Bouwbedrijf februari 2016

bouwbedrijf maandblad van en voor de aannemer | februari 2016

Lombardstraat 34-42, 1000 Brussel Afgiftekantoor Gent X – ₏6

>19

DOSSIER Woningbouw

De trends van de toekomst > 12

Sociale dumping Wees geen slachtoffer

> 32

Grondverzet Regelgeving samengevat

> 48

Ledenvoordelen Uw lidmaatschap rendeert!

Echte specialisten gebruiken biodegradeerbare ontkistingsolie.

Draag zorg voor het milieu, gebruik biologisch afbreekbare ontkistingsolie “Biologisch afbreekbare smeermiddelen� zijn producten die door hun samenstelling makkelijker door microorganismen in het milieu worden afgebroken. U kunt ze best gebruiken in toepassingen van verloren smering en in toepassingen met een verhoogd risico voor het milieu. Ontkistingsolie kan bij gebruik in het milieu terechtkomen en zo schade veroorzaken aan fauna en flora. Met biologisch afbreekbare ontkistingsolie kunt u de schade beperken en draagt u extra zorg voor het milieu.

Een boodschap van www.valorlub.be

Valorlub is een initiatief van het bedrijfsleven met de steun van de drie regionale overheden.

EDITO BOUWBELANGEN

Een BouwForum opgedragen aan vakkennis

O

nze sector is één van de belangrijkste steunpilaren van de Belgische economie. Hij houdt de blik resoluut gericht op de toekomst, ook in deze moeilijke tijden. Nog steeds bieden we mooie carrièrekansen aan geëngageerd jongeren.

De rijkdom van ambachtelijk werk, het genoegen om een beroep vol vakkennis uit te oefenen volgens de regels van de kunst, het blijft onbekend voor het merendeel van de jongeren, of ze nu op de schoolbanken zitten, werk zoeken of al een baan hebben.

Even weinig weten ze van de innovatie en de opmerkelijke technologische evolutie die talrijke bouwberoepen in de ban houden en die bouwtechnieken en werkmethoden transformeren.

Ook in de bouw van morgen is er plaats voor jonge ondernemers, vaklui en werknemers

Het BouwForum is een van de momenten waarop we onze bouwberoepen zullen etaleren en tot hun recht laten komen. Een ander moment is onze Open Wervendag in mei. Maar daarbij willen we het niet laten. In heel 2016 is ons doel het opzetten en coördineren van een verzameling initiatieven die de bouwberoepen promoten.

Samen met onze lokale confederaties en met de beroepsfederaties willen we profiteren van de talrijke evenementen en professionele bijeenkomsten die ieder jaar georganiseerd worden, vooral op lokaal vlak, om onze bouwvakken tot hun recht te laten komen en om jonge talenten warm te maken voor de bouw.

SECTOR & BEROEPEN

Gezien deze situatie heeft de Confederatie besloten om de bouwberoepen centraal te stellen op het komende BouwForum. Het vindt plaats op de openingsdag van Batibouw op 25 februari 2016. We belichten dan alle aantrekkelijke facetten van onze bouwvakken, en tonen dat er ook in de bouw van morgen plaats is voor jonge ondernemers, jonge vaklui en jonge werknemers.

DOSSIER

Maar bouwberoepen worden niet altijd naar waarde geschat. Eén reden is dat ze vooral bij de jongeren niet bekend genoeg zijn. Zij zien er slecht enkele facetten van. Niet zelden zijn deze achterhaald, soms zijn ze zelfs fout. De realiteit komt niet overeen met het beeld dat jongeren hebben.

Daarnaast dringen we aan op een nieuw debat over de optimalisatie van de werkgelegenheid en over de beroepsopleiding voor jongeren in onze sector. Dat debat moet niet alleen op het gewestelijke niveau maar ook tijdens het sectorale sociale overleg plaatsvinden.

Colette Golinvaux Voorzitter Confederatie Bouw bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

3

PROJECTEN & BEDRIJVEN

Wat we willen bereiken, is van levensbelang voor de bouw. Laten we er samen aan werken!

IN DIT NUMMER

bouwbedrijf maandblad van en voor de aannemer | februari 2016

Lombardstraat 34-42, 1000 Brussel Afgiftekantoor Gent X – €6

>19

DOSSIER Woningbouw

Sociale dumping Wees geen slachtoffer

> 32

Grondverzet Regelgeving samengevat

Contacten Bouwbedrijf is het maandblad van de vzw Confederatie Bouw, Lombardstraat 34-42, 1000 Brussel Verantwoordelijke uitgever: Filip Coveliers, Lombardstraat 34-42, 1000 Brussel Afgiftekantoor: Gent X Redactie: fax 02 545 59 02 Peter Graller – tel. 02 545 57 30 peter.graller@confederatiebouw.be Franstalige uitgave: Construction Druk: Drukkerij Geers Volgens concept van: Roularta Realisatie: EQUINOX Graphic Design Copyright coverfoto: ©Etib Concrete House Reacties - vragen: communicatie@confederatiebouw.be

De trends van de toekomst > 12

BOUWBELANGEN

> 48

Ledenvoordelen Uw lidmaatschap rendeert!

Met de medewerking van: • de studiediensten van de Confederatie Bouw Secretariaat: Sonia Massart, tel.02 545 56 34 - fax 02 545 59 09 sonia.massart@confederatiebouw.be • Vlaamse Confederatie Bouw Secretariaat: Johan Walewijns, tel. 02 545 57 49 - fax 02 545 59 07 johan.walewijns@confederatiebouw.be • Confederatie Bouw Brussel-Hoofdstad Secretariaat: Morgane Cendoya, tel. 02 545 58 29 - fax 02 545 59 06 morgane.cendoya@confederatiebouw.be • Confédération Construction Wallonne Secretariaat: Catherine Houtart tel. 02 545 56 68 - fax 02 545 59 05 catherine.houtart@confederatiebouw.be Abonnementen: Claude Bernaerts, tel. 02 545 56 88 - fax 02 545 59 00 claude.bernaerts@confederatiebouw.be Reclame: Kristel Dekempeneer, tel. 02 545 56 99 - fax 02 545 59 08, kristel.dekempeneer@confederatiebouw.be of kde@confederatiebouw.be.

Prijs jaarabonnement Leden van de Confederatie Bouw: begrepen in het lidgeld Niet-leden: € 137,80 (BTW en portkosten inbegrepen) Buitenland: € 300 (BTW en portkosten inbegrepen)

12 Sociale dumping

Je hebt er als aannemer soms mee te maken zonder dat je beseft. Hoe kun je sociale dumping vermijden? Dit artikel legt uit welke regelgeving gerespecteerd moet worden en gaat dieper in op de verschillende vormen van sociale fraude.

INLEIDING 03 Edito Colette Golinvaux: “Onze bouwberoepen staan centraal op het komende BouwForum.”

11 Regionaal standpunt Jef Lembrechts over de nieuwe wegen die de VCB wil bewandelen in 2016.

PRIKBORD 08 Batibouw Nieuwe initiatieven van de Confederatie.

Lid van de Unie van de Uitgevers van de Periodieke Pers De vzw Confederatie Bouw wil met deze publicatie gepaste, betrouwbare, volledige en exacte informatie brengen. Ze kan echter niet aansprakelijk worden gesteld indien ze hierin tekortschiet. Alle elementen van deze publicatie zijn beschermd door het auteursrecht van de vzw Confederatie Bouw. Overname van artikelen, geheel of gedeeltelijk, is slechts toegelaten mits voorafgaande toestemming en uitdrukkelijke vermelding van de bron.

Vanaf nu wordt Bouwbedrijf gedrukt op papier geproduceerd met hout uit duurzaam beheerde bossen. De duurzaamheid wordt gegarandeerd door de internationale organisatie Forest Stewardship Council (FSC), die niet alleen het bos controleert maar de hele handelsketen tot aan de drukker.

4

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

BOUWBELANGEN 12 Sociale dumping Wees waakzaam.

14 Tariefregeling Externe preventiediensten gaan anders werken.

16 Verzoeningscommissie Geschillen met consumenten regelen.

32

PROJECTEN & BEDRIJVEN

44

De woontrends van de toekomst

Grondverzet

Astro in Sint-Joost

De woningbouwers in de Confederatie vertelden ons wat hun klanten willen en hoe ze daarop inspelen. Het is overigens een goed idee om nu te bouwen: de voorwaarden zijn gunstig en de economie lijkt weer aan te trekken.

Drie gewesten, drie grondverzetregelingen.

Vervelend in een klein land als België. In samenwerking met Grondbank vzw hebben we op een rijtje gezet wat moet, wat mag en wat niet mag. Het vermijden van vervuiling staat voorop.

Een van de grootste passiefrenovaties in Europa nadert zijn voltooiing in Sint-Noost-ten-Node (Brussel). De Astro-toren uit de jaren 1970 wordt er grondig onder handen genomen door twee leden van de Confederatie.

17 Elektrische wagen

32 Grondverzet

50 Wedstrijd voor de leden

Interessante premie voor sommige

De drie gewesten doorgelicht.

Met een zeer aangename hoofdprijs.

35 Seine-Schelde

Wienerberger: internationale

aannemers.

opleiding voor jong talent – Aluminium muurafdekplaten van Claerhout – Test je

Waarom u dit dossier moet lezen.

38 Winter Trainingday 20 Vooruitzichten

40 WTCB Energie besparen in gebouwen is een

22 Grote enquête

We wonen steeds zuiniger maar ook

MARKANT 54 Cijfer van de maand Hoeveel bouwbedrijven zijn er?

uitdaging, maar biedt ook kansen.

54 Aannemer schrijft boek over leiderschap

De woningbouwers aan het woord.

26 Zuinig

bouwkennis

Lokale kamer leidt op.

Goed moment voor bouwlustige consumenten.

53 Bouwmarkt

Enorm waterbouwproject zoekt

PROJECTEN & BEDRIJVEN 44 Passiefrenovatie

- Drone-wetgeving blijft uit

Het kan, zelfs voor een kantoorgebouw.

PROJECTEN & BEDRIJVEN

steeds kleiner.

46 Opleiding op maat SECTOR & BEROEPEN 29 Groener bouwen

Heijmans Bouw en de lokale kamers slaan de handen in elkaar.

VCB werkt aan kenniscentrum.

48 Ledenvoordelen 30 Bouwteams

SECTOR & BEROEPEN

zelfstandigen.

DOSSIER 19 Inleiding

DOSSIER

19

SECTOR & BEROEPEN

BOUWBELANGEN

DOSSIER

Profiteer ervan!

Seminarie legt voordelen en pijnpunten bloot. bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

5

PRIKBORD Nieuwe Triple T- sessies op 2 en 4 februari 2016

Aanwezigen registreren met Track & Trace en tijdsregistratie Hoe kun je de verplichte aanwezigheidsregistratie op grote bouwplaatsen uitvoeren en automatiseren met systemen voor Track & Trace en tijdsregistratie? Twee grote leveranciers laten het zien tijdens twee praktijkdemonstraties.

De demonstraties hebben plaats - op 2 februari op de terreinen van CeDuBo, Marktplein 7, 3550 Heusden Zolder; - op 4 februari in de Confederatie Bouw Waasland, Kleine Laan 29, 9100 Sint-Niklaas.

18.00 u.: Algemene inleiding.

18.15 u.: Praktische voorstelling door de twee leveranciers van Track & Trace.

19.30 u.: Nabeschouwing en slot.

20.15 u.: Netwerkmoment.

INFO

Opgelet: de deelname is kosteloos maar inschrijven is verplicht. U kunt u inschrijven op www.triple-t.be.

Informatiesessie op 3 en 10 maart 2016

Haal een hoger rendement met 2D en 3D machinesturing Met 2D en 3D machinesturing kan een aannemer zijn efficiëntie en rendement verhogen. Twee informatiesessies met praktijkgetuigenissen en machines op het terrein laten zien hoe.

Twee dagen De informatiesessies vinden plaats op 3 en 10 maart op de VDAB in Herentals van 12.30 tot 17.00 u. Topcon, Sitech, BIA Group en Leica Geosystems verlenen hun medewerking. Er wordt live gewerkt op een virtuele bouwplaats.

3 maart is gewijd aan meten, plannen en de voorbereiding met machines. De demonstraties tonen het meten en uitzetten; het graven; rioleringswerken inclusief halfautomatische kraan; en de voorbereiding van de grondkoffer met een bulldozer.

10 maart is gewijd aan afwerkingsmachines, fleet management en projectopvolging. De demonstraties tonen nivellering met de grader; verdichting met de slimme wals; afwerking met een half-automatische kraan; en de afwerking met een asfalteermachine.

INFO

Inschrijven kan op www.vcb.be. Beide dagen eindigen met een netwerkmoment.

Workshop op 23 maart bij de abdij van Vlierbeek

Scanning van gebouwen en erfgoed Scantechnieken verdienen een vaste plaats in de bouwsector, en in het bijzonder in de erfgoedsector. Je kunt er erfgoed mee beschrijven en plannen en opstanden maken van gebouwen met onregelmatige vormen. Maar het is tegelijk een techniek die het restaureren van erfgoed aanzienlijk vergemakkelijkt.

Een workshop op 23 maart illustreert dit. Hij past 3D laserscanning toe op de abdij van Vlierbeek in Leuven.

- 15.15 - 16.00 u.: Scanning van gebouwen, door Tom Vansteelandt en Levi Smismans (Vansteelandt).

De workshop vindt plaats in het nieuw abtskwartier, abdij Vlierbeek, Vlierbeeklaan15, 3010 Leuven (Kessel-Lo).

INFO

- 13.00 – 13.45 u.: Ontvangst met broodjes.

- 13.45 – 14.30 u.: Duurzaam databeheer, door Wim Lowet (Centrum Vlaamse Architectuurarchieven - CVAa) en Henk Vanstappen (Datable).

- 14.30 - 15.15 u.: Scanning van erfgoedobjecten, door Stijn Paridaens (3dee).

6

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

Inschrijven kan op www.vcb.be. Deze workshop krijgt de steun van het Centrum Vlaamse Architectuurarchieven. Op de workshop komen zowel gebouwen als kleiner erfgoed aan bod. Hij geeft daarnaast aandacht aan duurzaam dataopslag en –beheer en juridische aspecten.

BOUWFORUM

Oog voor talentvol vakmanschap 25/02 - AUDITORIUM 2000 - HEIZEL/BRUSSEL

ONLINE INSCHRIJVEN IS VERPLICHT VIA WWW.BOUWFORUM.BE GRATIS BEZOEK BATIBOUW VOOR DE DEELNEMERS

powered by confederatie bouw

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

7

PRIKBORD Batibouw 2016

Experts en consumenten ontmoeten elkaar Van 25 februari tot 6 maart vindt in Brussel Expo op de Heizel Batibouw weer plaats, de grootste bouwbeurs van het land.

Een niet te missen evenement voor iedereen die van ver of dichtbij betrokken is bij onze sector, van aannemer tot kandidaat-bouwer. De beurs is dit jaar opgezet rond de relatie tussen expert en klant.

Deze zevenenvijftigste editie van Batibouw slaat nieuwe wegen in. Het nieuwe managementteam veranderde van strategie en symbool daarvan zijn de twee thema’s: “Laat u goed omringen van A tot Z”, en “Ervaar Batibouw met uw vijf zintuigen”.

Omringd van A tot Z Het gaat om meer dan een oppervlakkige verandering. Het eerste thema is niet alleen bijzonder representatief voor de situatie in de bouw, maar ook voor de rol van Batibouw. De klant van vandaag is niet meer de klant van gisteren. Zoals de woningbouwers opmerken verderop in dit nummer (blz. 22) is een kandidaat-bouwer tegenwoordig zeer goed geïnformeerd. Dat bevestigt ook Pierre Hermant (CEO van beursorganisator FISA).

Pierre Hermant: “Je vindt bijvoorbeeld alle mogelijk types van keukens op het internet. Dat vraagt een andere benadering dan in het verleden. Batibouw wil complementair zijn aan al die informatiebronnen. En daarom plaatsen we de professio-

nals van de deelsectoren en de bouwberoepen in de spotlights.

Klanten kennen de verschillende domeinen in de bouw tegenwoordig veel beter, en daarom verwachten ze meer dan ooit zeer gericht advies.”

De “van A tot Z” in de slogan slaat op de talrijke aspecten waarmee een kandidaat-bouwer te maken krijgt. En dat mag je ruim zien: Batibouw wil een plaats zijn waar al deze aspecten van de bouw aanwezig zijn. Bezoekers vinden dus niet alleen informatie over aannemers, toestellen en producten, maar ook over premies, subsidies, banken enzovoort.

Bijzondere aandacht gaat daarbij naar drie beroepen: de architecten, de advocaten en de vastgoedspecialisten. Architecten kunnen Batibouw bijvoorbeeld bezoeken in avant-première op 26 februari van 08.00 tot 10.00 u. En voor de vastgoedsector is er dit jaar een vastgoeddorp opgezet. n Info: www.batibouw.be. De bouwbeurs opent de deuren in Brussels Expo van 25 februari tot 6 maart. De eerste twee beursdagen mogen alleen bouwprofessionals binnen. De normale openingsuren zijn van 10.00 tot 18.30 u. Maar op vrijdag 26 februari is er een nocturne voor de professionals tot 21.00 u. Voor de consumenten zijn er nocturnes op 1 en 3 maart tot 22.00 u.

Uw beroepsvereniging is er ook!

Op 25 februari, de eerste dag van Batibouw, vindt ook dit jaar weer het BouwForum van de Confederatie plaats. In 2016 is het thema “Oog voor talentvol vakmanschap”.

Daarmee willen we de verschillende bouwvakken centraal plaatsen en het goede imago geven dat ze verdienen. Voor leden van de Confederatie is de deelname aan het BouwForum gratis. Later op de dag krijgen ze gratis toegang tot Batibouw. Maar inschrijven is verplicht. Dat laatste kunt u doen op www.bouwforum.be. Daar vindt u ook meer informatie.

Welkom op onze stand Maak van de gelegenheid gebruik en breng een bezoek aan de stand van de Confederatie. U vindt hem in het Informatiepaleis (voorheen de Patio). U zult er warm ontvangen worden, en vlakbij vindt u ook de stands van het WTCB en Construction Quality.

Triple T De Vlaamse Confederatie Bouw organiseert op de beurs het afsluitende evenement van het project Triple T, in samen-

8

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

werking met Bouwunie en het WTCB. Het vindt plaats op 26 februari van 13.00 tot 15.00 u. in hall 5. Voor informatie en inschrijving, zie www.triple-t.be.

Gunstige toegangskaarten Ieder lid van de Confederatie kan zijn gratis toegangsticket voor de beurs aanvragen. U kunt dit zowel voor de professionele als voor de consumentendagen gebruiken. Leden die bijkomende kaarten nodig hebben, bijvoorbeeld voor hun personeel, kunnen deze aanvragen aan een gunstig tarief.

Dat heeft de Confederatie van Batibouw bekomen. U moet deze bijkomende kaarten bestellen bij uw lokale confederatie.

INFO

Het adres van de uw lokale confederatie vindt u op www.confederatiebouw.be.

BOUWBELANGEN

PRIKBORD

Buildyourhome.be We lanceren een nieuw bouwplatform Met genoegen kunnen we u meedelen dat we tijdens Batibouw een nieuw bouwplatform zullen lanceren. Onthoud nu al de naam: Build Your Home. Centraal in dit platform staat een nieuwe internetsite. Hij vervangt www.ikzoekeenvakman.be.

De zoekfunctie is gebaseerd op een gegevensbank met daarin de meer dan 14 000 leden van de Confederatie. Een consument zal meteen bevestigd zien dat onze leden geen sociale en fiscale schulden hebben. Hij kan ook op een eenvoudige

De lancering van dit nieuwe bouwplatform wordt begeleid met een even nieuw magazine dat eveneens Build Your Home heet.

Het bevat inspirerende voorbeelden van bouw-, verbouwingsen renovatieprojecten. Korte, vlotte kaderteksten geven uitleg en geven aan waar op buildyourhome.be meer informatie te vinden valt.

DOSSIER

Met het platform willen we de consument permanent op de hoogte houden van wat er reilt en zeilt in de bouwwereld.

Maar het belangrijkste doel is om consumenten bij te staan.

We willen iedereen die geïnteresseerd in de bouw de weg wijzen naar kenners, naar vaklui, naar specialisten, kortom: naar de leden van de Confederatie. Niemand anders kan geïnteresseerden beter helpen. Bezoekers van de nieuwe website zullen dus gemakkelijk een aannemer kunnen vinden, niet alleen per vakdomein maar ook per regio enzovoort.

manier een prijsopgave aanvragen. Verder vindt hij er alles wat hij moet weten over wetten, regelgeving en technische aspecten.

INFO

Binnenkort staat ook een Facebookpagina online die het contact tussen aannemers en consumenten verder vergemakkelijkt.

© Arch. GroupO - foto A. Nullens

Beton beschikt ontegensprekelijk over talrijke troeven waardoor het heel natuurlijk past in de logica van duurzaam bouwen: goede akoestische isolatie, optimale thermische inertie, het is recycleerbaar, rot niet, is brandbestendig, stevig, het vergt weinig onderhoud, is economisch…

SECTOR & BEROEPEN

BETON, in het hart van duurzaam bouwen

Onder alle omstandigheden en over zijn hele levenscyclus zorgt beton voor een gezonde en veilige omgeving.

Beton bouwt de toekomst !

partner van

infobeton.be

Urbaine 210x140 fr/nl 2016.indd 1

09/12/15 15:52

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

9

PROJECTEN & BEDRIJVEN

Vorstlaan, 68 | 1170 Brussel | Tel. 02 645 52 11 Fax 02 640 06 70 | info@febelcem.be | www.febelcem.be

ZONDAG 22 MEI 2016

☞

Doe mee en schrijf nu in!

.OPENWERVENDAG.BE

WWW

Een initiatief van

10

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

REGIONAAL STANDPUNT BOUWBELANGEN

Een innovatief en creatief 2016 Het ziet er niet naar uit dat Europa in 2016 hoge groeicijfers zal neerzetten. Het herstel is nog altijd fragiel, en de overheidsfinanciën staan nog steeds onder druk. Om verder te kunnen groeien zullen de bouwbedrijven innovatief en creatief moeten zijn.

