Page 1

09

JAARGANG 22

SEPTEMBER 2019

AL 21 JAAR HET MEEST PRAKTISCHE COMPUTERBLAD!

1 PC 2 OS’EN

DUALBOOT

WINDOWS ÉN LINUX MEER CLOUD PRIVACY OF NAS ONLINE WELKE IS BETER?

ALS WINDOWS HAPERT

Veilig surfen op pc en smartphone

PROBLEEM? OPGELOST! DE BESTE GRATIS CHECKLIST VIDEOTOOLS SMARTPHONES

ONTWERP ZELF MET DRAWPAD

Knutselen met video’s EDITIE 09 • SEPTEMBER 2019 • € 5,25


DE K E D ONT ST M O TOEK NU! l n . o l o dev

WiFi overal in huis. De innovatieve netwerker voor de digitale toekomst van uw huis.

• Snelle en stabiele WiFi • Beste ontvangst van de kelder tot de zolder • De innovatie van de marktleider


REDACTIE Hoofdredactie: Dick van de Schraaf Eindredactie: Sjoerd van der Linden, Jurgen Nijhuis, José Pauty, Emke Slijkerman en Theske Slijkerman E-mail: redactie@tipsentrucs.nl MEDEWERKERS Rens Blom, Toon van Daele, Mark Gamble, Dennis Gandasoebrata, Martin Gijzemijter, Gertjan Groen, Dirk Schoofs, Ap de Smits, Edmond Varwijk VORMGEVING LEFT Graphic Design ADVERTENTIE-EXPLOITATIE Jerry Moi-Thuk-Shung, Marcel Ott en Raymond Ullers. Telefoon: +31 (0)23-5430000 MARKETING Joep Preijde en Marjolein Sturk (manager) PRODUCTIE Marco Verhoog TECHNISCHE REALISATIE EN DISTRIBUTIE Senefelder Misset, Doetinchem (druk); Betapress (distributie Nederland); Imapress (distributie België) EDITORIAL DIRECTOR Remco de Graaf CONTACT KLANTENSERVICE EN REDACTIE Telefoon: +31 (0)23-5364401 Adres: Richard Holkade 8, 2033 PZ, Haarlem ABONNEMENT TIPS & TRUCS Een jaarabonnement (12 edities print én digitaal) Tips & Trucs kost € 52,50 in Nederland. Een digitaal jaarabonnement kost € 42,50. Een los nummer kost € 5,25 en een dubbelnummer € 5,95. Voor verzending buiten Nederland worden extra kosten gerekend. Equrion Services B.V. verzorgt de financiële afhandeling voor Reshift Digital B.V. Na de eerste abonnementsperiode wordt het abonnement stilzwijgend voortgezet voor onbepaalde tijd en betaalt u de reguliere abonnementsprijs. Vanaf dat moment is het opzegbaar met inachtneming van een opzegtermijn van 1 maand. U kunt de Klantenservice bereiken via klantenservice@reshift.nl of op maandag t/m donderdag tussen 9 en 12 uur via +31 (0)23–5364401.

VERHUIZING, BEZORGKLACHTEN EN VRAGEN Ga hiervoor naar www.mijnreshift.nl, de digitale klantenservice van Reshift Digital, de uitgever van Tips & Trucs. Nadat u zich hebt geregistreerd, kunt u voortaan inloggen met uw e-mailadres en wachtwoord.

PERSOONSGEGEVENS Wij nemen uw gegevens, zoals naam, adres en telefoonnummer op in een gegevensbestand. De verwerking van uw gegevens voeren wij uit conform de bepalingen in de Algemene Verordening Gegevensbescherming. De gegevens worden gebruikt voor de uitvoering van afgesloten overeenkomsten, zoals de abonnementenadministratie en, indien u daar toestemming voor hebt gegeven, om u op de hoogte te houden van interessante informatie en/of aanbiedingen. U kunt uw persoonsgegevens opvragen om inzicht te krijgen in welke gegevens wij van u hebben, deze te corrigeren of, na beëindiging van de abonnee-overeenkomst, te laten verwijderen. Stuur hiertoe een kaartje aan Reshift Digital, afd. klantenservice, Richard Holkade 8, 2033 PZ Haarlem of een e-mail naar klantenservice@reshift.nl. Wanneer u boven een artikel het Partner-logo ziet, is dit gemaakt door de Partner-redactie van uitgeverij Reshift. Dit is een redactieteam dat apart van de reguliere redacties opereert. De artikelen met dit logo komen tot stand in overleg met commerciële partners. Reshift vindt het belangrijk dat deze artikelen duidelijk herkenbaar zijn, vandaar het Partner-logo.

