schrijf hier je naam
WHYbasics BASICS ONDERBOUW
2
VMBO/HAVO/VWO
CONTACT 1
H/V
Werken met WHY
Symbooltjes
Dit is het tweede werkmagazine van deze methode. Dat betekent dat je best al wel gewend bent aan de manier van werken met WHY. Je gaat verder met je reis – nu door een nieuw thema. En dit magazine wordt je reisverslag. Je gebruikt verschillende zintuigen. Dat helpt om goed te leren.
Er zijn nog meer symbooltjes in dit magazine die duidelijk maken wat je moet doen. In het kader hieronder zie je ze allemaal met hun betekenis.
onderzoek
Magazine & MyWhy
filmpje
Dit tweede magazine staat weer vol met informatie. Er zijn opdrachten die je alleen moet doen én opdrachten die je samen met anderen moet doen. Ook vind je bij iedere les opdrachten op MyWhy. Daarmee kun je laten zien of je alles begrepen hebt. Je inlog op mywhy.nl blijft dit hele schooljaar geldig.
schrijf teken/plak bekijk
hten Maak de opdrac op MyWhy
rollenspel klassengesprek opdracht met twee opdracht met vier interview luister 2
Hallo ______________________________ ,
Ook in dit thema gebruiken we de drie brillen waarmee je in het eerste thema hebt leren werken. Weet je ze nog? Dit zijn ze:
(vul hier je naam in) Welkom bij het nieuwe thema. Je gaat je in dit magazine bezighouden met allerlei vormen van contact. Hoe leg je contact met andere mensen en hoe kun je dat contact goed onderhouden? Wat is er nodig om andere mensen te begrijpen? En waarom lukt dat soms niet zo goed? Wat gaat er dan mis?
de burgerschapsbril
de levensbeschouwelijke bril
Ja, je komt in dit vak altijd weer uit bij waarom-vragen. Why oh why… Maar het begint met wat je moet kunnen om goed contact te maken: goed luisteren en je inleven in anderen.
de filosofische bril
Daarna volgen drie hoofdstukken: • Communicatie • Taal • Echt Nederlands?! Dat zijn de drie manieren om in dit vak naar de wereld te kijken.
Veel succes met ‘Contact’!
3
Les 1
Horen en luisteren
Aandacht
Weet je dat er een verschil bestaat tussen horen en luisteren? Horen doe je eigenlijk altijd. Er zijn altijd geluiden om je heen. Meestal besteed je daar geen aandacht aan. Gelukkig maar, anders zou je al die prikkels moeten verwerken en dat kost te veel tijd en energie. Terwijl je al die geluiden hoort, kun je ondertussen makkelijk iets anders doen. Maar luisteren is veel moeilijker. Daar moet je je aandacht bij houden. Anders hoor je het wel, maar luister je niet.
Als je nu écht naar iemand wilt luisteren, bijvoorbeeld als je vriend wil praten over iets waar hij mee zit, dan kun je dus het beste álle aandacht op hem richten. Dan luister je én kijk je ook naar hem. Dan hoor je niet alleen wat hij zegt, maar zie je ook de non-verbale signalen: de zichtbare lichaamshoudingen en uitdrukkingen, zoals een verdrietige blik of een geïrriteerde handbeweging. Luisteren heeft dus ook met zien te maken en vraagt je volledige aandacht. Goed luisteren is daarom best lastig. Maar als het je lukt, zul je de ander beter begrijpen en voelt die ander zich ook écht gehoord en gezien.
Multitasken Er wordt wel gezegd dat mensen kunnen multitasken. Dat betekent dat je twee dingen tegelijk doet. Je kunt bijvoorbeeld gamen en tegelijkertijd een online les volgen. Onderzoeken tonen aan dat we kunnen multitasken als de ene taak iets met je gehoor te maken heeft en de andere iets met wat je ziet. Gamen (zien) en luisteren naar je docent (horen) kunnen dus best samengaan. Helaas blijkt ook dat als je twee dingen tegelijk doet, de kwaliteit achteruitgaat. Je moet namelijk je aandacht verdelen. Je zult langer moeten nadenken over een antwoord op een vraag van je docent. En ook het gamen gaat moeizamer.
Praatvak In dit vak wordt er veel gepraat met elkaar. Dat lijkt misschien makkelijk, maar dat is het dus niet. Want bij een praat-vak is het extra belangrijk dat je met aandacht naar elkaar luistert. Dat ga je oefenen met degene die naast je zit met de volgende opdrachten.
Eerste oefening Je krijgt twee minuten de tijd om iets te vertellen aan degene die naast je zit. Je mag zelf weten waarover je iets vertelt. Bijvoorbeeld over een hobby, een sport of over muziek die je leuk vindt. stap 1: De een vertelt iets over een zelf gekozen onderwerp. stap 2: Na twee minuten stop je met vertellen. stap 3: De ander vat samen wat je verteld hebt. Nu draai je de rollen om en volgen jullie dezelfde stappen.
4
Tweede oefening Nu krijg je een vraag waarop je twee minuten mag reageren. stap 1: De een geeft aan de ander een van de tien vragen op het digibord. stap 2: De ander reageert hierop gedurende twee minuten. stap 3: De een vat samen wat de ander verteld heeft. Nu draai je de rollen om en volgen jullie dezelfde stappen. Bespreek met de klas je hoe de oefeningen zijn gegaan.
