NASZA TROSKA 74

B E Z P Ł A T N Y M A G A Z Y N D L A O S Ó B Z E S T O M I Ą W Y D AWA N Y P R Z E Z F I R M Ę NR 74 CZERWIEC 2026 ISSN 1642-2457

FIZJOTER APIA

ĆWICZENIA ODDECHOWE NA WAGĘ ZDROWIA

PIELĘGNACJA STOMII

CZYM JEST UKRYTE PODCIEKANIE I JAK MU ZARADZIĆ?

PORTRET

FOT. DOMINIKA KLIMEK

GRZEGORZ KNIAZIELSKI

Stomia nie odbiera tożsamości

• SKLEPY MEDYCZNE • SPRZĘT STOMIJNY • PORADNIE KONSULTACYJNE • STOWARZYSZENIA I KLUBY • SERWISY INTERNETOWE

SPIS TREŚCI JUBILEUSZ 35-LECIA CONVATEC Droga do nowoczesności ���������������������������������� 4 FELIETON Dr hab. med. Wojciech Szczęsny �������������������� 5 PORTRET Życie wygrane na korcie ������������������������������������ 6 METODA NA ZDROWIE I WOREK MARZEŃ AGATY ŚMIETANY Jak rozmawiać o stomii z otoczeniem �������� 10 PIELĘGNACJA STOMII Jak przygotować się do operacji zamknięcia stomii czasowej ��������������������������� 12 Ukryte podciekanie: czy naprawdę wiesz, kiedy Twój sprzęt stomijny jest nieszczelny ��������������������������������������������������� 14 ABC STOMII Będziemy pływać w basenie �������������������������� 17 FIZJOTERAPIA ODDECHOWA Oddech, który leczy ������������������������������������������ 18 ZDROWIE Choroba otyłościowa: znak naszych czasów ��������������������������������������� 22 DIETA Białko w diecie – cichy bohater zdrowia i powrotu do sił ��������������������������������� 24 NOWE TECHNOLOGIE Cyfrowa równowaga ���������������������������������������� 28 PSYCHOLOGIA Pustka, którą chcemy wypełnić ������������������� 30

Aż trudno uwierzyć, że mija 35 lat, odkąd firma Convatec zaczęła otaczać opieką osoby przygotowujące się do operacji wyłonienia stomii, pacjentów po zabiegu operacyjnym oraz ich rodziny. Przez ten czas zmieniło się bardzo wiele – zarówno jeśli chodzi o dostępne metody diagnostyki oraz leczenia, jak i sprzęt stomijny, wspierający stomików w codziennym komfortowym funkcjonowaniu. Convatec może z dumą powiedzieć, że w tym ważnym procesie odegrał istotną rolę, będąc pionierem, inicjatorem i realizatorem licznych innowacji technologicznych i produktowych, jak również korzystnych zmian na rzecz jakości życia pacjentów z wyłonioną stomią. Misja „Forever Caring” towarzyszy Convatec niezmiennie od 35 lat, a jej wyrazem są m.in. wsparcie Przedstawicieli Medycznych, wykwalifikowanych pielęgniarek stomijnych, infolinia dla pacjentów czy programy edukacyjne.

Swoje miejsce w tej wieloelementowej układance ma też magazyn „Nasza Troska”, stworzony z myślą o pacjentach i towarzyszący im już od 25 lat. Chcemy wspierać Państwa w powrocie do zdrowia i pełnego radości życia ze stomią. Wierzymy, że z każdą zmianą, nawet początkowo trudną, można i warto się zaprzyjaźnić, w czym niezwykle pomocna jest obecność życzliwych osób – także specjalistów – i ich dobrych słów.

Czas szybko biegnie i – jak pokazuje historia naszego okładkowego bohatera Grzegorza Kniazielskiego – jest w leczeniu najcennniejszą walutą. Celebrując jubileusze Convatec i „Naszej Troski”, chcemy jednocześnie celebrować z Państwem każdą chwilę życia w zdrowiu, zachęcając do tego, by profilaktyki nie odkładać na później.

Jeżeli chcesz dołączyć do programu „me+”, otrzymywać bezpłatne materiały edukacyjne i prenumeratę kwartalnika „Nasza Troska”, wypełnij czytelnie zamieszczony poniżej kupon i odeślij go na adres: Convatec Polska Sp.z o.o., ul. Żwirki i Wigury 18, 02-092 Warszawa

Nr 74, Czerwiec 2026

KUPON PROSZĘ WYPEŁNIĆ DRUKOWANYMI LITERAMI Potrzebujemy Pani/Pana zgody, aby przyjąć zgłoszenie udziału w Programie me+™.

IMIĘ: NAZWISKO: ULICA, NUMER DOMU/NUMER LOKALU:

KOD POCZTOWY I MIEJSCOWOŚĆ:

KOLOSTOMIA

TELEFON:

ILEOSTOMIA

UROSTOMIA

STOMIA STAŁA Zgadzam się na przetwarzanie moich danych przez Convatec Polska (Zaznaczenie zgody jest niezbędne do rejestracji w Programie me+™).

Będziemy przetwarzać Pani/Pana dane, w tym dane dotyczące stanu zdrowia, w celu dostarczenia zamówionych produktów (np. próbek) lub usług, w szczególności umożliwienia udziału w Programie me+™. Może to obejmować kontakt z Panią/Panem w celu weryfikacji danych. Szczegółowe informacje dostępne są w „Warunkach uczestnictwa w Programie me+™” na stronie https://www.convatec.com/pl-pl/pielegnacja-stomii/ forms/enroll-in-meplus/.

Chcę otrzymywać informacje o usługach i produktach Convatec Polska (opcjonalne) Co jakiś czas będziemy przesyłać - wskazanymi przez Panią/Pana kanałami komunikacji - aktualne informacje, magazyn Nasza Troska, pomysły na produkty, które może Pani/ Pan wypróbować, a także materiały edukacyjne i zaproszenia na organizowane przez Convatec Polska wydarzenia (szkolenia, webinary).

MIEJSCOWOŚĆ I DATA

DATA URODZENIA: (DD / MM / RRRR)

UROSTOMIA 2X

DATA OPERACJI: (DD / MM / RRRR)

INNE PRZETOKI

STOMIA TYMCZASOWA

W jaki sposób możemy się z Panią/Panem kontaktować?

Proszę wybrać przynajmniej jeden sposób komunikacji: Adres e-mail (materiały w wersji elektronicznej) Numer telefonu (połączenia telefoniczne i wiadomości SMS) Adres korespondencyjny (materiały w wersji drukowanej) Wypełniając formularz w imieniu pacjenta (w tym osoby małoletniej) oświadcza Pani/ Pan, że dysponuje zgodą na przekazanie Convatec Polska danych osobowych pacjenta i ich przetwarzanie w celu opisanym w formularzu. Jeśli jest Pani/Pan pacjentem i przekazuje dane kontaktowe do innej osoby (np. opiekuna, osoby bliskiej), oświadcza Pani/ Pan, że dysponuje zgodą tej osoby na przekazanie Convatec Polska jej danych osobowych i ich przetwarzanie w celu opisanym w formularzu.

Administratorem Pani/Pana danych osobowych (w tym danych osób małoletnich, w imieniu których opiekun prawny wypełnia formularz) jest Convatec Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (ul. Żwirki i Wigury 18, 02-092 Warszawa).

Pani/Pana prywatność jest dla nas ważna – prosimy o zapoznanie się z naszą globalną „Polityką prywatności” (https://www.convatec.com/pl-pl/polityka-prywatnosci) oraz lokalną zakładką „RODO” (https://www.convatec.com/pl-pl/rodo/), aby dowiedzieć się w jaki sposób w Convatec Polska wykorzystujemy dane osobowe i dbamy o ich bezpieczeństwo. Nigdy nie udostępniamy danych innym firmom bez Pani/Pana zgody.

W każdej chwili może Pani/Pan zarządzać swoją zgodą za pomocą Centrum Preferencji (https://privacyportal-eu.onetrust.com/ui/#/preferences/multipage/login/dd5e84b9-a22f-4bb6-9021-a3b9f0d43d69) lub korzystając z linku znajdującego się w naszych wiadomościach e-mail. Jesteśmy do Pani/Pana dyspozycji również pod numerem telefonu 800 120 093 oraz adresem e-mail: dzial.pomocy@convatec.com lub dataprivacy@ convatec.com.

Przysługuje Pani/Panu także prawo wniesienia wniosku dotyczącego dostępu do danych, sprostowania danych, usunięcia danych, ograniczenia przetwarzania danych, sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. Ponadto ma Pani/Pan prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (organu nadzorczego), jeżeli uważa Pani/Pan, że przetwarzanie danych osobowych narusza przepisy prawa (więcej informacji: https://uodo.gov.pl/pl/83/155).

PODPIS PACJENTA LUB RODZICA/OPIEKUNA PRAWNEGO

AP-78324-POL-POL-v2 OC/74/02/2026

ADRES E-MAIL:

JUBILEUSZ 35-LECIA CONVATEC

DROGA DO NOWOCZESNOŚCI: 35 LAT EWOLUCJI W OPIECE STOMIJNEJ Zmierzyć się ze stomią – to jedno z najtrudniejszych wyzwań, przed jakimi może stanąć pacjent. To moment, w którym lęk o przyszłość i poczucie utraty kontroli nad własnym ciałem potrafią przytłoczyć. Jednak medycyna, technologia i podejście do drugiego człowieka ewoluują. Patrząc wstecz na ostatnie 35 lat, możemy z dumą powiedzieć, że w polskiej opiece stomijnej zmieniło się niemal wszystko.

Przeszliśmy długą drogę od prostych, często raniących rozwiązań, do holistycznego systemu wsparcia, w którym pacjent i jego komfort stanowią absolutne centrum uwagi.

KIEDYŚ VS DZIŚ: WIELKI POSTĘP W CODZIENNOŚCI ZE STOMIĄ Ewolucja, która dokonała się na przestrzeni ponad trzech dekad, dotyka każdego aspektu życia stomika.

Najlepiej widać to w bezpośrednim porównaniu realiów, z jakimi pacjenci mierzyli się pod koniec ubiegłego wieku, z tym, czym dysponują obecnie.

Sprzęt i dopasowanie: •K iedyś: Stomia oznaczała drastycznie ograniczony wybór sprzętu. Pacjenci zmagali się z brakiem indywidualnego dopasowania i koniecznością radzenia sobie samodzielnie z tym, co akurat było dostępne – od prymitywnych pasów krakowskich, po uniwersalne, nieszczelne worki.

„Na­sza Tro­ska” Bez­płat­ny ma­ga­zyn dla osób ze sto­mią.

Ukazuje się od kwietnia 2001 r. www.convatec.pl www.stomia.pl

•D ziś: Stomik otrzymuje dostęp do

niezwykle szerokiej gamy zaawansowanych rozwiązań. Sprzęt można idealnie dobrać do budowy własnego ciała, stopnia aktywności fizycznej oraz indywidualnego stylu życia.

Dostęp do wiedzy: •K iedyś: Pacjent po operacji bardzo często pozostawał sam, pozbawiony rzetelnej wiedzy i merytorycznego wsparcia, skazany na metodę prób i błędów.

•D ziś: Edukacja jest standardem.

Pacjenci mają zapewniony stały kontakt ze specjalistami, uczestniczą w dedykowanych programach wsparcia i mogą bezpłatnie korzystać z nowoczesnych materiałów edukacyjnych, takich jak specjalistyczne e-booki i poradniki.

Społeczna akceptacja i normalizacja: •K iedyś: Stomia była tematem głębokiego tabu. Mówiło się o niej rzadko, szeptem i z ogromnym poczuciem wstydu, co prowadziło do wycofania się chorych z życia społecznego.

•D ziś: Głos stomików wybrzmiewa głośno i dumnie. Coraz więcej

Wydawca/ Adres redakcji Convatec Polska Sp. z o.o. ul. Żwirki i Wigury 18 02-092 Warszawa tel. 800 120 093 e-mail: dzial.pomocy@convatec.com Bezpłatna infolinia: 800 120 093

osób otwarcie dzieli się swoimi doświadczeniami w mediach społecznościowych, normalizując życie z workiem stomijnym, budując zaangażowane społeczności i dodając odwagi tym, którzy dopiero zaczynają tę drogę.

Filozofia opieki: •K iedyś: Medycyna koncentrowała się niemal wyłącznie na technicznym zaopatrzeniu samej stomii.

•D ziś: Standardem stała się opieka holistyczna. Obejmuje ona całego człowieka – od zaawansowanej pielęgnacji skóry wokół stomii i zapobiegania powikłaniom, przez dbałość o jego komfort psychiczny, aż po wsparcie w powrocie do pełnej aktywności zawodowej i życiowych pasji.

Dziś osoba ze stomią nie musi już rezygnować z siebie. Wyłonienie stomii coraz częściej staje się początkiem nowego, satysfakcjonującego etapu, w którym pacjent może bezpiecznie wrócić do pracy, sportu i codziennych przyjemności, mając za sobą realne wsparcie i narzędzia gwarantujące spokój. ●

Re­daktor naczelna Monika Hab

Re­daktor prowadząca Anna Zarębska-Tutak Redakcja Iwona Czubaszek Małgorzata Bocheńska lek. med. Marcin Pustkowski Dorota Roszkowska

Urszula Sobczak Agata Śmietana dr Wojciech Szczęsny

Opra­co­wa­nie graficzne Izabela Królikowska

JUBILEUSZ 35-LECIA CONVATEC

Akcesoria stomijne

CONVATEC PIONIEREM ZMIAN: NASZA PERSPEKTYWA I IDEA „FOREVER CARING”

Twoja skóra zasługuje na delikatną i skuteczną pielęgnację

Jako Convatec nie tylko obserwujemy zachodzące zmiany – z dumą bieWspierają barierę rzemy w nich aktywny udział, będąc ochronną skóry pionierem działań na rzecz poprawy jakości życia pacjentów w Polsce.

Wszystkie nasze codzienne inicjatywy opierają się na globalnej filozofii „Forever Caring”. Oznacza ona jedno: stawiamy człowieka w centrum uwagi i towarzyszymy mu z empatią na każdym, nawet najtrudniejszym etapie.

oferujemy pacjentom bezpłatne wyprawki przed operacją wyłonienia stomii. Każdy zestaw zawiera niezbędne materiały informacyjne, poradniki oraz próbki produktów, które pomagają oswoić nową rzeczywistość i zmniejszyć lęk przed nieznanym.

Program Get Ready to zestaw prostych ćwiczeń wykonywanych przed operacją lub bezpośrednio po niej, jako przygotowanie do operacji wyłonienia stomii, aby wesprzeć Zmniejszają podrażnienia szybszy powrot do zdrowia. Ćwiczei dyskomfort nia te koncentrują się na mięśniach głębokich brzucha i oddychaniu.

• Program me+™ recovery to uni-

Convatec 800 120 093, brać udział w webinarach, a także czerpać wiedzę z lektury magazynu „Nasza Troska”. Wspieramy też społeczność online na naszych profilach na Facebooku i Instagramie.

•O ferujemy wsparcie stacjonarne

(m.in. w specjalistycznym sklepie medycznym Convatec przy ul. Krochmalnej w Warszawie), a także dajemy możliwość błyskawicznej realizacji zleceń NFZ online poprzez nowoczesną platformę stomia.pl z bezpieczną dostawą sprzętu stomijnego prosto do Wspomagają domu. pielęgnację,wymianę

sprzętu

Oprócz kompleksowej opieki nieustannie rozwijamy technologie, które chronią to, co najważniejsze.

Nasze flagowe rozwiązania – takie jak Technologia Plastyczna Convatec™ (niewymagająca użycia nożyczek), innowacyjna płytka akordeonowa, linia komfortowych worków Esteem Body™ czy nowoczesne akcesoria JAK REALIZUJEMY •P o operacji: Nasi Przedstawiciele ochronne Esenta™ – wyznaczają dziś TO W PRAKTYCE Medyczni oferują indywidualną, standardy rynkowe. Jednocześnie KAŻDEGO DNIA? bezpłatną opiekę podczas wizyt z dumą dbamy o utrzymanie legendomowych. Pomagają w nauce pie- darnego „złotego standardu” ochro•P rzed operacją (Prehabilitacja): Wiemy, że kluczem do szybkiego lęgnacji, doborze odpowiedniego ny skóry, jaki od lat zapewniają nasze powrotu do zdrowia jest przygotozaopatrzenia i budowaniu nowej, przylepce hydrokoloidowe Stomahebezpiecznej rutyny. wanie. Poprzez działania edukacyjsive® i Durahesive®.

Przez ostatnie 35 lat zmieniło się ne pomagamy oswoić nadchodzącą • W codziennym życiu (Program zmianę, uczymy podstaw opieki me+™): Zapewniamy stały dostęp wiele, ale jedno w Convatec pozoi wspieramy pacjenta, zanim jeszcze do wiedzy i wsparcia. Pacjenci staje niezmienne – nasza obietniESENTA™ Spray medyczny do usuwania przylepca, nieszczypiący, ESENTA™ Spray ochronny, nieszczypiący, ESENTA™ Chusteczki medyczne do usuwania przylepca, ® ® nieszczypiące, Chusteczki ochronne, nieszczypiące, ESENTA™ Puder Stomahesive , ESENTA™się Pierścień ️ przewidziane zastosowanie do trafi naESENTA™ stół operacyjny. mogą bezpłatnie konsultować ca,Stomahesive że ze stomią da się żyć pewnie, pielęgnacji kolostomii, ileostomii lub urostomii. ESENTA™ Pasta Stomahesive®, przewidziane zastosowanie do zaopatrzenia kolostomii, ileostomii lub urostomii.

Wcienkie ramach działańpaski prehabilitaz naszymi doradcami stomijnymi aktywnie i bez barier, alub tourostomii. wszystko ESENTA™ hydrokoloidowe mocujące, przewidziane zastosowanie jako produkt pomocniczy za do zaopatrzenia kolostomii, ileostomii Producent: Convatec Limited, Upoważniony przedstawiciel:pośrednictwem UNOMEDICAL A/S, Podmiot prowadzący reklamę: Convatec Polska Sp. z o.o bezpłatnej infolinii dzięki nowoczesnemu wsparciu. ● cyjnych, obok regularnej edukacji, kalny, bezpieczny plan rekonwalescencji ruchowej dla osób z już wyłonioną stomią. Pacjenci otrzymują dostęp do specjalistycznych i sprawdzonych planów ćwiczeń, które pomagają w stopniowym i bezpiecznym wzmacnianiu mięśni brzucha.

®/TM oznacza zastrzeżony znak towarowy Convatec Inc. © Convatec Polska sp. z o.o., maj 2026

TO JEST WYRÓB MEDYCZNY. UŻYWAJ GO ZGODNIE Z INSTRUKCJĄ UŻYWANIA LUB ETYKIETĄ.

FELIETON

MAM STOMIĘ I CO TERAZ?

ZACZNĘ OD FAKTU, KTÓRY ZAWSZE PRZYPOMINAM: STOMIA JEST NIEFIZJOLOGICZNA. NASZ ORGANIZM TRAKTUJE JĄ JAK CHOROBĘ I TO JEST PRZYCZYNA WIĘKSZOŚCI POWIKŁAŃ.

FOT. MACIEJ NADOLSKI

O

dr Wojciech Szczęsny

Owszem, walka o prawidłowo funkcjonującą stomię zaczyna się już na stole operacyjnym, a nawet wcześniej, jednak wiele zależy od samego pacjenta.

Co sam mogę zrobić, by nie powodować więcej kłopotów? Przede wszystkim nauczyć się obsługi sprzętu.

To absolutnie kluczowe, gdyż większość wczesnych powikłań jest z nim związana. Każdy pacjent (lub jego rodzina) musi być w dniu wypisu przeszkolony. Pielegniarki stomijne mają na ten temat dużą wiedzę.

Wielokrotnie też inni pacjenci są niezwykle pomocni.

Stąd też spotkania w ramach POL-ILKO czy przy innych okazjach są nie do przecenienia. To samo dotyczy ruchu wolontariuszy. To doświadczeni stomicy, którzy pomagają swoją wiedzą tym, którzy dopiero zaczynają życie „z woreczkiem”. Sprzęt dobieramy według własnych potrzeb. Nie zawsze ten pierwszy okaże się jedyny.

Jeżeli cokolwiek nas niepokoi, należy skonsultować to z pielęgniarką stomijną lub lekarzem niezwłocznie.

Bardzo często wokół stomii pojawiają się „gruzełki”. To ziarnina na granicy skóry i wyłonionego jelita.

Powstaje wskutek drażnienia tej okolicy przez płytkę lub w miejscach po szwach. Odpowiednie dobranie sprzętu i wycięcie otworu idealnie pasującego do stomii pomoże tego uniknąć.

Krew w worku stomijnym zawsze budzi niepokój. Krwotoki zagrażające życiu w zasadzie nie pojawiają się. Jedynie jeśli w pozostałej części jelita grubego są uchyłki, coś takiego może się zdarzyć. Częściej przyczyną obecności krwi są mechaniczne uszkodzenia śluzówki jelita. Może je powodować zbyt intensywne oczyszczanie okolicy stomii. Jeśli jednak krew pojawia się w większych ilościach i często, wymagana jest wizyta u lekarza.

Stomię trzeba obserwować. Wielu pacjentów zgłasza się do specjalistów dopiero wtedy, gdy zaczynają się kłopoty z wydalaniem. Błąd! Leczenie we wczesnej fazie jest mniej obciążające i łatwiejsze.

Wypadanie stomii to też trudny problem. W stomii nie ma zwieraczy, które utrzymują w warunkach zdrowia jelito (odbytnicę) wraz z innymi mechanizmami, w odpowiednim położeniu. I tu czas gra rolę. Należy ocenić, jaka część jelita wypada, na jakiej długości itp.

To także wpływa na dobór właściwej terapii.

Otwór stomijny w powłokach brzusznych może się powiększyć. W jamie brzusznej działają bardzo duże siły, zwane tłocznią. Pomagają np. opróżnić pęcherz moczowy. Z drugiej strony powodują powstawanie przepukliny okołostomijnej, której pojawienie się w zasadzie jest pewne. Co robić? W przypadku otyłości czy niedożywienia, choroby nowotworowej jako przyczyny stomii powinniśmy w okresie pooperacyjnym nosić pas brzuszny z otworem na stomię. Co najmniej trzy miesiące. Unikać w tym okresie wysiłków fizycznych ponad normę. Jeśli jednak przepuklina pojawi się, należy rozważyć opcję leczenia. Jeżeli wystąpią trudności z zakładaniem sprzętu czy inne objawy (np. epizody niedrożności jelit), zabieg będzie konieczny.

