vr 02 oktober 2026 20.30 Sint-Salvatorskathedraal
ONCEIM
© Joachim Bertrand / Ryoji Ikeda Studio
Ryoji Ikeda & Marina Rosenfeld
2
COPRODUCTIE CONCERTGEBOUW
Het Orchestre de Nouvelles Créations, Expérimentations et Improvisations Musicales ‘ONCEIM’ (FR) is een 35-koppig orkest dat muzikanten uit uiteenlopende achtergronden samenbrengt, van geïmproviseerde muziek en (free)jazz tot klassieke, hedendaagse en experimentele muziek. Frédéric Blondy richtte het orkest in 2011 op om nieuwe vormen van klankcreatie te onderzoeken. ONCEIM klonk o.a. al op de Biënnale van Venetië, MaerzMusic, de Wiener Festwochen, Sacrum Profanum in de Berliner Philharmonie, het Théâtre d’Orléans, MAC VAL, en de Fondation Cartier.
Shin-Young Lee (KR) was vier jaar oud toen ze begon met pianospelen en zeventien toen ze begon met orgel. Ze studeerde aan de Yonsei University in Seoul en aan de Schola Cantorum in Parijs. In 2002 ontving ze de eerste ‘Prix de Virtuosité’ en in 2003 het ‘Diplôme de concert à l’unanimité avec félicitations du jury’. Sindsdien won ze tal van prijzen. Lee treedt op in heel Frankrijk, waaronder op internationale orgelfestivals, de rest van Europa en de VS.
CREATIEOPDRACHT CONCERTGEBOUW
ONCEIM: ensemble Shin-Young Lee: orgel Frédéric Blondy: muzikale leiding & orgel Christian Pruvost & Brice Pichard: trompet Fabrice Charles & Alexis Persigan: trombone Jean Daufresne & Vianney Desplantes: euphonium —
Frédéric Blondy (FR) studeerde eerst wiskunde en natuurkunde voordat hij zich volledig aan de muziek wijdde. Als pianist, organist, componist en improvisator hanteert hij een plastische benadering van klank. Gedreven door een grote nieuwsgierigheid verkent hij hedendaagse klassieke, experimentele, geïmproviseerde, avant-garde jazz, freejazz, elektronische en elektroakoestische muziek, vaak in combinatie met dans, video en performance. Blondy is de oprichter en artistiek leider van ONCEIM.
BELGISCHE PREMIÈRE
Ryoji Ikeda (1966) Prism [for organ], opus 21 Espoir [for brass], opus 22 Spectrum [for organ and brass], opus 24 Panta Rhei [for organ and brass], opus 23
Marina Rosenfeld (1968) XY (in opdracht van Concertgebouw Brugge)
MUZIEK AVONTUURLIJK
3
MONUMENTAAL
In samenwerking met Kathedraalconcerten
02 okt 2026
Biografieën
02 okt 2026
Uitvoerders & programma
Een orgel is een blaasinstrument. Of beter gezegd: een volledig blaasorkest in de handen van één speler. De vele registers van het instrument functioneren als de verschillende instrumenten die door blazers bespeeld worden. De namen van registers op het historische Van Eynde-orgel in de Brugse Sint-Salvatorskathedraal, origineel gebouwd in 1719 en gerestaureerd in 2022, geven het al weg: Fluijtje, Cornet, Bombarde, Trompette, Cromhoren, Clairon, en zelfs ‘Voix humaine’. Ook het recentere Klais-orgel heeft registers als Houten Fluit, Schalmei, Roerfluit, Woudfluit, Hoorntrompet, Hobo, en nog veel meer. In veel gevallen komt de klank van die registers precies zo tot stand als in de overeenkomstige blaasinstrumenten. Grosso modo zijn er twee soorten orgelpijpen. Bij labiaalpijpen is de klankproductie verwant aan die van de blokfluit, en afhankelijk van de grootte, vorm en openingen in de pijp worden allerlei zachte klanken geproduceerd. Bij tongpijpen doet de luchtstroom van het orgel een metalen onderdeel trillen wat leidt tot klanken die lijken op het geluid van rietinstrumenten (klarinet, hobo …) of koperblazers. De combinatie van al die registers en het grote bereik van laag naar hoog geven het orgel symfonische allures, maar dan in handen van één speler. Het is dan ook geen toeval dat een ensemble van blaasinstrumenten qua klank wel eens met een orgel wordt vergeleken. Die sterke verwantschap staat centraal in dit programma met nieuwe composities voor orgel en koperblazers van Ryoji Ikeda en Marina Rosenfeld. Twee generatiegenoten uit verschillende uithoeken van de wereld komen samen in deze bijzondere akoestische ruimte in het hart van Brugge.