Voorts gaan we onze leden in de komende jaren begeleiden bij de organisatie van bouwteams en bij de toepassing van BIM (Building Information Modeling), ondiepe geothermie en groen in de bouw, onder meer voor bermen, parken en groendaken. We gaan hen ondersteunen bij het onderhoud van gebouwen op de lange termijn, met zowel aandacht voor installaties als voor afwerking en bouwschil.

DOSSIER

Met onze beroepsorganisatie willen wij eveneens nieuwe wegen inslaan. Wij blijven voluit pleiten voor meer nieuwbouw om de 220 000 gezinnen te huisvesten die er in de komende 15 jaar in Vlaanderen bijkomen. Maar tegelijk willen wij de noden op de renovatiemarkt duidelijker in kaart brengen. Eind vorig jaar is de VCB daartoe gestart met een werkgroep. Wij zoeken nog naar aannemers die daaraan willen deelnemen.

Met het project Bouwfin heeft de VCB in de voorbije twee jaar aan ongeveer 400 bedrijven financieel en strategisch advies gegeven. In het project Brics bracht de VCB gedurende vier jaar ieder jaar ongeveer 180 bedrijven samen om onder begeleiding van een peter ervaringen uit te wisselen en zo van elkaar te leren. De VCB gaat proberen beide projecten in de komende jaren verder te zetten in samenwerking met de lokale bouwconfederaties. Conform de wens van de Vlaamse overheid zal nog meer dan voorheen de klemtoon liggen op groei en innovatie.

Tenslotte nog dit: wat baten innovatie en creativiteit als bouwbedrijven geconfronteerd worden met oneerlijke concurrentie vanuit het buitenland? Wij vragen dan ook aan de Vlaamse overheid om samen met de sector de strijd tegen de sociale dumping aan te gaan en zich niet enkel te laten leiden door de laagste prijzen.

SECTOR & BEROEPEN

De VCB wil in 2016 nieuwe wegen inslaan

Wij hopen dat in 2016 de overheden zelf ook meer ruimte geven aan creativiteit. Innovatieve ideeën van aannemers en ontwikkelaars struikelen nog te vaak over ruimtelijke regeldrift. Heel wat projecten van groot maatschappelijk belang geraken verstrikt in juridische procedures. Bovendien heeft het Rekenhof recent aangegeven dat nogal wat projecten van de Vlaamse overheid op het vlak van innovatief aanbesteden nauwelijks van de grond zijn gekomen in de voorbije jaren.

Ik hoop dat u in 2016 de ruimte krijgt om in uw bedrijf uw ideeën waar te maken en dat u daarnaast in uw persoonlijke leven geluk en voorspoed vindt, en wens u daartoe ook een goede gezondheid.

PROJECTEN & BEDRIJVEN

Jef Lembrechts Voorzitter Vlaamse Confederatie Bouw bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

11

Fraude met detachering

Bent u onbewust betrokken bij sociale dumping? (II) Iedere Belgische opdrachtgever, of hij nu bouwheer of aannemer is, mag bouwwerken toevertrouwen aan een onderneming gevestigd in een ander Europees land. Dat is een gevolg van de vrijheid van dienstverlening op de Europese markt. Maar als dat gebeurt, moeten alle betrokken partijen de toepasselijke regels respecteren. In dit artikel bekijken we de praktische aspecten van de regelgeving: lonen, sociale bijdragen, aangiftes enzovoort. Bovendien geven we tips om illegale detachering en sociale dumping te herkennen. Want vergis u niet: ook als u volledig te goeder trouw bent, kunt u betrokken zijn bij detacheringsfraude.

D

it is deel twee van een artikelenreeks over sociale dumping. Deel één stond in het vorige nummer van Bouwbedrijf. Het legde uit wat legale detachering is en waarom Europa wil dat deze toegestaan is. Legale detachering is duidelijk gereguleerd, maar de regels worden vaak niet nageleefd.

LONEN De buitenlandse onderneming moet aan de gedetacheerde arbeiders de lonen betalen van de Belgische cao van de bouwsector (paritair comité 124). Ze moet ook een geheel van arbeidsvoorwaarden naleven, onder meer op het vlak van de arbeidsduur en de jaarlijkse vakantie. Bovendien is ze onderworpen aan alle reglementering op het vlak van welzijn en veiligheid. Deze aspecten (maar niet alleen deze) behoren tot zgn. harde kern van verplichtingen waaraan buitenlandse ondernemingen niet kunnen ontsnappen.

SOCIALE ZEKERHEID Bij detachering moet de buitenlandse onderneming de sociale bijdragen in het thuisland betalen, volgens de regels die daar gelden.

Maar let op: de bijdragen die in het land van oorsprong betaald moeten worden tijdens

Het buitenlandse statuut van zelfstandige kan gemakkelijk misbruikt worden de detacheringsperiode in België, moeten berekend worden aan de hand van het loon dat in België betaald wordt.

LIMOSA EN A1 De buitenlandse onderneming is verplicht een elektronische LIMOSA-aangifte te doen vóór de gedetacheerde werknemers hier beginnen te werken (hetzelfde geldt trouwens voor zelfstandigen). De werkgever moet aan ieder van zijn werknemers een kopie van het ontvangstbewijs van LIMOSA overhandigen. Deze moeten dit kunnen voorleggen aan de Belgische opdrachtgever vóór de uitvoering van de werken.

Kunnen zij dit niet, dan moet de opdrachtgever dit aan de bevoegde autoriteiten melden.

De gedetacheerde werknemers moeten bovendien hun A1-formulier kunnen voorleggen. Dit formulier bevestigt dat ze aangesloten zijn bij de sociale zekerheid van hun land van oorsprong.

Een factuur van € 30 per uur? Oppassen!

Factureert een buitenlandse onderneming minder dan € 30 per uur? Dan bestaat er een risico op sociale fraude. Voor Poolse ondernemingen ligt het alarmsignaal wat lager, op € 26. Dat heeft te maken met de lagere Poolse sociale bijdragen, en ook met het feit dat daar een loonplafond wordt gehanteerd voor de berekening van deze bijdragen.

Deze bedragen zijn gebaseerd op de loonkosten inclusief de bijdragen, waarbij een lage bijkomende kost van 15 % geteld is voor de algemene kosten en de winstmarge.

12

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

AANWEZIGHEIDSREGISTRATIE Ook de verplichtingen inzake werkmelding en aanwezigheidsregistratie zijn van toepassing op buitenlandse ondernemingen en hun gedetacheerde werknemers.

Bovendien moeten deze werknemers op de bouwplaats over een visueel identificatiemiddel beschikken (in de praktijk is dat de Construbadge).

UITZENDKRACHTEN Belgische bouwbedrijven moeten aan uitzendkrachten van een buitenlands uitzendkantoor hetzelfde loon betalen als aan hun vaste werknemers met dezelfde kwalificatie. Ze moet daarnaast dezelfde arbeidsvoorwaarden toepassen als op hun vaste personeel. De sociale bijdragen worden betaald door het buitenlands uitzendkantoor in het land van herkomst.

Maar opnieuw wordt het loon dat de uitzendkrachten hier krijgen, gebruikt om de bijdrage te berekenen.

Boven op deze fundamentele voorwaarden komen nog de detacheringsformaliteiten en de formaliteiten die te maken hebben met het plaatsen van arbeidskrachten in een bouwbedrijf.

TYPES VAN FRAUDE We beginnen met de eenvoudige fraude.

Daarvan is sprake als er een (onder)aannemingsovereenkomst is, maar hierachter de terbeschikkingstelling van personeel schuilt. Als de lonen en de sociale bijdragen correct betaald worden, gaat het strikt genomen niet om sociale dumping. De

Er is alleen sprake van legale detachering als er een aannemingsovereenkomst gesloten is. Zulke overeenkomst legt precieze eisen op. Als de zogezegde aannemingsovereenkomst een dekmantel is voor terbeschikkingstelling, voldoet ze niet aan de eisen van een legale detachering.

is in het thuisland, dan kan de Belgische inspectie hem niet zomaar tot werknemer herkwalificeren. Ook niet als de inspecteurs vaststelden dat hij volgens onze regels functioneert als werknemer.

Een buitenlander die het statuut van zelfstandige misbruikt, kan een heleboel zaken aan zijn laars lappen: minimumloon, arbeidsorganisatie, arbeidsduur …

Internationale maffia-achtige netwerken gebruiken deze truc vaak.

Een bouwuitzendkantoor moét erkend zijn door een van de drie gewesten

U BENT MISSCHIEN AANSPRAKELIJK Er bestaan stelsels van hoofdelijke aansprakelijkheid, niet alleen voor sociale en fiscale schulden, maar ook voor de betaling van het Belgische minimumloon aan gedetacheerde werknemers. Een opdrachtgever die in zee gaat met een buitenlandse firma controleert dus best of deze in orde is. Dat geldt voor een Belgische algemene aannemer, maar ook voor de bouwheer en voor de onderaannemers.

fraude situeert zich op het niveau van de terbeschikkingstelling van arbeidskrachten. Tenzij er sprake is van uitzendarbeid, is zulke terbeschikkingstelling een vorm van misbruik van de detachering.

Bij deze eenvoudige fraude is de buitenlandse firma die zogezegd in onderaanneming werkt doorgaans geen bouwbedrijf.

De detachering valt goedkoper uit, maar ze is dus niet legaal. Meer daarover in het vorige nummer van Bouwbedrijf.

KOPPELBAZEN Soms gebeurt de terbeschikkingstelling van werknemers door internationale, haast maffia-achtige netwerken. Dat gaat gepaard met zware socialezekerheidsfraude en niet zelden ook met mensenhandel.

Sociale bijdragen moeten berekend worden op het loon dat hier betaald wordt FRAUDE MET ZELFSTANDIGEN Een schijnzelfstandige is zogezegd een zelfstandige, maar werkt in de praktijk als werknemer op een bouwplaats. Dit type van fraude komt steeds terug in de bouwsector. De strijd hiertegen wordt niet vereenvoudigd door de Europese wetgeving.

Deze eist dat de lidstaten van de EU het statuut respecteren dat iemand heeft in het thuisland. Als iemand met een document bevestigt dat hij een zelfstandige

de PDOK. Idem voor fiscale en loonschulden. Daarnaast moet hij nagaan of de buitenlandse onderneming alle detacheringsformaliteiten goed heeft vervuld.

Vóór hij een overeenkomst sluit, analyseert de opdrachtgever beter ook de prijzen van een buitenlandse firma om er de reële loonkosten uit af te leiden. Zoals al opgemerkt kun je uit zulke analyse vaak afleiden of er een risico op fraude bestaat. n

Hoe reageert de Confederatie?

De Confederatie stelt alles in het werk om de concurrentie op de Belgische bouwmarkt weer eerlijk te maken. Ze trekt op twee manieren ten strijde tegen sociale dumping en unfaire concurrentie. Ze werkt actief mee aan het opstellen van een coherent geheel van maatregelen en gerichte acties tegen dumping en fraude.

Daarnaast doet ze alle mogelijk inspanningen om van de regering een verlaging van de loonlasten in bouwbedrijven met € 6 per uur te verkrijgen. Ze heeft voorstellen uitgewerkt om deze verlaging te financieren.

PROJECTEN & BEDRIJVEN

FRAUDE MET UITZENDARBEID Uitzendkantoren moeten in ons land

De opdrachtgever moet ook nagaan of de buitenlandse firma sociale schulden heeft, inclusief schulden aan het zegelstelsel van

SECTOR & BEROEPEN

SOCIALE DUMPING De fraude overschrijdt een drempel als er niet alleen terbeschikkingstelling is maar ook gezondigd wordt tegen de regels op het vlak van de lonen, de sociale bijdragen enzovoort. Deze vorm van fraude kan trouwens ook voorkomen als er een echte aannemingsovereenkomst is, zonder terbeschikkingstelling. De buitenlandse onderaannemer die hier bouwwerken uitvoert, vervult dan zijn sociale verplichtingen niet: hij betaalt de Belgische minimumlonen niet, of hij betaalt de sociale bijdragen in het land van oorsprong niet correct enzovoort. Al te lage kosten per uur zijn een krachtig alarmsignaal voor deze vorm van fraude.

erkend zijn als bouwuitzendkantoor, anders mogen ze geen arbeidskrachten ter beschikking stellen. Het volstaat dus niet dat ze in het land van herkomst erkend zijn. Een frauduleus buitenlands uitzendkantoor houdt zich niet aan onze regelgeving op uitzendarbeid. Doorgaans hanteert het prijzen die alleen door sociale fraude mogelijk zijn.

DOSSIER

Uitzendkantoren vormen een uitzondering op deze regel. Buitenlandse uitzendkantoren mogen personeel ter beschikking stellen op Belgische bouwplaatsen. Maar ook zij zijn onderworpen aan strikte regulering. Hoe het precies zit, kunt u lezen in het vorige nummer van Bouwbedrijf.

BOUWBELANGEN

Personeel ter beschikking stellen mag niet!

INFO www.confederatiebouw.be. In het ledengedeelte de Gids van A tot Z kiezen en dan de U van Uitzendarbeid. U kunt dan klikken op de lijst van uitzendbureaus erkend door het Vlaams en Brussels gewest. Zie ook www.werk.be en www.brussel.irisnet.be.

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

13

Welzijn op het werk

Nieuwe tariefregeling externe preventiediensten Werkgevers moeten een forfaitaire minimumbijdrage betalen aan een externe preventiedienst.

In ruil daarvoor levert deze bepaalde minimumprestaties. Vanaf 1 januari 2016 treedt een nieuwe tariefregeling in voege.

I

edere aannemer die personeel in dienst heeft, is verplicht om jaarlijks aan een externe preventiedienst een forfaitaire minimumbijdrage te betalen. Hij moet dat doen vanaf de eerste werknemer. Het bedrag dat een werkgever betaalt, hangt af van de tariefgroep waartoe hij behoort. Deze hangt af van zijn hoofdactiviteit. Voor werkgevers in de bouw bedraagt dit minimum € 112 per werknemer en per jaar vanaf 1 januari 2016. Voor micro-ondernemingen daalt het tarief naar € 95.

ANDERE BEREKENING Je zult dezelfde minimumbijdrage moeten betalen voor alle werknemers, zonder onderscheid tussen arbeiders en bedienden. Tot nu toe varieerde de verplichte bijdrage al naargelang de werknemer wel of niet onderworpen was aan een gezondheidstoezicht. Maar het beleid gaat er tegenwoordig van uit dat een goed welzijnsbeleid meer is dan alleen gezondheidstoezicht. Men mag ook de andere welzijnsdomeinen niet verwaarlozen, zoals

neming? Dat is een werkgever die maximaal vijf werknemers in dienst heeft op 30 november van het voorafgaande jaar.

Eventuele wijzigingen in het personeelsbestand in het lopende jaar spelen geen rol.

Een bouwbedrijf dat op 30 november 2015

Dezelfde minimumbijdrage voor arbeiders en bedienden vier werknemers had, geniet het voordelige tarief, zelfs als het bijkomende aanwervingen doet in 2016. Het tarief dekt het gezondheidstoezicht en alle andere wettelijke verplicht prestaties van de externe preventiedienst.

INBEGREPEN PRESTATIES Welke prestaties zijn inbegrepen in de forfaitaire minimumbijdrage? Dat hangt af

Forfaitaire minimumbijdrage in de bouw: € 95 per werknemer voor microondernemingen, € 112 voor de andere bedrijven arbeidsveiligheid, psychosociale aspecten, ergonomie en arbeidshygiëne. De nieuwe aanpak wil bijvoorbeeld meer middelen vrijmaken voor het voorkomen van stress, burn-out en rugklachten die verband houden met het werk. Dit sluit aan op het streven naar werkbaar werk, dus naar langere en meer werkbare loopbanen.

MICRO-ONDERNEMINGEN Zoals al aangegeven is het tarief voordeliger voor micro-ondernemingen. Zij krijgen een korting van 15 % op het volle tarief van € 112. Maar wat telt als micro-onder-

14

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

van de groep waartoe het bedrijf behoort.

De definitie van deze groepen vindt u in

het kadertje. Het overgrote deel van de bouwbedrijven heeft minder dan vijftig werknemers en valt dus in groep C of D. Als een aannemer in groep C of D géén geschoolde preventieadviseur (niveau 1 of 2) in dienst heeft, zijn volgende prestaties inbegrepen: - actief meewerken aan opstarten, uitvoeren en updaten van de risicoanalyse; - voorstellen van preventiemaatregelen op basis van risicoanalyse; - gezondheidstoezicht. Hierbij horen voorafgaande en periodieke gezondheidsbeoordelingen door de externe dienst; spontane raadplegingen; onderzoeken bij werkhervatting; voortgezet gezondheidstoezicht; onderzoeken moederschapsbescherming.

De externe dienst krijgt een inzagerecht in het gezondheidsdossier. Ook inbegrepen zijn - een risicoanalyse van het beeldschermwerk; - het bijwonen van de vergaderingen van het comité voor preventie en bescherming op het werk (of van de syndicale delegatie); - het verlenen van bijstand als er een ernstig arbeidsongeval is gebeurd. De preventie-adviseur staat daarvoor maximaal vijf uur ter beschikking; - opdrachten die te maken hebben met de psychosociale aspecten, bijvoorbeeld vragen tot informele of formele psychosociale interventie. Dit tot op het moment dat de identiteit van de verzoe-

Tot welke groep behoort uw bedrijf?

Méér dan 200 werknemers:

groep A

50 tot 200 werknemers:

groep B

20 tot 49 werknemers:

groep C

Minder dan 20 werknemers:

groep D

WAT KRIJG U IN RUIL? – De prestaties inbegrepen in de forfaitaire minimumbijdrage hangen af van de groep waartoe een bedrijf behoort.

BOUWBELANGEN

ker meegedeeld wordt aan de werkgever; - het bezoek aan en het onderzoek van arbeidsplaatsen.

Bovendien krijgt de werkgever binnen de vijf jaar na de aansluiting een gemotiveerd advies over zijn preventiebeleid. Hij kan ook een online inventaris raadplegen van de prestaties geleverd door de externe preventiedienst.

PREVENTIE-EENHEDEN Het voorgaande geldt voor ondernemingen zonder geschoolde preventie-adviseur (niveau 1 of 2). Maar werkgevers met vijftig of meer werknemers (groep A en B) zijn verplicht om deze in dienst te hebben.

Werkgevers in de groepen C en D hebben de keuze.

Als vuistregel kun je gebruiken dat het aantal PE gelijk is aan driekwart van het aantal

GEZONDHEIDSTOEZICHT – Het blijft behoren bij de taken van de externe preventiedienst. Maar de nieuwe aanpak legt de nadruk ook op arbeidsveiligheid, ergonomie, arbeidshygiëne en psychosociale aspecten zoals stress en burn-out.

cieze verdeling staat in de tabel. Alleen de werkelijke tijdsbesteding telt! De externe dienst kan geen forfaitair aantal preventieeenheden voorstellen voor een bepaalde

Discipline

Preventieadviseur-arbeidsgeneesheer

PRESTATIESTAAT De werkgevers hebben afgedwongen dat er vanaf 2016 een online prestatiestaat komt. Zo hebben ze een beter inzicht in de besteding van hun bijdragen. De Confederatie adviseert om dit instrument regel-

Aantal PE per gepresteerd uur 1 1,25

Preventieadviseur ergonomie

1

Preventieadviseur arbeidshygiëne

1

Preventieadviseur psychosociale aspecten

1

Assistent-preventieadviseur (niveau 2)

0,75

Verpleegkundige die arbeidsgeneesheer bijstaat

0,75

De externe dienst is verplicht om voor elke aangesloten werkgever op elektronische wijze een inventaris bij te houden van alle uitgevoerde prestaties. De werkgever kan deze op elk moment online raadplegen. Hij bevat - de datum en de duur van de prestatie; - de naam preventieadviseur en zijn deskundigheid; - een beschrijving van de prestatie eventueel aangevuld met een link naar de betreffende reglementaire bepaling; - een verwijzing naar het kwaliteitshandboek; - de adviezen en besluiten; - naargelang het geval de eisen opgelegd door de specifieke methodes die werden gebruikt; - het aantal PE, zodat men het resterende saldo kan berekenen.

NIET UITGEVOERDE PRESTATIES De werkgever hoeft de forfaitaire minimumbijdrage niet te betalen als de externe dienst de verplichte prestaties niet heeft uitgevoerd en kennelijk in gebreke blijft om dat alsnog te doen. Hij moet de externe dienst dan schriftelijk in gebreke stellen. n

INFO marc.junius@confederatiebouw.be

PREVENTIE-EENHEDEN – Hoeveel PE gaan op aan één uur dienstverlening door de externe preventiedienst?

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

15

PROJECTEN & BEDRIJVEN

Preventieadviseur arbeidsveiligheid

prestatie, bijvoorbeeld 2 PE voor het bijwonen van het comité, 1 PE voor gezondheidstoezicht enzovoort. En aan een half uur dienstverlening door een preventieadviseur ergonomie gaat een halve PE op (zie opnieuw de tabel).

matig te raadplegen en de evolutie nauwgezet op te volgen.

SECTOR & BEROEPEN

Vanaf dit jaar krijgen aannemers een beter beeld van wat er met hun geld gebeurt werknemers. Om exact te zijn: één PE is € 150 waard. Een onderneming met zestig werknemers betaalt € 112 x 60 = € 6 720 forfaitaire bijdrage. Delen door € 150 geeft dan 44,8 PE. Merk op dat je PE kunt overdragen naar het volgende jaar.

Een preventie-eenheid is een soort all-in tarief voor een prestatie door de externe preventiedienst. Maar niet alle prestaties zijn evenveel PE waard. Een uur dienstverlening door een arbeidsgeneesheer kost 1,25 PE, een uur door een assistentpreventieadviseur slechts 0,75 PE. De pre-

DOSSIER

Als er een geschoolde preventie-adviseur is in de onderneming worden de prestaties inbegrepen in de forfaitaire minimumbijdrage anders bepaald. Zij worden omgerekend naar preventie-eenheden (PE). Een PE wordt bij voorrang besteed aan het gezondheidstoezicht en de psychosocialeaspecten.