Oczywiście mógłbym wymieniać jeszcze wiele sytuacji, które mogą powstać w związku ze stomią. Wiemy, że jest ona ceną za uratowanie zdrowia lub życia. Większość „kłopotów” da się opanować czy wyleczyć. Ważne, abyśmy byli czujni i nie udawali, że wszystko jest OK, jeśli nie jest. Powtórzę: im mniej zaawansowana choroba lub powikłanie, tym szybciej się ich pozbędziemy, a to co jest nie tak, naprawimy. To tylko (a może aż) tyle. ●

5

PORTRET Z GRZEGORZEM KNIAZIELSKIM – TRENEREM, TENISISTĄ, RODOWITYM TORUNIANINEM I ZAŁOŻYCIELEM REGIONALNEGO ODDZIAŁU POL-ILKO – ROZMAWIAMY O TYM, DLACZEGO WARTO BADAĆ SIĘ NA CZAS, JAK PRZEŁAMAĆ SZPITALNY LĘK I SKĄD CZERPAĆ SIŁĘ DO BUDOWANIA WSPARCIA DLA INNYCH. ROZMAWIAŁA Monika Hab

Życie wygrane na korcie: jak pasja i działanie pomogły mi odczarować stomię

1. POCZĄTKI I DROGA DO DIAGNOZY: GDY MILCZENIE KOSZTUJE ZBYT WIELE

To musiał być ogromny cios. Jak wyglądała Pana dalsza droga?

Najpierw była radioterapia, dzięki której guzy się zmniejszyły. Jednak lekarze nie pozostawiali złudzeń – konieczne było wyłonienie stomii. Bardzo długo zwlekałem z tą decyzją. Odwlekałem ją tak bardzo, jak tylko się dało, konsultując się z różnymi specjalistami i szukając innych metod leczenia. W międzyczasie doszły kolejne komplikacje – wykryto u mnie guzy na wątrobie. Przeszedłem operację jej częściowego usunięcia, podczas której doznałem poważnych powikłań. Przez to wszystko stomię mam dopiero od dwóch lat, a patrząc z perspektywy czasu – mogłem i powinienem był mieć ją znacznie wcześniej, oszczędzając sobie lat strachu.

Panie Grzegorzu, w wywiadach na łamach naszego magazynu często przewija się wątek, że operacja wyłonienia stomii – choć początkowo przerażająca – przynosi ostatecznie ulgę i ratuje życie. Jak wyglądało Pana życie, zanim usłyszał Pan ostateczną diagnozę? Czy choroba dawała o sobie znać?

Moja historia zaczęła się wiele lat temu, gdy miałem pięćdziesiąt kilka lat. Byłem wtedy niezwykle aktywny, całe moje życie kręciło się wokół sportu. Grałem namiętnie w tenisa – byłem zawodnikiem, trenerem, a na korcie często spotykałem się z lekarzami. Podczas jednej z takich koleżeńskich rozmów po meczu lekarze dyskutowali o paskudnym nowotworze, jakim jest rak jelita grubego.

Zasugerowali mi pół żartem, pół serio, że w moim wieku czas najwyższy zrobić profilaktyczną kolonoskopię.

Posłuchałem ich. Wtedy usunięto mi kilkanaście polipów, które na szczęście okazały się łagodne. Lekarz dał mi jednak jasne zalecenie: powtarzać badanie co pięć lat.

2. AKCEPTACJA I „NOWA NORMALNOŚĆ”: SZPITALNY CHRZEST BOJOWY Zanim doszło do operacji, jak wyobrażał Pan sobie życie z workiem stomijnym?

Byłem święcie przekonany, że posiadanie stomii to absolutne kalectwo. Myślałem, że to koniec mojej aktywności, koniec sportu, że nie będę mógł już robić zupełnie nic.

To był paraliżujący lęk przed nieznanym.

I. jak przypuszczam, poczucie doskonałego zdrowia uśpiło Pana czujność?

Dokładnie tak. Czułem się świetnie, nie miałem absolutnie żadnych objawów. I to był mój błąd – ten stan uśpił mnie na aż 18 lat! Nie powtarzałem badań, bo uważałem, że problem mnie nie dotyczy. Dopiero gdy w stolcu nagle zauważyłem krew, sparaliżowało mnie. Natychmiast pobiegłem na kolonoskopię. Diagnoza była bezlitosna: mnóstwo nowych polipów, w tym jeden potężny guz umiejscowiony bardzo blisko odbytu.

Co w takim razie pomogło Panu przełamać ten strach i zaakceptować nową rzeczywistość po wybudzeniu z narkozy?

Kluczowe okazało się odpowiednie przygotowanie jeszcze w szpitalu oraz opieka, jaką tam otrzymałem.

Ogromną, nieocenioną rolę odegrali tam psycholog oraz pielęgniarka stomijna. Bez ich profesjonalizmu i empatii

6

ta droga byłaby o wiele trudniejsza. Choć muszę przyznać, że mój początek wcale nie był usłany różami. Jeszcze w szpitalu przeszedłem prawdziwy „chrzest bojowy”, który wrył mi się w pamięć na zawsze.

Opowie Pan o tym? (śmiech) Dzisiaj się z tego śmieję, ale wtedy byłem okrutnie zawstydzony i zakłopotany. To była moja pierwsza poważna wpadka ze sprzętem. Nieumiejętnie zapiąłem odpływ w worku otwartym i podczas spaceru po szpitalnym korytarzu cała treść spłynęła mi po nogach prosto na podłogę. Chciałem się zapaść pod ziemię. Jednak personel medyczny zareagował genialnie – zajęli się mną z taką naturalnością, delikatnością i szacunkiem, że nie pozwolili mi utonąć w tym poczuciu wstydu. Pokazali mi, że wpadki się zdarzają i nie definiują tego, kim jestem.

3. WSPARCIE, KTÓRE DAJE WOLNOŚĆ: OD LAIKA DO EKSPERTA

FOT. DOMINIKA KLIMEK

A jak wyglądała Pana nauka samodzielnej pielęgnacji po powrocie do domu? Wielu pacjentów obawia się tego momentu najbardziej.

Po wyjściu ze szpitala człowiek zostaje sam na sam z nowymi wyzwaniami. To, co najbardziej mi wtedy pomogło, to czas, który dałem samemu sobie na oswojenie sytuacji, ale przede wszystkim – pomoc wybitnego specjalisty. Trafiłem pod skrzydła pani Beaty, pielęgniarki dedykowanej z ramienia Convatec.

Ta kobieta to anioł. Z niezwykłym spokojem, empatią i pełnym zrozumieniem krok po kroku uczyła mnie, jak dbać o stomię i skórę wokół niej. Dzięki niej ten wstydliwy na początku temat przestał być dla mnie jakimkolwiek tabu. Doświadczona pielęgniarka potrafi w przyjaznej atmosferze nauczyć każdego laika prawidłowych nawyków i przełamać wewnętrzny opór.

Czy dobór odpowiednich rozwiązań technologicznych pomógł Panu odzyskać pewność siebie w codziennym życiu?

Absolutnie. Dobrze dobrany sprzęt to fundament bezpieczeństwa. Kiedy wiesz, że worek idealnie przylega, a skóra jest chroniona przed podrażnieniami, przestajesz obsesyjnie myśleć o stomii. Nowoczesne rozwiązania sprawiają, że człowiek z powrotem czuje się pewnie w każdej sytuacji – czy to na spacerze, czy podczas spotkań z ludźmi.

4. ŻYCIE BEZ BARIER: TENIS, HISTORIA I MIŁOŚĆ DO TORUNIA Wspomniał Pan, że tenis wypełnia Pana serce. Proszę opowiedzieć o tej wielkiej, życiowej pasji.

Strach ma wielkie oczy, ale medycyna i technologia są dziś po naszej stronie – podkreśla pan Grzegorz

7

PORTRET

ZŁOTA ZASADA PROFILAKTYKI Historia Pana Grzegorza

to poruszający dowód na to, jak ważna jest regularność.

Brak objawów nie oznacza braku choroby. Jeśli lekarz zaleca powtórzenie kolonoskopii

– nie odkładaj tego na później.

Czas w onkologii

to najcenniejsza waluta.

tylko odrodziło się państwo polskie. Kocham historię Torunia i uważam go za jedno z najpiękniejszych miast w Polsce. Chętnie dzielę się tą wiedzą i z dumą opowiadam o naszych zabytkach przyjezdnym znajomym.

Ostatnio brałem nawet udział w projekcie tworzenia historii mówionej Torunia, nagrywając wywiad z młodym youtuberem. Z niecierpliwością czekam na efekty tej pracy w sieci.

Uważam też, że człowiek powinien dzielić się tym, co ma najcenniejszego, dlatego przekazałem nasze powojenne pamiątki rodzinne po dziadku do kilku toruńskich muzeów, dzięki czemu powiększyły one swoje ekspozycje.

Zacząłem grać w tenisa pod koniec lat siedemdziesiątych, gdy miałem 28 lat, i grałem intensywnie przez kilkadziesiąt lat, aż do 64. roku życia. Poznałem wspaniałych ludzi, z którymi budowaliśmy i rozwijaliśmy ten sport. Dziś, ze względu na wiek i przebyte operacje, nie biegam już po korcie. Moja sytuacja zdrowotna jest obecnie bardzo wymagająca – po wcześniejszych problemach z wątrobą pojawiły się również przerzuty na płuca. Jednak w pełni zaakceptowałem tę sytuację. Nie załamuję się ani na moment. Działam i żyję aktywnie, póki mogę, bo wiem, że mam jeszcze coś ważnego do zrobienia.

W tej chwili moją największą życiową misją, na której zależy mi najbardziej, jest spisanie i wydanie kompletnej monografii tenisa amatorskiego w Toruniu. Chcę uwiecznić te unikalne wspomnienia, moje oraz innych, dawnych pasjonatów z tamtych lat. Ta praca daje mi ogromnego kopa do działania. Choroba może ograniczać moje ciało, ale nie odbierze mi pasji ani intelektualnego zacięcia.

Zawsze był Pan społecznikiem i aktywistą. Nic więc dziwnego, że po osobistych doświadczeniach postanowił Pan pomóc innym stomikom w regionie. Jak narodził się pomysł stworzenia oddziału POL-ILKO w Toruniu?

To była dla mnie naturalna kolej rzeczy. Od najmłodszych lat byłem związany z harcerstwem, potem działałem w towarzystwie krzewienia kultury fizycznej, a teraz udzielam się w klubach seniora. Kiedy sam przeszedłem operację, dotkliwie odczułem, jak bardzo brakuje w oko-

Poza sportem niezwykle mocno angażuje się Pan w życie swojego rodzinnego miasta. Słyszałam, że jest Pan wielkim lokalnym patriotą.

Tak, mój ojciec urodził się w Toruniu, ja również się tu urodziłem, a mój dziadek sprowadził się tutaj, gdy

8

FOT. DOMINIKA KLIMEK

5. SPOŁECZNY AKTYWIZM: JAK ODCZAROWAĆ TABU W TORUNIU

licy instytucji czy stowarzyszenia zrzeszającego osoby, które doskonale rozumieją specyfikę naszych problemów. Pacjent wypisywany ze szpitala często czuje się zagubiony, a rodzina – mimo szczerych chęci – nie zawsze wie, jak pomóc w codzienności. Postanowiłem to zmienić i założyć lokalny oddział POL-ILKO, aby odczarować temat stomii w naszym mieście, zintegrować środowisko i stworzyć przestrzeń, gdzie można otwarcie porozmawiać o wszystkim, bez wstydu i skrępowania.

malną możliwość pozyskiwania zewnętrznych środków finansowych oraz dotacji celowych na naszą statutową działalność.

Niezwykłym wyróżnieniem i dowodem na naszą dynamiczną działalność jest fakt, że kolejne spotkanie sprawozdawcze POL-ILKO, połączone ze szkoleniem wolontariuszy na północną Polskę, zostanie zorganizowane właśnie w naszym nowym oddziale toruńskim.

Współpraca z innymi liderami i pacjentami w ramach ogólnopolskiej sieci również dodaje Panu skrzydeł?

Ogromnie! Spotkanie ludzi, którzy przechodzą przez to samo, całkowicie zmienia perspektywę i motywuje do dalszej walki, nawet gdy zdrowie szwankuje. Wielką inspiracją był dla mnie pan Andrzej Piwowarski, prezes POL-ILKO na całą Polskę, który sam żyje z dwiema stomiami, a jest niesamowicie aktywny – jeździ na rowerze, zarządza ogólnopolskimi strukturami i pokazuje, że limity są tylko w naszych głowach. Mnóstwo wartościowych, czysto praktycznych i organizacyjnych porad otrzymałem też od pani Violetty Kiełpińskiej ze Słupska, która zarządza regionalnymi strukturami. To dzięki ich mądrości, doświadczeniu i życzliwości dzisiaj normalnie żyję, sprawnie kieruję stowarzyszeniem i nie przejmuję się barierami, które na początku drogi wydawały mi się absolutnie nie do przeskoczenia.

Początki były jednak trudne. Z jakimi największymi barierami musiał się Pan zmierzyć jako założyciel?

Największym wyzwaniem okazało się... dotarcie do samych pacjentów i zebranie grupy założycielskiej.

Chodziłem od drzwi do drzwi, od lekarza do lekarza, drukowałem własne ulotki informacyjne i zostawiałem je w przychodniach. Niestety, przepisy RODO i rygorystyczna ochrona danych osobowych uniemożliwiały placówkom medycznym udostępnianie jakichkolwiek namiarów na pacjentów po operacjach. Trafiłem na biurokratyczny mur. Ludzie ze stomią w Polsce często się ukrywają, zamykają w domach, przeżywają swój dramat w samotności. Nie wiedziałem, jak ich skonsolidować. Jednak dzięki uporowi, osobistym kontaktom oraz ogromnemu wsparciu miejskich instytucji prozdrowotnych, po wielu miesiącach ciężkich starań udało się zebrać wymaganą, formalną grupę osób, które chciały realnie zaangażować się w budowanie struktur stowarzyszenia.

6. PRZESŁANIE PEŁNE NADZIEI Gdyby mógł Pan cofnąć czas i spotkać samego siebie na szpitalnym korytarzu, tuż po tej niefortunnej wpadce z workiem, co by Pan sobie wtedy powiedział?

Powiedziałbym: „Grzegorz, spokojnie. To tylko chwilowy kryzys, z którego wyjdziesz silniejszy. Stomia to nie wyrok ani kalectwo – to nowa szansa na życie, pasje i działanie dla innych”.

Wtedy przyszedł czas na formalności prawne. Jak moment oficjalnego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zmienił Pana pozycję w relacjach z miastem?

Moment, w którym oddział toruński POL-ILKO oficjalnie został wpisany do KRS był prawdziwym punktem zwrotnym. Przedtem, jako „Grzegorz – prywatna osoba i pacjent”, niewiele mogłem wskórać w urzędach. Dla machiny urzędniczej pojedynczy człowiek, choćby miał najwspanialsze intencje, jest mało widoczny. Wpis do KRS dał nam osobowość prawną, oficjalną pieczątkę, status instytucjonalny i potężny mandat do reprezentowania całej społeczności stomików przed władzami Torunia. Stałem się dla urzędników oficjalnym partnerem do rozmów.

Dzięki temu statusowi prawnemu otworzyły się przed nami drzwi, które wcześniej były zamknięte na cztery spusty. Przede wszystkim o wiele łatwiej było mi wynegocjować i załatwić od miasta stały lokal na regularne spotkania naszego toruńskiego oddziału. Miejsce, gdzie nasi członkowie mogą się bez przeszkód spotkać, wypić kawę i wymienić doświadczeniami, to absolutny fundament działalności wspierającej. Ponadto zyskaliśmy for-

Na koniec – co doradziłby Pan osobie, która dzisiaj, siedząc w gabinecie lekarskim, słyszy, że czeka ją operacja wyłonienia stomii?

Przede wszystkim: nie zwlekajcie tak długo jak ja. Strach ma wielkie oczy, ale medycyna i technologia są dziś po naszej stronie. Szukajcie wsparcia – rozmawiajcie z dedykowanymi pielęgniarkami, zgłaszajcie się do takich stowarzyszeń jak nasze POL-ILKO i czerpcie z doświadczeń tych, którzy tę drogę już przeszli. Stomia nie odbiera tożsamości. Jeśli masz w sercu pasję, worek stomijny w niczym Ci jej nie zabierze.

Dziękuję za tę niezwykle szczerą i motywującą rozmowę. ●

9

METODA NA ZDROWIE I WOREK MARZEŃ AGATY ŚMIETANY

JAK ROZMAWIAĆ

o stomii

z otoczeniem OTWARTOŚĆ DAJE OGROMNĄ WOLNOŚĆ. .

Jednym z trudniejszych momentów po operacji wcale nie jest zmiana sprzętu czy nauka pielęgnacji. Dużo większym wyzwaniem bywa odpowiedź na pytanie: czy powiedzieć innym? A jeśli tak, to kiedy to zrobić, jak i komu?

Pamiętam, że na początku sama się tego bałam. Chyba najbardziej reakcji bliskich mi osób, niezręcznej ciszy i pytań, na które nie będę umiała odpowiedzieć. Bałam się też, że zostanę „zaszufladkowana” jako ta osoba „z problemem”. Jest to zupełnie normalne. Każdy z nas ma prawo do swojej prywatności i własnego tempa otwierania się przed innymi. Stomia to duża zmiana, nie tylko fizyczna, ale też emocjonalna.

stałam żyć w ciągłym napięciu. A ludzie? W większości reagowali spokojnie, z ciekawością, czasem z troską.

Często to my w głowie tworzymy scenariusze, które w rzeczywistości w ogóle się nie wydarzą.

KIEDY POWIEDZIEĆ Jeśli zastanawiasz się, kiedy powiedzieć – odpowiedź jest prosta: wtedy, kiedy czujesz się na to gotowa/gotowy.

Nie musisz mówić od razu wszystkim. Możesz zacząć od jednej zaufanej osoby. Często pierwsza rozmowa jest najtrudniejsza, dlatego warto ją sobie wcześniej „przećwiczyć” w głowie. Nie chodzi o idealne zdania, tylko o poczucie, że wiesz, co chcesz przekazać.

CZY POWIEDZIEĆ

JAK POWIEDZIEĆ

Nie ma jednej dobrej odpowiedzi na pytanie, czy warto mówić o stomii. Dla jednych to będzie naturalne i uwalniające, a dla innych zbyt trudne na początku akceptacji woreczka na brzuchu. Najważniejsze jest to, żeby decyzja była Twoja. Nie dlatego, że „powinno się” o tym mówić, tylko dlatego, że czujesz, że jesteś na to gotowa/gotowy.

Z mojego doświadczenia mogę powiedzieć, że otwartość daje ogromną wolność. Kiedy przestałam ukrywać swoją stomię, poczułam, jak schodzi ze mnie napięcie. Nie musiałam już kontrolować każdego ruchu, zastanawiać się, czy ktoś coś usłyszy, czy zauważy mój worek. Prze-

Najprościej. Bez skomplikowanych medycznych wyjaśnień, bez tłumaczenia się. Wystarczy kilka zdań: że przeszłaś/ przeszedłeś operację, że masz stomię, że to rozwiązanie, które pomogło Ci odzyskać zdrowie. Możesz powiedzieć tyle, ile chcesz. Nie musisz opowiadać całej historii, jeśli nie masz na to ochoty.

W pracy czy w szkole warto podejść do tematu spokojnie i konkretnie. Czasem wystarczy poinformować przełożonego lub nauczyciela o swojej sytuacji – szczególnie jeśli potrzebujesz częstszych wyjść do toalety czy chwili

10

FOT. ARCHIWUM AGATY ŚMIETANY, MONIKA KEGEL

J

Agata Śmietana stomiczka, dietetyczka, geofizyczka, absolwentka m.in. krakowskiej AG. W mediach społecznościowych prowadzi profil Metoda na Zdrowie, na własnym przykładzie edukując o stomii i akceptacji ciała

dla siebie. Nie trzeba wchodzić w szczegóły. W większości przypadków spotkasz się ze zrozumieniem , a jeśli trafisz na brak wiedzy, masz prawo spokojnie ją uzupełnić.

Wiele osób obawia się też pytań. To naturalne, bo ludzie często pytają nie dlatego, że chcą być wścibscy, ale dlatego, że nie wiedzą. Warto przygotować sobie w głowie kilka prostych odpowiedzi. Na przykład: „to efekt operacji, dzięki której mogę normalnie żyć” albo „to rozwiązanie medyczne, które zastępuje pracę jelita”.

Możesz odpowiadać krótko, rzeczowo, a jeśli nie chcesz wchodzić w temat – masz pełne prawo powiedzieć: „to dla mnie zbyt prywatne”. To bardzo ważny element budowania pewności siebie w życiu ze stomią.

Z czasem zauważysz, że sposób, w jaki Ty mówisz o stomii, wpływa na to, jak reagują inni.

Im bardziej Ty jesteś spokojna/spokojny w rozmowie o stomii, tym spokojniej reagują inni. Twoja pewność siebie daje im sygnał, że to temat, o którym można mówić normalnie.

Warto też przygotować się na sytuacje mniej komfortowe. Może zdarzyć się niezręczna reakcja, żart, cisza. To nie zawsze wynika ze złej woli, a często z braku wiedzy lub zakłopotania. W takich momentach najlepiej zachować spokój i nie brać wszystkiego do siebie.

TRUDNIEJSZE MOMENTY Nie musisz jednak być zawsze silna/silny. Są dni, kiedy nie masz ochoty tłumaczyć, odpowiadać, edukować. I to też jest w porządku, masz do tego prawo. Bardzo ważne jest też to, żeby nie zamykać się w domu przez strach przed reakcją innych. Wiele osób po trudnych doświadczeniach zaczyna unikać spotkań i podróży.

Pomocne może być także wsparcie innych stomików.

Rozmowa z kimś, kto już przez to przeszedł, daje ogromne poczucie zrozumienia. To osoby, które wiedzą, jakie pytania padają, jakie emocje się pojawiają i jak sobie z nimi radzić w praktyce. Dzięki temu łatwiej przygotować się do własnych rozmów z otoczeniem.

Na koniec chcę powiedzieć coś, co dla mnie było przełomowe: stomia to część Twojego życia, ale nie cała Twoja tożsamość.

To Ty decydujesz, komu i ile o sobie mówisz. I to Ty wybierasz, czy chcesz z niej zrobić temat tabu, czy coś, co po prostu jest – jak każda inna część Twojej historii.

A jeśli kiedyś poczujesz gotowość, żeby mówić o niej głośniej – możesz nie tylko pomóc sobie, ale też komuś innemu, kto właśnie teraz siedzi w domu i boi się zrobić pierwszy krok.

