VA N A F G H A N I S TA N T O T Z W I T S E R L A N D Bijlagereeks over de 160 verschillende nationaliteiten die in Antwerpen vertegenwoordigd zijn
zijn zestiende in Antwerpen
wilden mij een betere toekomst geven”
blz.
2
Dominicaanse Republiek Bladimir Osvaldo Reyes Espinal: “Als ik de Lotto win, ga ik terug”
blz.
4
Duitsland Anja Schwerbrock: “Mijn vriend is een Deen. België is dus neutraal gebied”
Teksten: Marliese Peeters, Jan Martynowski, Maaike Floor Coördinatie: Kris Vanmarsenille Foto’s, illustraties: Thomas Legrève, Jeffrey Gaens, Guy Puttemans, Patrick De Roo, Dirk Kerstens, Reuters, EPA, AFP, GVA
Eindredactie: Carine Tollenaere
woensdag 31 december 2008 en donderdag 1 januari 2009
33 Dominicaanse RepuBliek AT L A N T I S C H E O C E A A N Monte Cristi
HAITI
Mao
Santiago
La Vega
Bladimir kwam naar België om er te studeren
Nagua Samana
San Francisco de Macoris
DOMINICAANSE REPUBLIEK Santo Domingo Neiba Pedernales
Azua
San Pedro de Macoris Higuey
Bani La Romana
Barahona
Isla Saona
CARIBBISCHE ZEE Isla Beata
50km © GRAPHIC NEWS
95 procent katholiek
Bladimir: “Ik heb Bobbix in Antwerpen leren kennen. Hij is afkomstig uit Ruanda. We ontmoetten elkaar op school waar we beiden Nederlands leerden. Zelfs nu de Nederlandse lessen afgelopen zijn, spreken we nog steeds af.”
Puerto Plata
Dajabon
Jimani
G GRenzeloze RienDschap
Officieel : Republica Dominicana Taal: Spaans Aantal inwoners: 9.507.133 Oppervlakte: 48.671 km² Hoofdstad: Santo Domingo Levensverwachting : Mannen : 71,61 jaar, vrouwen: 75,24 jaar Staatsvorm: Democratische Presidentiële Republiek Religie: 95% is rooms-katholiek, andere 5% Munteenheid: Dominicaanse peso (DOP) Export: suiker, goud, zilver, koffie, cacao, vlees, consumentengoederen Bevolkingssamenstelling: gemengd: 73%, blanken: 16% zwarten: 17%
“Als ik ooit de Lotto Bladimir Osvaldo Reyes Espinal (23) volgde zijn ouders naar Antwerpen (Schoten) om er te studeren. “In de Dominicaanse Republiek is er veel armoede”, vertelt Bladimir. “Hier in België is de situatie beter.” “Momenteel ben ik met mijn studies gestopt. Ik kon het niet langer betalen. Ik werk nu als verkoper in een winkel in het Antwerpse”, vertelt Bladimir. De verhuis naar Antwerpen was in het begin wel een aanpassing. “Alles is hier zo anders: het klimaat, de regels,... In de Dominicaanse Republiek
Plaats op de lijst van rijkste landen: 79/177 Internet landencode: .do Landencode: 1-809
kennedy belandde op
“Mijn ouders
Weer vrije verkiezingen O De Dominicaanse Republiek wordt oorspron-
kelijk bewoond door de Taíno-indianen. Op 5 december 1492 arriveert Christoffel Columbus. Hij doopt het hele eiland (zowel Haïti als de Dominicaanse Republiek) La Española, wat Klein Spanje betekent. O Tegen het einde van de jaren 1500 zijn de meeste Taínos overleden aan Europese ziektes of aan de gevolgen van mishandeling, verhongering, dwangarbeid, foltering, zelfmoord. De meeste Dominicanen hebben wel Taíno-indianen als voorouders. Tijdens de 16de , 17de en een groot deel van de 18de eeuw blijft de Dominicaanse Republiek in Spaanse handen. O In 1795 komt het eiland (zowel Haïti als de Dominicaanse Republiek) in Franse handen. In 1804 wordt Haïti onafhankelijk verklaard. In 1808 komen de inwoners van Santo Domingo in opstand tegen de Fransen en komt het met de hulp van de Britten terug in Spaanse handen. O In 1844 scheiden de Spaanssprekenden op het oostelijk deel van het eiland zich af. Zij roepen op 27 februari 1844 de Dominicaanse Republiek uit. O Zoals vele landen in die regio kent de Dominicaanse republiek hierna een onstabiel politiek klimaat. Van 1930-1961 is het land een dictatuur onder leiding van generaal Rafael Leonidas Trujillo Molina. O Van 1966 tot 1978 is Joacquin Balaguer, jarenlang de stroman van Trujillo Molina, president. Een periode van onderdrukking. O In 1978 wordt Balaguer opgevolgd door oppositiekandidaat Antonio Guzmán Fernández van de Dominicaanse Revolutionaire Partij. In 1982 wordt die opgevolgd door Salvador Jorge Blanco van dezelfde partij. Onder beide presidenten is er relatieve vrijheid. O In 1986 wordt Balaguer opnieuw president. Hij wordt herkozen in 1990 en 1994. Tijdens deze verkiezingen wordt Balaguer steeds beschuldigd van fraude. Sinds 2004 is Fernández opnieuw aan de macht. In 2008 volgt hij zichzelf op.
In Antwerpen wonen 87 Dominicanen.
is er meer vrijheid op alle gebieden. Hier mogen jullie bijvoorbeeld na 22 uur geen luide muziek meer spelen. Daar doe je wat je wilt. Ook zoiets als verkeerslichten bestaat in de Dominicaanse Republiek niet. De verschillen zijn vaak heel groot. De Dominicaanse is een heel vrolijk land. Ook de cultuur en het eten zijn totaal anders. We gebruiken meer sauzen. Het eten is vaak vettiger. En lekkerder”, lacht hij. Ook Nieuwjaar vieren Dominicanen op een geheel andere manier. “Nieuwjaar is daar veel grootser dan hier. Er zijn dan overal muzikanten en straatfeesten. Er gebeurt echt van alles. Vele Belgen trekken dan ook naar daar om er Nieuwjaar te gaan vieren.” De Dominicaanse Republiek is een heel multi-
Kennedy Morales De La Rosa is het perfecte voorbeeld van integratie. Hij is 23, woont in hartje Antwerpen, spreekt perfect Nederlands, voetbalde bij Berchem Sport en werkt in de diamantsector. Het leven in Antwerpen bevalt Kennedy. Toch wil hij ooit terug.