DISCLAIMER Hoewel uiterste zorg is besteed aan Tips & Trucs, aanvaardt de redactie noch de uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele fouten en/of onvolkomenheden in het blad, online of enig andere digitale versie van Tips & Trucs. Alle in Tips & Trucs genoemde prijzen zijn onder voorbehoud (van wijzigingen en typfouten). Auteursrechten: © 2019 by Reshift Digital, Haarlem. Gehele of gedeeltelijke overname van artikelen is alleen toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Nasloos Mijn thuisnetwerk redt het al jaren zonder nas. Weliswaar heb ik het nodige digitale materiaal, maar dat sla ik op de pc op en online. Recent meldde een vriend dat dat niet handig was. Met een nas zou ik veel meer mogelijkheden hebben. Hoewel dat op zich waar is – een nas kan zelfs dienen als mediaspeler – doe ik domweg te weinig met (multi) media en andere zaken om de extra uitgave en aandacht te rechtvaardigen die een nas vergt. En als ik al eens een film van mijn pc wil afspelen op mijn (smart-)tv, dan start ik op laatstgenoemde de app Plex en kan ik moeiteloos genieten. Uiteraard heb ik ook behoefte aan regelmatige back-ups, maar die verdeel ik over zowel de pc als een (gratis) online account bij Stack (van TransIP). Om ransomware voor te zijn, moet ik zelf handmatig inloggen bij Stack (zodat mijn back-up niet automatisch wordt meeversleuteld als boeven toeslaan). En de schijf in de pc heb ik beveiligd met BitLocker, waardoor criminelen er evenmin aan kunnen komen. Al met al voldoet dit systeem prima aan mijn bescheiden wensen. Maar ik begrijp ook dat er mensen zijn die juist wél behoefte hebben aan een nas. Zeker na het lezen van de vergelijking nas versus cloud in deze editie. Veel lees- en doe-plezier!

Dick van de Schraaf Hoofdredacteur dvdschraaf@reshift.nl

Tipniveaus! Niveau 1: erg eenvoudig Bijzonder eenvoudige tips waarbij geen enkele ervaring of computerkennis is vereist.

Niveau 2: gemakkelijk en snel Eenvoudige tips die iedere computergebruiker kan uitvoeren, ongeacht het kennisniveau.

Niveau 3: meer dan standaardhandelingen Tips die ‘iets verder gaan’ en waarbij dieper in de materie wordt gedoken.

Niveau 4: moeilijk maar begrijpelijk Tips waarin geavanceerde software-opties worden behandeld.

Niveau 5: voor de expert Tips voor wie het maximale uit de pc wil halen en niet terugdeinst voor complexe handelingen.

09 | 2019

3


WINDOWS 10 TWEAKGIDS

SLECHTS 95 ,

€9

NU IN DE WINKEL!


Inhoud 22 Windows-problemen de baas Windows geeft weleens problemen. Geen nood: met onze hulp ben je de meeste kuren de baas.

28 Facebook Marketplace Je kunt je spullen al enige tijd via Facebook verkopen. Wat is hierbij de beste strategie?

34 Uitgebreid tekenen Met DrawPad kun je tekenen met lagen en in vector.

46 Is er in je pc gesnuffeld?

Windows + Linux samen Wil je best experimenteren met Linux, maar daar niet zomaar je Windows-installatie voor inruilen? Zet dan Windows en Linux gewoon samen op één pc!

Pagina 8

Besluipt jou weleens het ongemakkelijke gevoel dat iemand heeft zitten neuzen in je computer?

58 Chatten met Telegram De communicatie-app Telegram werkt eenvoudig en je kunt zelfs vanaf een iPad chatten.

68 Knutselen met video’s We gaan aan de slag met gratis tools om video’s te bewerken, optimaliseren, downloaden en meer.

74 Tekstbeperking in Word Werk je met collega’s in één document? Bescherm bepaalde passages van je document tegen aanpassingen.