I może właśnie Twoje słowa będą dla niego początkiem do odwagi. ●

11

PIELĘGNACJA STOMII

Jak przygotować się

do operacji zamknięcia stomii czasowej

wycina guz i łączy zdrowe fragmenty jelita. Aby delikatne zespolenie mogło się zagoić bez podrażnień masami kałowymi, wyżej wyłania się tymczasową stomię ochronną; •p owikłana choroba uchyłkowa jelita grubego – często w stanach nagłych (np. pęknięcie uchyłka) wykonuje się operację Hartmanna. Polega ona na usunięciu esicy, zamknięciu odcinka odbytnicowego i wyprowadzeniu stomii. Po kilku miesiącach, gdy minie stan zapalny, możliwe jest ponowne połączenie jelit; •n ieswoiste choroby zapalne jelit (np. WZJG lub choroba Leśniowskiego-Crohna) – w ostrych rzutach choroby czasowo wyłącza się pasaż jelitowy, by dać śluzówce czas na regenerację. Warunkiem zamknięcia stomii jest pełna remisja zapalenia w pozostawionym odcinku; •u razy mechaniczne i perforacje jelita – np. w wyniku wypadków komunikacyjnych czy nagłych stanów chirurgicznych, wymagających natychmiastowego odbarczenia przewodu pokarmowego.

Aby operacja odtworzenia ciągłości była w ogóle możliwa, pacjent musi spełnić kilka kluczowych warunków medycznych. Przede wszystkim aparat zwieraczowy nie może być uszkodzony, zapalenie jelit musi być całkowicie wyleczone, a szwy wewnątrz brzucha w pełni zagojone.

Ostateczną decyzję zawsze podejmuje lekarz po wykonaniu badań kontrolnych.

mgr Iwona Czubaszek specjalistka pielęgniarstwa chirurgicznego i epidemiologicznego, z wieloletnim doświadczeniem w pielęgnacji stomii, leczeniu ran oraz żywieniu klinicznym.

Zawodowo związana z Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej. Wiceprezeska PTPS

K

Kluczem do bezpiecznego i skutecznego powrotu do sprawności jest rzetelna edukacja oraz kompleksowe przygotowanie pacjenta przed operacją – proces ten w nowoczesnej medycynie nazywamy prehabilitacją.

Prehabilitacja to nic innego jak „trening” organizmu przed czekającym go wysiłkiem, jakim jest zabieg chirurgiczny, co pozwala na uzyskanie lepszych wyników leczenia i szybszy powrót do zdrowia. W tym artykule wyjaśnimy, jak przygotować swoje ciało, a w szczególności jelita i mięśnie zwieracze, do operacji odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego, potocznie nazywanej zamknięciem lub zespoleniem stomii.

W JAKICH SCHORZENIACH OPERACJA ZESPOLENIA JEST MOŻLIWA? Stomię czasową wyłania się, gdy planowane jest jej późniejsze zamknięcie, a jej głównym zadaniem jest ochrona położonego niżej, gojącego się odcinka przewodu pokarmowego. Najczęstsze sytuacje, w których wykonuje się operację odtworzenia ciągłości, to: •n owotwory złośliwe jelita grubego i odbytnicy – zwłaszcza przy niskiej przedniej resekcji odbytnicy. Chirurg

PRZYGOTOWANIE JELIT PRZED ZABIEGIEM – DIAGNOSTYKA I DIETA Jelito, które przez kilka miesięcy (lub dłużej) było wyłączone z normalnej pracy, ulega procesowi, który można porównać do głębokiego snu lub lenistwa. Ponieważ nie płynęła przez nie treść pokarmowa, odzwyczaiło się ono

12

FOT. ARCHIWUM PRYWATNE

CHOĆ WYŁONIENIE STOMII RATUJE ŻYCIE, POCZĄTKOWO WIĄŻE SIĘ Z DUŻYM LĘKIEM I CAŁKOWITĄ ZMIANĄ CODZIENNOŚCI, W KTÓREJ PACJENCI Z CZASEM UCZĄ SIĘ NA NOWO I W PEŁNI AKTYWNIE FUNKCJONOWAĆ. KIEDY JEDNAK NADCHODZI MOMENT PLANOWANEGO ZAMKNIĘCIA PRZETOKI, OBOK RADOŚCI NATURALNIE POJAWIAJĄ SIĘ NOWE PYTANIA I NIEPOKÓJ ZWIĄZANY Z KOLEJNĄ ZMIANĄ.

komfort życia. Dokładny instruktaż treningu znajdziesz w 73. wydaniu magazynu „Nasza Troska”.

od naturalnego ruchu (perystaltyki) oraz kurczenia się.

Dlatego przygotowanie jelit do operacji zaczyna się na kilka tygodni przed terminem i obejmuje zarówno dokładną diagnostykę, jak i modyfikację nawyków.

Po pierwsze, lekarz musi dokładnie sprawdzić stan „uśpionego” odcinka jelita. W tym celu wykonuje się badania, takie jak kolonoskopia lub sigmoidoskopia przez odbyt, aby upewnić się, że błona śluzowa jest zdrowa, nie ma tam owrzodzeń, polipów czy innych niepokojących zmian. Bardzo często zleca się również tzw. wlew kontrastowy – badanie rentgenowskie z podaniem specjalnego płynu przez odbyt, które pozwala ocenić, czy pozostawione jelito jest w pełni szczelne i czy nie występują w nim zwężenia mechaniczne, które mogłyby utrudnić wypróżnianie po operacji.

Kluczowym elementem przygotowania do operacji jest prehabilitacja żywieniowa. Odpowiednie odżywienie organizmu (bogate w białko, witaminy i minerały) przyspiesza gojenie ran, poprawia wyniki leczenia i pozwala na szybszy powrót do pełnej sprawności.

Praktyczne wskazówki dotyczące wzbogacenia przedoperacyjnej diety znajdziesz w tym wydaniu magazynu „Nasza Troska”. Pamiętaj również, aby na kilka dni przed zabiegiem – zgodnie z zaleceniem chirurga – przejść na dietę łatwostrawną i ubogoresztkową, a bezpośrednio przed nim zastosować preparaty oczyszczające przewód pokarmowy.

MOŻLIWE POWIKŁANIA PO OPERACJI – O CZYM WARTO WIEDZIEĆ?

Operacja zamknięcia stomii (odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego) to dla wielu pacjentów wyczekiwany krok w stronę dawnego życia. Należy jednak pamiętać, że to poważny zabieg chirurgiczny. Świadomość potencjalnych komplikacji jest kluczowa – pozwala na szybką reakcję i natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Oto 4 najważniejsze powikłania, które mogą wystąpić: •n ieszczelność zespolenia jelitowego – najpoważniejsze, choć rzadkie powikłanie. Treść jelitowa przedostaje się do jamy brzusznej, co objawia się nagłym, silnym bólem brzucha, gorączką i gwałtownym pogorszeniem stanu zdrowia. Wymaga pilnej reoperacji, często połączonej z ponownym wyłonieniem stomii; •n iedrożność przewodu pokarmowego – czasowe zatrzymanie pracy jelit (brak perystaltyki) wywołane obrzękiem lub zrostami. Pacjent odczuwa ból skurczowy, wzdęcia, nudności i nie oddaje gazów ani stolca. Zwykle leczenie opiera się na ścisłej diecie i kroplówkach, rzadziej na operacji; • z akażenie rany pooperacyjnej – występuje najczęściej w miejscu dawnej stomii, która przez miesiące miała kontakt z bakteriami. Objawy to zaczerwienienie, ból, obrzęk i wyciek ropny. Gojenie takich ran często wymaga regularnej wymiany specjalistycznych opatrunków; • z aburzenia czynnościowe i zespół LARS – częste, początkowo adaptacyjne zjawisko objawiające się biegunkami, parciem na stolec i gazami. Bez wcześniejszego treningu mięśni zwieraczy dolegliwości te mogą przybrać formę przewlekłą, obniżając komfort życia.

PRZYGOTOWANIE ZWIERACZY I MIĘŚNI DNA MIEDNICY – KLUCZOWY TRENING Przed operacją zamknięcia stomii niezwykle ważne jest przygotowanie mięśni zwieraczy odbytu oraz dna miednicy. Ponieważ w czasie posiadania stomii nie brały one udziału w procesie wypróżniania, uległy osłabieniu. Brak ich przygotowania może po operacji skutkować trudnościami z trzymaniem stolca i gazów, nagłymi parciami czy tzw. zespołem LARS (zespół niskiej resekcji przedniej).

Aby temu zapobiec, na minimum kilka tygodni przed zabiegiem należy wdrożyć fizjoterapię proktologiczną pod okiem specjalisty. Trening obejmuje: • ć wiczenia mięśni dna miednicy (Kegla) – świadome napinanie i rozluźnianie właściwych partii mięśniowych; • t rening synergii przeponowo-miednicznej – koordynację oddechu z pracą dna miednicy, co pozwala kontrolować ciśnienie wewnątrzbrzuszne; •b iofeedback i elektrostymulację – wsparcie aparaturowe pomagające pacjentowi wyczuć i prawidłowo aktywować osłabione mięśnie.

Regularność ćwiczeń decyduje o tym, jak szybko po operacji odzyskasz pełną kontrolę nad swoim ciałem i poprawisz

SPOKÓJ W GŁOWIE TO SZYBSZE GOJENIE Kompleksowa prehabilitacja obejmuje nie tylko ciało, lecz także sferę emocjonalną. Operacja odtworzenia ciągłości jelita bywa źródłem silnego stresu. Lęk przed bólem czy nową rzeczywistością jest naturalny, jednak głęboki strach uwalnia hormony osłabiające odporność, co może realnie opóźnić gojenie ran i regenerację.

Przedoperacyjne wsparcie psychologa pomaga obniżyć lęk i pozwala poznać skuteczne techniki relaksacyjne.

Redukcja napięcia psychicznego to potężny sprzymierzeniec w walce o zdrowie. Pamiętaj, że holistyczne planowanie leczenia – we współpracy z chirurgiem, dietetykiem, fizjoterapeutą i psychologiem – oraz właściwa edukacja i Twoje aktywne zaangażowanie istotnie zwiększają bezpieczeństwo zabiegu i podnoszą komfort życia. ●

13

PIELĘGNACJA STOMII

UKRYTE PODCIEKANIE:

czy naprawdę wiesz, kiedy Twój sprzęt stomijny jest nieszczelny

ŻYCIE ZE STOMIĄ TO OGROMNA ZMIANA ZARÓWNO FIZYCZNA, JAK I EMOCJONALNA. DLA WIELU PACJENTÓW JEDNYM Z NAJWIĘKSZYCH WYZWAŃ PO OPERACJI STAJE SIĘ OBAWA PRZED PODCIEKANIEM TREŚCI STOMIJNEJ ORAZ NIESZCZELNOŚCIĄ SPRZĘTU. uszkadza delikatną skórę okołostomijną. W praktyce klinicznej każda ilość treści stomijnej znajdująca się pod przylepcem, pozostająca w bezpośrednim kontakcie ze skórą powinna być traktowana jako nieszczelność wymagająca reakcji. Nawet niewielki kontakt z treścią jelitową lub moczem może prowadzić do bolesnych podrażnień, zaczerwienienia, świądu, nadżerek czy trudnych do leczenia zmian skórnych.

Dorota Roszkowska mgr pielęgniarstwa, specjalistka pielęgniarstwa chirurgicznego, członkini PTPS. Medical Education Lead Convatec

wilgoć, brak kału lub moczu

kał lub mocz w pobliżu stomii

kał lub mocz pokrywają większość płytki

kał lub mocz wyciekają strużkami poza brzegi płytki

Przyczyn nieszczelności sprzętu stomijnego może być wiele. Najczęściej problem pojawia się w pierwszych tygodniach po operacji, kiedy stomia zmienia jeszcze swój kształt i rozmiar. Pacjent dopiero uczy się nowej rutyny pielęgnacyjnej, poznaje reakcje swojego organizmu i dobiera odpowiedni sprzęt. To naturalny etap adaptacji, jednak podciekanie nie powinno stać się codziennością i na pewno nie jest czymś „normalnym”. Niestety w dalszym ciągu zarówno wśród stomików, jak i niewyspecjalizowanego personelu medycznego możemy spotkać opinie, że „tak może być”. Co zatem sprawia, że sprzęt podcieka? Jedną z najczęstszych przyczyn problemu jest nieprawidłowe dopasowanie płytki stomijnej. Zbyt duży otwór odsłania skórę wokół stomii i naraża ją na kontakt z treścią jelitową lub moczem. Z kolei zbyt mały otwór może powodować ucisk i podrażnienie samej stomii. Regularne mierzenie stomii, szczególnie w okresie pooperacyjnym, jest kluczowe dla utrzymania szczelności wybranego systemu. Pamiętajmy jednak, by kontrolować rozmiar stomii na każdym etapie życia ze stomią. Tyjemy, chudniemy, nasze ciało się zmienia się i musimy być czujni.

Istotnym czynnikiem jest również rodzaj stomii. U osób z ileostomią treść jelitowa jest zwykle bardziej płynna

kał lub mocz gwałtownie wyciekają poza brzegi płytki

Podciekanie nie zawsze oznacza widoczne wydostawanie się treści poza płytkę stomijną!

Często problem rozwija się „po cichu”– pod płytką pojawia się niewielka ilość stolca lub moczu, która stopniowo

14

ŹRÓDŁO GRAFIKI: DOWN G., VESTERGAARD M., AJSLEV T.A., BOISEN E.B & NIELSEN L.F. (2021): PERCEPTION OF LEAKAGE: DATA FROM THE OSTOMY LIFE STUDY 2019.

BRITISH JOURNAL OF NURSING (MARK ALLEN PUBLISHING), 30 (22), 54-512

P

DLACZEGO DOCHODZI DO PODCIEKANIA?

Problem ten wpływa nie tylko na komfort codziennego funkcjonowania, lecz także na kondycję skóry wokół stomii, aktywność społeczną, sen, poczucie bezpieczeństwa, czyli szeroko pojętą jakość życia. Choć najnowsze rozwiązania stomijne oraz lepsza opieka stomijna dają coraz większe możliwości indywidualnego dopasowania sprzętu i akcesoriów, problem nieszczelności nadal pozostaje jednym z najczęściej zgłaszanych przez pacjentów wyzwań.

i zawiera enzymy trawienne silnie drażniące skórę.

W przypadku urostomii dodatkowym wyzwaniem jest ciągły kontakt skóry z wilgocią oraz możliwość powstawania kryształów moczu utrudniających przyleganie sprzętu. Natomiast przy kolostomii ryzyko podrażnień wiąże się głównie z dłuższym kontaktem stolca ze skórą lub z przepełnieniem worka.

Ogromne znaczenie ma również czas noszenia sprzętu.

Zbyt długo noszony worek staje się ciężki, zaczyna odciągać przylepiec od skóry i sprzyja rozszczelnieniu. Dlatego tak ważne jest regularne opróżnianie worka, najlepiej wtedy, gdy jest wypełniony maksymalnie do jednej trzeciej objętości. Pacjenci często próbują wydłużać czas noszenia sprzętu, obawiając się częstych zmian lub chcąc ograniczyć koszty, jednak może to prowadzić do zwiększonego ryzyka przeciekania oraz powikłań dermatologicznych.

Pamiętajmy o obowiązujących rekomendacjach Polskiego Towarzystwa Pielęgniarek Stomijnych, które jasno określają czas noszenia sprzętu stomijnego.

Objawy uszkodzenia skóry wokół stomii mogą obejmować: • z aczerwienienie • u czucie pieczenia lub świądu, •w ilgotną, sączącą się skórę, •b olesność podczas zmiany sprzętu, •n adżerki lub rany, • k rwawienie lub sączenie.

Badania pokazują, że problemy skóry okołostomijnej należą do najczęstszych powikłań życia ze stomią. Aż do 80 proc. pacjentów w ciągu kilku tygodni po zabiegu wyłonienia stomii będzie doświadczać powikłań skórnych spowodowanych podciekaniem sprzętu stomijnego. Wielu pacjentów nie zgłasza pierwszych objawów odpowiednio wcześnie, próbując samodzielnie radzić Obawa przed wyciekiem sobie z problemem. Tymczasem z worka powstrzymywała szybka konsultacja z pielęgniarką stomijną często pozwala uniknąć osób, u których pobrano próbki poważniejszych powikłań. stomijne, od wychodzenia z domu raz lub więcej razy Problem podciekania to nie w tygodniu* tylko kwestia techniczna czy dermatologiczna.

Dla wielu stomików największym obciążeniem staje się lęk przed kompromitacją w miejscu publicznym. Obawa, że worek odklei się podczas pracy, podróży czy spotkania towarzyskiego, może prowadzić do wycofania społecznego i utraty pewności siebie. Pacjenci często rezygnują z aktywności fizycznej, wyjazdów, spotkań z rodziną lub znajomymi, a nawet z powrotu do pracy zawodowej.

Niektórzy unikają wychodzenia z domu bez dokładnego planowania dostępu do toalety lub zabierania dużej ilości zapasowego sprzętu. Długotrwały stres związany z możliwością podciekania może prowadzić do zaburzeń snu, obniżenia nastroju oraz przewlekłego napięcia emocjonalnego. Warto podkreślić, że współczesne rozwiązania stomijne pozwalają skutecznie ograniczać problem nieszczelności. Odpowiednio dobrany sprzęt, właściwa edukacja oraz regularna kontrola skóry wokół stomii pozwalają większości pacjentów wrócić do aktywnego życia.

47%

o podrażnień adzi d row p i e mi ni ka ł sto cie okó od ry w ó sk

ny ze spr lno zęt p ści i po rowad zi wst awan do ia ran

JAK SKUTECZNIE ZAPOBIEGAĆ PODCIEKANIU? Podstawą profilaktyki jest indywidualne dopasowanie sprzętu do rodzaju stomii, budowy ciała oraz stylu życia pacjenta. W przypadku stomii płaskiej lub wklęsłej dedykowany jest sprzęt typu convex Esteem Body™ z Technologią Leak Defence™, który w zależności od potrzeby wywiera konkretny rodzaj napięcia wokół stomii i poprawia uszczelnienie.

Duże znaczenie ma Technologia Plastyczna Convatec™.

Dzięki swoim wyjątkowym właściwościom w kontakcie z wilgocią tworzy delikatny golfik, który dopasowuje się do

em Pod oż rażn io liw ia p na i us zk raw idłow odzona skóra zętu e przyklejenie spr

P

Skóra wokół stomii powinna wyglądać podobnie jak skóra na pozostałej części brzucha. Powinna być gładka, sucha i nieuszkodzona. Niestety, podciekanie bardzo szybko zaburza jej naturalną barierę ochronną, poprzez uszkodzenie fizjologicznego płaszcza hydrolipidowego.

Treść stomijna zawiera enzymy trawienne, bakterie oraz substancje drażniące, które w kontakcie ze skórą prowadzą do jej maceracji i stanu zapalnego. Podrażniona skóra utrudnia prawidłowe przyleganie sprzętu, co z kolei zwiększa ryzyko podciekania i tworzy mechanizm błędnego koła. Pacjent doświadcza wtedy nie tylko dyskomfortu fizycznego, ale również stresu związanego z koniecznością częstych zmian sprzętu i obawą przed kolejną nieszczelnością.

wa c so pa iesz do n Źle ych jn kole

FOT. ARCHIWUM PRYWATNE, MATERIAŁY PRASOWE CONVATEC

SKÓRA SZCZEGÓLNEJ TROSKI

i un

* Richbourg L., Thorpe J. M., Rapp C. G., Difficulties Experienced by the Ostomate After Hospital Discharge .

Journal of Wound, Ostomy & Continence Nursing. 2007;34(1):70-79

15

Akcesoria stomijne

PIELĘGNACJA STOMII

powinna być dokładnie oczyszczona i osuszona. Nie zaleca się stosowania tłustych kremów czy kosmetyków zawierających oleje, ponieważ mogą one pogarszać przyleganie przylepca. Ważne jest także regularne usuwanie owłosienia wokół stomii, które może utrudniać szczelne przyklejenie płytki.

Twoja skóra zasługuje na delikatną i skuteczną pielęgnację

ESENTA™ – akcesoria stomijne przyjazne dla skóry.

Worki Esteem Body™ są dostępne w wersji zamkniętej, otwartej i z kranikiem.

EDUKACJA I WSPARCIE

Współczesna opieka stomijna nie ogranicza się wyłącznie do doboru worka czy płytki. Ogromne znaczenie ma edukacja pacjenta oraz wsparcie specjalistów. Regularne konsultacje z pielęgniarką stomijną pozwalają szybciej rozwiązywać problemy i dostosowywać zaopatrzenie Zmniejszają podrażnienia do zmieniających się potrzeb chorego. i dyskomfort Pacjent powinien wiedzieć, że nieszczelności nie są czymś, co trzeba „zaakceptować”.

WspomagająW większoWspierają barierę ści przypadków problem można skutecznie ograniczyć pielęgnację, wymianę ochronną skóry poprzez zmianę techniki pielęgnacji, dobór innego sprzętu sprzętu lub zastosowanie dodatkowych akcesoriów.

Ogromną rolę odgrywa również program wsparcia Materiał Me+ dla osób ze stomią, który oferuje dostęp do eduplastyczny kacji, materiałów informacyjnych, konsultacji profeotula stomię Za pomocą i chroni przed kciuków sjonalnych pielęgniarek stomijnych oraz społeczności podciekaniem. modelujemy pacjentów dzielących się własnymi doświadczeniami. otwór idealnie dopasowany Życie ze stomią może być aktywne, bezpieczne i pełne do wielkości pasji.

Odpowiednia profilaktyka, świadoma pielęgnacja i kształtu oraz dostęp do nowoczesnych rozwiązań pomagają stomii. odzyskać komfort i pewność siebie. Podciekanie nie powinno być traktowane jako „normalny element” życia ze stomią. W większości przypadków problem można skutecznie ograniczyć dzięki odpowiedniemu doborowi Każdy stomik powinien pamiętać o akcesoriach stosprzętu, edukacji oraz wsparciu specjalistów. mijnych wspierających szczelność stosowanego sprzętu Kluczowe znaczenie ma szybkie reagowanie na pierwstomijnego. Pasty uszczelniające, pierścienie hydrokoloidowe, paski mocujące czy preparaty ochronne pomagają sze objawy podrażnienia skóry, regularna kontrola stozabezpieczyć skórę i wydłużyć czas noszenia sprzętu. Szczemii oraz otwartość na zmianę stosowanego sprzętu, jeśli obecne rozwiązanie nie zapewnia odpowiedniej gólnie ważne jest stosowanie sprayu Esenta™ do usuwania szczelności. Dzięki właściwej opiece pacjenci ze stomią przylepca oraz sprayu ochronnego Esenta™ tworzącego ESENTA™ Spray medyczny do usuwania przylepca, nieszczypiący, ESENTA™ Spray ochronny, nieszczypiący, ESENTA™ Chusteczki medyczne do usuwania przylepca, ® nieszczypiące, ESENTA™ Chusteczki ochronne, nieszczypiące, ESENTA™ Puder Stomahesive ESENTA™ Pierścień Stomahesive ️ przewidzianepodróżować, zastosowanie do mogą®, realizować swoje plany zawodowe, silikonową warstwę zabezpieczającą przed wilgocią. pielęgnacji kolostomii, ileostomii lub urostomii. ESENTA™ Pasta Stomahesive®, przewidziane zastosowanie do zaopatrzenia kolostomii, ileostomii lub urostomii. uprawiać sport prowadzićkolostomii, życie bez ciągłego przed Kluczowe znaczeniepaski mamocujące, też odpowiednia technikajako produkt ESENTA™ cienkie hydrokoloidowe przewidziane zastosowanie pomocniczy doizaopatrzenia ileostomii lub lęku urostomii.

