schrijf hier je naam
WHYbasics BASICS ONDERBOUW
8
? t e i n f o r a a w 1
Werken met WHY
Symbooltjes
Dit is het laatste magazine voor de tweede klas. Zoals je gewend bent, ga je weer van verschil lende kanten naar het onderwerp kijken. Je gaat lezen, luisteren, tekenen, presenteren en ervaren. Soms werk je samen met een klasgenoot, soms werk je alleen.
Bij iedere opdracht vind je een symbool. Hieraan zie je gelijk wat voor soort opdracht het is. Ken je ze nog? Hieronder zie je wat alle symbooltjes betekenen.
filmpje
Magazine & MyWhy In dit magazine maak je opdrachten en verza mel je informatie. Natuurlijk staat er ook weer een boel informatie online. Je vindt de stof uit de lessen terug op mywhy.nl. Hier maak je ook je huiswerk, en zie je terug wat je leraar van je antwoorden vond.
schrijf teken/plak bekijk
rachten Maak de opd op MyWhy
rollenspel klassengesprek opdracht met twee opdracht met vier doen luister
2
Hoi
!
Het is bijna tijd om te starten. Maar nog één ding. Ken jij de drie brillen nog? Deze gebruiken we om naar de wereld te kijken. Iedere bril heeft zijn eigen kijk.
(vul hier je naam in) Het is weer tijd voor een nieuw thema. In dit thema leer je weer meer over jezelf en over de wereld om je heen.
de burgerschapsbril
In dit magazine gaat het over waarheid. En over alles wat daarmee in tegenspraak is. Weet je wat je kunt geloven en waarop je kunt vertrouwen? Kun je achterhalen of iets waar is? En op welke manieren proberen mensen je dingen te laten geloven, die niet waar zijn?
de levensbeschouwelijke bril
We gaan eerst aan de slag met de vaardigheden kritisch denken en het gebruik van bronnen. Je leert hoe belangrijk argumenten zijn en wat drog redenen zijn. En wanneer bronnen betrouwbaar zijn. Daarna volgen 3 hoofdstukken: • Is het echt? • In het nieuws. • Vertrouw jij het? Aan het einde van het magazine kun je nog eens controleren of je alles begrepen hebt.
de filosofische bril
3
Les 1
‘Nou zeg…’
De hele dag vinden we overal wat van. We geven kritiek op wat we zien en meemaken. Vaak is het nogal negatief. Meestal komen die gedachten in je hoofd op, zonder dat je er verder over nadenkt. Je vindt gewoon iets. Nou en? 1.
Bekijk het filmpje. > Kijkvraag: Wat vind je van het filmpje? Kritisch zijn Eén van de doelen van deze les is dat je kritisch leert denken. Dat lijkt misschien makkelijk, maar het is toch nét iets anders dan wat je net gedaan hebt. Kritisch denken gaat niet over smaak. Dus niet over: ‘dat vind ik stom’ of ‘dit vind ik leuk’. 2.
Kritisch denken betekent dat je met argumenten een oordeel geeft over iets of iemand. Je onder zoekt of iets waar is of niet. Je kunt er ook op let ten of iets wel of niet mooi is, of goed. Het hoeft dus zeker niet altijd negatief te zijn.
Jouw groepje krijgt van je docent een speciale kijkopdracht. > Kijk kritisch naar het fragment. > Bespreek met je groepje welke kritiek jullie kunnen geven.
3.
Vertel met je groepje welke kritiek jullie hebben. > Luister ook naar de kritiek van de andere groepjes. > Wat vind je het opvallendste verschil met opdracht 1?
Foute argumenten In discussies moet je argumenten gebruiken. Dat weet je inmiddels wel. Maar je moet wel goede argumenten gebrui ken. Foute argumenten worden drogredenen genoemd. Je herkent het woord ‘bedrog’ erin,
van ‘bedriegen’. Bij een drogreden is er iets mis met het argument. Je moet wel oefenen om ze te herkennen, want je wordt maar al te makkelijk bedrogen! Hieronder staan vijf drogredenen die veel voorkomen.
4
Verschillende soorten drogre
denen
1. Persoonlijke aanval – je valt de argumenten niet aan, maar de perso Bijvoorbeeld: ‘Jij weet on zelf. niks van voetbal, want jij kan nog geen tien me 2. Verkeerde autoriteit ter hardlopen.’ – je vertelt iets wat je gehoord hebt van iem heeft, maar die geen and die gezag specialist is over het on derwerp. Bijvoorbeeld hartstikke gezond, wa : ‘Vlees eten is nt dat heeft mijn moed er zelf ergens gelezen 3. Verkeerde vergelijki .’ ng – je vergelijkt twee dingen met elkaar, die met elkaar te maken niet echt iets hebben. Bijvoorbeeld : ‘Het is helemaal niet Je ademt toch ook uit erg als je rookt. laatgassen in?’ 4. Cirkelredenering – je geeft eigenlijk geen argument, maar je he met andere woorden. rhaalt je standpunt Bijvoorbeeld: ‘Ik ben voor vrijheid van menin iedereen moet kunnen gsuiting, want zeggen wat hij denkt.’ 5. Vals dilemma – je doet alsof je maar uit twee dingen kunt kie meer mogelijkheden zen, terwijl er veel zijn. Bijvoorbeeld: ‘Al s jij niet naar de film wi wel weer thuis vanavo l, dan blijven we nd.’