Als enige gekwalificeerd

Verzoeningscommissie Bouw gaat door met haar werk

foto’s © WTCB

Wie een technisch bouwgeschil heeft met een consument kan dat nog altijd buiten de rechtszaal regelen in de Verzoeningscommissie Bouw. De Confederatie vertegenwoordigt daarin de aannemers. De Verzoeningscommissie heeft zich aan de nieuwe regelgeving aangepast en is de enige entiteit die bouwgeschillen op die manier mag oplossen. Het kan consumenten, architecten en aannemers veel tijd en geld besparen.

PROBLEMEN – Ze zijn lang niet altijd de schuld van de aannemer. In de Verzoeningscommissie Bouw zoeken aannemers, architecten en consumenten samen een oplossing buiten de gerechtszaal.

E

ven bestond er twijfel of de Verzoeningscommissie kon blijven functioneren. In 2013 verscheen er immers een Europese richtlijn over buitengerechtelijke regeling van consumentengeschillen. Deze werd in ons recht omgezet door de wet van 4 april 2014 en een uitvoeringsbesluit van 16 februari 2015.

Alleen “gekwalificeerde entiteiten” zullen de facto nog geschillen buitengerechtelijk regelen. Ze moeten onafhankelijk, onpartijdig, transparant en bekwaam functioneren.

Daarom moeten ze aan strikte voorwaarden voldoen. Zo moeten de consumenten evenveel vertegenwoordigers hebben als de beroepssector. Op dat punt stelde zich een probleem. In de oude Verzoeningscommissie Bouw hadden de consumenten, de aannemers en de architecten alle drie één vertegenwoordiger. Volgens de nieuwe regeling was dit een onevenwichtige situatie in het nadeel van de consument: twee vertegenwoordigers uit de bouwsector tegen één van de consument.

EVENWICHT In de Verzoeningscommissie Bouw nieuwe stijl hebben de aannemers en de architecten elk nog altijd één vertegenwoordiger.

Maar Test-Aankoop, dat de consument vertegenwoordigt, heeft er twee. Daardoor vol-

16

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

Bij geschillen moeten aannemers hun klanten meedelen dat er een procedure voor buitengerechtelijke verzoening bestaat doet de commissie aan de onpartijdigheidsvereiste. Maar de statuten eisen dat elke beslissing genomen moet worden met een twee derde meerderheid in elke groep vertegenwoordigers. Als de Confederatie zich

in de commissie verzet tegen een beslissing, is er geen twee derde meerderheid in de groep van de bouwsector. De FOD Economie, die beslist of een entiteit gekwalificeerd is, zag geen graten in deze regeling.

Succes sinds 2002 De Verzoeningscommissie Bouw bestaat sinds 2002 en is een succes. Ze behandelde meer dan 700 dossiers en in vier op de vijf gevallen gingen de betrokkenen akkoord met het verzoeningsvoorstel.

Dat wordt opgesteld door de aangestelde deskundige. En zelfs als het niet tot een verzoening komt, blijft de Verzoeningscommissie nuttig. De deskundige stelt dan namelijk een technisch verslag op dat zowel voor de rechter als voor de betrokkenen bindend is.

De oprichting van de Verzoeningscommissie bouw was een initiatief van de Confederatie Bouw, de consumentenorganisatie Test-Aankoop, de Koninklijke Federatie van de Architectenverenigingen (FAB) en van de Nationale Centrale voor Hout-en Bouwvakondernemingen.

basisbedrag van € 200 voor de consument gehandhaafd bleef. Het wordt jaarlijks geïndexeerd. De andere betrokkenen betalen overigens hetzelfde. De Verzoeningscommissie gaat ook verder met de ontwik-

Termijn voor een verzoeningsvoorstel: 90 dagen. Maar met adequate motivatie kan deze tot 180 dagen verlengd worden

TOEGANKELIJK De nieuwe regeling eist ook dat een verzoeningsprocedure voldoende toegankelijk is voor de consument, wat onder meer inhoudt dat ze niet te duur is. De FOD Economie accepteerde dat het huidige

keling van haar website. Het indienen van een klacht en het uitwisselen van documenten zal volledig elektronisch kunnen verlopen.

TOT HET EINDE! In principe geeft de nieuwe regelgeving de consument het recht om zich eenzijdig terug te trekken uit de procedure. Maar het model van bevoegdheidsbeding van de Verzoeningscommissie bepaalt dat alle partijen die de procedure aanvaarden, zich er niet meer aan kunnen onttrekken.

Opnieuw zag de FOD Economie hierin geen

NIET VERGETEN! Een onderneming heeft in haar relatie met consumenten een aantal verplichtingen.

Ze moet aan de consument de contactgegevens van de dienst na verkoop meedelen. Ze moet alles in het werk stellen om een minnelijke oplossing te bereiken rechtstreeks tussen haar en de consument. En ze moet de consument in voorkomend geval meedelen dat er een procedure bestaat om geschillen buitengerechtelijk te regelen. Dat kan door dit in de algemene voorwaarden te vermelden, maar ook door na het ontstaan van het geschil een bevoegdheidsbeding te ondertekenen.

De onderneming mag dan het volgen van deze procedure niet weigeren. n

INFO

DOSSIER

de wet staat de mogelijkheid om deze te verlengen tot 180 dagen als dit gemotiveerd wordt. Zulke motivering is mogelijk bij complexe technische geschillen, aangezien deze inderdaad een langere termijn voor het deskundigenonderzoek nodig hebben.

graten. Dat men dit recht aan de consument zou geven, valt trouwens moeilijk te begrijpen. De onpartijdigheid van de Verzoeningscommissie is gegarandeerd door haar kwalificering, en bovendien krijgt de aannemer dit recht niét.

BOUWBELANGEN

SNEL Vroeger leverde de commissie een verzoeningsvoorstel af binnen een periode van maximaal zes maanden. Nu is er een maximumtermijn van 90 dagen. Maar in

baudouin.vanlierde@confederatiebouw.be

Premie voor elektrische wagens

W

aarom interessant voor zelfstandigen? Omdat de premie er alleen is voor natuurlijke personen, en dus niet voor bedrijfswagens of leasingwagens. De grootte van de premie hangt af van de cataloguswaarde inclusief btw (zie tabel).

Dit jaar bedraagt de maximumpremie € 5000.

Het voertuig moet volledig elektrisch aangedreven worden of een aandrijving hebben met brandstofcellen op waterstof.

Hybride wagens krijgen deze premie dus

Premie in euro

< 31 000

5000

31 000 ≤ cataloguswaarde < 41 000

4500

41 000 ≤ cataloguswaarde < 61 000

3000

≥ 61 000

2500

niet. De wagen moet ingeschreven worden in het Vlaams gewest en de eigenaar moet hem minstens drie jaar behouden.

BEWIJZEN LEVEREN De koper moet het voertuig ten laatste één maand na de bestelling registreren op www.energiesparen.be, de website van het Vlaams Energieagentschap. De koper moet ook de eerste ingebruikname bewijzen. Dat bewijs moet hij leveren binnen het jaar na de bestelling en ten laatste drie maanden na de ingebruikname. Pas als het Vlaams Energieagentschap over alle

vereiste stukken beschikt, wordt de premie uitbetaald.

NU OF NOOIT? De Vlaamse regering heeft dit jaar € 5 miljoen uitgetrokken voor de premie.

Als dit budget op dreigt te geraken, kan de minister de premie verlagen. Vanaf 2017 komt zulke verlaging er hoe dan ook. Het maximum zakt dan naar € 4000. In 2018 en 2019 daalt het opnieuw, elke keer met € 1000. Vanaf 2020 is er geen premie meer.

Info: www.energiesparen.be.

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

17

PROJECTEN & BEDRIJVEN

VOORWAARDEN Het moet gaan om een nieuw voertuig besteld vanaf 1 januari 2016. Het voertuig in kwestie moet een personenwagen zijn of een lichte bestelwagen in categorie N1.

Deze hebben een maximaal toegelaten massa van 3,5 ton. Je kunt de premie één keer aanvragen, niet meer.

Cataloguswaarde inclusief btw in euro

SECTOR & BEROEPEN

Je kunt sinds 1 januari in Vlaanderen een premie krijgen voor een nieuwe elektrische wagen.

Hij kan oplopen tot € 5000 en kan interessant zijn voor zelfstandige aannemers die niet in een vennootschapsvorm werken.

Uw bedrijfsvoertuigen verzekeren?

PUBLIREPORTAGE

Uw wagenpark verzekeren – of het nu uit één of meerdere voertuigen bestaat – kan een vervelende en dure zaak zijn. En toch is een basisverzekering broodnodig en verplicht.

Federale Verzekering stelt graag haar oplossingen voor de beste bescherming van uw voertuigen en verplaatsingen. Ontdek het in dit artikel! En ze geeft nu ook een mooie korting op uw Omnium!

Geniet nu van een korting tussen 25% en 30% op uw Omnium!1 De verplichte verzekering Burgerlijke Aansprakelijkheid (B.A.) Auto Deze verzekering is wettelijk verplicht en een modelovereenkomst wordt opgelegd door de wetgever. Dit wil zeggen dat de basis bij elke verzekeraar dezelfde is. Dus het is van belang dat u de voordelige premie combineert met de extra waarborgen die opgenomen worden in het verzekeringscontract. Wat zorgt ervoor dat de prijs-kwaliteitsverhouding bij Federale Verzekering ideaal is?

Als u een ongeval hebt met uw voertuig, waarbij u in fout bent, genieten uw inzittenden, de bestuurder en inzittenden van het andere voertuig (of fietsers, voetgangers, …) bescherming en ook de eigenaar van een goed dat beschadigd werd zal kunnen genieten van een schadeloosstelling.

En zowel de lichamelijke als materiële schade (voertuigen en hun inhoud, maar eveneens schade aan gebouwen, straatmeubilair, wegeninfrastructuur, …) wordt verzekerd door de Burgerlijke Aansprakelijkheid Auto.

Maar onze B.A. Auto biedt u ook meer!

- U bent een voorbeeldige chauffeur? Uw bonus-malus zakt tot niveau -2* (personenwagens), waardoor u van een drievoudige bescherming geniet! Van zodra het niveau -2* bereikt is, zullen de twee eerste ongevallen geen invloed hebben op het bedrag van de premie. En zelfs het derde ongeval in fout zal niet leiden tot een premieverhoging, op voorwaarde dat dit niet binnen de 4jaar na het 2de ongeval gebeurt!

- Bij een ongeval, geniet u dag en nacht van onze bijstand.

18

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

De Omniumverzekering

Rechtsbijstand

Om de materiële schade – die aanzienlijk kan zijn na een ongeval – aan uw voertuig te verzekeren, neemt u best ook een Omniumverzekering, en zeker bij nieuwe wagens. Ze verzekert schade aan uw voertuig die veroorzaakt wordt door een verkeersongeval (of u nu in fout bent of niet), een diefstal, een brand, vandalisme, natuurkrachten, … De ‘kleine omnium’ beperkt zich tot brand, glasbreuk, diefstal, botsing met dieren en schade door natuurkrachten.

Deze verzekering Rechtsbijstand is een optie bij de B.A. Auto. In het kader van onze rechtsbijstand betalen wij de expertisekosten, de erelonen van de advocaten en de procedurekosten, indien dit nodig zou blijken om een schadevergoeding te krijgen van een tegenpartij die zijn aansprakelijkheid betwist.

Wanneer een gerechtelijke procedure zich opdringt, mag u vrij uw advocaat kiezen. U kunt ook rekenen op juridische bijstand wanneer u strafrechtelijk vervolgd wordt voor een inbreuk op de wegcode.

Maar ook hier zijn er extra waarborgen voorzien, die uw wagenpark nog beter beschermen!

- U kiest op welke manier u vergoed wordt: op basis van de werkelijke waarde van het voertuig op het ogenblik van het ongeval of in functie van de aangenomen waarde.

Deze tweede optie is bijzonder voordelig: wij passen geen waardeverlies toe tijdens de eerste 12 maanden!

- Als u niet akkoord bent met het bedrag van de schadevergoeding, betalen wij u de kosten van een door u gekozen tegenexpert (maximum 150 €).

- Wij bieden ruime waarborgen: o De BTW en de Belasting op Inverkeerstelling worden gratis verzekerd. o Bij glasbreuk: onmiddellijke reparatie bij een erkende hersteller, zonder vrijstelling. o Uw antidiefstalsysteem wordt gratis verzekerd.

- U heeft recht op een vervangwagen (toerisme/zaken) gedurende de duur van de herstelling (maximum 30 dagen) door een erkende hersteller.

Redactie: Federale Verzekering

Uiteraard bestaan er voor beide polissen uitsluitingen, bv. een schadegeval door een zelfmoordpoging, het rijden zonder geldig rijbewijs, …

www.federale.be

Het restornoprincipe van Federale Verzekering Federale Verzekering heeft geen externe aandeelhouders. Omdat wij geen externe aandeelhouders hebben, kunnen wij onze winst delen2 met u. Dit kan alvast een serieuze besparing opleveren!

1 Ontdek de actievoorwaarden op

kortingomnium.federale.be 2 De restorno’s en winstdeelnames evolueren met de tijd in

functie van de resultaten van de onderneming en de economische conjunctuur. Ze zijn niet gewaarborgd in de toekomst en variëren voor elk product. De regels inzake de toekenning van de winstdeelnames of restorno’s zijn vastgesteld in de statuten van elkeen van de ondernemingen van de groep Federale Verzekering. De statuten kunnen worden geraadpleegd op www.federale.be.

Dossier Woningbouw

De trends van de toekomst

Hoe wonen we nu, en hoe zullen we in de toekomst wonen? Welke trends springen er uit, en welke trends behoren definitief tot het verleden? Hoe gaan onze aannemers daarmee om? In dit dossier Economische situatie Een goed moment om te bouwen

staat het resultaat van een enquête die Bouwbedrijf uitvoerde bij 20

de woningbouwers in de Confederatie. Ze stellen vast dat de klant tegenwoordig een aanpak op maat zoekt en héél goed weet wat hij wil. Positief is dat, het bevordert de kwaliteit. We wonen wel

Woningbouwers aan het woord Wat vragen hun klanten en hoe reageren ze daarop?

22

kleiner, maar tegelijkertijd is lifestyle belangrijker geworden. Groen in de omgeving wordt zeer op prijs gesteld. Zeer ver doorgedreven energiezuinigheid kan probleemloos gebouwd worden, maar wordt

Hoe leven we nu ?

Zuiniger en kleiner

26

nog relatief weinig gevraagd. Ook cohousing en collectiviteit kennen nog geen grote doorbraak, al beginnen ze de kop op te steken. Het palet van trends is rijk en gevarieerd – maar één ding is zeker: het is een goed moment voor bouwprojecten.

Economisch klimaat

Enkele positieve trends voor gezinnen met bouwplannen Elders in dit dossier stellen de woningbouwers dat er zelden een beter moment bestond voor een bouwproject. Zal de consument de gelegenheid aangrijpen? Dat hangt van talrijke factoren af. Louter economisch is het moment geschikt. Maar wetten en reglementen spelen ook mee. Enkele recente wijzigingen op dit gebied maken voorspellen nog moeilijker dan anders.

Louter economisch bekeken zijn 2016 en 2017 goede jaren voor onze landgenoten om te bouwen, te renoveren of te kopen.

De Belgische economie trekt weer aan. Ze doet dat in een lage versnelling, maar genoeg om een afname van de werkloosheid te voorspellen. De werkgelegenheid zal bovendien een extra stimulans krijgen van de taxshift, die nog niet verwerkt is in de gegevens die volgen. Het inkomen van gezinnen zal stijgen, zij het dan met een vertraging veroorzaakt door de indexsprong. Bovendien zijn de interesten op hypothecaire leningen historisch gezien nog altijd zéér laag, waardoor gezinnen meer kunnen lenen.

GROEI In 2014 bedroeg de economische groei in dit land 1,1 %. 2016 is een overgangsjaar op weg naar de 1,7 % die verwacht wordt in 2017. 2 % zullen we niet halen in die periode. We blijven dus onder het groeipotentieel dat de Belgische economie had voor het uitbreken van

Het beschikbare inkomen van gezinnen stijgt de crisis in 2008. In het recente verleden liet ons land betere cijfers optekenen dan het gemiddelde in de eurozone. Die tijd lijkt voorbij: sinds 2015 horen we bij de lidstaten die onder het gemiddelde blijven. Het valt af te wachten of de taxshift, die nog niet verwerkt is in deze vooruitzichten, ons weer boven het gemiddelde zal tillen.

De werkgelegenheid is sinds 2015 aan het stijgen. De verklaring ligt in de loonmatiging die vóór de zomer van 2015 opgelegd werd.

Wat de toekomst betreft: de werkloosheid zal in 2016 verder blijven dalen en het ziet er zelfs naar uit dat ze over enkele jaren weer even laag zal zijn als in de beste jaren van de voorbije twee decennia. Dat heeft ook te maken met het feit dat meer en meer gepensioneerden de arbeidsmarkt zullen verlaten.

Meer werkgelegenheid betekent dat het besteedbare inkomen van de gezinnen stijgt. Deze stijging was al merkbaar in 2015, onder meer door de lagere gezinsuitgaven. De inflatie was laag, net als de prijs van fossiele energiebronnen. Maar in 2016 zal het beschikbare inkomen minder toenemen. De inflatieverwachtingen zijn hoger, er is de loonmatiging en de indexsprong.

Maar de combinatie van lagere werkloosheid met hogere inkomens zal normaal gezien de huishoudens toch aanzetten om meer te investeren in nieuwbouw en renovaties. Zeker omdat de interesten op hypothecaire leningen laag zijn.

20

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

GEZONDE MARKT Verscheidene specialisten ter zake gaan er van uit dat de Belgische vastgoedmarkt gezond is. De prijzen hebben nauwelijks geleden onder financieel-economische crisis van 2008, en liggen nu zelfs merkbaar hoger dan toen. Maar de markt steunt tegenwoordig vooral op particuliere investeerders die een goed rendement zoeken voor hun beleggingen, en minder op de gezinnen zoals eerder het geval was.

Opgemerkt moet worden dat de prijzen van vastgoed in ons land blijven stijgen. In 2014 lagen ze 1,1 % hoger dan een jaar eerder voor de huizen en 0,8 % voor de appartementen. De meest recente cijfers waarover we beschikken als we dit schrijven, doen vermoeden dat deze stijgende trend bleef bestaan in de eerste drie maanden van 2015.

EN DE NIEUWE WONINGEN? In de jaren 2013 en 2014 werd de normale evolutie van de vastgoedmarkt sterk verstoord en dat had een rechtstreekse invloed op de context in 2015. De verstoring was zo krachtig dat het moeilijk is om een trend te distilleren. De oorsprong van de schommelingen ligt in Vlaanderen. Daar werd een opvallend hoog aantal bouwvergunningen aangevraagd in de periode vóór 1 januari 2014. Daarmee wilden kandidaat-bouwers vermijden dat hun project zou moeten voldoen aan nieuwe, strengere energieprestatie-eisen.

Men wilde de strengere normen voor zijn en deze anticipatiegolf had een grote omvang. In de eerste vier maanden van de 2014 werden maar liefst 60 % méér bouwvergunningen afgeleverd dan in dezelfde periode van het jaar daarvoor. Volgens de eerste schattingen heeft dat een negatief effect op de vergunningen die in 2015 afgeleverd hadden kunnen worden. Maar vooraf werd een snelle echo verwacht, een daling die het spiegelbeeld zou vormen van de scherpe stijging in 2014. Deze heeft zich niet voorgedaan. De reden is onduidelijk. We kunnen alleen besluiten dat er wellicht een daling van de vergunningsaanvragen is, van de orde van 20 %.

Fluctuaties van de aanvragen hebben normaal gezien gevolgen voor de bouwproductie. De talrijke vergunningsaanvragen hadden voor zover nu bekend een gunstig effect in 2015. Maar dit jaar wordt een daling van de productie met 10 % verwacht.

Hierbij moeten we opmerken dat er wellicht geen terugval komt in Wallonië. Daar zijn de vergunningsaanvragen stabiel gebleven.

Brussel is dan weer een geval apart. Daar heerst in zekere zin het toeval. Omdat de vastgoedmarkt er veel kleiner is, kunnen enkele projecten van een zekere omvang een groot effect hebben.

BOUWBELANGEN DOSSIER

Les entreprises de construction se focalisant sur une seule source d’énergie sont vulnérables

BOUWPRODUCTIE – Verwacht wordt dat ze in de woningbouw met 10 % zal dalen in 2016. De reden: veel gezinnen hebben bouwplannen versneld uitgevoerd in 2015.

VERANDERINGEN IN 2016 De eerste dag van een nieuw jaar is vaak het moment waarop wetten en reglementen veranderen, en dat gold ook voor 1 januari 2016. In Vlaanderen zijn de energieprestatie-eisen weer strenger geworden. Heeft dit geleid tot een nieuwe anticipatiegolf bij de vergunningsaanvragen? En hoe groot is deze? We kennen het antwoord nog niet, maar veel specialisten verwachten dat het anticipatie-effect deze keer kleiner zal zijn dan de vorige keer. De impact op de bouwkosten zal waarschijnlijk lager zijn.

RENOVATIE Wat betreft de renovaties ondervonden de jaren 2012 en 2013 de negatieve gevolgen van de afschaffing van een aantal fiscale voordelen voor energiebesparende ingrepen. In 2014 keerde de dynamiek terug, met een groei boven de 3 %. De beschikbare cijfers suggereren dat er in 2015 zelfs een sterkere groei was.

En 2016? Sinds dit jaar moet een woning tien jaar oud zijn vóór renovaties kunnen profiteren van het verlaagde btw-tarief van 6 %.

Vroeger was dat maar vijf jaar. Een deel van de renovatiesector zal door deze maatregel getroffen worden. Men verwacht zelfs een terugval van 50 % op de markt van de renovaties van woningen tussen de vijf en de tien jaar. Maar deze vormt gelukkig slechts een klein deel, ongeveer 3 %, van de totale renovatiemarkt. Gezien het dynamisme in de renovaties, mag men verwachten dat de wijziging de trend zal beïnvloeden, maar niet zal doen omslaan. ■

INFO jean-pierre.liebaert@confederatiebouw.be

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

21

PROJECTEN & BEDRIJVEN

Ook de steunregelingen voor de aankoop of de bouw van een woning zijn veranderd. Vlaanderen schroefde de woonbonus meteen fors terug toen deze bevoegdheid geregionaliseerd werd.