Producent: Convatec Limited, Upoważniony UNOMEDICAL A/S, Podmiot prowadzący reklamę: Convatecstomijnego.

Polska Sp. z o.o ● nieszczelnością sprzętu zmiany sprzętu.

Skóra przed przedstawiciel: aplikacją nowego worka ®/TM oznacza zastrzeżony znak towarowy Convatec Inc. © Convatec Polska sp. z o.o., maj 2026

TO JEST WYRÓB MEDYCZNY. UŻYWAJ GO ZGODNIE Z INSTRUKCJĄ UŻYWANIA LUB ETYKIETĄ.

FOT. MATERIAŁY PRASOWE CONVATEC

każdego kształtu stomii, a efekt pamięci sprawia, że materiał hydrokolidowy porusza się. To spersonalizowane dopasowanie nie wymaga użycia nożyczek. Technologia Plastyczna Convatec™ zapewnia lepszą ochronę przed podciekaniem oraz większą satysfakcję. Takie rozwiązania pozwalają lepiej zabezpieczyć skórę przed kontaktem z treścią stomijną i zwiększają komfort codziennego funkcjonowania.

ABC STOMII

BĘDZIEMY

pływać w basenie

CZY ZE STOMIĄ MOŻNA PŁYWAĆ? CO SIĘ STANIE, JEŻELI WOREK SIĘ ODKLEI? CZY WODA NIE BĘDZIE ZBYT ZIMNA? CZY WOREK STOMIJNY NIE PRZESIĄKNIE? WIELE OSÓB MA ZWIĄZANE Z PŁYWANIEM PYTANIA I WĄTPLIWOŚCI. pasty uszczelniającej, by optymalnie zabezpieczyć przylepiec przed odklejeniem się przy kontakcie z wodą.

•O dpowiedni rodzaj worka stomijnego: na basen wskazane jest użycie mniejszego modelu worka (np. worek 1- częściowy stomijny Esteem™+ zamknięty mały z filtrem). Jest on mniej widoczny pod strojem.

•S trój kąpielowy: polecany jest wygodny strój, który jest wykonany z podwójnego materiału, idealnie przylega do ciała i maskuje worek stomijny. Kobiety decydują się często na specjalne stroje z kieszenią na worki stomijne lub stroje, które mają specjalne panele, umożliwiające łatwy dostęp do stomii. Są to stroje jednoczęściowe, tankini (koszulka kąpielowa oraz majtki) lub dwuczęściowe z wysokim stanem. Mężczyźni zaś zakładają kąpielówki z podwyższonym stanem (pas spodenek powyżej stomii) i siateczką wewnątrz, która podtrzymuje worek stomijny. Niektórzy stosują jednoczęściowe kombinezony (tzw. swimsuit i triathlonowe) lub koszulki do pływania.

mgr Agnieszka Kachniarz-Petelska specjalistka pielęgniarstwa chirurgicznego, pielęgniarka stomijna. Zawodowo związana z Białostockim Centrum Onkologii. Współpracuje również z Polskim Towarzystwem Pielęgniarek Stomijnych

S

Stomia nie stanowi przeciwwskazania, aby z radością uprawiać sporty wodne i czerpać z tego satysfakcję.

Oczywiście należy ten fakt omówić wcześniej z lekarzem prowadzącym pod kątem przeciwwskazań medycznych.

FOT. ARCHIWUM PRYWATNE

OTO PODSTAWOWE ZASADY BEZPIECZNEGO PŁYWANIA ZE STOMIĄ •W odoodporność: worki stomijne są z reguły wodo-

KORZYŚCI Z PŁYWANIA: •O dciąża ciało: dobrze wpływa na wszystkie partie mię-

odporne, nie chłoną wilgoci i pozwalają bezpiecznie korzystać z basenu.

•Z abezpieczenie filtra: każdy worek stomijny ma filtr.

Przed wejściem do wody należy zabezpieczyć go specjalną naklejką, dołączoną do opakowania worków.

Zapobiega to przemoczeniu worka i utracie jego szczelności.

•W ymiana sprzętu: minimum godzinę przed wejściem do wody należy opróżnić worek lub wymienić na nowy cały sprzęt stomijny. Przy kontakcie z wodą klej znajdujący się na przylepcach i płytce staje się bardziej lepki, dzięki czemu sprzęt jeszcze lepiej przylega do ciała.

•Z apasowy sprzęt: koniecznie należy zabrać ze sobą dodatkowy zestaw sprzętu stomijnego na ewentualną wymianę.

•Z aplanuj posiłek: zorganizuj posiłek około 2-3 godziny przed wizytą na basenie.

•D odatkowe uszczelnienie: rozsądną opcją jest użycie pierścieni uszczelniających, pasków hydrokoloidowych,

śni, kości, stawy – pomocne przy rehabilitacji, bólach pleców, dyskopatii.

•Z alecane w leczeniu otyłości, pomaga w spalaniu kalorii bez obciążania stawów.

•Z większa wydolność płuc i serca, obniża ciśnienie krwi, reguluje przemianę materii, poprawia wydolność organizmu.

•K oryguje postawę.

•W zmacnia mięśnie pleców, pośladków i brzucha (profilaktyka przepukliny okołostomijnej).

•M odeluje i wzmacnia sylwetkę, ujędrnia ciało.

•S tabilizuje kręgosłup.

•P oprawia ogólną kondycję fizyczną.

•P olepsza jakość snu.

•R elaksuje, poprawia nastrój, mobilizuje do spotykania się z innymi, pomaga przełamać barierę psychiczną związaną z posiadaniem stomii. ●

17

FIZJOTERAPIA ODDECHOWA

Oddech, który leczy

ĆWICZENIA ODDECHOWE ODGRYWAJĄ WAŻNĄ ROLĘ W PRZYGOTOWANIU DO OPERACJI (PREHABILITACJI) ORAZ W CZASIE REKONWALESCENCJI (REHABILITACJI) PO ZABIEGACH BRZUSZNYCH.

Choć oddech jest funkcją automatyczną, jego jakość, tor oraz zdolność do integracji z ruchem mają istotne znaczenie w kontekście operacji brzusznych

rowanego oraz struktur, takich jak zespolenie jelitowe czy okolica stomii.

ODDECH JAKO ELEMENT REGULACJI CIŚNIENIA ŚRÓDBRZUSZNEGO

Roksana Jaroszczak dyplomowana fizjoterapeutka z kilkunastoletnim stażem pracy. Absolwentka Wyższej Szkoły Fizjoterapii i Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu. Specjalistka fizjoterapii urologiczno-ginekologicznej, proktologicznej i położniczej.

Wykładowczyni w Szkole Perineologii Perinea oraz na studiach podyplomowych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego

Oddech pełni nie tylko funkcję wentylacyjną, lecz także biomechaniczną. Przepona, mięśnie brzucha oraz mięśnie dna miednicy tworzą funkcjonalny cylinder stabilizujący tułów i regulujący ciśnienie śródbrzuszne (Intra-Abdominal Pressure, IAP).

W warunkach prawidłowych wdech wiąże się z obniżeniem przepony i równomiernym rozkładem ciśnienia w jamie brzusznej. W wydechu dochodzi do jednoczesnej aktywacji mięśni brzucha i dna miednicy. Zaburzenia tej współpracy, np. oddech torem górnożebrowym, brak kontroli wydechu czy wstrzymywanie oddechu podczas wysiłku, prowadzą do niekontrolowanych wzrostów ciśnienia śródbrzusznego.

O

Okres okołooperacyjny stanowi szczególny moment w opiece nad pacjentem, w którym dochodzi do istotnych zmian w funkcjonowaniu układów oddechowego, krążeniowego oraz mięśniowo-powięziowego. Interwencje chirurgiczne, zwłaszcza w obrębie jamy brzusznej i miednicy, prowadzą do zaburzeń mechaniki oddychania, zmniejszenia pojemności płuc oraz wzrostu ryzyka powikłań oddechowych.

W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na rolę fizjoterapii oddechowej jako elementu prehabilitacji i rehabilitacji pooperacyjnej. Ćwiczenia oddechowe są prostymi i bezpiecznymi zabiegami, które mogą istotnie wpływać na zmniejszenie ryzyka powikłań, przebieg leczenia operacyjnego i rekonwalescencję po zabiegu.

Choć oddech jest funkcją automatyczną, jego jakość, tor oraz zdolność do integracji z ruchem mają istotne znaczenie kliniczne zwłaszcza w kontekście operacji brzusznych pod kątem ochrony powłok, miejsca ope-

DLACZEGO WARTO PRACOWAĆ Z ODDECHEM PRZED OPERACJĄ?

Prehabilitacja oddechowa jest coraz częściej rekomendowanym elementem przygotowania do zabiegów chirurgicznych. Obejmuje działania mające na celu poprawę wydolności fizycznej i psychicznej pacjenta przed operacją. Jaki wpływ mają ćwiczenia oddechowe?

Po pierwsze, poprawiają funkcję układu oddechowego.

Pacjent uczy się efektywnego oddychania przeponowego, co przekłada się na lepszą wentylację dolnych partii płuc i zmniejsza ryzyko powikłań, takich jak niedodma czy zapalenie płuc po operacji.

18

PRZYGOTOWANIE DO ZESPOLENIA JELITOWEGO W przypadku planowanego odtworzenia ciągłości jelita szczególne znaczenie ma minimalizacja nadmiernych wzrostów ciśnienia śródbrzusznego. Zespolenie jelitowe jest strukturą wrażliwą na przeciążenia mechaniczne, które mogą wpływać na proces gojenia.

Nawyki, takie jak wstrzymywanie oddechu, parcie czy brak synchronizacji oddechu z ruchem, mogą prowadzić do nagłych wzrostów IAP. Nauka kontrolowanego oddechu przeponowego oraz świadomego wydechu w trakcie wysiłku pozwala ograniczyć te zjawiska i wspierać warunki gojenia.

WPŁYW ĆWICZEŃ ODDECHOWYCH NA UKŁAD NERWOWY I PROCES GOJENIA Oddech jest jednym z najprostszych, a jednocześnie najskuteczniejszych narzędzi wpływających na pracę naszego układu nerwowego. Szczególne znaczenie ma spokojny, wydłużony wydech, który wspiera aktywację układu przywspółczulnego – tej części układu nerwowego, która odpowiada za regenerację, wyciszenie i powrót do równowagi. W praktyce oznacza to mniejsze napięcie, niższy poziom stresu oraz lepsze warunki do zdrowienia.

W okresie okołooperacyjnym ma to bardzo konkretne znaczenie. Organizm poddany zabiegowi potrzebuje nie tylko czasu, lecz także odpowiednich warunków do regeneracji. Świadoma praca z oddechem może wspierać ten proces na wielu poziomach. Obserwuje się m.in. korzystny wpływ na pracę jelit, co jest szczególnie istotne po operacjach w obrębie jamy brzusznej. Dodatkowo spokojny oddech pomaga zmniejszyć odczuwanie bólu, ułatwia radzenie sobie ze stresem związanym z zabiegiem oraz sprzyja procesom naprawczym zachodzącym w organizmie.

Choć może się to wydawać zaskakujące, tak podstawowa czynność jak oddychanie, wykonywane świadomie i w odpowiedni sposób, staje się realnym wsparciem w powrocie do zdrowia.

Po drugie, uczą kontroli ciśnienia śródbrzusznego.

Pacjent zdobywa świadomość, jak oddychać podczas ruchu, zmiany pozycji czy kaszlu. To szczególnie ważne w pierwszych dniach po operacji, kiedy tkanki są najbardziej wrażliwe.

Po trzecie, wpływają na układ nerwowy. Spokojny, kontrolowany oddech aktywuje układ przywspółczulny, redukując stres i napięcie. Dla wielu pacjentów okres przed operacją wiąże się z dużym obciążeniem emocjonalnym, dlatego umiejętność pracy z oddechem staje się wtedy narzędziem do panowania nad trudnymi emocjami.

FOT. ARCHIWUM PRYWATNE, ADOBE STOCK

SZCZEGÓLNE ZNACZENIE U PACJENTÓW ZE STOMIĄ U pacjentów przygotowywanych do wyłonienia stomii znaczenie ćwiczeń oddechowych jest jeszcze większe.

Po operacji dochodzi do zmiany warunków biomechanicznych w obrębie powłok brzusznych, a organizm musi nauczyć się funkcjonować w nowych warunkach. Świadoma kontrola oddechu pozwala na lepsze zarządzanie napięciem mięśni brzucha i ograniczenie nadmiernych wzrostów ciśnienia. Ma to bezpośrednie przełożenie na zmniejszenie ryzyka powikłań, takich jak przepuklina okołostomijna. Pacjent, który potrafi zsynchronizować oddech z ruchem, bezpieczniej wykonuje codzienne czynności, takie jak wstawanie, schylanie się czy podnoszenie przedmiotów.

Dodatkowo ćwiczenia oddechowe przygotowują do efektywnego kaszlu, niezwykle istotnego po operacji, kiedy konieczne jest oczyszczanie dróg oddechowych bez nadmiernego obciążania brzucha.

ROLA ĆWICZEŃ ODDECHOWYCH W REKONWALESCENCJI Znaczenie pracy z oddechem nie kończy się na etapie przygotowania do operacji. Wręcz przeciwnie, w okresie pooperacyjnym staje się ona jednym z najważniejszych i jednocześnie najbezpieczniejszych narzędzi wspierających powrót do zdrowia. Ćwiczenia oddechowe pomagają przede wszystkim w utrzymaniu prawidłowej pracy płuc. Dzięki nim zmniejsza się ryzyko powikłań oddechowych, takich

19

FIZJOTERAPIA ODDECHOWA

odtworzenia ciągłości jelita. Równie istotne jest u osób z chorobami układu oddechowego, przewlekłym bólem brzucha lub miednicy, a także u tych, którzy mają za sobą wcześniejsze operacje zakończone powikłaniami.

Nie można też pomijać aspektu emocjonalnego, silny stres przed zabiegiem wpływa nie tylko na samopoczucie, ale również na napięcie w ciele i sposób oddychania.

W takich sytuacjach nauka świadomej pracy z oddechem staje się realnym wsparciem.

Warto podkreślić, że najlepsze efekty osiąga się wtedy, gdy opieka nad pacjentem ma charakter interdyscyplinarny. Współpraca lekarza, pielęgniarki, fizjoterapeuty oraz psychologa pozwala spojrzeć na pacjenta całościowo. Lekarz odpowiada za plan leczenia i bezpieczeństwo medyczne, pielęgniarka wspiera w codziennej opiece i edukacji, fizjoterapeuta uczy pracy z ciałem i oddechem, a psycholog pomaga radzić sobie ze stresem i emocjami towarzyszącymi chorobie oraz operacji. Takie podejście zwiększa poczucie bezpieczeństwa pacjenta i sprzyja lepszym efektom leczenia.

Indywidualnie dobrane ćwiczenia oraz edukacja, prowadzone w ramach takiej współpracy, pozwalają lepiej przygotować organizm do operacji, a następnie bezpieczniej przejść przez okres rekonwalescencji.

jak zaleganie wydzieliny czy niedodma. Jednocześnie wspierają krążenie i poprawiają dotlenienie tkanek, co ma bezpośredni wpływ na proces gojenia. Świadomy oddech wpływa także na napięcie mięśniowe, pomaga je regulować, co jest szczególnie ważne w obrębie brzucha i tułowia po zabiegu. Dzięki temu pacjent może bezpieczniej rozpocząć pierwsze ruchy, takie jak obracanie się w łóżku, siadanie czy wstawanie. Właściwa koordynacja oddechu z ruchem zmniejsza ryzyko przeciążenia operowanych tkanek.

Nie bez znaczenia jest również wpływ oddechu na odczuwanie bólu. Spokojny, kontrolowany oddech sprzyja wyciszeniu układu nerwowego, co może zmniejszać napięcie i poprawiać komfort pacjenta.

Co szczególnie ważne, ćwiczenia oddechowe można wprowadzić bardzo wcześnie, często już w pierwszych dobach po operacji. Nawet u osób z ograniczoną możliwością poruszania się stanowią one bezpieczny i skuteczny sposób na aktywne wspieranie procesu zdrowienia.

NAJCZĘSTSZE BŁĘDY PACJENTÓW W praktyce klinicznej często obserwuje się nawyki oddechowe, które nieświadomie mogą utrudniać powrót do zdrowia po operacji. Jednym z najczęstszych jest wstrzymywanie oddechu podczas ruchu, na przykład przy wstawaniu czy zmianie pozycji. Wielu pacjentów reaguje również nadmiernym napinaniem mięśni brzucha, próbując w ten sposób „chronić” operowane miejsce, co w rzeczywistości może prowadzić do niepotrzebnego przeciążenia.

Często pojawia się także parcie podczas kaszlu lub wykonywania prostych czynności, a oddech ogranicza się głównie do górnej części klatki piersiowej, z pominięciem naturalnej pracy przepony. Dodatkowo wielu pacjentów nie dostrzega związku między oddechem a ruchem, przez co nie wykorzystuje jego potencjału w codziennym funkcjonowaniu.

Takie wzorce mogą prowadzić do zwiększonego ryzyka powikłań oraz spowolnienia procesu rekonwalescencji.

Dlatego tak istotna jest edukacja i świadoma praca z oddechem, która pozwala zastąpić niekorzystne nawyki bardziej fizjologicznymi i bezpiecznymi rozwiązaniami.

W przygotowaniu do operacji duże znaczenie mają codzienne, proste działania, które pomagają nauczyć organizm prawidłowych wzorców oddechowych. Regularna praktyka spokojnego oddechu, nawet kilka minut, 2–3 razy dziennie, pozwala stopniowo zwiększyć świadomość ciała i poprawić jakość oddychania.

Szczególnie ważne jest, aby podczas wdechu pracował brzuch, a nie tylko górna część klatki piersiowej. Równie istotny jest spokojny, wydłużony wydech, wykonywany bez napięcia i bez parcia. Warto także zwracać uwagę na codzienne sytuacje, wiele osób nieświadomie wstrzymuje oddech podczas ruchu czy wysiłku. Nauka wydychania powietrza w trakcie takich czynności, jak wstawanie czy zmiana pozycji, pomaga zmniejszyć obciążenie dla organizmu. Najprostszym sposobem jest liczenie na głos podczas tych czynności.

Elementem przygotowania może być również tzw. świadomy kaszel bez nadmiernego napinania mięśni brzucha z jednoczesnym skierowaniem głowy do boku oraz przytrzymaniem dłońmi miejsca zabiegowego. Dzięki temu możliwe jest skuteczne oczyszczanie dróg oddechowych przy jednoczesnej ochronie operowanych tkanek.

KIEDY SZCZEGÓLNIE WARTO ZGŁOSIĆ SIĘ PO POMOC? Wsparcie fizjoterapeuty może odegrać bardzo ważną rolę w przygotowaniu do operacji oraz w powrocie do zdrowia po zabiegu. Jest ono szczególnie zalecane u pacjentów, którzy przygotowują się do operacji w obrębie jamy brzusznej, w tym do wyłonienia stomii lub

20

FOT. ADOBE STOCK

PORADY DLA PACJENTA PRZED OPERACJĄ I PO NIEJ: ODDECH, KTÓRY WSPIERA GOJENIE PRZED OPERACJĄ (PRZYGOTOWANIE)

W DOMU (REKONWALESCENCJA)

Jeśli jest taka możliwość, warto skonsultować się z fizjoterapeutą jeszcze przed operacją. Indywidualne wskazówki i nauka prawidłowego oddechu mogą znacząco ułatwić zarówno sam zabieg, jak i późniejszą rekonwalescencję.

W okresie rekonwalescencji, już po powrocie do domu, kluczowe znaczenie ma systematyczność i stopniowe budowanie prawidłowych nawyków. Ćwiczenia oddechowe warto kontynuować codziennie, traktując je jako stały element powrotu do zdrowia, a nie jedynie etap terapii szpitalnej.

Szczególnie ważne jest włączanie oddechu do codziennych czynności. Świadome oddychanie podczas chodzenia, wstawania czy schylania się pomaga lepiej kontrolować napięcie w ciele i chronić operowane tkanki. Należy zwracać uwagę, aby nie wstrzymywać oddechu podczas wysiłku, ponieważ może to prowadzić do nadmiernego wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej.

Warto również obserwować swoje ciało, zwłaszcza okolice brzucha. Nadmierne napinanie może być sygnałem, że organizm próbuje kompensować brak kontroli. W przypadku pacjentów ze stomią szczególne znaczenie ma spokojny, kontrolowany oddech przy każdej aktywności, co pomaga zmniejszyć ryzyko przeciążeń.

Z czasem, w miarę poprawy samopoczucia, można stopniowo wydłużać czas ćwiczeń oraz zwiększać poziom aktywności. Taki spokojny, świadomy progres sprzyja bezpiecznemu powrotowi do codziennego funkcjonowania.

PO OPERACJI (PIERWSZE DNI) W pierwszych dniach po operacji szczególnie ważne jest, aby wracać do spokojnego, regularnego oddechu i nie wstrzymywać go, nawet jeśli pojawia się ból. Naturalną reakcją organizmu jest wtedy napięcie i „blokowanie” oddechu, jednak może to utrudniać regenerację i zwiększać dyskomfort.

Warto kilka razy dziennie wykonywać krótkie serie ćwiczeń oddechowych, dostosowane do swojego samopoczucia. Pomagają one poprawić wentylację płuc, zmniejszyć napięcie oraz wspierać proces gojenia. Bardzo istotne jest również to, jak oddychamy w codziennych sytuacjach – podczas kaszlu czy kichania lepiej wykonać delikatny wydech, zamiast napinać brzuch i „przeć”.

Podobnie przy zmianie pozycji, na przykład podczas wstawania, warto świadomie wydychać powietrze. Taka koordynacja oddechu z ruchem zmniejsza obciążenie operowanych tkanek i zwiększa poczucie bezpieczeństwa.

Należy także unikać nadmiernego „usztywniania” brzucha, zamiast tego lepiej skupić się na łagodnej kontroli napięcia.

PODSUMOWANIE Ćwiczenia oddechowe stanowią prostą, bezpieczną i niezwykle skuteczną formę wsparcia pacjenta w okresie okołooperacyjnym. Ich działanie wykracza daleko poza sam układ oddechowy, obejmuje regulację ciśnienia śródbrzusznego, poprawę stabilizacji tułowia, wsparcie pracy układu nerwowego oraz tworzenie optymalnych warunków do gojenia tkanek. Dzięki temu oddech staje się nie tylko elementem fizjologii, lecz także świadomym narzędziem terapeutycznym.