4.
Lees de zinnen en vul in welke drogreden hier gebruikt wordt. Je mag overleggen met de klasgenoot naast je. 1. Als je tegen Zwarte Piet bent, ben je gewoon geen echte Nederlander. 2. Ik heb geen zin in eten, want ik heb helemaal geen trek. 3. Als je tegen de PVV bent, stem je vast GroenLinks. 4. Wat weet jij nou van gezond eten. Je bent hartstikke dik! 5. Ik hoef niet mee te doen met gym, want ik fiets elke dag al naar school. 6. Wie niet voor ons is, is tegen ons. 7. Vaccins zijn niet te vertrouwen. Dat stond op Instagram. 8. Jij weet hier niks van, want je bent gewoon een loser. 9. Wij van wc-eend adviseren wc-eend. 10. Als je alcohol in een winkel kunt kopen, dan zou je er ook heroïne moeten kunnen kopen. Het is allebei hartstikke verslavend. 11. In de Bijbel staat dat God bestaat en wat in de Bijbel staat is waar, omdat dat het woord van God is. 5
Les 2
Er komt de hele dag veel nieuws op je af. Via nieuwsapps, sociale media of op tv. Hoe weet je nou welke informatie je kunt vertrouwen?
Dansende konijnen houden hele buurt wakker in Amsterdam
Wetenschappers voorspellen wereldwijde natuurramp
Baby (0) studeert af aan universiteit in China
Arianne Grande heeft vier vriendjes
Schokkend: minister van Onderwijs heeft zelf geen middelbareschooldiploma
5.
Weet jij welk nieuws echt is? Omcirkel de krantenkoppen die je gelooft.
6.
Bekijk het filmpje. > Kijkvraag: Is kabouter Wesley een betrouwbare bron?
Denk eens aan een rivier. De plek waar het water uit de grond komt, heet de bron. Dat is hetzelfde voor informatie. De plek waar informatie vandaan komt, noemen we een bron.
6
Waarden is nieuws dat niet echt is, maar wel echt kan lijken. Vooral op sociale media weet je niet altijd meer wat waar is en wat niet. Betrouwbare bronnen zijn dus hartstikke belangrijk. Dat zijn bronnen waarvan je kunt checken of ze echt zijn.
Je weet bijna nooit 100 procent zeker of de informatie die je leest, ziet of hoort wel klopt. Het kan best lastig zijn om te bepalen wie je kan vertrouwen. Soms lijkt het wel of iedereen zijn eigen waarheid heeft. Er is veel nepnieuws. Dat
Er zijn een aantal dingen w aa om te ontdekken of een bron r je op kunt letten betrouwbaar is: 1. Wat is de plek van de bron? Als de infor matie uit de krant of (zoals NU.nl of de NO een bekende nieuwsa S) komt, is de kans gr pp oter dat het een betro Journalisten checken uwbare bron is. of informatie klopt vo or ze een verhaal delen . 2. Wie is de bron? Wie heeft het nieuws ontd ekt of naar buiten ge schapper zegt meestal bracht? Een wetenalleen iets als het goed onderzocht en gechec er weinig verstand va kt is. Iemand die n heeft, roept vaak iet s zonder argumenten . 3. Wat is het belang va n de bron? Waarom is het belangrijk voor de te delen? Als de bron bron om de informatie iets probeert te verko pe n of een mening wil op betrouwbaar. dringen, is die minder 4. Hoe oud is de bron ? Is de informatie of he t beeldmateriaal nieuw klopt vaak niet meer. ? Oude informatie Soms gebruikt een br on een oude foto. Of niet bij het nieuws ho ee n foto die helemaal ort. 5. Zijn er meer bronne n? Is deze bron de en ige die het nieuws br betrouwbaarder als me engt? Een bron is erdere bronnen hetze lfde zeggen. 6. Is er beeldmateriaa l? Als er een foto of vid eo is waarop je zelf zie dat een bron betrouw t wat er gebeurt, maak baarder. Maar let op: t beeldmateriaal kan oo k bewerkt of nep zijn.
7.
Denk nog eens aan Kabouter Wesley en de eend in de ufo. > Wat had van hem een betrouwbaardere bron kunnen maken?
7
Les 2 vervolg
8.
Kijk naar het nieuwsonderwerp op het bord. > Zoek bij dit onderwerp een bron op internet. > Vul de checklist in om te kijken of de bron betrouwbaar is.
We zoeken een bron over
> Titel van de bron: > Waar je de bron hebt gevonden: > Soort bron (bijvoorbeeld een artikel of filmpje): > Waarom je deze bron hebt gekozen:
8
1. De maker en de plek van de bron zijn duidelijk. 2. De bron maakt duidelijk waar de informatie vandaan komt. 3. De bron wil je niks verkopen en dringt geen mening op. 4. De datum van de bron past bij het nieuws. 5. Er zijn andere bronnen die hetzelfde nieuws brengen. 6. Er is een foto of filmpje bij de bron.
9.
Vertrouw jij deze bron? > Leg je antwoord uit.
10.
Bespreek in de klas hoe het invullen van de checklist ging. Heeft iemand nepnieuws ontdekt? n
9
hte Maak de opdrac op MyWhy
aantekeningen
10