4
– Het orgel en de koperblazers delen dezelfde adem: samen vormen ze een fascinerende klankwereld tussen menselijke en mechanische blaasinstrumenten. – Ryoji Ikeda verkent in vier composities de mogelijkheden van orgel en koperblazers, ver weg van de elektronica waarmee hij doorgaans wordt geassocieerd. – Marina Rosenfeld gebruikt de bijzondere akoestiek van de SintSalvatorskathedraal als onderdeel voor haar nieuwe werk.
Van bliepjes en piepjes naar orgelen koperklanken Ikeda werd in 1966 in Japan geboren, en woont en werkt momenteel in Parijs. Hij staat bekend om zijn elektronische installaties, waarbij hij sterke visuele prikkels combineert met bezwerende klanken, vaak gebaseerd op sinustonen, noise en ritmische patronen. Vanuit zijn fascinatie voor data en de informatiemaatschappij creëert hij soms futuristische en visionaire omgevingen waarin het publiek volledig wordt ondergedompeld in licht en geluid. In sommige extreme werken is de muziek volledig opgebouwd uit bliepjes en piepjes. Daarnaast schrijft hij ook akoestische composities, zoals Music for percussion, dat in 2022 nog te horen was in Concertgebouw Brugge. Zelf omschrijft Ryoji Ikeda het componeren voor akoestische instrumenten als een heuse
Het orgel heeft symfonische allures, maar dan in handen van één speler. Door zichzelf een beperking op te leggen, ontdekte Ryoji Ikeda nieuwe mogelijkheden. beproeving. Hij volgde nooit een klassieke opleiding tot componist en zocht daarom vooral een eigen manier om zijn muzikale gedachtegoed – dat vooral geworteld is in elektronische muziek – te vertalen naar instrumenten. Opvallend in zijn ‘akoestisch’ werk is dan ook dat hij resoluut elk gebruik van elektronica afzweert. Door zichzelf die beperking op te leggen, ontdekte hij nieuwe mogelijkheden, of zoals hij het zelf formuleerde in het programmaboekje bij de première van zijn orgelwerken in de Philharmonie de Paris: ‘zo’n waanzinnige uitdaging dwingt me om mijn grenzen te verleggen, en tegelijkertijd opent ze steeds verborgen deuren binnen de kunstwereld.’ Het orgel is voor Ikeda een exponent van de Westerse cultuur. Hij beschouwt het instrument als een enorme mechanische structuur die orkestrale klanken simuleert en onder de controle staat van één enkele muzikant. Bij het zoeken naar een manier om dat bijzondere instrument een plek te geven in zijn eigen muzikale universum, kwam hij bij de unieke eigenschap van het orgel om noten lang aan te houden, veel langer dan mogelijk is met de menselijke adem. Door aan het orgel een ensemble van koperblazers toe te voegen, creëert hij een vorm van kamermuziek voor instrumenten die qua bouw en klankproductie nauw verwant zijn. In Prism [for organ] en Espoir [for brass] onderzoekt Ikeda de sonoriteiten van het orgel en de koperblazers afzonderlijk. Voor een componist die nooit eerder een noot voor deze instrumenten schreef, is dit een echte ontdekkingsreis. De exploratie naar esthetische en akoestische mogelijkheden zet hij verder in Spectrum [for organ and brass], een veeleisende
5
compositie die vooral het brede spectrum aan klanken verkent en ook ruimte laat voor improvisatie. Panta Rhei [for organ and brass] vervolledigt het vierluik. Het is een langere versie van een eerdere compositie voor koor, die in een recensie omschreven werd als ‘een introspectief stuk waarvan de vloeiende chromatiek en dissonantie juist de charme vormen.’ In deze composities verkent Ikeda niet alleen de klank van orgel en kopers, maar laat hij beide sonore werelden ook in elkaar overvloeien.