“Geniet van het leven. Elke dag kan de laatste zijn en dan heb je je maar beter goed geamuseerd”, zegt Kennedy.
Buen provecho EEt smakElijk! E Dominicaanse pastelon met rijpe bakbananen
win ga ik terug” culturele samenleving. Dat beïnvloedt Bladimir in zijn denken. “De Domincanen zijn heel verschillend. Soms denk je een Chinees te zien, maar dat is dan eigenlijk een Dominicaan. Dat komt doordat er zoveel verschillende rassen en kleuren gemengd zijn geraakt. Oorspronkelijk woonden er in de Dominicaanse Republiek indianen.” “Ik ben zelf ook heel erg bezig met die multiculturaliteit. Door de gebeurtenissen van de jongste jaren, zoals bijvoorbeeld de moord op Joe van Holsbeeck, ben ik over van alles gaan nadenken. Samen met een aantal vrienden, drie Afrikanen, een Belg en een Chileen, hebben we er het liedje Wanna Know over geschreven. Het is aanklacht tegen geweld en rascisme. De stijl van het num-
mer is rap en reaggeaton. Momenteel wordt het enkel nog maar gedraaid op Radio Contact, maar we zijn van plan om er een clip bij te maken om het nummer bij het grote publiek te krijgen.” Als hij zou kunnen, zou Bladimir terugkeren naar de Dominicaanse Republiek. “De levensstandaard is hier veel beter. De Dominicaanse Republiek is echt een arm land. Als ik ooit de Lotto win, wil ik zeker en vast terugkeren. Ik probeer minstens twee keer per jaar naar daar te gaan, in juli en in december. Ik ga dan familie en vrienden bezoeken en kan dan wat tijd doorbrengen op de stranden.” “Tja, ik mis de Dominicaanse Republiek nog elke dag: het weer, het eten, de stranden,... Eigenlijk alles.”
zijn zestiende in antwerpen
wilden mij een betere toekomst geven” Geen Dominicaanse temperaturen wanneer we Kennedy ontmoeten: het vriest wanneer hij de Vrijdagmarkt komt opwandelen. Gelukkig is het voor hem een korte tocht: hij woont in de Kammenstraat, geen honderd meter verder. “Het is een heel aangename buurt. Ik was in het begin bang dat er veel lawaai zou zijn, maar dat valt goed mee. Ik ben eigenlijk heel tevreden in Antwerpen. De latino’s blazen regelmatig verzamelen in de cafés aan de Grote Markt.” Kennedy kwam op zijn zestiende naar Antwerpen. “Toen ik twaalf jaar was, vertrokken mijn ouders naar België om er een restaurant te beginnen. Enkele jaren later haalden ze hun kinderen naar Antwerpen. Ze wilden ons een betere toekomst geven, want België heeft alles. De mensen spre-
ken veel talen en de scholen zijn goed.” Toch staat een definitieve terugkeer naar de zon zeker nog op de agenda. “Met al wat ik hier geleerd heb, kan ik in de Dominicaanse Republiek een goed bestaan uitbouwen. Ik leer het land nu ook beter appreciëren. Neem nu het groen. Vroeger liep ik daar thuis zo voorbij een bos, bijna zonder te beseffen dat het er lag. Dat besef is er nu wel.” De Belg en de Dominicaan verschillen wel op meer punten. “In dit land wordt alles meer gepland. Dat is niet zo onlogisch. Bij ons schijnt de zon altijd. Wij moeten niet nadenken over wanneer we naar het strand kunnen, we gaan gewoon.” “Dominicanen proberen ook zoveel mogelijk van het leven te genieten. Elke dag kan de laatste zijn, dan heb je je maar beter geamuseerd.”
Ingrediënten » 12 rijpe bakbananen » 4 eieren » 200g jonge kaas in plakjes » 2 gesneden uien » 300g maïs uit blik » 500 cl plantaardige olie » 600g kipfilet » 6 rijpe tomaten » 2 dl room » kerriepoeder, zout en peper Voorbereiding Alles valt van te voren voor te bereiden tot het moment waarop het in de oven moet. Ook restjes zijn nog lekker als je ze een paar dagen later in de magnetron opwarmt. Bereiding » Schil de bananen, halveer ze en maak er vervolgens dunne plakjes van. Bak ze in de olie tot ze lichtbruin zijn en laat ze uitlekken op keukenpapier of een servetje. » Bak de kipfilet met wat kerriepoeder en wat zout en peper. Snijd de kipfilet in dunne plakjes en leg ze apart. » Fruit de uitjes en voeg de maïs, tomaten en wat zout en peper toe. » Zet alle ingrediënten klaar en bouw de pastelon op in een ovenschaal als een soort lasagne (kaas ook als laagje). Steeds een laagje banaan en dan weer een andere laag, weer een laagje banaan en dan weer een andere laag, etc. » Klop de eieren met de room los en giet over de pastelon heen. » Eindig met een laagje kaas en doe de pastelon in een voorverwarmde oven van 180 graden. Bak de pastelon in ongeveer 25 minuten gaar. Serveertip Erg lekker met een frisse salade.
HoogvliEgErs Hoogvli juan l luis guerra seijas Is een bekende zanger, gitarist en componist uit de Dominicaanse Republiek. Hij zingt vooral merengue en salsa. Hij verkocht wereldwijd al meer dan 10 miljoen albums en heeft al verschillende muziekprijzen gewonnen, waaronder tien Grammy’s en Latin Grammy’s.
oscar de la renta
ti tiEN voor taal Goeiemorgen. Buenos días. Gelukkig Nieuwjaar. Feliz Año Nuevo. Hoe heet je? Cómo te llamas? Hoe laat is het? Qué hora es? What’s up? Qué onda?