Nas versus cloud Zet je al je gegevens in de cloud? Of vind je dat onveilig of te langzaam? Een nas heeft weer andere problemen. Welke opslagmethode is de beste keuze?

Pagina 16

123: Snel resultaat in 3 stappen 15 Klok in PowerPoint 27 Teksten vertalen in Word 51 Wachtwoordkaart

3

Voorwoord/colofon

6

Lezerspost

32 Word abonnee! 40 Checklist: Smartphones 52 Freeware

Bewaak je online privacy Niet alle websites en diensten nemen het nauw met je privacy. Ze volgen je op allerlei manieren via de browser op je pc of via de apps die je op je smartphone gebruikt. Tijd om het heft in handen te nemen.

Pagina 62

09 | 2019

5


LEZERSPOST ONDER REDACTIE VAN MARK GAMBLE

Lezerspost Vragen en opmerkingen van lezers De afgelopen maand ontvingen we weer veel vragen. We kunnen de vragen helaas niet allemaal persoonlijk beantwoorden. De interessantste vragen selecteerden we en hebben we voorgelegd aan onze experts. Heb je zelf ook een vraag? Stuur hem naar redactie@tipsentrucs.nl. Vraag 01: Veilige modus Is er misschien een mogelijkheid om de veilige opstartmodus van Windows terug te krijgen via de F8toets? Ik moet nu telkens zelf de computer resetten, totdat Windows zelf besluit om in een veilige modus op te starten. Ik kan me echter niet voorstellen dat dit de juiste manier is. Hebben jullie een betere oplossing? P. Spin

andere trucjes bedacht om de computer in een veilige opstartomgeving te booten. Gelukkig is er ook een vrij eenvoudige truc om de F8-functie in ere te herstellen. Hiervoor ga je als volgt te werk: druk in Windows 10 tegelijk op de Windows-toets en de letter X en kies uit het menu voor Windows PowerShell (Admin). Vervolgens typ je onderstaande regel exact in en sluit je af met Enter: → bcdedit --% /set {default} bootmenupolicy legacy

Na het correct invoeren van bovenstaande regel verschijnt in het PowerShell-venster de bevestiging dat de bewerking is voltooid. De F8-functionaliteit is nu weer hersteld. Mocht je deze manier toch niet willen gebruiken, dan kun je alleen vanuit Windows 10 zelf aangeven dat je de computer opnieuw in een veilige modus wilt opstarten. Dat doe je dan via Instellingen / Systeemherstel en vervolgens klik je bij het onderdeel Geavanceerde opstartopties op de knop Nu opnieuw opstarten. Wil je het oude F8-menu helemaal uitschakelen, dan wijzig je de toevoeging legacy in standard:

Vraag 01 Als je de F8-functionaliteit met PowerShell weer hebt ingeschakeld, komt dit menu weer tevoorschijn als je voor het starten

01 De veilige modus-optie via de F8-toets is in Windows 10 verdwenen, maar Microsoft heeft

Mail ons! Heb je een vraag of een opmerking? Mail hem naar redactie@tipsentrucs.nl. Voor vragen of opmerkingen over je abonnement of de bezorging van Tips & Trucs kun je contact opnemen met onze klantenservice (023-5364401). Iedere maand ontvangen we een mailbox vol vragen. Graag zouden we ze allemaal persoonlijk beantwoorden, maar we moeten noodgedwongen kiezen. Neem ook eens een kijkje op de uitgebreide website van ons zusterblad Computer!Totaal (www. computertotaal.nl). Daar kun je ook vragen stellen.

6

09 | 2019

→ bcdedit --% /set {default} bootmenupolicy standard

van Windows op de F8-toets drukt.


