NIEUWSBRIEF jaargang 7, nummer 4, 11 december 2006
Van de voorzitter Beste Vreeswijk liefhebber. Het jaar 2006 loopt weer ten einde en vorm uitbrengen. De dit is dan ook de laatste Nieuwsbrief onderhandelingen over het verkrijgen van toestemming voor het gebruiken die dit jaar verschijnt. van de teksten lopen nog, maar zodra die afgerond zijn kan tekenaar In de vorige Nieuwsbrief was al Charles van den Broek aan de slag. aangekondigd, dat op zaterdag 17 december a.s. een troubadourmiddag Hopelijk kunnen we in de volgende in Leeuwarden wordt georganiseerd Nieuwsbrief al wat uitgebreider op dit in café Alfred Silbermann. De zaal is project terugkomen. open om 14.00 uur en het officiële Ik had deze Nieuwsbrief met een programma begint om 15.00 uur en duurt tot ca. 18.00 uur. Het definitieve kerstgedichtje willen afsluiten. Maar onlangs kreeg ik van Louis de programma vindt u elders in deze Fauwe, de oom van Cornelis, een Nieuwsbrief. bandje te beluisteren, waarop de Na afloop van de middag is er nog © Rick Lorenzo Dros kleine Kees Vreeswijk te horen is, gelegenheid om gezamenlijk een terwijl hij het gedicht “De Leeuw” maaltijd te gebruiken in Eetcafé Het voordraagt. Eén dag voor het vertrek Leven, telefoonnummer 058van de familie Vreeswijk naar 2121233. Leden die hieraan willen deelnemen, kunnen zich opgeven bij Zweden (1949), waren alle Hans Westin, westova@xs4all.nl. Hij familieleden bij oma Vreeswijk in IJmuiden bijeen gekomen om zal dan nog voor een collectieve In dit nummer afscheid te nemen van vader Jacob, reservering kunnen zorgdragen. moeder Jeanne en de kinderen Kees, Marianne en Ida (Tonny is in Zweden Dit jaar wil ik eens niet terugblikken Franse scriptie deel 4 2 geboren). Bij die gelegenheid heeft op het afgelopen jaar, maar vooruitkijken naar het komende jaar, Kees het gedicht voorgedragen. Regels met betrekking tot 3 Louis de Fauwe (al in de vroege 2007. Zoals bekend, is het dan 20 vertalingen jaren veertig een enthousiaste jaar geleden dat Cornelis is liefhebber van geluidsapparatuur en overleden en ook zou hij het De leeuw 4 komende jaar 70 jaar zijn geworden. de mogelijkheden daarvan) heeft e.e.a. opgenomen. In plaats van een Swedish Chef 4 Een bijzonder jaar dus. Waar niet kerstgedichtje, is het daarom alleen in Zweden en Denemarken door onze zusterverenigingen bij zal misschien wel aardig om de tekst van dit gedicht te plaatsen. Overigens, worden stilgestaan, maar uiteraard een interview met oom De Fauwe is wil ook het CVG hier bijzondere te lezen in de volgende Nieuwsbrief aandacht aan besteden. Eén van de projecten waar het CVG met daarin heel wat bijzondere in participeert, is het uitbrengen van informatie. Er zit muziek in 2007! een boek in getekende vorm, welke de naam: Cornelis Vreeswijk Namens het bestuur van het Cornelis getekend krijgt. Uitgeverij Babylon, Vreeswijk Genootschap, wil ik alle die al 2 soortgelijke boeken (Robert CVG-leden, hun familie en andere Long getekend, Ede Staal getekend) Vreeswijk liefhebbers een gelukkig heeft uitgebracht, zal een aantal en gezond 2007 toewensen liedjes van Cornelis in getekende Lourdes Boasman Voorzitter CVG Cornelis Vreeswijk Genootschap p/a Bas van Geel Ilpenstein 2 1121 GT Landsmeer genootschap@cornelisvreeswijk.nl
Dit is een uitgave van het Cornelis Vreeswijk Genootschap. Het CVG is een vereniging voor liefhebbers van Cornelis Vreeswijk, en wil de herinnering aan Vreeswijk in Nederland levend houden. Het CVG organiseert daartoe bijeenkomsten, geeft een nieuwsbrief uit, onderhoudt een internetsite en steunt projecten die bijdragen aan de doelstelling van het genootschap.