Deze bekende modeontwerper woonde tot zijn 18de op de Dominicaanse Republiek. Daarna vertrok hij naar Madrid om aan de Academie van San Fernando schilderkunst te studeren. In die periode begon hij te ontwerpen voor enkele toonaangevende Spaanse modehuizen. Uiteindelijk werd hij als stagiair bij Balenciaga aangenomen, waar hij het vak van couturier leerde. Na nog een tijd voor het Parijse modehuis Lanvin gewerkt te hebben, trok hij in 1963 naar New York om een couturecollectie te ontwerpen voor Elizabeth Arden. In 1965 debuteerde hij met een eigen collectie. De la Renta heeft ondertussen meerdere collecties en werd meerdere malen voor zijn werk beloond met awards van de Council of Fashion Designers of America. Zo werd hij Woman’s Wear Designer of the Year in 2000 en 2007 en kreeg hij in 1990 een Lifetime Achievement Award.
woensdag 31 december 2008 en donderdag 1 januari 2009
34 DuitSlAnD DENEMARKEN
BALTISCHE ZEE
100km
NOORDZEE Kiel
Bremerhaven
Rostock Lübeck E lb e
Od e
Hanover W
be El
Kassel
Dortmund Düsseldorf
Berlijn
Magdeburg
Leipzig
D U I T S L A N D
Keulen Bonn
Neisse
er es
Essen
r
NEDERLAND
Bremen
Osnabruck
POLEN
Hamburg
Oldenburg
Frankfurt
Dresden
n Rij
TSJECHIE
Wiesbaden
Aken
Main
Mannheim Saarbrucken
LUXEMBURG BELGIE
Nurnberg Karlsruhe Stuttgart Augsburg
FRANKRIJK
D o na u
München OOSTENRIJK
ZWITSERLAND
© GRAPHIC NEWS
Officieel: Bundesrepublik Deutschland Hoofdstad: Berlijn Oppervlakte: 357.021 km² Aantal inwoners: 83,4 miljoen Levensverwachting: 76,1 (mannen) en 82,3 (vrouwen) Talen: Duits Godsdiensten: protestants (34%), katholiek (34%), moslim (3,7%), overig (28,3%). Munteenheid: euro Telefoon landencode: +49 Internet landencode: .de Bevolkingssamenstelling: Duitsers (91,5%), Turken (2,4%), overig (6,1%). Export: auto’s, machines, machineinstallaties, chemieproducten.
Modeontwerpster Anja Schwerbrock heeft
”In België is alles dichtbij” Eigenlijk had Anja Schwerbrock verwacht dat Antwerpen groter was. ”Ik had al veel over de stad gehoord, over al die ontwerpers en hippe winkels. Maar de modebuurt is vrij compact.” Toch bevalt de stad haar wel. ”En als het me even te klein wordt, neem ik gewoon de trein naar Parijs.” Toen Anja Schwerbrock nog in Duitsland woonde, vond ze Duitsland helemaal niet zo groot. ”Pak de atlas er maar eens bij. Vergeleken met Rusland, China of Canada is Duitsland een minipoepsielandje, hé.” Nu ze in België woont, lijkt haar moederland toch wel een stuk groter. ”Berlijn is een superstad, maar je zit overal ver vandaan. Vanuit Antwerpen ben je zo in Londen en Parijs. Dat is heerlijk. Ik ga zeker zes keer per jaar naar Parijs. Twee keer om de collectie voor te stellen. Twee keer om stoffen te kopen. En dan nog twee keer voor andere afspraken.”
”Cultuurverschillen In de Antwerpse haven zijn veel Duitse bedrijven. Het grootste is BASF, waar 30 tot 40 Duitsers in dienst zijn. ”We spreken allemaal Nederlands”, vertellen Daniel Dornbusch en Claudius Schwittay. ”En dat wordt enorm geapprecieerd.”
Zicht op de Potsdammer Platz in Berlijn.
ti tiEn VOOR tAAl
In Antwerpen wonen 1.392 Duitsers.
met het gevoel dat Duitsland slecht en lelijk is, onder andere door de rol in de oorlog. Toen ik na mijn studie in Tokio woonde, vond iedereen Duitsland ineens geweldig. Ik was stomverbaasd. Ten tijde van het Wirtschaftswunder - het economisch herstel van de West-Duitse economie na de Tweede Wereldoorlog kwamen veel Japanners kijken hoe Duitsland alles aanpakte. Japanners zijn heel positief over het land. Maar pas de jongste jaren beginnen de Duitsers zelf meer zelfvertrouwen te krijgen. Dat we tijdens het WK in Duitsland in 2006 de halve finale haalden, speelde daarin een belangrijke rol.” Belgen denken bij Duitsers vooral aan eigenschappen als pünktlichkeit en gründlichkeit, stiptheid en degelijkheid. ”Soms zijn die clichés vermoeiend”, vindt Anja. ”Maar tegelijkertijd kloppen die eigenschappen wel, en waardeer ik die ook. In Duitsland kun je er meestal van uitgaan dat iemand zijn afspraken nakomt. Hier moet ik mijn stoffenhandelaar vijf keer bellen voor hij één keer komt. Soms word ik er gek van.”
BASF en andere bedrijven in de haven
Plaats op de lijst van rijkste landen: 22/177
Hoe gaat het met u? En met de kinderen? Wie geht es ihnen? Und den Kindern? Kunt u een goed restaurantje in de buurt aanbevelen? Kennen sie ein gutes Restaurant hier in der Nähe? Ik ben allergisch voor bietjes. Ich bin gegen Bienen allergisch. Als het koud is, dan droom ik van vakantie. Wenn es kalt ist träume ich von Urlaub. Sommige mensen komen altijd een uur te laat. Manche Menschen kommen immer eine Stunde zu spät. Berlijn is een prachtige stad. Berlin ist eine grossartige Stadt. Aan het eind van de maand, staat er nooit geld op mijn bankrekening. Am Ende des Monats ist mein Konto immer leer. Als ik tijd had, zou ik alle talen van de wereld leren spreken. Wenn ich genügend Zeit hätte, würde ich alle Sprachen lernen. Hoe vieren jullie oud en nieuw? Wie feiern sie Silvester?
