Cor & Vic Magazine Editie 3-2025

JAARGANG 2 | EDITIE 3 JULI 2025

Het leukste magazine voor de W-installateur

PROJECT

ALS ALLES DUURZAAM MOET ZIJN

THEMA CERTIFICERING & REGELGEVING

Trend

Even ventileren

Op Stap

CERTIFICERING KOUDEMIDDELEN OP DE SCHOP

VOORDELEN AI VOOR DE INSTALLATEUR

KIJKJE IN DE KEUKEN BIJ WEHEAT

GEBERIT FLOWFIT

NOOIT MEER GEREEDSCHAP WISSELEN EEN OKIT L E T BE S TIS DE M ok i t GR A t-dem rit .n g e be . w w w

l/flow

fi

Vloeiend en moeiteloos installeren zonder onnodige onderbrekingen?

Dat kan met Geberit FlowFit! Geberit FlowFit wordt namelijk verperst met slechts één persbek voor de maten d16 tot en met d40. Hierdoor hoef je nooit meer van gereedschap te wisselen. Een efficiënte workflow direct vanaf de start: dit is de toekomst van installeren. Slim Bekeken! www.geberit.nl/flowfit

NOMINEER JOUW FAVORIET installatiebedrijf van het jaar

We hebben in onze branche fantastische bedrijven. Installateurs waar we trots op mogen zijn! Werk jij nou bij zo'n fantastisch bedrijf of ken jij zo'n steengoede installateur? Nomineer 'm dan voor de Installatiebedrijf van het Jaar verkiezing. Hoe vaker een bedrijf is genomineerd, hoe meer kans!

Breng voor 31 juLi jouw stem uit op: www.installatiebedrijfvanhetjaar.nl

OF stem via de QR-code

COLOFON & INHOUD Het magazine Cor & Vic is thuis in installatietechniek. Van verwarming tot ventilatie en van sanitair tot riool. We reizen mee met onze vakmaatjes Cor en Vic. Zij gaan elke editie het land in en komen terug met verhalen uit de praktijk: inhoudelijk goed en altijd herkenbaar. Hierdoor verbinden we jong en oud in de installatietechniek. Het magazine verschijnt vijf keer per jaar.

THEMA CERTIFICERING & REGELGEVING

Dit julinummer focust op certificering en regelgeving in de w-installatie. Examinator Ramon Ketelaar van STEK praat over de noodzaak van veilig werken met

Jaargang 2, nummer 3, juli 2025

koudemiddelen. De certificering

UITGEVER Media Vakman B.V. Keulenstraat 9 7418 ET Deventer

hiervoor verandert ingrijpend.

Brancheorganisatie NVKL helpt haar leden met bijspijkeren.

HOOFDREDACTIE Peter Besselink, redactie@mediavakman.nl BLADMANAGER Matthea Kiemeney, matthea@mediavakman.nl REDACTIE Pim van de Beek, Michiel Elands, Sjoerd Geurts, Diede de Klein en Han Neijenhuis AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE Suzanne Beurmanjer (communicatie), Gejo Flierman (verkoop), Marco IJmker (vormgeving) en Tim Nijhof (eindredactie)

NVKL: EERSTE HULP BIJ CERTIFICERING Een grote verandering voor ondernemers die werken

6

met alternatieve koude­ middelen: in september wordt nieuwe certificering wettelijk verplicht. Brancheorganisatie

ADVERTENTIES info@mediavakman.nl

NVKL ondersteunt haar leden

VORMGEVING Media Vakman B.V. DRUK Tuijtel

bij deze overgang, met een online leerplatform.

ABONNEMENTEN EN ADMINISTRATIE info@mediavakman.nl Verschijning: 5 x per jaar Abonnementsprijs Nederland € 47,50 per jaar (excl. 9% btw, incl. verzendkosten) Losse nummers € 9,75 (excl. 9% btw, incl. verzendkosten) Abonnementen kunnen op elk gewenst moment ingaan en worden automatisch verlengd, tenzij twee maanden voor de vervaldatum schriftelijk is opgezegd.

“ZONDER AI OVERLEEFT DE INSTALLATEUR NIET” Pascal en Yvonne Michorius

ALGEMENE VOORWAARDEN EN PRIVACYSTATEMENT Zie corenvic.nl COPYRIGHT Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat deze uitgave naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen aan de volledigheid en juistheid van de informatie, zoals weergegeven in deze uitgave, geen rechten worden ontleend. De uitgever en auteurs kunnen dan ook geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie uit deze uitgave.

van Installatiebedrijf Michorius

10

zitten nooit stil. Met een verbouwing en een uitgekiend AI-beleid maken ze hun familiebedrijf, prijswinnaar bij Installatiebedrijf van het Jaar 2024, klaar voor de toekomst.

WANT WAT ALS HET MISGAAT? Alle installateurs die

VOLG ONS facebook.com/CorEnVic

met F-gassen en natuur­

instagram.com/corenvicmagazine

lijke koude­middelen

linkedin.com/company/cor-vic

werken, moeten daar­

linkedin.com/in/vic-van-cor-en-vic info@mediavakman.nl

CORENVIC.NL

voor nieuwe certificaten behalen. Dat zorgt ook voor hectiek bij de examen­bureaus. “Maar het is goed dat dit gebeurt”, zegt examinator Ramon Ketelaar van STEK.

4

|

JULI 2025

18

INHOUD

20 MET WARMTEBATTERIJ VAN DE ZON DOUCHEN

dat industrieel bouwen toeneemt

INSTALLATIEBEDRIJF VAN HET JAAR!

en het belang van duurzaamheid

Tot en met 31 juli kan er weer gestemd

groeit. Cor en Vic bezoeken Marjet

worden voor de verkiezing ‘Installatiebedrijf

in haar woonboerderij in Leerdam.

van het Jaar’. Het is de derde keer dat we

Marjet Rutten noemt zichzelf transitieregelaar, een aanjager van vernieuwing in de bouw. Zij ziet

deze verkiezing organiseren. Eerst met ons zustermagazine Henk & Fred en nu dus

28

VAN SCHOOLSCHERM NAAR WARMTEPOMP Na jaren in het onderwijs en bedrijfsleven gooide

gezamenlijk - ook met Cor & Vic. De bedoeling van de verkiezing is om de spotlights te zetten op de branche. En op de mooie bedrijven die er in de markt zijn. Bedrijven waar we trots op mogen zijn!

Pascal ten Zijthoff (33) het roer om. Hij verruilde

Nomineren gaat heel eenvoudig: ga naar

zijn kantoorbaan voor een

installatiebedrijfvanhetjaar.nl en breng daar

opleiding werktuigkundige

je stem uit op je favoriete installatiebedrijf.

installatietechniek. Nu

Bijvoorbeeld het bedrijf waar je werkt of

combineert hij werken met

eigenaar van bent. Belangrijk is wel dat je

leren. ‘’Ik kan het iedereen

een korte motivatie toevoegt, waarin je in

aanraden."

een paar zinnen vertelt waarom je dit bedrijf nomineert. Er kan gestemd worden in twee

38

WARMTE OPSLAAN IN MUUR EN VLOER De warmtepompen van Weheat verleggen gren­ zen. Gebruikers besparen fors door slimme software en thermische opslag in beton én ontlasten het energienet. Cor en Vic bezoeken Weheat, winnaar van de Nationale Ondernemersprijs.

categorieën: bedrijven tot 25 medewerkers en bedrijven van 25 medewerkers en meer.

Door dit onderscheid krijgen ook kleinere installateurs een kans de titel te winnen.

Op basis van het aantal stemmen en de motivaties stelt de jury twee shortlists samen.

Met in beide categorieën tien installatie­ bedrijven. Beide lijsten worden half september bekend gemaakt. Daarna kan er tot eind oktober opnieuw gestemd worden. De twee bedrijven met meeste stemmen winnen de Publiekprijs. Daarnaast is er in beide categorieën een Vakjuryprijs. Alle vier winnaars worden eind november bekend gemaakt tijdens een speciaal event. Daar­

MEER

9 STORING 15 TESTPANEL 16 NIEUWS 36 DE DAG VAN 42 SPOTLIGHT 44 PRODUCTNIEUWS

over later meer. Maar eerst is het de beurt aan jou. Door te stemmen op het bedrijf dat volgens jou een nominatie verdient. Doe je mee? Ga naar installatiebedrijfvanhetjaar.nl.

Peter Besselink, hoofdredacteur redactie@mediavakman.nl

46 PUZZEL JULI 2025 |

5

NVKL helpt installateurs in wirwar certificering koudemiddelen

“ZORG ERVOOR DAT JE TIJDIG JE CERTIFICATEN BEHAALT”

cering hiervoor gaat op de

D

merkt ook Brenda Witzier, project­

vereist dus ook nieuwe wetgeving

schop. De huidige certificaten

manager Onderwijs en Arbeidsmarkt

en certificaten. Regels en certifica­

bij NVKL. Wat gaat er veranderen? En

ten gelden straks in alle Europese

per wanneer eigenlijk? Dat vragen

lidstaten”, vertelt Witzier, die vanuit

installateurs zich af. En vooral ook:

haar functie nadrukkelijk betrokken

alternatieve koudemiddelen

waarom is het nodig? “Die vragen

is bij opleiding en certificering in

wordt certificering komende

begrijpen wij goed. Als brancheorga­

de koude- en klimaattechniek.

Grote veranderingen voor installateurs die werken met koudemiddelen. De certifi­

voor F-gassen zijn per 2029 niet meer geldig. En voor

september al wettelijk ver­

koudemiddelen zijn veel minder

voor koudemiddelen zorgt

milieubelastend, maar vragen, met

voor de nodige onrust in

name op gebied van veiligheid, wel

de installatiebranche, zo

een andere manier van werken. Dat

nisatie proberen we, in afstemming met de Rijksoverheid, iedereen daar

GELDIG

helder over te informeren.”

Vooropgesteld, het huidige certifi­

NVKL ondersteunt haar leden

De nieuwe certificering is een gevolg

caat voor F-gassen en de huidige,

in deze materie. Onder meer

van Europese regelgeving betref­

niet wettelijk verplichte certificaten

fende de overgang van F-gassen

VVAKK-A, -B en -C (Vakmanschaps­

naar alternatieve koudemiddelen,

bewijs Veilig werken met Koude­

zoals propaan of ammoniak. “Deze

middelen), gelden nog tot 12 maart

plicht. Brancheorganisatie

met een online leerplatform.

6

e nieuwe certificering

|

JULI 2025

TREND

INVENTARISEN Brenda Witzier adviseert installatiebedrijven

Brenda Witzier NVKL

om goed in kaart te brengen in hoeverre de kennis van monteurs aansluit op wat er nodig is voor de certificering. “Wacht daar niet mee. Er zal veel druk komen te staan op opleiders en exameninstellingen, want duizenden kandidaten moeten straks een certificaat gaan behalen. Zorg dus dat je dit traject snel in gang zet, zodat je straks niet te laat bent en ongecertificeerde mensen in je bedrijf hebt.” Verder wijst Witzier op een subsidiemogelijkheid van Wij Techniek.

“Dat is het O&O-fonds van de installatie­ branche. Op de site van Wij Techniek is hierover meer informatie te vinden.”

2029. Vanaf die datum moet iedereen die met koudemiddelen

geldt. Tot nu is dat nog niet wettelijk vast­

werkt het nieuwe, Europese certificaat hebben. Het gaat dan om

gelegd. Voldoen aan vakbekwaamheid is nu

de certificaten A1, A2, B en C. Daarnaast zijn er nog het D- en E-cer­

nog enkel een zorgplicht voor werkgevers.

tificaat, deze zijn in de w-branche zelden nodig.