nieuwsbrief CVG - jaargang 7 - nummer 4 - pagina 2
Franse scriptie deel 4 ‘Cornelis Vreeswijk, un troubadour moderne’ (Sorbonne, 2004; auteur Louise Hallström; vertaling Bas van Geel) hij moest twee maanden (januari-maart 1977) de gevangenis in (BvG: zie zijn brieven vanuit de gevangenis aan Peter Schilling, gepubliceerd in de CVGNieuwsbrief van juli 2006). Tien jaar na het travestieten-incident maakt de zanger het lied “Balladen om hurusom Don Quijote gick på en blåsning” (Een ballade over hoe het geschiedde dat Don Quichotte bedonderd werd). In dat lied geeft Cornelis zijn persoonlijke kijk op de bewogen nacht. In juli 1977, dus vijf maanden na deze episode, raakt hij weer betrokken bij geweld. Deze keer wordt Vreeswijk ervan beschudigd een schrijver in het gezicht te hebben geslagen tijdens een ruzie in een restaurant. De problemen hebben ook een negatieve invloedop zijn relatie en in 1975 volgt een tweede echtscheiding. Tijdens de anderhalf jaar die daarop volgen kan Cornelis zich als gevolg van zijn problemen niet wijden aan het dichten en het podium: hij moet zijn verdediging voorbereiden en hij moet ook proberen zijn drankproblemen en de kwestie met de belastingdienst op te lossen. In 1977 komt hij terug met een nieuwe plaat die een hommage is aan Carl Michael Bellman: ‘Movitz! Movitz!’. Hij gaat terug naar zijn eerste producent, Anders Burman, bij wie hij de plaat ‘Cornelis sjunger Victor Jara’ uitgeeft. Het is een 33toerenplaat waarvoor hij elf vertalingen gemaakt heeft van In het voorjaar van 1972 zijn er liederen van de door het nieuwe belastingproblemen en dat Pinochet-regime vermoorde trekt bijna wekelijks de aandacht Chileense zanger. van de pers. Moe geworden van de negatieve media-aandacht In hetzelfde jaar schrijft Vreeswijk samen met Åke Cato en om de belastingdienst te en Björn Barlach het ontwijken vertrekt Vreeswijk voor twee jaar (1972-1974) naar het theaterconcert ‘Cornelis en drie fotograaf onbekend dames’ dat gespeeld wordt in ‘Bacchi buitenland; achtereenvolgens is hij in Wapen’ in Stockholm. In het stuk werkt Nederland, België, Frankrijk, hij samen met de zangeressen Diana Denemarken en Noorwegen. Af en toe is toegebrachte verwondingen en Nunez, Inger Öst en Anita Strandell, met hij in Zweden om platen te maken of om doodsbedreigingen Op weg naar huis na een diner in een wie hij in 1979 trouwt. Enkele liederen uit een concert te geven. restaurant had hij twee prostituées dit toneelstuk worden ook op de plaat uitgenodigd; Cornelis was ervan (‘Narrgnistor 2’: Narrevonkjes 2) gezet. In Amsterdam maakt Cornelis bij Fontana zijn eerste 33-toerenplaat in het overtuigd dat het om vrouwen ging. Met Cornelis werkt regelmatig met de groep z’n drieën brachten ze de avond bij ‘Jazz Incorporated’ om een concert in Nederlands (‘Cornelis Vreeswijk’). Cornelis door met drinken, praten en Noorwegen voor te bereiden. De Anders dan bij zijn zes jaar eerder zingen. Toen Cornelis ‘s morgens vroeg opnamen van dat concert worden verschenen 45-toerenplaat worden er ontdekte dat zijn gasten travestieten uitgegeven als ‘Jazz Incorporated’. Na van de nieuwe plaat ongeveer 100.000 waren brak de paniek bij hem uit. Hij afloop van dat concert gaat Vreeswijk exemplaren