Anja Schwerbrouck komt uit Bochum, bij Essen, en deed de modeacademie in Hamburg. ”Die opleiding is niet zo verschillend van die van Antwerpen. Ik ken namelijk twee Duitse meisjes die een deel van de opleiding in Antwerpen hebben gevolgd. Het enige verschil is dat half Antwerpen naar de examens komt kijken, samen met een heleboel ontwerpers. Dat hadden wij in Hamburg jammer genoeg niet.” Sinds drie jaar heeft Anja haar eigen winkel in de Kloosterstraat: Anja Austa. Maar haar kleding wordt ook verkocht in Duitsland, Hong Kong en Israël. ”Ik ben naar Antwerpen gekomen omdat het heel centraal ligt. Omdat ik het een hele gezellige stad vond toen mijn vriend en ik er een weekendje waren. En omdat de stad een goede reputatie heeft op het gebied van mode. Mijn vriend is een Deen, dus België was ook neutraal gebied.” Anja houdt trouwens meer van Duitsland sinds ze in het buitenland woont. ”Er verandert daar ook veel. Er zijn veel jonge mensen met creatieve bedrijven, en de sfeer is goed. Ik ben opgegroeid
Daniel Dornbusch uit Keulen en Claudius Schwittay uit Ludwigshafen, met op de achtergrond het Antwerpse BASF.
cursus kreeg. Voor China kreeg ik die niet, terwijl de verschillen veel groter zijn.
Wat leert u in zo’n cursus? Daniel: Een deel gaat over de geschiedenis van België, maar we leren ook over de favoriete sporten van het land. In Duitsland zijn voetbal en tennis ook populair, maar hier mag je het wielrennen niet vergeten. Ze hebben ons ook uitgelegd hoe De chemische industrie in de een typisch Vlaams dorp er uithaven is goed voor een paar ziet, met zo’n lange straat vol honderd Duitse Antwerpenaars. winkels. Aan de ene kant van Lanxess, Bayer Evonik-Degus- die weg staat altijd een café, aan sa en BASF zijn de bekendste het andere uiteinde een frietkot. Duitse bedrijven aan de Schel- Maar uiteindelijk zijn goede coldelaan. Daniel Dornbusch uit lega’s veel belangrijker dan zo’n Keulen en Claudius Schwit- training. tay uit Ludwigshafen zijn twee Claudius: Het is gewoon nuttig Duitse collega’s die iedere dag om stil te staan bij het feit dat er de Antwerpse haven doorkrui- verschillen zijn, want dat versen om op het werk te komen. geet je soms. We zien er hetzelfDaniel al 2,5 jaar, Claudius sinds de uit. anderhalf jaar. Claudius: ”Veel Duitsers kennen Antwerpen van En de taal? de diamanten, de chocola en de Claudius: Iedereen die in België winkels. De haven kent bijna komt werken krijgt een intenniemand.” sieve taalcursus van vijf dagen. En door veel Nederlands te hoViel het mee, de overgang van ren, pik je het ook wel op. Duitsland naar België? Daniel: Ik wilde in Duitsland Claudius: Ja! alvast lessen nemen. Maar het Daniel: Heel erg. Hiervoor heb was lastig om een Vlaming te ik een tijd in China gewerkt, en vinden. Mijn collega’s hadden toen kon ik Europa soms echt me namelijk nadrukkelijk gemissen. Nu mis ik Duitsland niet, zegd dat het geen goed idee was het is ook zo dichtbij. Grappig is om les te krijgen van een Newel dat ik voor ik naar België derlander. Mijn collega’s helpen ging ineens een interculturele me geregeld om te checken of
eigen winkel in Antwerpen Duitsers die afstudeerden aan de Antwerpse modeacademie Stephan Schneider (in 1994) Heeft nu een winkel in de Reyndersstraat en is een belangrijke prof in Berlijn. Bernhard Wilhelm (in 1998) Wereldberoemde ontwerper. Won met zijn collecties meerdere prijzen. In 2002 vestigde hij zich in Parijs. Anke Loh (in 1999) Is nu assistent mode in The School of the Art Institute Chicago. Carolin Lerch (in 1999) Ontwerpt voor het unisex label Pelican Avenue in de Pelikaanstraat in Antwerpen. Peter Bertsch (in 2006) Werkt nu bij Maison Vandenvos in Antwerpen. Bele Bardenheuer (in 2007) Ontwerpt bij Scapa in Antwerpen.
Anja Austa Kloosterstraat 175, Antwerpen. Tel. 03-237.38.67 www.anja-austa.com
Anja Schwerbrock in haar winkel in de Kloosterstraat.
hebben veel Duitsers in dienst
vallen mee” iemand in zijn e-mail ook iets tussen de regels duidelijk probeert te maken. Dat ontgaat je sneller als je de taal niet perfect beheerst. Claudius: En in Duitsland schrijven we niets tussen de regels. Duits lijkt wel op Nederlands of Vlaams, maar dat is misschien alleen maar lastig. Daniel: Ja, er zijn een paar bekende ’falsche Freunde’. Het Duitse woord ’bellen’ bijvoorbeeld betekent in het Nederlands ’blaffen’. Dat heeft al voor verwarring gezorgd. Als ik met familie ga eten in een restaurant, spreek ik altijd wat zinnekes Nederlands. Maar dan horen ze dat je niet van hier bent en schakelen ze meteen over naar het Engels. Claudius: Dat heb ik ook altijd. Het is heel goed bedoeld, maar zo is het wel lastig om de taal te leren. Wat zijn de cultuurverschillen
Duitse bedrijven in de haven: BASF Bayer Evonik-Degussa Lanxess Opel
in het bedrijfsleven? Claudius: Als je met de auto door België rijdt, merk je dat mensen rustiger rijden en minder toeteren dan in Duitsland. Hetzelfde gedrag zie je terug in een bedrijf. Daniel: Een Duitser zal sneller voor een conflict gaan, om daarna heel trots te zijn op het compromis dat hij heeft bereikt. Een Vlaming zoekt liever compromissen voor het tot een conflict komt. Toch is de samenwerking tussen België en Duitsland beter dan die tussen Duitsland en Nederland. Nederlanders zijn net als Duitsers: heel direct, maar dat leidt vaker tot conflicten dan tot oplossingen. Uiteindelijk praat je over minuscule verschillen. Het cultuurverschil tussen Noord- en Zuid-Duitsland zal net zo groot zijn als dat tussen Duitsland en België. Is België, en Antwerpen in het bijzonder, een populaire bestemming voor Duitsers? Daniël: Veel mensen gaan een
weekendje naar de Ardennen of naar de Kust. Maar Antwerpen is ook heel populair als citytrip. Claudius: Het is een stad waar je goed kunt shoppen en dat trekt veel mensen aan. Wat charmeert u in Antwerpen? Claudius: Dat het zo’n oude stad is, met mooie gerenoveerde gebouwen. En ik kan ook echt genieten van de restaurantcultuur. Daniel: Mijn kinderen van drie en vijf vinden Antwerpen ook tof. Mijn huis hier is hun vakantiehuis. Omdat mijn vrouw paardenstallen heeft in Keulen, wonen zij daar. Maar ze komen in het weekend graag deze kant op. Het is gewoon een prachtige stad én er gebeurt altijd iets. Ik ken geen enkele stad in Duitsland met zoveel evenementen als Antwerpen. In Duitsland heb je wel volksfeestjes of bierfeestjes. Maar als je Antwerpen inrijdt, zie je altijd wel een reuzenrad of een feesttent. Of het nu zomer of winter is.