Witzier: “Monteurs die niet gecertificeerd

Met name de persoonsgebonden A1- en A2-certificaten, voor F-gas­

zijn en wel met alternatieve koudemiddelen

sen én koolwaterstoffen, zijn belangrijk voor installateurs die met

werken, moeten dus snel een certificaat halen.

airco's of warmtepompen werken. Beide certificaten zijn geldig

Dat is het huidige VVAKK B1- of B3-certificaat.

voor het werken met deze installaties, alleen bij A2 is de hoeveel­

Werk je nu nog niet met koolwaterstoffen, CO2

heid koudemiddel begrensd. Bij A1 geldt er geen grens. De certifi­

of ammoniak, maar ga je dat straks wel doen,

caten B en C zijn verplicht voor respectievelijk CO2 en ammoniak.

dan kan je ook wachten op het nieuwe Euro­ pese certificaat. Examinering daarvoor kan

TOEKOMSTBESTENDIG

vanaf maart 2026. Met dat certificaat ben je

Belangrijke verandering is ook dat specifiek voor alternatieve

toekomstbestendig.”

koudemiddelen per 29 september 2025 een certificaatplicht

LEERPLATFORM “WEES VERSTANDIG, COR”

Met dien verstande dat de nieuwe certificaten zeven jaar geldig zijn. Daarna is hercertifice­ ring nodig. Om monteurs te helpen bij het

De toch altijd goed geluimde Cor ziet een beetje op tegen de

voorbereiden op de examens, die worden

nieuwe certificering voor koudemiddelen. “Weer studeren.

afgenomen door STEK, STE of PBNA, heeft de

Er verandert al zoveel. Ik weet het niet. Als ik gewoon cv's en

brancheorganisatie een online leerplatform

leidingwerk blijf doen, dan heb ik helemaal geen

ontwikkeld. Deze zomer gaat dat online.

certificaten nodig.” Vic ziet het anders. “Je

Witzier: “Heel nuttig als voorbereiding op de

moet mee, Cor. De cv maakt langzaam

theoretische examens. Leren in je eigen tijd

plaats voor de warmtepomp. Daar-

en tempo, met korte, compacte modules.

voor moet je gecertificeerd zijn. Het is

Sommige installateurs weten al veel, anderen

verstandig en voor je eigen veiligheid.”

moeten nog het nodige leren. Alles kan. Echt

“En trouwens”, steekt Vic zijn oude

een platform voor de branche, dat naadloos

maatje een hart onder de riem. "Je

aansluit op de examens. Dankzij een 'Samen

bent een ervaren monteur, hebt

Slim-subsidie' kost het slechts 45 euro voor

overal verstand van. Jij gaat dit

een half jaar.” Ook is er een gratis online

makkelijk halen en vindt het vast

informatiepakket beschikbaar op nvkl.nl.

ook interessant."

JULI 2025 |

7

DURF JIJ DIT WEL AAN?

VERBETER JE BAAN! Kom bij ons team van vakmensen in: • Elektrotechniek • Klimaattechniek • Sanitairtechniek

• Ventilatietechniek • Beveiligingstechniek • Regeltechniek

Bekijk de vacatures op werkenbijschouten.nl

NIEUWE CERTIFICERINGSEISEN VOOR WARMTEPOMPEN: VEILIG EN DUURZAAM MET LAAG GWP-KOUDEMIDDELEN Op 11 maart 2024 is de nieuwe F-gassenverordening 2024-573 in werking getreden, waarmee de Europese Unie een duidelijke richting heeft gegeven aan het gebruik van koudemiddelen met een laag Global Warming Potential (GWP), waaronder koolwaterstoffen, CO2 en ammoniak. Deze verordening is van grote invloed op onder meer de warmtepompsector, die een cruciale rol speelt in de verduurzaming van de gebouwde omgeving en de energietransitie.

VEILIG WERKEN MET KOUDEMIDDELEN IN WARMTEPOMPEN De focus op koudemiddelen met een laag GWP brengt nieuwe veiligheidsuitdagingen met zich mee. Veel van deze stoffen zijn brandbaar, wat specifieke kennis en zorgvuldigheid vereist. De nieuwe uitvoeringsverordening uit september 2024 beschrijft de minimumeisen voor certificering. Er gelden nu ook eisen voor het werken met niet-F-gassen, zoals koolwaterstoffen, CO2 en ammoniak.

DE ROL VAN NVKL NVKL, de brancheorganisatie van koeltechnische bedrijven, speelt in Nederland een belangrijke rol bij de implementatie van de nieuwe F-gassenverordening en certificering. Samen met de sector wordt relevant opleidingsmateriaal ontwikkeld - waaronder een online leerplatform - die aansluit bij de nieuwe certificeringseisen en wordt regelgeving inzichtelijk en praktisch toepasbaar gemaakt.

NVKL zet zich daarnaast in om de veiligheid en vakbekwaamheid van installateurs te verhogen, zodat zij goed voorbereid zijn op de nieuwe eisen en veilig kunnen omgaan met brandbare en laag GWP-koudemiddelen.

DE NOODZAAK VAN INTERNATIONALE SAMENWERKING De groeiende populariteit van warmtepompen in Europa maakt internationale samenwerking op het gebied van certificering en regelgeving nog belangrijker. NVKL werkt hiervoor samen met Europese partnerorganisaties binnen AREA, de Europese vereniging van koel-, klimaat- en warmtepompinstallateurs.

Daarnaast werkt NVKL ook samen met EHPA (Europese warmtepompvereniging) aan het project Skillsafe Europe om een internationale standaard voor veilig werken met R290monoblock warmtepompen te ontwikkelen.

Ga voor meer informatie over de F-gassenverordening naar www.nvkl.nl

STORING

Gaat niet om de beste sollicitant, maar om beste kandidaat

SOLLICITANT HEEFT MAAR 1 VRAAG

WHAT’S IN IT FOR ME?

WERVING:

78 71

Laat zien wat je doet en wees trots op je werk en monteurs

% VIA SOCIAL MEDIA % VIA EIGEN PERSONEEL

Niet schrijven hoe leuk het is bij jouw bedrijf laten zien

IS EEN CV NOG ECHT NODIG BIJ EEN SOLLICITATIE?

MEESTE INSTALLATIEBEDRIJVEN ZIJN IN PR VEEL TE BESCHEIDEN

Weg met de vacaturetekst die je al 20 jaar gebruikt

Installatiebedrijf mist vaak een goede bijbaan voor 15-jarigen

GENERATIE Z WIL NIET FULLTIME WERKEN

Bron: de boeken ‘Het Recruitment Fundament’ en ‘Recruitment Unicorns’ van Arjan Elbers

JULI 2025 |

9

EVEN VENTILEREN Afgelopen jaar won Michorius Installatiebedrijf uit Haaksbergen de Publieksprijs bij de verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar. Maar stilzitten deden Pascal en Yvonne Michorius sindsdien allerminst. Met een rigoureuze verbouwing en forse stappen op het gebied van AI maken ze hun familiebedrijf klaar voor de toekomst.

YVONNE EN PASCAL MICHORIUS Eigenaren Michorius Installatiebedrijf

10

|

JULI 2025

EVEN VENTILEREN

“ZONDER AI OVERLEEF JE HET NIET ALS INSTALLATEUR” EEN COMPLEET VERBOUWDE SHOW­ ROOM EN KANTOOR. WAS DAT NODIG? Yvonne: “Ja, absoluut. Onze vorige showroom stamde uit 2011. In de wereld van sanitair en in­ stallatietechniek gaat alles zó snel dat je eigenlijk

beperken ons bewust tot een paar merken, zoals

elke tien jaar moet vernieuwen om bij te blijven.

Vaillant, Nefit, Stiebel Eltron en Itho Daalderop.

Bovendien bleek ons pand niet geïsoleerd, het

Op die manier kunnen onze monteurs honderd

gebouw stamt nog uit 1980. Dat is een contrast

procent expertise opbouwen. Je moet weten wat

als je zelf duurzaamheid hoog in het vaandel

je installeert, maar vooral ook hoe je storingen

hebt staan. We hebben alles aangepakt: isolatie,

snel kunt oplossen. Warmtepompen zijn veel

triple glas, uitbreiding kantoren en een vernieuw­

complexer dan de cv-ketels van vroeger.”

de showroom, die is ontstaan omdat we een deel van de werkplaats hebben opgeofferd.”

DOEN JULLIE OOK IETS MET ZONNEPANELEN?

IN DIE SHOWROOM ZIEN WE OOK WANDVERWARMING?

Yvonne: “Ja, we doen het nog wel, maar het is

Pascal: “Wandverwarming is een mooi alter­

aanvragen kregen, is daar nog maar 10 procent

natief voor vloerverwarming. Zeker als je een

van overgebleven. Die markt is gewoon inge­

tegelvloer of parket hebt dat je niet wil vervan­

stort. De onzekerheid rond de salderingsrege­

gen. Het systeem werkt met stralingswarmte

ling speelt daar zeker een rol in.”

echt flink teruggelopen. Waar we vroeger vele

via voorgefabriceerde platen in de muur. Je enorm. Combineer je het met vloerverwarming,

JULLIE WAREN ER VROEG BIJ MET THUISBATTERIJEN?

dan kun je de aanvoertemperatuur nóg verder

Pascal: “Al dertien jaar geleden, op verzoek van

omlaagbrengen.”

een klant. Die was erg technisch onderlegd en

levert vier centimeter in, maar het comfort is

zag de potentie van zo’n systeem. Dat trigger­

EN WARMTEPOMPEN, ZIJN DIE NOG WEG TE DENKEN?

de ons om ermee aan de slag te gaan. In die

Pascal: “De vraag naar warmtepompen is enorm

dels zijn we terughoudender geworden. Er is

gegroeid, zeker bij mensen die al zonnepanelen

veel wildgroei op de markt met zogenoemde

hebben. Maar een warmtepomp is geen stan­

plug-and-play systemen, die je via internet kunt

daardproduct. Het vraagt om vakmanschap. Wij

bestellen en zo in het stopcontact steekt. Maar

tijd speelde het onderwerp nauwelijks. Inmid­

JULI 2025 |

11

FAMILIEBEDRIJF MET VISIE Michorius Installatiebedrijf uit Haaksbergen is opgericht door vader Marinus. Inmiddels staat de tweede generatie aan het roer, met Pascal en Yvonne Michorius. De derde generatie, Mitch (20), komt eraan, zus Joanne (22) kiest voor een andere richting. Bij Michorius Installatiebedrijf werken veertien medewerkers. Het bedrijf richt zich op duurzame installatieoplossingen in de W-techniek: van warmtepompen en vloerverwarming tot sanitair en service. Geleidelijk wordt ook steeds meer elektrotechniek opgepakt. In 2024 won Michorius de Publieksprijs bij de verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar (categorie tot 25 medewerkers). De jury prees het bedrijf om zijn innovatieve karakter. “Daar zijn we nog steeds trots op”, aldus Yvonne en Pascal Michorius.

lijk. Daarom kiezen wij bewust voor een paar

HOE BLIJVEN JULLIE BIJ IN EEN BRANCHE DIE ZO SNEL VERANDERT?

kwalitatieve merken, zoals Enphase. Dat merk

Pascal: “Dat doen we via onze toeleveranciers en door

heeft niet alleen thuisbatterijen, maar ook

veel vakbladen te lezen. Daarnaast bezoeken we eve­

micro-omvormers, laadpalen én een energie­

nementen en bijeenkomsten. We maken wel keuzes.

managementsysteem (EMS). Die combinatie

We springen er alleen op als we echt denken: dit

maakt het systeem betrouwbaar én efficiënt.”

voegt iets toe aan ons bedrijf of voor onze klanten.”

JULLIE ZETTEN OOK STAPPEN OP HET GEBIED VAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE?

WELKE STAPPEN OP HET GEBIED VAN AUTO­ MATISERING HEBBEN JULLIE AL GEZET?

Yvonne: “We zien dat AI steeds belangrijker

ren via Syntess. Inkoop, voorraad, werkbonnen,

wordt. Daar hebben we een specialist voor

alles digitaal. De laatste stap was het koppelen van

ingeschakeld, Luuk Laarveld, een zzp’er in de IT.

bestellingen aan werkbonnen via de webshop van

Hij richt onze AI-processen in. Ik vind het zelf ook

leveranciers. We zetten AI steeds breder in, bijvoor­

interessant. Wat me vooral triggerde was een

beeld voor factuurverwerking, klantcommunicatie

‘Masterclass Bedrijfskunde in 1 dag’ die ik volgde

en werkvoorbereiding. Luuk heeft voor ons op maat

bij Nyenrode Business Universiteit. Daar vertelde

een AI-assistent uitgerold. Onze eigen ‘QIAI’ is een

een professor dat als je als installateur nú niet

digitale collega die documenten verwerkt, offer­

instapt, je over vijf jaar niet meer bestaat. Zonder

tes vergelijkt en straks zelfs klantgesprekken kan

AI overleef je het niet meer. Dat geloof ik echt.”

analyseren. Overigens hebben we een SLIM-subsidie

de betrouwbaarheid daarvan vinden we zorge­

Yvonne: “We zijn al jaren bezig met automatise­

van enkele duizenden euro’s ontvangen om, onder

" Warmtepompen

zijn veel complexer dan de cv-ketels van vroeger”

andere, het AI-traject voor een deel te bekostigen.”