In Wallonië is de woonbonus intussen volledig afgeschaft en vervangen door de wooncheque (chèque habitat). Alle details daarvan zijn nog niet bekend als we dit schrijven maar hij zou meer dan de oude woonbonus gericht moeten zijn op lage en gemiddelde inkomens. Ook in Brussel zijn veranderingen aangekondigd, maar pas in 2017.

Het valt niet te verwachten dat de wijzigingen een anticipatie-effect zullen creëren bij de vastgoedontwikkelaars. Wel mogelijk is dat ze een afwachtende houding gaan aannemen.

SECTOR & BEROEPEN

Overigens werden ook in Brussel de energieprestatie-eisen strenger.

Maar die maatregel werd pas van kracht in 2015. Het is dus nog te vroeg om vast te stellen welk effect hij heeft op de Brusselse vastgoedmarkt. Wel kunnen we stellen dat het effect op de globale Belgische statistieken niet aanzienlijk zal zijn. Daarvoor is de Brusselse markt te klein.

De woningbouwers in de Confederatie

Het is nu het moment om te bouwen De woningbouw heeft in de voorbije tien jaar een spectaculaire evolutie doorgemaakt. Niet alleen onder druk van de energieprestatieregelgeving, maar ook omdat onze samenleving ingrijpende sociologische wijzingen doormaakt. De bevolking groeit, het aantal gezinnen neemt toe, de beschikbare bouwgrond wordt schaars, er is een voorzichtige terugkeer naar de stad aan de gang. Hoe gaan de woningbouwers in de Confederatie daarmee om? Wat kunnen ze hun klanten aanbieden? We legden hun de vraag voor en zij analyseerden voor Bouwbedrijf de trends. De belangrijkste conclusie: nu bouwen is een excellent idee.

Maar de eerste vraag is vanzelfsprekend: bouwen voor wie? In Vlaanderen valt het op dat de klanten ouder zijn dan vroeger. Toen was een gezin dat naar een woningbouwer stapte vaak nauwelijks afgestudeerd. Nu gaat het steeds vaker om mensen die al een zekere carrière opgebouwd hebben. Een gedeeltelijke verklaring is dat banken tegenwoordig een vrij hoge eigen inbreng vragen als je een hypothecaire lening wil aangaan. Dat verplicht mensen om langer te sparen vóór ze hun woondroom in werkelijkheid kunnen omzetten.

Maar daar staat tegenover dat verschillende Waalse woningbouwers deze trend veel minder of zelfs niet zien. Er spelen dus wellicht andere factoren mee, zoals het feit dat Wallonië een andere leeftijdspiramide heeft: de bevolking is er gemiddeld wat jonger. Anderzijds liggen de energieprestatie-eisen in Wallonië lager dan in Vlaanderen, wat een nieuwbouwwoning daar goedkoper maakt. Maar de conclusie is in ieder geval dat ook jongeren het nog aandurven, een nieuwbouwwoning.

“Een aanpak op maat – geen assemblage meer van standaardoplossingen!”

Cobelba MEN WEET WAT MEN WIL Waarover iedereen het eens is, is dat de klanten tegenwoordig véél beter geïnformeerd zijn. Ze hebben zich goed voorbereid en het internet grondig doorploegd. Ze weten tegenwoordig ook goed wat ze willen, zeker als ze wat ouder zijn.

Voor de woningbouwers is dit een positieve evolutie: ze zien mondige klanten graag komen. Niet alleen de klant zelf maar ook de bouwsector is ermee gebaat, want mondigheid stimuleert kwaliteit. Dat wil niet zeggen dat de klant dicteert en de woningbouwer uitvoert. Deze laatste moet meedenken. De mensen willen een mooie leefruimte, maar willen ook het advies van een expert. Informatieverstrekking blijft immers belangrijk, vooral als het gaat over de talrijke manieren om een energiezuinig huis te bouwen en over de subsidies die je daarvoor kunt krijgen. Mensen verwachten hun unieke huis. Maar tegelijk verwachten de mensen

22

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

ZELDEN GESCHIKTERE OMSTANDIGHEDEN VOOR NIEUWBOUW Nieuwbouw blijft interessant – is nu zelfs interessanter dan ooit volgens de woningbouwers. De klant krijgt een woning op eigen maat en wens. De rente staat zeer laag, wat lenen interessant maakt. Sparen brengt nauwelijks nog iets op en een nieuwe woning is een veilige belegging.

Bovendien liggen de gebruikskosten van nieuwe woningen zeer laag, onder meer door de energiezuinigheid. Op een langere termijn bekeken wint een nieuwe woning het altijd van een oude, gerenoveerde woning. Zelfs de – dure – bouwgrond vormt uiteindelijk slechts een klein deel van de totale kosten.

De woningbouwers pleiten dan ook voor financiële prikkels van de overheid om nieuwbouw te stimuleren. Iedereen zal er bij winnen: de inwoners, de samenleving die veel minder energie moet invoeren, de bouwsector die werkgelegenheid kan scheppen, en de overheid die kan rekenen op grote terugverdieneffecten!

dat je als aannemer de dingen die ze vragen of voorstellen vooraf al heel goed overdacht hebt. De oplossing: goed luisteren en samen creëren.

“Mondige klanten zien we graag komen: ze stimuleren de kwaliteit” Durabrik Met andere woorden: een aannemer moet niet alleen aandacht hebben voor het eigenlijke bouwproces maar ook voor alles wat daarmee te maken heeft. Ieder contactmoment moet tot een tevreden, zelfs opgetogen gevoel leiden. De woningbouwers in

BOUWBELANGEN

© Wienerberger

DOSSIER

GROEN EN COLLECTIEF – Vroeger heerste de eengezinswoning op een grote lap privégrond. Nu is er stijgende interesse voor meer collectieve woonvormen, met groen dat gedeeld wordt.

“We zullen in de toekomst ongetwijfeld in hogere densiteit wonen” Blavier

MEER MET MINDER De woningbouwers in onze enquête bevestigen het: huizen worden compacter. Dat heeft enerzijds te maken met de bouwprijs, maar vooral in Vlaanderen ook met de energieprestatieeisen. Een compact huis is gemakkelijker energiezuinig te maken.

Al zal een woningbouwer zijn klanten ook waarschuwen: willen ze een woning die zo compact is dat je meteen in de woonkamer binnenkomt?

Garages zijn een geval apart. Een must zijn ze niet meer, en ze worden tegenwoordig frequent vervangen door carports. In de praktijk komt het ook verrassend veel voor dat gezinnen ze gebruiken als opslagruimte, en niet als plaats om een wagen te parkeren. Maar dit kun je niet veralgemenen. Voor heel wat kandidaat-bouwers en –kopers blijft de eigen, afgesloten garage een troef.

Deels heeft dat laatste met omstandigheden te maken. Een nieuw huis op een perceel van duizend vierkante meter was vroeger een statussymbool. Voor sommige koppels is het nog altijd de droom waarmee ze van start gaan. Maar dit is tegenwoordig nauwelijks nog betaalbaar, en materiële zaken zijn ook niet waar het in het echte leven op aankomt. Een warme thuis is een thuis waar

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

23

PROJECTEN & BEDRIJVEN

Ook de percelen worden kleiner. Heeft dat te maken met de stijgende grondprijzen? Ongetwijfeld. Maar aan een kleinere tuin zijn voor hardwerkende tweeverdieners ook voordelen verbonden.

Daarnaast verliest de alleenstaande woning terrein ten opzichte van de koppelwoningen, rijhuizen en flats. Dat laatste is niet onlogisch gezien de gezinsverdunning, het fenomeen dat gezinnen kleiner worden.

LEVENSSTIJL Het compacter worden gaat gepaard met een optimalisatie van de ruimten. Sommige woningbouwers zien een spectaculaire groei van de platte daken, die meer bruikbare ruimte toestaan dan een klassiek schuin dak. Vroeger bestond een huis doorgaans uit duidelijk afgescheiden afzonderlijke lokalen. Nu willen de mensen veel meer dat de ruimten in elkaar overvloeien. Een aangename badkamer en een zeer gebruiksvriendelijke keuken zijn belangrijk.

De open keuken heeft zich stevig gevestigd en gaat niet meer weg, al is niet iedereen er fan van en komen ze meer voor in flats dan in eengezinswoningen. Licht en een goed ruimtegevoel zijn belangrijk, en de mensen nemen er dan bij dat ze minder opslagruimte hebben. Het komt steeds vaker voor dat de persoonlijke privacy van de inwoners aan belang verliest. Onze woningen zijn meer en meer een expressie van onze lifestyle en die levensstijl verandert nu eenmaal.

SECTOR & BEROEPEN

de Confederatie Bouw spelen op verschillende manieren in op de zelfbewuste klant. Vroeger hadden ze één interieuradviseur in dienst, nu een team van vier interieurarchitecten. Andere hebben gespecialiseerde klantenbegeleiders aangeworven. Ze plaatsen een empathische aanpak voorop en investeren in mensen en opleiding. De klant is koning: zijn eisenpakket staat voorop en aannemers werken op maat van de mensen.

© Meister RUIMTE – Veel meer dan vroeger vloeien ruimten in elkaar over.

verhalen worden geschreven, een oord van geborgenheid, welbehagen en rust. Lifestyle haalt het meestal van de baksteen.

“Onze klanten vinden hun lifestyle tegenwoordig belangrijker dan de baksteen” Bostoen Daarbij hoort ook levenslang wonen, met andere woorden: woningen die zich kunnen aanpassen als de bewoners ouder worden. Woningbouwers wijzen hun klanten erop dat een aantal relatief kleine ingrepen in het begin levenslang wonen mogelijk maken zonder – veel duurdere – ingrepen achteraf. Ook naar kangoeroe-woningen wordt wel eens gevraagd.

WONEN EN DELEN Specialisten die zich bezig houden met woontrends, voorspellen dat we in de toekomst collectiever zullen wonen en voorzieningen zullen gaan delen. Maar zover is het nog niet. De woningbouwers in de Confederatie stellen vast dat klanten zich ‘s avonds toch nog altijd graag terugtrekken in de intimiteit van hun gezin. De vraag is ook hoe de gemeenschappelijke voorzieningen beheerd zullen worden. Kortom: de delende wooneconomie is een sociologisch fenomeen dat een mentaliteitswijziging vraagt. Het zal eerder wachten zijn op 2050 dan op 2025. Maar verschillende deelnemers aan de enquête vermoeden dat de evolutie onafwendbaar is. Ze kan de sociale cohesie bevorderen en kosten besparen.

24

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

Jongeren staan er ook meer voor open. Wie geïnteresseerd is in cohousing en natuurbuurten, vindt bij de woningbouwers wat hij zoekt.

CREATIEF MET COLLECTIEF Intussen springen de woningbouwers in de Confederatie creatief om met collectiviteit. Het is zeker in een dichtbebouwde stedelijke omgeving vaak efficiënter om collectieve hernieuwbare-energieinstallaties te plaatsen. Ze stellen ook vast dat Belgen belang blijven hechten aan die collectieve voorziening die doorgaans “het groen” genoemd wordt. Steeds vaker neemt men genoegen met een kleiner tuintje als er in de directe omgeving genoeg gemeenschappelijke groene ruimte is. Woningbouwers spelen daarop in. Het is bijvoorbeeld een manier om het probleem op te lossen dat je bij rijwoningen geen directe verbinding hebt tussen tuin en straat. Een collectieve groene ruimte aan de achterzijde die wél toegankelijk is en op zijn beurt toegang geeft tot de tuinen is een mogelijke aanpak.

Wat ook meer voorkomt zijn kleine flatgebouwen op verkavelingen waar vroeger alleen eengezinswoningen gestaan zouden hebben. Opnieuw een voorbeeld van collectiviteit die de toegang tot een groene, aangename omgeving vergemakkelijkt.

ENERGIEPRESTATIES De woningbouwers in de Confederatie kunnen nu al de bijna energieneutrale woning bouwen die pas vanaf 2021 verplicht zal zijn.

Het halen van energieprestaties boven de nu geldende eisen is dus perfect mogelijk. Technieken zoals zonneboilers, fotovoltaïsche zonnepanelen, warmtepompen en balansventilatie met warmterecuperatie zijn intussen heel gewoon. Ook passiefwoningen behoren tot de mogelijkheid.

niet rechtstreeks met wonen te maken hebben. Als elektrische wagens doorbreken, zal de vraag naar huisbatterijen stijgen. In de praktijk kunnen consumenten op dit moment het elektriciteitsnet gebruiken als opslagplaats. Als de overheid dit financieel minder aantrekkelijk maakt, zal de prikkel om batterijen te plaatsen toenemen.

De groep van klanten die beter wil dan de geldende eisen is voorlopig beperkt, maar hij neemt wel toe. Dat geldt ook voor relatief kleine groep van klanten die nu al wil voldoen aan de strenge eisen van een bijna energieneutrale woning.

“We volgen technologieën voor energieopslag op de voet. Het is één van grootste uitdagingen in de komende jaren”

“De vraag naar bijna energieneutrale woningen is nog klein. Maar ze neemt toe en we kunnen ze aanbieden” Eribo

Een andere nieuwe technologie die onlangs de media haalde, is die van de batterijen die in huis geïnstalleerd worden. Vaak valt het moment dat zonnepanelen de meeste energie produceren niet samen met het moment dat deze nodig is. Batterijen kunnen dan dienen als tijdelijke opslag.

Zo leggen sommige gemeenten nog altijd een te lage densiteit per hectare op, ook al vragen de mensen daar niet om en hebben ze in de regio niet de koopkracht om grote lappen grond te betalen.

De consument zou profiteren van een grotere consistentie over de gemeentegrenzen heen op dit gebied. Maar het mag ook weer niet doorslaan in de andere richting. Er bestaan planologen die niet lijken te beseffen dat de mensen voldoende groen in de omgeving willen.

Vergunningen krijgen kan dramatisch lang duren, soms vijf tot zeven jaar voor een verkaveling. Stedenbouwkundige voorschriften zijn ook niet altijd meer afgestemd op de nieuwe realiteit, bijvoorbeeld die van het energiezuinige bouwen. In veel steden geldt een maximumhoogte van de kroonlijst en de nok.

Een minimumhoogte zou beter zijn. Dan kun je meer woongelegenheden op dezelfde grond bouwen. Bovendien worden de kosten voor infrastructuur en nutsleidingen dan verdeeld over een groter aantal gezinnen.

“Onze organisatie heeft de verouderde en onduidelijke stedenbouwkundige voorschriften bij de overheid aangekaart” Bouwbedrijf Ivo Frans

INFO De woningbouwers in de Confederatie hebben hun eigen organisatie. Dit artikel is gebaseerd op informatie die we kregen van de leden van de raad van bestuur.

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

25

PROJECTEN & BEDRIJVEN

Een consument die ze wil, vindt een woningbouwer in de Confederatie die ze kan plaatsen. Maar in het algemeen is de houding afwachtend. Sommige woningbouwers vinden deze technologie nog lang niet rijp, andere zijn er vast van overtuigd dat ze een stralende toekomst tegemoet gaat. Veel zal afhangen van de houding van de overheid en van een aantal maatschappelijke trends die

WAT LIGT IN DE WEG? De Confederatie Bouw steekt veel energie in politiek lobbywerk dat een bouwvriendelijke klimaat bevordert. De betaalbaarheid van nieuwbouw is één van de punten die daarbij voorop staan. Maar een ander aspect is de regelgeving. Deze maakt het nu helaas moeilijk om de vele duizenden woningen te bouwen waaraan ons land in de nabij toekomst behoefte heeft. Er zijn nog te veel elementen die de nodige woningbouw in de weg staan.

SECTOR & BEROEPEN

NIEUWE TECHNOLOGIE Een trend waarvan de doorbraak al jaren beloofd wordt, is de domotica, het automatiseren en met informatica stuurbaar maken van allerlei woonprocessen: verwarming, verlichting, beveiliging … Maar de woningbouwers in de Confederatie merken hiervan weinig of niets. De gemiddelde Belg loopt er niet warm voor. De uitzondering wordt gevormd door eerder kapitaalkrachtige klanten, want domotica kost geld. Toch komt automatisering de woning binnen, zij het dan op een minder opvallende manier en in heel concrete toepassingen. Zo zijn er intussen vraaggestuurde ventilatiesystemen.

Groep Huyzentruyt

DOSSIER

De woningbouwers in de Confederatie zijn overtuigd van het belang van energiezuinigheid. Op de langere termijn bekeken wordt de hogere begininvestering meer dan goed gemaakt door de veel lagere verbruikskosten. Maar uiteindelijk beslist het budget van de consument vanzelfsprekend. Hoe gaan ze daarmee om? Een mogelijkheid is bijvoorbeeld het plaatsen van inplugbare installaties, die later gemakkelijk aangevuld of vervangen kunnen worden door installaties die energie-efficiënter zijn. Woningbouwers geven ook ten stelligste het advies om meteen van in het begin een gebouwschil met een doorgedreven energetische kwaliteit op te trekken: dat is immers de basis, en de klant heeft er levenslang profijt van.

BOUWBELANGEN

Intussen blijft het een feit dat veel kandidaat-bouwers niet verder willen gaan dan de opgelegde eisen. In de periode vóór dat deze strenger worden, stijgen de aanvragen van bouwvergunningen steevast. Hogere energieprestaties vragen immers een grotere begininvestering.

Energieprestaties

Hoe zuinig zijn onze woningen?

Wat energieverbruik betreft, scoren vooral de recente nieuwbouwwoningen goed in Vlaanderen. Maar met bestaande woningen is het veel minder goed gesteld. En ook aan de huurmarkt moet dringend wat gebeuren. Opvallend is het relatief grote aantal Vlamingen dat niet op de hoogte is van de premies die je krijgt voor energiebesparende ingrepen. Hier ligt een nog een taak voor de aannemer!

Sinds het invoeren van de EPB-regelgeving halen nieuwe woningen in Vlaanderen steeds betere energieprestaties. In 2006 was de wettelijke eis E100. Maar woningen die toen gebouwd werden, hadden een gemiddeld E-peil van E86. In de daarop volgende jaren werden de eisen steeds strenger, maar steeds

woningen met verwarming op gas stond in acht op de tien gevallen een hoogrendementsketel (HR+) of een condensatieketel (HR Top Label). De geïnstalleerde stookolieketels scoren minder goed: een op de twee is nog altijd een gewone ketel.

Uit een enquête blijkt dat 58 % van de mensen tegelijk de drie volgende dingen hebben: een geheel of gedeeltelijk geïsoleerd dak, dubbel of hoogrendementsglas en een zuinige ketel. Maar leggen we de lat iets hoger, en kijken we naar de groep die overal hoogrendementsglas heeft, een volledig geïsoleerd dak én een zuinige ketel, dan krimpt het percentage naar 14 %.

Opvallend is dat de interesse voor energiebesparende investeringen vrij beperkt is. Slechts iets meer dan een derde heeft investeringsplannen in de komende vijf jaar. Een op de vijf heeft minstens twee investeringsplannen, en een op de tien minstens drie.

Bij dakisolatie en glas oordeelt ongeveer een kwart dat deze al voldoende aanwezig zijn. Maar ook “Geen tijd” of “Geen prioriteit” staan – met uitzondering van de verwarmingsketels – altijd in de top drie van redenen om niets te doen. Voor alle onderzochte ingrepen de belangrijkste reden “omdat ik de woning huur”.

“Geen interesse” komt daarentegen niet voor in de top drie van redenen, behalve dan bij de zonneboilers.

Een op de drie denkt aan een energiebesparende ingreep in de komende vijf jaar ZUINIG – Woningen hebben steeds minder energie nodig. Maar dat ligt vooral aan de regelgeving. Ons gedrag verandert weinig.

bleef het E-peil onder de eis. In 2013 – het laatste jaar waarover we volledige gegevens hebben als we dit schrijven – moest een woning E70 halen, maar bedroeg het gemiddelde E56.

Het aandeel van de nieuwbouw met hernieuwbare energie steeg spectaculair in dezelfde periode. In 2006 was het nog 6 %, in 2014 was dat opgelopen tot 63 %. Dit laatste cijfer is gebaseerd op de startverklaringen. Bovendien mogen we niet vergeten dat een aandeel hernieuwbare energie intussen verplicht is.

TOEGEPASTE TECHNIEKEN Vorig jaar hadden negen op de tien Vlaamse woningen dubbelglas of hoogrendementsglas in de ramen. Acht op de tien hadden gedeeltelijke of volledige dakisolatie (of zoldervloerisolatie). In

26

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

BESTAANDE WONINGEN Er werden in totaal al 940 000 energieprestatiecertificaten afgeleverd, 614 000 bij een verandering van eigenaar en 326 000 bij verhuur. Dat komt overeen met ongeveer 100 000 per jaar sinds de invoering van het EPC. De resultaten vielen te verwachten: hoe ouder de woning, hoe hoger het EPC. Woningen van vóór de tweede wereldoorlog hebben een EPC-kengetal van ongeveer 650. Voor woningen van na 2005 is dat gezakt naar 200. Appartementen van vóór de tweede wereldoorlog hebben een EPCkengetal dat ruwweg boven de 350 ligt. Gebouwd na 2005 wordt dat ruwweg 180.

PREMIES? Premies dienen om de energiezuinigheid te bevorderen. Het aantal toegekende premies groeide snel vanaf 2007 om een piek te bereiken in 2011 en 2012, toen meer dan 150 000 premies toegekend werden. Daarna was er een daling. Niet onlogisch, aangezien een aantal premies toen teruggeschroefd of afgeschaft werd.

2020 elke woning en elk appartement een dak met een minimum aan isolatie moet hebben. Vorig jaar wist slechts 57 % dat. Slechts iets minder dan de helft wist dat een eigenaar van een centrale verwarmingsketel om de vijf jaar een verwarmingsaudit moet laten uitvoeren. Opnieuw lijkt hier nog werk aan de winkel voor aannemers.

