DataSoevereiniteit

Dit is een commerciële uitgave van Contentway bij deze krant Campagne Manager: Youri de Glint Managing Director: Saïd Laktami Graphic Design: Kiloe van Benthem en Luna Dirks Redactie: Eltjo Nieuwenhuis Tekst: Hugo Schrameyer, Fred Pals, Michel de Ruyter en Christaan de Wit Gedistribueerd met: Het Financieele Dagblad 2026 Drukkerij: RODI Rotatiedruk. Partner content in deze campagne is tot stand gekomen in samenwerking met onze klanten.

Dit zijn commerciële uitingen. Dit is een commerciële uitgave. De FD-redactie heeft geen betrokkenheid bij deze productie.

AI & DATASOEVEREINITEIT

WAAROM AI-AMBITIE VASTLOOPT IN DE BOARDROOM WIE AI-TECHNOLOGIE BEZIT, BEPAALT DE SPELREGELS SOEVEREINITEIT DRAAIT OM REGIE, NIET OM HERKOMST

14/04 DeFabrique Utrecht

Meer info

06

10

15

Ook benieuwd naar AI Fair Tech?

Kom op 14 april naar Het Nederlandse AI Congres in Utrecht. Ervaar hoe je impact maakt met verantwoorde en soevereine AI. En leer weerbaar te zijn met betrekking tot AI. Bestel nu je ticket op www.aic4nl.nl

Uitgegeven door Contentway B.V. Keizersgracht 424 NL-1016 GC Amsterdam

Tel: +31 (0)20 241 7763 Web: contentway.nl Email: info@contentway.nl redactie@contentway.nl

maart 2026

02

Yuma – Partner Content

AI-transformatie vereist focus op strategie Bedrijven experimenteren volop met kunstmatige intelligentie, maar de echte waarde blijft vooralsnog vaak uit. Prototypes stapelen zich op, pilots draaien maandenlang en investeringen lopen op, zonder concrete impact. Hoe houden organisaties hun data en processen daarnaast onder controle in een tijd waarin AI steeds vaker buiten de eigen muren draait? De focus verschuift daarmee van technologie naar strategie. implementeert.” Yuma helpt organisaties bij hun AI-transformatie: van strategie en oplossingsontwikkeling tot architectuur, innovatie, design en managed services. Met ruim zeshonderd professionals positioneert het bedrijf zich als partner voor organisaties die hun digitale infrastructuur en processen (opnieuw) willen vormgeven met AI. Michel Herquet, Managing partner, Yuma

Van onderzoek naar praktijk

Volgens Michel Herquet, managing partner bij Yuma, is dat precies waar veel organisaties nu tegenaan lopen. Herquet begon zijn loopbaan in de academische wereld als theoretisch fysicus en werkte onder meer als onderzoeker aan het Nikhef-instituut in Amsterdam. Daarna richtte hij B12 Consulting op, een bedrijf dat zich richtte op het ontwikkelen van geavanceerde AI-toepassingen. Inmiddels maakt dat bedrijf deel uit van Yuma, een digitale transformatiegroep die in 2023 ontstond uit de bundeling van zes bekende IT-bedrijven in de Benelux.

“De technologie zelf is tegenwoordig niet meer onze enige focus”, zegt Herquet. “De vraag is vooral hoe AI de strategie van een organisatie verandert en hoe je die verandering daadwerkelijk

Meer dan technologie

De snelle opkomst van generatieve AI heeft volgens Herquet de sector fundamenteel veranderd. Jarenlang draaide kunstmatige intelligentie vooral om data: organisaties verzamelden enorme hoeveelheden informatie om algoritmes te trainen. “Dat was jarenlang de realiteit van AI”, legt hij uit. “Je had grote datasets nodig om überhaupt waarde te kunnen creëren.”

Maar met de komst van grote taalmodellen veranderde dat paradigma.

“We zijn verschoven van een data- naar een modeleconomie. Je kunt nu krachtige modellen gebruiken die al op enorme datasets zijn getraind. Daardoor kunnen veel meer organisaties met AI aan de slag.” Maar die toegankelijkheid heeft ook een nieuw probleem gecreëerd: veel bedrijven investeerden de afgelopen jaren in experimenten met generatieve AI zonder een duidelijke strategie. “Er zijn miljoenen geïnvesteerd in prototypes en pilots”,

verklaart Herquet. “En nu vraagt iedereen zich af waar de echte waarde zit.”

Echte transformatie

Herquet vertelt dat het antwoord niet alleen in technologie ligt, maar vooral ook organisatieverandering: AI moet niet alleen processen versnellen, maar ook aanleiding zijn om die processen opnieuw te ontwerpen. “In het begin gebruikten bedrijven AI vooral voor operationele efficiëntie. Ze vroegen zich af waar ze menselijke handelingen konden automatiseren. Dat levert wel waarde op, maar het blijft beperkt.” De echte impact ontstaat pas wanneer organisaties hun processen fundamenteel herdenken.

“Je moet jezelf de vraag stellen waarom bepaalde processen überhaupt bestaan.

Met AI kun je sommige stappen volledig anders organiseren.”

Hoe verandert AI de strategie van een organisatie?

Data onder controle

Daarmee komt automatisch een ander thema naar voren: datasoevereiniteit.

Veel organisaties willen de kracht van AI benutten, maar tegelijkertijd voorkomen dat gevoelige bedrijfsinformatie buiten hun eigen infrastructuur terechtkomt. “Je wilt de intelligentie naar je data brengen”, stelt Herquet. “En niet je data naar externe platforms sturen.” Naar zijn mening bestaat er geen universele oplossing voor datasoevereiniteit. De juiste aanpak hangt sterk af van de sector en de gevoeligheid van de data. “Voor een marketingbureau gelden andere regels dan voor een ziekenhuis. De rol van Yuma is om hen te helpen bepalen waar ze naartoe willen en hoe ze daar komen.”

weareyuma.com

Mensen centraal

Ondanks alle technologische ontwikkelingen blijft volgens Herquet één factor bepalend: mensen. “AI-transformatie gaat uiteindelijk meer over mensen dan over technologie. Als je mensen niet meeneemt in de verandering, worden AI-systemen kwetsbaar en tijdelijk.”

Hij waarschuwt dan ook voor een te simplistische visie, waarin AI de menselijke expertise volledig vervangt. “Het idee dat je één slim systeem bouwt dat tien mensen kan vervangen, klinkt aantrekkelijk. Maar zulke systemen zijn vaak fragiel en moeilijk te onderhouden.”

In plaats daarvan pleit hij voor een model waarin menselijke expertise en AI elkaar versterken, waarbij veerkracht prioriteit heeft boven pure prestaties. “Je moet intelligentie distribueren binnen organisaties. AI helpt mensen productiever te zijn, maar zij blijven essentieel voor de creativiteit en besluitvorming.” Het Yuma Akgent-paradigma benadrukt die samenwerking boven automatisering, waardoor mensen en AI samen sterker presteren dan elk afzonderlijk.

Europese ambities

De discussie over datasoevereiniteit gaat vooral ook over de rol van Europa in het wereldwijde AI-ecosysteem. Herquet vindt het belangrijk dat Europese organisaties investeren in eigen technologieën en modellen. “Het zou naïef zijn om volledig afhankelijk te blijven van buitenlandse platforms.” Maar dat betekent niet dat internationale samenwerking moet verdwijnen, benadrukt hij. “AI wordt een van de belangrijkste bouwstenen van de wereldwijde economie. Daarom moeten we ook de ambitie hebben om daarin een serieuze rol te spelen. Het is een strategische reis – en organisaties hebben partners nodig die technologie, data en mensen met elkaar kunnen verbinden.”

contentway.nl

Dawn Technology – Partner Content

Autonomie betekent ook keuzevrijheid Data staan overal, maar de zeggenschap is lang niet altijd duidelijk. Nu geopolitieke spanningen oplopen en AI zich razendsnel ontwikkelt, groeit het besef dat digitale autonomie meer is dan een cloudkeuze. De vraag is niet óf organisaties moeten handelen, maar hoe zij de controle terugwinnen zonder innovatie te remmen. je kunt migreren tussen clouds, mét een exitstrategie.”

Klant blijft eigenaar en houdt regie

Ivo Jansch, CTO, Dawn Technology

“Mijn vermoeden is dat veel discussies over soevereiniteit blijven hangen bij cloud”, zegt CTO Ivo Jansch van Dawn Technology. “Maar het is breder dan kiezen tussen public of private clouds. Het gaat ook over afhankelijkheid van vendors en over de architectuur van je applicatie.”

Volgens hem begint soevereiniteit al bij het ontwerp. “Wij zijn voorstander van cloudagnostische architectuur. Dat betekent dat

Dawn Technology is een Nederlandse IT-dienstverlener en softwareengineeringorganisatie, die maatwerk digitale oplossingen, data-gedreven systemen en AI-toepassingen bouwt voor publieke en private partijen. Daarbij is het uitgangspunt dat de klant eigenaar blijft en de regie pakt rondom data. “Vendor lockin staat soevereiniteit in de weg”, vertelt Jansch. “Zelfs met een volledig Nederlandse leverancier kan daar sprake zijn: zorg dus dat de data en broncode van jou zijn.”

Maar het gaat verder dan de datalocatie.

“Toegang tot data is niet meer het enige probleem”, waarschuwt hij. “Het ontzeggen van diensten speelt nu ook. Als een leverancier de stekker eruit trekt, door bijvoorbeeld geopolitieke ontwikkelingen

03

of een faillissement, dan ben je in één keer offline.”

petabytes aan videomateriaal te analyseren.

“Ze wilden hun archief niet naar een Amerikaanse cloud sturen”, zegt Jansch.

“Dus hebben we een oplossing gebouwd die lokaal, soeverein en schaalbaar draait.”

Overheden

Meer dan technologie

Directeur publieke sector Frido Hageman ziet de urgentie toenemen. “De vraag die ik van overheden krijg is: hoe vertalen we ambities rond AI en datasoevereiniteit naar de tactische en operationele laag, en concrete oplossingen?” In het kader van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) wordt steeds vaker gekeken naar concrete stappen, zoals een maturityassessment van het volledige IT-landschap en een actieplan. “Waar staan je data? Hoe afhankelijk ben je? En wat kun je direct verplaatsen?” Tegelijkertijd benadrukken beiden dat soevereiniteit geen doel op zich is. Hageman: “Is het erg dat publieke data in een Amerikaanse cloud staan als de prijs en kwaliteit goed zijn? Je moet je kroonjuwelen identificeren en dáár bewuste keuzes maken.”

Hun bredere ambitie reikt verder dan techniek alleen. “Alles wat we doen, moet maatschappelijke waarde hebben”, verklaart Hageman. “De vraag is welke rol Nederland wil pakken: blijven we afhankelijk of investeren we in eigen digitale infrastructuur en economie? We organiseren donderdag 21 mei een Digitale Soevereiniteit-event hierover.” Jansch vult aan: “Soevereiniteit betekent dat je keuzevrijheid hebt en dat niemand anders zomaar de knop kan uitzetten.”

Open-source modellen

AI speelt daarin een essentiële rol. Zo implementeerde Dawn Technology bij Mediahuis een on-premise AI-oplossing op basis van open-source modellen om

Frido Hageman, Directeur publieke sector, Dawn Technology

dawn.tech

Nebul – Partner Content portabiliteit, én zonder lock-in?

Europese AI-cloud als fundament voor autonomie volledige Dat is de echte toets van autonomie.”

De snelle opmars van kunstmatige intelligentie dwingt organisaties tot een fundamentele vraag: van wie is de infrastructuur waarop hun data, modellen en intellectuele eigendom draaien? Voor veel Europese organisaties is dat geen abstracte discussie meer.

expliciet afgesproken. Organisaties blijven eigenaar van datasets, finetuning en modeloutputs – controle en eigenaarschap zijn voorwaarden voor meer concurrentievoordeel.

I raakt direct aan concurrentievermogen en economische waardecreatie. Wie de digitale infrastructuur controleert, beïnvloedt waar kennis zich opbouwt en waar waarde neerslaat. Het bedrijf Nebul bouwt een Europese soevereine AI Cloud, een AI-native cloudinfrastructuur geoptimaliseerd voor AI-workloads en grootschalige GPU-acceleratie.

Niet als politiek statement, maar als strategische randvoorwaarde voor autonomie. De omgeving is private by design, controleerbaar en portable, zonder structurele afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers.

Concurrentiekracht

A

Meer dan datalocatie

Oprichter Arnold Juffer heeft zijn wortels in ‘high performance computing’.

Hij zag hoe data en rekenkracht naar Amerikaanse cloudplatformen verschoven, terwijl AI uitgroeide tot kerntechnologie.

“Als AI groot wordt, gaat het niet

nebul.com

meer alleen over opslag. Het gaat over intellectueel eigendom en strategische controle.” Autonomie betekent volgens hem zelfbeschikkingsrecht: bepalen wie toegang heeft, onder welke voorwaarden en met welke exit-mogelijkheden. Encryptie alleen is onvoldoende als de zeggenschap elders ligt. Het onderliggende vraagstuk is economisch: waar bouwt kennis zich op, en wie profiteert daarvan?