verkocht. Er volgt ook een probeerde ze zijn huis uit te jagen en voor een maand met zijn nieuwe tournée in september en oktober 1972. Als hij in de winter van 1973 voor enkele pakte een keukenmes om hun vertrek te echtgenote naar Brazilië. Daar componeert hij ‘Om Deirdre’; een door weken in Stockholm terug is verbreekt hij bespoedigen, waarbij hij diverse de samba geïnspireerde plaat waarop zijn contract met Philips en neemt hij zijn bedreigingen uitte. De twee jonge meest politiek getinte plaat op onder het mannen raakten lichtgewond en trokken Anita Strandell zingt. In september 1979 zich terug in een naastgelegen neemt Cornelis samen met de musici label van YTF (Yrkes Trubadurernas appartement. Een van hen diende een Conny Söderlund en Owe Gustafsson Förening: Vereniging van beroepsaanklacht in en Cornelis werd deel aan de verkiezingscampagne van troubadours). Na het verschijnen van veroordeeld; de zweedse sociaaldemocratische partij. een plaat die als titel ‘I stället för vykort’ Het jaar 1971 is een keerpunt in de carrière van de Cornelis Vreeswijk. Hij verandert plotseling van platenmaatschappij. Hij verlaat de kleine onderneming Metronome, waar producent en vriend Anders Burman de baas is, en stapt over naar gigant Philips. Vreeswijk heeft ernstige financiële problemen; hij wordt vervolgd door de belastingdienst vanwege vermeende belastingfraude. Hij kiest voor een contract met multinational Philips omdat hij denkt dat dit zal leiden tot een oplossing van zijn problemen. De eerste plaat die onder het label van Philips verschijnt is de 33-toerenplaat ‘Spring mot Ulla – Spring!’ (Ren naar Ulla - Ren!). Het is een vertolking van dertien epistels van Carl Michael Bellman. Cornelis heeft bijna een jaar besteed aan de voorbereiding van deze plaat; hij onderzocht het leven en de werken van deze 18e eeuwse dichter en zanger. Met het resultaat gaan zijn hoge verwachtingen en zijn hoop in vervulling: het publiek en de pers zijn unaniem positief, met uitzondering van enkele conservatieve bewonderaars van Bellman. Gesterkt door zijn succes gaat de zanger het jaar daarop aan de slag met het werk van een andere collega, in de persoon van Lars Forssell: ‘Visor, svarta och röda’ (Liederen, zwart en rood).
(In plaats van ansichtkaarten) heeft,volgt binnen een jaar de uitgave van een gedichtenbundel. Maar ook dit tweede boek is commercieel gezien een flop. Ondanks de beperkte belangstelling van het publiek voor zijn laatste 33toerenplaat ‘Leven en laten leven’ keert de zanger in 1974 terug naar Nederland voor de opnamen van een derde plaat. De trend zet door: zijn populariteit in Nederland neemt af. In de loop van de zomer van 1974 verblijft Vreeswijk in Stockholm voor opnamen van de film ‘Rännstensungar’ (Straatkinderen) van Torgny Anderberg. Hij speelt een van de hoofdrollen en componeert de filmmuziek. Tijdens zijn twee jaren van ‘ballingschap’ heeft Cornelis concerten gegeven in de diverse landen waar hij verbleef; en bovendien ook in Finland. In februari 1975 is hij terug in Stockholm en wordt hij wederom voorpagina-nieuws. Hij wordt dit keer het middelpunt van een zaak die bekend staat onder de naam ‘Travestieten-affaire’. Vreeswijk wordt beschuldigd en moet terechtstaan voor.