JULLIE ZIJN ACTIEF OP SOCIALE MEDIA. WAT LEVERT DAT OP? Yvonne: “Zichtbaarheid en verbinding. We posten klantverhalen, nieuwe technieken en soms gewoon iets leuks. Op Facebook, LinkedIn en Instagram.

Daarvoor gebruik ik ook AI. Ik lever de input en laat

12

|

JULI 2025

EVEN VENTILEREN

NOOIT MEER EEN DAG KWIJT AAN FACTUREN Zestig inkoopfacturen verwerken.

Dat kostte gemiddeld een hele dag.

Totdat ICT-specialist Luuk Laarveld voor Michorius Installatiebedrijf een eigen AI-tool QIAI ontwikkelde. het door AI wat ‘romantischer’ schrijven. Mensen

Yvonne en Pascal Michorius:

reageren erop. Toen we drie ontwerpen voor

“Tegenwoordig zijn we nog maar

onze elektrische bus hadden en er zelf niet uit­

drie kwartier bezig met al die

kwamen, lieten we de lezers kiezen. Dat leverde

inkoopfacturen. Dankzij onze

honderden reacties en veel inter­actie op met

eigen digitale collega vinden

veel potentieel nieuwe klanten.”

én verwerken we documenten razendsnel. Het is precies waarom

DE KOSTPRIJZEN LOPEN FLINK OP. HOE GAAN JULLIE DAARMEE OM?

we met kunstmatige intelligentie

Pascal: “We rekenen het door in het uurtarief.

te automatiseren, kennis te borgen

We willen kwaliteit blijven leveren en garanties

en tijd terug te winnen. We moeten

kunnen geven. Liever een iets duurdere partij

in deze branche al vijf kwartier in

die je helpt, dan goedkoop en onbereikbaar.

een uur proppen. Dan is AI niet

Dat besef groeit bij klanten.”

optioneel, maar noodzakelijk.”

zijn begonnen. Om de administratie

IN VIJF JAAR VAN VIJF NAAR VEERTIEN MEDEWERKERS. WAT IS DE STIP AAN DE HORIZON?

graag in het bedrijf komt - volgt nu de E-oplei­

Yvonne: “We zitten tegen de grens aan, qua be­

ding. Zo zorgen we voor toekomstbestendigheid.”

zetting. Als we doorgroeien naar twintig mensen, moeten nog meer doen met AI. Dat kan ook.”

TOT SLOT: HOE ZIET DE TOEKOMST VAN DE MARKT ERUIT?

Pascal: “Verder zijn we een W-installateur, maar

Yvonne: “Veelbelovend. Warmtepompen, batte­

pakken we ook steeds meer de E op. Veel pro­

rijen, energiemanagement, het wordt allemaal

jecten vragen om een totaalpakket. Je ziet het

steeds belangrijker. Alleen moet de overheid

ook met warmtepompen. Daar zitten diverse

een stabieler beleid voeren en een stip op de

elektronische componenten in. Ook daar komen

horizon zetten voor vijf à tien jaar. En zich daar­

E en W samen. Onze zoon Mitch - die nu nog

aan houden. Zodat wij geen adviezen geven die

bij een ander installatiebedrijf werkt, maar later

morgen weer verouderd zijn.”

hebben we versterking nodig op kantoor of we

JULI 2025 |

13

UITGELICHT

Alle berekeningen in eigen huis

VENTILATIEBEREKENING BIJ OOSTERBERG Bij Koninklijke Oosterberg kun je ook terecht voor ventilatieberekeningen. Zo helpen we installateurs sneller en met meer zekerheid bij ventilatieprojecten.

S

teeds vaker vraagt de markt om totaal­

het juiste materialenpakket. Dat maakt ons sterker als

oplossingen, ook bij ventilatieprojecten.

totaalpartner. We zitten immers ook aan de E-kant van

Daarom levert Oosterberg ook ventilatie­

projecten.” Daarnaast scheelt het kostbare tijd voor in­

berekeningen op maat. “We willen

stallateurs die moeite hebben om zelf experts te vinden.

installateurs en eindklanten maximaal

ontzorgen”, zegt Piet Voogd van Oosterberg Klimaat & Ventilatie.

Van basis naar totaalpakket

14

Slimme samenwerking voor sneller en beter klantadvies “Bij Oosterberg combineren we de nieuwste tools met de praktijkkennis van onze eigen specialisten. Onze

“Wij combineren technische expertise met markt­

mensen zijn specifiek opgeleid om gericht advies

kennis en nemen het complete proces in eigen

te geven en precies de juiste vragen te stellen”, zegt

hand. Klanten ontvangen niet alleen een nauw­

Voogd. “Zo kunnen we klanten razendsnel voorzien

keurige berekening, maar ook een compleet

van een compleet en onderbouwd advies op maat,

materialenoverzicht én transparante prijsopgave

inclusief nauwkeurige berekeningen én levering.

vooraf. Zo weten zij precies waar ze aan toe zijn

Het resultaat: minder gedoe, sneller schakelen

en kunnen projecten sneller, slimmer en zonder

en altijd de optimale oplossing voor klimaat- en

verrassingen worden gerealiseerd.”

ventilatievraagstukken.”

Slimmer en sneller

Ook een berekening laten maken?

Door zelf berekeningen te maken voor kleinere pro­

Vraag een ventilatieberekening aan via een

jecten kan Oosterberg sneller schakelen. “We kunnen

Oosterberg-vestiging bij jou in de buurt of ontdek meer

niet alleen berekeningen leveren, maar direct ook

op oosterberg.nl/wat-doen-wij/klimaat-ventilatie

|

JULI 2025

T ES T PA N E L

Product

ROCALIBER S VAN ROTHENBERGER Merk:

ROTHENBERGER Fabrikantnummer:

1000004482 Productgroep:

KALIBRATOR/ONTBRAMER

gelijktijdig kalibreren & ontbramen van kunststof buizen De nieuwe ROCALIBER S van ROTHENBERGER helpt de gebruiker bij het dagelijks werk dankzij de 2-in-1 functie: gelijktijdig kalibreren & ontbramen van kunststof buizen. Bovendien bespaart de unieke ratelfunctie tijd om de klus te klaren. Voor grotere diameters (40-63mm) is ook de ROCALIBER L beschikbaar.

MIKE BODDE

Bodde Installatietechniek B.V.

+ Eén tool waarmee je binnen een paar +

seconden de buis ontbraamt en kalibreert De ratelfunctie, hierdoor kost het geen moeite en is deze ook in kleine of onhandige ruimtes goed te gebruiken

Werkt het product efficiënt?

Het product is erg handig in gebruik en heeft een handvat met ratelfunctie wat het nog makkelijker maakt.

Is de dubbele werking (kalibreren en ontbramen) handig in gebruik?

De dubbele werking is zeer handig in gebruik.

Zijn de verschillende diameters waarvoor het gereedschap geschikt is handig in gebruik?

Ja want je hoeft niets te verstellen of meerdere tools te gebruiken.

Zou je dit gereedschap aanbevelen?

Het product is echt een aanrader omdat dit het werk een stuk makkelijker maakt.

BERT-JAN REERINK

Reerink BV Installatiebedrijf

+ Makkelijk in gebruik + Eén stuk gereedschap voor meerdere −

diameters is handig Niet op schroefmachine te maken, kan handig zijn i.v.m. sneller werken.

JULIAN PIJNENBURG SVD

+ Alle maatvoeringen in één schraper + Je kunt in een beweging blijven draaien − −

dankzij ratel Lange lengte bij dikkere diameters Buitenmantel wordt niet geschraapt en mantelbuis kan je niet snijden

Kleur:

rood/zwart

Toepassing:

kunststof buizen

Werkgebied:

16 / 20 / 26 (25) / 32 mm

Gewicht:

280 gram

AFMETINGEN Lengte:

15 cm

Breedte:

9 cm

Dikte:

3 cm

Werkt het product efficiënt?

Heel efficiënt.

Is de dubbele functie handig in gebruik?

Ja dit is heel handig en enorm makkelijk.

Zijn de verschillende diameters waarvoor het gereedschap geschikt is handig in gebruik?

Dit is heel handig.

Zou je dit gereedschap aanbevelen?

Jazeker.

WILLEM SEINE Deltion College

+ Goed handvat + Past op vele soorten meerlaagse buizen − Enkele merken meerlaagse buizen werkt het niet bij

Werkt het product efficiënt?

Voor een keer een persverbinding maken goed te doen, maar bij een grote hoeveelheid is accugereedschap efficiënter.

Werkt het product efficiënt?

Ja.

Is de dubbele functie handig in gebruik?

Ja.

Is de dubbele functie handig in gebruik?

Zeker handig.

Zijn de verschillende diameters waarvoor het gereedschap geschikt is handig in gebruik?

Ja. Eén tool, meerdere diameters.

Zijn de verschillende diameters waarvoor het gereedschap geschikt is handig in gebruik?

Ja, één tool voor meerdere diameters.

SPECIFICATIES

ERIC MINKMAN

Verhoeve Aurora Groep

+ Makkelijk in gebruik + Handzaam − Weinig variatie met verschillen buisdiktes − De range is beperkt Werkt het product efficiënt?

Op zich wel, maar voor afbramen bij bepaalde dikte vind ik hem minder geschikt.

Is de dubbele functie handig in gebruik?

Kalibreren heb ik niet goed kunnen beoorde­ len, daar er toch een significant verschil zit in de diverse buizen die wij gebruiken.

Zijn de verschillende diameters waarvoor het gereedschap geschikt is handig in gebruik?

Jawel, maar dan vooral voor het ontbramen.

Zou je dit gereedschap aanbevelen?

Zeker, maar dan vooral vanwege het robuuste, en het daaruit voorvloeiende hufterproof karakter van het gereedschap.

OORDEEL TESTPANEL:

Zou je dit gereedschap aanbevelen?

Het is wel handig om bij je te hebben.

Zou je dit gereedschap aanbevelen?

Ja.

JULI 2025 |

15

Tot en met 31 juli kan er weer gestemd worden voor de verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar.

De verkiezing is een event van Media Vakman, naast Cor & Vic ook de uitgever van zuster­ magazine Henk & Fred. Er zijn twee categorieën: bedrijven tot 25 medewerkers en 25 medewerkers en meer. Nomineren gaat heel een­voudig: ga naar installatie­bedrijfvanhetjaar.nl en breng je stem uit op je favoriete installatiebedrijf. Bijvoorbeeld het bedrijf waar je werkt of waar je eigenaar van bent. Belangrijk is dat je een korte motivatie toevoegt, waarin je in een paar zinnen vertelt waarom je dit bedrijf

INSTALLATIEBEDRIJF VAN HET JAAR

nomineert.

NIEUW GEZICHT: MARK HARBERS Met Mark Harbers als nieuwe voorzitter van

Techniek Nederland staat de technieksector aan het begin van een innovatieve versnelling.

Harbers benadrukt dat innovatie onmisbaar is om het groeiende tekort aan technische vak­ mensen op te vangen én om de energietransitie te versnellen. “We moeten meer doen met hetzelfde aantal mensen. Dat kan alleen door fors in te zetten op technologische vernieuwing.”

OPLEVING WARMTEPOMP

In het afgelopen jaar zijn er aanzienlijk minder warmtepompen verkocht dan in het jaar daarvoor: 125.000 exemplaren ten opzichte van 179.000 stuks in 2023. Zo blijkt uit cijfers van Dutch New Energy Research (DNER). Desondanks is onderzoekbureau DNER optimistisch over 2025. “Als de trend van de eerste vier maanden doorzet, kan het niveau van 2023 opnieuw worden bereikt.” De vraag is echter of het geen tijdelijke opleving is, als gevolg van de regeling dat klanten die eind 2024 een offerte had­ den ook nog in de eerste maanden van 2025 konden profiteren van subsidies die inmiddels zijn versoberd.

16

16

|

JULI 2025

Daarbij noemt hij AI, robotisering, industrieel pro­ duceren en slimme techniek tegen netcongestie.