Compounding voordeel

AI verschilt fundamenteel van traditionele IT. Lerende systemen verrijken zich met data en feedback. Dat opbouwende vermogen vertegenwoordigt directe economische waarde. “Zodra een algemeen model leert van jouw unieke data zonder duidelijke controle, kun je dat niet meer terugdraaien. Dan geef je je onderscheidend vermogen weg”, zegt Juffer. Nebul kiest daarom voor een architectuur waarin modellen private blijven en niet leren van klantdata, tenzij

Het debat vraagt om realisme.

Amerikaanse platforms lopen voorop in gebruiksgemak en ecosysteemvolwassenheid. Een Europees model moet daarom technologisch volwassen, schaalbaar en aantrekkelijk zijn. Nebul bouwt een groot supercomputercluster in Amsterdam, gebaseerd op NVIDIA-technologie. Binnen deze infrastructuur zijn tientallen AImodellen beschikbaar, waaronder Europese spelers als Mistral AI en diverse open source-varianten, steeds binnen een strikt private context.

Een serieuze AI-infrastructuur vergt investeringen van tientallen miljoenen euro’s. Individueel bouwen is zelden haalbaar en een gedeelde infrastructuur is economisch logisch. De vraag is alleen onder welke voorwaarden. “Kun je een omgeving creëren die private by design is, gebaseerd op open standaarden en

Autonomie betekent hier profiteren van de schaalgrootte, maar zonder strategische afhankelijkheid. Nebul werkt daarom met een ecosysteem van independent software vendors, system integrators en managed service providers die sectorspecifieke toepassingen bouwen, terwijl het zelf het fundament levert.

Europa kan binnen één tot twee jaar een solide basis leggen, mits structureel wordt geïnvesteerd. Is deze dan volledig gelijkwaardig aan Amerikaanse hyperscalers? Juffer: “Reken op vijf tot zeven jaar. Maar niets doen betekent structurele afhankelijkheid in een economie die steeds sterker door AI wordt bepaald.”

Arnold Juffer, Oprichter, Nebul

04

Rapid Circle – Partner Content

Soevereiniteit zonder wendbaarheid te verliezen Veel organisaties willen snel profiteren van kunstmatige intelligentie, maar ontdekken al snel dat technologie alleen niet genoeg is. Zonder goede governance en grip op data en cloud blijft de waarde meestal beperkt.

Soevereiniteit eist daarnaast een steeds prominentere plaats in de discussie op.

Bedrijven zoeken daarom naar manieren om enerzijds te blijven innoveren met inzet van AI en anderzijds veiligheid, compliance en strategische regie te handhaven.

Robert Jan Erkelens, Principal consultant, Rapid Circle

Strategie boven technologie

Voor veel organisaties begint AI vaak met dezelfde vraag: waar past het eigenlijk in de bedrijfsstrategie? Volgens Robert Jan Erkelens, principal consultant bij Rapid Circle, is dat uiteindelijk inderdaad de essentie. “In ons team helpen we klanten op het gebied van cloud- en AI-strategie. Dus wat wil een organisatie bereiken en hoe passen cloud en AI daarin?”

Rapid Circle werd in 2008 opgericht door twee Nederlanders en een Australische partner, en groeide uit tot een internationale IT-consultancy met vestigingen in Nederland, India en Australië. Het bedrijf helpt middelgrote tot grote organisaties bij de digitale transformatie met cloud, data en AI via een focus op met name Microsofttechnologieën. De strategie vormt daarbij het vertrekpunt. “Wij helpen klanten niet alleen met technologie”, zegt Erkelens.

“Maar ook met de organisatorische veranderingen die nodig zijn om zo’n strategie daadwerkelijk te realiseren.”

Kwestie van balans

Het onderwerp soevereiniteit ligt de afgelopen jaren onder een vergrootglas als gevolg van (geo)politieke ontwikkelingen.

Europese organisaties vragen zich af hoe afhankelijk ze willen zijn van Amerikaanse technologieplatforms. Erkelens zegt dat het een terechte vraag is, maar ook een kwestie van balans. “Als je puur kijkt naar beveiliging en weerbaarheid, dan biedt een public cloudplatform grote voordelen. Er zitten letterlijk duizenden

beveiligingsmaatregelen ingebakken.”

Tegelijkertijd erkent hij dat geopolitieke ontwikkelingen nieuwe onzekerheden met zich meebrengen. “Voorheen hadden we dreigingen van hackers en statelijke actoren zoals China of Rusland. Nu is er ook een vraagteken rondom de rol van de Amerikaanse overheid bijgekomen. Maar het is niet de enige factor. Bedrijven moeten ook wendbaar, effectief en efficiënt blijven.

Soms weegt wendbaarheid zwaarder dan volledige soevereiniteit, soms juist niet.”

Architectuur als antwoord

De oplossing ligt volgens Rapid Circle zelden in een rigoureuze of overhaaste breuk met bestaande technologie.

Veel organisaties hebben immers al fors geïnvesteerd in cloudplatforms en willen de voordelen niet verliezen. Koen van Schijndel, head of Advisory bij Rapid Circle, ziet daarom vooral een architectuurvraagstuk ontstaan. “We bewegen van een beleidsdiscussie naar een technische discussie: hoe richt je je IT-landschap zo in dat je controle houdt?”

Dat leidt vaak tot hybride modellen.

“Je kunt bijvoorbeeld AI lokaal draaien voor gevoelige toepassingen, terwijl je voor andere workloads gewoon publieke cloudservices gebruikt”, legt Erkelens uit.

“Of je maakt applicaties porteerbaar met containertechnologie, zodat je ze indien nodig naar een andere omgeving kunt verplaatsen.” Van Schijndel benadrukt dat elke keuze begint met een risicoanalyse.

“Je kijkt eerst naar waar en in welke mate soevereiniteit impact kan hebben in de specifieke context van een organisatie. Pas daarna bepaal je passende maatregelen.”

AI verandert alles

Naast de discussie over data en cloud verandert AI zelf ook de manier waarop organisaties naar technologie kijken.

Volgens Van Schijndel is dat misschien wel de grootste verschuiving. “Een paar jaar geleden stond AI gewoon op een lijstje met trends, maar werd nog niet gezien als disruptief. Nu gaat het dwars door alles heen. Het beïnvloedt hoe we (samen) werken, software bouwen en processen inrichten.”

Experimenteren is daarbij belangrijk, maar zonder structuur ontstaat al snel chaos. Erkelens: “Er ontstaat een wildgroei aan toepassingen. Daarom helpen wij klanten met governance: hoe zorg je dat AI past binnen je strategie en niet alle kanten op schiet?”

kunnen ontwikkelen met AI. Alleen wordt het landschap daardoor steeds complexer.”

Juist daarom blijft de basis cruciaal. Veel organisaties onderschatten volgens Van Schijndel hoe belangrijk datakwaliteit, onderliggende cloudinfrastructuur en governance zijn. “Organisaties zetten AI in en zijn vervolgens verbaasd dat er niets waardevols uitkomt”, zegt hij. “Dan is simpelweg het fundament niet op orde.”

Menselijke factor

Technologie is een belangrijk hulpmiddel, maar digitale transformatie draait uiteindelijk om mensen en processen.

Binnen Rapid Circle vormt kennisdeling daarom een belangrijk onderdeel van de cultuur, zowel intern als in de relatie met onze klanten “Wij zijn pioniers”, zegt Van Schijndel. “Niet om zomaar te experimenteren, maar om vooruit te lopen en te vertalen hoe ontwikkelingen de medewerkers en processen bij onze klanten kunnen versterken.”

Productiviteitswinst

Veel huidige toepassingen richten zich nog op productiviteitswinst: sneller informatie vinden, documenten analyseren of terugkerende taken automatiseren.

“Daar begint het meestal”, zegt Van Schijndel. “Je creëert eerst volwassenheid rond AI door de persoonlijke productiviteit te verbeteren.” Maar de echte waarde ligt volgens hem verderop. “De heilige graal is dat organisaties nieuwe businessmodellen

Weten waar jouw organisatie staat? Scan de QR-code en plan je Datsoevereiniteit Reality Check. rapidcircle.com

Koen van Schijndel, Head of Advisory, Rapid Circle

contentway.nl

Fundaments – Partner Content

05

Van cloud naar datacontrole

Jarenlang gold ‘cloud first’ als het devies voor organisaties die hun IT wilden moderniseren. Alles naar buiten, snel schakelen en laten beheren door grote cloudaanbieders. Maar geopolitieke spanningen, striktere wetgeving en het groeiende besef dat datacontrole essentieel is, dwingen bedrijven terug naar de tekentafel.

ik: alles staat in een Europees datacenter van Microsoft of Amazon, dus het is goed geregeld”, vertelt Verschuren-Parchomov.

“Maar dan vergeet je de jurisdictie en het control plane: aansturing van het cloudplatform. Als de Amerikaanse overheid wil, kunnen ze bij die data.” Een vinkje volstaat niet meer.

Ron Boscu, Manager marketing en sales, Fundaments

H

et draait er daarbij niet om of je de cloud in moét, maar wélke data je waar neerzet. ‘Cloud first’ maakt nu langzaam plaats voor ‘data first’. En daarmee komt de vraag naar soevereiniteit, oftewel volledige zeggenschap over data en infrastructuur, steeds hoger op de agenda.

Veel organisaties zitten vast aan hyperscalers zoals AWS, Azure en Google zonder precies te weten wie toegang heeft tot hun data of hoe kwetsbaar ze zijn voor buitenlandse wetgeving. Fundaments, een Nederlandse expert in private clouds, ziet dagelijks hoe bedrijven worstelen met die afweging tussen gemak en controle.

Manager marketing en sales Ron Boscu en CTO Larik-Jan Verschuren-Parchomov merken dat soevereiniteit een concrete eis is geworden. “Door alles wat er in de wereld gebeurt, is het echt een item”, zegt Boscu.

“De Europese Unie heeft een framework ontwikkeld waarmee je kunt uitrekenen hoe soeverein je bent.”

Datacenter in Europa niet genoeg

Het grootste misverstand is dat een datacenter in Europa automatisch soevereiniteit betekent. “Heel vaak hoor

Soevereiniteit bestaat volgens Boscu uit drie pijlers: locatie, organisatie en techniek.

“Op het moment dat een bitje van jouw organisatie onze cloud binnenkomt, kunnen we hem volledig volgen. We laten zien op welke fysieke hardware in een Nederlands datacenter hij landt, hoeveel beveiligingslagen je moet passeren en welke gecertificeerde Nederlandse medewerkers dat beheren.” Ook het control plane, zeg maar de stuurkamer van de infrastructuur, draait binnen Nederland.

Volgens onderzoek overweegt 53 procent data te repatriëren Framework brengt meetbaarheid

Om soevereiniteit concreet te maken, ontwikkelde de Europese Commissie het Cloud Sovereignty Framework met daarin een SEAL (Sovereignty Effectiveness Assurance Level). Het meet soevereiniteit over acht domeinen, van strategische en juridische aspecten tot data- en AIsoevereiniteit, operationele technologie en supply chain. “Voor CISO’s is dat een uitkomst”, verklaart Boscu. “Die willen afvinklijstjes. Nu kunnen ze per domein scoren en weten ze exact waar ze staan.

Wij hebben onszelf ook gescand en komen op een zeer hoge score van boven de 90 procent.”

Het framework helpt organisaties hun afhankelijkheden in kaart brengen.

Fundaments gebruikt bijvoorbeeld software van Broadcom VMware, een Amerikaanse leverancier. “We gebruiken deze, maar beheren het zelf. Het kan niet zomaar aan of uit worden gezet door iemand anders.”

Door alle domeinen te meten, ontstaat een heldere risico-inschatting en kunnen organisaties gericht sturen op wat voor hen het belangrijkst is.

Meer data first

Wetgeving zoals de NIS2, die CEO’s bestuurlijk verantwoordelijk maakt voor datalekken, versnelt de omslag.

“Onderzoek laat zien dat 53 procent van bedrijven overweegt data te repatriëren”, verduidelijkt Boscu. “En 69 procent is daar al mee bezig. De belangrijkste redenen zijn inzicht in kosten en datacontrole.”

De techniek en architectuur zijn er Boscu ziet organisaties die jarenlang gelukkig waren met hun publieke cloud, maar nu vragen stellen. “C-level managers horen over een Europees datacenter, dus het zit goed. Maar ze denken niet na over wat er gebeurt als die cloudleverancier er plotseling niet is. Dan ben je weken kwijt en lopen de kosten exponentieel op.”

Het advies van Fundaments: begin vanuit de data. “Als je het goed doet, kom je altijd op meerdere clouds uit”, duidt VerschurenParchomov. “Je website kun je prima op AWS draaien. Maar je core dienstverlening zet je in een private cloud. We kiezen Nederlandse datacenters en bouwen daar

fundaments.nl

de infrastructuur op, zodat je betaalt voor wat je afneemt. Zo heb je een beheerde cloudervaring.” Fundaments ontving onlangs van Broadcom de status VMware Pinnacle Cloud Service Provider, waarmee het bedrijf concreet invulling geeft aan een Europese soevereine cloud op basis van hun private cloudplatform.