TE WEINIG BEKEND Met de kennis van de premies van de netbeheerders gaat het evenwel achteruit. Dat deze premies verstrekken wist in 2011 nog 72 % van een groep ondervraagden. In 2015 was dat aantal gedaald tot 53 %. Hier ligt ongetwijfeld nog een taak voor aannemers: zij vormen een belangrijke informatiebron voor consumenten. Slechts een derde van de appartementsbezitters was op de hoogte van de premies van de netbeheerders. Bij de open bebouwingen gaat dat naar twee derde; de resultaten voor rijwoningen en halfopen bebouwingen liggen daartussen.

Informatie geven over premies blijft een taak voor aannemers

In het algemeen is men minder goed dan verwacht op de hoogte.

Vlaanderen heeft een dakisolatienorm ingevoerd. Deze zegt dat in

DOSSIER

Ook aan de kennis van de verhuurders schort wat. Verhuurders hebben recht op een hogere premie voor de dakisolatie van hun huurwoning, maar slechts 29 % van hen wist dat in 2015. Hierbij moeten we wel opmerken dat het in de enquête slechts ging om een kleine groep deelnemers, wat het risico op statistische fluctuaties verhoogt.

GEDRAG WIJZIGEN IS MOEILIJK In 2011 zetten zeven op de tien van de bewoners de verwarming meestal of altijd lager in de eet- en zitkamer als er meer dan vier uur niemand thuis was. Merkwaardig genoeg is het energiebewustzijn een beetje kleiner geworden. In 2015 was dat aandeel nog twee op de drie. De thermostaat in de eet- en zitkamer staat overdag ergens tussen 20,5 en 21 °C als er iemand thuis is. ‘s Nachts is dat 15 à 16 °C. ■

BOUWBELANGEN

Het populairste zijn met lengten voorsprong de premies voor dakisolatie en het vervangen van glas in ramen. Maar opvallend is ook dat het relatieve aandeel van de muurisolatie in de voorbije jaren is toegenomen. Op basis van de gegevens van de eerste helft van 2015 kunnen we besluiten dat er in die periode ongeveer evenveel premies voor muurisolatie als voor glas aangevraagd werden.

Info: www.energiesparen.be, de website van het Vlaams Energieagentschap. Dit artikel is gebaseerd op informatie van het VEA.

WE WONEN STEEDS KLEINER

De gemiddelde bewoonbare oppervlakte van een Belgische woning bedroeg in 1999 nog 119 vierkante meter. Maar voor nieuwbouw was dat in 2014 gezakt tot 89 vierkante meter. De daling was het markantst in Vlaanderen, waar de nieuwbouw in die periode van 128 naar 89 vierkante meter ging, een daling met 30 %. Wallonië ging van 108 naar 93 vierkante meter, en het Brussels gewest van 80 naar 71 vierkante meter.

OORZAKEN Dat heeft verschillende oorzaken. De eerste is de opmars van de appartementen in de nieuwbouw. Doorgaans hebben deze een kleinere oppervlakte. In 1999 vormde ze nog 41 % van het totale aantal nieuwe woningen in ons land, in 2014 was dat 59 % geworden. Deze stijging is nagenoeg volledig voor rekening van Vlaanderen en Wallonië. In Brussel waren er al meer dan 90 % van de woningen appartementen en dus was er weinig ruimte voor een toename.

BEWOONBARE OPPERVLAKTE Tot nu toe hadden we het over de gemiddelde bewoonbare oppervlakte. In flatgebouwen horen daar de gemeenschappelijke gangen, de garages en dergelijke niet bij. Maar ook de totale oppervlakte van nieuwe woningen nam af in ons land, zij het dan minder sterk dan de bewoonbare oppervlakte. Tegelijk daalde het aandeel van de bewoonbare in de totale oppervlakte.

Waarom bouwen we kleiner? Twee oorzaken lijken het belangrijkst. Enerzijds is er de gezinsverdunning. Anderzijds zijn woningen duurder geworden, waardoor voor sommige mensen alleen een kleinere woning financieel nog haalbaar is.

Beide factoren doen de vraag naar grotere woningen afnemen.

Bijkomend element: kleinere huizen zijn gemakkelijker energiezuinig te maken.

PROJECTEN & BEDRIJVEN

De tweede oorzaak is dat nieuwe huizen en appartementen kleiner werden. De appartementen hadden in België in 1999 een gemiddelde bewoonbare oppervlakte van 81 vierkante meter. Voor nieuwbouw was dat in 2014 gezakt naar 67 vierkante meter. De daling is opnieuw het markantst in Vlaanderen. Maar ook in Brussel, waar de appartementen toch al kleiner waren dan in Vlaanderen, daalde de gemiddelde groot met 10 vierkante meter in die periode.

In nieuwe Belgische huizen ging de gemiddelde bewoonbare oppervlakte van 146 vierkante meter naar 121 vierkante meter. De grote verantwoordelijke is alweer Vlaanderen – van 158 naar 121 vierkante meter. De daling was veel kleiner in Wallonië, en in Brussel was er zelfs sprake van een stijging.

Maar gezien het kleine aandeel nieuwe huizen in het hoofdstedelijk gewest heeft dit nauwelijks invloed op het landelijke totaal.

SECTOR & BEROEPEN

In het begin van deze eeuw hadden Belgische woningen de grootste gemiddelde oppervlakte van heel Europa. Maar sindsdien is de gemiddelde grote van nieuwe woningen vooral in Vlaanderen beginnen te dalen.

INFO

jean-pierre.liebaert@confederatiebouw.be

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

27

Federale Verzekering, Stoofstraat 12, 1000 Brussel, www.federale.be. Coöperatieve Vennootschap voor Verzekering tegen Ongevallen, Brand, Burgerlijke Aansprakelijkheid en Diverse Risico’s CVBA. Financieel rekeningnummer BIC: BBRUBEBB IBAN: BE31 3100 0723 3155 – RPR Brussel BTW BE 0403.257.506.

Even met uw gedachten ergens anders?

Denk misschien eens aan een omnium van Federale Verzekering.

NU * 30% korting

Concentreer u op onze korting : 30% op de omnium voor uw (lichte) vrachtwagen of 25% op uw wagen ! Onderschrijf een Omniumverzekering voor 1 mei 2016* en u krijgt van ons dit mooie nieuwjaarscadeau !

Bereken uw premie : kortingomnium.federale.be www.federale.be bouwbedrijf - februari 2016 * Actievoorwaarden op kortingomnium.federale.be

28

www.confederatiebouw.be

De verzekeraar die zijn winst met u deelt.

Overleg- en kenniscentrum voor natuurvriendelijk bouwen

BOUWBELANGEN

In de maak

Er komt een Vlaams overleg- en kenniscentrum voor natuurtechnische milieubouw, en de Vlaamse Confederatie Bouw speelt daarin een sleutelrol. Het nieuwe centrum wordt opgericht omdat bouwen met aandacht voor groen, milieu en natuur voordelen voor iedereen heeft.

Het zal kennis over natuurversterkende materialen en bouwtechnieken verzamelen en ter beschikking stellen.

STIMULEREN EN STEUNEN Om deze effecten nog te versterken, gebruiken we best die technieken die de ontwikkeling van de natuur zoveel mogelijk stimuleren. Dat is in een notendop de filosofie achter natuurtechnische milieubouw (NTMB). Daar waar mogelijk worden liefst natuurlijke en of hernieuwbare materialen gebruikt. Als dat technisch niet mogelijk is, gebruik dan technieken die de ontwikkeling van de natuur zoveel mogelijk ondersteunen.

KENNIS IS NODIG Het Departement LNE (Leefmilieu, Natuur en Energie) heeft samen met verschillende betrokkenen onderzocht hoe deze

evolutie het best ondersteund kan worden, en welke innoverende technieken we daarvoor kunnen gebruiken. Om het vertrouwen in deze aanpak te verhogen werd beslist een kenniscentrum op te richten.

De VCB kreeg de opdracht dit platform uit te bouwen. De VCB krijgt daarbij de steun van Bouwunie en van ORI (de brancheorganisatie van de studie- en ingenieursbureaus).

dit zorgsysteem overnemen en samen met producenten en gebruikers verder uitbouwen. n

U KRIJGT INFORMATIE In de eerste fase zal het centrum kennis verzamelen en opbouwen over materialen en toepassingen van natuurversterkende technieken. Indien nodig zal bijkomend onderzoek georganiseerd worden. Het centrum zal deze kennis verspreiden op verschillende manieren: met nieuwsbrieven, op een digitaal platform, tijdens studiedagen ….Infosessies en bedrijfsbezoeken zullen geslaagde voorbeelden en toepassingen belichten.

VERTROUWEN Het is cruciaal dat een aannemer vertrouwen heeft in de materialen voor NTMB. Het departement LNE heeft daarom een NTMB Zorgsysteem in het leven geroepen. De Vlaamse Confederatie Bouw zal

NEW YORK – De High Line, een oude verhoogde spoorweglijn die werd omgetoverd tot een langgerekt stadspark. Een briljant voorbeeld van de manier waarop natuur en stad mekaar versterken.

INFO Nog vragen? Stel ze aan karl.fonteyne@confederatiebouw.be.

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

29

PROJECTEN & BEDRIJVEN

De Vlaamse Confederatie Bouw is zich bewust van het belang van groen in de stad. Het is een trend die algemeen gedragen wordt in de samenleving. De Vlaamse overheid is al jaren bezig met natuurtechnische milieubouw. Oorspronkelijk was dat vooral in de context van wegen- en waterbouw, maar intussen is daar de vergroening van ons stedelijke milieu bijgekomen.

Eenvoudig gezegd is natuurtechnische milieubouw (NTMB) een manier van bouwen die natuur bevordert en stimuleert.

Milieubouw creëert een situatie waarin de natuur zichzelf kan ontwikkelen, zowel het planten- als het dierenleven. De natuurtechniek is de verzameling middelen om dat doel te bereiken vormen. In feite heeft onze sector al heel wat ervaring met NTMB. Natuurtechnieken zijn al lang ingeburgerd in de wegen- en de waterbouw.

SECTOR & BEROEPEN

Verschillende wetenschappelijke studies hebben intussen aangetoond dat groen ons niet alleen gezonder maakt. Het bevordert ook de sociale contacten en lokt meer toeristen en investeerders naar onze steden. De waarde van onze huizen stijgt en de negatieve uitwassen van de klimaatsverandering worden afgezwakt.

WAT IS NATUURTECHNISCHE MILIEUBOUW?

DOSSIER

G

roen in onze omgeving is belangrijk. Wateroverlast, stadscentra die in de zomer veranderen in hitte-eilanden, fijn stof dat onze gezondheid bedreigt … al deze fenomenen worden erger zonder groen. Maar een gebrek aan groen veroorzaakt ook minder in het oog springende problemen voor planten en dieren. Het stelt de biodiversiteit, die zeer belangrijk voor is ons ecosysteem, sterk op de proef.

Innovatieve bouwprocessen

Bouwteams en publiek-private samenwerking De interesse voor bouwteams en publiek-private samenwerking blijft stijgen. Dat bleek op druk bijgewoond seminarie in Tour & Taxis. Het werd in november georganiseerd door VCB, NAV, ORI en Bouwunie in het kader van het IWT-project Werken in bouwteam - Een innovatief bouwproces. Aan bod kwamen PPS en sociale woningbouw, de verdeling van taken en aansprakelijkheid, en Alliance Contracting. Presentator Wim De Vilder (VRT) leidde het afsluitende panelgesprek in goede banen.

In Alliance Contracting gaan de partners niet op de gebruikelijke manier om met elkaar en met risico’s. Gelijkheid, vertrouwen, respect en openheid zijn de pijlers waarop het gedrag in de samenwerking steunt. Deze aanpak wordt onder meer in Australië courant toegepast. Hij bewijst zijn waarde vooral in dynamische projecten met veel onvoorspelbare parameters, zoals onvoorzienbare of complexe risico’s, moeilijke keuzes voor de opdrachtgever, een strakke timing en kansen en bedreigingen die alleen gezamenlijk te beheren zijn.

Annick Deswaef rondde haar bijdrage af met de opmerking dat duidelijk afspraken over de beoogde kostprijs en de mogelijk winstmarge noodzakelijk zijn. Alleen zo ontstaat een win-winsituatie.

KLEINE DESIGN & BUILD De tweede spreker was Koen Spitaels, architect en afdelingshoofd Projectrealisatie van de VMSW. Hij gaf een overzicht van het verleden, het heden en de mogelijke toekomst van publiek-private samenwerking in de sociale woningbouw. Een bekende formule is de constructieve benadering overheidsopdrachten (CBO). Daarin staan geïnteresseerde privépartners in voor het grondaanbod, het ontwerp, de vergunningen en de bouw.

30

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

Een recentere formule is de kleine Design & Build. Deze vloeit voort uit het Vlaamse decreet op het grond- en pandenbeleid.

Dat legde tot voor kort een sociale last op aan nieuwe projectontwikkelingen. Ontwikkelaars konden die last zelf invullen.

Ze konden de bouwterreinen ook doorverkopen aan een sociale huisvestingsmaatschappij of aan de VMSW. Maar de

ontwikkeling van die verspreide percelen bleek voor de VMSW een te grote werklast. Daarom werd deze kleine D&B in het leven geroepen. De VMSW stelt dan na een oproep één of twee bouwteams aan. Deze mogen op basis van een raamcontract drie jaar lang de restgronden ontwikkelen. Het bouwteam staat in voor het ontwerp, de vergunningen en de bouw.

© Studio Dann

A

lliance Contracting, in het Nederlands “alliantiecontracten”, kwam aan bod in de eerste presentatie, die gegeven werd door Annick Deswaef van het adviesbureau Consensa.

Alliance Contracting is andere vorm van aanbesteden door de overheid en van samenwerken tussen publieke en private partners. Het gaat om de contracten die vertrekken van een geïntegreerde samenwerking in een team op basis van een gezamenlijk akkoord over het project en over vastgelegde incentives.

WIM DE VILDER – Bouwteams roepen veel vragen op, maar de moderator hield het seminarie op de sporen.

GEÏNTERESSEERD IN BOUWTEAMS? DOE DAN MEE AAN ONS PROJECT! Bent u geïnteresseerd in bouwteams? Dan bent u hartelijk uitgenodigd om deel te nemen aan één van de ervaringswerkgroepen in het project Werken in bouwteam Een innovatief bouwproces. We zijn nog altijd op zoek naar aannemers.

De werkgroepen verwelkomen met open armen aannemers die nog niet in een bouwteam gewerkt hebben maar die een betere manier van bouwen zoeken, waarin ze op hun waarde geschat worden. Ze behandelen concrete ervaringen maar staan ook open voor suggesties die een bouwteam beter kunnen doen functioneren.

Uw inbreng wordt ten zeerste geapprecieerd. Neem contact op met Nicola Loxham, projectverantwoordelijke voor de VCB. Haar e-mailadres vindt u onderaan dit artikel.

© Studio Dann PANEL – Steven Van Garsse (Universiteit Hasselt, Universiteit Antwerpen), Jan Bosschem (voorzitter ORI), Jef Lembrechts (voorzitter VCB), Jos leyssens (architect - NAV), Steven Maeyaert (Bouwunie) en Wim De vilder (moderator).

In principe blijft elke partner aansprakelijk voor de taken die hem werden toevertrouwd en die hij heeft uitgevoerd.

Daarbovenop heeft elke bouwpartner een informatie- en waarschuwingsplicht. Hoe ver reikt die plicht voor een aannemer?

Dat hangt af van zijn specialisatie en van de kennis van de opdrachtgever. De aannemer moet de opdrachtgever in ieder geval waarschuwen indien plannen, tekeningen of bestekken gebreken vertonen waarvan hij zich bewust moet zijn.

Jan Bosschem pleitte er vooral voor dat er zo vroeg mogelijk een afsprakenprotocol wordt opgesteld over ieders rol en verantwoordelijkheid. De minimumvoorwaarden voor een geslaagd bouwteamproject zijn enerzijds dat er overeenstemming bestaat over doel, budget en succesfactoren en anderzijds dat er een regeling bestaat voor geschillen en een eventuele exit.

PITTIGE DISCUSSIE De studienamiddag werd afgesloten met een panelgesprek onder leiding van Wim

Professor Steven Van Garsse beaamde dat de hogere begininvestering een mentaliteitswijziging vergt. De bouwheer moet oog hebben voor het volledige kostenplaatje en nagaan in welke mate zijn verwachtingen ingevuld worden.

Tot slot stelde Wim De Vilder de vraag wie het bouwteam moet coördineren. De deelnemers aan het panel hadden daarover ieder hun eigen mening, maar Steven Maeyaert oordeelde dat bij publieke opdrachten een professionele manager het meest geschikt is voor die rol. Bij privéprojecten kunnen de bouwheer zelf of een manager deze rol spelen. n

INFO nicola.loxham@confederatiebouw.be. Werken in bouwteam is een project van VCB, NAV, ORI en Bouwunie. Het krijgt de steun van het IWT.

Voor uw borgstellingen maak de sprong naar...

Fideris • marktleider • coöperatieve vennootschap die de winsten deelt met haar vennoten

• hoge ristorno • onze borg verzwaart uw bankkredieten niet

• voor openbare , privé werken en de wet Breyne

Gemeenschappelijke Borgstellingen cv - Ondernemingsnummer 0403.259.880 - RPR Brussel

Groenkraaglaan 5 - 1170 Brussel - T 02 676 19 20 - F 02 513 02 91 - info@fideris.be - www.fideris.be

bouwbedrijf - februari 2016 11/01/16 10:43 31

www.confederatiebouw.be

PROJECTEN & BEDRIJVEN

• voor hoofd- en onderaannemers in alle bouwsectoren

• expertise sinds 1926

BOR00104 AdvBouwbedrijf_190x82_dec2015_NL.indd 1

SECTOR SECTOR&&BEROEPEN BEROEPEN

De Vilder. Jan Bosschem (CEO ORI), Architect Jos Leyssens (NAV), Jef Lembrechts (voorzitter VCB), Steven Maeyaert (Bouwunie) en Steven Van Garsse (UHasselt, UAntwerpen) namen hieraan deel.

Jef Lembrechts sloot zich aan bij de visie van Jan Bosschem. Het falen van een bouwteam is doorgaans te wijten aan de combinatie van twee factoren: onduidelijke afspraken en al te hoge verwachtingen. Soms oppert men dat een bouwteam de opdrachtgever in het begin meer kost.

Lembrechts plaatste hier tegenover dat de faalkosten dalen. Deze maken al snel 10 tot 12 % van het budget uit.

DOSSIER

TAAK EN AANSPRAKELIJKHEID Advocaat Christophe Lenders van GSJ Advocaten was de laatste spreker. Hij ging dieper in op de verdeling van de taken en de aansprakelijkheid in een bouwteam.

BOUWBELANGEN

Architect Jos Leyssens noemde een verplichte verzekering voor alle partijen een noodzaak. Een globale verzekering voor het volledige project is niet haalbaar, aldus Leyssens. Hij voegde eraan toe dat de architectenwet van 1939 geen belemmering vormt voor werken in bouwteam, zolang de architect zijn onafhankelijkheid bewaakt.

De vervuiler betaalt

Grondverzet in de drie gewesten Wie is verantwoordelijk als verontreinigde uitgegraven grond na hergebruik een nieuwe verontreiniging veroorzaakt? Een belangrijke vraag voor aannemers van bouw- en infrastructuurwerken. Alle drie de Belgische gewesten hanteren het principe “de veroorzaker betaalt”. Maar de concrete regelgeving verschilt van gewest tot gewest en de verplichtingen voor opdrachtgever en aannemer zijn niet altijd duidelijk vastgelegd. Dat schept verwarring.

Vervelend, want België is niet groot en soms komt het goed uit als je grond uit het ene gewest in het andere kunt hergebruiken. De Grondbank vzw zette voor Bouwbedrijf alles nog eens op een rijtje. We beginnen met Vlaanderen.

STANDSTILL In het Vlarebo staan ook de normen en de voorwaarden voor hergebruik. Daarbij staat het standstill-principe voorop: als men uitgegraven grond opnieuw gebruikt, mag dat nooit leiden tot een toename van de verontreinigingsgraad. De voorwaarden voor hergebruik binnen de projectzone zijn soepeler dan wanneer de grond naar een andere bouwplaats vervoerd wordt.

INFORMATIE – In Vlaanderen moet de aannemer van de opdrachtgever alle informatie krijgen om een correcte prijs te bepalen voor de afvoer van zowel de zuivere als de verontreinigde gronden.

I

n het Vlaams gewest staat de regelgeving op het hergebruik van uitgegraven bodem integraal in het bodemdecreet. Een logische keuze: dit decreet heeft als belangrijkste doelstelling het voorkomen van nieuwe bodemverontreiniging. De praktische uitwerking staat gedetailleerd beschreven in het Vlarebo van 2008 (het Vlaams Reglement op de bodemsanering en de bodembescherming).

Het Vlarebo stelt ondubbelzinnig dat de opdrachtgever instaat voor de analyse van de uit te graven grond. Hij moet de resultaten van het bodemonderzoek (het technische verslag) toevoegen aan de prijsvraag

32

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

Aangewezen in Brussel: de richtlijn van Leefmilieu Brussel strikt respecteren of de aanbestedingsdocumenten. Op z’n minst moet hij garanderen dat de aannemer een correcte prijs kan bepalen voor de afvoer van zowel de zuivere als de verontreinigde gronden. De prijsaanvraag of de aanbestedingsdocumenten moeten daarvoor de nodige kostenposten bevatten.

Gronden die voldoen aan de drempelwaarden voor vrij gebruik kun je overal hergebruiken. Voor uitgegraven bodem met licht verhoogde concentraties aan verontreinigende stoffen bestaat de mogelijkheid om deze te hergebruiken in ‘bouwkundige’ en ‘vormvaste’ toepassingen. Een voorbeeld van dat eerste is de onderlaag van een weg (van de ‘wegkoffer’, om precies te zijn). Een voorbeeld van het tweede is de toepassing in de keramische industrie bij het fabriceren van bakstenen.

Uitgegraven grond moet traceerbaar zijn.

