrijden. Degene die u daarmee een dienst bewijst, bent u zelf. Als u bent zoals de meeste mensen, beweegt u liever niet te veel. Dat was vroeger zo en dat is nog steeds zo. Matig bewegen is goed voor de gezondheid, maar om af te vallen is bewegen nutteloos. Dat komt door de grote hoeveelheid lichamelijke arbeid die nodig is om een gram vet in uw lichaam te verbranden. Als u gematigd, gezond en normaal eet, kunt u met weinig moeite in twee weken evenveel vet verbranden als iemand die een hele marathon loopt(!), al zit u het grootste deel van de dag in uw stoel. Slechts een derde van het energieverbruik in uw lichaam is het gevolg van beweging. Het is veel efficiĂŤnter om minder calorierijk voedsel te eten dan te proberen meer vet te verbranden. De meeste mensen lopen geen marathon en verbranden niet zoveel vet dat ze zich het eten van junkfood kunnen veroorloven.
9
En dan heb je ook nog mensen die het zo fantastisch vinden van zichzelf dat ze anderhalf uur hard getraind hebben, dat ze zich daarvoor belonen met junkfood. Dat is net zoiets als lege flessen met de auto naar de glasbak brengen: dat brengt meer schade toe aan het milieu dan dat er goed mee gedaan wordt. Als u snapt dat u geen rommel meer moet willen eten, moeten we alleen nog vaststellen wat wel kan en wat niet. Afhankelijk van welke goeroe u gehoord hebt, is u wijsgemaakt dat u geen vet moet eten, of geen koolhydraten. Aardappels, pasta, rijst en brood worden door sommigen in de ban gedaan. Allemaal onzin. Waarom? Omdat het normaal voedsel is. Het enige wat er voor afvallen toe doet is hoeveel energie erin zit: 200 kcal uit vet is beter dan 400 kcal uit brood. Het grote voordeel van gezond, normaal voedsel is dat u minder calorieĂŤn nodig hebt om het gevoel te krijgen dat u voldoende gegeten hebt. Als u twee hardgekookte eieren eet, zult u zich net zo vol voelen als na een halve zak chips,
10
maar u hebt minder dan de helft van het aantal calorieën binnengekregen. Om af te vallen hoeft u maar 300 kcal per dag minder te eten dan nodig is om op gewicht te blijven. Als u 300 kcal per dag minder eet, krijgt u per week 2000 en per maand 8000 kcal minder binnen. Daardoor valt u ongeveer 1 kg af. Het is belangrijk om dat te beseffen: het mooie doel waar u naar verlangt – minder zwaar zijn –, kan al bereikt worden met zo'n kleine vermindering van de dagelijkse hoeveelheid calorieën: ongeveer 15%. Het enige wat u hoeft te doen, is er radicaal voor te kiezen. Als u alle junkfood schrapt van uw menu, zult u vaak al die 15% vermindering bereikt hebben: twee gevulde koeken of een halve zak zoutjes verwijderen uit uw dieet en u gaat al afvallen. Als u op een dag twee gevulde koeken eet, hebt u wel het gevoel dat dat niet goed is, maar u hebt niet het gevoel dat u heel erg zondigt. Het voelt als 'een beetje te veel', terwijl het niet eten ervan al genoeg is om ervoor te zorgen dat u in een jaar 12 kg afvalt.