Europese kracht bundelen

Boscu verwacht meer Europese samenwerking. “Ik praat met collega’s uit de sector, zowel nationaal als internationaal. Iedereen heeft dezelfde visie: waarom werken we niet samen om één standaard neer te zetten? Als je met de rug tegen de muur staat, kan het wel. Ik verwacht dat er organisaties ontstaan die een Europese cloudstandaard vormgeven voor kritieke processen.”

Consolidatie

Verschuren-Parchomov voorziet consolidatie. “Op softwareniveau kun je Amerikaanse alternatieven niet zomaar nabouwen. Maar qua techniek en architectuur is de kennis er. Alleen moet je slagkracht hebben. Ik verwacht samenvoegingen, uit noodzaak of door overnames, zodat Europa écht een alternatief krijgt.”

Voor organisaties die twijfelen, heeft Boscu een heldere boodschap: “Onder druk wordt alles vloeibaar. Maar je kunt beter nu nadenken over de locatie van je data, en wat je doet als het misgaat.”

Larik-Jan Verschuren-Parchomov, CTO, Fundaments

06

Waarom AI-ambitie vastloopt in de boardroom VOORWOORD

Elke week verkondigt een nieuwe kop dat kunstmatige intelligentie het bedrijfsleven ingrijpend zal veranderen. Toch ontvouwt zich in Europese boardrooms een andere werkelijkheid: te veel bestuurders maken geen onderscheid tussen de generatieve AI-tools die ze kopen en de strategie die ze nodig hebben. De kloof tussen AI-ambitie en AI-uitvoering kost bedrijven meer dan ze beseffen: het brengt hun toekomstige wendbaarheid in gevaar. Dit probleem is geen gebrek aan technologie. Het is een gebrek aan leiderschapscontext. niet uitgerust om een AI-transformatie te leiden, omdat zij AI bekijken door de lens van productiviteit alleen, in plaats van groei en autonomie. Ze missen geen intelligentie, maar context. “Er bestaat een zeer grote beslissingsbelasting die ik beslissingslatentie noem”, zegt Attallah. “Die kan bedrijven veel geld kosten. Hoe langer je doet over de besluitvorming, hoe verder de concurrentie uitloopt.”

Patrick Attallah, Oprichter, Agentic Shift

P

atrick Attallah beweegt zich al jaren op het snijvlak van AI-strategie en organisatietransformatie. Als voormalig leider bij DSM en NXP, en nu oprichter van Agentic Shift, werkt hij met C-suite-bestuurders die de beslissingen nemen die hun organisaties definiëren.

Zijn conclusie: de meeste bestuurders zijn

Voorbij de pilotval

Beslissingslatentie gaat niet alleen over snelheid, maar ook over de kwaliteit van keuzes die worden gemaakt zonder volledig begrip van de beschikbare tools. Wanneer een technologieleverancier een middelgroot productiebedrijf benadert, is de typische reactie aarzeling. Niet omdat de kans niet reëel is, maar omdat de leider niet kan beoordelen wat er wordt aangeboden. Ze zien kosten, maar geen waarde.

AI-strategie bestaat niet. Er is bedrijfsstrategie, en AI is een instrument om die te versnellen Dit is de structurele kloof: organisaties blijven steken in een “pilotval”, een situatie waarin projecten blijven hangen in experimenten. Gefragmenteerde budgetten voor chatbots leveren marginale resultaten op, terwijl de operationele integratie, die voor een concurrentievoordeel noodzakelijk is, uitblijft. De oplossing hiervoor is niet om bestuurders in ingenieurs te veranderen.

“Leiders hoeven geen Python te begrijpen; ze moeten de architecturale fundamenten begrijpen om AI-agenten goed te orkestreren. Een CEO die de strategische

context van AI begrijpt, is uitgerust om te leiden. Wie AI ziet als zomaar een ITproject, navigeert blind.”

Expertise naar de bredere toeleveringsketen

De inzet is hoog in regio’s waar industriële ecosystemen nauw verweven zijn. In het Brainport-gebied rond Eindhoven investeren spelers als ASML, NXP en Philips op grote schaal in AI, maar zij worden omringd door duizenden mkb-bedrijven waarvan de capaciteit om te volgen beperkt is.

“Je kunt geen toeleverancier van het eerste echelon hebben zonder een toeleveringsketen van het eerste echelon”, betoogt Attallah. “Als de mkb-bedrijven de agentic AI shift niet maken, verliest de gehele waardeketen haar veerkracht.

We moeten AI-strategie op hoog niveau democratiseren.”

De SHIFT Academy (in voorbereiding), verankerd op de High Tech Campus Eindhoven, biedt leiders een ‘strategy first’kader. Hiermee kunnen ze doorgroeien van AI-nieuwsgierigheid naar agentic AI-competentie. Want naarmate AIsystemen meer autonomie krijgen, staan leiders voor concrete governancevragen over goedkeuringsdrempels, gegevensopslag en toezicht zonder hernieuwde beslissingslatentie.

Tekst: Fred Pals

Fiton B.V. – Partner Content

Wie bewaakt de data als de systemen niet met elkaar praten?

De logistieke sector digitaliseert in hoog tempo, maar de datastroom houdt de fysieke goederenstroom nauwelijks bij. Organisaties beschikken over enorme hoeveelheden data, verspreid over ERP-systemen, douane-applicaties, warehousemanagementsystemen en forwarding-software. In de praktijk communiceren die systemen nauwelijks met elkaar, terwijl de processen die ze ondersteunen juist sterk verweven zijn.

daardoor wel data, maar geen grip.”

Levertijden en kosten staan onder druk, terwijl het zonder realtime data moeilijk is om processen te optimaliseren. Zonder goed gestructureerde, toegankelijke data blijven organisaties reageren in plaats van anticiperen.

et gevolg: het totaaloverzicht ontbreekt en de administratieve verwerking blijft arbeidsintensief.

Nu personeel en specialistische kennis structureel schaarser worden, komt dat gebrek aan verbonden datastromen steeds harder aan. Fiton B.V., een Nederlandse softwareleverancier uit Zwijndrecht, speelt hierop in met een geïntegreerd Logistics Cloud Platform dat alle logistieke domeinen ondersteunt: Customs, Forwarding en Warehousing. Algemeen directeur Jaap Nagtegaal ziet dat de sector zich vooral richt op het optimaliseren van fysieke goederenstromen, terwijl de datastroom bepaalt hoe snel en intelligent organisaties kunnen handelen. “Veel informatie komt nog in de vorm van

Die fragmentatie maakt ook de belofte van kunstmatige intelligentie kwetsbaar.

AI wordt in de logistiek steeds vaker gepresenteerd als dé oplossing, maar algoritmes presteren niet wanneer de input beperkt of gefragmenteerd is. “AI kan goed helpen, maar kan nooit de verantwoordelijkheid overnemen”, aldus Poot. “De menselijke beoordeling blijft essentieel, zeker wanneer je bedenkt dat de kleinste verstoringen in informatiestromen kunnen leiden tot enorme kosten.”

H

fiton.nl

documenten per e-mail binnen en wordt handmatig overgenomen, met alle gevolgen van dien. De onderlinge afhankelijkheden in de keten worden zwaar onderschat.”

Gefragmenteerde data, beperkte slagkracht

Het probleem gaat dieper dan verouderde werkwijzen alleen. Veel bedrijven zijn zo sterk operationeel gedreven dat ze geen specialisten in dienst hebben of inhuren om hun datalandschap te structureren. Edwin Poot, manager Technology bij het bedrijf, herkent dit patroon dagelijks. “De gegevens zitten verspreid over verschillende systemen en worden niet geharmoniseerd of gecombineerd. Organisaties hebben

Van datasilo’s naar ketenintegratie Met de kant-en-klare Fiton Connectinterfaces koppelt en harmoniseert de organisatie de systemen en datastromen van ketenpartners. Daarnaast investeert

het bedrijf in AI-oplossingen die ongestructureerde data omzetten in gestructureerde informatie en direct integreren in het platform. De komst van de EU Customs Central Data Hub zal organisaties bovendien dwingen om data slimmer en consistenter met elkaar te delen. Technisch is datadeling niet ingewikkeld, weet Nagtegaal, maar vaak ontbreekt de bereidheid. “Bedrijven zijn terughoudend met het delen van data in de logistieke keten vanwege mogelijke concurrentiegevoeligheid.” Volgens Nagtegaal ligt juist in het doorbreken van die terughoudendheid een enorme kans.

“Met standaardoplossingen alleen kun je niet ondernemen. De menselijke factor is vereist om innovatief te handelen en verder te komen.”

Full Join – Partner Content

Data delen zonder concessies

Data vormen het nieuwe kapitaal, maar wie beheert het eigendom? Nu AItoepassingen en internationale cloudspelers de markten steeds meer domineren, groeit de twijfel over controle, veiligheid en afhankelijkheid. Organisaties zoeken daarom naar echt betrouwbare manieren om met gevoelige informatie om te gaan.

Solide fundament

Zo’n vier jaar geleden begonnen Roel van Cruchten en zijn compagnons enthousiast aan het ontwikkelen van een dataplatform. “Bij opdrachten liepen we telkens tegen hetzelfde probleem aan: vertrouwen.” Dat werd de basis van hun bedrijf Full Join: een focus op bewijsbare correctheid en onderhoudbaarheid.

Op die basis ontwikkelden zij Databeamer, een platform waarop gebruikers veilig samenwerken en gegevens delen. De focus ligt primair op organisaties die periodiek vertrouwelijke informatie (financieel, medisch, bedrijfskritisch) delen met externen. “Veel organisaties werken met gevoelige data, maar hebben niet overal de juiste controle. Ze missen

hierdoor overzicht, eigenaarschap en verantwoording.” Volgens Van Cruchten begint digitale volwassenheid daarom niet bij AI en dashboards, maar bij een solide en veilig fundament.

Security first

Waar veel technologiebedrijven AI centraal zetten, kiest Full Join bewust een andere route. “De kern van Databeamer is security en privacy first,” zegt Van Cruchten. “Met AI introduceer je al snel nieuwe risico’s.”

Het platform is gebouwd volgens een Zero Knowledge Architecture. “Dat betekent dat wij nooit bij je gegevens kunnen. Encryptie vindt plaats aan de klantzijde. We kunnen sleutels niet

reconstrueren en hebben geen ‘backdoor’.”

Full Join wil het vertrouwen herstellen dat volgens Van Cruchten te vaak wordt geschonden. “We zien veel sovereignty washing: partijen noemen zich Europees, maar gebruiken onderliggend Amerikaanse componenten.” Omdat de Amerikaanse wetgeving het financieel eigenaarschap volgt, bestaat ook via die componenten een risico op Amerikaanse inmenging. Ze migreerden daarom alle infrastructuur naar Europese leveranciers.

Daarnaast wijst hij op een ander punt van vertrouwen: de claim niet bij gebruikersdata te kunnen. Recente nieuwsberichten laten zien dat die vaak wordt geschonden: bedrijven slaan data onversleuteld op hun servers op en gebruiken het zelfs voor AI-training.

contentway.nl

07

standaarden. “Gegevens die vandaag worden onderschept, kunnen later alsnog worden ontsleuteld. Dat risico willen we minimaliseren. Voor sectoren als de zorg, overheid en financiële dienstverlening is dat pure noodzaak.”

Veilig samenwerken

Concreet biedt Full Join met Databeamer een veilig samenwerkingsplatform voor opslag en uitwisseling van gevoelige informatie tussen interne en externe stakeholders. Inclusief auditrails, validatieregels en gecontroleerde toegang.

“Wij claimen een ‘super secure sharing platform’ te zijn”, besluit Van Cruchten.

“Informatie gaat echt volledig veilig van A naar B.”

Post-quantum vooruitdenken

Daarnaast is ook post-quantum security een belangrijke factor. “Gesproken wordt over Q-day, het moment waarop de huidige cryptografie kraakbaar wordt”, verduidelijkt Van Cruchten. “Misschien is dat al 2030, of wat later. Maar als je nu bouwt, moet je daarop anticiperen.” Hun platform gebruikt daarom al post-quantum encryptie, conform de National Institute of Standards and Technology (NIST)-

fulljoin.tech

TIAS – Partner Content

De toekomst van AI is onvoorspelbaar AI-gerelateerde stress is een bekend fenomeen onder CEO’s en andere leidinggevenden. Hoe blijf je op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen en pas je ze zo snel mogelijk toe? En is het altijd verstandig om direct op die bandwagon te willen springen?

kosten van AI-softwarelicenties kunnen in de duizenden euro’s per werknemer lopen.

“Maar pas op, want wie zegt de toekomst van kunstmatige intelligentie te kunnen voorspellen, heeft iets te verkopen”, zegt prof.dr.ir. Michiel van Genuchten, academic director executive master op TIAS Business School in Tilburg.