Włączenie pracy z oddechem do standardowego przygotowania przed operacją oraz do procesu rekonwalescencji może realnie zmniejszyć ryzyko powikłań, przyspieszyć powrót do sprawności i poprawić komfort pacjenta.

Co istotne, jest to metoda dostępna dla większości chorych, możliwa do wdrożenia wcześnie, bezpieczna i łatwa do nauczenia przy odpowiednim wsparciu.

Najlepsze efekty osiąga się jednak wtedy, gdy ćwiczenia oddechowe są częścią szerszego, interdyscyplinarnego podejścia do pacjenta. Współpraca zespołu medycznego lekarza, pielęgniarki, fizjoterapeuty oraz psychologa, pozwala uwzględnić zarówno aspekty fizyczne, jak i emocjonalne leczenia. ●

21

ZDROWIE

CHOROBA OTYŁOŚCIOWA:

znak

naszych czasów

OTYŁOŚĆ JUŻ DAWNO PRZESTAŁA BYĆ „CZYNNIKIEM RYZYKA”, „STANEM SPRZYJAJĄCYM” CZY „POPRZEDZAJĄCYM”.

TO PEŁNOPRAWNA CHOROBA ZE SWOIMI PRZYCZYNAMI, OBJAWAMI, POWIKŁANIAMI I – NIESTETY WCIĄŻ MAŁO SKUTECZNYM – LECZENIEM. się dane zebrane z wywiadu osobistego i rodzinnego (o tym poniżej) zawierające m.in. informacje o naszym stylu życia.

C

PRZYCZYNY

lek. med. Marcin Pustkowski specjalista medycyny rodzinnej

Otyłość nazywamy chorobą cywilizacyjną. Chociaż, biorąc pod uwagę niektóre kraje, trudno w to uwierzyć, mamy zdecydowanie za dużo jedzenia. Przyjmujemy zbyt wiele kalorii, a ponieważ większość z nas prowadzi siedzący tryb życia, nie mamy gdzie ich spalić. Korzystając ze sprawdzonego w czasach paleolitu mechanizmu, gromadzimy te niespalone kalorie „na zapas” w postaci tkanki tłuszczowej. U niektórych osób do otyłości bardzo przyczynia się stres. Uruchamiamy w ten sposób „układ nagrody”– tyle że zamiast narkotyków jemy coś słodkiego.

Choroba otyłościowa to nie tylko estetyczny problem.

Zbyt duża ilość tkanki tłuszczowej w organizmie jest przyczyną poważnych zaburzeń i powikłań, powodując (mniej lub bardziej bezpośrednio) cukrzycę, nadciśnienie, wysoki poziom cholesterolu, stłuszczenie wątroby, bezdech senny, a nawet pewne nowotwory.

JAK STWIERDZIĆ OTYŁOŚĆ CZY NADWAGĘ?

CZYNNIKI RYZYKA ROZWOJU CHOROBY OTYŁOŚCIOWEJ

Wydawałoby się, nic prostszego. Tymczasem lekarze wciąż mają z tym kłopoty. Tzw. złotym standardem jest określenie odsetka tkanki tłuszczowej w organizmie.

Ponieważ jest to drogie i mało dostępne badanie, pewnym uproszczeniem jest skala BMI (wskaźnika masy ciała; patrz ramka).

Jak wspomnieliśmy, nie jest to narzędzie doskonałe. Norma u Azjatów jest niższa i wynosi 23 i więcej.

BMI tak naprawdę nie mierzy ilości tkanki tłuszczowej.

Np. u kulturystów (zwiększona masa mięśni) też może być podwyższony. Należy zatem zachować ostrożność przy interpretacji tego wskaźnika. Jeszcze inaczej można określić otyłość za pomocą pomiaru obwodu w pasie.

U mężczyzn nie powinien on przewyższać 102 a u kobiet 98 cm. Poza tym do rozpoznania otyłości przydadzą

To takie stany, które – choć zwykle same nie są chorobą – przyczyniają się statystycznie do wystąpienia choroby.

W przypadku otyłości są to np. czynniki genetyczne.

Nie chodzi tylko o wspólne geny – często mamy rodzinnie podobne nawyki dotyczące żywienia i aktywności fizycznej.

A ponadto do czynników tych należą: •P rzede wszystkim niezdrowa dieta: bogata w kalorie, a uboga w warzywa i owoce, pełna tzw. fast foodów i napojów zawierających dużo kalorii (cukru). W Polsce i niektórych innych krajach podaje się posiłki na talerzu, zwykle nie szczędząc kopiastych porcji niezdrowej żywności.

22

JAK WYLICZYĆ BMI Wagę w kilogramach należy podzielić przez wzrost w metrach, podniesiony do kwadratu. Np. kobieta, która waży 75 kg i ma 165 cm wzrostu. U niej BMI wynosi: 75/(1,65²) czyli 75 podzielić przez 2,72, co wyniesie 25,57.

Normy są następujące: < 18,5 – niedowaga, 18,5–24,9 – norma, od 25,0 do 29,9 – nadwaga, 30,0 i powyżej – otyłość. Na tym przykładzie widać, że pacjentka ma nadwagę, co już samo w sobie jest szkodliwe.

FOT. ARCHIWUM PRYWATNE, ADOBE STOCK

•W spomnieliśmy o napojach, a przecież nie bez kozery

spiesza miażdżycę w dwójnasób: podwyższa poziom cholesterolu LDL oraz trójglicerydów, a na dodatek zwiększa ciśnienie tętnicze krwi, co jest prostą drogą do powstania zmian miażdżycowych, a w rezultacie do udaru i zawału.

•W iększość osób chorych na cukrzycę typu 2 jest otyła.

Słowem kluczem jest w tym wypadku insulinooporność. Żeby glukoza mogła swobodnie wejść do komórek ciała, musi mieć odpowiednią liczbę receptorów insuliny.

W otyłości ta liczba jest względnie mniejsza, glukoza (cukier) gromadzi się we krwi i powstaje cukrzyca.

•N iebezpiecznym powikłaniem otyłości są też pewne nowotwory. Dotyczy to raka jamy i szyjki macicy, jajnika, piersi, jelita grubego, przełyku, (pierwotnego) wątroby, pęcherzyka żółciowego, trzustki i gruczołu krokowego (prostaty).

•Z otyłością wiąże się też częstsze występowanie choroby refluksowej przełyku (zgagi), kamicy żółciowej oraz stłuszczenia wątroby (to ostatnie jest bardzo charakterystyczne dla otyłości).

•N ie sposób też nie wspomnieć, jak duże obciążenie stanowią dodatkowe kilogramy dla naszych stawów.

Często właśnie ich zwyrodnienie (i wynikający stąd ból) jest największą dolegliwością związaną z otyłością.

Dotyczy to „dużych” stawów: biodrowych i kolanowych.

• T ych powikłań jest jeszcze więcej, ale ograniczmy się już tylko do bezdechu sennego oraz do cięższego przebiegu COVID-19 wśród osób otyłych.

W kolejnym wydaniu „Naszej Troski” przedstawimy dostępne możliwości leczenia choroby otyłościowej – zarówno farmakologiczne, jak i chirurgiczne. ●

wzięło się powiedzenie o „piwnym brzuchu”. Piwo jest doskonałym przykładem tego, że pozornie „niewinny” napój jest bogatym źródłem kalorii, z którymi nie ma co zrobić. Organizm korzysta więc ze „starych” wzorców i gromadzi je w postaci brzusznej tkanki tłuszczowej.

•B rak aktywności fizycznej. Jeśli siedzimy cały dzień w biurze lub leżymy na kanapie, nie dajemy naszemu organizmowi sposobności spalenia tych nadmiarowych kalorii.

•D o otyłości przyczyniają się też inne choroby oraz leki.

Klasycznymi przykładami są: niedoczynność tarczycy czy choroba Cushinga. Z leków groźne są w tym wypadku: kortykosteroidy, niektóre leki przeciwdepresyjne i przeciwpadaczkowe, leki przeciwcukrzycowe i przeciwpsychotyczne, a także niektóre beta-blokery.

•D o innych czynników zalicza się: wiek (im jesteśmy starsi, tym wolniejsze tempo metabolizmu), ciąża, rzucenie palenia (tylko przez pewien czas), brak wystarczającej ilości snu, stres i zmiany w mikrobiomie (czyli bakteriach żyjących w naszych jelitach).

MOŻLIWE POWIKŁANIA W przypadku otyłości (która przecież jest widoczna gołym okiem) wskazane byłoby raczej mówić o powikłaniach niż o objawach. Ich lista jest bardzo długa – mówi się obecnie o około 200 – co świadczy o znaczeniu i powadze choroby otyłościowej – jednak my skupimy się na najważniejszych.

•C horoba wieńcowa i udar mózgu (czyli najważniejsze manifestacje miażdżycy naczyń) – otyłość przy-

23

DIETA

BIAŁKO W DIECIE

– cichy bohater zdrowia

i powrotu do sił

CZYM JEST BIAŁKO I DLACZEGO JEST NIEZBĘDNE? JAKA JEST JEGO ROLA W PROCESIE PRZYGOTOWANIA DO LECZENIA I REHABILITACJI PO NIM? KTÓRE ŹRÓDŁA BIAŁKA SĄ NAJBARDZIEJ WARTOŚCIOWE? ODPOWIADAMY NA NAJWAŻNIEJSZE PYTANIA. PRZED PLANOWANYM LECZENIEM — PREHABILITACJA Coraz większą uwagę zwraca się na okres przed zabiegiem czy innym – wymagającym metabolicznie – intensywnym leczeniem, np. onkologicznym. Pacjent, który wchodzi w terapię z prawidłowym stanem odżywienia i zachowaną masą mięśniową, ma istotnie lepsze rokowanie: krócej dochodzi do zdrowia, rzadziej doświadcza powikłań i lepiej toleruje chemioterapię czy radioterapię.

Zgodnie z wytycznymi wytycznymi dotyczącymi żywienia klinicznego ESPEN, pacjenci przygotowywani do leczenia powinni otrzymywać 1,2–2,0 g białka/kg m.c./ dobę, co wspiera syntezę białek mięśniowych i poprawia rezerwę czynnościową organizmu przed stresem metabolicznym. Dane wskazują, iż odpowiednia podaż białka wiąże się z lepszą tolerancją leczenia, krótszym czasem hospitalizacji i mniejszym odsetkiem powikłań pooperacyjnych.

W trakcie intensywnego leczenia nasilony katabolizm prowadzi do ujemnego bilansu azotowego; utrzymanie wysokiej podaży białka (wspieranej w razie potrzeby doustnymi suplementami odżywczymi – ONS) ogranicza utratę masy mięśniowej, podtrzymuje funkcję immunologiczną oraz sprzyja regeneracji tkanek, co przekłada się na lepsze wyniki kliniczne i jakość życia chorych.

dr n. med. Barbara Kuczyńska dietetyczka, pracuje w Poradni Żywienia Dojelitowego w Warunkach Domowych, Klinika Chirurgii Ogólnej, Endokrynologicznej i Onkologii Gastroenterologicznej, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego oraz w Centrum Leczenia Zaburzeń Stanu Odżywienia w Poznaniu

B

Białko to – obok węglowodanów i tłuszczów – jeden z trzech podstawowych makroskładników odżywczych. Zbudowane jest z aminokwasów, małych „cegiełek”, z których organizm składa niemal wszystko: mięśnie, skórę, enzymy, hormony oraz przeciwciała układu odpornościowego.

Białko pełni w organizmie człowieka wielorakie funkcje: •b udulcową – tworzy i odbudowuje tkanki mięśniowe, kostne, skórę, narządy, • e nzymatyczną – przyspiesza reakcje chemiczne niezbędne do życia, •o dpornościową – przeciwciała to białka, • t ransportową – hemoglobina przenosi tlen, albuminy transportują leki i hormony, • r egulacyjną – hormony, takie jak insulina czy hormon wzrostu, to białka, • e nergetyczną – dostarcza 4 kcal/g.

Standardowe zapotrzebowanie zdrowej osoby dorosłej wynosi 0,8–1,0 g białka na kilogram masy ciała na dobę. Jednak w wielu sytuacjach klinicznych, m.in. w chorobie, podczas rekonwalescencji, w trakcie intensywnego leczenia, zapotrzebowanie na białko znacząco wzrasta.

REKONWALESCENCJA PO OPERACJI Każdy zabieg chirurgiczny, nawet ten planowy i niepowikłany, to dla organizmu poważny stres metaboliczny.

Ciało wchodzi w tak zwany stan kataboliczny, więc zaczyna intensywnie rozkładać własne białka, by pozyskać „materiał budulcowy” i energię potrzebną do naprawy uszkodzonych tkanek, walki z infekcją i gojenia ran.

Badania kliniczne jednoznacznie pokazują, że niedobór białka po operacji wydłuża czas gojenia ran, zwiększa ryzyko infekcji, powikłań i ponownych hospitalizacji.

24

• c hroni masę mięśniową podczas leczenia, co poprawia

FOT. ADOBE STOCK

Europejskie Towarzystwo Żywienia Klinicznego i Metabolizmu (ESPEN) w wytycznych z 2023 roku zaleca, by pacjent chirurgiczny przyjmował 1,2–1,5 g białka/kg m.c./ dobę w okresie pooperacyjnym, a w przypadku rozległych zabiegów nawet do 2,0 g/kg m.c./dobę.

Równie istotne jest równomierne rozłożenie podaży w ciągu dnia (co 3–4 godziny po 25–35 g białka), ponieważ synteza mięśniowa jest stymulowana w sposób pulsacyjny, a pojedyncza duża porcja nie zastąpi kilku mniejszych.

Co to oznacza w praktyce? Osoba ważąca 70 kg po operacji powinna spożywać 84–105 g białka dziennie, mniej więcej tyle, ile zawiera 400 g piersi kurczaka lub 5–6 jajek. Samo jedzenie „jak dotychczas” może nie wystarczyć, szczególnie gdy apetyt jest osłabiony, dlatego tak ważna jest świadoma suplementacja diety.

tolerancję chemioterapii,

•w spiera układ odpornościowy – immunoglobuliny i cytokiny są białkami,

•p rzyspiesza regenerację błon śluzowych uszkodzonych przez chemio- i radioterapię,

•p oprawia rokowanie – badania wskazują, że lepszy

status odżywienia koreluje z dłuższym przeżyciem i mniejszą toksycznością leczenia.

Ważna wskazówka: jeśli z powodu skutków ubocznych leczenia trudno jest pacjentowi spożywać pełnowartościowe posiłki, rozwiązaniem mogą być doustne suplementy odżywcze lub ewentualnie koktajle białkowe, najlepiej dobrane w porozumieniu z dietetykiem klinicznym.

INTENSYWNE LECZENIE ONKOLOGICZNE

STAN ZAPALNY I CHOROBY PRZEWLEKŁE

Choroba nowotworowa i jej leczenie (chemioterapia, radioterapia, immunoterapia) zwiększają zapotrzebowanie metaboliczne organizmu. Jednocześnie terapia onkologiczna często powoduje nudności, wymioty, zapalenie błon śluzowych, brak apetytu i zaburzenia smaku, co utrudnia wystarczające odżywienie.

Konsekwencją często jest kacheksja nowotworowa – postępująca utrata masy mięśniowej i tłuszczowej, której nie da się w pełni odwrócić samym zwiększeniem kaloryczności diety. Szacuje się, że dotyka ona 40–80 proc. pacjentów onkologicznych i odpowiada za 20–30 proc. zgonów z powodu choroby nowotworowej.

Rekomendacje wskazują na spożycie 1,0–1,5 g białka/kg m.c./dobę, a w stanach kacheksji nawet do 2,0 g/kg/dobę.

Białko bowiem:

Przewlekły stan zapalny w organizmie towarzyszy wielu chorobom, w takich przypadkach metabolizm białek jest zaburzony – rozkład białek mięśniowych przyspiesza, a ich synteza zwalnia.

Odpowiednia podaż białka nie leczy stanu zapalnego, ale odgrywa ważną rolę wspierającą: • a minokwas glutamina jest głównym paliwem dla komórek układu odpornościowego i nabłonka jelit – jej niedobór nasila stan zapalny śluzówki; • l eucyna (obecna w serwatce i mięsie) pośrednio stymuluje syntezę białek mięśniowych i hamuje degradację tkanki mięśniowej; • a rginina wspiera produkcję tlenku azotu, który poprawia krążenie i wspiera odpowiedź immunologiczną.

Badania wskazują, że u pacjentów z chorobami

25

DIETA zapalnymi podaż białka na poziomie 1,2–1,6 g/kg m.c./ dobę łączy się z niższymi markerami stanu zapalnego (CRP, IL6-) i lepszą jakością życia w porównaniu z dietami niskobiałkowymi.

Uwaga dla pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (PChN): w tym przypadku zalecenia są nieco inne, lekarz lub dietetyk może ograniczyć białko do 0,6–0,8 g/kg/ dobę, by zmniejszyć obciążenie nerek. Zawsze konsultuj indywidualne zalecenia ze swoim lekarzem prowadzącym.

PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI: JAK ZADBAĆ O BIAŁKO NA CO DZIEŃ?

Zacznij dzień od białka. Śniadanie z jajkami, twarogiem lub jogurtem greckim uruchamia syntezę białek mięśniowych od rana i zmniejsza apetyt na węglowodany proste w ciągu dnia.

SARKOPENIA – UTRATA MASY MIĘŚNIOWEJ

Rozkładaj białko równomiernie. Zamiast jednej dużej porcji mięsa na obiad, staraj się spożywać 20–40 g białka w każdym z 4–5 posiłków. Organizm może efektywnie wykorzystać ok. 0,4 g/kg m.c. białka w jednym posiłku.

Sarkopenia to postępująca utrata masy, siły i funkcji mięśni szkieletowych związana z wiekiem, dotyczy 10–27 proc. osób po 60. roku życia i znacząco zwiększa ryzyko upadków, złamań, niepełnosprawności i przedwczesnej śmierci.

Głównym żywieniowym czynnikiem ryzyka sarkopenii jest niewystarczające spożycie białka. Eksperci zalecają starszym osobom minimum 1,0-1,2 g białka/kg m.c./dobę, a przy współistniejącej chorobie lub unieruchomieniu do 1,5 g/kg/dobę.

Równie ważna jak ilość jest jakość białka, szczególnie zawartość leucyny, która działa jak „przełącznik” dla syntezy mięśni. Białka serwatkowe, jaja, ryby i drób zawierają jej stosunkowo dużo. Wykazano, że już samo zwiększenie podaży białka u seniorów, bez ćwiczeń, spowalnia utratę mięśni, a w połączeniu z treningiem oporowym efekty są jeszcze lepsze.

Uzupełniaj po wysiłku fizycznym lub fizjoterapii – do ok. 2 godzin po aktywności, to idealny moment na posiłek bogaty w białko.

Nie bój się odżywek białkowych. Odżywka serwatkowa, izolat białka grochu czy kazeinowa to wygodny sposób na uzupełnienie niedoborów, szczególnie gdy apetyt jest słaby. Nie zastępuj nimi jednak pełnowartościowych posiłków.

Dbaj o odpowiednie nawodnienie. Metabolizm białek wymaga wody – pij min. 2–1,5 l płynów dziennie (lub jeśli lekarz zalecił inaczej).

Skonsultuj się z dietetykiem klinicznym. Szczególnie w trakcie leczenia onkologicznego, po operacji lub przy chorobie przewlekłej. Indywidualnie dobrany plan żywieniowy jest bezpieczniejszy i skuteczniejszy niż ogólne zalecenia.

ŹRÓDŁA BIAŁKA — JAKOŚĆ MA ZNACZENIE

Białko to znacznie więcej niż „składnik diety sportowców”. To fundament zdrowia każdego człowieka, szczególnie w momentach, gdy organizm walczy z chorobą, przechodzi przez operację lub zmaga się z przewlekłym stanem zapalnym. Aktualna wiedza medyczna jednoznacznie wskazuje, że odpowiednia podaż białka skraca rekonwalescencję, poprawia tolerancję leczenia onkologicznego, chroni mięśnie przed sarkopenią i wspiera wyciszanie stanów zapalnych. Inwestując w jakość swojej codziennej diety, inwestujesz w szybszy powrót do zdrowia i lepszą jakość życia. ● Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej ani dietetycznej. W przypadku chorób przewlekłych lub leczenia specjalistycznego skonsultuj zmiany w diecie z lekarzem prowadzącym lub dietetykiem. Źródła: ESPEN Guidelines on Clinical Nutrition (2023); EWGSOP2 Consensus on Sarcopenia (2019); WHO/FAO Protein and Amino Acid Requirements (2007).

26

FOT. ADOBE STOCK

PODSUMOWANIE

Nie wszystkie białka są równie wartościowe – decyduje o tym skład aminokwasowy (zwłaszcza zawartość aminokwasów egzogennych, w tym leucyny - kluczowej dla syntezy mięśni) oraz przyswajalność.

•B iałka zwierzęce (jaja, mleko i jego przetwory, ryby, drób, chude mięso) - pełnowartościowe, dobrze przyswajalne, bogate w leucynę. Białko serwatkowe jest pod tym względem złotym standardem, szczególnie u seniorów i w rekonwalescencji.

•B iałka roślinne (rośliny strączkowe, soja i jej przetwory, orzechy, nasiona, produkty pełnoziarniste) - często mają niedobór któregoś z aminokwasów egzogennych, choć odpowiednio łączone (np. zboża + strączki) mogą stworzyć pełnowartościowe kombinacje. Jednak pamiętajmy, iż biodostępność białka roślinnego dla organizmu bywa ograniczona. Soja, komosa ryżowa i amarantus zawierają komplet aminokwasów.

Dieta zróżnicowana, łącząca oba źródła białka, jest najlepszym rozwiązaniem dla większości osób. U wegan i wegetarian wymaga to świadomego planowania, zwłaszcza w okresach zwiększonego zapotrzebowania.

Akcesoria stomijne

Twoja skóra zasługuje na delikatną i skuteczną pielęgnację Zmniejszają podrażnienia i dyskomfort Wspierają barierę ochronną skóry

Wspomagają pielęgnację,wymianę sprzętu

ESENTA™ Spray medyczny do usuwania przylepca, nieszczypiący, ESENTA™ Spray ochronny, nieszczypiący, ESENTA™ Chusteczki medyczne do usuwania przylepca, nieszczypiące, ESENTA™ Chusteczki ochronne, nieszczypiące, ESENTA™ Puder Stomahesive®, ESENTA™ Pierścień Stomahesive®️ przewidziane zastosowanie do pielęgnacji kolostomii, ileostomii lub urostomii. ESENTA™ Pasta Stomahesive®, przewidziane zastosowanie do zaopatrzenia kolostomii, ileostomii lub urostomii.

ESENTA™ cienkie hydrokoloidowe paski mocujące, przewidziane zastosowanie jako produkt pomocniczy do zaopatrzenia kolostomii, ileostomii lub urostomii.