nieuwsbrief CVG - jaargang 7 - nummer 4 - pagina 3
Regels met betrekking tot vertalingen
Franse scriptie
vervolg In december komt de plaat ‘Bananer De teksten van liederen van Cornelis die hij in het Zweeds heeft uitgebracht zijn bland annat’ (Bananen - onder andere) voor de meeste Nederlanders niet te begrijpen. uit onder het label van Arbetarrörelsen Het CVG-bestuur wordt af en toe benaderd door mensen die, met kennis van de (Arbeidersbeweging). De zeer politieke Zweedse taal, vertalingen hebben gemaakt, of die vertalingen zouden willen maken. teksten van deze 33-toerenplaat Men realiseert zich meestal wel dat er regels bestaan en dat toestemming nodig is bevallen de leiders van de socialistische voor het uitbrengen van een vertaling. Tot voor kort was de controle op de kwaliteit partij - belangrijkste financier van de en rechten door de erven Vreeswijk gedelegeerd aan voormalig CVG-voorzitter plaat - bepaald niet. In 1980 zorgt de Peter Verschoor. Hij wist niet goed om te gaan met die taak, hetgeen geleid heeft Finse producent en zanger Pauli Virta tot onverkwikkelijke situaties. dat Cornelis kennis maakt met Finse volksliederen. Zweedse vertalingen Lourdes Boasman, onze huidige voorzitster, heeft over de toestemmingskwestie komen uit onder de titel ‘En (gesproken wordt van autorisatie) contact opgenomen met Ida Carlström-Vreeswijk. spjutkastares visor’ (Liederen van een Zij is de 'Zweedse' zus van Cornelis die door hem bij testament is aangewezen als speerwerper). Het jaar 1982 is weer een hoedster van zijn cultureel erfgoed. Zij heeft dus beslissingsrecht en kan autorisatie nieuwe moeilijke periode in het leven van geven/weigeren. Cornelis: hij gaat scheiden van zijn derde Ida heeft haar 'Nederlandse' zus Tonny Bik-Vreeswijk aangewezen om voor het vrouw Anita Strandell. Bovendien raakt Nederlandse taalgebied deze taak van haar over te nemen. hij zijn huis kwijt door een brand en krijgt Tonny heeft een en ander uitgezocht en zet hierbij de 'regels' uiteen. hij een minimum-inkomen omdat de Let daarbij wel op dat er een verschil zit tussen uitbrengen (waarvoor je rechten Staat heeft besloten om hem zijn moet betalen) en vertalen, waarvoor je rechten kunt ontvangen. inkomsten grotendeels af te nemen vanwege de belastingschulden. In Het zit zo: september neemt hij voor een laatste Cornelis heeft zijn uitgebrachte werk bij verschillende Zweedse uitgeverijen keer deel aan de verkiezingscampagne ondergebracht. Deze uitgeverijen zijn, door het testament van Cornelis van van de socialisten, ten onrechte menend augustus 1987, gehouden aan een aantal regels. Eén daarvan is, dat de dat dit hen er toe zal bewegen om uitgeverijen alleen dan autorisatie mogen verlenen als zijn zuster Ida (en voor de clementie met hem te hebben. Vreeswijk Nederlandse taal dus Tonny) goedkeuring/toestemming met betrekking tot de verlaat Zweden opnieuw. Hij heeft kwaliteit heeft gegeven. succes in z’n geboorteland met zijn vijfde Een aspirant vertaler kan vier verschillende wegen bewandelen. plaat (‘Ballades van de gewapende 1. Vertalen en tussen de schuifdeuren zingen dat het een lust is. bedelaar’). Verschillende van zijn Niet publiceren dus. Dan heb je ook nergens mee te maken; landgenoten bevestigen dat dit zijn beste 2. Vertalen zonder autorisatie. Je ontvangt dan géén rechten plaat is. over je vertaling, maar kunt wel geld verdienen aan je werk wordt vervolgd als uitvoerende artiest via de verkoop van het werk waar je vertalingen in of op staan; 3. Vertalen met het doel om te publiceren en officiële rechten uitbetaald te krijgen. Dit kan langs twee wegen: a. via de betreffende Zweedse uitgeverij om autorisatie vragen. De uitgeverij zal zich dan richten tot Ida, die als het om Nederlands werk gaat, zich weer tot Tonny richt. Je krijgt dan dus pas je autorisatie nadat Tonny het werk heeft gelezen en het vertaalniveau als goed heeft beoordeeld; b. via Tonny. Wanneer zij je werk goedkeurt, zal zij je tevens de naam van de betreffende Zweedse uitgever meedelen en die uitgever van haar toestemming op de hoogte brengen. Uitgeverijen zijn overigens zeer terughoudend in het verlenen van autorisatie en zullen daar zonder toestemming van de erven zeker niet toe overgaan. De rechthebbende Zweedse uitgever onderhandelt met degene die de vertaling(en) van Cornelis wil uitbrengen over de hoogte van de vergoeding voor het gebruik van het werk. Dit gaat in principe buiten de vertaler om (tenzij die weer zelf het werk uitbrengt). Vervolgens zorgt de uitgever dat 10% van de rechten naar de vertaler gaat en dat 90% van de door hen ontvangen rechten naar de bankrekening van de Zweedse Cornelis Vreeswijk Stichting wordt overgemaakt. Dit geld komt ten goede aan het kapitaal waaruit jaarlijks het Cornelis Vreeswijk Stipendium (de prijs) wordt uitgereikt. Het CVG-bestuur gaat ervan uit dat met deze regels onduidelijkheid is weggenomen. Het bestuur heeft geen andere taak dan eventuele vertalers in contact te brengen met Tonny Bik-Vreeswijk.