Het is niet aan de opdrachtgever maar aan de aannemer om de traceerbaarheidsprocedure te volgen. Daarvoor doet deze laatste een beroep op de diensten van een erkende bodembeheerorganisatie zoals Grondbank vzw. Deze bodembeheerorganisaties hebben een controlerende en een preventieve taak. Ze zien erop toe dat de grond naargelang de milieu-hygiënische kwaliteit op de juiste plaats wordt gebruikt.

Het bodembeheerrapport omvat een attest dat aangeeft wat het beoogde gebruik is van de grond. Gronden die te verontreinigd zijn om nog te gebruiken, worden afgevoerd naar een centrum voor grondreiniging.

gronden. Meer nog: de systematische analyse van uit te graven gronden is niet verplicht. Er is ook geen traceerbaarheidsprocedure van toepassing. De grondstromen worden in Wallonië op dit moment dus niet opgevolgd door een onafhankelijke instantie. Maar de aannemers dragen wel een grote verantwoordelijkheid, omdat

In Wallonië is nog niet vastgelegd wie instaat voor de analyse van de grond. De aannemer draagt een grote verantwoordelijkheid ook in Wallonië geldt: “wie een verontreiniging veroorzaakt, betaalt”.

In voorbije jaren heeft de Waalse overheid nagedacht over een volwaardige regeling voor grondverzet. Het ziet er naar uit dat deze geïnspireerd zal zijn op de principes en verantwoordelijkheden zoals we die kennen in Vlaanderen, met een verplichte bodemstudie vóór de opmaak van de

Het is ten zeerste aangewezen om deze richtlijn te gebruiken als algemene leidraad. Ook in Brussel is het standstill-principe immers van toepassing, en net als in de andere gewesten kunnen aannemers verantwoordelijk gesteld worden als ze nieuwe verontreinigingen veroorzaken of wanneer de concentraties aan verontreinigende stoffen op een terrein toenemen als gevolg van het gebruik van aangevoerde bodem.

Wat zegt de Brusselse richtlijn? Als je de uitgegraven grond wilt hergebruiken op een ander perceel, dan moeten de concentraties van de chemische parameters lager zijn dan de saneringsnormen. De Brusselse saneringsnormen zijn vergelijkbaar met de ‘achtergrondwaarden’ in de Vlaamse regelgeving. Het gaat dus om zeer strenge normen en zeer lage concentraties. De risico’s voor de volksgezondheid en het milieu zijn verwaarloosbaar en de bodem kan alle functies vervullen.

TER PLAATSE – Zowel in Vlaanderen als in Brussel zijn de voorwaarden voor hergebruik ter plaatse soepeler dan wanneer de grond naar een andere bouwplaats vervoerd wordt.

bestekken, en met een boekhouding van het transport van de gronden in kwestie.

In tegenstelling tot de Vlaamse regelgeving bepaalt het Arrêté niet wie instaat voor het analyseren van de uitgegraven

Een grondverzetsregeling met verplichte tracering zoals in Vlaanderen bestaat er dus niet. Maar Leefmilieu Brussel stelde

BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST In het Brussels Hoofdstedelijkheid Gewest heb je de bodemordonnantie, de Brusselse tegenhanger van het Vlaamse bodemdecreet. Maar deze bodemordonnantie bevat geen specifieke bepalingen voor het hergebruik van uitgegraven bodem..

Het maximumgehalte aan bodemvreemde materialen zoals hout en plastic bedraagt in Vlaanderen 1 %. De andere gewesten hebben zulk percentage niet eenduidig vastgelegd.

Let overigens op: het principe dat grond geen afvalstoffen mag bevatten geldt onverminderd in de drie gewesten. n Info: www.grondbank.be

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

33

PROJECTEN & BEDRIJVEN

nog alleen met een gebruikscertificaat.

Dit wordt afgeleverd door een centrum bevoegd voor de behandeling van verontreinigde grond of door het Office Wallon des Déchets. Gronden met concentraties boven deze laatste drempelwaarde worden als verontreinigd beschouwd. Ze mogen dus alleen overgebracht worden naar een centrum bevoegd voor de behandeling van verontreinigde grond.

STENEN EN BODEMVREEMDE MATERIALEN In alle drie de gewesten gelden maxima voor het gehalte aan niet-natuurlijke stenen en bodemvreemde materialen. Algemeen gesteld mag bodem in Vlaanderen en Wallonië niet hergebruikt worden als hij meer dan 5 % stenen bevat. In Brussel is dat zelfs maar 1 %.

SECTOR SECTOR&&BEROEPEN BEROEPEN

Binnen hetzelfde perceel mag je grond gebruiken zolang de concentraties lager liggen dan 80 % van de interventienormen.

Deze laatste zijn concentraties van verontreinigende stoffen in de bodem en in het grondwater waarboven de risico’s voor de volksgezondheid of het milieu niet meer te verwaarlozen zijn en een behandeling van de verontreiniging vereist is.

DOSSIER

drempelwaarden. De eerste is deze voor niet-verontreinigde gronden. Deze kunnen overal toegepast worden zolang de stedenbouwkundige voorschriften gerespecteerd worden, vooral dan de voorschriften die te maken hebben met reliëfveranderingen. Een tweede drempelwaarde is de norm voor gereinigde gronden (terres décontaminées). Deze kun je uitsluitend valoriseren op industrieterreinen, en dan

enkele jaren geleden een richtlijn op voor het hergebruik van grond. In principe slaat deze richtlijn op grond die wordt uitgegraven bij een sanering of een bouwproject op een terrein dat is opgenomen in de Brusselse inventaris van de bodemtoestand.

Het gaat dus om potentieel of effectief verontreinigde sites.

BOUWBELANGEN

WAALS GEWEST In het Waals gewest valt uitgegraven grond en het gebruik ervan onder de afvalstoffenwetgeving., meer bepaald het Arrêté du Gouvernement Wallon sur la valorisation de certains déchets. Het Arrêté betreffende het gebruik van afvalstoffen dateert van 2001 en hanteert twee

Reken niet op je moeder.

Zorg zelf voor een propere werf!

Clean Site System is een voordelige en milieuvriendelijke oplossing voor plastic verpakkingsafval op bouwwerven. Plastic afval is moeilijk te verkleinen en neemt onnodig veel ruimte in je containers gemengd afval in. Terwijl een Clean Site-zak van 400 liter slechts €1,65 kost.

Met Clean Site bespaar je gemiddeld €150 per werf!

Meer info en de verkooppunten op www.cleansitesystem.be

bouwbedrijf - februari 2016 LAAT PLASTIC VERPAKKINGEN NIET MEER ZWERVEN OP DE WERVEN. 34 www.confederatiebouw.be

BOUWBELANGEN

Seine-Scheldeverbinding

Frankrijk zoekt aannemers voor de bouw van een kanaal Voor de bouw van het nieuwe kanaal Seine-Nord Europe zoeken de Franse autoriteiten aannemers die ervaring hebben met zulke projecten, die verstand hebben van grote Design & Build-opdrachten en die van start tot finish met Building Integrated Modeling kunnen werken.

Voies navigables de France kwam speciaal naar de Confederatie om die boodschap over te brengen aan de Belgische bouwbedrijven.

Het begin van de werken is gepland in 2017. Deze zijn verdeeld in vier sectoren waarvan de grenzen wel in grote lijnen maar nog niet exact vastliggen. De lengte van het kanaal in deze sectoren varieert van 9 tot 53 kilometer. Deze laatste sector

© Waterwegen en Zeekanaal nv

107 kilometer. de lengte van het nieuwe kanaal Seine-Nord Europe.

61: Het aantal bruggen of tunnels onder dit kanaal. € 3,3 miljard. De kostprijs van Seine-Nord Europe.

15 miljoen ton. Het vervoerde tonnage.

BOCHTVERBREDING – Het tracé van de Leie wordt op verschillende plaatsen aangepast voor de Seine-Scheldeverbinding.

omvat de kanaalbrug over de Somme en het waterreservoir. Hij is op zijn eentje goed voor € 1,7 miljard.

ORGANISATIE Er komt één maître d’ouvrage (opdrachtgever) per deel van het kanaal, met een coördinerende rol voor de opdrachtgever van het belangrijkste deel. Er zijn aanbestedingen per type werk en per sector.

Bepaalde onderdelen zullen uit de klassieke aanbesteding gehaald worden, maar als we dit schrijven is nog niet duidelijk welke. Een mogelijkheid is de grote kanaalbrug over de Somme.

Voies navigables de France (VNF), de Franse tegenhanger van Waterwegen en Zeekanaal en De Scheepvaart, overweegt om te werken met conception-réalisationopdrachten (Design & Build) voor de grote onderdelen zoals de kanaalbrug over de Somme. Een van de redenen waarom VNF een bezoek bracht aan de Confederatie was overigens dat men in Frankrijk weinig ervaring heeft met D&B voor dergelijke grote projecten en men geïnteresseerd is in de knowhow van de Belgische bedrijven en de overheid op dit gebied.

In de concept- en ontwerpfase zal men uitgaan van de gelijkwaardigheid van

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

35

PROJECTEN & BEDRIJVEN

De totale kostprijs van dit kanaal wordt geschat op € 3,3 miljard (zonder belastingen). Europa heeft al € 980 miljoen beloofd in de periode 2014-2020.

€ 8,9 miljard. Dat is de kostprijs (zonder belastingen) van het volledige project.

7,6 %. De economische rendabiliteit.

66 miljard tonkilometer. Het verwachte goederenvervoer in 2030.

SECTOR SECTOR&&BEROEPEN BEROEPEN

KANAAL SEINE-NORD EUROPE Het nieuwe kanaal Seine-Nord Europe (SNE) zal 107 kilometer lang worden.

Het verbindt de Schelde in Cambrai met de Oise in Compiègne. Het gaat om een bijzonder ambitieus project, met een breedte van 54 meter en een diepte van 4,5 meter. Er komen zes sluizen op het kanaal en ook een verbindingssluis met het Canal du Nord in Frankrijk. Er moeten 61 bruggen gebouwd worden voor wegen en spoorwegen. Het kanaal wordt uitgerust met negen kaaien, waarvan er sommige aansluiten op nieuw aan te leggen zones voor economische en industriële activiteiten. Daarnaast komen er op twee plaatsen zones voor waterrecreatie. Er moet een reservoir van 14 miljoen kubieke meter gegraven worden om het waterpeil in het kanaal te regelen. Maar de kers op de taart is ongetwijfeld de brug van meer dan een kilometer die het kanaal over de Somme moet leiden.

SLEUTELCIJFERS

DOSSIER

H

et kanaal Seine-Nord Europe is een essentiële schakel in een ruimer Europees project om een multimodale transportcorridor te creëren tussen het Noorden van Europa en de Middellandse Zee. De SeineScheldeverbinding moet een vaar-as met groot gabarit creëren. Concreet moet ze geschikt zijn voor schepen van klasse Vb (“vijf b”) met een laadvermogen tot 4500 ton, duwvaartcombinaties tot 185 meter lang en tot drie lagen containers.

de partners in de D&B-constructie. De opdrachtgevers krijgen assistentie van de groep Senec-Royal Haskoning DHV die naast assistant à maîtrise d’ouvrage ook de rol zal spelen van projectbeheerder (conduit d’opération).

Er komen prestatiedoelstellingen, onder meer wat betreft de betrouwbaarheid en de levensduur van de constructies, maar ook wat betreft de tijd die een boot nodig heeft om een sluis te passeren. In ontwerp en bouw moet rekening gehouden worden met de verhouding tussen begininvestering en onderhoud, het gemak waarmee de kunstwerken onderhouden kunnen worden en de veiligheid.

Men is op zoek naar aannemers die verstand hebben van grote D&B-projecten AFWACHTEN Het moet benadrukt worden dat er nog veel werk verricht moet worden voor de eerste spade de grond in kan gaan. Het project is “van publiek nut” verklaard, waardoor de meeste terreinen onteigend en gekocht kunnen worden. Maar andere vergunningen, die onder meer te maken hebben met natuurbehoud, moeten nog aangevraagd worden. Er moeten ook nog een aantal onderzoeken uitgevoerd worden. Zo weet men nog te weinig van de hydrogeologie van de streek. Voor SeineNord Europe zal men ongeveer 57 miljoen kubieke meter grond moeten uitgraven.

Het is nog niet duidelijk waar men die zal

© Waterwegen en Zeekanaal nv

EISEN VNF wil innovatieve constructies die een zeer lange levensduur hebben en die de omgeving en het milieu respecteren. Op dat laatste ligt in dit project zeer grote nadruk. Building Information Modeling (BIM) zal gebruikt worden van voorontwerp tot onderhoud en uitbating. Met deze twee laatste aspecten dient men dus van in het begin rekening te houden.

TIJDELIJKE WERFBRUG – Een onderdeel van de werken om een tijdelijke stuw aan te leggen bij het Moleneiland aan de Leie.

opslaan en hoe men de plaatsen voor de opslag van materiaal en grond zal hergebruiken voor de landbouw. Hierover wordt nog overleg gepleegd met de landbouworganisaties.

VLAAMSE AANDEEL De Seine-Scheldeverbinding genereert ook in Vlaanderen werk. Concreet gaat het om drie uitdagingen. De aansluiting op het nieuwe kanaal moet verzekerd worden.

Verwacht wordt dat er in de toekomst minder maar grotere schepen zullen varen en onze waterwegen moeten daarvoor klaar zijn. En ten slotte moeten ze klaar zijn om opgenomen te worden in de multimodale transportcorridor waarvan SNE deel uitmaakt. Bijna elke waterweg in Vlaanderen ligt in het kernnetwerk van deze corridor.

Hoe Vlaanderen deze uitdagingen aangaat, staat in het Masterplan voor de Vlaamse binnenvaart uit 2011. De subsidiedossiers zijn intussen goedgekeurd door Europa. Het gaat onder meer om de volgende ingrepen, voornamelijk in het Leie-bekken: - de aanpassing van de sluis in Harelbeke en in Sint-Baafs-Vijve. De eerste is een Design & Build project en de werken zijn al meer dan een jaar bezig. Het dossier van de tweede sluis is in opmaak; - een grotere vrije hoogte creëren. Dat vraagt de verhoging van een tiental

bruggen; - een grotere vaardiepte creëren. Daarvoor moet anderhalf miljoen kubieke meter slib weggebaggerd worden; - de aanpassing van het tracé van de Leie.

Deze werken zijn aan de gang. Het gaat onder meer om bochtverbredingen en de aanleg van passeerstroken waar de waterloop alleen éénrichtingsverkeer toestaat.

In het Masterplan staat verder ook nog een verbetering van de verbinding van de Vlaamse kusthavens met het hinterland.

WAALSE AANDEEL Het Waalse netwerk van waterwegen heeft in het kader van dit project twee grote doelstellingen die in 2025 bereikt moeten worden. De eerste is de vergroting en de harmonisering van de capaciteit van de centrale as die loopt van Schelde naar Maas, met een minimumgabarit van klasse Va. Daardoor ontstaat een verbinding tussen Schelde en Seine enerzijds en het netwerk van Maas, Rijn, Main en Donau anderzijds. Dit is met andere woorden een link tussen het Noorden van Frankrijk en de rest van Noord-Europa. De tweede doelstelling is de Boven-Schelde en de Leie in het grensgebied geschikt maken voor boten in de klasse Vb. Hiermee worden een aantal bottlenecks verwijderd tussen het Noorden van Frankrijk en de havens van Gent, Zeebrugge, Antwerpen en de Nederlandse havens. n

INFO Het dossier met voorinformatie over het kanaal Seine-Nord Europe vindt u op www.marches-publics.gouv.fr. Het eenvoudigste is zoeken op de trefwoorden “Seine-Nord Europe”. Nog vragen? Stel ze aan joeri.vanmeenen@confederatiebouw.be.

36

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

Bent u klaar voor de nieuwe kilometerheffing?

Vanaf 1 april 2016 zullen alle binnen- en buitenlandse eigenaars van vrachtwagens van meer dan 3,5 ton een kilometerheffing betalen in BelgiĂŤ. Op die manier betaalt iedereen een faire bijdrage voor het weggebruik.

Om gebruik te maken van eender welke Belgische weg moeten al deze vrachtwagens uitgerust zijn met een OBU (On Board Unit). Die registreert de gekozen route, de gereden kilometers en het bedrag dat gefactureerd zal worden.

Registeer u vandaag nog op Satellic.be en bestel uw OBU! bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

37

Meer dan 400 deelnemers

Winter Trainingday: innovatief en effectief Verschillende lokale confederaties organiseren in het begin van het jaar een grote opleidingsdag. Zo ook Brussel – Vlaams-Brabant met zijn kosteloze Winter Trainingday op 11 januari. Meer dan 400 arbeiders en bedienden namen deel. Er was veel enthousiasme over de formule van de Trainingday, die praktijk en theorie verenigt.

H

et was de tweede keer dat de Confederatie Bouw Brussel – Vlaams-Brabant deze kosteloze dag organiseerde voor leden van onze beroepsorganisatie. Maar er waren dit jaar verschillende nieuwigheden, vertelde Jurgen Hamelryck (adjunct-directeur).

Jurgen Hamelryck: “De nadruk lag meer op de praktische opleidingen. Wat verplicht is, en dan vooral alles wat met veiligheid te maken heeft, bleef de ruggengraat.

Maar om de arbeiders beter te bereiken en de beroepsopleidingen te promoten, hebben we er nieuwe praktijkworkshops aan toegevoegd.”

De Winter Trainingday vond plaats in het Koning Boudewijnstadion en in Bruxelles Formation (Neder-over-Heembeek). Op deze laatste plaats waren de praktijkworkshops georganiseerd. Het startschot werd gegeven in het stadion, waar de deelne-

mers bij een ontbijt kennis konden maken.

De taalkeuze was vrij, en indien nodig werd dezelfde opleiding in het Nederlands en het Frans gegeven. De groepen werden zo klein mogelijk gehouden omdat het niveau dan hoger ligt. In de praktijkworkshops ging de aandacht overigens niet alleen naar de technische aspecten, vertelde Michel De Bes (Fecamo).

Michel De Bes: “Ook ergonomie en veiligheid kwamen aan bod. Als tegels heel groot zijn, moet je bijvoorbeeld geschikte werktuigen hebben, om zowel de kwaliteit van het resultaat als de veiligheid en de gezondheid van de bouwvakker te garanderen.”

TWEE DOELEN De Winter Trainingday was doelbewust kosteloos, zegt Jeroen Nevelsteen (voorzitter Brussel – Vlaams-Brabant). En ook de aanwezigheid van het preventie-instituut van de bouw navb Constructiv was niet toevallig.

Jeroen Nevelsteen: “We wilden een groter publiek bereiken. Bovendien wilden we ons

JEROEN NEVELSTEEN – De voorzitter van Brussel – Vlaams-Brabant benadrukte op de nieuwjaarsreceptie het belang van opleiding.

steentje bijdragen aan de inspanningen van de sector om de veiligheid te verhogen.”

BOUWACADEMIE De Winter Trainingday was een mooi visitekaartje voor de Bouwacademie van de CB Bouw Brussel-Hoofdstad en de CB Brussel – Vlaams-Brabant. Een aantal opleidingen werden getest en zullen toegevoegd worden aan het aanbod. n

“DE COMPETITIVITEIT OP PEIL HOUDEN DOOR TE INVESTEREN IN MENSEN” Op dezelfde dag als de Winter Trainingday organiseerde lokale kamer zijn nieuwjaarsreceptie in het Koning Boudewijnstadion. Robert de Mûelenaere (gedelegeerd bestuurder Confederatie) beschreef in zijn toespraak de vooruitgang die in de voorbije maanden gemaakt is in de strijd tegen unfaire concurrentie. Jeroen Nevelsteens (voorzitter Brussel – Vlaams-Brabant) ging dieper in op de uitdagingen van 2016.

ONTSPANNING – De bekende goochelaar Guinelli vermaakte de 260 aanwezigen op de nieuwjaarsreceptie.

Jeroen Nevelsteen: “Uw lokale confederatie is de ideale partner als u uw competitiviteit wilt versterken. Onze mensen blijven ons kostbaarste kapitaal. Door in te zetten op hun vakkennis zullen we ons concurrentievermogen en de werkgelegenheid veilig stellen.”

INFO www.bouwacademie.net. De bouwacademie organiseert ook opleidingen op maat van individuele bedrijven. Ze regelt daarbij alle administratieve aspecten en garandeert dat de firma alle subsidies krijgt.

38

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

BOUWBELANGEN

Formalis

uw springplank naar zorgeloos ondernemen

innovation

ecology

design

DOSSIER

Building a sustainable home U start of heeft een bouwbedrijf? Vertrouw dan op Formalis: > bij de afhandeling van al uw administratieve formaliteiten. > voor de inschrijving en wijzigingen in de Kruispuntbank van Ondernemingen. > voor onze expertise en kennis van de bouw.

formalis.be

www.deceuninck.be

ondernemingsloket

FORMALIS A5 VERT-2014.indd 1

5/02/14 16:20

stelt voor:

Surf en ontdek onze nieuwe homepage!

U bent aannemer en u wilt bij blijven in uw vakgebied? U wenst informatie te krijgen en de laatste nieuwigheden van topkwaliteit in de bouw te ontdekken? Wacht niet langer en surf naar www.onlinebouwmarkt.be De recentste producten voor uw activiteit liggen voortaan binnen klikbereik.

PROJECTEN & BEDRIJVEN

WWW.ONLINEBOUWMARKT.BE

SECTOR SECTOR&&BEROEPEN BEROEPEN

Productinfo voor de bouw?

Vind het nu gauw!

Vind ons leuk op Facebook! http://www.facebook.com/ BouwmarktMarcheDeLaConstruction

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

39

WTCB

Energie besparen in gebouwen is een uitdaging maar biedt ook kansen Het energiezuiniger maken van bestaande gebouwen staat al enkele jaren hoog op de agenda. Het Europese, nationale en regionale beleid wil op lange termijn - tegen 2050 - het energiegebruik en de CO2-uitstoot van gebouwen drastisch verminderen. Het renoveren van gebouwen is dus een belangrijke groeimarkt, die zeker kansen biedt voor aannemers en architecten die het doordacht en integraal aanpakken. De eerste WTCB-Contact van 2016, met als thema ‘Energetische renovatie van gebouwen’, wil u als aannemer daarbij ondersteunen en begeleiden door de belangrijkste informatie en kennis te verzamelen.