Producent: Convatec Limited, Upoważniony przedstawiciel: UNOMEDICAL A/S, Podmiot prowadzący reklamę: Convatec Polska Sp. z o.o ®/TM oznacza zastrzeżony znak towarowy Convatec Inc. © Convatec Polska sp. z o.o., maj 2026

TO JEST WYRÓB MEDYCZNY. UŻYWAJ GO ZGODNIE Z INSTRUKCJĄ UŻYWANIA LUB ETYKIETĄ.

NOWE TECHNOLOGIE

CYFROWA

równowaga

NOWOCZESNE SMARTFONY STAŁY SIĘ SWOISTYMI CENTRAMI DOWODZENIA, SŁUŻĄC – POZA POŁĄCZENIAMI TELEFONICZNYMI – M.IN. ROZRYWCE, ZDOBYWANIU INFORMACJI, NAWIĄZYWANIU I PODTRZYMYWANIU KONTAKTÓW SPOŁECZNYCH, ROBIENIU ZAKUPÓW CZY ZAŁATWIANIU SPRAW URZĘDOWYCH. INTERNET I MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE TO DLA WIELU OSÓB NIEODŁĄCZNA CZĘŚĆ CODZIENNOŚCI, NIEKIEDY WYMYKAJĄCA SIĘ SPOD KONTROLI.

D

TEKST Anna Zarębska-Tutak

Do tego dochodzą zjawiska, które wielu użytkowników zna z własnego doświadczenia: •p hubbing (połączenie ang. słów „phone” – telefon i „snubbing” – lekceważenie) – ignorowanie innych na rzecz telefonu, • F OMO – lęk przed byciem „poza obiegiem”, • t rudność w odłożeniu urządzenia mimo zmęczenia.

Mechanizmy te nie są przypadkowe – platformy cyfrowe wykorzystują algorytmy projektowane tak, by maksymalnie angażować użytkownika i skłaniać go do jak najdłuższego pozostania online.

W efekcie nadmierne korzystanie z internetu może prowadzić do przeciążenia informacyjnego i chronicznego rozproszenia uwagi. Badania wskazują, że wiąże się to m.in. ze wspomnianym pogorszeniem jakości snu oraz większym poziomem stresu i napięcia emocjonalnego.

Paradoks polega na tym, że narzędzie stworzone do łączenia ludzi może sprzyjać poczuciu osamotnienia.

Częste sięganie po telefon kosztem kontaktów twarzą w twarz osłabia prawdziwe więzi społeczne i zmniejsza satysfakcję z relacji. W dłuższej perspektywie pojawia się także zjawisko określane jako „cyfrowa demencja” – czyli pogorszenie pamięci i koncentracji związane z nadmiarem bodźców i ciągłym przełączaniem uwagi.

Dla osób starszych internet bywa oknem na świat, pomagając przełamać samotność. Badania opublikowane w listopadzie 2024 r. na łamach Nature Human Behaviour, będące analizą wpływu korzystania z internetu na zdrowie psychiczne osób po pięćdziesiątce w 23 krajach, wykazały, że regularne korzystanie z internetu może zmniejszać objawy depresji i poprawiać jakość życia.

Ale – jak w wielu sprawach – klucz tkwi w umiarze. Coraz więcej badań – w tym metaanaliz – pokazuje bowiem, że niekontrolowany nadmiar cyfrowych bodźców może działać destrukcyjnie – na nasze zdrowie psychiczne i fizyczne, także w dojrzałym wieku.

Nadmierne korzystanie z internetu i mediów społecznościowych coraz częściej określa się mianem uzależnienia behawioralnego. Oznacza ono sytuację, w której tracimy kontrolę nad czasem spędzanym online, a wirtualny świat zaczyna wypierać realne relacje i obowiązki. Mechanizmy, które rządzą mediami społecznościowymi, działają na nasz mózg podobnie jak gry hazardowe – każde powiadomienie czy „polubienie” wywołuje wyrzut dopaminy, wzmacniając potrzebę powrotu do ekranu. Szczególnie wyraźnie widać to w grupie młodszych użytkowników, ale osoby dojrzałe również tym mechanizmom podlegają.

SEN, KONCENTRACJA I ZDROWIE

ROZSĄDEK ZAMIAST REZYGNACJI

Wyniki badania przeprowadzonego przez zespół naukowców z USA i Kanady, a opublikowane jesienią 2023 r. przez Multidisciplinary Digital Publishing Institute, wykazały, że nadmierne korzystanie z nowych technologii może sprzyjać depresji, lękowi, obniżeniu samooceny czy zaburzeniom stylu życia, takim jak brak snu, skutkujący zachwianiem rytmu dobowego, czy mniejsza aktywność fizyczna.

W odpowiedzi na te zjawiska coraz częściej mówi się o potrzebie cyfrowej higieny i tzw. cyfrowego detoksu.

Pierwsza to zestaw prostych zasad, które pomagają odzyskać kontrolę nad czasem spędzanym online, drugi oznacza przerwę w korzystaniu z internetu. Eksperci podkreślają, że kluczowe jest wypracowanie zdrowej relacji

28

z technologiami – takiej, która wspiera, a nie dominuje nasze życie.

Do najważniejszych zasad cyfrowej higieny należą: •o graniczanie czasu spędzanego w mediach społecznościowych, •w yznaczanie limitów czasu – np. maksymalnie 1–2 godziny dziennie online.

•w yłączanie powiadomień lub ustawianie limitów aplikacji, •o dkładanie telefonu przed snem, •w prowadzanie „stref bez ekranów” (np. sypialnia, stół podczas posiłków), • ś wiadome wybieranie treści i źródeł informacji – w tym rezygnacja z obserwacji kont wywołujących stres czy irytację, • k ontakt „na żywo” – pielęgnowanie relacji.

Takie działania nie wymagają radykalnych zmian, ale stopniowo przywracają poczucie wpływu na to, jak spędzamy czas i na co kierujemy uwagę. Świadome ograniczenie lub czasowe odstawienie urządzeń elektronicznych może przybrać różne formy – od kilku godzin dziennie bez telefonu po kilkudniowe wakacje od mediów społecznościowych. W styczniu 2025 r. na platformie Cureus ukazały się wyniki analiz, potwierdzających takie benefity cyfrowego detoksu, jak: •p oprawa jakości snu, • z mniejszenie objawów stresu, depresji i lęku, •w iększa samokontrola, •m niejsze uczucie „znudzenia”, • z apobieżenie cyfrowej demencji, •w iększa satysfakcja z życia, • l epsze relacje z innymi ludźmi.

Coraz więcej badań pokazuje, że nawet krótkie „odłączenie” przynosi wyraźne korzyści. We wspomnianym już eksperymencie (2023) ograniczenie korzystania z mediów społecznościowych do 30 minut dziennie przez dwa tygodnie przyniosło poprawę samopoczucia, snu i relacji interpersonalnych. Z kolei z eksperymentu przeprowadzonego przez psychologów z Wielkiej Brytanii (rezultaty ukazały się w listopadzie 2023 r. w PLOS One) wynikło, że już sześciodniowa przerwa od mediów społecznościowych poprawiła relacje z bliskimi, zmniejszyła napięcie i dała uczestnikom więcej czasu dla siebie.

Co ważne, detoks nie musi być skrajny – wielu specjalistów zaleca raczej stopniowe ograniczanie korzystania z wybranych aplikacji niż całkowite odcięcie się od technologii.

W STRONĘ ŚWIADOMEGO KORZYSTANIA

FOT. ADOBE STOCK

Przywrócenie równowagi w korzystaniu z internetu może być wyzwaniem. Niektóre osoby mogą początkowo doświadczać poczucia izolacji czy „wypadnięcia z obiegu”. Zwykle są to jednak reakcje przejściowe, które ustępują wraz z przyzwyczajeniem się do nowego rytmu dnia.

Zamiast wymówek szukajmy więc plusów. Cyfrowa rzeczywistość nie zniknie, a wręcz będzie coraz bardziej obecna w naszym życiu, jednak dojrzałość ma tę przewagę, że daje i doświadczenie, i dystans. Nie musimy bezrefleksyjnie podążać za powiadomieniami i ekranem – możemy nauczyć się z nich korzystać na własnych zasadach. Internet potrafi być pomocny, lecz prawdziwe życie toczy się poza nim. A ekran, choć wygodny, nigdy nie zastąpi rozmowy, spaceru czy bliskości drugiego człowieka. ●

29

PSYCHOLOGIA

PUSTKA,

którą chcemy wypełnić KIEDY MYŚLIMY O CHOROBIE ALKOHOLOWEJ, NAJCZĘŚCIEJ WIDZIMY OBRAZ SKRAJNY: CZŁOWIEKA, KTÓRY STRACIŁ KONTROLĘ, PRACĘ, RODZINĘ, ZDROWIE. TEN OBRAZ JEST WYGODNY, BO POZWALA NAM POWIEDZIEĆ: „TO NIE JA”.

PROBLEM POLEGA NA TYM, ŻE UZALEŻNIENIE NIE ZACZYNA SIĘ OD DNA.

Z

Zaczyna się niewinnie, a czasem wręcz elegancko – lampką dobrego wina do kolacji, drinkiem po trudnym dniu, „nagrodą” za przetrwanie tygodnia. Co ważne, prawdziwy początek uzależnienia ma niewiele wspólnego z alkoholem lub innymi używkami. Jego źródłem jest brak – emocjonalny, relacyjny, egzystencjalny. I to właśnie ten brak staje się przestrzenią, którą alkohol zaczyna wypełniać.

Nie pijemy dlatego, że lubimy alkohol. Pijemy dlatego, że potrzebujemy ulgi.

Najczęściej jest to napięcie. Lęk. Poczucie niewystarczalności. Samotność, której nie umiemy nazwać. Wewnętrzny chaos, który trudno uporządkować. Alkohol działa jak szybki regulator – wycisza, rozluźnia, daje złudzenie kontroli. Na chwilę. I właśnie ta „chwila” jest zdradliwa, ponieważ mózg uczy się błyskawicznie. Zapamiętuje przyjemność i fakt, że „to działa”. Włącza mechanizm nagrody.

I zaczyna się proces, który pozornie wygląda jak nasz wybór, ale od środka coraz bardziej przypomina przymus.

Z czasem zaczyna pełnić funkcję regulacyjną – pomaga radzić sobie z emocjami. To moment, w którym alkohol przestaje być dodatkiem do życia, a zaczyna być narzędziem do radzenia sobie z tym, co trudne.

Kolejny etap to utrata kontroli. Nie od razu w sensie spektakularnym – czasem nawet niedostrzegalnym.

Obietnice „dzisiaj tylko jeden” coraz częściej kończą się inaczej. Pojawia się również tolerancja – potrzeba większych ilości, by osiągnąć ten sam efekt. A potem przychodzi coś jeszcze bardziej niepokojącego: picie przestaje dawać przyjemność, ale nadal jest niezbędne.

To moment, w którym uzależnienie daje o sobie znać, a sięganie po kieliszek przestaje być wyborem. Staje się przymusem biologicznym, psychologicznym i społecznym jednocześnie.

DESTRUKCJA STRUKTURY ŻYCIA Najpierw pękają drobne rzeczy – rytm dnia, jakość snu, koncentracja. Potem zaczynają się rysy na wizerunku i problemy w relacjach. Bliscy widzą więcej niż my sami.

Pojawia się napięcie, nieufność, czasem kontrola. Osoba uzależniona często reaguje zaprzeczeniem lub złością, bo uzależnienie ma wbudowany mechanizm obronny: chroni samo siebie.

W pracy spada efektywność, rośnie chaos, pojawiają się błędy. W obszarze psychicznym narasta lęk i obni-

NIE BRAK SILNEJ WOLI, LECZ ADAPTACJA Organizm znajduje sposób, by poradzić sobie z tym, co trudne. Problem w tym, że jest to strategia krótkoterminowa o długoterminowych kosztach.

Rozwój choroby alkoholowej nie jest liniowy, ale ma swoją dynamikę i logikę. Na początku picie jest okazjonalne, kontrolowane, wpisane w kontekst społeczny.

30

FOT. ARCHIWUM PRYWATNE, ADOBE STOCK

Joanna Godecka psychoterapeutka, terapeutka TSR, członkini Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach, dyplomowany life coach, coach oddechu, autorka książek, m.in. „Przestań się zamartwiać” i „Nie odkładaj życia na później”

6. Ukrywanie i dyskomfort Nie mówię innym, ile naprawdę piję.

Czuję lekki dyskomfort, gdy ktoś komentuje moje picie.

Zdarza mi się minimalizować temat alkoholu.

Czuję, że to „moja prywatna sprawa”.

To moment, w którym pojawia się napięcie wokół tematu.

7. Zastępowanie innych aktywności Rzadziej szukam innych sposobów na relaks.

Alkohol jest moim głównym sposobem „resetu”.

Odkładam inne aktywności na rzecz picia.

Spotkania często kręcą się wokół alkoholu.

Alkohol zaczyna zajmować przestrzeń.

żony nastrój. Paradoksalnie – to właśnie te stany, które alkohol miał „leczyć”, zaczynają się pogłębiać. To błędne koło: piję, żeby poczuć się lepiej → czuję się gorzej przez picie → piję, żeby uciec od tego, jak się czuję. I w pewnym momencie życie zaczyna kręcić się wokół jednego: jak zdobyć, kiedy wypić, jak ukryć.

NAJWIĘKSZA ILUZJA: POCZUCIE KONTROLI Osoby uzależnione bardzo długo wierzą, że „jeszcze nie jest tak źle”. Porównują się do tych, którzy są „bardziej na dnie”. Minimalizują. Racjonalizują. To nie jest kłamstwo w klasycznym sensie – to mechanizm obronny, który pozwala utrzymać spójność psychiczną.

Bo przyznanie się do utraty kontroli oznacza konfrontację z czymś bardzo trudnym: z własną bezradnością.

A przecież większość z nas została wychowana w przekonaniu, że powinniśmy radzić sobie sami.

Oto etapy rozwijania się uzależnienia i symptomy sugerujące, że to nasz problem: 1. Funkcja emocjonalna alkoholu Sięgam po alkohol, żeby się uspokoić.

Alkohol pomaga mi zasnąć lub „wyłączyć myślenie”.

Piję, żeby poprawić sobie nastrój.

Mam poczucie, że bez alkoholu trudniej mi się rozluźnić.

Jeśli pojawiło się tu kilka „TAK” → alkohol pełni funkcję regulacyjną.

2. Automatyzm i schematy Po trudnym dniu automatycznie myślę o alkoholu.

Picie jest moją „nagrodą”.

Mam swoje stałe momenty picia (np. wieczór = alkohol).

Zdarza się, że piję „z przyzwyczajenia”, nie z potrzeby.

To moment, w którym zaczyna działać nawyk.

3. Utrata pełnej kontroli (subtelna) Zdarza mi się wypić więcej, niż planowałam/łem.

Mówię sobie „tylko jeden kieliszek”, a kończy się na kilku.

Czasem piję szybciej niż kiedyś.

Potrzebuję więcej alkoholu, żeby poczuć efekt.

To wczesne sygnały zmiany kontroli i tolerancji.

4. Trwałe zmiany w samopoczuciu Trudniej mi wytrzymać napięcie bez „czegoś”.

Czuję się bardziej rozdrażniona/y, gdy nie piję.

Mam wrażenie, że alkohol „pomaga mi być sobą”.

Bez alkoholu trudniej mi odpocząć lub się wyciszyć.

To pokazuje spadek zdolności samoregulacji.

5. Racjonalizacje Porównuję się do innych („inni piją więcej”).

Usprawiedliwiam picie stresem lub sytuacją.

Myślę „przecież nie mam problemu” mimo wątpliwości.

Bagatelizuję ilość alkoholu.

To są mechanizmy obronne – bardzo ważny sygnał.

WYJŚCIE ZACZYNA SIĘ OD DOSTRZEŻENIA PRAWDY Pierwszym krokiem jest stwierdzenie: „to już nie jest pod moją kontrolą”. To moment przełomowy. Nie dlatego, że rozwiązuje problem, ale dlatego, że otwiera drzwi do zmiany.

Leczenie uzależnienia nie polega tylko na odstawieniu alkoholu. To byłoby jak usunięcie objawu bez zajęcia się przyczyną. Prawdziwa praca zaczyna się głębiej – w obszarze emocji, przekonań, relacji.

Trzeba nauczyć się na nowo regulować napięcie. Rozpoznawać emocje. Budować relacje oparte na autentyczności, a nie na maskowaniu. To proces, który wymaga czasu, wsparcia i – co najtrudniejsze – zgody na własną niedoskonałość. Bo uzależnienie często wyrasta na gruncie bardzo wysokich wymagań wobec siebie.

Walka z uzależnieniem to nie jest walka z alkoholem.

To jest walka o siebie. O swoją uważność na to, co było pomijane, wypierane. O zdolność czucia bez uciekania od trudnych emocji. Krótko mówiąc – o życie, które nie potrzebuje znieczulania.

Nie ma jednej drogi wyjścia. Dla jednych będzie to terapia indywidualna, dla innych grupy wsparcia, programy leczenia, czasem farmakoterapia. Ważne jest jedno: nie robić tego w pojedynkę. Uzależnienie rozwija się w izolacji. Zdrowienie potrzebuje relacji.

I może najważniejsze: uzależnienie nie przekreśla człowieka. Ono opowiada o jego historii, o jego sposobach radzenia sobie, o jego bólu. Ale nie definiuje go w całości.

TO NIE SŁABOŚĆ Człowiek uzależniony to nie jest ktoś słabszy. To ktoś, kto zbyt długo próbował być silny w niewłaściwy sposób.

Dlatego wyjście z uzależnienia nie polega na „ogarnięciu się”. Polega na nauczeniu się innego rodzaju siły – takiej, która dopuszcza pomoc, widzi swoje granice i nie boi się niedoskonałości. To trudna droga. Ale możliwa. ●

31

INFORMACJE

SPRZĘT STOMIJNY CONVATEC OFERUJĄ PONIŻSZE SKLEPY MEDYCZNE Zawsze warto sprawdzić ceny na stronie internetowej www.stomia.pl. Dzięki temu mogą Państwo upewnić się, że otrzymują największą ilość sprzętu stomijnego Convatec przysługującego w ramach refundacji.

Woj. dolnośląskie

Woj. kujawsko-pomorskie

Bielawa 58-260 Sklep Med. ARKMED ul. 1 Maja 31A, tel. 74 817 60 67 Bielawa 58-260 Sklep Med. BE-MED ul. Szkolna 2, tel. 792 671 026 Bolesławiec 59-700 Sklep Med. MIR-MED ul. Grunwaldzka 4, tel. 75 735 10 80 Bolesławiec 59-700 Sklep Med. MIR-MED ul. Jeleniogórska 4, tel. 75 610 35 03 Dzierżoniów 58-200 Sklep Med. ARKMED ul. Piłsudskiego 8, tel. kom. 661 180 218 Głogów 67-200 Sklep Med. KORIM ul. Kościuszki 15A, tel. 76 835 01 02 Jelenia Góra 58-500 Sklep Med. MEDYK ul. Groszowa 9, tel. 75 764 61 55 Kamienna Góra 58-400 Sklep Med. MEDYK ul. Broniewskiego 24, tel. 75 744 61 10 Legnica 59-220 Sklep Med. EMAG Szpital Wojewódzki ul. Iwaszkiewicza 5, tel. 76 721 11 66 Legnica 59-220 Sklep Med. EMAG ul. Gwiezdna 35/9, tel. 76 854 21 13 Lubań 59-800 Sklep Med. VENA-MED ul. Wąska 2A, tel. 75 721 40 48 Lubin 59-300 Sklep Med. EMAG ul. Sikorskiego 54, tel. 76 724 96 16 Lwówek Śląski 59-600 Sklep Med. MIR-MED (teren przychodni), ul. Morcinka 7, tel. 75 782 57 22 Strzelin 57-100 Sklep Med. MEDUS ul. Brzegowa 18, tel. 71 393 69 00 Szprotawa 67-300 Sklep Med. KORIM ul. Kościuszki 37, tel. 68 376 36 31 Świdnica 58-100 Sklep Med. ARKMED ul. Siostrzana 23, tel. kom. 661 180 218 Wałbrzych 58-300 Sklep Med. MEDITEK ul. Moniuszki 35, tel. 74 842 30 85 Wrocław 50-227 Sklep Med. STOM-MED ul. Kleczkowska 9, tel. 71 321 52 22 Wrocław 53-110 Sklep Med. MEDUS ul. Ślężna 189-191 lok. 1, tel. 71 302 75 74 Wrocław 51-319 Sklep Med. INTERMEDICA ul. Sycowska 6B, tel. 71 789 33 55 Wrocław 53-333 Sklep Med. ORTMEDICA ul. Powstańców Śl. 122, tel. 71 367 00 48 Wrocław 50­-073 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. św. Antoniego 36/38, tel. 71 344 81 20, faks 71 344 81 22 Wrocław 50-335 Sklep Med. CEZAL SA ul. Sienkiewicza 42/44, tel. 71 322 53 30 Wrocław 53-413 Sklep Med. REMEDIUM ul. Ołowiana 2-4, tel. 71 333 25 45 Ząbkowice Śl. 57-200 Sklep Med. MEDUS pl. 1 Maja 8E, tel. 74 810 09 85 Zgorzelec 59-900 Sklep Med. VENA-MED ul. Broniewskiego 27, tel. 75 775 00 62

Bydgoszcz 85-171 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Wojska Polskiego 15/12, tel. 52 375 21 00 Bydgoszcz 85-950 Sklep Med. ART-MED ul. Słowackiego 1 (wejście od ul. Gdańskiej), tel. kom. 795 557 932, tel. 52 322 01 13 Bydgoszcz 85-863 Sklep Med. ACTIVE-MED ul. Łomżyńska 48A, tel. kom. 513 682 110 Chełmno 86-200 Sklep Med. MED4U, ul. Rydygiera 1 (obok szpitala), tel. kom. 726 492 792 Golub-Dobrzyń 87-400 Sklep Med. FHU OL-MA Justyna Jeszka ul. Kościuszki 1, tel. kom. 667 447 197 Grudziądz 86-300 Szpitalny Sklep Med. ul. Rydgiera 15/17, tel. 56 641 35 62 Inowrocław 88-100 Sklep Med. ORTOMEDICA ul. Dworcowa 55, tel./faks 52 353 24 94 Radziejów 88-200 Sklep Med. ORTOMEDICA, Czołowo 107, tel. kom. 692 855 926 Strzelno 88-320 Sklep Med. ORTOMEDICA SC Ilona Kędzierska, Małgorzata Zielińska ul. Kolejowa 3, tel. 52 511 48 58 Toruń 87-100 Sklep Med. ART-MED ul. Uniwersytecka 17, pok. 13 (parter przy rentgenie), tel. 56 611 99 40 Toruń 87‑100 Sklep Med. FLANDRIA ul. Gen. Andersa 72 lok. U6, tel. 56 475 60 55 Tuchola 89-500 Sklep Med. AKSEL-MED ul. Pocztowa 4, tel. 52 334 53 00 Wąbrzeźno 87-200 Sklep Med. FHU OL-MA Justyna Jeszka ul. Ojca Bernarda 7F, tel. 607 488 198 Więcbork 89-410 Sklep Med. AKSEL-MED ul. Mickiewicza 26, tel. 52 389 62 56 Włocławek 87-800 Sklep Med. ART-MED ul. Kilińskiego 7, tel. 54 231 19 81 Włocławek 87-800 Sklep. Med. ALJAMEEDICA ul. Kilińskiego 7A/1, tel. 54 420 12 47