NIEUWS

Airco’s steeds populairder

Vic: “Wist je dat bijna 20 procent van de huishoudens in Nederland inmiddels een airco heeft? Ook Cor en ik merken dat de laatste paar jaar steeds meer airco’s worden geïnstalleerd. Dat wordt ook onderstreept door de verkoopcijfers van onderzoeksbureau DNER. Afgelopen jaar waren dat er zo’n 268.000 en

KRITISCH OP WARMTEPOMP

Monteurs zijn kritisch als het gaat om de warmte­ pomp. Ze vrezen dat hun werk daardoor een­ toniger en fysiek zwaarder wordt. Zo blijkt uit

in 2025 is de verwachting dat dit aantal naar 306.000 stijgt. Volgens DNER is er een groeiende behoefte aan koeling. Ik geef de klant trouwens altijd het advies mee om de airco in de zomer niet te koud te zetten. Mijn tip: zet de airco op

een onderzoek van TNO onder zeven grote

warme dagen niet meer dan 5 tot

installatiebedrijven. Warmtepompen zijn vaak

7 graden kouder dan buiten!”

zwaarder dan de gewone cv-ketels. Zeker nu ze steeds vaker volledig prefab uit de fabriek rollen.

Monteurs ervaren het tilwerk als een groeiende zorg. Daarnaast zijn ze kritisch over de trend om taken als plaatsing en onderhoud meer op te splitsen, waardoor het werk minder uitdagend is.

BEDRIJFSKUNDE IN 1 DAG DOOR TECHNIEK NL Techniek Nederland houdt in samenwerking met Business Universiteit Neyenrode op vrijdag 3 oktober weer een ‘Masterclass Bedrijfskunde in één dag’. De dag is bedoeld voor directeur-eigenaren en managers

21% MEER WINST IN 2024

De installatiebranche heeft 21 procent meer winst

van kleine en grote bedrijven in de

gemaakt in 2024 dan in het jaar daarvoor. Dat blijkt

installatiebranche en alleen toegankelijk voor

uit de Benchmark van Bol Adviseurs onder tachtig

leden van Techniek Nederland. In één dag

installatiebedrijven. Dit is het twaalfde jaar op rij dat

krijg je de nieuwste bedrijfskundige inzichten,

de branche weer betere cijfers laat zien. Volgens

waarmee je (nog) meer rendement uit je

accountant Stefan van Maasakkers van Bol Adviseurs

bedrijf kunt halen. Je gaat met een rugzak

komt dit in de eerste plaats doordat installateurs

vol tips en praktische handvatten naar huis.

gewoon hogere tarieven durven te vragen. Daarnaast

Onderwerpen die aan bod komen zijn onder

zien we dat installateurs zich meer zijn gaan

andere leiderschap, talentmanagement,

specialiseren. Ook dat zorgt voor hogere tarieven.

marketing, ondernemerschap en strategie.

Aandachtspunt blijft volgens Van Maasakkers de

Kijk voor meer info op de site van

alsmaar stijgende kostprijs. In 2024 kwam die uit op

Techniek Nederland of scan

83,90 euro per uur. De verwachting is dat deze in 2025

de QR-code.

verder stijgt naar zo’n 89 euro.

JULI 2025 |

17

“VEILIG WERKEN MET KOUDEMIDDELEN VAN LEVENSBELANG” Elders in deze Cor & Vic legt Brenda Witzier van NVKL uit wat er gaat veranderen in de certificering voor F-gassen en natuurlijke koudemiddelen. Alle installateurs die hiermee werken moeten daarvoor de komende tijd nieuwe certificaten gaan behalen. Dat zorgt ook voor hectiek bij de examenbureaus. “Maar het is goed dat dit gebeurt”, zegt examinator Ramon Ketelaar van STEK.

1

RAMON, DIE OUDE CERTIFICERING WAS TOCH PRIMA?

certificaat geldt voor het

“Precies. Door de geleidelijke uit­

leven. Je mag altijd blijven

fasering van de synthetische F-gas­

sleutelen, ook al ben je er

sen krijgt de traditionele monteur

vooral goed dat iedere zeven jaar

koudemiddel is extreem brandbaar.

een hercertificering verplicht

veren. Dus een monteur moet zich heel goed bewust zijn van de risico's.

De basisvaardigheden in het examen

2

doen. Dat is verstandig.”

wordt. Het huidige F-gassen-­

“En ook dat is nodig. Ik vind het

wing is heel goed. Kijk, zo'n natuurlijk

beetje kan een groot gevaar ople­

jaar een toets van bekwaamheid

EN INEENS MOETEN ZE DUS OOK ALLES WETEN OVER ALTERNATIEVE KOUDEMIDDELEN?

“Nee, dat vind ik niet. Deze vernieu­

En je ruikt het niet. Zelfs een klein

18

MAAR VOOR DE ALOUDE F-GASSEN VERANDERT OOK ALLES.

een hele tijd uit. In de automotive

straks hoe dan ook te maken met

gaan erover dat je de veiligheid

is dat ondenkbaar, daar moet de

alternatieve middelen. In de nieu­

van jezelf en je omgeving kan waar­

APK-keurder zelfs om de twee jaar

borgen. Als je goed leert werken

zijn papiertje opnieuw halen.

met brandbare koudemiddelen,

Straks moeten monteurs die met

dan sluit je de risico's uit.”

F-gassen werken ook iedere zeven

|

JULI 2025

3

we certificaten worden de F-gassen en natuurlijke middelen gecombineerd.

Dat is ook heel goed. Zo gaan

8 VERHITTE VRAGEN

7

we risico's uitsluiten. Monteurs hoe­

certificaat haalt en je hobbelt maar

ven ook niet tegen het examen op te

gewoon door? En er gaat een keer

zien, de echte vakmensen weten al

wat mis? Dan ben je de pineut.

veel. En het examen is gewoon heel

Want als het misgaat met brand­

nu al vijf. En dat worden er nog

nuttig.”

bare middelen, dan kan het goed

meer. Ook het aantal examinatoren

misgaan. Dat wil toch niemand? En

groeit snel, onlangs hebben zich

zoals ik al zei, het is straks simpel­

er intern bij ons nog zes gekwalifi­

weg allemaal verplicht. Dus geen

ceerd. Het betekent trouwens ook

discussie mogelijk.”

druk op de opleidingscentra, want

HUH, ZIEN MONTEURS ER TEGENOP DAN?

4

“Ja, veel monteurs zijn erg zenuwachtig. Dat is onnodig.

gen dat je aan het eind van de dag

MAAR KOMEN MONTEURS NOU BIJ JULLIE OMDAT HET MOET, OF OMDAT ZE ZELF WILLEN?

weer veilig in je bus naar huis zit.

“Beide. Ik denk eigenlijk dat ieder­

Dat je de skills en kennis hebt om de

een het belang wel inziet. Maar

Het doel van de examens is simpel: jij moet ons overtui­

veiligheid van werken met koude­ middelen juist te kunnen inschatten.

Serieuze, ervaren monteurs kunnen dat. Die hoeven echt niet bang te zijn dat ze het niet halen.”

5

MAAR ZE MOETEN WEL AAN DE BAK, TERWIJL ZE GEEN TIJD HEBBEN.

“Snap ik. Ook ik hoor best veel

6

maar dat lukt. Tot voor kort hadden we bijvoorbeeld één locatie voor B1-examens,

daar nemen wij de examens af. Op die momenten zijn de ruimtes en machines niet beschikbaar voor les.

Dus de druk zit erop, maar we gaan dat fixen.”

werken en dat betekent geen

WORDT ER STRAKS EIGENLIJK WEL GEHANDHAAFD OP DIE CERTIFICATEN?

omzet. Terwijl ze al zo druk

“Jazeker! Door de Inspectie Leef­

je moet een cursus volgen, examen doen. Dan kan je niet

zijn. Dat schuurt, dat begrijp ik.

omgeving. Die instantie doet dat

Maar het gaat om veiligheid en

nu ook al. En dat is nodig.

kennis. Ga je niet mee, dan mis je straks de boot. Ook dat beseft iedereen langzaamaan wel.”

8

We kunnen wel allemaal de veiligheid zo belangrijk vinden, als niemand hand­

haaft, dan heb je altijd types die

nou? Maar dit zijn de feiten, daar

DUS HET LOOPT FLINK STORM BIJ STEK?

moeten we in mee. Ik zet ze ook

“Dat begint zeker. We moeten

zeker met risicovol materiaal als

voor het blok. Wat als je geen

daarvoor ook alle zeilen bijzetten,

deze koudemiddelen.”

monteurs klagen. Waarom moet dat

zich niet aan de regels houden. Dat moeten we hoe dan ook voorkomen,

“COWBOYS KRIJGEN HET LASTIG” Examinator Ramon Ketelaar is niet alleen blij met de komende certificering voor koudemiddelen, hij verwacht ook dat de vernieuwing zal leiden tot meer duidelijkheid in de sector. Hoe zit dat, wil Cor weten. Ramon: “Er zijn best veel installateurs die hun werkgebied verleggen van zonnepanelen naar warmtepompen, omdat daar nu veel vraag naar is.

Maar straks kan je die overstap niet zomaar meer maken. Je moet op een verantwoorde manier met koudemiddelen kunnen omgaan en mag dus niet meer onvoorbereid met warmtepompen werken.

Heel verstandig dat er certificaten én handhaving zijn, straks. Zonder certificaat geen koudemiddelen, dus cowboys krijgen het lastig. Vakmanschap maakt straks het verschil.” Cor en Vic knikken.

“Dus zonder aantoonbaar vakmanschap mag je niet werken in de koudetechniek? Helder.”

Ramon Ketelaar (rechts) examinator bij STEK JULI 2025 |

19

Marjet Rutten

GASLOOS DOUCHEN DOOR WARMTEBATTERIJ Marjet Rutten noemt zichzelf transitieregelaar, een aanjager van vernieuwing in de bouwsector. Als specialist in innovatief, duurzaam en industrieel bouwen kijkt ze kritisch naar de woningbouw in Nederland. Ze ziet dat industrieel bouwen toeneemt en het belang van duurzaamheid groeit. Cor en Vic bezoeken Marjet in haar woonboerderij in Leerdam.

20

|

JULI 2025

OV E R D E V LO E R Infraroodpanelen op de eerste verdieping

“Ben je anders naar de bouwsector gaan kijken?”

C

or en Vic rijden in Leerdam het erf op van de rietgedekte woonboerderij uit 1866. “Denk je echt dat ze dit verwarmt met alleen een warmtepomp?”, vraagt Cor zich af. Vic knikt:

“Marjet Rutten heeft hier bijna alles verduurzaamd.”

Marjet Rutten ontvangt de mannen enthousiast. Als transitieregelaar slaat ze bruggen tussen innovatie en praktijk in de bouwsector. Naast haar werk als specia­ list innovatief en duurzaam bouwen, geeft ze lezingen en adviseert ze organisaties over verduurzaming. “Ik

Dat bleek een gouden greep. Inmiddels draait er hier

vind het leuk om in een sector te werken die tastbare

alweer jaren een hybride warmtepomp. Die doet het

dingen maakt en resultaatgericht is. Daarom ben ik in

zo goed dat we nauwelijks nog gas gebruikten, alleen

de bouw terechtgekomen”, vertelt Marjet.

voor warm tapwater. Met de NEStore kunnen we

Huis in slechte staat

helemaal van het gas af.”

In 2011 kocht ze samen met haar partner de boerderij.

Infrarood

“Het huis was in slechte staat. Je keek aan de binnen­

Cor vraagt zich af wat de infraroodpanelen op de eerste

kant tegen het rieten dak aan. We hebben muren, dak

verdieping dan nog toevoegen. Marjet: “Die voegen

en vloeren geïsoleerd, kozijnen vervangen en duurzame

vooral comfort toe op momenten dat het echt nodig is.

technieken geïnstalleerd, zoals ledverlichting, een dou­

Ze geven directe stralingswarmte af, zoals de zon, waar­

che-wtw en infraroodverwarming boven. Op het dak

door het snel aangenaam aanvoelt, zonder dat je de hele

werden achttien oudere zonnepanelen vervangen door

ruimte hoeft op te warmen. Ideaal voor kamers die je af

58 nieuwe, die jaarlijks ongeveer 17.000 kWh opwekken.”

en toe gebruikt, zoals een werkkamer of badkamer.”

Ze wilde direct helemaal gasloos worden, maar liep

Is ze de laatste jaren anders naar de bouwsector gaan kij­

tegen praktische bezwaren aan. “Installateurs vonden

ken, vraagt Vic. “Weet je, er is voldoende innovatiekracht,

in 2011 een warmtepomp voor zo’n oude boerderij te

maar de daadwerkelijke implementatie, oftewel toepas­

spannend. Dus ik kocht een nieuwe cv-ketel. Maar ik

sing, blijft lastig. Als er werk genoeg is, kiezen installateurs

heb wel loze leidingen gelegd, zodat we een warm­

liever voor bekende oplossingen. Daar is nog werk te

tepomp later eenvoudig zouden kunnen aansluiten.

verzetten. Het begint allemaal met intrinsieke motivatie

JULI 2025 |

21

PO-ADV-190X136MM.indd 1

02-06-2025 15:22

STEK, dé one-stop-shop voor persoons- en bedrijfscertificering in de koude, klimaaten warmtepompsector.