D

e snelheid w aarmee oude gebouwen worden vervangen door nieuwe, ligt zeer laag: minder dan 1% per jaar. De energiebesparing zal dus hoofdzakelijk moeten komen van het bestaande gebouwenbestand: ongeveer 4,4 miljoen gebouwen, voor 80% eengezinswoningen. Het merendeel van de woningen is ouder dan 35 jaar en gebouwd voordat er isolatieeisen gesteld werden. Ze verbruiken dan ook veel energie. Het renoveren van het bestaande patrimonium is de komende jaren dan ook een van de grote uitdagingen voor de Belgische bouwsector.

Met haar maatregelen stelt de overheid steeds hogere eisen aan renovatieprojecten. Zo gelden in de drie Gewesten minimale isolatie- en installatie-eisen bij renovaties. Voor delen van de schil gaan deze eisen al richting Umax = 0.24W/m²K.

Wanneer het om zeer grondige of ingrijpende renovatie gaat, legt de overheid steeds vaker ook eisen op aan de totale prestatie van het gebouw. Een overzicht van de geldende regelgeving rond energieprestaties van renovaties is te vinden op www.wtcb.be (Normen-Antenne Energie).

Er wordt ook gewerkt aan concrete eisen en doelstellingen op langere termijn. In het kader van het Vlaamse Renovatiepact wordt bv. gedacht aan een minimumniveau waaraan alle bestaande woningen tegen 2050 zouden moeten voldoen. Dit kan in de vorm van een E-peil (bv. E60) of via eisen die in de buurt liggen van de huidige eisen voor nieuwbouwwoningen.

Zowel de schil als de installaties zullen dus energiezuinig moeten zijn tegen 2050: wanden, daken en vloeren met U-waarden rond 0.20-0.25, performant schrijnwerk en beglazing, goede luchtdichtheid en gecon-

RENOVATIE- Voorbeeld van een renovatie waarbij het dak vernieuwd werd zonder rekening te houden met een mogelijke latere isolatie van de zijgevel.

40

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

troleerde ventilatie, installaties met een hoog rendement, efficiënte verlichting, ….

ROL VAN EXPERTEN De groeiende aandacht voor renovatie geeft ontwerpers en aannemers de kans om creatief uit de hoek te komen met hun kennis en ervaring. Deze projecten in goede banen leiden om tot een performant eindresultaat te komen, gaat immers met heel wat uitdagingen gepaard. Enerzijds moet rekening gehouden worden met de bestaande toestand: men moet verrassingen vermijden, de juiste renovatiemaatregelen kiezen, het ontwerp afstemmen op de noden van de klant (zonder het energieverhaal uit het oog te verliezen), …. Renoveren vereist tevens voldoende aandacht voor de koudebruggen en het integreren van een ventilatieconcept in de bestaande situatie. Anderzijds beschikt de klant door-

PEFORMANT SCHRIJNWERK – Profiel met een volledige thermische onderbreking.

WTCB

BOUWBELANGEN

gaans over een beperkt budget, waardoor er vaak gefaseerd gewerkt moet worden.

Dit brengt enkele praktische uitdagingen met zich mee: de renovatiestappen kunnen niet efficiënt uitgevoerd worden, de maatregelen moeten op elkaar afgestemd worden, ...

Soms leidt deze initiële analyse tot de vraag of het gebouw nog wel gerenoveerd kan of moet worden, en of het niet beter is het af te breken en er een nieuw voor in de plaats te zetten. Ruw geschat is 5% van het woningbestand (= 200.000 woningen) niet meer met eenvoudige maatregelen tot een aanvaardbare kwaliteit te brengen.

De afweging ‘slopen of renoveren’ kan in stappen uitgevoerd worden. Eerst worden de (wettelijke) randvoorwaarden in kaart gebracht. Vervolgens wordt een kwalitatieve afweging gemaakt van een aantal belangrijke thema’s (kwaliteit bestaande toestand, gewenste energetische en functionele toestand na renovatie, waardecreatie).

KEUZES MAKEN Omdat de verschillende maatregelen onderling afhankelijk kunnen zijn, is het belangrijk dat alle geplande ingrepen passen in een groter geheel van integrale renovatie of in een stappenplan. Het beste is dat reeds in de ontwerpfase een renovatiestrategie uitgewerkt wordt. Vóór de start van de werken, moeten er een aantal keuzes gemaakt worden:

Vastleggen van het ambitieniveau Een belangrijke vraag is steeds hoe ver men inzake energiebesparing wil en kan gaan. Uiteraard moet men minstens voldoen aan de wettelijke verplichtingen, vnl. bij vergunningsplichtige werken en grondige renovaties. In het kader van

een langetermijnvisie is het raadzaam om voldoende ambitieus te zijn en een stap verder te zetten, rekening houdend met het beschikbare budget. In eerste instantie kan men een ‘kostenoptimaal niveau’ nastreven. Hierbij wordt de (hogere) initiële investering in renovatiemaatregelen (deels) terugverdiend door een lagere energiefactuur. Gezien de verschillen binnen de projecten (omvang, beginsituatie, …) is het helaas niet mogelijk om voor alle gebouwtypes een bepaald E- of K-peil naar voren te schuiven dat kostenoptimaal is.

Men kan echter nog een stap verder richting zeer energiezuinige renovatie zetten.

Daarbij is de initiële investering hoger, maar niet per se de totale kostprijs over 30 jaar. Dit prestatieniveau komt dan in de buurt van de eisen die voor nieuwbouw anno 2016 van toepassing zullen zijn en die tegen 2021 algemeen gelden (Bijna Energie Neutraal).

Een zeer ambitieus einddoel is niet altijd haalbaar. Denken we maar aan gebouwen die een erfgoedwaarde hebben en waar men de originele toestand zo goed mogelijk wenst te bewaren. Ingrepen om energie te besparen zijn daar ook mogelijk, maar het is niet eenvoudig om beide belangen met elkaar te verzoenen.

Gelukkig zijn er op het gebied van energiebesparing in gebouwen verschillende innovaties die ook in de erfgoedsector bruikbaar zijn. Meer informatie over innovaties in het kader van een energetische renovatie, vindt u in de nieuwe WTCBContact (beschikbaar op de WTCB-stand op Batibouw).

Keuze van maatregelen Eens de ambitie op gebouwniveau bepaald is, kunnen de verschillende renovatie-

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

41

PROJECTEN & BEDRIJVEN

• Randvoorwaarden en functionaliteit Alvorens te starten met plannen en uitvoeren moet uiteraard worden nagegaan wat wettelijk toegelaten is. Ook andere belangrijke aspecten, zoals gewenste functies in het gebouw, daglichttoetreding, brandveiligheid, akoestiek, zomercomfort, … dienen op voorhand bekeken te worden om er rekening mee te kunnen houden bij het ontwerp en de uitvoering.

Van primordiaal belang is uiteraard ook om naar de wensen van de klant te luisteren en het energieverhaal te koppelen aan andere doelstellingen, zoals verhoogd comfort, betere ruimte-indeling, levenslang wonen, waardeverhoging … Voor de opdrachtgever zijn dit immers bijkomende motivaties om tot renovatie over te gaan.

SECTOR SECTOR&&BEROEPEN BEROEPEN

DIAGNOSE ALS STARTPUNT Om de juiste beslissingen te kunnen nemen, is het zeer belangrijk dat de bestaande toestand goed geanalyseerd wordt. Deze diagnose bestaat uit verschillende onderdelen:

• Energieprestatie Een energie-audit geeft inzicht in het huidige verbruik van het gebouw en in de opbouw van de verschillende schildelen en installaties; zo kan men de onderdelen van het gebouw, die prioritair aangepakt moeten worden, identificeren.

• Bouwtechnische toestand Naast de energetische prestaties van het gebouw moet men ook voldoende inzicht hebben in de algemene bouwtechnische toestand. Het is belangrijk dat grote problemen (vocht, stabiliteit, …) eerst gedetecteerd en opgelost worden, voordat de energierenovatie kan starten. Soms moet men de bestaande toestand ook juist inschatten vooraleer een bepaalde maatregel toegepast kan worden (bv. gevelmetselwerk bij na-isolatie langs de binnenzijde of in de spouw).

OPSPOREN VAN LUCHTLEKKEN – Isoleren vereist een luchtdichte afwerking.

DOSSIER

Bij renovaties moet men dus zeer doordacht te werk gaan. Dit proces start bij een goede analyse van het bestaande gebouw (de zogenaamde diagnosefase). Bepaalde maatregelen zijn immers met elkaar verbonden: • isoleren vereist een luchtdichte afwerking • een goed binnenklimaat realiseren en vochtproblemen vermijden vereist een gecontroleerde ventilatie.

NIEUW HET ONLINE CALCULATIEPAKKET DAT LUISTERT NAAR DE AANNEMER

w cp r o . w tcb . b e

Breng zeker een bezoek aan de WTCB-stand op Batibouw om c p r o - o n - w e b t e o n t d e k k e n (25/02 - 26/02)

ONDERNEMING 42

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

PROJECTEN

DASHBOARD

WTCB

BOUWBELANGEN

ingrepen vastgelegd worden. Ofwel kan men in het licht van 2050 meteen grondig en doorgedreven renoveren, ofwel zorgt men ervoor dat de ingreep past binnen de langetermijnstrategie zodat er in de toekomst bijkomende stappen gezet kunnen worden. Men dient zich tevens bewust te zijn van de onderlinge afhankelijkheid van de maatregelen (isolatie-luchtdichtheid-ventilatie, renovatiedetails, …).

UITVOERING EN EINDRESULTAAT Net zoals in de ontwerpfase is het bij de uitvoering belangrijk om de werkzaamheden goed op elkaar af te stemmen en te coördineren. Dit geldt voor het globale project, maar zeker ook voor de knooppunten, waar verschillende maatregelen samenkomen. Een vlotte uitvoering en een gestroomlijnd renovatieproces vergen aandacht voor verschillende aspecten.

bod in de WTCB-Contact 2016/1. (b) Het is tevens belangrijk om over goede details te beschikken die iedere partij wegwijs maken in de uit te voeren werken.

Specifiek voor renovatie werden er al verschillende typedetails uitgewerkt (zie WTCB-Contact 2016/1). (c) Om bepaalde problemen op te lossen kan men zoeken naar innovatievere oplossingen waarin verschillende functies worden geïntegreerd of die de uitvoering vereenvoudigen. (d) Tot slot kunnen tijdens een tussentijdse en finale controle de problemen tijdig gedetecteerd worden en kan er tevens een eindresultaat vastgesteld worden, bv. rond luchtdichtheid.

Belangrijk is dat een goede uitvoering tot een performant en kwaliteitsvol eindresultaat leidt en de opdrachtgever zekerheid biedt. Voor verschillende maatregelen is de evolutie richting kwaliteitssystemen

al ingezet: na-isolatie van spouwmuren, buiten- en binnenisolatie van gevels, luchtdichtheidsmeting, … In de toekomst zal men mogelijk streven naar een integrale kwaliteitsbenadering van het hele renovatieproces (bv. afstemming analyse bestaande toestand, ontwerp en uitvoering).

BRON Dit artikel is gebaseerd op het artikel ‘Energiebesparing in het gebouwenpark: een uitdaging en een opportuniteit’. Dit artikel is terug te vinden in de WTCB-Contact 2016/1 met als thema ‘Energetische renovatie van gebouwen’. Enkel het artikel uit de WTCB-Contact mag als referentie gebruikt worden. Het artikel hierboven is slechts een summiere samenvatting.

PROJECTEN & BEDRIJVEN

(a) Idealiter legt een coördinator (architect, algemene aannemer, expert …) bij de start van het project de chronologie en volgorde van de maatregelen vast.

Op die manier heeft elke uitvoerende partij steeds zicht op de werken die in het globale traject voor en na zijn taken uitgevoerd worden en kan hij er rekening mee houden. In de toekomst kan bv. worden gedacht aan een BIM-model (BIM = Building Information Model of Bouwwerkinformatiemodel) voor renovatie, zeker bij grotere gebouwen. Aspecten rond planning, verantwoordelijkheden, afspraken en werforganisatie komen eveneens aan

BATIBOUW – Bezoek de WTCB-stand tijdens de professionele dagen (25/02 en 26/02) en ontdek de nieuwe WTCBContact.

FASEREN – Voor- en nadelen.

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

SECTOR SECTOR&&BEROEPEN BEROEPEN

Wanneer men beslist om gefaseerd te werken, komt het erop aan een logische volgorde van de maatregelen vast te leggen, waarbij de bestaande toestand vaak bepalend zal zijn. Idealiter wordt dit stappenplan door een coördinator (architect, algemene aannemer) vastgelegd in overleg met de klant. Bij de uitvoering zal men immers rekening moeten houden met de verenigbaarheid van de verschillende maatregelen. In een artikel uit 2012 ‘Interacties tussen de bouwberoepen bij doorgedreven energetische renovatie’ wordt dieper ingegaan op de onderlinge afhankelijkheid van verschillende renovatiemaatregelen en hoe deze oplossingen ideaal op elkaar afgestemd kunnen worden.

DOSSIER

Faseren of niet?

Als de maatregelen allemaal tegelijk worden uitgevoerd, spreekt men van een integrale renovatie. De ingrepen kunnen ook stap voor stap worden doorgevoerd. Beide keuzes hebben hun voor- en nadelen, die in bijgaande tabel worden samengevat.

43

Astro-toren

Bij de hoogste passiefrenovaties in Europa De Astro-toren is een bekend oriëntatiepunt in Sint-Joost-ten-Node, vlakbij de kleine Ring van Brussel. In zijn vroegere vorm was het gebouw niet door iedereen bemind, maar intussen ondergaat het een ingrijpende renovatie. Twee leden van de Confederatie, Willemen en Cordeel (zetel Temse), staan in voor de werken. Ze vormden daarvoor de THV Astro.

D

e renovatie moet de Astro-toren nieuw leven inblazen. Hij dateert van de jaren 1970 en het was tijd voor een zeer grondige transformatie. Tot 2005 werd dit kantoorgebouw gebruikt door Fortis. De nieuwe huurders zijn een aantal organisaties en instellingen die aan arbeidsbemiddeling en –begeleiding doen: de VDAB, de Werkwinkel, Actiris (de Brusselse VDAB) en Tracé Brussel. De toren is op vier na het hoogste gebouw van de hoofdstedelijke regio. Als de werken klaar zijn, zal er 35 000 vierkante meter plaats zijn voor kantoren. Op verdieping 31 tot en met 33 komen er installaties, en de ondergrondse parking telt vijf verdiepingen.

ASBEST! Wie “1970” en “kantoorgebouw” zegt, zegt helaas maar al te vaak ook “asbest”.

Het bijzonder gevaarlijke materiaal was ook in de Astro-toren aanwezig. Aangezien het gebouw uitgekleed moest worden tot op het betonnen skelet, waren de afbraakwerken delicaat. De asbestverwijdering werd toevertrouwd aan een ander lid van de Confederatie, Viabuild. De klus vroeg heel wat ervaring, vertelde werfleider Dries Willockx.

De Brusselse EPB 2015 was de ambitie, zelfs al hoefde dat wettelijk gezien eigenlijk niet Dries Willockx: “Er zat ongeveer overal asbest in de Astro-toren. Het grootste deel van de verwijdering moest achter de rug zijn voor we verder konden gaan met de afbraak en de renovatie.”

44

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

MONTAGE – De elementen van de nieuwe modulaire vliesgevel werden langs buiten gemonteerd met een kraan.

De afbraak werd structureel aangepakt: starten met de installaties en eindigen met de stapsgewijze ontmanteling van de buitenschil . Met zuignappen werd de beglazing verwijderd en langs binnen afgevoerd; de raamkaders werden met een torenkraan langs buiten naar beneden gelaten. Het overblijvende asbest in de gebouwdelen werd ter plaatse, vóór het vervoer, verwijderd.

LUCHTDICHT Sinds 1 januari 2015 moeten nieuwe gebouwen en ingrijpende renovaties in het hoofdstedelijke gewest energieprestaties halen die geïnspireerd zijn door de passiefnorm. Hoewel de vergunningen voor de Astro-toren eerder aangevraagd waren, waren deze eisen toch het doel. In Brussel moet je bij de verhuur van zulk gebouw bovendien een energieprestatiecertificaat kunnen voorleggen. Het doel voor de Astro-toren op dat gebied was een A, de beste score. Om deze ambities waar te maken was technisch vernuft nodig, vooral wat betreft de gevelisolatie, de luchtdichtheid en de bouwknopen.

Dries Willockx: “Voor de luchtdichtheid

hebben we twee systemen toegepast. Om te beginnen banen van EPDM tussen de niet-dragende vliesgevel en de betonnen structuur. En vervolgens hebben we gipsen voorzetwanden geplaatst in de ruimten met de installaties die bij het beschermde volume behoren, en een bitumineuse laag op alle verbindingen tussen de voorzetwanden en de metalen structuren.”

Vroeger was de gevel goudkleurig. Toen Bouwbedrijf de bouwplaats bezocht, was hij aan de noord- en de zuidzijde vervangen door een modulaire vliesgevel met een blauwe tint. Het gaat niet om een louter esthetische ingreep. De gevel is zo ontworpen dat de gebruikers kunnen profiteren van de zon zonder dat de temperatuur te hoog oploopt of het licht te fel wordt.

Vanzelfsprekend helpt hij de eisen op het vlak van isolatie en ventilatie te halen, en hindert hij de modulariteit van de kantoorruimten niet. De ramen in de vliesgevel hebben drievoudige beglazing met een hoge isolatiewaarde.

UITDAGING De Astro-toren is een architecturaal kind

Zoals gebruikelijk voor kantoortorens uit die tijd, zat het gebouw vol asbest

GEBRUIK Improvisatie is voor renovaties van deze omgang geen optie. Vóór men het hele bouwproces in gang zette, werd eerst grondig bestudeerd welk gebruik van de installaties gemaakt zou worden. Daarna kon men een actieplan opstellen. Dit was vooral belangrijk voor de technische ruimten op de drie hoogste verdiepingen.

Dries Willockx: “We waren verplicht om meteen vanaf het begin de waterdichtheid te garanderen. Daarna hebben we snel de nieuwe gevels opgetrokken, opnieuw met het oog op de dichtheid.”

De Astro-toren zal niet alleen helemaal gerenoveerd maar ook vergroot worden.

De verbinding tussen de toren en het bijgebouw van acht verdiepingen wordt op dit moment opgetrokken. Aan het einde van

Profiteren van de zon zonder oververhitting of hinderlijk fel licht de werken wordt een groendak aangelegd dat het hemelwater zal helpen beheersen.

De ontwerper heeft de toegankelijkheid van de toren verbeterd door de hoofdingang te verleggen naar de hoek van de Astronomie- en de de Bériotstraat. De ingreep doet de ingang niet alleen beter opvallen; hij creëert ook de mogelijkheid om het gelijkvloers te herinrichten tot een winkel of een horecazaak. n

INFO www.willemen.be – www.cordeel.be.

De cel Energie - Leefmilieu van de Confederatie Bouw Brussel-Hoofdstad organiseert werfbezoeken aan projecten als deze. Geïnteresseerd? Stuur een e-mail naar celine. deschryver@confederatiebouw.be.

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

45

PROJECTEN & BEDRIJVEN

Dries Willockx: “In de jaren 1970 wilde men zoveel mogelijk verdiepingen in de kleinst mogelijke hoogte proppen. Maar die configuratie maakte van het plaatsen van de installaties boven de valse plafonds een grote uitdaging. Een verdieping is maar 3,15 meter hoog. Daarom hebben we actieve koelplafonds in de ruimtes voor kantoren geplaatst, op amper 13 cm van het echte plafond. Alleen de passieve plafonds in de gangen zijn lager, om plaats te creëren voor de ventilatie. Zo slaagden we er in om in de kantoren de correct verlichting en het correcte comfort te creëren.”

GEVEL – De nieuwe gevel steekt de Astro-toren in een nieuw kleedje maar bepaalt ook mee de technische prestaties: isolatie, ventilatie enzovoort.

SECTOR SECTOR&&BEROEPEN BEROEPEN

van zijn tijd en dat stelde de ontwerpers en de aannemers voor enkele problemen. Zo zijn de verdiepingen relatief laag. Daaraan viel niets te doen, aangezien de betonnen structuur behouden moest blijven.

DOSSIER

foto’s: © Altiplan & Lamela Architects, Cordeel-Willemen

BOUWBELANGEN

AFBRAAK – Van het originele gebouw is in essentie alleen de betonnen structuur bewaard gebleven.

Heijmans en de lokale confederaties werken samen

Limburgs – West-Vlaamse opleidingsdag in Antwerpen Vlak na de kerstvakantie organiseerden de lokale confederaties van Limburg en WestVlaanderen een unieke opleidingsdag voor de firma Heijmans Bouw. Uniek, omdat het niet vaak voorkomt dat twee lokale kamers die zover van elkaar liggen, zo nauw samenwerken. Uniek ook omdat Heijmans Bouw naast opleiding ook teambuilding en verbroedering wilde. Bouwbedrijf nam poolshoogte ter plaatse.

T

erwijl de hemel licht werd achter het Museum aan de Stroom in Antwerpen, kwamen op een koude januari-morgen meer dan tweehonderd werknemers van Heijmans Bouw samen in de vlakbij gelegen Hangar 26 aan de oever van de Schelde. Heijmans Bouw is vooral bekend omwille van zijn bouwprojecten in de woningbouw en de utiliteitsbouw. Bij de klanten zowel de overheid als

onze activiteiten, door hen uit te nodigen op bouwplaatsen van collega’s.”

VEILIGHEID EN KWALITEIT Alle deelnemers volgden zes opleidingen, die elk een klein uur duurden. Ze vonden plaats op twee verschillende bouwplaatsen in de buurt van Antwerpen, een locatie die niet toevallig ongeveer halfweg Bilzen en Kortrijk ligt.

“De troef van de lokale confederaties?

We kennen de bouw door en door.”

Evelien Thiers en Evelien Baré zorginstellingen, onderwijs en industrie.

Daarnaast voert de firma hoogwaardige woningbouwprojecten uit voor de privésector.