Woj. lubelskie

Biała Podlaska 21-500 Sklep Med. MEDICUS ul. Brzeska 32, tel. 83 342 62 30 Chełm 22-100 Sklep Med. MEDICUS ul. Lubelska 73, tel. 82 565 07 53 Krasnystaw 22-300 Sklep Med. MEDICUS pl. Kościuszki 3, tel. 82 576 19 45 Kraśnik 23-200 Sklep Med. MEDICUS ul. Narutowicza 24, tel. 81 821 00 69 Lublin 20-094 Sklep Med. MEDICUS ul. Lubartowska 64/66, tel. 81 743 35 51 Lublin 20-089 Sklep Med. MEDICUS ul. Biernackiego 12/9, tel./faks 81 748 38 77 Łuków 21-400 Sklep Med. MEDICUS u. Pastewnik 2, tel. 25 798 34 22 Puławy 24-100 Sklep Med. MEDICUS ul. Piłsudskiego 89, tel. 81 887 70 42 Tomaszów Lubelski 22-600 Sklep Med. MEDICUS ul. Gen. Andersa 5, tel. kom. 609 200 882

Włodawa 22-200 Sklep Med. MEDICUS ul. Rynek 4, tel. 82 572 53 79 Zamość 22-400 Sklep Med. MEDICUS ul. Partyzantów 7, tel. 84 638 72 13

Woj. lubuskie

Gorzów Wlkp. 66-400 Sklep Med. LIFE+ ul. Gen. Maczka 1B, tel. kom. 695 120 490 Gorzów Wlkp. 66-400 Sklep Med. MED4ME ul. Sikorskiego 13, tel. kom. 795 126 660 Kostrzyn nad Odrą 66-470 Sklep Med. MED-LIFE ul. Mickiewicza 39, tel. 95 752 19 34, tel. kom. 513 045 556 Kożuchów 67-120 Sklep Med. ALLMED ul. Szprotawska 21/15, tel. kom. 537 739 305 Krosno Odrzańskie 66-600 Sklep Med. MED-DAR ul. Obrońców Stalingradu 2, tel. kom. 503 062 843 Lubsko 68-300 Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy ul. Poznańska 2, tel. 68 475 77 02 Sulechów 66-100 Sklep Med. VIGOR ul. Kopernika 14, tel. kom. 601 204 000 Świebodzin 66-200 Sprzęt Reh.-Med. PLUS ul. Głogowska 6C, tel. 68 477 19 02 Wschowa 67-400 Sklep Med. KORIM ul. Cicha 7B, tel. 65 540 21 37 Zielona Góra 65-751 Sklep Med. LIFE+, ul. Podgórna 46C pok. 47, tel. kom. 695 120 795 Zielona Góra 65-044 Sklep Med. ESKULAP, Poliklinika MSWiA (parter przy portierni), ul. Wazów 42, tel. 68 452 78 20 Żary 68-200 Sklep Med. ESKULAP ul. Moniuszki 2, tel. 68 470 65 72

Woj. łódzkie

Kutno 99-300 Sklep Med. POFAM ul. Kościuszki 52, tel. 24 254 31 80 Łódź 91-425 Sklep Med. AKSEL-MED ul. Północna 42 (Szpital MSWiA), tel. 42 634 15 02 Łódź 93-189 Sklep Med. MEDICA HUMANA CROSS MEDICA ul. Przybyszewskiego 32/34, tel. 42 646 87 35, tel. kom. 728 252 690 Łódź 91-803 Sklep Med. APUS ul. Marynarska 6A, tel. 42 640 68 84, faks 42 640 68 44 Łódź 90-368 PROFESOR DZIKI CLINIC al. Marsz. Józefa Piłsudskiego 9/A tel. kom. 579 009 955 Łódź 90-612 Sklep Med. AKSON ul. Gdańska 57A, tel. 42 630 84 09 Opoczno 26-300 Sklep Med. IRMED ul. Armii Ludowej 1C, tel. 44 788 49 16 Pabianice 95-200 Sklep Med. POFAM ul. Jana Pawła II 68, tel. 42 214 90 20 Piotrków Tryb. 97-300 Sklep MEDAGO ul. Targowa 2, tel. 44 715 07 75

32

Radomsko 97-500 Sklep Med. EXPERT MED ul. Stodolna 2, tel. 44 680 96 99, tel. kom. 608 639 238 Radomsko 97-500 Sklep Med. ul. Narutowicza 20, tel. 44 683 22 24 Radomsko 97-500 Sklep Med. LEMAR ul. Jagiellońska 36 (Szpital Powiatowy) tel. 44 685 47 34, tel. kom. 609 291 759 Sieradz 98-200 Sklep Med. POFAM ul. Armii Krajowej 7, tel. 43 822 03 61 Sieradz 98-200 Sklep. Med. MEDYK ERKA ul. Partyzantów 16A, tel. 43 827 34 09 Skierniewice 96-100 Sklep Med. AKSON ul. Kopernika 5, tel. 46 833 28 58 Tomaszów Maz. 97-200 Sklep Med. ORT-REH ul. Niska 14, tel. 44 725 72 49 Tomaszów Maz. 97-200 Sklep Med. TWÓJ SKLEP MEDYCZNY ul. Słowackiego 4, tel. kom. 570 019 100

Woj. małopolskie

Brzesko 32-800 Sklep Med. M&M ul. T. Kościuszki 68, tel. 790 328 190 Chrzanów 32-500 Sklep Med. PETRUS ul. Sokoła 10, tel. 32 623 42 73 Gorlice 38-300 Salon LIFE CARE GL+ ul. Sienkiewicza 36, tel. 18 354 92 12 Kraków 31-154 Sklep Med. MEDICA HUMANA CROSS MEDICA, ul. Pawia 34, tel. 12 422 10 51, tel. kom. 785 936 314 Kraków 31-115 Sklep Med. FARMED ul. Garncarska 18, tel. 12 422 87 00 Kraków 30-638 Sklep Med. SAMARYTANKA ul. Białoruska 15, tel. 12 265 74 87 Kraków 31-202 Salon LIFE CARE GL+ ul. Prądnicka 35/37, tel. 12 416 25 19 Kraków 30-039 Salon LIFE CARE GL+ ul. Pomorska 1, tel. 12 429 63 93 Kraków 31-826 Salon LIFE CARE GL+ os. Złotej Jesieni 1, tel. 12 64 68 741, 64 82 698 Myślenice 32-400 Sklep Med. ARSMED ul. Słowackiego 35, tel. kom. 691 130 200 Nowy Sącz 33-300 Salon LIFE CARE GL+ ul. Długosza 8/2, tel. kom. 697 068 614 Nowy Sącz 33-300 Sklep Med. KAMED+ ul. Śniadeckich 3, tel. 18 542 63 59, tel. kom. 502 156 343 Olkusz 32-300 Sklep Med. MEDIX ul. Króla Kazimierza Wielkiego 36, tel. kom. 501 152 801 Oświęcim 32-600 Sklep Med. SANITEKS ul. Dąbrowskiego 18B, tel. 33 842 30 65 Tarnów 33-100 Salon LIFE CARE GL+ al. Matki Boskiej Fatimskiej 17, tel. 14 627 82 35 Tarnów 33-100 Sklep Med. TARMED ul. Okrężna 4A, tel. 14 626 98 66 Wadowice 34-100 Sklep Med. PHUP ALEX ul. Trybunalska 12, tel. 33 823 22 311

Woj. mazowieckie Ciechanów 06-400 Sklep Med. MARABUT ul. Sienkiewicza 32, tel. 23 672 20 92 Ciechanów 06-400 Sklep Med. ALL-REH ul. Gwardii Ludowej 23/11, tel. kom. 504 235 769, tel. 23 672 04 65 Gostynin 09-500 Sklep Med. CREATIVE VIEW ul. Armii Krajowej 16, tel. 24 263 65 77 Grodzisk Mazowiecki 05-825 Sklep Med. ORTIKON ul. Grunwaldzka 4A (wejście od ul. Sadowej), tel. 22 734 40 96 Płock 09-400 Wojewódzki Szpital Zespolony, Zakład Usprawniania Leczniczego, gab. 3 ul. Medyczna 19, tel. 24 364 62 46 Płońsk 09-100 Sklep Med. ALL-REH (budynek główny poziom -1) ul. Sienkiewicza 7, tel. kom. 507 944 989 Przasnysz 06-300 Sklep Med. ORTOMIS ul. Sosnowa 13, tel. 735 570 533 Pułtusk 09-100 Sklep Med. ALL-REH (1 piętro, obok poradni chirurgicznej) ul. T. Kwiatkowskiego 19, tel. kom. 518 529 779 Radom 26-600 Sklep Med. ZTM STYMAT ul. Giserska 4, tel. 48 365 11 88 Siedlce 08-110 Sklep Med. PHU ANTA ul. Czerwonego Krzyża 21, tel./faks 25 644 92 80 Warszawa 00-864 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Krochmalna 32A, tel. 22 890 03 01 Warszawa 03-462 Sklep Med. MEDICA HUMANA CROSS MEDICA ul. Jagiellońska 50/326, tel. 22 670 17 00, 22 670 04 10, tel. kom. 695 350 350 Warszawa 02-495 Sklep Med. PHU ANTA ul. Bohaterów Warszawy 8, tel. 22 252 90 92 Wyszków 07-200 Sklep Med. ATUMED ul. Stefana Okrzei 75, tel. 29 742 91 75

Woj. opolskie

Brzeg 49-300 Sklep Med. REHABMED ul. Huberta 5, tel. 77 416 76 75 Kędzierzyn-Koźle 47-220 Sklep Med. REHABMED ul. Racławicka 20, tel. 77 482 66 10 Krapkowice 47-300 Sklep Med. REHABMED ul. Jagiellońska 29, tel. 77 446 07 00 Nysa 48-313 Sklep Med. REHABMED ul. Bohaterów Warszawy 21, tel. 77 433 95 85 Nysa 48-303 Sklep Med. VITAMED ul. Piłsudskiego 47, tel. 77 431 06 88 Olesno 46-300 Sklep Med. REHABMED ul. Klonowa 3, tel. 34 350 95 09 Opole 44-005 Sklep Med. REHABMED ul. Książąt Opolskich 33, tel. 77 453 22 44 Opole 45-061 Sklep Med. REHABMED Szpital Wojewódzki (budynek portierni). ul. Katowicka 64, tel. kom. 730 636 317

Prószków 46-060 NZOZ SANATIS ul. Zamkowa 5, tel. kom. 728 334 315 Strzelce Opolskie 47-100 Sklep Med. MEDIREHAB ul. Krakowska 47, tel. 77 550 04 43

Woj. podkarpackie

Rzeszów 35-073 Salon LIFE CARE GL+ pl. Wolności 12, tel./faks 17 852 49 22, 852 88 10 Rzeszów 35-615 Sklep Med. MED-PARTNER ul. Leszka Czarnego 4D, tel. 17 250 26 21

Woj. podlaskie

Augustów 16-300 Sklep Med. ZDROWIE ul. Wojska Polskiego 37A, tel. kom. 606 634 129 Białystok 15-270 Sklep Med. MEDICA ul. Wojskowa 4/2, tel. 85 652 46 66 Białystok 15-305 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Waszyngtona 32/U01, tel. kom. 572 000 745, 572 004 746 Białystok 15-064 Sklep Med. LIFE+ ul. Pałacowa 4, tel. kom. 697 051 236 Grajewo 19-200 Sklep Med. LEMAR ul. Konstytucji 3 Maja 34, tel. kom. 533 323 134 Łomża 18-400 Sklep Med. EKO-MEDICA ul. Kazańska 4, 18-400 Łomża, tel. kom. 608 025 910 Suwałki 16-400 Sklep Med. LEMAR ul. Waryńskiego 25, tel. kom. 533 323 579 Suwałki 16-400 Sklep Ortoped.-Rehab.

DOMIN-MED ul. Patli 30 (boczna Witosa), tel. 87 565 78 81, tel. kom. 665 281 884 Suwałki 16-400 Sklep Med. LIFE+ ul. Ogińskiego 5A, tel. 87 562 60 36, tel. kom. 509 549 060

Woj. pomorskie

Bytów 77-100 Sklep Med. SALUBER ul. Jana Pawła II 21, tel. kom. 600 693 09 Chojnice 89-600 Sklep Med. PROMEDICA ul. Leśna 10, tel. 52 395 67 97 Chojnice 89-600 Sklep Med. pl. św. Jerzego 1, tel. 52 3951970 Gdańsk 80-850 Sklep Med. ORTOMAX MEDICA HUMANA ul. Rajska 14A-B, tel. 58 309 10 71 Gdańsk 80-214 Sklep Med. ORTOMAX ul. Smoluchowskiego 17, tel. 58 344 38 94 Gdynia 81-519 Sklep Med. ORTOMAX ul. Powstania Styczniowego 8, tel. 58 622 12 19 Malbork 82-200 NZOZ CHIR-MED ul. J. Słowackiego 2, tel. 55 267 05 39 Słupsk 76-200 Sklep Med. ESKULAP ul. Wojska Polskiego 22, tel. 59 842 27 28 Słupsk 76-200 Sklep Med. ESKULAP ul. Kopernika 28, tel. 59 841 34 27 Słupsk 76-200 Sklep Med. POD SŁOWIKIEM ul. Jana Pawła II 1, tel. 59 846 86 18, tel. kom. 606 385 568 Słupsk 75-200 Sklep Med. ul. Sienkiewicza 5/1, tel. 59 810 87 94 Sopot 80-001 Sklep Med. MA-MED al. Niepodległości 755, tel. kom. 500 819 320 Starogard Gdański 83-200 Sklep Med. OL-MED al. Jana Pawła II 4C, tel. 664 966 260

Starogard Gdański 83-200 Spec. Sklep Zaopatrzenia Med. DOZ-MED Zdzisław Chudziński ul. Droga Nowowiejska 1, tel. kom. 665 877 399 Tczew 83-110 Sklep Med. MAMED ul. 30 Stycznia 2, tel. kom. 665 031 197 Wejherowo 84-200 Sklep Med. AKSEL-MED ul. 10 Lutego 1, tel. 58 677 55 56

Woj. śląskie

Bielsko-Biała 43-300 Sklep Med. BLUE MED ul. Widok 12, tel. 33 815 00 34 Bielsko-Biała 43-300 Specjalistyczny Sklep Zaopatrzenia Medycznego DAGMED ul. Batorego 5, tel. 33 819 22 08 Bielsko-Biała 43-300 Sklep Med. ORTHO-PHARMA ul. Dworkowa 2, tel. 33 819 39 24 Chorzów 41-500 Sklepy Ortoped.-Med. REMED ul. Katowicka 80, tel. 32 241 7579 Chorzów 41-506 Sklep Med. RELAX-MED ul.Batorego 15, tel. 32 348 82 52 Bytom 41-902 Sklep Med. PLAST-MED ul. Wrocławska 3, tel. 32 386 03 28 Cieszyn 43-400 Sklep Med. DAGMED ul. Bobrecka 32A, tel. 33 851 46 65 Cieszyn 43-400 Sklep Med. FHU DAGMED Szpital Śląski przy wejściu głównym ul. Bielska 4 (od ul. Chrobrego), tel. 33 851 20 70, 33 852 05 11 w. 577 Częstochowa 42-200 Sklep Med. ABC CHOREGO ul. Warszawska 13, tel. 34 324 73 01 Częstochowa 42-200 PPHU TYTAN ul. Dekabrystów 33, tel. 34 325 53 35 Częstochowa 42-200 Sklep Med. SALONIK AMAZONKA al. Najświętszej Maryi Panny 52, tel. 34 368 22 21 Częstochowa 42-200 Sklep Med. RELAX-MED Al. Pokoju 44 (Przychodnia AMICUS) tel. kom. 534 802 459 Dąbrowa Górnicza 41-300 Sklep Med.-Ortoped. ul. Górników Redenu 2, tel. kom. 509 731 401 Dąbrowa Górnicza 41-300 Sklep Med. MED+ TWÓJ SKLEP MEDYCZNY ul. Jaworowa 3/7, tel. kom. 790 470 090 Gliwice 44-100 Sklep Med. INTER-MED ul. Bohaterów Getta Warszawskiego 1, tel. 32 231 93 14 Gliwice 44-100 Sklep Med. AKA-MED ul. Zygmunta Starego 18 tel. kom. 691 547 779 Gliwice 44-100 Sklep Med. LIFE CARE+, ul. Wincentego Pola 7, tel. kom. 607 459 240 Jastrzębie-Zdrój 44-300 MED. PULS Specjalistyczny Sklep Zaopatrzenia Medycznego, al. Jana Pawła II 7 (w budynku szpitala), tel. 32 478 44 51 Jastrzębie Zdrój 44-335 MED. PULS Specjalistyczny Sklep Zaopatrzenia Medycznego, ul. Harcerska 1B, tel. kom. 797 731 566 Jastrzębie Zdrój 44-335 MED. PULS Specjalistyczny Sklep Zaopatrzenia Medycznego, al. Józefa Piłsudskiego 2A, tel. kom. 797 501 221 Jastrzębie Zdrój 44-335 Sklep Med. REHA-MED Dariusz Ziębacz ul. Wodeckiego 23, tel. kom. 661 333 280 Jaworzno 43-609 Sklep Med. ABE ul. Farna 12, tel. 32 616 34 54

Katowice 40-009 Sklep Med. MEDICA HUMANA CROSS MEDICA ul. Słowackiego 13, tel. 32 256 82 35, tel. kom. 500 836 529 Katowice 40-833 Sklepy Ortoped.-Med. REMED ul. Sławka 5, tel. 32 353 90 40 Katowice 40-009 Sklep Med. RELAX-MED ul. Warszawska 40, tel. 32 253 54 56 Katowice 40-832 Sklep Med. PLAST-MED ul. 3 Maja 11, tel. 32 781 53 33 Piekary Śląskie 41-940 Centrum Zaopatrzenia Med. MIRMED ul. Bytomska 129, tel. 32 668 64 88 Racibórz 47-400 Sklep Med. SENECTUS MED ul. Opawska 49/10, tel. kom. 883 133 803 Racibórz 47-400 Sklep Med. REHABMED ul. Ocicka 51, tel. 32 417 84 85 Racibórz 47-400 Sklep Med., ul. Gamowska 3 (bud. szpitalny), tel. 32 755 51 33 Racibórz 47-400 Sklep Med. MEDYK Zbigniew Jadach ul. Ocicka 4, tel. kom. 603 940 639 Rybnik 44-200 Sklep Med. REHABMED ul. Sobieskiego 11, tel. 32 423 54 90 Rybnik 44-200 Sklep Med. REHA-MED ul. Energetyków 46, tel. 32 425 45 14, tel. kom. 663 336 680 Rybnik 44-200 ARMED ORT, ul. Miejska 11, tel. kom. 661 144 441 Siemianowice Śląskie 41-100 Sklepy Ortoped.-Med. REMED ul. Jana Pawła II 1, tel. 32 765 97 19 Skoczów 43-430 Sklep Med. DAGMED ul. Morcinka 16B (bud. poradni NOVUM), tel. kom. 509 511 527 Sosnowiec 41-200 Sklep Med. BESTMED ul. Targowa 3/20, tel. kom. 508 552 937 Świętochłowice 41-600 Sklepy Ortoped.-Med. REMED ul. Katowicka 31A, tel. 32 245 86 16 Tychy 43-100 Sklep Med. AKMED al. Niepodległości 5, tel. 32 227 53 77 Zabrze 41-800 Sklep Med. AB MEDICA ul. 3 Maja 45, tel. 32 273 05 05 Zabrze 41-800 Sklep Med. PLAST-MED ul. Wolności 312, tel. 32 373 32 22 Zawiercie 42-400 Sklep Med. MEDYK ul. gen. Sikorskiego 22, tel. 32 670 60 00 Żory 44-240 Sklep Med. AKAMED ul. Dąbrowskiego 12, tel. kom. 691 547 779 Żywiec 34-300 Sklep Med. WALMED ul. Dworcowa 23, tel. kom. 502 188 801

Ostrowiec Św. 27-400 Sklep Med. LIFE+ al. Jana Pawła II 5C, tel. kom. 661 616 576 Sandomierz 27-600 Sklep Med. LIFE+ ul. Schinzla 13, tel. 15 864 75 83, tel. kom. 697 068 627 Skarżysko-Kamienna 26-110 Sklep. Med. LIFE+ ul. Szpitalna 1, tel. kom. 697 068 617 Starachowice 27-200 Sklep Med. LIFE+, ul. Batalionów Chłopskich 6, tel. kom. 785 058 397 Starachowice 27-200 Sklep Med. LIFE+ al. Armii Krajowej 28, tel. kom. 663 901 017 Staszów 28-200 Sklep Med. LIFE+ ul. 11 Listopada 78, tel. 15 864 13 24, tel. kom. 697 068 618 Włoszczowa 29-100 Sklep Med. LIFE+ ul. Żeromskiego 28, tel. kom. 697 072 163