Let op!

Overgang sregeling tot 29 ma art 2026 Check w at dit voo r jou betek ent!

WERK JIJ MET KOUDEMIDDELEN?

Vanaf 29 september 2025 treedt de certificeringsverplichting in werking

OV E R D E V LO E R

De NEStore warmtebatterij

bij de installateur: liefde voor innovatie, maatschappelijke

Marjet twijfelt niet: “Jazeker. We hebben de gasketel

verantwoordelijkheid en toekomstgerichtheid.”

nog wel, maar ik verwacht hem binnenkort definitief

Tapwater met NEStore

uit te schakelen.”

Nog niet zo lang geleden zette Marjet een volgende

Thuisaccu’s

stap naar gasloos wonen: het tapwater. Daarvoor koos

Sinds februari beschikt de familie ook over twee thuis­

ze de NEStore, een innovatieve warmtebatterij die

accu’s met een gezamenlijke opslagcapaciteit van 30

zonne-energie omzet in warm water. Newton Energy

kilowattuur. “In deze periode gebruiken we daardoor ’s

Solutions adviseerde haar daarbij. Vic is heel nieuws­

avonds geen stroom meer van het net. Wat we overdag

gierig. Marjet: “De NEStore is geen boiler, maar een

opwekken, slaan we op in de accu’s en gebruiken we

slimme warmtebatterij die overtollige zonnestroom

later op de dag, bijvoorbeeld voor de tv en het laden van

omzet in warm water van 110 graden. Dankzij vacuüm­

de auto. Overigens denk ik dat een batterij financieel al­

isolatie blijft dat water dagenlang warm en kun je zelfs

leen interessant is met een dynamisch energiecontract.”

op bewolkte dagen douchen op zonnestroom die

Cor vraagt of een thuisbatterij noodzakelijk wordt als de

komt van de zonnepanelen. Je gebruikt het via een

salderingsregeling stopt. “Ik zie niet altijd de oplossing in

warmtewisselaar: koud leidingwater stroomt langs

individuele batterijen per woning. Collectieve opslag in

het hete water in de NEStore en wordt zo direct opge­

de wijk biedt meer kansen. Maar opslagtechnologieën

warmd tot douchetemperatuur.”

ontwikkelen zich razendsnel en kunnen dan belangrijk

Marjet straalt: “Ik kan nu heerlijk lang douchen zonder

worden.” Het bezoek zit erop. Cor en Vic vertrekken

schuldgevoel. Ik douche nu letterlijk van de zon.” Vic is

geïnspireerd. Vic: “Die duurzame toekomst komt wel

nieuwsgierig of ze nu ook helemaal van het gas af kan.

goed, als iedereen zo denkt als de familie Rutten.”

LOZE LEIDINGEN: GOUDEN GREEP Marjets belangrijkste tip bij verbouwen: leg loze leidingen aan! Marjet Rutten: “Het heeft me enorm veel gemak opgeleverd. We konden de zonnepanelen, de warmtepomp en de NEStore daardoor aansluiten zonder breekwerk.

Dat scheelde enorm veel kopzorgen en kosten achteraf.

Ook boven de kookplaat ligt een loze leiding, mocht ik ooit nog een afzuigkap willen ophangen. Boven hebben we leidingen klaargelegd voor eventuele radiatoren, voor het geval de infraroodpanelen niet voldoende zouden zijn. Zelfs naar de schuur ligt een dikke loze leiding voor elektra. Je weet nooit wat er nog komt. Je bent hiermee echt klaar voor de toekomst!”

JULI 2025 |

23

DE GROOTSTE KANSEN LIGGEN IN DE ZIJ-INSTROOM ’’ PAUL GIJSBERS Docent werktuigkundige installatietechniek 24

|

JULI 2025

C V VA N

CV VAN PAUL GIJSBERS (48)

BEDRIJF

JULLIE GEVEN LES AAN ZIJINSTROMERS OP ZATERDAG. WAAROM?

heeft een andere achter­

“Omdat het past bij de doel­

grond, ervaring en leervraag.”

daar ook energie van terug. Je moet enorm differentiëren: iedereen

Summa Eindhoven

groep. Zij-instromers zitten in een

FUNCTIE

al werk, een gezin en verantwoordelijk­

Docent

heden. Ze willen zich omscholen, maar

IS HET KOSTENTECHNISCH NOG EEN UITDAGING VOOR WERKGEVERS?

wél gewoon vijf dagen beschikbaar

“Het kost werkgevers jaarlijks zo’n 2500

OPLEIDING

blijven voor hun werkgever. Door de

euro extra om de opleiding op zaterdag

lesdag op zaterdag blijft hun werkweek

te volgen. Maar die investering betaalt

kundige installatietechniek

intact én krijgen ze serieus onderwijs.”

zich snel terug. De medewerker is vijf

ZWEMDIPLOMA

sneller op en is daardoor eerder inzet­

A en B

IS DE ZATERDAG DAN ECHT BETER DAN EEN AVONDLES? ‘’Ja. We hebben het geprobeerd met

voordeliger.’’

WERKERVARING

avondonderwijs, maar dat werkte niet.

Van lts naar hbo werktuig­

verwarmingsbranche, loodgieter, projectleider, praktijkopleider en -instructeur en docent werk­

andere levensfase: ze hebben vaak

dagen productief, pakt de praktijk

Na een lange werkdag vielen studenten soms letterlijk in slaap. En dan

tuigkundige installatietechniek

moesten ze nog naar huis

HOBBY’S

verantwoord. Op zaterdag

Muziek maken, wandelen en lezen WEKKER

rijden. Niet veilig en niet is iedereen fris. Dat merk je meteen aan de energie en motivatie in de klas.”

sterk groepsgevoel.”

Kwart voor 7 (ook op zaterdag) ONTBIJT

“Van acht uur tot kwart over één. Dan

STERKE EIGENSCHAP

WERKEN JULLIE OOK MET KLEINE KLASSEN?

“Op zaterdag “Ja, bewust. In plaats van is iedereen 24 studenten, heb ik er soms maar vier. Dat maakt fris, dat het echt maatwerk. Ik kan merk je per persoon kijken: wat heb jij nodig om verder te meteen” komen? Je krijgt ook een

VAN HOE LAAT TOT HOE LAAT IS DE LESDAG?

In de auto een boterham

baar. Als je het doorrekent, is het juist

heb je nog een hele middag en zondag

VRAAGT LESGEVEN AAN ZIJ-INSTROMERS EEN ANDERE AANPAK?

over. Het is goed vol te houden.”

“Absoluut. De gemiddelde zij-instromer is rond de 30 jaar, sommigen zelfs ouder.

Er willen zijn voor de student

HOE REAGEREN ZIJ-INSTROMERS OP DEZE AANPAK?

Ze hebben vaak al een carrière gehad

MINDER GOED IN

“Heel positief. Natuurlijk is het een

andere benadering beter. Ze doen op de

investering, drie jaar lang je zaterdag­

werkvloer veel praktijkervaring op, dus

zo goed loopt met een student

ochtend opofferen, maar ze doen het

wij vullen vooral de theorie en achter­

voor zichzelf. En ze zien wat het oplevert:

grondkennis aan.”

VAKLITERATUUR

kennis, praktijkervaring én toekomst­

Accepteren en loslaten als het niet

Henk & Fred, Vihamij (groot­ handel), Cor & Vic en LinkedIn CV OF WARMTEPOMP Hybride (dus beide)

in een ander vakgebied. Dan werkt een

perspectief.”

WAT MAAKT DEZE DOELGROEP ZO INTERESSANT?

JIJ GEEFT DUS OOK ELKE ZATERDAG LES. HOE IS DAT VOOR JOU?

“Ze zijn serieus. Ze willen het echt. Dat

“Pittig. Ik ben de spil van de zaterdag,

En het is mooi om te zien hoe snel ze

dus het vraagt veel energie. Maar omdat

groeien. Ze hebben vaak al een basis,

de studenten zo betrokken zijn, krijg ik

dus het tempo ligt hoger.”

zorgt voor een heel andere dynamiek.

JULI 2025 |

25

(www.brl‑100.nl)

Team Kalibratiebus

Kalibratiebus

Kolibrie Kalibratie

Team Kalibratiebus is een combinatie van Kalibratiebus, BRL‑100 en Kolibrie

Kalibratie van meetinstrumenten Mogelijkheden꞉

opsturen naar Almere en binnen 5 werkdagen weer bij u terug

(Kalibratiebus / BRL‑100 / Kolibrie Musicalstraat 3B 1323 VR Almere)

op afspraak brengen en na ca 2 uur weer ophalen op afspraak voor / na kantooruren brengen en afhalen in de pakketkluis met uw persoonlijke code op afspraak op locatie (min. 10 meetinstrumenten) Wij zijn leverancier van o.a.

Adv-190x136+3mm-Liggend-ENERGIE-Exposanten-Cor&Vic-v2 Team Kalibratiebus Musicalstraat 3B 1323 VR Almere +31 (0) 36 3035230

­ ­ ­ ­

C V VA N

ZIJN JULLIE UNIEK MET DEZE ZATERDAGVARIANT?

goed naar wat er leeft bij de bedrijven waar

“Voor zover ik weet wel. Maar het werkt,

ke tools, technieken en kennis hebben we

omdat het maatwerk is. Studenten

nodig? Dan probeer ik dat in huis te halen

mopperen misschien weleens dat het op

en mee te nemen in het programma.”

onze studenten werken. En ik kijk altijd: wel­

zaterdag is, maar ze zien allemaal dat het ze verder helpt.”

WAT IS HET MEEST ONDERSCHATTE ONDERDEEL VAN JOUW WERK?

INSPRAAK DOCENTEN IN ONDERWIJS Paul Gijsbers ziet het als zijn missie om de kloof tussen onderwijs en praktijk te

“Vooral in de zij-instroom. Daar zit nu de urgentie én de snelheid. Die mensen willen

“Klassenmanagement. Iedere

iets, kunnen iets en zijn hard nodig in de

student is anders. Daarnaast is

branche. Maar we mogen het reguliere

het contact met het bedrijfsleven

techniekonderwijs zeker ook niet vergeten.”

essentieel. Dat moet wel van twee

dichten. Hij pleit voor meer

wij het niet alleen. We hebben

WAT IS JOUW DROOM VOOR HET VAKGEBIED?

input nodig vanuit de praktijk.

“Dat scholen en bedrijven écht nog meer

Ik zou willen dat die verbinding

samen gaan optrekken. Vraag als bedrijf

structureler is.”

eens: wat kan ik betekenen voor het onder­

kanten komen. Als school kunnen

inspraak van docenten én studenten in het onderwijsbeleid en roept bedrijven op hun verantwoordelijkheid te nemen. “Als school kunnen we het niet alleen”, zegt hij.

Het bedrijfsleven moet meedenken, meedoen en scholen actief voeden. Zijn wens? Dat scholen en bedrijven samen optrekken, de verbinding zoeken en ook landelijk beleid mee helpen vormgeven – om zo het techniekonderwijs sterker, actueler en beter toekomstbestendig te maken.

WAAR LIGGEN VOLGENS JOU DE GROOTSTE KANSEN IN TECHNIEKONDERWIJS?

wijs? Geef gastlessen, deel kennis en denk

HOE BLIJF JIJ ZELF BIJ IN DIT SNEL VERANDERENDE VAKGEBIED?

mee over het curriculum. We hebben elkaar nodig. Alleen dan kunnen we dit vakgebied sterk en aantrekkelijk houden.”

“We toetsen in de praktijk en dat is uniek. Studenten werken met de nieuwste installaties en ik kijk mee. De praktijkopleiders zijn er­ bij, dus ik zie direct wat er speelt.

Dat zie ik ook als mijn eigen bijscholing. Daarnaast bezoek ik vakbeurzen, blijf ik actief op Lin­ kedIn en volg ik zelf cursussen.”

HOE ZORG JE DAT ONDERWIJS EN PRAKTIJK GOED OP ELKAAR BLIJVEN AANSLUITEN? “We proberen zoveel mogelijk bij de praktijk aan te haken. De lessen sluiten aan op wat ze op de werkvloer tegenkomen. Ik luister

JULI 2025 |

27

D E O P L E I D I N G VA N

Pascal ten Zijthoff, van docent naar W-monteur

“ KAN IEDEREEN ZO’N SWITCH AANRADEN” Na jaren in het onderwijs en bedrijfsleven gooide Pascal ten Zijthoff (33) het roer radicaal om.

