Issuu

Plantaardig eten in opkomst, maar is het altijd gezond?

De eiwittransitie kan niet zonder hightech M O G E L IJ K H E D E N

VOORWOORD

Een gebalanceerd dieet met fruit en groenten en voldoende koolhydraten, eiwitten, vetten, vitamines en mineralen is goed voor de gezondheid. Toch hanteert elk Europees land zijn eigen beleid en richtlijnen om dit te bevorderen. Hierin speelt plantaardig voedsel een steeds grotere rol, maar heeft Europa daar wel grip op?

remlin Wickramasinghe van de Wereldgezondheidsorganisatie is regionaal adviseur in Europa op het gebied van voeding, lichaamsbeweging en overgewicht. De organisatie is vanuit Kopenhagen in Denemarken verantwoordelijk voor 53 landen in de Europese regio. De organisatie helpt landen bij het invoeren van gezonde en duurzame richtlijnen. “Plantaardig voedsel als fruit en groenten is gezond. Bewerkte plantaardige producten, zoals alternatieven voor dierlijke producten of imitaties, zijn vaak niet gezond”, zegt Wickramasinghe.

Plantaardige oplossingen

Om het risico op hart- en vaatziekten te verminderen, is het raadzaam om niet te veel of geen rood of bewerkt vlees te eten. Deze producten verhogen ook de kans op een beroerte, diabetes type 2 en bepaalde soorten kanker. “Landen verstrekken nu voedingsrichtlijnen die een plantrijk dieet aanbevelen”, stelt Wickramasinghe. “Onderzoek laat zien dat gezond plantaardig eten vooral bestaat uit hele en minimaal bewerkte plantaardige voedingsmiddelen, zoals volkoren granen, fruit en groenten, peulvruchten, noten en zaden. Het risico bestaat dat mensen die vlees willen vermijden, sterk bewerkte en industrieel geproduceerde plantaardige

producten gaan consumeren. Denk bijvoorbeeld aan imitaties van vlees en kaas die veel zout, vetten en suikers bevatten. Uit een recente analyse van plantaardige hamburgers bleek dat deze vaak veel zout bevatten. Te veel zout is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten, zoals hoge bloeddruk, hartfalen en beroertes.”

Gezonder

Het is goed voor de gezondheid en het milieu om een dieet te volgen met fruit, groenten, volkorenproducten en minder vlees. Bij de Wereldgezondheidsorganisatie kijken ze daarnaast ook naar het hele plaatje voor de gezondheid. Wat zijn hun voornaamste uitdagingen? “Vooral het stijgende aantal mensen met overgewicht en hoge bloeddruk. Zo’n 60% van de volwassenen in Europa is te zwaar, en dat heeft uiteraard allerlei ziektes tot gevolg”, verklaart Wickramasinghe. “Daar ligt een grote taak voor ons. Hoe zorgen we voor een verschuiving in de huidige omgeving, zodat mensen gezonder gaan eten?”

Marketingapparaat

Een belangrijke reden van de huidige eetgewoonten kan worden gezocht in het marketingapparaat van de grote levensmiddelenbedrijven. Volgens Wickramasinghe is het zaak dat dit beter geregu-

De eiwittransitie, oftewel de verschuiving in ons voedingspatroon van vooral dierlijke naar meer plantaardige eiwitten, is in volle gang. Dierlijke producten zijn over het algemeen schadelijker voor milieu en volksgezondheid dan plantaardige alternatieven. Toch is de oplossing complexer dan weilanden vol vee te vervangen door akkers. Voedselproductie is tegenwoordig steeds meer een technologische onderneming.

P Kremlin Wickramasinghe, Regionaal adviseur

leerd wordt. “We hebben bijvoorbeeld geen mandaat rondom de etiketten van producten. Het is nu erg onoverzichtelijk en moeilijk om te zien welk voedsel nou gezond is of niet. Bovendien hanteren landen allemaal verschillende labels. Soms hebben leveranciers zelfs de vrije hand, en is een bepaald label niet eens verplicht.”

Koopgedrag

Duidelijke etiketten helpen mensen om gezondere keuzes te maken – en om het kaf van het koren te scheiden. Wickramasinghe: “Het draait natuurlijk vooral om commerciële belangen. Je ziet dat begrippen als ‘natuurlijk’, ‘gezond’ en ‘bevat geen suiker’ regelmatig willekeurig worden gebruikt, alleen maar om meer te verkopen.”