Falsche Freunde Nederlands
Duitse betekenis
Duits woord
Nederlandse betekenis
bellen deftig doof huren slim meer
klingeln/telefonieren vornehm taub mieten schlau See (Binnengewässer)
bellen deftig doof huren schlimm Meer
blaffen stevig dom hoeren erg zee
Hoofdrolspeler in Europese geschiedenis O De eerste bewoners van het gebied dat nu
Duitsland heet, waren Germaanse en Keltische stammen. Julius Caesar veroverde Gallië in de eerste eeuw na Christus. Tijdens de Romeinse overheersing, die ruim vier eeuwen duurde, werden Keulen en Trier gesticht. O Het Romeinse Rijk hield op te bestaan na de Grote Volksverhuizing, toen verschillende stammen zich daar kwamen vestigen. Van Ottonen tot Saliërs en Hohenstaufen beheersten het gebied in de vroege middeleeuwen. In de late middeleeuwen breidden de Habsburgers hun gebied geleidelijk uit. O In 1517 startte Luther de Reformatie. Zijn leer werd de jaren erna in meerdere Duitse gebieden en steden ingevoerd. De protestanten wilden religieuzen en sociale hervormingen. O De Contrareformatie leidde uiteindelijk tot de Dertigjarige Oorlog. In het begin vooral een godsdienststrijd, maar al snel ook een machtsstrijd. Grote delen van Duitsland werden tijdens deze oorlog verwoest. De helft van de bevolking kwam om het leven. In 1648 werd de Vrede van Westfalen gesloten. O Met de verlichting in de 18de eeuw, werden veel interne hervormingen doorgevoerd in Duitsland. Napoleon, die in 1799 in Frankrijk aan de macht kwam, breidde zijn invloed in Duitsland ook uit. Napoleon verdween van het toneel toen hij in 1815 bij de Slag van Waterloo definitief werd verslagen. O In 1870 brak een Frans-Duitse oorlog uit, na spanningen tussen Pruisen en Frankrijk. Het Duitse Keizerrijk (1871-1918), dat er kwam na de Duitse overwinning, leidde de moderne tijd in. O De moord op de Oostenrijk-Hongaarse troonopvolger Frans Ferdinand in Sarajevo in 1914, was de aanleiding voor de Eerste Wereldoorlog. De eerste oorlog waarin tanks, vliegtuigen, machinegeweren en kanonnen op grote schaal werden gebruikt. In de loopgraven stierven miljoenen mensen. O Tijdens de economische crisis groeide de NSDAP van Adolf Hitler aan het eind van de jaren twintig enorm. In 1933 kwam Hitler aan de macht en gedroeg hij zich als een totale dictator. Toen Duitsland in 1939 Polen binnenviel, verklaarden Engeland en Frankrijk de oorlog. Op 10 mei 1940 viel Duitsland ook Frankrijk, België en Nederland aan. Hitler vergaste zes miljoen joden. Veel homoseksuelen, gehandicapten, politieke tegenstanders en andere ongewenste bevolkingsgroepen wachtten hetzelfde lot. O De geallieerden wonnen de oorlog en kwamen in 1945 samen in Potsdam. Berlijn werd opgedeeld, en in 1949 was ook Duitsland officieel opgedeeld in Deutsche Demokratische Republik (DDR) - Oost-Duitsland - en de Bundesrepublik Deutschland (BRD) - West-Duitsland. O Op 9 november 1989 viel de Duitse muur, hét symbool van de Koude Oorlog. Het jaar erna vond de Wiedervereinung plaats. Duitsland was weer één land.
Duitse voetbalsupporters tijdens het EK Voetbal in Oostenrijk.
woensdag 31 december 2008 en donderdag 1 januari 2009
Doctoraalstudente Franziska Kupfer is enthousiast over Antwerpse universiteit Na een paar jaar stude studeren in Antwerpen, maakt Franziska Kupfer (26) nu een proefschrift over luchthaven luchthaventransport. Van student naar werkende vrouw. “Ik vind alles heel goed georganiseerd op de universiteit. Wellicht daarom werken er veel Duitsers.”