Hij verruilde zijn kantoorbaan voor een niveau 3-opleiding werktuigkundige installatietechniek.

Pascal ten Zijthoff

Nu combineert hij werken met leren. ‘’Ik kan het iedereen aanraden die overweegt om te wisselen van loopbaan."

VAN DOCENT NAAR MONTEUR. WAAROM DEZE SWITCH?

JE VOLGT DE BBL-OPLEIDING OP ZATERDAG. HOE BEVALT DAT? “Het bevalt goed. Doordeweeks werken en op zaterdag

"Ik wilde met mijn handen werken. Als docent werk

ga ik een halve dag naar school, bij het Summa College in

je veel voor het bord en achter een laptop. Mijn

Eindhoven. Met een avondopleiding zou ik me minder

hart ligt bij actief bezig zijn. Die verandering was

kunnen concentreren na een lange werkdag. Mijn werk­

spannend, maar ik sta volledig achter mijn keuze."

gever, WTB uit Son, vindt het ook fijn: daar kunnen ze me door­deweeks vijf dagen inzetten.’’

HOE KWAM JE EROP OM VOOR DE TECHNIEK TE KIEZEN? “Mijn vriendin kocht een huis en ik vond de bad­

JE DOET NU EEN DRIEJARIGE OPLEIDING IN TWEE JAAR. GAAT HET JE ZO MAKKELIJK AF?

kamer niet mooi. Toen ben ik zelf begonnen met

"Met mijn hbo-achtergrond gaat het me goed af. Ik vind de

klussen, via YouTube. Dat beviel zo goed dat ik

stof interessant, dus dat helpt ook mee. Maar voor iemand

besloot volledig voor de techniek te kiezen.’’

met een ander opleidingsniveau kan het lastiger zijn. Dat verschilt per persoon."

WAAROM SPECIFIEK DE W-KANT? heel interessant. Niet met een plan vooraf, het

WAAR LEER JE HET MEEST, OP SCHOOL OF IN DE PRAKTIJK?

liep zo. De W-kant is bovendien breed – warmte­

"De combinatie. Op je werk leer je hoe je iets maakt. Er is

pompen, gas, water – en wordt steeds breder.”

vaak te weinig tijd om uit te leggen waarom. Op school leer

“Ik was bezig met douche en toilet en vond dat

je de theorie: waarom gebruik je dit type bocht en niet een andere. Dat helpt om het in de context te plaatsen."

HOE ZIT DAT FINANCIEEL? BEN JE EROP ACHTERUIT GEGAAN? “Ja, in eerste instantie lever je financieel wel wat in. Maar ik merk dat je ook snel wel weer groeit. Daar ben je natuurlijk zelf verantwoordelijk voor. Ik zat snel weer op het oude niveau.’’

WAT IS JOUW STIP OP DE HORIZON? "Ik ben helemaal niet zo ambitieus. Als ik het naar mijn zin heb, dan zit ik prima. Ik wil me gewoon verder ontwikkelen tot W-monteur in de brede zin van het woord."

28

|

JULI 2025

D E B U S VA N

IK HOUD WEL “ VAN EEN KNAPPE BUS” Hij is alweer toe aan zijn derde bus in dienst van Schouten Techniek in Zwaag. Meindert Buijsman (27) is blij met zijn Ford Transit Custom 2024.

Meindert Buijsman van Schouten Techniek

Al reed zijn voorganger - eveneens een Ford Transit - toch ook wel erg lekker.

M

eindert werkt inmiddels zeven jaar bij

Wat Meindert verder nog belangrijk vindt aan een bus?

totaalinstallateur Schouten Techniek

“Ik vind het belangrijk dat het een knappe bus is, met

in Zwaag. Hij houdt zich als W-instal­

een beetje uitstraling. Die lekker rijdt en goed voelt.

lateur bezig met duurzame installaties.

Natuurlijk heb je altijd wat te wensen, maar deze bus

“Ik begon hier met particuliere montage, maar

met mooie Schouten-bestickering mag er zijn.”

houd me tegenwoordig breder bezig, bijvoorbeeld

Meindert is tevreden met zijn bus, al plaatst hij ook

met regeltechnische installaties. Vandaag werk ik

kanttekeningen. “In de oude bus had ik een stoel die ik

bijvoorbeeld in Amsterdam aan ons eigen SELWO-­

kon verstellen en een armleuning. Nu niet meer, dat is

systeem, waarmee we warmwatervoorziening voor

jammer. Maar verder is het een prima bus. Weet je wat

woongebouwen energiezuiniger maken.”

het is, een bus moet je inrijden en na een jaar kan ik

Toen hij net voor corona binnenkwam bij Schouten

eindelijk zeggen dat deze bus eigen voelt.”

Techniek, kreeg hij al snel een eigen bus toegewezen.

“Ik was pas 19 en mocht gaan rijden in een Citroën

VIC: “HANDIG OM LATER ACCU IN TE BOUWEN”

Berlingo. Twee jaar later werd deze al ingeruild voor een gloednieuwe Ford Transit Custom. Daar sprak

Vic kan wel genieten van de Ford Transit Custom.

vertrouwen uit. Ik vond het fantastisch.”

“Ik vind de uitstraling mooi. Modern en toch stijlvol.

Vorig jaar maakte zijn oude Transit plaats voor een

De handige zijdeur zorgt ervoor dat je goed

nieuwe dieseluitvoering. “Ik rijd 25.000 kilometer

bij de gereedschappen kunt, maar ook

per jaar. Te veel om nu al elektrisch te gaan rijden.

dat de lades snel bereikbaar zijn.” Vic be-

Al is Schouten Techniek wel een duurzaam bedrijf.

grijpt dat Meindert nog niet rijdt in een

Wij hebben ook elektrische bussen en deze Transit

elektrische uitvoering. “Wanneer je zó veel

is voorbereid voor een accu in de toekomst.”

kilometers per jaar rijdt in zo’n volge­laden

Inrichting

bus, dan moet je constant bijladen. Gelukkig voldoen nieuwe dieselbusjes zoals

Iedere monteur heeft bij Schouten invloed op de

deze Transit aan de Euro 6-emissienorm,

inrichting van de bus, vertelt Meindert. “We krijgen

zodat je toch grote steden zoals

allemaal een standaardstelling, die we vervolgens zelf

Amsterdam in mag rijden. En handig

mogen aanpassen. Ik heb bijvoorbeeld een kleine

dat je er in de toekomst toch een accu in

kopstelling gemaakt, waar de gereedschapkist onder

kunt laten bouwen. Mocht je dat

staat en de voorraadkist een plek heeft gekregen.”

willen natuurlijk.”

JULI 2025 |

29

Nieuwe hoofdkantoor Fugro gaat voor BREEAM Outstanding

KLIMAAT EN COMFORT GAAN HAND IN HAND In Nootdorp verrijst een hoofdkantoor waarin techniek, duurzaamheid en gebruikersgemak samensmelten. Met klimaatplafonds, een WKO-installatie op aardenergie, hergebruik van regenwater en slimme aansturing. Cor en Vic zijn benieuwd hoe den Doorn Totaalinstallateurs dit ‘klusje’ aanpakt.

30

|

JULI 2025

P R OJ ECT

JULI 2025 |

31

HOUTEN LAMELLEN VAN BAMBOE De klimaatplafonds in het nieuwe Fugro-hoofdkantoor zorgen voor verwarming, koeling én ventilatie. In de kantoorruimtes zijn ze weggewerkt in een strak, onzichtbaar ontwerp. In het restaurant en de vergaderruimtes krijgt

C

het plafond extra karakter: or en Vic melden zich om 9 uur bij

Dat dit gebouw uitblinkt

daar komen houten lamellen

de poort van de grote bouwput

blijkt ook wel uit de People’s

van bamboe en fraaie vilten

in Nootdorp. Sander Nederend,

Choice BREEAM Award die

lammelen onder te hangen.

projectleider voor de W-installaties

het ontwerp al heeft opge­

Die zijn naast deels akoestisch

bij Den Doorn Totaalinstallateurs, wacht de

leverd. Jan: “Dat betekent

ook esthetisch, maar wel slim

mannen op. “Bij dit nieuwe hoofdkantoor van

dat we hier over elk detail

doordacht. Ze zorgen voor

Fugro komt alles samen wat je als installateur

nadenken”, zegt Jan. “Zelfs

warmte en sfeer, zonder dat

maar kunt wensen”, zegt Sander. “Grote syste­

de verlichting rondom het

ze de techniek in de weg zitten.

men, slimme technieken, aandacht voor com­

terrein wordt 's nachts ge­

“Alle roosters zijn precies

fort en een extreem hoge duurzaamheidslat.”

dimd, in verband met licht­

tussen de bamboestroken

Ook collega Jan van der Schoot sluit even later

hinder voor omwonenden,

gepositioneerd”, zegt Sander

aan. Jan is teamleider/projectmanager op het

vogels en vleermuizen.”

Nederend. “Zo blijft de wer-

gebied van de elektrotechniek. Den Doorn

32

king optimaal én krijgt de

Totaalinstallateurs verzorgt de complete

Atrium

elektrotechnische en werktuigbouwkundige

Vic ziet een tekening in de

installaties: van verlichting, klimaat en laad­

bouwkeet hangen en wijst

infra tot energiesturing en waterbehandeling.

op de structuur van het

Alles is gericht op één ambitie, het gebouw

gebouw: vier vleugels met een centraal

moet voldoen aan BREEAM Outstanding.

atrium. “Slim bedacht, dat atrium. Veel licht

BREEAM is een internationaal keurmerk

en een natuurlijke verdeling van lucht.”

voor duurzame gebouwen. Outstanding is

Cor en Vic mogen meteen mee voor een

de zwaarste categorie en slechts weggelegd

rondje door het bedrijf. Sander laat eerst de

voor gebouwen die op álle vlakken uitblinken.

klimaatplafonds zien. In de kantoorvleugels

|

JULI 2025

ruimte een uitstraling die past bij de sfeer van het gebouw.”

P R OJ ECT

Jan van der Schoot en Sander Nederend Den Doorn Totaalinstallateurs

en het grondlaboratorium worden deze

bouwen het systeem toekomstgericht. Er is

overal toegepast. Die zorgen niet alleen voor

ruimte om op te schalen naar één megawatt.”

verwarming en koeling, maar ook voor venti­

In het atrium wordt gebruikgemaakt van

latie door middel van roosters. “Alles zit mooi

vloerverwarming en -koeling. Voor ventilatie

weggewerkt”, zegt Sander. “Zelfs de roosters

zijn vier luchtbehandelingskasten geplaatst,

Als het lange tijd droog is, blijft het water op het dak

zie je niet meer terug.”

elk met warmteterugwinning, verdeeld per

Cor knikt: “En het werkt allemaal

bouwdeel. In het atrium zijn meerdere maat­

apart per ruimte?”

regelen genomen om het binnenklimaat

“Ja”, antwoordt Sander. “Medewer­

beheersbaar te houden, met oog voor

kers kunnen via QR-codes straks

comfort én energie. Sander: “Bovenop het

zelf temperatuur en verlichting

glazen dak zijn 218 zonweringen geplaatst die

regelen. En als er ooit wanden

automatisch reageren op zonintensiteit. Aan

worden verplaatst, schuift de

de gevels zit naast buitenzonwering aan de

techniek moeiteloos mee. Dat is

binnenzijde ook lichtwering, zodat gebruikers

het voordeel als je warmte en

ook lokaal het licht kunnen regelen. Samen

koeling vanuit het plafond regelt.”

zorgen deze voorzieningen voor een prettige

WKO-installatie De opwekking van warmte en koude gebeurt

temperatuur, beperkte opwarming én optimale daglichttoetreding.”

via een WKO-installatie op aardenergie. “We

Water slim hergebruikt

hebben vier open bronnen van elk 115 meter

Een ander opvallend onderdeel in het gebouw

diep, gekoppeld aan twee warmtepompen

is de waterkringloop. “Al het regenwater wordt

van in totaal circa 700 kW”, vertelt Sander. “We

opgevangen, gefilterd via een schelpenpakket

JULI 2025 |

33

VOOR IEDERE WONING EEN ECODAN

ALKLIMA.NL

P R OJ ECT

en daarna hergebruikt voor toi­

E-installaties

letspoeling en groendaken”, zegt

Ook elektrotechnisch laat het ge­

Sander. “Er zit zelfs een dynamisch

bouw zien wat anno nu mogelijk

hemelwaterafvoersysteem in dat

is. “Alle verlichting is led met een

zich aanpast aan het weer. Als het

lage verblindingsfactor, aange­

lange tijd droog is, blijft het water

stuurd via aanwezigheidssenso­

Het systeem is voorbereid op

op het dak. Komt er regen aan,

ren”, zegt Jan. “Dat is prettiger

uitbreiding.” Ook de automatische

dan loopt het gecontroleerd weg.”

voor de ogen en bespaart energie.”

zonwering hoort bij het geheel.