Michiel van Genuchten, Academic director executive master, TIAS

D

e gezondheidszorg, human resources of productie. Het is maar een greep uit de sectoren waarbinnen, volgens experts, AI een enorme rol gaat spelen de komende jaren. Deze voorspelling veroorzaakt zowel opwinding als stress in de boardroom. Big Tech-bedrijven maken de indruk meer over de toekomst te weten dan anderen, en zijn druk bezig met het ontwikkelen van verdienmodellen. De

Wie zegt de toekomst van AI te kunnen voorspellen, wil iets verkopen Eerst tijd investeren

Toni Sfirtsis, verbonden aan TIAS als professor of Strategy & Innovation, krijgt continu te maken met praktische vragen die zijn ingegeven door ontwikkelingen binnen AI. Hij benadrukt dat de database op basis waarvan AI leert altijd van hoge

kwaliteit moet zijn. “Er moet eerst keihard aan die dataset gewerkt worden, en dat vinden mensen vaak niet leuk om te horen.

Voordat je van een tijdsbesparing kunt profiteren, moet je in eerste instantie juist tijd investeren.”

“Voorafgaand aan vraagstukken rondom implementatie, moet je je eerst afvragen welk deel van de technologie je zelf wilt ontwikkelen binnen een bedrijf of regio”, aldus Van Genuchten. “Vaak is het veel verstandiger om technologieën bij suppliers in te kopen. Je zou kunnen zeggen dat technologie een lasagnestructuur heeft, met verschillende lagen. Het is te laat om nu nog met Big Tech de strijd aan te gaan over de cloud, dat kunnen we uitrekenen. Maar in de AI-applicatielaag zou je als Europees bedrijf, gespecialiseerd in bijvoorbeeld mobiliteit, financiële dienstverlening of gezondheidszorg, wel zelf marktleider kunnen worden.”

wetenschappelijke kennis die ze hier opdoen de volgende dag al iets kunnen betekenen voor hun organisatie. Anderen komen voor een meer algemene kennisinjectie, en er zijn er ook die zich persoonlijk willen ontwikkelen. ‘We make knowledge actionable’, zeg ik vaak, maar die kennis is wel altijd wetenschappelijk gevalideerd.”

“De toekomst van AI is niet te voorspellen, maar op de hoogte blijven van de nieuwste ontwikkelingen is relatief eenvoudig”, aldus Van Genuchten. “Ik raad mensen altijd aan om recente interviews met goeroes als Geoffrey Hinton, Demis Hassabis, Yoshua Bengio en Yann LeCun te bekijken. YouTube staat er vol mee.”

Bruikbare kennis

Senior managers besluiten om uiteenlopende redenen om een masteropleiding te volgen bij TIAS. Sfirtsis: “Veel cursisten willen met de

Verdiep je strategisch in AI bij TIAS. In meerdere opleidingen brengen TIAS-docenten, AI-experts en AI leveranciers academische inzichten en praktijk samen. Je ontwikkelt direct toepasbare kennis en maakt bewuste keuzes over verantwoorde AI-inzet in jouw organisatie.

Scan de QR-code en verken ons opleidingsaanbod.

Toni Sfirtsis, Prof. Strategy & Innovation, TIAS

08

coeo – Partner Content

AI brengt mensen dichterbij als het om incasso gaat Incasso roept zelden warme associaties op. Toch wordt het belang ervan alleen maar groter. Door inflatie, veranderend consumentengedrag en laagdrempelige kredietvormen groeit het aantal betalingsachterstanden. Dat vraagt om een fundamenteel andere benadering dan de traditionele druk-op-de-ketel-aanpak.

af. “Organisaties die kiezen voor een mensgerichte, datagedreven incassostrategie boeken aantoonbaar betere resultaten: hogere conversie, minder klachten, minder escalaties én sterkere klantloyaliteit.”

Van black box naar uitlegbaar besluit

Glenn Portier, Managing director, coeo

B

ij coeo, dat in heel Europa actief is als incassodienstverlener, staan empathie en technologie niet tegenover elkaar. “AI is geen excuus om afstand te nemen, maar juist een middel om dichterbij te komen”, stelt Glenn Portier, managing director bij het bedrijf.

Die benadering werpt zijn vruchten

Waar veel incassobureaus AI inzetten om vooral efficiënter te werken, gebruikt coeo het eigen cAI-platform om ook eerlijker en transparanter te kunnen incasseren.

De algoritmes bepalen onder meer het beste moment en kanaal van benadering, herkennen gedragspatronen en signaleren vroegtijdig vermijdingsgedrag. Maar altijd onder toezicht. “We geloven niet in black box-algoritmes”, zegt Portier. “We willen kunnen uitleggen waarom iemand op een bepaald moment een specifieke boodschap krijgt. Pas als een model uitlegbaar en ethisch verantwoord is, passen we het toe.”

Objectief, maar niet koud

Luc Roggeveen, verantwoordelijk voor IT, ziet juist in die objectiviteit een kans.

“Een mens kan onbewust bevooroordeeld raken tijdens een gesprek. AI niet. Het systeem analyseert data, gedrag en patronen zonder oordeel. Dat voorkomt willekeur en leidt vaak tot eerlijkere uitkomsten. Maar zodra complexiteit of emotie toeneemt, schakelen we bewust over naar menselijke interactie.”

Binnen coeo is het AI-platform dan ook vooral een middel om ruimte te creëren voor wat er echt toe doet: empathisch contact. Repetitieve taken en standaardopvolging worden geautomatiseerd, zodat medewerkers tijd overhouden voor de mensen die het echt nodig hebben, zoals klanten in kwetsbare posities.

uit. “Onze opdrachtgevers willen duurzame oplossingen. Klanten die blijven, ook ná het incassotraject.” Dat vergt meer dan alleen andere woorden. Daarom meet coeo het effect van iedere stap: van recovery en DSO tot NPS en klanttevredenheid. “We sturen op een gebalanceerde scorecard, waarin klantbeleving en maatschappelijk effect net zo belangrijk zijn als opbrengst.”

Vooruitkijken in plaats van najagen

De grootste belofte van AI zit volgens coeo niet in inning, maar in preventie. “We werken aan modellen die betalingsproblemen voorspellen vóórdat ze escaleren. Daarmee kunnen onze opdrachtgevers op tijd schakelen, en klanten eerder geholpen worden. Dat is waar technologie echt het verschil maakt.”

Menselijke maat als strategische keuze

Het bedrijf werkt voor grote opdrachtgevers in onder meer e-commerce, mobiliteit en (semi-)publieke sector. Daarbij is reputatiebehoud minstens zo belangrijk als financiële resultaten. “Een te harde benadering leidt op korte termijn misschien tot snellere betaling, maar kost klanten, imago en operationele rust”, legt Portier

Luc Roggeveen, IT director, coeo

coeo-incasso.nl

Linksight – Partner Content

Data delen kan wél veilig en verantwoord AI belooft enorme vooruitgang, maar organisaties worstelen met het benutten van data zonder de controle te verliezen. In sectoren waar privacy en concurrentiegevoelige informatie zwaar wegen, dreigt de keuze vaak tussen risico’s nemen of helemaal niets delen. Nieuwe infrastructuren doorbreken dat dilemma.

persoonsgegevens is toegepast, ziet het als een voorwaarde voor de volgende fase van AI. “Wij zorgen dat je op een veilige en verantwoorde manier rondom data kunt samenwerken.”

Remmen voor AI

Martine van de Gaar, Medeoprichter en CEO, Linksight

Nieuwe infrastructuur

De technologische onderneming Linksight, een spin-off van TNO, ontwikkelde een platform waarmee organisaties gezamenlijke analyses kunnen uitvoeren zonder de onderliggende data te delen. Medeoprichter en CEO Martine van de Gaar, voormalig leider van een TNOproject waarin Multi-Party Computation (MPC) voor het eerst in Nederland op echte

linksight.nl

Volgens Van de Gaar draait de discussie rond datasoevereiniteit steeds vaker om controle en governance – AI-systemen hebben immers steeds meer data nodig om beter te functioneren. “Als je AI vergelijkt met een auto,” zegt ze, “dan heb je remmen nodig om hard te kunnen rijden.

Die remmen zijn governance.”

Met andere woorden: organisaties willen wel profiteren van AI, maar niet het overzicht verliezen over hoe hun gegevens worden gebruikt. Het platform van Linksight legt daarom de nadruk op duidelijke samenwerkingsregels die technisch worden afgedwongen, waaronder wie met wie data mag analyseren, welke

gegevens daarvoor gebruikt mogen worden en onder welke voorwaarden.

Van de Gaar merkt dat veel organisaties daardoor eerst moeten wennen aan een andere manier van samenwerken met data. In plaats van gegevens centraal te verzamelen, verschuift het model naar samenwerking, waarbij iedere partij eigenaar blijft van de eigen dataset. Dat vraagt om duidelijke afspraken over governance en verantwoordelijkheid, maar maakt het tegelijkertijd mogelijk om inzichten te ontwikkelen zonder dat gevoelige informatie uit handen wordt gegeven.

Het is belangrijk om data bij de bron te houden Data bij de bron

Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat de gegevens niet meer massaal worden gekopieerd naar centrale databases. Dat vergroot immers het risico op datalekken

en verlies van controle. Organisaties kunnen het systeem draaien binnen hun eigen infrastructuur – on-premise of in een private cloud – zodat ze juridisch en technisch eigenaar blijven van hun gegevens. “Wij willen voorkomen dat de informatie overal naartoe wordt gekopieerd”, verklaart Van de Gaar. “Deze blijft bij de bron, maar je kunt er wél gezamenlijk op rekenen.”

AI trainen zonder delen

In de praktijk opent dat nieuwe mogelijkheden, bijvoorbeeld bij het trainen van AI-modellen. Een recent project van Linksight, dat bestond uit een samenwerking tussen een academisch ziekenhuis en een zorgverzekeraar, laat zien wat dat kan opleveren. Een bestaand voorspelmodel voor hartfalenpreventie werd verfijnd met data van beide organisaties, zonder dat zij elkaars gegevens daadwerkelijk uitwisselden. “Het resultaat was dat elf procent meer patiënten werden gevonden die in aanmerking komen voor preventieve zorg”, zegt Van de Gaar. “Dat laat zien hoeveel waarde er ontstaat als je data wél kunt combineren, maar niet hoeft te delen.”

Blis Digital – Partner Content

contentway.nl

09

Vibe coding democratiseert software, maar wie borgt de kwaliteit?

De impact van AI op softwareontwikkeling is de afgelopen twee jaar explosief gegroeid. Wat begon als een hulpmiddel voor ontwikkelaars, verandert nu complete bedrijfsmodellen. AI kan inmiddels complete applicaties bouwen, maar hoe zorg je ervoor dat de kwaliteit geborgd is?

wordt zelf bouwen met behulp van AI steeds aantrekkelijker. “De businesscase wordt steeds beter, en dure licentiemodellen zijn niet altijd meer houdbaar”, stelt Schot. Als laatste komt er volgens hem een explosie aan softwareproductie door vibe coding. “De hoeveelheid gemaakte software vermenigvuldigt misschien wel tien keer.”

Vibe coding Richard Schot, CEO, Blis Digital

R

ichard Schot is CEO van Blis Digital, dat organisaties ondersteunt bij digitale innovatie met software-, data- en AI-oplossingen. Hij legt uit dat het bedrijf anderhalf jaar geleden de omslag naar volledig ‘AI-first’ werken maakte.

“Dat betekent dat niet alleen developers AI inzetten, maar dat elke discipline binnen een softwareproject dit doet.” Commercieel directeur Eric Dubbelaar voegt toe: “AI is geen evolutie van ons bestaande gereedschap, maar een revolutionair andere manier van werken.”

Belangrijke trends

Schot trekt het nog breder. Hij ziet drie fundamentele trends die iedere organisatie gaan raken. Ten eerste een nieuwe manier van denken over werk. “Je moet jezelf afvragen: moet ik deze taak in de toekomst nog een keer doen? En zo ja, hoe kan ik hem dan automatiseren?” Ten tweede verschuift de make-or-buy-discussie. Waar bedrijven traditioneel software kochten,

Blis Digital richt zich vooral op het mkb+ (250-500 werknemers) en de kleinere corporates (500+). In de praktijk betekent dat steeds vaker samenwerken met klanten die zelf al een begin hebben gemaakt met het bouwen van software. Een voorbeeld is een vastgoedinvesteerder die software nodig had voor het beheer van leningen en hypotheken. “De beschikbare marktoplossing was te omvangrijk en de licentiekosten liepen in de tonnen per jaar”, vertelt Dubbelaar. “Wij hebben samen met deze klant in minder dan twaalf weken een applicatie gerealiseerd tegen veel lagere kosten.” Schot vult aan dat de klant al was gestart met ‘vibe coding’: software ontwikkelen door in natuurlijke taal met AI te werken. “De meest gebruikte ontwikkeltaal wordt menselijke taal. Je legt je probleem uit, en in een iteratief proces bouw je samen met AI een oplossing.”

makkelijker, maar het moeilijke deel juist moeilijker. Code schrijven is nooit het lastigste geweest. Het echte werk zit in het begrijpen van context, het valideren van aannames en het borgen van kwaliteit.”

Wie blind vertrouwt op gegenereerde code, creëert toekomstige financiële verrassingen, veiligheidsproblemen en continuïteitsrisico’s. Schot vult aan: “De paradox van vibe coding is dat het de drempel verlaagt, maar de lat voor kwaliteit verhoogt. Sneller bouwen zonder engineeringexpertise leidt tot meer problemen, niet minder.”