Heijmans had iedereen uitgenodigd die rechtstreeks betrokken is bij de uitvoering van bouwwerken, als uitvoerder of als verantwoordelijke voor de uitvoering. Maar de dag draaide rond meer dan alleen opleiding, zo benadrukte Herman Sauwens (CEO Heijmans Bouw). De opzet was drieledig.

Herman Sauwens: “Enerzijds wilden we onze mensen kennis laten opdoen. Maar daarnaast moest dit evenement ook georganiseerd zijn als een dag van kennismaking en verbroedering tussen Heijmans Bilzen en Heijmans Kortrijk. Deze laatste afdeling is de opvolger van De Coene Construct, dat sinds de fusie in 2014 bij onze groep hoort. Maar gezien de afstand tussen de twee vestigingen zien de mensen van Bilzen en Kortrijk elkaar niet vaak.

Bovendien creëert een fusie altijd onrust.

Deze dag was dus ook belangrijk voor de teambuilding. En ten slotte wilden we aan onze mensen een ruimer beeld geven van

46

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

“Hoe omgaan met risicovolle activiteiten op de werf”, “Aanslaan van lasten” en “Val niet uit de lucht” waren hoofdzakelijk op veiligheid gericht. De andere drie gingen vooral over kwaliteit: “Waterdichting”, “Stofvrij werken” en “Gebruik van kleine blusmiddelen.” Maar de firma doet meer voor opleiding dan alleen deze dag, vertelden de twee preventie-adviseurs van Heijmans Bouw.

“Iedereen krijgt bij ons minstens twee volle dagen opleiding per jaar. En dat wordt veel meer voor torenkraanbestuurders, mensen die machines bedienen, kortom voor iedereen voor wie veiligheid een specifiek aandachtspunt is. Daarnaast is kwaliteit vanzelfsprekend ook essentieel voor een bouwbedrijf. Waterdichting is één van de aspecten die op dat punt uiterst belangrijk zijn.”

COÖRDINATIE EN ORGANISATIE De oorsprong van deze opleidingsdag ligt in het recente verleden. De Confederatie Bouw Limburg organiseert sinds januari 2015 op de eerste werkdag van het jaar een grote Bouwtrainingsdag. Met suc-

HERMAN SAUWENS – De CEO van Heijmans Bouw opende de opleidingsdag.

ces: tot nu toe kwam er iedere keer ongeveer duizend man naar toe. Ook Heijmans Bouw deed vorige keer mee, maar wilde dit jaar dus het aspect teambuilding inbouwen. Dat vroeg een aanpak op maat, voor Heijmans Bouw alleen. De goede contacten tussen de firma en de Confederatie Bouw brachten de bal aan het rollen, aldus de opleidingscoördinators Evelien Baré (Confederatie Bouw Limburg) en Evelien Thiers (Confederatie Bouw West-Vlaanderen). In overleg met de verantwoordelijken van Heijmans Bouw werden een aantal mogelijke opleidingsthema’s naar voren geschoven. Op basis daarvan zochten de opleidingscoördinators docenten, om te arriveren bij een concreet programma rond veiligheid en kwaliteit.

BOUWBELANGEN DOSSIER

Evelien Thiers: “Onze sterkte is dat we de bouw door en door kennen en dat we heel dicht bij de bedrijven staan. We zien de noden van de markt. Daarnaast is er onze service: we bieden een volledig pakket aan, met naast de opleiding ook juridisch advies, hulp bij het aanvragen van subsidies enzovoort.”

Tussen het eerste contact en de eigenlijke opleidingsdag lag ongeveer anderhalve maand, wat gezien de omvang van het evenement weinig is.

Verschillende thema’s van de dag sloten aan op de acties van het preventie-instituut van de bouw navb Constructiv, onder meer “Stofvrij werken” en “Val niet uit de lucht”. Navb was dan ook nauw betrokken bij de opleidingen die gegeven werden.

Iedereen had lof voor de samenwerking tussen bouw en Confederatie. Van in het begin ging het vlot.

OPLEIDINGSCOÖRDINATORS – Evelien Thiers (Confederatie Bouw West-Vlaanderen) en Evelien Baré (Limburg).

NAAR NUL ONGEVALLEN MET DE SMARTPHONE Heijmans Bouw streeft naar nul ongevallen per jaar in de onderneming en heeft daarvoor een beleid opgezet dat Heijmans GO gedoopt werd, waarbij GO staat voor Geen Ongevallen. De firma heeft een originele aanpak ontwikkeld, met een app die de personeelsleden kunnen downloaden naar hun smartphone, vertelde CEO Hermans Sauwens.

Herman Sauwens: “De app geeft iedereen toegang tot een grote hoeveelheid informatie en tips over veilig werken, persoonlijke beschermingsmiddelen, een toolbox veiligheid enzovoort. Maar heel belangrijk voor ons: het gaat om tweerichtingsverkeer. Onze mensen kunnen met deze app delicate situaties melden, zelf ideeën aanbrengen, kortom: actief participeren aan de veiligheid. In Heijmans Nederland bestaat zulke app al lang en werkt hij goed. Hij vergroot de betrokkenheid. Vroeger hadden de mensen op de bouwplaats vaak het gevoel dat veiligheid een zaak van de preventie-adviseur en de inspectie was. Maar wij zijn er van overtuigd dat veiligheid niet van bovenaf opgelegd moet worden: veiligheid komt van onderuit, van op de werkvloer.”

INFO www.heijmans.be - www.heijmansbouw.be - www.confederatiebouw.be. Op de site van de Confederatie vindt u het adres van uw lokale confederatie. Geïnteresseerd in opleiding voor uw mensen? Aarzel niet en bel of mail naar uw lokale kamer!

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

47

PROJECTEN & BEDRIJVEN

Herman Sauwens: “ Ik denk niet dat het gelukt zou zijn zonder de twee Evelienen.

Een dergelijke dag is vanzelfsprekend niet gratis. Maar goed opgeleide mensen komen heel het bedrijf ten goede. Bovendien stimuleren opleidingskansen hen om bij Heijmans te blijven.” n

SECTOR SECTOR&&BEROEPEN BEROEPEN

Evelien Baré: “Limburg en West-Vlaanderen liggen allesbehalve dicht bij elkaar.

Een samenwerking als de onze is voorlopig zeldzaam. Maar ik verwacht dat ze in de toekomst meer zal voorkomen. De lokale confederaties staan ervoor open.

En bovendien versterkt het onze positie tegenover de andere opleidingsverstrekkers.”

LEDENKORTING Promo van de maand februari

Opdracht tot het uitvoeren van Bijwerken De bouwheer geeft u de opdracht om een bijkomend werk uit te voeren op de bouwplaats.

Omdat hiervoor vaak een schriftelijke opdracht is vereist geeft de Confederatie een handig reçuboekje uit in NCR papier (doorslagpapier) dat u onmiddellijk kunt invullen met de melding van de verlenging van de uitvoeringstermijn, prijsaanpassing …

Eenmaal ingevuld kunt u direct ter plaatse een kopie bezorgen aan de architect en bouwheer.

LEDENKORTING Speciale verkoopprijs enkel voor de maand februari Ledenprijs voor deze publicatie: € 7 (exclusief BTW) Niet-ledenprijs voor deze publicatie: € 15 (exclusief BTW)

Deze uitgave kan besteld worden via de website: www.confederatiebouw.be/e-shop/publicaties/juridisch/type-contracten en nuttige documenten.

Er kan ook gemaild worden naar bestellingen@confederatiebouw.be

48

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

LEDENKORTING Promo van de maand februari

SANOSOFT BLUE VERBAND HET PRODUCT: Baanbrekend verband zonder latex. Hechtkrammen, veiligheidsspelden en lijm zijn niet meer noodzakelijk.

KENMERKEN: Zonder kleefstof: kleeft niet aan de huid, de wonden en haren. Laat geen lijmoverblijfsel achter.

Zelfklevend: kleeft op zichzelf. Mag op crème of zalf worden aangebracht.

Zacht en elastisch: zeer elastisch. Bewegingen zijn niet beperkt.

Poreus: respecteert de fysiologische functies van de huid, de ademhaling en de transpiratie.

Absorberend: bloed en andere vloeistoffen.

Waterdicht: is bestand tegen water en vetstoffen. Beschermt de wonde.

TOEPASSING: De wonde van de vinger, de hand, de arm of het been bedekken.

Het verband goed spannen.

In geval van sterke bloeding, meerdere lagen aanbrengen.

LEDENKORTING Soft Blue 6 cm x 1,5 m (Ref. 1040 1): 12 stuks + 1 gratis Prijs leden: € 48 – Prijs niet-leden: € 64* Soft Blue 6 cm x 4,5 m (Ref. 1040 2): 9 stuks + 1 dispenser gratis** Prijs leden: € 93 – Prijs niet-leden: € 126* * Prijzen exclusief 6% BTW, portkosten € 7,90, indien de bestelling < € 200, excl. BTW ** Waarde € 27, excl. BTW Bestellen kan via de Confederatie Bouw.

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

49

WEDSTRIJD Surf naar www.testjebouwkennis.be en vul daar de antwoorden in op de onderstaande vragen.

WIN ÉÉN VAN DE 3 hhp ANDUMEDIC’S

CONFEDERATIE BOUW 1 Mijn buitenlandse onderaannemer betaalt zijn mensen netjes het juiste loon en de juiste sociale bijdragen. a b

c

Alles is dus perfect in orde.

Respect voor de regels houdt meer in dan buitenlandse onderaannemers die de juiste lonen en sociale bijdragen betalen.

Een buitenlandse onderaannemer? Bijna zeker fraude!

2 De forfaitaire minimumbijdrage van bouwbedrijven aan de externe preventiediensten bedraagt vanaf dit jaar a b c

€ 95 per werknemer en per jaar voor ondernemingen die minder dan zeven werknemers hadden op 30 november 2015. € 95 per werknemers en per jaar voor ondernemingen die niet meer dan vijf werknemers hadden op 30 november 2015. € 112 per werknemer en per jaar voor iedereen.

3 De Verzoeningscommissie Bouw heeft haar statuten moeten wijzingen a b c

50

Helaas kunnen de vertegenwoordigers van de consumenten nu hun wil doordrukken.

De bouw kan nu zijn wil doordrukken als de architecten en de aannemers samenwerken.

Geen paniek. De consumenten zijn nu sterker vertegenwoordigd, maar niemand kan zijn wil doordrukken. bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

hhp 1 Waar wordt de Andumedic gefabriceerd? a b c

China Frankrijk Duitsland

2 Hoeveel medische programma’s bevat de Andumedic3 Home? a b c

20 2001 2002

3 Wat is andullatie? a b c

een combinatie van mechanische vibraties en infraroodwarmte een combinatie van infraroodwarmte en elektrische impulsen een combinatie van mechanische vibraties en UV-stralingen

TEST JE BOUWKENNIS! De Confederatie Bouw organiseert samen met hhp en SiteManager de 2de editie van de wedstrijd: ‘Test je bouwkennis’ met als hoofdprijs een hhp ANDUMEDIC. De wedstrijd begint op 1/09/2015 en eindigt op 15/02/2016.

Gedurende deze periode kunnen de deelnemers hun bouwkennis testen door het beantwoorden van vragen waarbij men punten verzamelt die kans geven op talrijke prijzen.

Om deel te nemen surf naar www.testjebouwkennis.be EN TAL VAN ANDERE PRIJZEN Code NO

586

Brandsto Cheque f

In samenwerkin g met Confed eratie Bouw

The Sum Of

euro - 1.5 00

,-

586/001

pay

duizendvijfh onderd Uitbetaling in fuel vouchers met

een waarde

van €10

signa ture

GO vouc her:

Professional

0000 0/007

FAMILY+

Geldig t.e.m.

Valable jusqu’au Instructie kassa: Ctac : lees barcode kaart in -> geef kaart terug aan klant Ptac : verwerk betaling Instructions caisse : Ctac : scannez le code-barres -> remettez la carte au client Ptac : traitez le paiement

ONZE SPONSORS: WWW.ONLINEBOUWMARKT.BE

Intelligente Mobiliteit

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

GESCHENKKAART CARTE-CADEAU

51

Startwaarde / Valeur de départ btw TVA

F1

RUGPIJN? SPIERPIJN?

Verminder uw pijn in slechts 15 minuten

150.000 tevreden gebruikers

MEDISCH GECERTIFICEERD PRODUCT

ANDUMEDIC 3 ®

2000 kinesitherapeuten

Made in Germany

“Waar een wil is, is een weg.”

Serge Renard rugpatiënt

52

‘Waar een wil is, is een weg’. Als iemand dit spreekwoord prachtig incarneert, dan is het wel Serge Renard. Na een turbulente jeugd waarin hij quasi volledig op zichzelf aangewezen was, startte hij een traiteurszaak die jammer genoeg op de fles ging. Daarna ging Serge in de bouwsector en slaagde er na 5 jaar keihard werken in zijn schulden

bouwbedrijf - februari 2016

aan de bank terug te betalen. In 1980 richtte hij zijn eigen bouwbedrijf op, en zeven jaar later zijn vastgoedkantoor CV Gent-Eurimmo, gespecialiseerd in projectontwikkeling en studentenflats.

Als je vanaf je negende constant zware arbeid verricht, dan is het niet verwonderlijk dat je last van je rug krijgt. Op een dag zat Serge gehurkt in

zijn moestuin te wieden en kon plots niet meer recht. Specialisten, kinés, spuitjes en pillen: het kon allemaal niet baten. Een bezoek aan de bouwbeurs daarentegen bracht een onverwachte oplossing. Serge testte er de Andumedic uit en ervoer onmiddellijke pijnverlichting. Sindsdien is Serge een vaste andullatiegebruiker en functioneert weer helemaal normaal.

Meer info? Bel 055 23 23 23 of surf naar www.hhp.be

www.confederatiebouw.be

Wedstrijd Test je bouwkennis Test je bouwkennis en win een massagematras van hhp Andumedic! Het is de tweede editie van de wedstrijd georganiseerd door de Confederatie Bouw. Meedoen is eenvoudig: gewoon enkele vragen beantwoorden. Zo vergaart u punten en kunt u vele prijzen in de wacht slepen. Alle wedstrijdvragen vindt u op de website www.testjebouwkennis.be. De wedstrijd eindigt op 15 februari 2016. U hebt dus nog maar enkele dagen om deel

te nemen als u dit nog niet deed. Haast u! De prijsuitreiking zal plaatsvinden op de bouwbeurs Batibouw tijdens de dagen exclusief voor professionals, op de stand van de Confederatie Bouw. n

BOUWBELANGEN

Bouwmarkt Meer weten? www.testjebouwkennis.be

WISBA: internationale opleiding voor jong talent DOSSIER

Met WISBA heeft Wienerberger een drievoudige doelstelling: kennis creëren, potentiële talenten opsporen en het gebruik van bakstenen en dakpannen als bouwoplossing op de agenda zetten in

universitaire opleidingen. Aan de derde editie van WISBA namen in totaal 24 studenten uit 6 landen deel. Verdeeld over twee groepen bogen zij zich over Building 2226, een low-tech kantoorgebouw zonder verwarmings- of koelinstallatie van het architectenbureau Baumschlager & Eberle. Zij analyseerden hoe het gebouw scoorde op het vlak van milieu-impact, totale kost over de volledige levensduur en gebruikscomfort. Daarnaast bogen ze zich over de vraag hoe het gebouw kon worden aangepast aan een toekomstige klimaatverandering of functiewijziging. n Meer weten? www.wienerberger.be - sabine.merlevede@ wienerberger.com

SECTOR SECTOR&&BEROEPEN BEROEPEN

Zopas vond in Wenen de slotconferentie plaats van de derde editie van WISBA, de Wienerberger Academie voor Duurzaam Bouwen.

Dit opleidingsprogramma duurzaam bouwen, georganiseerd door Wienerberger voor laatstejaarsstudenten architectuur, burgerlijk en milieu-ingenieur uit zes landen, wil de praktische kennis over duurzaam bouwen aanscherpen en de toekomstige professionals informeren over de rol van keramische bouwmaterialen bij duurzaam bouwen.

Aluminium muurafdekplaten, de kroon op uw werk Claerhout Aluminium ontwikkeld werd en telkens weer op maat van elk project uitgevoerd wordt. De aluminium muurafdekplaat combineert esthetiek met functionaliteit: een visueel strak eindresultaat, gecombineerd met een volledige waterdichtheid. n Meer weten? www.claerhoutaluminium.be

Via een gebruiksvriendelijk montagesysteem worden ze heel eenvoudig op elke muur vastgemaakt. Hoeken, T-stukken, bogen… vormen geen enkel probleem voor dit systeem dat door

www.onlinebouwmarkt.be

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

53

PROJECTEN & BEDRIJVEN

In het verleden werden muren doorgaans afgedekt met betonnen of arduinen dekstenen om waterdichtheid te garanderen. Oplossingen die nogal log en grauw oogden. Vandaag biedt Claerhout Aluminium een stijlvolle en tijdloze oplossing aan voor de meest uiteenlopende toepassingen: een aluminium muurafdekplaat, aangepast aan de architectuur van het gebouw of de persoonlijke smaak van uw klant.

MARKANT

97 000

In het derde kwartaal van 2015 telde de bouwsector 96 830 bedrijven. Dit volgt uit niet-seizoensgezuiverde statistieken van de FOD Economie. Met 34,2 % zijn de bedrijven in de ruwbouw en de gespecialiseerde werkzaamheden het talrijkste. Daarna komen de afwerkingsbedrijven (28,7 % van het totaal, zijnde 27 833 bedrijven) en de installatiebedrijven (28,2 % en 27 319 bedrijven). Met 8,7 % is de burgerlijke bouwkunde is het kleinste als je kijkt naar de aantallen. Maar gerangschikt volgens omzet is deze sector met 23 % de op één na grootste speler. Relatief gezien de grootste omzet heeft de sector van de ruwbouw en de gespecialiseerde werkzaamheden (41,3 %). Op plaats drie staan de installatiebedrijven (19,8 % van de omzet in de bouw) en op plaats vier de afwerkingsbedrijven (15,9 %). n

Drones

Potentieel voor de bouw, maar wetgeving laat op zich wachten aan welke voorwaarden de operators moeten voldoen, welke opleidingen ze moeten volgen, hoeveel commerciële drones mogen wegen enzovoort. Oorspronkelijk werd verwacht dat het KB aan het einde van 2015 goedgekeurd zou worden. Maar daarvan is niets in huis gekomen. Nu is maart de maand waarop men mikt – maar ook dat staat niet vast. Probleem: zolang het KB er niet is, zijn vluchten met drones voor commercieel gebruik illegaal. Je kunt weliswaar een uitzondering aanvragen, maar de procedure is omslachtig en bovendien moet je het voor iedere vlucht opnieuw doen.

De bouwsector – of toch de aannemers die de evolutie volgen – staat te trappelen van ongeduld om drones in te zetten.

Deze zouden bijvoorbeeld bijzonder interessant zijn om bouwplaatsen op te meten of om daken snel te inspecteren.

Maar helaas duurt het erg lang vóór de nodig wetgeving er is.

Er bestaat al enige tijd een ontwerp van koninklijk besluit over drones. Dergelijk KB legt vast hoe hoog drones mogen vliegen,

Dat de interesse voor drones bestaat, is nochtans zonneklaar.

Bedrijven die zich specialiseerden in hoogtewerkers zien in drones bijvoorbeeld een kans om deze aan te vullen of zelfs te vervangen in bepaalde gevallen. De Confederatie Bouw Limburg en onze leden Willemen en Tectum zijn intussen lid van EUKA, de European UAV-drone Knowledge Area. Deze organisatie verenigt bedrijven, kennisinstellingen en de overheid om na te denken over de toepassing van drones.

Volgens EUKA bestaan er in Frankrijk, waar er al twee jaar een drone-wetgeving bestaat, intussen ongeveer 1 400 firma’s die diensten verlenen met drones. n Info: www.euka.org

De kwetsbare leider Je komt het niet vaak tegen, een aannemer die een boek schrijft. Maar Joost Callens, CEO van ons lid Durabrik, is de zeldzame uitzondering. Aan het einde van vorig jaar verscheen zijn boek De kwetsbare leider bij uitgeverij Lannoo.

Het onderwerp is een persoonlijke zoektocht naar authentiek leiderschap.

De aanleiding is al even ongewoon als het boek: een Noordpoolexpeditie waaraan Callens deelnam. Hij werd er geconfronteerd met de kwetsbaarheid van de mens, maar ook met het besef dat je daaruit kracht kunt halen. De ijsvlakte werd een soort spiegel waarin hij zichzelf als mens en leider zag. Het boek leest als een aansporing voor leidinggevenden

54

bouwbedrijf - februari 2016

www.confederatiebouw.be

om ook wat meer in de spiegel te kijken en zo een betere bedrijfscultuur te ontwikkelen. Klinkt filosofisch? Is het ook, maar aannemers blijven aannemers en dus is het boek ook heel concreet. Hoe pak je het aan om veranderingen te introduceren? Hoe transformeer je een bouwbedrijf? Hoe word je een authentieke leider die ruimte durft geven aan medewerkers?

Je kunt het boek bestellen bij Lannoo, maar je vindt het vanzelfsprekend ook in de betere boekhandel. n Info: www.lannoo.be

tot

-37 E-peilpunten met E+Smartzone

Systeem E+® : ventileren en verwarmen in harmonie!

RENSON Systeem E is het concept gebouwd rond E ndura, een compact, gebruiksvriendelijk toestel, dat vraaggestuurde ventilatie en warmtepomptechnologie op een intelligente manier met elkaar combineert. De continue maar gecontroleerde ventilatie zorgt voor een goede luchtkwaliteit, terwijl de warmtepomp instaat voor ruimteverwarming en de productie van sanitair warm water. Dit toestel wordt in een hybride opstelling geplaatst met een andere klassieke warmtebron (vb. een condenserende gasketel). ®

+®

• Warmptepomp met hoog rendement • Ingebouwde Energy Analyser • Voldoet aan de eis voor hernieuwbare energie

Paleis 4 stand 314

www.renson.be

+

+

Ruimteverwarming

E

Vraaggestuurde ventilatie

Systeem

Productie van Sanitair Warm Water