Vic fluit zachtjes. “Een gebouw

Daarnaast is er een Energie

Die reageert op weersomstandig­

met een eigen ecosysteem.”

Management Systeem (EMS) dat

heden en is gekoppeld aan de

Ook op het gebied van bedrijfs­

de gebruikersfunctie en per zone

andere systemen. “Het hele

zekerheid is niets aan het toeval

het verbruik registreert, analy­

gebouw is modulair, stekerbaar

overgelaten. Sander: “Er zijn voor­

seert en aanstuurt. “Gebruikers

en volledig geïntegreerd.”

zieningen getroffen voor nood­

zien straks op een scherm waar ze

Het bezoek zit erop. Cor kijkt nog

stroomaggregaten, redundantie

kunnen zitten en kunnen via een

één keer om. “Wat mij betreft is

in koeling voor de serverruimtes

QR-code hun werkplek naar wens

dit precies waar techniek en ge­

en zelfs, op het gebied van veilig­

instellen.”

bruiksgemak elkaar vinden. Alles

heid voor de medewerkers, vorst­

In de parkeergarage komen 56

klopt, tot in het kleinste detail.” Vic:

vrije looppaden tussen kantoor en

laadpunten, voorzien van load

“En straks werkt het allemaal auto­

parkeergarage. Het comfort stopt

balancing. “Daarmee wordt de

matisch, zonder dat iemand weet

hier niet bij de voordeur.”

beschikbare stroom slim verdeeld.

hoeveel vakwerk erachter zit.”

OP DE TERUGWEG

COR: “Wat ze hier neerzetten, is echt indrukwekkend.

Je ziet hoe alles klopt: van de techniek boven het plafond tot de rust op de werkvloer.”

VIC: “Het is slim, duurzaam en helemaal gericht op de gebruiker. Precies zoals een modern kantoor hoort te zijn.”

COR: “En dat je dan zelf via je smartphone je licht én klimaat kunt instellen… dat is toch luxe.”

VIC: “Geef het een jaar, en dat gebouw weet eerder dan jij of je toe bent aan koffie of een wandeling.”

COR: “Daar teken ik voor, haha.”

JULI 2025 |

35

DE DAG VAN MAICKEL KINNAER manager projecten

Pola Installatietechniek in Zevenaar is actief in de werk­

ONTSPANNEN MET HEERLIJKE WANDELING”

tuigbouwkunde en installatie­ techniek. Maickel Kinnaer werkt er sinds november 2024 als manager projecten. “We houden

“Ik check mijn e-mail. Pola

ons met veel projecten tegelijk

Installatietechniek is een veel-

bezig. Ik zorg dat projectleiders hun werk goed kunnen doen.”

7.15

zijdig installatiebedrijf dat zich richt op duurzame klimaattechniek, water- en elektrotechniek.

Hier gebeurt veel. We zijn met tientallen projecten tegelijk bezig. Ik stuur het team van projectleiders aan, bewaak de overkoepelende planning en zorg voor de dagelijkse leiding op de projectenafdeling.”

10.00

6.30

de projectleiders de voortgang van de werkzaamheden af te stemmen. We bespreken de

“Ik woon in Doetinchem met mijn vriendin Rianne en haar dochter Faylinn (7). Ik heb drie kinderen uit een eerdere relatie die in het weekeinde bij ons wonen: Justin (14), Mitchell (11) en Jennifer (12). Rianne heeft ook twee kinderen, naast Faylinn ook Oliver (20). Rond 7 uur arriveer ik op mijn werk.”

36

“Het projectleidersoverleg is voor mij hét moment om met

|

JULI 2025

planning, inzet van mensen, veiligheid, stagiairs en eventuele bijzonderheden.

Zo houden we overzicht. Ik gebruik het overleg ook om verbinding te houden en knelpunten te signaleren.”

D E D A G VA N

“Kort overleg met projectleider Björn Bolk over project Virehof in Driel. Het omvat de realisatie van zowel woningen als appartementen. We bespreken onder andere de planning en inzet van monteurs. Ook hoor

12.30

ik welke materialen nog geleverd moeten worden en wanneer welke werkzaamheden ingepland staan. Een dergelijk overleg heb ik regelmatig.”

“Tussen de middag ontspannen met een heerlijke wandeling. Dat kan hier in de omgeving van ons bedrijventerrein goed. Ik werk hier nog

14.00

niet zo lang, maar heb het goed naar de zin.

Mijn afdeling telt ongeveer honderd collega’s.

Ik heb met iedereen persoonlijk kennisgemaakt.

Dan krijg je echt verbinding met elkaar.”

16.00 “We testen een slimme batterij. Het systeem “Ik bezoek renovatieproject Ter Heerdt

sturen we softwarematig aan zodat we op het

in Zevenaar. Ter Heerdt is gespecialiseerd in

juiste moment stroom van het net, de zonnepa­

het leveren van kuikens en jonge hennen

nelen of direct uit de batterij kunnen gebruiken.

voor de legpluimveesector. We installeren

Daarna zit de dag erop. Samen met mijn gezin

hier voorzieningen voor MRI-apparatuur

aan tafel en vanavond Muay Thai kickboksen.

voor het scannen van eieren. Maar ook de

Dat doe ik al ruim dertig jaar. Heerlijk.”

volledige luchtinstallatie is door ons aangelegd. Ik laat me door een collega bijpraten.”

JIJ IN COR & VIC? Wil jij ook eens een werkdag gevolgd worden

door Cor en Vic? Of wil je met je bus of hobby in ons blad? Mail ons dan op redactie@corenvic.nl.

Misschien sta jij de volgende keer dan wel in ons magazine!

16.45 JULI 2025 |

37

Weheat past slimme software toe bij warmtepomp

“SLIM ENERGIE OPSLAAN IN VLOER EN MUREN” 38

|

JULI 2025

O P S TA P

Martijn van de Ven oprichter Weheat

Weheat ontwikkelt warmtepom­ pen die meer doen dan verwar­ men en koelen. Dankzij slimme

meest innovatieve spelers in de ener­

koppelen hardware aan slimme soft­

gietechniek. Eerder dit jaar mocht

ware. Daardoor wordt verwarmen

het bedrijf de Nationale Onderne­

en koelen slimmer, duurzamer en

mersprijs 2025 in ontvangst nemen.

goedkoper.”

software en thermische opslag in

Martijn: “Die prijs is een erkenning

Vic is benieuwd hoe het werkt.

beton besparen huishoudens fors

voor ons hele team. Wat het ons

Martijn: “Onze warmtepompen

oplevert? Naamsbekendheid, maar

hebben een bijzondere combina­

ook nieuwe klanten en sollicitanten.”

tie van techniek en datagedreven

én ontlasten ze het energienet.

De innovatiekracht wordt gewaar­

aansturing. Onze software - Weheat

deerd, getuige ook de Nationale

160 MEDEWERKERS

Intelligence - voorspelt wanneer

Ondernemersprijs. Cor en Vic

Weheat telt inmiddels 160 mede­

bewoners thuis zijn, wat het weer

werkers. Alles draait om de warm­

wordt en wanneer ze douchen of

tepomp. “Wat is nu zo bijzonder

koken. Op basis daarvan benut de

aan jullie warmtepomp?”, opent Cor

pomp goedkope stroommomenten

gaan op bezoek.

C

het vragenvuur. “Onze all-electric

en vermijdt hij piekuren. Dankzij

or en Vic melden zich

warmtepomp is minder ingewikkeld

onze technologie slaan we warmte of

klokslag 8 uur bij Weheat

dan de meeste installaties, maar wel

koude niet op in dure accu's, maar

in het Brabantse Duizel.

innovatief”, antwoordt Martijn. “Wij

gewoon in het beton van muren en

“In deze fabriek worden warmtepompen ontwik­

keld die zijn voorzien van slimme software”, zegt Vic. Cor bromt: “Ik moet nog zien wat dat oplevert.”

Oprichter Martijn van de Ven ont­ vangt de heren. Later op de ochtend zal mede-oprichter Liselotte Graas ook nog even aansluiten. Weheat werd in 2022 gestart en groeide in razend tempo uit tot een van de

vloeren én in het warmwatervat dat

“Met slimme software voorspellen we gebruik bewoners”

functioneert als thermisch buffer­ vat. Zo kan de energie op een later moment efficiënt worden gebruikt voor verwarming, koeling of tap­ water. Samen met de opslag in de gebouwstructuur vormt dit een krachtig alternatief voor elektrische thuisaccu’s. Vergelijk het met een tegel op je terras die de hele mid­ dag door de zon is opgewarmd:

JULI 2025 |

39

WEHEAT WIL MEER ZIJN DAN PRODUCENT Weheat werd in 2022 opgericht die blijft ook uren warm nadat de zon onder is.”

voorbeeld: een recente

Maar hoe anders werkt een gewone warmte­

update maakte bestaande

pomp dan?, vraagt Vic. Martijn: “Die reageert

pompen stiller, zonder dat

op de temperatuur in huis en begint dan te

de gebruiker iets hoefde te

werken. Wij voorspellen dat, waardoor de pomp

doen. Naast deze ontzor­

eerder aan de slag gaat en tijdens piekmo­

ging, regelt de software ook

menten - wanneer iedereen thuis komt van het

op een slimme manier jouw

werk - minder stroom verbruikt. Vervolgens ge­

energiehuishouden auto­

ven wand en vloer 's avonds geleidelijk warmte

matisch.”

af. Het is een simpel natuurkundig principe,

Ook opvallend is het

maar in combinatie met software revolutionair.”

gebruik van propaan als

Vic vraagt waarom een thuisbatterij niet

koudemiddel in de warmte­

nodig hoeft te zijn. Martijn: “Een warmtepomp

pomp van Weheat. Martijn:

verbruikt tot 70 procent van de stroom in

“De meeste warmtepom­

huis. Door dat te optimaliseren, bespaar je als

pen gebruiken F-gassen

gebruiker flink. Een thuisbatterij hoeft daarom

met een hoge Global

niet de eerste stap te zijn. De grootste winst

Warming Potential (GWP)

behaal je door eerst over te stappen op een

waarde. Propaan heeft een

warmtepomp die op de meest gunstige

veel lagere milieubelasting

momenten energie verbruikt. Blijkt na die

(GWP < 3), is niet giftig en

stap dat je overdag nog eigen zonnestroom

bovendien zeer efficiënt.

overhoudt, dan is een thuisbatterij een zinvolle

Omdat het koudemiddel

volgende upgrade.”

in onze monoblock-units al

door Liselotte Graas en Martijn van de Ven en is gevestigd in het Brabantse Duizel. Het bedrijf groeide in de eerste jaren snel en telt inmiddels 160 medewerkers. Dit jaar won Weheat de Nationale Ondernemersprijs.

Kernactiviteit is de ontwikkeling van warmtepompen, die worden aangestuurd met eigen software, onder de naam Weheat Intelligence. Opvallend is de toepassing van thermische opslag: warmte of koude wordt opgeslagen in betonnen vloeren en muren, waardoor batterijen overbodig zijn. Liselotte Graas, verantwoordelijk voor de strategie: “We willen meer zijn dan een producent. We zijn een energiepartner.”

volledig in de fabriek wordt afgesloten, hoeven

40

SLIMME SOFTWARE

installateurs er niet meer mee te werken op

De slimme software die bij de warmtepomp

locatie. Dat maakt het systeem veiliger, sneller

hoort zorgt ervoor dat de installatie niet alleen

en volledig F-gasvrij.”

op afstand gemonitord kan worden, maar ook

Bij Weheat houden ze de productie in eigen

regelmatig nieuwe updates krijgt. Martijn: “Een

hand, van ontwerp tot levering. Martijn: “Zo

|

JULI 2025

O P S TA P

kunnen we snelheid maken en kwaliteit

Waarom is thuisbaterij vaak niet meer nodig?

garanderen. Bovendien leren we elke dag van wat we bouwen.” Inmiddels hebben 250 installatiebedrijven ver­ spreid over Nederland zich verbonden aan Weheat. Martijn: “Wij trainen ze op eigen locatie.”