Konin 62-023 Sklep Med. ASMED ul. Dworcowa 4, tel. kom. 730 170 234 Leszno 64-100 Sklep Med. ESKULAP ul. Jackowskiego 9, tel. kom. 663 700 815 Międzychód 64-400 Sklep Med. ROMA ul. Marszałka Piłsudskiego 9, tel. kom. 608 274 286 Nowy Tomyśl 64-300 Sklep Med.-Reh. PROMED ul. Szpitalna 10, tel. kom. 661 244 135 Ostrów Wielkopolski 63-400 Sklep Med. POFAM ul. Limanowskiego 20/22, tel. 62 595 11 28 Piła 64-920 Sklep Med. SAMO ZDROWIE ul. Franklina Roosevelta 25B, tel. kom. 730 764 092 Piła 64-920 Sklep Med. RIVAMED Al. Piastów 12, tel. kom. 667 050 050 Pleszew 63-300 Sklep Med. ESKULAP ul. Pozańska 125 (na terenie szpitala) Woj. warmińsko-mazurskie tel. 62 742 08 58 Bartoszyce 11-200 Poznań 60-371 Sklep Med. LEMAR Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Wyszyńskiego 11, MAG-STOM tel. kom. 533 303 895 ul. Międzychodzka 10/39, Biskupiec 11-300 tel. 61 867 96 50 Sklep Med. LEMAR ul. Armii Krajowej 8, tel. 89 526 58 85 Poznań 60-322 Sklep. Med. LIFE+, Elbląg 82-300 ul. Grunwaldzka 165A, Sklep Med. MEDART ul. Morszyńska 54, tel. 55 233 77 79 tel. kom. 695 120 390 Rawicz 63-900 Ełk 19-300 Sklep Med. LIFE+ Sklep Med. ALTEA ul. Chopina 11 lok. 2, tel. 87 610 94 95 ul. Grunwaldzka 44, tel. 65 546 10 17 Ełk 19-300 Słupca 62-400 Sklep Med. REHABILITACJA Sklep Med. KASIA ul. Mickiewicza 10B, ul. Sikorskiego 1, tel. 87 732 81 51 wew. 19 tel. 63 275 23 00 wew. 373 Nidzica 12-100 Szamotuły 64-500 Sklep Med. LEMAR Sklep Med. AN-MED ul. Traugutta 10F, tel. 89 307 07 02 ul. Dworcowa 16A, tel. 61 292 58 38 Olsztyn 10-434 Śrem 63-100 Sklep Med. LEMAR Sklep Med. EURO-MED ul. Żołnierska 41B, ul. 1 Maja 5 boks 3, tel. 89 526 08 49, tel. kom. 603 403 001 tel. kom. 506 006 481 Środa Wielkopolska 63-000 Olsztyn 10-228 Punkt Refundacji ESKULAP Sklep Med. LEMAR (Szpital MSW) ul. Czerwonego Krzyża 2, ul. Wojska Polskiego 37, tel. 61 285 01 93 tel. 89 320 02 10

Olsztyn 10-684 Sklep Med. LEMAR ul. Wańkowicza 5, tel. 89 526 07 69 Olsztyn 10-555 Sklep Med. MEDICA HUMANA ESKULAP ul. Kościuszki 84A/1, tel. 89 527 41 10, tel. kom. 500 200 282 Olsztyn 10-228 Sklep Med. Z MIŁOŚCIĄ DO ZDROWIA ul. Wojska Polskiego 39, tel. kom. 535 275 436 Olsztynek 11-015 Sklep Med. BLADORTOL ul. Kościuszki 6D, tel. kom. 795 516 715 Ostróda 14-100 Woj. świętokrzyskie Sklep Med. BLADORTOL ul. Czarnieckiego 19 lok. A, Busko-Zdrój 28-100 tel. 89 642 14 05 Sklep Med. LIFE+ ul. Boh. Warszawy 67, Pisz 12-200 tel. 41 378 34 17, tel. kom. 695 122 554 Sklep Med. LEMAR Kielce 25-734 ul. Sienkiewicza 4, tel. 87 739 00 73 Sklep Med. LIFE+ Woj. wielkopolskie ul. Artwińskiego 24, tel. 41 367 15 40, tel. kom. 669 970 580 Chodzież 64-800 Sklep Med. Halina Lubawy Kielce 25-516 ul. Boczna 6, tel. 67 281 03 61 Sklep. Med. LIFE+ Gniezno 62-200 ul. Grunwaldzka 45, Centrum Med. SALOMED tel. kom. 607 877 076 ul. Wolności 4A, tel. 61 425 00 12 Kielce 25-017 Kalisz 62-800 Sklep. Med. LIFE+ Sklep Med. POFAM ul. Paderewskiego 4A/1, ul. Poznańska 58, tel. 62 760 10 22 tel. kom. 695 120 395 Kępno 63-600 Końskie 26-200 Sklep Med. POFAM Sklep Med. LIFE+ ul. Ks. P. Wawrzyniaka 42, ul. Gimnazjalna 41B, tel. 41 372 44 65, tel. kom. 669 970 360 tel. 62 782 02 19

33

Woj. zachodniopomorskie

Kamień Pomorski 72-400 Sklep Med. MEDI-CAL ul. Szpitalna 10, tel. 91 382 40 58 Kołobrzeg 78-100 Sklep Med. MED CENTER ul. Kupiecka 3B lok. U2, tel. 94 352 21 16 Koszalin 75-800 Zakład Sprzętu Ortopedycznego K-ORT ul. 1 Maja 38, tel. 94 345 01 56, tel. kom. 696 096 546 Stargard 73-110 Sklep Med. STARMED S.C. ul. Piłsudskiego 89, tel. kom. 915 785 838 Szczecin 70-240 Sklep Med. LIFE+, ul. Narutowicza 13E/XIIIE/8A tel. kom. 695 120 386 Szczecin 71-470 Sklep Med. MEDICA HUMANA STOMIA-MED ul. Arkońska 42, tel. 91 454 06 04 Szczecinek 76-400 Sklep Zielarsko-Med. PANACEUM Teresa Pitra ul. Kard. S. Wyszyńskiego 23, tel. 94 372 19 30, tel. kom. 663 778 761 Świdwin 78-300 Punkt Sprzedaży K-ORT ul. Wojska Polskiego 22C, tel. kom. 602 539 563 Trzebiatów 72-320 Sklep Med. MEDI-CAL ul. Wojska Polskiego 39, tel. 91 852 56 40, tel. kom. 882 083 087

INFORMACJE

ADRESY PORADNI STOMIJNYCH I PIELĘGNIARSKICH PUNKTÓW KONSULTACYJNYCH Woj. dolnośląskie

Dolnośląskie Centrum Onkologii, Poradnia Stomijna, pl. Hirszfelda 12 53-413 Wrocław Budynek H, piętro 2, p. 109 Czynna w poniedziałek w godz. 15–17.45, w środę i piątek 15-16 Opiekun: piel. Ewa Obuszko tel. 71 368 93 10 lub 71 368 93 04 pacjenci DCO – bez skierowania; pozostali pacjenci – ze skierowaniem do poradni chirurgicznej Wojewódzki Szpital Specjalistyczny, Poradnia Stomijna, ul. Kamieńskiego 73A 51-124 Wrocław Ośrodek Onkologii, poziom -1, p. 0.08 Czynna we wtorki i czwartki w godz. 15–18 Opiekun: piel. Anna Śmiżewska tel. kom. 781 827 328, 603 151 082, 713 270 628 Ośrodek Diagnostyki Onkologicznej, Poradnia dla Chorych ze Stomią przy Poradni Onkologicznej, ul. Andersa 4 59-220 Legnica Kierownik poradni: dr Andrzej Hap tel. 76 855 09 41, 76 855 55 17 Woj. kujawsko-pomorskie

Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Sklep Med. MEDICA HUMANA (ELD-MED) ul. Wojska Polskiego 15/12, Bydgoszcz 85-171 Czynny co drugi piątek, po wcześniejszym umówieniu wizyty Opiekun: piel. Beata Haj Bakri tel. kom. 795 557 932, 608 555 640, 52 375 21 00 Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Sklep Medyczny MED4U,

ul. Rydygiera 1 (obok szpitala) 86-200 Chełmno tel. kom. 795 557 932, 608 555 640 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Miejska Przychodnia Specjalistyczna, ul. Uniwersytecka 17 87-100 Toruń Gabinet 228, I piętro Czynny w poniedziałki, po wcześniejszym umówieniu się telefonicznym tel. kom. 795 557 932, 608 555 640 Woj. lubelskie

Poradnia Stomijno-Proktologiczna z Pracownią Endoskopową Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej, ul. dr. K. Jaczewskiego 7 20-090 Lublin tel. 81 454 15 25 Woj. małopolskie

Poradnia Stomijna Szpital Specjalistyczny im. Stefana Żeromskiego, os. Na Skarpie 66 31-913 Kraków Opiekun: piel. stomijna Dorota Jesionka-Kukla tel. kom. 889 402 924 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Salon LIFE CARE GL+, ul. Długosza 8/2 33-300 Nowy Sącz Opiekun: piel. stomijna Małgorzata Bocheńska tel. kom. 697 068 614, 501 608 501 Szpital Skawina Sp. z o.o. im. Stanleya Dudricka Poradnia Stomijna, ul. Tyniecka 15 32-050 Skawina tel. 12 444 65 26, 12 444 65 26, wew. 1 Woj. mazowieckie

SPZOZ Wojewódzki Szpital Zespolony

Poradnia Proktologiczno-Stomijna, ul. Medyczna 19 09-400 Płock Kierownik poradni: dr Mariusz Obrębski tel. 24 364 62 84 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią CROSS MEDICA, ul. Jagiellońska 50 03-462 Warszawa tel. 22 670 17 00 Poradnia Stomijna Narodowy Instytut Onkologii, ul. Wawelska 15 02-034 Warszawa Opiekun: piel. Ewa Urbańska, piel. Renata Karpińska-Simlat tel. 22 570 91 00 Woj. opolskie

Opolskie Centrum Onkologii, ul. Katowicka 66 45-060 Opole Kierownik poradni: dr Aleksander Sachanbiński tel. rej. 77 44 160 04 tel. poradnia 77 441 60 17 Woj. podlaskie

Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku Poradnia i Klinika Chirurgii Ogólnej dla Chorych ze Stomią, ul. Waszyngtona 15A 15-274 Białystok Opiekun: piel. stomijna Urszula Żakiewicz-Łobasiuk tel. 85 745 80 00, 85 746 85 73 Poradnia Chirurgiczna przy Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym, ul. Skłodowskiej-Curie 26 15-950 Białystok Opiekun: piel. stomijna Ewa Gryka tel. 85 748 83 68 Białostockie Centrum Onkologii, ul. Ogrodowa 12 15-027 Białystok Poradnia stomijna Czynna we wtorki i czwartki w godz. 15-17

LIMITY NA SPRZĘT STOMIJNY Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 października zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. z 2022 poz. 2319) • kolostomia: 450 zł • ileostomia: 450 zł • urostomia: 530 zł

34

Opiekun: piel. Agnieszka Kachniarz-Petelska tel. rej. 85 664 68 88 Woj. podkarpackie

Poradnia Stomijna, ul. Słowackiego 11 35-060 Rzeszów tel. 17 852 82 77 Poradnia Stomijna MED PARTNER, ul. Litewska 10A1 35-302 Rzeszów tel. kom. 508 391 411 www.med-partner.pl Woj. pomorskie

Gabinet Stomijny przy Poradni Chirurgii Ogólnej Gdański Uniwersytet Medyczny, ul. Smoluchowskiego 17 80-214 Gdańsk Czynny w środy w godz. 12–14 Szpital Morski im. PCK Gdynia, ul. Powstania Styczniowego 1 81-519 Gdynia Czynny w środy w godz. 10.30–15 tel. 58 726 03 93 Woj. śląskie

Poradnia Proktologiczna i Stomijna przy Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 5, pl. Medyków 1 41-200 Sosnowiec Kierownik poradni: prof. dr hab. n. med.

Jacek Starzewski tel. 32 36 82 733 Przyszpitalna Poradnia Stomijna, ul. Wyzwolenia 18 43-300 Bielsko-Biała tel. 33 816 40 61 Woj. świętokrzyskie

Świętokrzyskie Centrum Onkologii w Kielcach, Poradnia Stomijna,

ul. Artwińskiego 1 25-734 Kielce Kierownik poradni: dr Wojciech Korejba tel. 41 367 15 40 Woj. warmińsko-mazurskie

Poradnia Stomijna z Poradnią Chirurgii Ogólnej, ul. Konopnickiej 1 19-300 Ełk Czynna we wtorki w godz. 15–17 Kierownik poradni: dr Maria Ulrych-Karasińska tel. 87 610 84 17 Woj. wielkopolskie

Szpital Kliniczny nr 2 Poradnia Stomijna, ul. Przybyszewskiego 49 60-355 Poznań tel. 61 669 82 22 Punkt konsutacyjny Sklep Medyczny MEDICA HUMANA ul. Międzychodzka 10/39 60-371 Poznań tel. 61 867 96 50 Wielkopolskie Centrum Onkologii, Poradnia Stomijna, ul. Garbary 15 61-866 Poznań Kierownik poradni: dr Bohdan Kaczmarczyk tel. 61 885 05 79 Wojewódzki Szpital Zespolony Poradnia dla Chorych ze Stomią, ul. Kardynała S. Wyszyńskiego 1 62-510 Konin Kierownik poradni: dr Maciej Forysiak tel. 62 245 44 89 Woj. zachodniopomorskie

Punkt Konsultacyjny Sklep Medyczny MEDICA HUMANA STOMIA-MED, ul. Arkońska 42 71-470 Szczecin tel. 91 454 06 04, tel. kom. 795 557 903

Sprzęt stomijny – worki i płytki w systemie jednoczęściowym i dwuczęściowym – jest refundowany w 100 proc. dla wszystkich osób ze stomią w ramach powyższych limitów miesięcznych.

Akcesoria stomijne dla każdego rodzaju stomii dostępne są na odrębne zlecenie z miesięcznym limitem 120 zł z 20-proc. dopłatą pacjenta.

DONIESIENIA POL-ILKO

AKTUALNOŚCI POL-ILKO

Tegoroczne spotkanie graniczne V4 połączono z celebracją 35-lecia SLOVILCO

W dniach 19-24 kwietnia odbyła się konferencja onkologiczna i spotkanie integracyjne w ŻegiestowieZdroju. Wzięło w niej udział 19 osób z oddziałów regionalnych.Konferencja odbyła się w pięknie odremontowanym Domu Zdrojowym Cechini. Po dwóch dniach prelekcji mocną grupą ruszyliśmy na podbój Muszyny. Przepiękne ogrody, malownicze widoki, w tym Tatry.

11-15 maja we wschodniej Słowacji nad jeziorem Zemplinska Sirava odbyło się kolejne spotkanie graniczne V4. Była to też okazja do świętowania 35 lat SLOVILCO, a także czas na zawody sportowe stomików z krajów Grupy Wyszehradzkiej. POL-ILKO reprezentowało 5 osób, a towarzyszył nam Jon Thorkelsson, prezes Europejskiego Stowarzyszenia Stomijnego (EOA). Program był niezwykle bogaty, wypełniony od rana do późnego wieczora.

20 maja w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie miał miejsce VI Ogólnopolski Kongres „Pacjent w centrum uwagi”. Wykłady, prelekcje i debaty dotyczyły ogólnie rozumianej polityki senioralnej i wyzwań zdrowotnych z nią związanych. Podsumowaniem była debata pt. „Senior w centrum uwagi”. Wielu znakomitych wykładowców i fantastycznych prelekcji, a także możliwość spotkania się pacjentów z całej Polski. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele POL-ILKO. Zarząd Główny POL-ILKO

FOT. MATERIAŁY PRASOWE POL-ILKO

WIADOMOŚCI Z ODDZIAŁÓW REGIONALNYCH POL-ILKO Oddział Regionalny POL-ILKO w Słupsku wziął udział w Światowym Tygodniu Zdrowia organizowanym przez SPM ZOZ w Słupsku (13-16 kwietnia).

W ramach akcji wolontariusze i członkowie oddziału informowali o swojej działalności i aktywności na terenie Słupska i powiatu słupskiego. Dzielili się doświadczeniami, jak poradzić sobie ze stresem związanym z diagnozą choroby nowotworowej, operacją i koniecznością wyłonienia stomii.

ona bardzo ważna dla mnie przede wszystkim dlatego, że wszystko, co do tej pory robiłam i dalej będę robić, naprawdę jest bezinteresowne i charytatywne – mówiła. Viola jest prezeską oddziału POL-ILKO w Słupsku oraz sekretarzem generalnym POL-ILKO. Jej zapał, energia i wielkie serce do pracy społecznej są nieocenione i inspirujące. Violu, gratulujemy tego sukcesu i życzymy Ci zdrowia, uśmiechu i wielu pomysłów na każdy dzień.

Violetta Kiełpińska odebrała w Sopocie Nagrodę Osobowość Roku 2025 na rejon Słupsk w kategorii: Działalność charytatywna i społeczna. – Jest

16 maja 2026 r. odbył się w Ostrowcu Świętokrzyskim „Piknik pełen zdrowia i wiedzy” organizowany przez starostwo powiatowe. Przed jego siedzibą

STOWARZYSZENIA STOMIJNE

KLUBY OSÓB ZE STOMIĄ

① Polskie Towarzystwo Stomijne POL-ILKO ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Poznań, tel. kom. 660 479 242, e-mail: polilko@polilko.pl.

Strona internetowa: www.polilko.pl ② Pomorskie Stowarzyszenie Stomijne Jerzy Szabowicz, 84-240 Reda, ul. Elizy Orzeszkowej 8, tel. kom. 665 128 693

①N OWY SĄCZ – Jan Woźniak, ul. Brzeziny 8A, 33-300 Nowy Sącz, tel. 18 443 96 54, tel. kom. 514 333 766.

Miejsce spotkań: ul. Kościuszki 24, I piętro w każdy pierwszy czwartek miesiąca, godz. 16. ② PIŁA – Ewa Sowińska, ul. Jagiellońska 11, 64-920 Piła, tel. 67 214 16 54.

35

zaparkowały mobilne gabinety lekarskie i mimo deszczu pojawiło się wielu chętnych. Nie zabrakło koleżanek z Oddziału Regionalnego POL-ILKO w Ostrowcu Świętokrzyskim. Podzieliły się wiedzą i doświadczeniem na temat chorób i profilaktyki jelita grubego.

Oddział Regionalny POL-ILKO w Katowicach wybrał się na zwiedzanie Nikiszowca. To typowe osiedle górnicze, którego początki sięgają pierwszej dekady XX wieku. Od 1978 r. znajduje się w rejestrze zabytków, a od 2011 jest pomnikiem historii. Został także wpisany do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

③ RACIBÓRZ – Beata Wysoczańska-Skroban, tel. kom. 603 256 816 Miejsce spotkań: Klub Stomika przy Szpitalu Rejonowym, ul. Gamowska 3 ④ WARSZAWA – Dorota Kaniewska, Ośrodek „Nowolipie“, ul. Nowolipie 25B, 01-011 Warszawa.

Spotkania w każdą ostatnią środę miesiąca, w godz. 12–14 w ośrodku „Nowolipie".

Poznaj nas! nas!

Poznaj

Dział Pomocy Pomocy Convatec Convatec Dział

Bezpłatna Infolinia Działu Pomocy ) 800 120 093 pon.–pt. 8:00–17:00 Bezpłatna Infolinia Działu Pomocy ) 800 120 093 pon.–pt. 8:00–17:00

SKORZYSTAJ Z PROFESJONALNEGO WSPARCIA W ZAKRESIE: SKORZYSTAJ Z PROFESJONALNEGO WSPARCIA W ZAKRESIE: •● prawidłowego doboru sprzętu stomijnego •● uzyskać informacje na temat aktualnych •● prawidłowego doboru sprzętu stomijnego •● uzyskać informacje na temat aktualnych oraz akcesoriów zasad refundacji akcesoriów refundacji •●oraz •●zasad właściwego użytkowania produktów dowiedzieć się, które sklepy medyczne •● właściwego użytkowania produktów •● dowiedzieć się, które sklepy medyczne •● pielęgnacji skóry wokół stomii oferują sprzęt stomijny oraz akcesoria •● pielęgnacji skóry wokół stomii oferują sprzęt stomijny oraz akcesoria Convatec lub zadzwoń do nas, aby: lub zadzwoń do nas, aby: Convatec •● zrealizować zlecenie na sprzęt stomijny •● kupić produkty poza zleceniem •● zrealizować zlecenie na sprzęt stomijny •● kupić produkty poza zleceniem i akcesoria i akcesoria Opcje do wyboru: 1. Rozmowa z Konsultantem Stomijnym Opcje do wyboru: Platformaz stomia.pl - realizacja zamówień i obsługa konta 1.2.Rozmowa Konsultantem Stomijnym 2. Platforma stomia.pl - realizacja zamówień i obsługa konta Dyżurne godziny pracy Infolinii Działu Pomocy: pon.–pt.godziny 17:00–20:00 Dyżurne pracy Infolinii Działu Pomocy: sob. 10:00–14:00 pon.–pt.

17:00–20:00 sob. 10:00–14:00

Jeśli chcesz bliżej poznać nasze produkty i być na bieżąco z aktualnościami dotyczącymi Jeśli chcesz bliżej poznać naszetematów produktystomijnych, i być na bieżąco nasze strony internetowe: convatec.pl i stomia.pl zodwiedź aktualnościami dotyczącymi tematów stomijnych, Możesz także nasze profile na portalach odwiedź naszeobserwować strony internetowe: convatec.pl i stomia.pl społecznościowych: Możesz także obserwować nasze profile na portalach Facebook: convatecstomia.pl społecznościowych: Instagram:convatecstomia.pl convatecstomia.pl Facebook: Instagram: convatecstomia.pl

• Esteem Body™ worek jednoczęściowy zamknięty | Esteem Body™ worek jednoczęściowy otwarty - do zaopatrzenia kolostomii lub worek ileostomii | Esteem Body™ worek |jednoczęściowy – do zaopatrzenia • Esteem Body™ jednoczęściowy zamknięty Esteem Body™ urostomijny worek jednoczęściowy otwartyurostomii.

- do zaopatrzenia kolostomii lub ileostomii | Esteem Body™ worek jednoczęściowy urostomijny – do zaopatrzenia urostomii. ® ® • Natura Stomahesive płytka plastyczna – do zaopatrzenia kolostomii, ileostomii lub urostomii.

• Natura® Stomahesive® płytka plastyczna – do zaopatrzenia kolostomii, ileostomii lub urostomii.

• ESENTA™ Spray medyczny do usuwania przylepca, nieszczypiący, ESENTA™ Spray ochronny, nieszczypiący, ESENTA™Spray Chusteczki medyczne do usuwania przylepca, nieszczypiące, ESENTA™ ochronne, nieszczypiące, • ESENTA™ medyczny do usuwania przylepca, nieszczypiący, ESENTA™ Spray Chusteczki ochronny, nieszczypiący, ® ® , ESENTA™Pierścień Stomahesive ️ przewidziane do pielęgnacji kolostomii, ESENTA™Chusteczki Puder Stomahesive ESENTA™ medyczne do usuwania przylepca, nieszczypiące, ESENTA™zastosowanie Chusteczki ochronne, nieszczypiące, ileostomiiPuder lub urostomii.

ESENTA™ Stomahesive®, ESENTA™Pierścień Stomahesive®️ przewidziane zastosowanie do pielęgnacji kolostomii, ileostomii lub urostomii.

Producent: Convatec Limited, Upoważniony przedstawiciel: UNOMEDICAL A/S, Podmiot prowadzący reklamę: Convatec Polska Sp. z o.o Producent: Convatec Limited, Upoważniony przedstawiciel: UNOMEDICAL A/S, prowadzący reklamę: Convatec Polska Sp. z o.o ®/TM oznacza zastrzeżony znak towarowy Convatec Inc. © Convatec Polska sp.Podmiot z o.o., maj 2026 CR-69908-POL-POL-v1 (v1.0) ®/TM oznacza zastrzeżony znak towarowy Convatec Inc. © Convatec Polska sp. z o.o., maj 2026 CR-69908-POL-POL-v1 (v1.0) AP-80549-POL-POL-v1