LEZERSPOST

Vraag 02: Installeer Flash Player Sinds kort geeft mijn laptop een fout in Facebook Gameroom. Er staat dat ik Flash Player moet installeren, maar als ik dan op de melding druk, krijg ik te zien dat Flash Player al geïnstalleerd is. Als tip krijg ik dat je op de stippeltjes van Edge moet drukken en dan Flash moet inschakelen, maar ook dat heb ik gedaan en het werkt nog steeds niet. Flash werkt wel in de browser, maar in Facebook Gameroom niet. N. Heikerman 02 Facebook Gameroom is gebaseerd op Chromium (de opensource-kern van Google Chrome). Download Flash via www.tiny.cc/flashadobe. Kies in het keuzemenu eerst de juiste Windows-versie en vervolgens FP for Opera and Chromium – PPAPI. Klik vervolgens op Nu downloaden. Zorg dat Facebook Gameroom is afgesloten voordat je Flash installeert. Na de installatie zou het programma weer moeten functioneren. Mocht dit niet het geval zijn, download dan Google Chrome en installeer Flash Player via die browser. (RB)

klaren, maar het kan ook prima via Windows zelf. Per onderdeel biedt Windows 10 uitgebreide uitleg waarin de gegevens gedeeld worden, maar het nadeel is wel dat je al deze onderdelen zelf moet doorlopen. Ga naar Instellingen (Windows-toets + I) en klik op Privacy. Hier kun je per onderdeel de knop op Uit zetten. Een externe tool die in één overzicht alle opties weergeeft, is wellicht handiger. Windows Privacy Dashboard (WPD) is zo’n gratis tool en kun je downloaden van www.wpd.app. Dit programma toont alle privacyinstellingen in een duidelijk overzicht. Je kunt de instellingen daar per onderdeel uitschakelen of allemaal in één keer. (RB)

Vraag 03: Privacyinstellingen?

Vraag 03 Met het programma WPD kun je in een keer alle privacy-

Sinds kort hebben we een nieuwe computer met Windows 10. Nu heb ik gelezen dat dit besturingssysteem erg veel gegevens verzamelt en doorstuurt naar Microsoft. Er zijn behoorlijk wat verborgen privacy-instellingen en ik weet niet zo goed hoe ik die kan uitzetten. Bestaat er een app die het allemaal uitschakelt? Graag geen computertaal, want dat is voor mij lastig. L. van Dijk

instellingen uitschakelen.

03 Er zijn veel programma’s die dit klusje kunnen

Vraag 04: Upgraden ssd

Vraag 04 Met EaseUS Todo

In mijn desktop-pc met Windows 10 zit nu een kleine ssd van 128 GB, maar deze raakt telkens vol. Nu de prijzen wat aan het normaliseren zijn, wil ik een grotere ssd van 500 GB aanschaffen, maar is het mogelijk om een kleine ssd door een grote te vervangen? Welk programma zou ik hiervoor kunnen gebruiken en hoe kopieer ik dan mijn bestanden? Jean B.

Backup kun je gemakkelijk je besturingssysteem migreren.

04 Met EaseUS Todo Backup Home kun je gemakkelijk overstappen op een ssd met meer capaciteit. De proefversie is te downloaden via www.tiny.cc/ tbfree. Zorg dat beide ssd’s zijn aangesloten en de nieuwe ssd klaar is voor gebruik. Start EaseUS Todo Backup en klik linksonder op System Clone (pictogram met de Windows-logo’s). Klik op de knop Advance option en selecteer Optimize for ssd. Druk op OK en selecteer de doelschijf door het selectievakje voor Hard disk aan te vinken. Klik vervolgens op Proceed. Als de kopie klaar is, kun je de computer afsluiten en de oude ssd vervangen voor de nieuwe.

09 | 2019

7


BESTURINGSSYSTEMEN DOOR: TOON VAN DAELE

Samen op één pc

Windows en Linux, het beste van twee werelden Je hebt al een aantal Windows-versies zien

VIRTUEEL

passeren en je bent dit besturingssysteem

Tip 01: Hypervisor

altijd trouw gebleven. Tegelijk groeit de nieuwsgierigheid naar die eeuwige rivaal Linux. Daar wil je best wel mee experimenteren, maar je vertrouwde Windows10-omgeving overboord gooien is voor jou geen optie. Dat hoeft ook niet, want Linux laat zich netjes naast Windows installeren op dezelfde pc, virtueel of fysiek.

Wat gaan we doen?

We bekijken twee uiteenlopende scenario’s waarbij je Windows en Linux, of twee Windowsversies op dezelfde pc installeert. Eerst komt een virtuele installatie van het tweede besturingssysteem aan bod. Daarna wordt het verhaal iets complexer en installeren we het tweede besturingssysteem fysiek op een afzonderlijke partitie.