Stop generating, start thinking

Die toegankelijkheid heeft ook een keerzijde, want er ontstaat een golf aan ‘pump and dump software’: snel gegenereerde software van lage kwaliteit.

Dubbelaar: “AI maakt het makkelijke

AI heeft enorme impact op de softwareontwikkeling AI-assurance

Precies daar positioneert Blis Digital zich. Een applicatie die intern aardig werkt, is nog geen mission-critical systeem. “Daar ontstaat een nieuwe discipline: AI-assurance”, zegt Schot. Dit gaat verder dan testen alleen: het omvat het borgen van continuïteit, security en performance van met AI gebouwde software door middel van scenariogebaseerd testen, geautomatiseerde kwaliteitscontrole en continue monitoring.

“Je wilt de voordelen van vibe coding benutten, maar aan de achterkant zekerheid hebben dat je bedrijf niet stilvalt.” Volgens Dubbelaar is dat precies waar diepgaande expertise het verschil maakt. “De industrie meet productiviteit steeds vaker in het aantal gegenereerde coderegels. Wij meten in geleverde businesswaarde, systeembetrouwbaarheid en klanttevredenheid – vereisten om veilig en verantwoord uit te rollen.”

blisdigital.com

De volgende golf

Terwijl veel organisaties nog worstelen met de eerste toepassingen van AI in softwareontwikkeling, kijkt Blis al verder.

“Na vibe coding komt de volgende stap: autonome agent-teams die parallel aan complexe systemen werken, gecoördineerd door een architect”, vertelt Schot. In de praktijk betekent dat meerdere AI-agents die gelijktijdig aan verschillende onderdelen van een systeem bouwen, terwijl een menselijke architect de regie houdt over het geheel. “Wij experimenteren daar nu al mee. De rol van de ontwikkelaar verschuift van codeschrijver naar dirigent — iemand die beoordelingsvermogen, domeinkennis en architectuurvisie combineert.”

Experimenteren is eenvoudig, opschalen is vakwerk

De drempel om zelf software te bouwen is nog nooit zo laag geweest. Dat opent de deur naar een nieuwe generatie digitale experimenten binnen organisaties. “Wij moedigen klanten ook echt aan om te beginnen”, zegt Dubbelaar. “Ga aan de slag met vibe coding, ontdek wat mogelijk is en leer waar de kansen liggen.”

Experimenteren is iets anders dan opschalen. Zodra een applicatie raakt aan kernprocessen, compliance of bedrijfscontinuïteit, verandert het speelveld. “Wat in een prototype werkt, moet in productie veilig, schaalbaar en betrouwbaar zijn”, aldus Schot. “Daar heb je engineeringervaring en architectuurvisie voor nodig.”

Daarom is de boodschap tweedelig: begin vooral, experimenteer en benut de nieuwe mogelijkheden. Maar wees ook realistisch over wat het vraagt om iets bedrijfskritisch te maken. Of zoals Dubbelaar het samenvat: “AI maakt bouwen makkelijker.

Verantwoord opschalen blijft vakwerk.”

10

Wie de AI-technologie bezit, bepaalt de spelregels AI-SOEVEREINITEIT

Europa loopt achter in de mondiale race om digitale soevereiniteit. De infrastructuur voor kunstmatige intelligentie wordt gedomineerd door een handvol Amerikaanse techgiganten, toonaangevende taalmodellen komen vrijwel volledig uit dezelfde hoek en de afhankelijkheid op toepassingsniveau is groot. Wie de onderliggende lagen van AI niet beheert, heeft uiteindelijk ook geen grip op wat er bovenin gebeurt.

Drie lagen met één samenhang

Om de driehoek uit te leggen, bekijken ze AI in lagen: de digitale infrastructuur onderaan, de grote taalmodellen daarboven en de toepassingen, zoals in de zorg, overheid, landbouw en defensie, bovenaan.

In elke laag keren dezelfde vragen terug: handelen we verantwoord, zijn we soeverein genoeg en zijn we weerbaar?

Willem Jonker, Bestuursvoorzitter AI Coalitie 4 NL

W

illem Jonker is bestuursvoorzitter van AI Coalitie 4 NL (AIC4NL), het nationale publiek-private platform dat zich inzet voor het versnellen van verantwoorde ontwikkeling en toepassing van AI in Nederland. Hij werkt vanuit een helder standpunt. “Verantwoord omgaan met AI, soevereiniteit en weerbaarheid: dat zijn de drie elementen van de driehoek waarin we opereren”, zegt hij. Zijn organisatie vertaalt die driehoek in concreet beleid en actie.

AI Fair Tech houdt zich aan de principes van verantwoorde AI

AI Fair Tech als tegenwicht

Als alternatief voor big tech-dominantie heeft AIC4NL het begrip AI Fair Tech geïntroduceerd. Dat staat voor AI die transparant is, privacy respecteert, duurzaam opereert en verantwoording aflegt over de herkomst van data. “AI Fair Tech houdt zich aan de principes van verantwoorde AI”, legt Jonker uit. Die principes worden vertaald in innovatielabs, learning communities en ondersteuning van start-ups en mkb.

Een belangrijke aanjager van AI Fair Tech is de nationale AI-fabriek, met een totale investering van 200 miljoen euro. De regio investeerde 60 miljoen, de nationale overheid volgde met 70 miljoen en Europa legde daarna ook nog 70 miljoen bij. “Als je erin slaagt om regionaal, nationaal en Europees dingen af te stemmen, kun je echte impact maken”, aldus Jonker. Maar naast het geld telt de aansluiting bij het Europese netwerk van AI-fabrieken ook door

een constante stroom van kennis, talent en start-ups.

Ethiek is fundamenteel

In gevoelige domeinen roept AI scherpe vragen op. In de defensiesector gaat het onder andere over verkorting van de beslissingstijd en in de zorg over wat een AI-systeem een patiënt mag vertellen. AIC4NL beïnvloedt die ontwikkelingen via zijn ELSA-labs, die zijn gericht op wetgeving, ethiek en maatschappelijk draagvlak. Wetgeving alleen volstaat niet, mensen moeten ook zelf ethisch kunnen redeneren over AI. “AI-soevereiniteit betekent niet alles zelf doen,” besluit Jonker, “maar het betekent keuzes hebben en zelf oplossingen kunnen samenstellen. Dat is de koers die AIC4NL voor Nederland en Europa uitzet. Tijdens ons congres in Utrecht op 14 april vertellen we hier meer over.”

Tekst: Fred Pals

Op de infrastructuurlaag is Europa vrijwel volledig afhankelijk van Amazon, Microsoft en Google. Bij taalmodellen is het beeld nog zorgelijker. “We hebben één Europese held, Mistral, met een wereldwijd marktaandeel van 1%”, zegt Jonker. Toch is zijn boodschap niet wanhopig: “Niks doen is geen optie.”

SUSE – Partner Content

Digitale weerbaarheid vereist regie over data en AI In de discussie over AI en datasoevereiniteit gaat het zelden alleen om technologie. De kern is bedrijfsweerbaarheid: ‘resilience’. Organisaties beseffen dat ze data niet alleen moeten zien als een grondstof, maar juist als het hart van hun identiteit: klantinformatie, intellectueel eigendom en cruciale proceskennis.

Wie daar de controle over verliest, zet zijn continuïteit en reputatie op het spel.

Andreas Prins, Global head sovereign solutions, SUSE

A

ls leverancier van open-sourceplatforms voor cloud-, edge- en on-premise infrastructuren neemt SUSE in deze ontwikkelingen een bijzondere positie in. De open-sourceoplossingen die het bedrijf ontwikkelt en ondersteunt

suse.com

opereren in de diepste lagen van IT-omgevingen. Juist op dat fundamentele niveau wordt de discussie over soevereiniteit concreet. Andreas Prins, global head sovereign solutions bij SUSE: “Op de vraag of je organisatie zelfstandig kan blijven opereren als geopolitieke verhoudingen verschuiven, contracten onder druk komen te staan of leveranciers wegvallen, is het antwoord dat echte controle en keuzevrijheid beginnen bij open source.”

Banken, verzekeraars, productiebedrijven, datacenters en cloudomgevingen steunen allemaal op open-sourcetechnologieën als Linux en Kubernetes. Vrijwel elke digitale transactie, van een online betaling tot een logistiek proces, steunt op deze open-sourcelaag. Open source wordt

breed toegepast omdat gebruikers inzicht hebben in de broncode én in het ontwikkel- en leveringsproces van de software.

Gebruikers kunnen dus altijd terug naar de bron en tegelijkertijd de integriteit van de toeleveringsketen zekerstellen. Dat principe wint aan belang nu landen hun digitale strategie herijken. Waar gesloten software vertrouwen vraagt in één leverancier, biedt open source transparantie in de hele keten: van oorspronkelijke code tot gecertificeerde enterprise-versie met langdurige ondersteuning.

Soevereine AI

Dat uitgangspunt raakt direct aan AI. Veel organisaties gebruiken inmiddels AI-functionaliteit die standaard onderdeel uitmaakt van kantoorsoftware en cloudomgevingen. Dat verhoogt de productiviteit, maar kan ook betekenen dat gevoelige informatie ongemerkt terechtkomt in publieke modellen die draaien op buitenlandse clouds. Daarom groeit de belangstelling voor wat Prins ‘soevereine AI’ noemt: een eigen AI-stack binnen het eigen datacen-

ter of een gecontroleerde cloudomgeving.

De infrastructuur wordt zo ingericht dat organisaties zelf bepalen welke modellen zij gebruiken en waar de gegevens worden verwerkt. Ook hier geeft open-sourcetechnologie meer autonomie en keuzevrijheid. “Het is met de controle over je data en innovatie als met de sleutels van je voordeur: die geef je niet zomaar uit handen.”

De transitie naar meer digitale autonomie verloopt niet zonder frictie.

IT-afdelingen moeten systemen herzien, engineers omscholen en bestaande afhankelijkheden heroverwegen. Om Europese organisaties te helpen hun afhankelijkheid van niet-Europese ITleveranciers te verminderen, heeft de Europese Commissie het EU Cloud Sovereignty Framework gepubliceerd.

Prins: “Aan de hand hiervan hebben wij de SUSE Cloud Sovereignty Framework Self-Assessment tool gemaakt. Dit is een geautomatiseerde evaluatie waarmee CISO’s binnen 20 minuten kunnen zien hoe hun IT-infrastructuur scoort ten opzichte van het framework, compleet met een rapport met aanbevelingen om het soevereiniteitsniveau te verbeteren.

Soevereiniteitsknopen zijn er om doorgehakt te worden. We kunnen aan de slag.”

contentway.nl

SLTN – Partner Content

11

Amerikaanse clouddominantie zet organisaties aan het denken

De opkomst van AI heeft data governance plots urgent gemaakt en de Amerikaanse Cloud Act zorgt voor groeiende onrust. Kunnen Amerikaanse overheden echt bij Nederlandse data? Het antwoord zal regelmatig bevestigend zijn. Het dwingt organisaties om fundamentele keuzes te maken over digitale soevereiniteit, een onderwerp dat de nieuwskoppen momenteel regelmatig domineert. met AI voor suggestieve antwoorden, of het nu Defensie of de Belastingdienst betreft. “Die antwoorden zijn best wel goed”, erkent Tuijnman. “Maar wat doet Microsoft AI ermee? Worden die gegevens vernietigd na een week? Of voor trainingsdoeleinden bewaard?”

Eugene Tuijnman, Directeur en oprichter, SLTN

“We zijn wakker geschud door Trump”, zegt Eugene Tuijnman, directeur en oprichter van SLTN. Het Nederlandse ICT-bedrijf begeleidt organisaties bij het bouwen en beheren van toekomstbestendige IT-omgevingen. “Maar als Trump straks weg is, wie zegt dan dat we dit niet snel weer vergeten?”

De realiteit van afhankelijkheid

Nederland is een Azure-land: Microsoft en Office 365 vormen samen met AWS en Google de drie grote cloudproviders.

Die afhankelijkheid werd jarenlang niet als een probleem gezien. “Applicaties heb je nodig, dat was niet zo spannend”, vertelt Tuijnman. “Maar alles opslaan in Azure?

Daar heeft niemand over nagedacht.”

Het probleem zit alleen dieper dan alleen dataopslag, de hele IT-infrastructuur draait op Amerikaanse technologie: datacenters, netwerkapparatuur, servers en storage. “De bijbehorende risico’s kun je alleen tegenhouden door opslag in een Nederlandse soevereine cloud.”

Microsoft geeft bij e-mails ondersteuning

Nederlandse alternatieven winnen terrein

Grote Nederlandse banken en verzekeraars keerden al jaren geleden terug uit de Amerikaanse cloud. De drijfveer was vooral voorspelbare kosten. SLTN werkt met de Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)-index voor prijsverhogingen.

Microsoft komt in juli met verhogingen van 20 tot 30 procent.

Voor e-mail bestaat op dit moment geen goed alternatief voor Office 365. “Ook de komende jaren niet”, geeft Tuijnman toe.