Muziek maak je samen Marina Rosenfeld is geboren in 1968 in New York, en woont en werkt nog altijd vanuit de metropool. Net als Ikeda creëert ze graag installaties en integreert ze muziek in ruimere artistieke projecten. Vaak gaat ze daarbij ook in dialoog met het repertoire, zoals in Six Inversions (After Arnold Schoenberg) of Teenage Lontano, gebaseerd op het werk van György Ligeti. Als uitvoerder voelt ze zich vooral thuis in haar rol als improvisator en turntablist. Doorheen haar oeuvre komt ook haar sociale bewogenheid naar voren. Ze benadert de uitvoerder als mens, als persoon, al dan niet met een feministische insteek zoals in haar vroege werk Sheer Frost Orchestra uit 1993. Rosenfeld schreef haar nieuwe compositie XY in opdracht van Concertgebouw Brugge, speciaal voor dit concert en voor de twee orgels in de Sint-Salvatorskathedraal. Naast de orgels gebruikt ze twee trompetten, twee trombones en twee euphoniums. De muziek van Marina Rosenfeld is nooit zomaar een partituur. Hoewel de klemtoon vaak ligt op klank en klankontwikkeling – iets wat met deze bezetting uitermate interessant is –
02 okt 2026
02 okt 2026
Muziek voor menselijke en mechanische blaasinstrumenten
- Zowel Ikeda als Rosenfeld hebben een voorkeur voor subtiele veranderingen. Een toon die ogenschijnlijk onveranderd blijft, kan langzaam van kleur, spanning of richting veranderen. - De Sint-Salvatorskathedraal is meer dan een concertlocatie. Nagalm, afstand en luisterpositie bepalen mee de luisterervaring, waardoor ook de ruimte zelf een instrument wordt.
ck
Luistertip
De ce un in
Ook op het Circuit
Nieuwe foto-expo van seizoenskunstenaar Philippe Herbet
#deeplistening
Klaas Coulembier
©
Ti m
eo Th
Du jar din
In XY speelt ze met de opeenvolgende en gelijktijdige relaties tussen spelers. Denk aan concepten zoals afstand en nabijheid, verschil en gelijkaardigheid … Ze maakt gebruik van de ruimte en speelt in op de akoestiek van de concertlocatie, waardoor ook de luisteraar een speler wordt in het geheel, omdat de relatie tot de klankbron ook kan veranderen. Een concept dat we ook kennen uit eerdere composities is wat de componiste zelf ‘disunisons’ noemt. Het zijn geleidelijke, haast onmerkbare verschuivingen vanuit een unisono, waarbij meerdere instrumenten als één klinken, naar steeds rijkere en meer gelaagde samenklanken. Het is een mooie muzikale metafoor voor hoe de verschillende klankbronnen binnen en buiten het orgel tegelijk een eenheid kunnen vormen en toch elk hun eigen karakter behouden.
c
k
02 okt 2026
moeten we de echte betekenis van haar werk eerder zoeken in de manier waarop verschillende mensen met elkaar in verbinding treden.
© Ti m
Doorheen de jaren 25 jaar concertgebouw
Beide artiesten staan vandaag voor het eerst op ons podium. Toch is Ryoji Ikeda geen onbekende: zijn naam dook al acht keer op in onze brochure, met eigen muziek én als componist voor dansvoorstellingen. Voor Marina Rosenfeld is het een echte primeur.
Th e
ec oD
Een inspirerend en speels parcours met kunst en architectuur Met dank aan de spelers van
Meer info op concertgebouwcircuit.be 6
n ni eu
7
©
ip Fil
do 22 okt 2026 20.00 Kamermuziekzaal
Harvest
Octavie Dostaler-Lalonde & Artem Belogurov
© Frederico Castelli
do 08 okt 2026 20.00 Kamermuziekzaal
Spinthout Harvest opent een wereld van nieuwe perspectieven voor doorleefde stemmen. Componisten als Annelies Van Parys en Yating Wang schrijven rollen vol diepgang en levenservaring voor rijpere zangers. Het resultaat is een aantal monodrama’s vol gelaagde personages, voor ervaren stemmen die kracht, charisma en diepgang uitdragen. Filmbeelden en interviews omlijsten de stukken, en maken van Harvest een poëtisch festijn van klank, ervaring en theatraal leven.
Swan Song
Onzekerheid en hoop: het zijn de gevoelens die opwellen bij de gedachte aan een naderende dood. Oudemuziekspecialisten Octavie Dostaler-Lalonde en Artem Belogurov nemen je mee op een intense muzikale reis tussen die uitersten. Van de reflectie van Fanny Mendelssohn, via de ingetogenheid van Schubert en de late Liszt, naar de troostrijke muziek van Clara Wieck en Chopin. Een poëtisch kamermuziekconcert voor cello en piano dat niemand onberoerd laat.
Laat weten wat je van de voorstelling vond met #concertgebouwbrugge Info & tickets +32 (0)78 15 20 20 — U iT in Brugge: Kuiperstraat 3, Brugge
concertgebouw.be
V.U. Katrien Van Eeckhoutte, 't Zand 34, Brugge
Getipt