JONG BEDRIJF Martijn neemt de gasten mee voor een rondleiding. De directie steekt onder­ tussen niet onder stoelen of banken dat

bij: onze sector is toe aan vernieuwing.

ze in 2030 de grootste warmtepomp­

Weheat kan daarvoor zorgen.”

leverancier van Europa willen zijn. “Dat

Vic is benieuwd naar een voorbeeld van

is brutaal”, vindt Cor. Martijn begint te

een specifieke innovatie? Martijn: “Wij

lachen: “Maar we menen het wel. We

ontwikkelden bijvoorbeeld als eerste

slaan onze vleugels ook al verder uit in

een volledig liggende warmtepomp

Europa, waar we de eerste projecten

voor platte daken. Die zie je dus niet.

opstarten. De installateurs die ermee

We werken verder aan toepassingen

werken zijn enthousiast. Ze zien hoe

voor appartementencomplexen. En we

eenvoudig onze systemen zijn te instal­

introduceren binnenkort een vervanger

leren en hoe weinig nazorg ze vergen.”

voor de radiator, die op lage tempera­

De mannen lopen verder. “Jullie zijn een

tuur werkt én kan koelen. Prima voor de

jong bedrijf”, zegt Cor. “Onze mensen

renovatiemarkt.”

zijn jong van geest, nieuwsgierig en

Cor & Vic genieten van het verhaal van

ondernemend”, antwoordt Liselotte die

Weheat. “Een mooi bedrijf dat de markt

een stukje meeloopt. “En daar komt

goed kan opschudden”, aldus Vic.

JULI 2025 |

41

Geberit luistert naar wensen installateurs

“NIEUWE DUOFIX: NIET ANDERS, WEL MAKKELIJKER”

Afgelopen mei presenteerde sanitairproducent Geberit het vernieuwde Duofix inbouw­ reservoir voor het toilet. Op

dat het inbouwreservoir in de basis

tief reageren op de ver­

niet is veranderd. Duofix is een zelf­

nieuwde Duofix? Het

dragend systeem voor het bevesti­

antwoord van Jeroen

gen van een hangend toilet. Ofwel,

Bosman, productmanager sanitair

‘het hart van het wc-systeem’, zoals

bij Geberit, laat zich raden. “Ja, het

Geberit het noemt. De installateur

product is enthousiast ontvangen.

die al langer met het systeem

Dat hadden we natuurlijk ge­

werkt, komt niet voor onverwachte

hoopt, maar ook verwacht. Want

verrassingen te staan. Maar de ver­

maar ook duurzamer en stiller

we hebben hiermee vooral gere­

nieuwingen aan het product ma­

in het gebruik. Bijzonder is dat

ageerd op geluiden uit de markt.

ken het installatiewerk desgewenst

Wij zijn constant bezig met het

wel makkelijker en prettiger.

absorberen van alle informatie en

“Verandering is voor iedereen

wensen die we van de installateur

lastig, zeker ook voor een installa­

horen. Op basis daarvan hebben

teur”, lacht Jeroen Bosman. “En ik

we de Duofix gemodificeerd.”

kan het weten, als oud-installateur.

Dat betekent, benadrukt Bosman,

Als je gewend bent aan de oude

maar liefst veertien punten is het product verbeterd. Beter en makkelijker te installeren vooral,

de input van de installateur centraal stond in deze innovatie.

42

O

f de installateurs posi­

|

JULI 2025

SPOTLIGHT

GEBERIT De wereldwijd opererende sanitairproducent Geberit is van oorsprong een Zwitsers bedrijf. In 1874, ruim 150 jaar geleden, begon Albert Gebert (zonder i) zijn eenmanszaak in het Zwitserse Rapperswil, aldaar is nog steeds het hoofdkantoor gevestigd.

Geberit heeft vestigingen in vijftig landen, in totaal werken er zo'n 1100 mensen. Productontwikkeling vindt plaats in Zwitserland, maar in nauw overleg met de product­ managers én installateurs in

Jeroen Bosman van Gerberit

de diverse landen. Zo is ook de nieuwe Duofix ontwikkeld, samen met de Nederlandse

Duofix, dan kan je dat doen wat je deed. Maar gaandeweg zal je merken dat er nieuwe slimmigheidjes aan zit­ ten. En we zien dat installateurs juist dat waarderen. Het is niet anders,

“Het spoelen van het toilet gaat veel stiller”

vestiging en marktpartijen.

nieuwe element een kilo lichter dan zijn voorganger. Bosman: “De constructie is veranderd, van een c-profiel naar een doos­ constructie. Dat maakt het sterker

maar wel makkelijker, gevoed door

en tegelijk betekent het een

hun eigen input.”

aanzienlijke besparing op staal­ gebruik. En het Geberit-logo zit

FRAME VERBETERD

nu in het product zelf verwerkt, eerder zat er een

Vernieuwingen betreffen onder meer het frame van

sticker op met onze naam. Ook duurzamer. En alle

de Duofix. Zo is bijvoorbeeld een extra bevestigings­

kleine beetjes helpen.”

gat voor wandankers aangebracht. “Soms zit er net een zwakke plek in de muur, waar het frame moet

STILLER

komen. De installateur heeft nu meer opties om het

En prettig voor de gebruiker: het spoelventiel en de

te bevestigen”, legt Bosman uit.

vlotterkraan in de nieuwe Duofix zorgen voor een

Andere verbeteringen zijn onder meer de uitschuif­

efficiënte en stille watertoevoer. “Het spoelen van het

bare zijbevestigingen aan de bovenkant en de

toilet en het daarna weer vullen van het waterreser­

vernieuwde muurankers, die eenvoudig in het wand­

voir gaan aanzienlijk stiller. Wanneer het toilet in de

profiel geklikt worden door ze een kwartslag te

nacht wordt gebruikt, zullen huisgenoten er niet snel

draaien. Ook zijn er extra hoogtemarkeringen voor

wakker van worden. Bovendien kan het spoelventiel

draadstangen en een afvoerbocht in het frame

zowel de snelheid als het watervolume aanpassen

gefreesd. Dat scheelt meetwerk. En de poten kunnen

aan verschillende types wandclosetten.”

5 centimeter verder worden uitgeschoven, waardoor

Hoeveel tijdwinst de installatie van de nieuwe Duofix

het element geschikt is voor hogere vloerconstructies.

oplevert, is volgens Jeroen Bosman lastig te zeggen.

“Iedere situatie is tenslotte anders, dus ik kan daar

DUURZAAM

geen getal aan hangen. Duidelijk is wel dat het

Bij de vernieuwing van de Duofix is ook duurzaam­

werk er prettiger op wordt. En dat is precies wat de

heid een belangrijke overweging geweest. Zo is het

installateur ons gevraagd heeft.”

JULI 2025 |

43

PRODUCT NIEUWS OPBERGKASTEN DIE SFEER GEVEN De Wooden Mirror Cabinet, een eikenhouten spiegelkast, is niet alleen een blikvanger in de badkamer, maar biedt met zijn soft-close deuren en ingebouwde stopcontact ook extra comfort. Neem de Mirror Light erbij en je creëert licht en sfeer. De Wooden BoX Facet, een compact eiken kastje, zorgt voor extra opbergruimte. Zo maak je de badkamer compleet.

LOOOX.NL

Win: Carhartt Sun Defender werkshirt

Voor professionals die werken in de brandende zon: het Carhartt Sun Defender werkshirt. Door de fastdry technologie, met UPF 40+ UV Protection, wordt vocht snel afgevoerd en blijft het shirt droog. Cor & Vic mag een set t.w.v. 70 euro weggeven: een longsleeve werkshirt én een stoere cap.

Winnen? Mail ‘Carhartt Sun Defender’ naar info@mediavakman.nl. Vermeld ook je naam en adres.

WARM WATER OP BESTELLING De Tronic 2102T van Nefit Bosch, de nieuwste generatie elektrische voorraadboiler, speelt optimaal in op de warmwatervraag in huizen en kleine bedrijfsruimtes. Met een vernieuwd verwarmingselement, waarmee kalkvorming wordt geminimaliseerd, en verkrijgbaar in 50, 80, 100, 120 en 150 liter.

NEFIT-BOSCH.NL

Kwaliteit zit hier in vier millimeter De nieuwe Sigma40 bedieningsplaat

van Geberit voor de moderne badkamer is slechts vier millimeter dun. Hij is gemaakt van hoogwaardige materialen en verkrijgbaar in een mooie waaier van kleuren en afwerkingen. De Sigma40 combineert technische innovatie met minimalistische esthetiek.

GEBERIT.NL

44

|

JULI 2025

PRODUCTNIEUWS

Een doucheprogramma met alles erop en eraan

Het doucheprogramma AXOR ShowerSphere van Antonio Citterio valt op door de vorm van de straalplaat, de efficiënte, royale straal en de verschillende douchebelevingen. Het programma is universeel in design. De showersphere vormt ook een goede aanvulling op andere producten van AXOR en Citterio.

AXOR-DESIGN.COM

SLANKE FAN COIL De Briza Net Zero van Jaga Climate Designers, te krijgen als wand- en plafondmodel, is een fan coil met een slank en doordacht ontwerp. Hij is geavanceerd, duurzaam en zowel inzetbaar in grote appartementen als utiliteitsprojecten.

JAGA.NL

Tegengaan van oververhitting

Met Duco Natural Cooling kun je ook in de zomerhitte de gebouwtemperatuur duurzaam reguleren. Het systeem is gebaseerd op de ‘ladder van koeling’: eerst passieve maat­ regelen, om actieve energieverslindende koelsystemen te vermijden. Cruciaal onderdeel is de buitenzonwering.

Daarmee minimaliseer je de directe instraling van zonlicht.

Hierdoor blijven de binnenruimtes koel.

DUCO.EU

INLAATSLEUTEL: SNEL EN EFFICIËNT Recare Innovations, een door oud-studenten opgerichte start-up, introduceert de inlaatsleutel. Een hulpmiddel voor cv-monteurs en installateurs om inlaatcombinaties sneller en efficiënter te monteren en demonteren. Geschikt voor VSH-, Duco- en Pentec-inlaatcomb­inaties.

De sleutel haakt zich vast aan de inlaatcombinatie, waardoor deze stabiel blijft en stevig kan worden aangedraaid.

RECARE-IN.NL

JULI 2025 |

45

PUZZEL

woordzoeker P A N E E L A E O D A K

I

F

S N M O T

L V

In deze woordzoeker staan woorden verborgen. Sommige letters worden vaker gebruikt. De overgebleven letters vormen een woord. Hoe luidt dit woord?

W M E P A E O

Afvoer

Paneel

L O O R N

Energie

Pomp

Gebouw

Tang

Kast

Water

Kort

Woning

Leiding

Zonnig

Meter

Zuinig

I

E

Z M N O G D R O U E

I

N W I

T N N E

I

I

G

N K A N E G B I

O A T

I

Mooi

R O

G R A S E G U T

I

T

E T R W © Persbelangen

Oplossing:

Stuur de oplossing met je naam en adres naar info@mediavakman.nl o.v.v. Cor & Vic Puzzel Editie 3-2025 en maak kans op een Dagje Uit Cadeaukaart t.w.v. 100 euro. Winnaar van de vorige editie: Martin Udo

46

|

JULI 2025

Win ee Dagje Un Cadeau it kaart

t.w.v.

€ 100,-

Professionele producten voor installatie, bouw en onderhoud

Sanitair Klimaat Duurzaam Elektra Dak

Bouw Lood - Koper - Zink Gereedschap Leidingsystemen

Vóór 17:00 besteld de volgende dag geleverd * Vóór 17:00 besteld de volgende dag af te halen in het filiaal * Een hoog serviceniveau tegen eerlijke prijzen Verspreid over heel Nederland * bij voorraadsartikelen

Haal meer uit jezelf én je toekomst. Kom naar onze Monteursdagen. Als jij zorgt dat je er bent, zorgen wij voor toffe workshops van échte experts. We zien je graag!

Jij wilt werken aan je toekomst Wij helpen je vooruit

Meld je aan Ontdek ons voor aanbod de Monteursdagen voor medewerkers Ga naar www.wij-techniek.nl/monteursdagen www.wij-techniek.nl/medewerkers Mede mogelijk gemaakt door het ministerie van SZW