Op haar kamer aan de stadscampus in de Prinsstraat in Antwerpen, hangen plattegronden van alle Belgische luchthavens. Van Zaventem tot Oostende en Deurne. “Pas toen ik als Erasmusstudent vakken volgde in Antwerpen, raakte ik gefascineerd door luchtvaart. In Trier, waar ik bedrijfskunde studeerde, hadden we helemaal geen transportvakken. Daarom heb ik ook gevraagd of ik na dat Erasmusjaar in Antwerpen mocht blijven om af te studeren. Dat lukte.” Franziska bleef in de weekends altijd in Antwerpen. “Ik was verbaasd dat alle studenten naar hun ouders gingen. Ze namen zelfs hun vuile was mee. En als ze dan terugkwamen, hadden ze vijf Tupperware-potjes mee met vijf maaltijden. Daar begreep ik helemaal niets van.” Volgens Franziska is de studiedruk hier wel hoger dan in Duitsland. “Daar doen mensen zo lang over hun studie als ze willen. Daardoor heb je ook veel oudere studenten. De examens zijn groter, maar het zijn er wel minder. Hier heb je meer examens, en moet je het hele jaar halen om door te mogen. Zo worden studenten vooruitgedreven. Ik vind het een goed systeem.” Ook de universiteit zelf is anders dan in Duitsland. “De omstandigheden om te studeren zijn beter. In Duitsland gebeurt het geregeld dat de collegezaal vol
“De sfeer is informeler dan in Duitsland” zit en dat je zelf een stoel mee moet nemen of op de trap moet gaan zitten. Soms geeft één prof les in het ene lokaal, en zitten in een ander lokaal studenten hetzelfde college te volgen via videoprojecties. Dat heb ik hier nog nooit meegemaakt.” Franziska vindt het leuk dat de universiteit zichzelf probeert te ’verkopen’. “De Antwerpse Universiteit doet echt aan marketing, net zoals de andere Belgische universiteiten. Ze organiseren ’events’ om studenten aan te trekken. Dat had ik in Duitsland nog nooit gezien.”
“Ik maak graag zelf kleren maar Belgen vinden dat vaak ouderwets.” Franziska Kupfer Toen Franziska afgestudeerd was, was er net een plaats vrij voor een doctoraalstudent. “Ik had veel geluk, want het onderwerp was luchtvaart, het thema dat me het meeste boeit. De overgang was wel raar, van student naar doctoraalstudent. Ik noem de proffen nu bij de voornaam. In Duitsland zou dat niet kunnen.
daar is alles veel formeler.” Sinds Franziska werkt, is ze ook verhuisd uit de studentenbuurt. “Ik heb behoefte aan rust en groen, want in de stad heb je nauwelijks parken en bomen. Ik kom uit Prerow, een klein dorpje helemaal in het noordoosten van Duitsland, in de buurt van Rostok. Twaalf uur met de trein van hier. Het is een groene streek. Daarom vind ik het heerlijk om nu in Wilrijk te wonen. Daar is het ook groen en rustig.” Het valt Franziska op dat Belgen veel minder zelf maken dan Duitsers. “Als er taart op tafel staat, komt die meestal van de bakker. Wij bakken zelf graag taart en koekjes.” Kleding maakt ze ook vaak zelf. “Ik zit op naailes. Maar ik merk dat Belgen dat vaak een beetje een ouderwetse hobby vinden. In Duitsland is dat normaal.”
Departementen met Duitse medewerkers Chemie Biologie Transport & Ruimtelijke economie Wiskunde-informatica Duitse taal- en letterkunde
Al 41 jaar Belgisch-Deutsche Gesellschaft In 1967 werd het Belgisch-Deutsche Gesellschaft opgericht, nadat een heleboel Duitse bedrijven zich in Antwerpen hadden gevestigd. De vereniging bestaat nog steeds. Iedere maand zijn er activiteiten, zoals lezingen en concerten.
Leden De Belgisch-Deutsche Gesellschaft Flandern heeft ongeveer 200 leden. “Twintig procent van hen is Duitser, de rest is vervlaamst Duitser of Belg”, vertelt voorzitter Jozef Van Haesbroeck. “Veel van de Duitse kaderleden die in de jaren zestig Bayer, BASF en Degussa hielpen opstarten, zijn in Antwerpen blijven wonen. Ik reken hen ondertussen gewoon bij de Vlamingen.”
Doel “De vereniging werd opgericht met het doel om de Duitse kaderleden te laten verbroederen met de Antwerpse elite”, zegt Jozef Van Haesbroeck. “Er waren bijvoorbeeld heel veel bankdirecteuren lid. Nog steeds, al zijn er nu minder banken.” Behalve ’verbroedering’ wil de BDGF ook interessante lezingen en andere activiteiten aanbieden.”
Activiteiten
“Eén keer in de maand organiseren we een activiteit”, vertelt Alex Notelteirs. “Dat zijn bijvoorbeeld lezingen, bijvoorbeeld van Geert Van Istendael of van Duitse journalisten of wetenschappers die in België wonen en werken. Of andersom. Maar er is ook ieder jaar een maatjesavond, we bezoeken tentoonstellingen en concerten en er zijn uitstapjes naar Duitsland en de Oostkantons. Voor het jubileum vorig jaar hebben we een havenrondvaart met diner op de Flandria georganiseerd.”
Toekomstplannen “We zouden graag Duitsers in Antwerpen uit andere sectoren dan de haven leren kennen”, vertelt Daniel Dornbusch. “Met nieuwe activiteiten zoals een after-work-party hopen we een jonger publiek aan te spreken. We zouden ook graag een modeshow organiseren in het Rubenshuis. Het belangrijkste is dat nieuwe leden - Duits of Vlaams - interesse hebben in de Duitse taal en cultuur én in die van België.”
@
Voor informatie: j.van.haesbroeck@skynet.be
De bestuursleden van de BDGF: Daniel Dornbusch, Jozef Van Haesbroeck, Alex Notelteirs.
Guten Appetiet! EEt smAkELijk! E
Antwerpen Averechts Permeke - De Coninckplein 03-260.39.39 secretariaat@antwerpenaverechts.be
Claudia in de voetgangerstunnel. “Veel mensen die ik rondleid zijn daarvan onder de indruk.”