Tekst: Michel de Ruyter

recisiefermentatie speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van duurzamere eiwitten. Bij deze technologie worden micro-organismen ingezet om specifieke eiwitten of andere ingrediënten te produceren zonder dat daarvoor dieren nodig zijn. Daarnaast kan precisiefermentatie bestaande processen, zoals de productie van plantaardige alternatieven, verbeteren en gezonder maken. Het BFF (Biotechnology Fermentation Factory) in Ede helpt deze technologie op te schalen van laboratorium naar commerciële productie. Deze onafhankelijke faciliteit komt voort uit het nationale groeifonds Cellulaire Agricultuur Nederland en is opgezet in samenwerking met NIZO Food Research, die haar kennis en bestaande “downstream processing” faciliteit beschikbaar stelt. “Nederland wil voorloper zijn in innovatie en in de eiwittransitie, maar dreigt deze strategische positie te verspelen onder andere

door gebrek aan betaalbare pilotfaciliteiten”, aldus Nikolaas Vles, directeur van NIZO.

Nederland wil vooroplopen in innovatie en eiwittransitie De nieuwe faciliteit is naar verwachting in 2026 volledig operationeel, en is een van de weinige plekken in Europa waar deze stap daadwerkelijk gezet kan worden. Op dezelfde locatie bij NIZO vestigen zich steeds meer startups die zich richten op innovatieve vormen van voedselproductie. “Het gaat verder dan theorie, dit is concrete implementatie. De aanwezigheid van kennisinstituten, pilotfaciliteiten, startups en grotere bedrijven versterkt elkaar daarin. Zo werken we samen aan voedselzekerheid en een duurzame toekomst”, aldus Vles.

Tekst: Fred Pals

Advertorial

NIZO: Waar wetenschap, technologie en praktijk samenkomen voor voedselinnovatie NIZO Food Research is een wereldwijd toonaangevende contractonderzoek en productieorganisatie (CDMO) met meer dan 100 experts op het gebied van voeding en gezondheid. Het bedrijf bedient Europa’s grootste food-grade en open access opschalingsfaciliteit en heeft een additionele faciliteit in aanbouw voor precisiefermentatie. “We zijn een enabler van voedselinnovatie”, zegt Nikolaas Vles, directeur van NIZO. “Onze kracht is dat we wetenschap, technologie en praktijkervaring combineren.” NIZO volgt een integrale benadering van voedselontwikkeling, waarbij naast afzonderlijke eigenschappen het gehele product én productieproces wordt bekeken: van voedselveiligheid, smaak en nutritionele aspecten tot gezondheidsvoordelen. Zo is NIZO al ruim 25 jaar actief binnen de eiwittransitie: de ontwikkeling van volwaardige alternatieven voor dierlijke eiwitten, gedreven door het belang van voedselzekerheid en een duurzame toekomst. “Ons uitgangspunt is ‘No compromise on taste’, maar het product moet ook nutritioneel gelijkwaardig of beter zijn. Tot slot is een efficiënte opschaling naar productie cruciaal voor

prijspariteit”, aldus Vles. Een van de grootste uitdagingen in voedselinnovatie is de kloof tussen laboratoriumsucces en commerciële productie. Startups staan in deze fase vaak voor het dilemma van een niet-werkende keten: fabrieken hanteren verouderde processen en minimale afnameverplichtingen, terwijl afnemers eisen dat de toeleveringsketen op orde is. NIZO speelt een steeds actievere rol door (tijdelijke) productieoplossingen aan te bieden, zodat de producten veilig kunnen worden geconsumeerd en commercieel kunnen worden aangeboden. Daarnaast richt NIZO zich op de toenemende interesse van consumenten in functionele voedingsmiddelen. Een nieuwe ontwikkeling is de ‘gut-brain axis’, de wisselwerking tussen darmgezondheid en hersenfunctie. “Met een innovatief organ-on-a-chip model begrijpen we beter hoe voedingsstoffen de hersenen beïnvloeden, wat onder andere kan worden gebruikt voor de ontwikkeling van de volgende generatie probiotica”, aldus Vles. De NIZO-locatie in Ede ontwikkelt zich tot een innovatiecampus voor voedseltechnologie, waar bedrijven zoals Vivici, Beyond Meat en Cargill zich vestigen, om

kennisdeling en toegang tot opschalingsfaciliteiten te bevorderen. Vles sluit af: “Er gebeurt hier veel meer dan de meeste mensen weten. En daar zijn we trots op.”