Maar voor koude, lauwe en deels warme data liggen de mogelijkheden anders.

“Die kunnen we best richting Nederlandse cloudproviders brengen. Dan heb je het ‘Amerika kan er bij’-probleem ook niet meer.”

Maar wat doet Microsoft AI ermee?

SLTN positioneert zich bewust als Nederlands alternatief: alle data onder Nederlands recht, in datacenters in Nederland en als 100 procent Nederlands

bedrijf. De uitdaging zit in contracten bij ‘change of ownership’. “Totdat de cloudprovider overgenomen wordt door een Amerikaan, dan heb je het probleem weer wel.”

Data governance als basis voor AI Wie met AI aan de slag wil, bouwt het beste eerst aan sterke data governance.

Veel organisaties staan aan het begin van die reis. “AI zit echt in zijn kleuterfase”, nuanceert Tuijnman de verwachtingen.

“Het is nu primair onderzoeken wat er aan de hand is.”

De uitdagingen zijn drieledig: onduidelijkheid over toepassingen, weerstand in de organisatie en technische ontwikkeling. Zijn advies is innovatie deels buiten de organisatie plaatsen. Het Johnson & Johnson Labs-model laat zien hoe experimenten ruimte krijgen, zonder dat bestaande processen in de weg staan.

De economische onzekerheid vraagt daarnaast om zorgvuldige afwegingen bij investeringen. “Hoe gaat het eigenlijk met mijn core business?”, vragen bedrijven zich af. Tegelijk geeft NIS2 bestuurders aanleiding voor actie op cybersecurity. “Dat is wel een driver”, erkent Tuijnman.

Wendbaar blijven

Cloudrepatriëring vraagt om een goede voorbereiding en niet alle organisaties hebben daar plannen voor. Data downloaden van Azure kent bovendien andere kostenstructuren dan uploaden, merkt Tuijnman op. Reden te meer om vooraf scenario’s door te rekenen.

De Nederlandse overheid kent een gedecentraliseerde aanpak voor IT-beleid: elke instelling bepaalt zelf wat ze doet. De CIO van het Rijk kan adviseren, maar zonder mandaat. De gemeente Amsterdam

sltn.nl

heeft haar data in Azure staan, maar stelde vragen toen Solvinity het beheer zou overnemen. “Waarom zet de gemeente Amsterdam en vele andere organisaties hun data in een Amerikaanse cloud?”, vraagt Tuijnman zich af. “Maar die vraag komt nog niet overal op tafel.”

Voor organisaties wordt uitbesteding onder Nederlands recht en Nederlandse compliance steeds aantrekkelijker.

Legacy-applicaties vragen om strategische keuzes. Het applicatielandschap blijkt vaak complexer dan verwacht. “Bij zorginstellingen schrikken ze vaak zelf van hoeveel applicaties ze hebben”, illustreert Tuijnman. Dat inzicht is de eerste stap naar controle.

We zitten in een overgang Twintig procent van het zorgbudget gaat inmiddels naar IT. Met nieuwe prijsverhogingen en stijgende apparatuurkosten kan dat volgend jaar 25 procent worden. “Dat vraagt om keuzes”, stelt Tuijnman. “Zeker als er steeds nieuwe regelgeving bij komt die extra functionaliteit vraagt.”

Kansen

Maar de transitie tussen legacy en toekomst biedt kansen. “We zitten in een overgang”, zegt Tuijnman. “Over tien jaar heb je een hele andere categorie mensen: born in de cloud. Nu zitten we in een tussenfase.” Een fase die om gezond verstand vraagt van materiedeskundige mensen. En ruimte biedt voor strategische keuzes die organisaties sterker maken.

12

OpenIMS – Partner Content

Baas over eigen data steeds belangrijker Veel organisaties zoeken nadrukkelijk naar kansen rondom AI als versneller van bedrijfsprocessen. De onderlaag blijft echter gevoelig: waar staan de data en wie kan erbij? Datasoevereiniteit schuift daardoor van de compliancehoek naar de bestuurskamer, zeker nu generatieve AI vooral uit Amerikaanse clouds komt.

Het voelt vaak abstract, tot ineens de druk wordt opgevoerd door veranderende en duurder wordende dienstverlening, zonder toegevoegde waarde.

Verantwoording

Eric van Korven, Senior consultant, OpenIMS

O

penIMS bekommert zich al ruim twintig jaar om dit thema. Deze Nederlandse ontwikkelaar van de gelijknamige documentmanagementsoftware OpenIMS DMS helpt organisaties om informatie en processen veilig te beheren. Klanten blijven hierbij zelf eigenaar van data en maken zich niet afhankelijk van één leverancier. Dit thema is actueler dan ooit.

Medeoprichter Eric van Korven van OpenIMS ziet klanten uit de bouw, vastgoed, zorg, productie en woningcorporaties binnenkomen via de processturing. “Organisaties willen dat relevante gegevens uit hun ERP-systeem automatisch worden overgenomen in documenten, in plaats van foutgevoelige handmatige invoer. Compliancy-wetgeving eist bovendien dat ze verantwoording kunnen afleggen over genomen beslissingen. OpenIMS DMS voorziet in die behoefte, waaronder het toepassen van versiebeheer, bewaartermijnen en geldende wet- en regelgeving.”

Daarna volgt het gesprek over autonomie en migraties. Van Korven wijst erop dat

veel DMS-oplossingen leunen op grote ecosystemen, waardoor organisaties ongemerkt een vendor lock-in accepteren en die later duur moeten afkopen. “In het vervolg gaat het steeds vaker over de plek waar al die data worden bewaard – meestal de Verenigde Staten.”

De opkomst van AI zet alles op scherp

blijven en zonder belemmeringen kunnen overstappen wanneer zij willen, is er sprake van keuzevrijheid. Onze klanten weten dat en vertrouwen op onze oplossing en aanpak.”

De opkomst van AI zet alles op scherp, erkent Van Korven. De beste AI-modellen draaien immers buiten Europa. “OpenIMS anonimiseert in dat geval de data in een ‘extra laag’. Vervolgens wordt de inhoudelijke betekenis teruggezet, zodat de gebruiker niets aan zijn werkzaamheden hoeft te veranderen. Connectoren stellen hen in staat te wisselen tussen alle AIdiensten – inclusief Europese alternatieven zoals het Franse Mistral – zonder hun tools aan te passen.”

Certificering Echte regie

Van Korven benadrukt overigens dat data-soevereiniteit verder gaat dan het kiezen voor een Europese aanbieder.

Ook binnen Europa kan een organisatie afhankelijk worden van één leverancier, bijvoorbeeld wanneer data niet eenvoudig kunnen worden geëxporteerd of overgedragen. Het gaat erom wie daadwerkelijk de regie voert over de data.

“Klanten moeten kunnen kiezen waar hun informatie staat. Alleen zolang zij eigenaar

Organisaties in uiteenlopende branches en groottes denken steeds meer na over wie hun data beheert en waar die data zich bevinden. Voor OpenIMS is het ook belangrijk om de beveiliging aantoonbaar te borgen via een ISO 27001-certificering.

De komst van NIS2 en de cybercrimewetgeving bevestigt dat belang.

Informatiebeveiliging is geen belofte, maar moet een getoetst en structureel onderdeel van de organisatie zijn – zeker nu AI ook de gereedschapskist van cybercriminelen vergroot.

openims.com Aplaza – Partner Content

Verantwoorde AI vraagt om strakke regie AI staat momenteel hoog op de bestuursagenda – organisaties zoeken naar manieren om processen te versnellen, kosten te verlagen en schaalbaar te groeien. Maar onder die ambitie ligt een meer fundamentele vraag: is de onderliggende datainfrastructuur robuust, controleerbaar en soeverein genoeg ingericht?

berichten, transacties en documenten via één uniforme infrastructuur. Wat begon als digitalisering binnen de InsurTech-keten, is uitgegroeid tot een neutrale datalaag waarop meerdere partijen vertrouwen voor veilige en gestandaardiseerde gegevensuitwisseling. Die schaal maakt standaardisatie tot pure noodzaak – juist omdat fouten of inconsistenties zich anders ketenbreed vermenigvuldigen.

onder die randvoorwaarden vergroot automatisering niet alleen de efficiëntie, maar ook de complexiteit, afhankelijkheden en systeemrisico’s. In sterk verweven ketens kan een zwakke datalaag zich razendsnel vertalen in operationele verstoringen of compliance-problemen. In de financiële sector wordt dagelijks zichtbaar wat er gebeurt wanneer die basis juist wél of niet op orde is.

Volgens directeur Marco Hendrickx draait het daarbij niet alleen om technologie, maar vooral ook architectuur.

“AI kan alleen verantwoord functioneren wanneer de brondata aantoonbaar betrouwbaar, gestandaardiseerd en compliant zijn ingericht. Zonder heldere afspraken over datastromen, eigenaarschap en toegang vergroot je met automatisering juist het risico. Innovatie zonder regie ondermijnt uiteindelijk het vertrouwen waarop de sector drijft.”

Z

Standaardisatie

Jaarlijks bewegen in Nederland honderden miljoenen berichten en documenten tussen verzekeraars, dienstverleners en adviseurs. Coöperatief digitaal uitwisselingsplatform Aplaza faciliteert daarvan circa 150 miljoen

aplaza.nl

Vertrouwen essentieel

Data-soevereiniteit wordt vaak gereduceerd tot de vraag waar data fysiek zijn opgeslagen. In de praktijk gaat het vooral om regie. Wie mag het gebruiken?

Onder welke voorwaarden? Hoe blijft

de herkomst herleidbaar? En hoe borg je dat gevoelige informatie binnen Europese wettelijke kaders blijft, ook wanneer processen steeds verder worden geautomatiseerd en uitbesteed?

In een sector waar vertrouwen het fundament vormt, is dat geen bijzaak. Aplaza beheert geen centrale databestanden, maar faciliteert via gestandaardiseerde berichten en beveiligde digitale postbussen een gecontroleerde overdracht tussen partijen. Zodra de informatie is afgeleverd, verdwijnen ze uit de tussenlaag. Die neutraliteit en minimalisering beperken de risico’s, versterken compliance en vergroten de auditbaarheid van processen – essentieel in een tijd waar toezichthouders en klanten transparantie eisen. Juist in het tijdperk van AI wordt die governance-laag cruciaal. Transparantie over datakwaliteit, toegangsrechten en procesintegriteit is een voorwaarde voor verantwoorde algoritmische ondersteuning bij acceptatie, schadeafhandeling en advies.

Schaalbare infrastructuur

De volgende fase van digitale transformatie draait volgens Hendrickx

daarom niet om losse toepassingen, maar om een schaalbare infrastructuur waarin procesdata (InsurTech) en compliance- en validatiegegevens (RegTech) samenkomen binnen één samenhangend kader. “Die verbreding vraagt om samenwerking en een duidelijke rolverdeling binnen het ecosysteem van aanbieders, adviseurs en softwarepartners.”

Voor bestuurders betekent dit dat investeren in AI niet los kan staan van investeren in data-architectuur én het aansluiten bij gedeelde marktstandaarden.

Digitale weerbaarheid ontstaat wanneer organisaties kiezen voor interoperabele, neutrale infrastructuren in plaats van geïsoleerde oplossingen: een strategische keuze die bepaalt hoe toekomstbestendig de keten werkelijk is.

Marco Hendrickx, Directeur, Aplaza

contentway.nl

13

De muziekindustrie als proeftuin voor AI I N N O V AT I E

Niet-bestaande bands die miljoenen streams halen. Nieuwe nummers in de stijl van beroemde artiesten, gegenereerd in seconden. De creatieve sector – en de muziekindustrie in het bijzonder – blijkt een vruchtbare bodem voor generatieve AI. Dat is geen toeval. Waar hallucinaties funest zijn in jaarverslagen of juridische documenten, mag creativiteit rafelranden hebben.

Juist dát maakt muziek zo geschikt voor AI-gedreven creatie.

W

e spreken hierover met Daan Archer, Wendelien Hebly, Mars Mertens, Olaf van Wijk, Mario Olislaegers en Niall McEvoy van Copyright Delta, een team dat soms elkaars zinnen afmaakt. Het Amsterdamse technologiebedrijf (gevestigd in LAB42) heeft een neutrale infrastructuur rond rechten, data en betalingen ontwikkeld. Om rechten inzichtelijk, licentieerbaar en betaalbaar te maken, werkt het samen met licensing agents, muziekuitgevers, labels en collectieve beheersorganisaties. Deze positie tussen makers, rechtenhouders en technologiebedrijven biedt een scherp perspectief, juist in het AI-tijdperk.

“De muziekindustrie loopt voorop in de omgang met AI. Muziek is al eerder

door digitale disruptie gegaan. Denk aan Napster, de overgang naar streaming en nieuwe verdienmodellen. Daardoor is de sector beter voorbereid dan bijvoorbeeld boeken, games of journalistiek, waar discussies over AI vaak nog vastlopen in abstracte vragen over auteurschap en eigendom.”