Claudia Lochner werkt al vijftien jaar als gids in metropool
“Antwerpen geeft een thuisgevoel” Voor veel Duitsers die voor het eerst naar België komen, is Antwerpen een openbaring. “Vlaanderen is helemaal niet bekend in Duitsland”, weet Claudia Lochner. “De Duitsers kennen Rubens wel, maar koppelen die niet aan Antwerpen.”
zen me ook op de bekende Antwerpenaars die op straat liepen. Kijk, daar heb je Wannes Van de Velde, zeiden ze me.” In 1992 gaf Claudia zich op voor een cursus van Antwerpen Averechts om buitenlanders te leren andere mensen over hun stad te vertellen. “Ik zat onder andere in de groep met een Turkse tandarts, een Limburgse Italiaan, een Indonesiër en een Chileen. Het was ongelooflijk tof. We werden geen wandelende geschiedenisboeken, maar leerden wat er leeft in een stad en wat er verandert.” Na een spoedcursus Vanaf haar vijftiende droomde Claudia Lochner (44) gids leidde Claudia in Antwerpen 1993 veel groeuit het Zuid-Duitse Bayreuth er al van om in een pen rond door de stad. “Een paar jaar later heb ik ook nog een cursus stadsgids gedaan.” land te wonen waar ze een andere taal spreken. “Na mijn studie interieurarchitectuur zag ik een Claudia gidst vooral via Antwerpen Averechts. “De advertentie in de Süddeutsche Zeitung staan. Een meeste mensen vinden het straf dat ik als buitengezin in Rijkevorsel met een Nederlandse vader en lander zo veel weet. Ik heb maar één keer een neeen Duitse moeder zocht een au pair. Ik heb meteen gatieve reactie gekregen op het feit dat ik een Duiteen brief geschreven.” se ben.” De Berlijnse Muur stond er nog toen Claudia op “Het geheim van een goede gids is niet de kenhaar 25ste naar Rijkevorsel ging. “Ik zag daar op tv nis. Het is veel belangrijker dat je op tijd bent, dat hoe de Berlijnse Muur viel. Dat je weet waar mensen kunnen was enorm belangrijk voor mij. Ik plassen en dat je hen na afloop vond het altijd absurd dat Berlijn de weg wijst naar de bus of naar de zaken waar je goed kunt eten gesplitst was. Dat was een constante herinnering aan de oorof pralines kunt kopen. Je moet log.” zorgvuldig omgaan met de vrije tijd van anderen.” “Als we vroeger tijdens de stuWat voor Duitsers bijzonder is dietijd naar Berlijn gingen, zagen we die belichte grens, met op de in Antwerpen, zijn alle kleine muur soldaten met machinegekroegjes. “Die zijn veel rommeClaudia Lochner liger en creatiever dan in Duitsweren. Met de trein moesten we ook deels door de DDR, en dan land. Mijn buikgevoel zegt dat kwamen gewapende soldaten onze paspoorten con- het voor Duitsers met strakke opvattingen een goede troleren. Dat waren mijn landgenoten, maar ze had- kuur is om een tijdje in Antwerpen te verblijven.” Zelf is Claudia onder de indruk van de joodse geden wel machinegeweren.” “Na de val van de Berlijnse Muur konden we ge- meenschap. “Vooral de chassidische joden. Er zijn woon naar Rostock, Potzdam en Weimar, steden die maar héél weinig steden in de wereld waar die groep we vroeger niet konden bezoeken. Voor mijn gevoel joden woont. Antwerpen is daar één van.” lagen die vlak voor Moskou.” Misschien heeft haar fascinatie voor de joodse geIn België bezocht Claudia graag steden als Brus- meenschap ook wel een link met haar eigen liefde sel, Gent of Antwerpen. “De eerste keer dat ik naar voor tradities. Zeker in december. Dan bakken DuitAntwerpen reed, stond ik ineens met mijn auto op sers massaal koekjes. Ze halen het niet in hun hoofd de Grote Markt. Dat was bizar. Ik vond Antwerpen om die bij de bakker te halen. “Als ik hier koekjes heel overzichtelijk, en de stad gaf me een geborgen bak en ik laat die proeven, vallen mensen bijna achgevoel. Een thuisgevoel. Al ben ik hier ook graag terover. Amai, die zijn lekker, zeggen ze dan.” omdat ik mijn Duits-zijn hier goed kan voelen. Dat De kerstboom wordt in Duitsland pas op 24 december gezet en versierd. En op Driekoningen gaan vind ik plezierig.” Vooral de kleine winkeltjes in het centrum char- mensen in Zuid-Duitsland bij elkaar op bezoek om meerden Claudia. “Zelfs in de Hoogstraat had je borrels te drinken. een beenhouwer, een kapper en een fietsenma- “Niet om te proosten op het nieuwe jaar, maar om ker. Net zoals in een dorpsgemeenschap. En om de kracht op te doen en bestand te zijn tegen de alcohoek dan een theater en een cinema. Mensen we- hol. Niet onbelangrijk toch?”
“Een tijdje in Antwerpen verblijven is een goede kuur voor Duitsers met strakke opvattingen.”
Berliner (speciaal voor oudejaar) Ingrediënten » 1 kg bloem » 4 eieren » 100g boter » 5 theelepels suiker » 2 theelepels zout » 2 blokjes gist » een beetje melk » vet voor de friteuse » confituur om de ’Berliner’ te vullen. Tip: het lekkerste is met ’rode’ confituur zoals aardbeien of framboos. » Speciaal voor oudejaarsavond eventueel een beetje advocaat of mosterd om de Berliner te vullen. De advocaat is voor de smaak, de mosterd voor de grap.
Bereiding » Meng de gist met het zout en de suiker in een kom. Doe de eieren in een andere kom en voeg iets minder dan een halve liter melk toe. Verwarm het melk-eiermengsel (niet te heet!) en voeg de boter erbij. » Doe de bloem in een grote kom en giet de gist en het melk-eiermengsel in het midden van de bloem. Meng alles langzaam door elkaar en kneed het door. Laat 15-20 minuten rusten. Kneed daarna nog eens door en laat opnieuw 15-20 minuten rusten. » Maak kleine bolletjes van ongeveer 90g. Laat de bollen op een bord nog eens 45 minuten rusten. Verwarm de friteuse op 160 à 170 graden. De Berliner van elke kant ongeveer 2 à 3 minuten met gesloten deksel frituren. Vul de Berliner met confituur en bestrooi met poedersuiker. » Vul er ook een paar met advocaat en een paar met mosterd. Een bekende eindejaarsgrap! Je kan zelfs mosterdberliner bij de bakker kopen!