11
Ik dacht dat mijn boodschappen niet zo heel veel slecht voedsel bevatten, maar toen ik het op een rij zette, bleek dat ongeveer een zevende deel te zijn. Opgeteld bleek ik voor 8000 kcal aan junkfood binnen te krijgen per maand. Pleziervoedsel. Snoep. Alleen omdat ik geleerd had en aangemoedigd werd te denken dat dat best kon en ik me door 'lekker' liet leiden. Je komt aan zonder dat je het gevoel hebt dat je ontzettend veel eet. En je eet ook niet heel veel kilo's, maar wel te veel van de verkeerde producten: calorierijke producten. Tegenover slecht voedsel staat normaal voedsel. Er zitten niet te veel calorieën in aardappels, in rijst, in pasta, in brood. Dat is allemaal normaal voedsel dat mensen al eeuwenlang eten en obesitas is iets van de laatste decennia. Wat mensen tot de jaren 60 weinig of niet aten – en zeker niet dagelijks, zoals nu –, waren koekjes en zoutjes, te zoete toetjes, snoep, chocola en ijs. Op zaterdagavond appeltaart bij de koffie, gevolgd door een schaaltje pinda's met een glas frisdrank: dat was de norm. De rest van de week werd er nauwelijks gesnoept. Moeders kochten het niet bij de kruidenier en die verkocht sowieso weinig junkfood. Met
12
de komst van de supermarkten hebben we onze eetgewoonten drastisch veranderd en daar moeten we weer vanaf. Nog een paar tips tot slot: Het aantal centimeters dat u langer bent dan 1 meter is wat uw gewicht in kilo's mag zijn. Bent u 1.75 m lang, dan is uw ideale gewicht 75 kg. Weegt u 105 kg, dan moet u 30 kg afvallen. Met bewust eten, lukt u dat binnen drie jaar. En daarvoor hoeft u niet extra te bewegen. Stop met het kopen en eten van junkfood, net zolang als nodig is om uw ideale gewicht te bereiken. Zie het als een project, een gezondheidsproject. Niet voor uw hele leven, maar voor een paar jaar, om uzelf te bevrijden van obesitas. Als het afvallen op gang is gekomen, gaat u merken hoe trots u bent op uzelf. U beseft dat u iets geweldigs presteert. Uw gevoel van eigenwaarde zal stijgen. Dat vergroot uw motivatie om ermee door te gaan.
13
Koop en eet geen koekjes, zoutjes, snoep, chocola, ijs en slechte toetjes meer. Eet alleen normale maaltijden. U kunt de volgende producten probleemloos eten: –
aardappelen
–
groente
–
fruit
–
vlees
–
vis
–
pasta
–
rijst
–
volkoren brood en beschuit
–
ham
–
kaas
–
melk
–
eieren
–
jam
Eet als toetje alleen caloriearme producten, zoals vanilleyoghurt 0% vet met 50% minder calorieën, maar geen vanillevla, geen chocoladevla, geen dubbelvla, geen vlaflip, geen bitterkoekjesvla, geen vanilleroomijs. Dat is geen voedsel; dat is snoep – heel lekker en heel slecht voor u.
14
Alles met minder dan 150 kcal per 100 gram of per 100 ml kunt u sowieso eten. Als u één stuk fruit per dag eet, neem dan een extra appel als u wat honger voelt. Producten tussen de 150 en 250 kcal vereisen oplettendheid: zorg dat u niet te grote porties eet. Boven de 250 kcal wordt het problematisch. Als u die producten eet, zult u die dag niet afvallen. Ik lust graag cashewnoten, walnoten en amandelen, maar die bevatten zoveel calorieën dat ze beter vermeden kunnen worden zolang het ideale gewicht nog niet is bereikt. Schouderham en achterham bevatten aanzienlijk minder calorieën dan worst en leverkaas. Door te switchen van broodbeleg boekt u dus al vooruitgang. Halvajam i.p.v. gewone jam levert ook winst op, evenals magere melk i.p.v. halfvolle melk. Hagelslag en pindakaas moeten uitzonderingen zijn en kunt u niet dagelijks eten. Als u fors overgewicht hebt, moet u snappen dat het tijd is om in te grijpen. Ik heb ernstige obesitas gehad en ben
15
flink afgevallen, zonder veel te bewegen. Ik wist niet dat het zo makkelijk was. U hoeft het alleen maar te willen en u er twee tot drie jaar aan te committeren. Na een paar maanden begint uw maag te wennen aan het goede dieet. Hij begint te accepteren dat die dagelijkse snacks en tussendoortjes niet meer komen. Het hongergevoel wordt minder en verdwijnt. Is het in het begin onprettig, neem dan gerust een boterham of een hardgekookt ei en wacht even totdat het verteerd is. Gaandeweg hebt u dat niet meer nodig. Uw maag heeft dan genoeg aan drie normale maaltijden per dag. Opletten dat u niet te veel opschept, is natuurlijk altijd wel slim. Probeer gematigd te eten, maar u hoeft niet te hongeren. Het wordt een sport om te kijken met hoe weinig eten u nog steeds geen knagende honger krijgt. U zult ervan staan te kijken met hoe weinig voedsel per dag u uit de voeten kunt. U kunt het ook. Zet hem op!
16