1.
Wat heb je van de oefeningen geleerd? Schrijf dat hieronder op: Dit heb ik geleerd van het vertellen:
Dit heb ik geleerd van het luisteren:
Denk je dat je nu beter kunt luisteren? Waarom?
Tips:
1. Hou je aandacht bij wat er gezegd wordt. 2. Laat de ander uitpraten. 3. Als je even bent afgeleid, zeg dat dan. 4. Als je iets niet begrijpt, vraag dan om uitleg. ling. 5. Als je te veel informatie in één keer krijgt, vraag dan om herha . 6. Kijk de ander aan. Dat helpt om te begrijpen wat er gezegd wordt tegelijk. 7. Zorg voor zo weinig mogelijk afleiding en doe geen twee dingen
n
5
hte Maak de opdrac op MyWhy
Les 2
Goed naar een ander luisteren is belangrijk. Je begrijpt de ander dan beter. Wil je ook nog voelen wat die voelt? En met de ander meedenken? Dan is luisteren alleen niet genoeg. Daar is meer voor nodig.
Goed luisteren
Een ander woord voor ‘je inleven’ is empathie. Je verplaatst je in die ander en probeert erachter te komen wat iemand anders voelt of denkt. En waarom iemand iets wel of juist niet doet. Om je te kunnen verplaatsen in iemand anders moet je verder kijken dan alleen maar wat je zelf zou voelen of denken als die ander jou was. Het gaat er juist om dat jij niet die ander bent, die echt anders is dan jij. En dat jij je dan toch kunt verplaatsen in hem of haar. Dat is nog niet zo gemakkelijk.
De peuters op de foto’s die je docent liet zien, kunnen nog niet bedenken dat anderen hen wél zien. Zij denken: ‘Ik zie jou niet, dus jij ziet mij ook niet.’ Op het filmpje zag je dat kinderen uit groep 3 leren meevoelen met een baby. Zij leren bijvoorbeeld hoe je een baby kunt troosten als die huilt. Zij leren zich inleven in de baby: Je doet even alsof jij de ander bent. En je denkt: Wat zou ik dan fijn vinden? 2.
Bedenk allebei drie mensen, in wie je je makkelijk kunt verplaatsen en schrijf die op. Leg elkaar uit waarom dat makkelijk gaat.
3.
Bedenk ook allebei drie mensen, in wie je je niet zo makkelijk kunt verplaatsen. Leg elkaar uit hoe dat komt.
Loop in de schoenen van… Je verplaatsen in mensen is best een uitdaging. Engelsen hebben daar een leuke uitdrukking voor: ‘Walk a mile in my shoes’. Dat geldt in de eerste plaats voor het inleven in mensen, maar zelfs ook in andere levende wezens. Bijvoorbeeld in een hond of in een boom. Ook daarmee kun je een band opbouwen door je in ze te verplaatsen.
6
4.
Bekijk de foto’s op deze pagina’s. Trek in gedachten de schoenen aan van degene op de foto en beantwoord de vragen:
Hoe voelt het om deze jongen te zijn?
Hoe voelt het om dit meisje te zijn? Wat denkt deze jongen? Wat denkt dit meisje?
Hoe voelt het om de vrouw met het looprekje te zijn? Hoe voelt het om een puppy te zijn?
Wat denkt deze vrouw? Wat denkt de puppy?
Hoe voelt het om een boom te zijn?
Wat denkt de boom?
7
Les 2 vervolg
Empathie kun je leren Je kunt vaak aan een gezicht zien of iemand blij, verdrietig of boos is. Dat is zichtbaar. Maar je weet het nooit zeker. Soms kijkt je vriendin boos, maar is zij eigenlijk verdrietig. Wat iemand voelt is dus voor een deel onzichtbaar. Toch kun je wel meer te weten komen over iemands gevoel of gedachten. Door bijvoorbeeld vragen te stellen. Of gewoon even naast die ander te gaan zitten.
5.
Welke vragen kun je stellen? Je ziet dat een klasgenoot gehuild heeft. Verplaats je in hem of haar en verzin een goeie vraag die je kunt stellen. Schrijf die vraag op.
Nu stel je die vraag aan je buurvrouw of buurman, die de rol speelt van de klasgenoot die gehuild heeft. Die beantwoordt jouw vraag en jij bedenkt drie doorvraag-vragen om beter te weten te komen wat er aan de hand is. Daarna wisselen jullie de rollen.
8
6.
Wat zou je maatje doen? Werk in dezelfde tweetallen! Schrijf eerst voor jezelf op wat je zou doen in de volgende situaties. (Laat dat aan niemand zien!) 1. Je hoort net dat je een dikke onvoldoende hebt gehaald voor wiskunde. Wat zou je doen?
2. Op weg naar school krijgt je vriend(in) een lekke band. Jij komt op je fiets voorbij. Wat zou je doen?
3. Je hebt net gehoord dat de moeder van je beste vriend(in) ernstig ziek is. Wat zou je doen?
4. Je bent kampioen geworden met je team. Wat zou je doen?
Raad nu allebei wat de ander zou doen in elke situatie. Hebben jullie goed geraden wat de ander had opgeschreven? Hoe goed kunnen jullie je verplaatsen in een ander?
hten Maak de opdrac op MyWhy 9
extra opdracht
10