Vanillekipfel (vanillemaantjes, ook echte decemberkoekjes) Ingrediënten » 600g bloem » 500g boter » 200g suiker » 200g gemalen amandelen » vanillesuiker Bereiding » Ingrediënten mengen en vingerdikke, vingerlange rollen vormen. Deze rollen tot een halve maan (’Kipfel’) vormen. » Bak de Kipfel op 150 graden tot de randen een beetje bruin beginnen te worden (tussen de 10 à 15 minuten). Even laten afkoelen en door de vanillesuiker rollen.
woensdag 31 december 2008 en donderdag 1 januari 2009
HOOGVLIEGERS Michael Schumacher Paus Benedictus (Joseph Ratzinger) Steffi Graf Claudia Schiffer Herman Hesse Albert Einstein Beethoven, Brahms, Bach Claudia Schiffer
Wat doen zij met Nieuwjaar? Claudia: “Ik vier oud en nieuw bij mijn ouders in Bayreuth. Gezellig samen zijn en ’s nachts vuurwerk afsteken. Ik kijk ernaar uit om veel in de natuur te zijn in de vakantie, want dat mis ik hier. Je hebt daar ook sterrenhemels die je hier niet kunt zien.”
Franziska:
“Ik vier oud en nieuw in Antwerpen met vrienden. We eten samen en gaan dan naar het vuurwerk boven de Schelde kijken. Mijn mooiste herinnering aan oud en nieuw is hoe we het vroeger thuis in Prerow vierden. Prerow ligt aan de Oostzee. Dus staken we altijd vuurwerk af aan het strand.”
Anja: ”Ik ga het liefst weg van de stad waar ik woon. Dit jaar vieren we 31 december met vrienden in Hamburg. Dat betekent eerst eten en dan een feestje. Met veel champagne natuurlijk. Te veel, dat weet ik nu al.”
Claudius: ”Ik ga altijd goed eten met vrienden. Iets voor twaalf uur gaan we naar buiten en steken we vuurwerk af.”
Daniel: ”We zijn meestal thuis, want we moeten in de gaten houden of de paardenstallen niet in brand vliegen door het vuurwerk. Zelf steken we ook veel vuurwerk af hoor! Ik denk dat wij in onze buurt het gevaarlijkst zijn.”
Sebastian werkt voor de Europese Commissie in Brussel
”Pendelen is heel Belgisch” In Brussel werken een paar duizend Duitsers voor de Europese Commissie. Geen wonder, want Duitsland is het grootste land van de 27 lidstaten. De meeste expats wonen in Brussel, maar Sebastian koos voor Antwerpen. ”Het is fijn om even weg te zijn uit de chaos van Brussel.” Sebastian: “Het lijkt wel of de trams hier voor kleine mensen zijn gemaakt.” Het was voor zijn werk praktischer geweest als Sebastian wél in Brussel had gewoond. ”Mijn vriendin woont in Antwerpen, dus dat was een belangrijke reden om hier te wonen. En ik heb ontdekt dat het heel Belgisch is om te pendelen”, lacht hij. ”Daar worden zelfs speciale treinen voor ingezet. Alleen hebben die wel vertraging. Ik hoor veel Belgen daarover klagen.” Sinds augustus werkt Sebastian als stagiair bij de Europese Commissie in Brussel. Nadat hij daarvoor studies en stages heeft gedaan in Amerika, Costa Rica, Parijs en Londen. ”Nu werk ik op de afdeling enterprise en industry. Ik werk mee aan een internationaal onderzoek over innovatie bij bedrijven. Dat loopt tot februari. Daarna zou ik graag blijven, maar er zijn strikte regels om bij de Europese Commissie te kunnen werken. Er zitten nu al veel Duitsers. Nu zijn ze vooral op zoek naar mensen uit de nieuwe lidstaten.” Brussel valt Sebastian heel erg mee. ”In Duitsland weet bijna niemand wat hij van België moet verwachten. Nederland en Frankrijk hebben een veel uitgesprokener imago. Ik had horen zeggen dat Brussel heel bureaucratisch was, een dode stad zonder identiteit. Dat is echt overdreven.” Toch merkt Sebastian wel een groot verschil tussen Brussel en Antwerpen. ”In Brussel heb je twee parallelle werelden. De gewone bevolking en de expats die voor de EU werken. Antwerpen voelt veel authentieker. Daar voel je het echte leven.” De stad is ook rustiger, vindt Sebastian.
”Na de chaos van Brussel is het fijn om thuis te komen in een wat rustigere stad.” Sebastian ziet een belangrijke overeenkomst tussen Duitsland en België. ”De regionale identiteit is belangrijker dan de nationale. De meeste mensen zeggen liever dat ze Vlaming zijn dan Belg. In Duitsland is de streek waar je vandaan komt ook belangrijk. Mensen zeggen niet graag dat ze Duitser zijn, ook door het collectieve schuldgevoel na de Tweede Wereldoorlog. Verder zijn Duitsers en Belgen allebei pro-Europees.” Maar er zijn natuurlijk ook verschillen. Sebastian: ”Duitsland is properder, beter georganiseerd. Hier heb je meer een zuiderse sfeer en Franse invloeden. Ook op culinair gebied. Eten is hier echt een event. Mensen kleden zich mooi aan en zitten de hele avond rustig te dineren en wijn te drinken. En mensen kijken vanop een terrasje vind ik ook een typisch Belgische hobby.” Winkelen is in Duitsland wel goedkoper. En Sebastian mist behalve de bratwurst en de andere soorten worst ook de bergen bij Konstanz, waar hij vandaan komt. ”Dat ligt aan een meer, tegen de grens met Zwitserland.” Antwerpen scoort dan weer op andere punten. ”Heerlijk dat de films hier niet gedubd zijn. Dan leer je ook nog iets van de taal. Ik probeer altijd de Nederlandse ondertiteling te volgen.” Alleen in de tram is het vaak afzien. ”Het lijkt net of de trams hier voor kleine mensen zijn gemaakt.”
Een zicht op het historische deel van Berlijn. www.inburgering.be
Agentschap voor Binnenlands Bestuur Boudewijnlaan 30 bus 70, 1000 Brussel Onthaalbureau Inburgering Antwerpen Carnotstraat 110, 2060 Antwerpen inburgering@stad.antwerpen.be Onthaalbureau Inburgering Provincie Antwerpen Brusselsepoortstraat 8, 2800 Mechelen onthaalbureau@prismavzw.be
Volgende week Ecuador, Egypte, El Salvador