De muziekindustrie is de kanarie in de kolenmijn van AI

als je dit ook technisch en juridisch eenvoudig maakt.” Die gedachte vormt de kern van de huidige omslag. Copyright Delta ontwikkelde een ‘programmable rights infrastructure’ die meerdere partijen rondom eigendom, licenties, rechteninformatie en programmeerbare betalingen samenbrengt in een gedeeld systeem. Zeker met AI is het essentieel dat systemen onderling kunnen praten rondom rechten en microbetalingen. De vergelijking met een betaalplatform als Adyen wordt daarbij vaak gemaakt: één API die complexe achterliggende processen abstraheert en schaalbaar maakt.

Schaalbare licentiëring

Betalen voor input én output

Daar komt nu beweging in. “Je kunt AI-bedrijven pas aanspreken op betalen

Andere sectoren kijken inmiddels mee.

“Want wat hier in de muziek gebeurt, is breder toepasbaar. Overal waar AI waarde creëert op basis van bestaande data – van teksten tot wetenschappelijke data en van

Copyright bestaat in de muziek al decennialang, maar de sector heeft geleerd dat rechten pas werken als ze ook uitvoerbaar zijn. “Eén liedje kan tien schrijvers hebben, elk aangesloten bij verschillende uitgevers en rechtenorganisaties. Er is geen centrale waarheid. Die fragmentatie maakte het vrijwel onmogelijk om op grote schaal te licentiëren, laat staan om AI-training netjes te regelen. In dat vacuüm werd het aantrekkelijk om simpelweg alles te scrapen wat online stond.”

materialen tot medische data – speelt dezelfde vraag: hoe organiseer je gebruik, betaling en verantwoording op schaal?”

“De muziekindustrie is de kanarie in de kolenmijn van AI.” Niet door AI te weren, maar door te laten zien hoe je het organiseert. Door bestaande rechten te combineren met een nieuwe infrastructuur en collectieve innovatie in de waardeketen.

Tekst: Eltjo Nieuwenhuis Foto: Wendy de Boer

Dat is geen theoretische exercitie. In de praktijk verschuift het verdienmodel rond AI richting een tweedeling: betalen voor input én voor output. Muziek wordt gelicentieerd als trainingsdata, maar ook wanneer AI-systemen nieuwe nummers genereren waarin herkenbare invloeden terugkomen. Detectietechnologie maakt die verbanden steeds beter inzichtelijk, zonder creativiteit te blokkeren.

Poort8 – Partner Content

Wie bepaalt wie jouw data mag zien?

Veel directeuren ontdekken te laat dat hun data weliswaar ‘in de cloud’ staan, maar buiten hun juridische invloedssfeer valt. Met de AI Act en de Cloud Act groeit de urgentie alleen maar. Data-soevereiniteit draait zelden om de locatie en meer om eigenaarschap en regie: wie bepaalt welke partner welke dataset mag zien, onder welke voorwaarden en voor hoelang?

werkt, totdat een partij verderop in de keten eerder wil anticiperen op verstoringen, planning of capaciteit. Dan ontstaat de behoefte aan gedeelde data, maar zónder dat één platform alle spelregels dicteert.

Toegang tot data

Willem Maagdenberg, Mede-oprichter, Poort8

D

ie vraag verklaart waarom federatief datadelen aan terrein wint. In lange ketens – van logistiek tot bouw en energie – worden gegevens nu nog bilateraal uitgewisseld via maatwerkkoppelingen, e-mails en spreadsheets. Dat

poort8.nl

Dit is precies het werkveld van Poort8, aanbieder en ontwikkelaar van dataspace-infrastructuur. Mede-oprichter Willem Maagdenberg ziet drie krachten samenkomen: Europese regelgeving, geopolitieke spanningen en groeiende weerstand tegen afhankelijkheid van grote platformspelers. “Er is steeds meer aandacht voor toegang tot data.

Die controle wordt urgenter nu AI het dataverbruik opvoert: modellen vragen om meer bronnen, en automatisering

maakt het eenvoudiger om informatie te verzamelen. Juist dan wil een organisatie zéker weten wie er meekijkt.” Poort8 signaleert dat bestuurders niet alleen vragen naar compliance, maar ook naar continuïteit. Wat als een grote cloudleverancier stopt of de voorwaarden wijzigt? Het bedrijf stapte zelf al over van een Amerikaanse naar een Franse identityprovider, als bewijs dat Europese alternatieven haalbaar zijn. Compliant met Europese trust frameworks en governance modellen.

Er is steeds meer aandacht voor toegang tot data Werkbaar resultaat

Die visie vertaalt zich in twee bouwstenen. NoodleBar is de dataspace-infrastructuur voor gecontroleerde, veilige en interoperabele datadeling: open source en gebouwd op Europese open standaarden, zodat organisaties niet vastzitten aan één leverancier en keuzevrijheid behouden.

Keyper fungeert daarnaast als beheerportal: organisaties verlenen en beheren er toegang mee, autorisaties worden vastgelegd in een register en applicaties van derden

kunnen met meerdere datastelsels communiceren. Deze aanpak is bewust pragmatisch: klein beginnen, toegevoegde waarde tonen, daarna uitbreiden. Deze logica geldt voor grote organisaties waarvoor Poort8 al datastelsels heeft gebouwd, én voor mkb’s die hun datadeling willen formaliseren.

Basis leggen

In de gebouwde omgeving sluit het aan op sectorinitiatieven rond energieverbruiksdata, waarbij toestemming direct vanaf de meter geregeld kan worden.

Met gecontroleerde datadeling ontstaat ook een digitale route om netcongestie aan te pakken: inzicht en regie maken het mogelijk om vraag en aanbod slimmer te balanceren.

Maagdenberg verwacht dat de druk de komende jaren toeneemt, via regelgeving én via ketenpartijen die steeds vaker deelname eisen. “Mijn oproep is minder ontwerpen op papier en meer bouwen.

Europa wordt alleen écht soeverein als we kwaliteit leveren, zoals ASML al jaren doet in de chipmachinewereld, als onmisbare infrastructuurlaag waar anderen op verder bouwen. Organisaties die nu nadenken over hun databeleid leggen de basis voor digitale weerbaarheid. De technologie is er.

De vraag is of bedrijven wachten tot het moet, of nu al de regie nemen.”

14

Digitale impact met een missie

Digitale Doetank – Partner Content

Europa moet aan de slag als het gaat om strategisch technologiebeleid en zal vaker zijn eigen technologie moeten kopen. Sommige partijen kiezen hierin voor een fundamenteel andere aanpak – niet alleen in woorden, maar vooral ook in daden.

Dus zijn we zelf gaan doen.” De Digitale Doetank, opgericht als steward-owned organisatie (waarbij de aandeelhouders ondergeschikt zijn aan het bedrijf en de missie), combineert onafhankelijk advies met concrete pilots. “We willen het anders doen, met sturing op impact en zonder bonuscultuur. Onze structuur zorgt ervoor dat winst naar onze maatschappelijke missie gaat.”

Ellen Mok, Medeoprichter, Digitale Doetank

Missiegedreven

Ellen Mok, medeoprichter van Digitale Doetank, werkt al jaren op het snijvlak van technologie en strategie. Toen het gesprek over digitale autonomie in Nederland op gang kwam, koos ze daarom voor actie: “We wisten dat Europa iets moest doen, maar niemand wist precies wat.

Expertise met impact

Hun team bestaat uit specialisten met een achtergrond bij de overheid, nationale veiligheid en consultancy – met expertise in digitale autonomie, Europese technologie en strategisch technologiegebruik. Mok: “We hebben een groot en groeiend netwerk in de Europese techwereld – veel organisaties weten niet wat er mogelijk is binnen Europa.” Klanten variëren van

de overheid en het veiligheidsdomein tot het mkb. “De overheid heeft een unieke verantwoordelijkheid. Zij kan niet afhankelijk zijn van buitenlandse technologie als het gaat om nationale veiligheid of de continuïteit van dienstverlening.”

de grootste risico’s lagen, en ook het laaghangende fruit.” De uitkomst was een plan met concrete stappen. Mok: “Het gaat niet om het aantal systemen, maar om de waarde. Wat kun je nu vervangen?

En hoe zorg je dat nieuwe aanbestedingen bijdragen aan digitale autonomie?”

Open source

Geen cashback-deals met big tech, maar objectief advies Maar ook het mkb klopt aan. “De meest vooruitstrevende Nederlandse bedrijven zitten vaak op bedrijventerreinen langs de snelweg. Zij hebben internationale ketens en voelen de impact van de veranderende wereld. Wij helpen ze om Europese alternatieven te vinden. Onze kracht is dat we leveranciersonafhankelijk zijn: geen cashback-deals met big tech, maar objectief advies.”

Strategie op maat

De gemeente Amsterdam wilde 30% van haar IT-activiteiten Europees maken.

Digitale Doetank hielp vervolgens met het meerjarenplan. “We bekeken waar

Digitale Doetank werkt open source en deelt lessen met de samenleving. Mok legt uit: “Wat we leren met publiek geld, geven we terug. Dat is ‘practice what you preach’. We willen geen intellectueel eigendom claimen op kennis die met belastinggeld is opgebouwd. Onze missie is om de digitale autonomie te versnellen – voor iedereen. Daarom stellen we onze inzichten en producten beschikbaar, zodat anderen erop kunnen voortbouwen. Te vaak verdienen traditionele consultants aan afhankelijkheid, wij willen juist autonomie.”

Een andere weg

Met een gezond, verantwoord bedrijfsmodel bewijst Digitale Doetank dat het anders kan. Mok: “We groeien niet zo hard als we zouden kunnen, maar wel zo dat we onze beloften waar kunnen maken.

Dat is de enige manier om écht impact te hebben.”

digitaledoetank.nl

Red Hat – Partner Content

Minder symboliek, meer regie Bestuurders en politici maken zich zorgen over hun (IT) autonomie. Maar schiet dat debat niet door? De vraag is eigenlijk in welke mate een organisatie zelf de controle houdt over kritieke processen en data.

M

arcel Timmer, country manager van open-source softwareleverancier Red Hat in Nederland, is voorstander van een nuchterder perspectief. “Digitale soevereiniteit is geen aan/uit-schakelaar, maar een continuüm”, stelt hij.

Drie lijnen

Organisaties bewegen zich daarin langs drie lijnen. Juridische soevereiniteit gaat over welke jurisdicties toegang kunnen opeisen tot data. De Amerikaanse CLOUD Act laat zien dat een Europees datacenter weinig zegt, als de aanbieder onder niet-Europese regels valt. Operationele soevereiniteit draait om de vraag of een organisatie kan bewegen als de prijzen veranderen, of een leverancier van koers wijzigt. En strategische soevereiniteit raakt aan governance: wie bepaalt de spelregels?

De eigen raad van bestuur of de roadmap van mondiale techbedrijven?

redhat.com

professionele controle, veiligheid of voorspelbaarheid.

Digitale soevereiniteit is geen aan/uit-schakelaar

De praktijk is inmiddels anders.

Open source is een volwassen en wereldwijd ecosysteem van partijen die instaan voor ontwikkeling, beveiliging, lifecycle-management en ondersteuning.

Organisaties werken niet met willekeurige code van internet, maar met gecertificeerde platformen, duidelijke roadmaps en supporttermijnen. Grote leveranciers bieden helderheid over licenties en vrijwaring van intellectueel eigendom, waardoor het risicoprofiel uitlegbaar wordt richting bestuur en toezichthouders. “Wij bouwen extra waarborgen om open source heen”, duidt Timmer. “Daarmee wordt het een bestuurbaar onderwerp en geen ideologische keuze, maar een professionele leveranciersrelatie met controle, veiligheid, transparantie en flexibiliteit.”

Open source ontdaan van mythes

Exit-opties als ontwerpprincipe

“In dit kader is het verdedigbaar om niet afhankelijk te zijn van slechts één partij of provider. De vraag is niet óf dat mag, maar of het een bewuste keuze is – met inzicht in risico’s én een reële exitstrategie”, vertelt Timmer. Daarmee verschuift soevereiniteit van morele verontwaardiging naar professioneel risicomanagement.

In dit debat valt steeds vaker de term open source, maar het beeld daarvan is vaak achterhaald. Veel bestuurders en juristen denken nog aan ‘gratis software’ uit hobbyistengemeenschappen – zonder

De bijdrage van open source aan digitale soevereiniteit is op een aantal punten concreet. Portabiliteit betekent dat dezelfde technologie-stack op verschillende infrastructuren kan draaien. Een exit

wordt zo geen papieren noodscenario, maar een ontwerpprincipe dat organisaties kunnen testen. Cloudonafhankelijkheid ontstaat doordat een open-sourceplatform als neutrale laag tussen applicaties en infrastructuur fungeert. Die laag verhuist mee naar een andere cloud of eigen infrastructuur, zonder dat elke applicatie opnieuw ontworpen hoeft te worden.

“Open source verplicht organisaties niet om hyperscalers te mijden, maar maakt het mogelijk ze bewust in te zetten binnen een architectuur met ingebouwde exit-opties”, aldus Timmer. Wie digitale soevereiniteit zo benadert, plaatst het onderwerp waar het thuishoort: als vast onderdeel van governance en risicobeheer. Met minder doemdenken en meer echte keuzevrijheid.