fotograaf onbekend
nieuwsbrief CVG - jaargang 7 - nummer 4 - pagina 4
De Leeuw
Swedish Chef
Voordracht door Cornelis Vreeswijk een dag voordat de familie Vreeswijk naar Zweden verhuisde in het huis van oma Vreeswijk, Zeeweg 175 te IJmuiden.
Een leeuw is eigenlijk iemand, Die bang is voor niemand, Zijn ogen en zijn neus Zijn groter dan die van een reus; En zijn muil Is een ware moordkuil; Met zijn klauw Is een leeuw geweldig gauw; Met zijn staart Gooit hij de hele schutterij van zijn paard; En met zijn tanden Durft hij de hele schutterij wel aan te randen. Enfin, hij is altijd het verscheurendste beest Onder de dieren geweest Onlangs heeft hij immers in Londen Nog een juffrouw verslonden; Doch, nu ik mij bezin, Was hij het niet: het was de leeuwin. De leeuw wordt viervoetig geboren: Twee van achteren en twee van voren; Of, volgens anderen, twee aan zijn rechterhand: En de andere twee aan deze kant. De leeuw zijn gemalin Is mevrouw de leeuwin, En de jongelui, zolang zij zich met de borst behelpen, Noemt men gewoonlijk: welpen. Gouden leeuwen en leeuwen van hout, Mitsgaders de Hollandse, worden heel oud; Men ziet ze nog wel op uithangborden en schilden, doch zeldzaam in 't woud. Komt ooit de ware leeuw rechtstreeks op u aan, Dan is 't beste om maar regelrecht uit de weg te gaan. Doch niet als hij opgezet of dood is, Daar er in dat geval volstrekt geen nood is. De schoolmeester: van Gerrit van de Linde - 1808-1858
Cornelis en Bim Foto: met dank aan Louis de Fauwe
Glögg Glögg is de Scandinavische versie van de warme wijn (Glühwein), de ingrediënten bestaan uit (vaak rode) wijn, kruiden als kaneel en kruidnagels en eventueel een sterkere drank als vodka of cognac. Het drankje wordt verwarmd, maar mag niet koken (anders verdampt alle alcohol). Glögg is een populaire drank rond de Kerst. Een traditioneel Glögg recept:
• • • • • • • •
1 fles rode wijn 1,5 dl vodka 7 kaneelstokjes 20 kruidnagels gember Kardemom 2 dl suiker 1 eetlepel vanille suiker
Gebruik geen kaneel- of kardemom poeder. Alle ingrediënten bij elkaar doen en de vodka erdoor mengen, laat deze mix minstens een dag staan. Zeef de vodka en doe er de rode wijn bij, verwarm het mengsel, maar laat het niet koken. Warm serveren met rozijnen en amandels. Glögg kan ook alcohol vrij gemaakt worden, gebruik dan vruchtensap in plaats van wijn. Of laat het mengsel een tijdje doorkoken zodat de alcohol verdampt
Lidmaatschap: € 11,50 per jaar Familielidmaatschap: € 18,00 per jaar Postbankrekening: 3653447 tnv: Cornelis Vreeswijk Genootschap Veldbies 6 Roden