Marcel Timmer, Country manager, Red Hat

Soevereiniteit draait om regie, niet om herkomst

contentway.nl

15

EXPERT

Het debat over digitale soevereiniteit dreigt te ontsporen door een hardnekkig misverstand: dat soevereiniteit gelijkstaat aan de nationaliteit van een technologiebedrijf. Daarmee wordt een complex risicovraagstuk gereduceerd tot een vlag op de gevel. Dat is niet alleen onjuist, het is ook riskant. van de aandeelhouder. Een datacenter in Nederland valt onder Nederlands en Europees recht, ongeacht de herkomst van het moederbedrijf. Dat juridische en operationele kader is bepalend voor toezicht, handhaving en rechtsbescherming.

Meerdere herkomsten, één juridisch kader Stijn Grove, Directeur, Dutch Datacenter Association (DDA)

D

e dominante gedachte is dat Europese technologie per definitie veilig is en niet-Europese technologie per definitie kwetsbaar.

Die redenering klopt niet. Digitale soevereiniteit wordt in de praktijk bepaald door governance, contractuele afspraken, technische architectuur en naleving van wetgeving, niet door het paspoort

De cijfers benadrukken dat nuance nodig is. In Nederland zijn vijftig datacenteroperators aangesloten bij de branchevereniging, samen goed voor honderdzestig locaties. Van de vierenveertig colocatiepartijen heeft het merendeel een Europese achtergrond, maar ook Amerikaanse en Aziatische partijen opereren hier onder exact hetzelfde Nederlandse en Europese regime. Wie soevereiniteit uitsluitend koppelt aan herkomst, miskent dat deze infrastructuur feitelijk binnen één juridisch kader functioneert. Tegelijk is het legitiem om te

streven naar meer Europese aanbieders in de digitale keten om strategische balans en keuzevrijheid te versterken.

Governance bepaalt soevereiniteit, niet het paspoort van de aandeelhouder Rationele keuzes

In de praktijk maken organisaties hun keuzes anders. Een ziekenhuis dat patiëntdata wil huisvesten, kijkt eerst naar NEN- en ISO-certificeringen, fysieke beveiliging, redundante stroomvoorziening, netwerkdiversiteit en exit-mogelijkheden in contracten. Pas daarna komt de vraag naar eigendomsstructuur. Soms wordt bewust gekozen voor spreiding over meerdere locaties om operationele en juridische risico’s te mitigeren. Soms is aansluiting op een internationaal ecosysteem nodig om applicaties veilig en met lage latency

te laten functioneren. Dat zijn rationele afwegingen, geen ideologische.

De inzet en de risico’s

Wat staat er op het spel als we het debat versimpelen? Beleidskeuzes kunnen investeringen afremmen, innovatie verstoren en organisaties dwingen tot suboptimale oplossingen die hun risicoprofiel juist vergroten. Als soevereiniteit wordt teruggebracht tot nationaliteit, verliezen we zicht op de echte knoppen waaraan gedraaid moet worden: transparantie, toezicht, technische standaarden en weerbaarheid van ketens.

Een continu proces

Digitale soevereiniteit is geen politiek label maar een continu proces van risicobeheersing. Laten we het debat voeren op basis van feiten, architectuur en governance, niet op basis van symboliek. Mijn advies is helder: definieer soevereiniteit functioneel en toetsbaar, veranker die in normen en toezicht, en beoordeel infrastructuur op aantoonbare beheersmaatregelen. Alleen zo versterken we daadwerkelijk de digitale weerbaarheid van Nederland.

BIT – Partner Content

Datacenters voor veilige digitale autonomie

Veel organisaties denken dat hun data veilig en lokaal staan, terwijl achter de schermen een internationale cloud actief is. Nationale datacenters kunnen het fysieke fundament vormen van vrijwel alle digitale diensten. Juist nu AI-systemen en geopolitiek steeds meer invloed hebben op de digitale infrastructuur, groeit de vraag naar Europese partijen die autonomie kunnen garanderen.

simpelweg niet hoe afhankelijk ze zijn geworden van digitale leveranciers en infrastructuren. “De eerste stap is in kaart brengen wat je gebruikt, waar het draait en hoe belangrijk die processen voor je organisatie zijn. Dat klinkt eenvoudig, maar bij grotere organisaties is het vaak een complexe puzzel.”

Wido Potters, Manager Support & Sales, BIT

Digitale afhankelijkheden

Volgens Wido Potters, manager Support & Sales bij BIT, begint digitale autonomie bij de infrastructuur onder de cloud: het datacenter. Veel organisaties weten

bit.nl

Eigen datacenters

BIT exploiteert eigen datacenters, netwerken en cloudinfrastructuur in Nederland. Door die infrastructuur zelf te beheren, blijven data en systemen binnen Nederlandse jurisdictie en zijn er minder afhankelijkheden van externe partijen.

Bedrijfsprocessen draaien uiteindelijk allemaal ergens in een datacenter,

waardoor een storing onverwacht grote gevolgen heeft. Potters wijst op een bekend incident bij Meta: “Toen hun systemen uitvielen, konden medewerkers zelfs gebouwen niet meer in, omdat de toegangscontrole afhankelijk was van IT-systemen. Dan merk je pas hoe diep digitale afhankelijkheid zit.”

Verborgen cloudketens

Daarbij speelt een tweede risico: ketenafhankelijkheid in de infrastructuur.

Een Europese of Nederlandse leverancier betekent niet automatisch dat data ook daadwerkelijk binnen Europa blijven.

“Veel IT-dienstverleners gebruiken op hun beurt weer hyperscalers”, legt Potters uit. “Je denkt misschien dat je mail bij een Nederlandse partij staat, maar die draait in werkelijkheid op infrastructuur van bijvoorbeeld Microsoft.” Transparantie hierover ontbreekt regelmatig. “Er wordt soms veel mist opgetrokken over waar systemen precies draaien. Daarom moet je expliciet vragen hoe de keten achter een

dienst eruitziet en in welke datacenters je data terechtkomen.”

Stapsgewijze autonomie

Digitale autonomie hoeft volgens Potters geen radicale operatie te zijn – organisaties kunnen pragmatisch beginnen. “Je hoeft niet alles morgen te migreren”, zegt hij.

“Begin bij de kritische processen of bij het laaghangend fruit.” Een praktische stap is het gebruik van Europese alternatieven voor samenwerking en documentbeheer, zoals Nextcloud. Tegelijkertijd kunnen sommige componenten tijdelijk nog bij internationale platforms blijven draaien. Wel adviseert hij altijd een onafhankelijke backup te organiseren. “Als je diensten gebruikt van partijen buiten Europese jurisdictie, zorg dan dat je data elders veiliggesteld zijn. Dan heb je altijd een exitstrategie.”

Beheersbaar

BIT zorgt voor een infrastructuur die juridisch én technisch beheersbaar is. “Wij vinden het belangrijk dat we onze beloftes ook echt kunnen waarmaken”, zegt Potters.

Maatwerk is daarbij ook mogelijk voor sectoren waar compliance, veiligheid en continuïteit cruciaal zijn, zoals de overheid, zorg en financiële dienstverlening. “Digitale autonomie is geen knop die je omzet. Je kunt stap voor stap bouwen aan een infrastructuur waar je zelf de regie over houdt.”

16

Leaseweb – Partner Content

Een goede cloudstrategie is niet genoeg Meer dan zestig procent van de Europese bedrijfsdata staan opgeslagen bij Amerikaanse cloudproviders. Een gegeven dat lange tijd nauwelijks opviel, maar dat onder invloed van geopolitieke spanningen, nieuwe Europese regelgeving en de opmars van AI steeds vaker de bestuurskamer bereikt.

De vraag is niet langer óf bedrijven hun digitale afhankelijkheid moeten heroverwegen, maar hoe. Welke keuzes horen daarvoor bij de infrastructuur, en wie is daarvoor een betrouwbare partner?

Jan Willem Des Tombe, Verantwoordelijk voor Strategic Relations, Leaseweb

J

an Willem Des Tombe, verantwoordelijk voor Strategic Relations bij Leaseweb, zit midden in die discussie. De in 1997 opgerichte Nederlandse infrastructuurprovider biedt cloud-, hosting- en datacenterdiensten aan organisaties wereldwijd, en positioneert zich nadrukkelijk als de strategische keuze voor Europese bedrijven die een soevereine cloudomgeving voor hun applicaties en data zoeken. “Soevereiniteit betekent voor ons zelfbeschikking”, zegt Des Tombe. “Het recht om zelf te bepalen waar je applicaties en data draaien.”

Meer naar bestuurstafel

Lang was de cloudinfrastructuur een zuiver technische aangelegenheid, maar dat is veranderd. Begrippen als de Amerikaanse CLOUD Act, de Europese NIS2-richtlijn en DORA voor de financiële sector stellen bestuurders voor juridische en operationele vragen, die niet door de IT-afdeling alleen kunnen worden beantwoord. Des Tombe: “Onze gesprekspartners benaderen dit echt vanuit een compliance-, governance- of businessperspectief.”

De groeiende bewustwording wordt gevoed door geopolitieke spanningen en concrete incidenten bij bekende organisaties. Bedrijven realiseren zich hoe afhankelijk ze zijn geworden van een handvol Amerikaanse platforms en hun microservices-ecosystemen. De vendor lock-in die jarenlang onopgemerkt bleef, wordt nu als strategisch risico gezien door bestuurders die vragen stellen over aansprakelijkheid en de continuïteit van hun onderneming.

De workload als leidraad

Een universele oplossing bestaat niet. Des Tombe is daar duidelijk over: “De workload dicteert waar die het beste tot zijn recht komt en waar data het beste kan worden opgeslagen.” Dat inzicht vormt de basis van wat Leaseweb een hybride propositie noemt.

Het is echt een compliance-, governance- of businessperspectief Neem een e-commercebedrijf dat één keer per jaar een enorme piekbelasting heeft op Black Friday. Voor die korte periode kan opschaling via een hyperscaler zinvol zijn. Gevoelige klantdata of AItrainingsmodellen horen dan weer juist op dedicated, Europese infrastructuur. Voor industriële automatisering, waarbij latency direct doorwerkt in productieprocessen, is nabijheid simpelweg niet onderhandelbaar.

En advocatenkantoren en financiële

instellingen kunnen hun vertrouwelijke data en juridische intellectuele eigendom (IP) nu eenmaal niet zomaar toevertrouwen aan een externe AI-omgeving.

Leaseweb biedt voor die scenario’s bare metal servers, private cloud, GPUclusters en high-bandwidth netwerken, en combineert die op basis van de specifieke situatie. “Hybride is de ‘end state’ van deze industrie”, vertelt Des Tombe. “Het zorgt ervoor dat je kunt meebewegen met wat de markt vraagt, wat nieuwe technologieën brengen of wat de geopolitieke situatie dicteert.”

Realisme over soevereiniteit

Honderd procent digitale soevereiniteit is vooralsnog een illusie – de grote serverfabrikanten en softwareleveranciers zijn vrijwel zonder uitzondering Amerikaans. Des Tombe wil die realiteit niet bagatelliseren. “Als we zeggen dat alles Europees moet worden, inclusief alle netwerkverbinding en alle hardware, dan zijn we als industrie simpelweg nog niet zover.”

Wat wél haalbaar is: zelfbeschikking over applicaties en data. De juridische en

technische structuur van Leaseweb is daar specifiek op ingericht. Het bedrijf heeft geen extern aandeelhouderschap of private equity, opereert met juridisch gescheiden entiteiten per land en garandeert daarmee dat data vallen onder de wetgeving die klanten verlangen. Een heldere exitstrategie maakt standaard onderdeel uit van hun propositie. Voor organisaties die worstelen met compliance, aansprakelijkheid of continuïteitsrisico’s biedt dat een concreet en toetsbaar vertrekpunt.

Bouwen aan Europese cloudinfrastructuur

De ambities van Leaseweb reiken verder dan de eigen dienstverlening. Het bedrijf investeert in GPU-clusters en datacentercapaciteit voor AI-workloads en participeert als enige Nederlandse partij in het door Brussel gefinancierde IPCEI CIS-programma, een Europees initiatief waarbij 120 organisaties samenwerken aan een Europees alternatief voor de Amerikaanse hyperscalers. Een concreet resultaat hiervan is de European Cloud Campus, die Leaseweb in Almere bouwt.

Des Tombe ziet daarin een bredere rol voor hen weggelegd. “We hebben met al die jaren op de teller ook een beetje de rol om de hype te objectiveren en de weg te wijzen.” Maar hij benadrukt ook pragmatisme. “We moeten niet in praatgroepen terechtkomen, maar daadwerkelijk iets neerzetten waar onze klanten wat aan hebben.”

Die nuchterheid past bij een infrastructuurspeler die de transitie meemaakte van hosting naar virtualisatie, van cloud naar hyperscalers – en nu ziet hoe soevereiniteit en AI het speelveld opnieuw vormgeven. Digitale onafhankelijkheid is urgent. Over organisaties die nu nog vertrouwen op één platform is Des Tombe duidelijk: de infrastructuur van morgen moet per definitie hybride zijn.

leaseweb.com