8

09 | 2019

We gaan ervan uit dat je met Windows 10 werkt en dat dit ook je primaire besturingssysteem moet blijven. Daarnaast wil je met een andere Windowsversie of met een Linux-distributie aan de slag. De veiligste manier om dat te doen, is door het extra besturingssysteem te virtualiseren. Het besturingssysteem denkt dan dat het op de gewone manier op een machine is geïnstalleerd en dat het de pc voor zich alleen heeft. Het besturingssysteem is echter door een zogenoemde hypervisor of virtuele machine manager (vmm) als het ware ingekapseld in een afgeschermde omgeving. Het besturingssysteem blijft netjes binnen die gevirtualiseerde omgeving en komt in principe niet in het vaarwater van je normale, fysiek geïnstalleerde besturingssysteem. In dit artikel gaan we aan de slag met de gratis hosted hypervisor VirtualBox. Hosted betekent dat de hypervisor een reeds geïnstalleerd besturingssysteem (host) nodig heeft om te kunnen functioneren. In ons en jouw geval is dat dus Windows 10. Overigens kan VirtualBox ook wel op andere platformen worden geïnstalleerd, met name macOS, Linux en Solaris. Je vindt VirtualBox op www.virtualbox.org, waar je op Downloads / Windows hosts klikt.

Tip 01 VirtualBox komt geregeld met een nieuwe versie uit.


BESTURINGSSYSTEMEN

Tip 02: Iso’s

Tip 02 Windows ISO Downloader is superhandig om snel het iso-bestand van een specifieke Windows-versie op te halen.

We gaan zo dadelijk aan de slag met VirtualBox, maar laten we alvast het beoogde besturingssysteem in huis halen. Het maakt eigenlijk niet zoveel uit welke Linux-distributie je downloadt, maar wij nemen het populaire Ubuntu als voorbeeld. Je vindt het schijfkopiebestand met de extensie iso van Ubuntu Desktop LTS op www.ubuntu. com/#download, een fikse download van haast 2 GB. Even googelen zet je ook snel op weg naar isobestanden van andere distributies, zoals Elementary of Linux Mint. Wie het toch meer op andere Windows-versies in plaats van Linux heeft begrepen, kan de portable Microsoft Windows and Office ISO Download Tool gebruiken (www.tiny.cc/wisod). Open hier het tabblad Windows en selecteer de gewenste versie (7, 8.1 of 10), systeemtype (32 of 64 bit) en taal. Bevestig je keuzes en haal het iso-bestand op.

te hoeveelheid geheugen voor je vm in. Houd er wel rekening mee dat dit geheugen van je host-systeem zal afgaan zolang je vm actief is. Druk nogmaals op Volgende , laat Maak nieuwe virtuele harde schijf nu aan geselecteerd en bevestig met Aanmaken. Je mag het standaardtype (VDI) geselecteerd laten. Druk op Volgende en selecteer Dynamisch gealloceerd. Dat houdt in dat de grootte van je virtuele schijf (die je in het volgende venster gaat bepalen) pas wordt ingenomen als dat in de praktijk nodig blijkt. Voor Ubuntu heb je pakweg 10 GB nodig en voor Windows is dat bij voorkeur minstens 20 GB. Rond af met Aanmaken: de vm duikt nu in je beheermodule op. Op vergelijkbare manier kun je nu nog andere vm’s creëren.

Tip 03 We hebben in vm’s voor Ubuntu en Windows 7 voorzien.

Tip 04: Installatie OS

Tip 03: Virtuele machine Zodra je VirtualBox hebt geïnstalleerd, bij voorkeur met alle voorgestelde onderdelen, kun je de tool opstarten, waarna je in de beheermodule belandt. Hier valt echter nog niets te beheren, aangezien je nog geen virtuele machine (vm) hebt gecreëerd. Druk daarom op de knop Nieuw en vul een geschikte naam in voor je vm, bijvoorbeeld Windows 7 of Ubuntu 18.04. Selecteer het correcte OS Type , zoals Microsoft Windows of Linux , en de juiste Versie , zoals Windows 7 (64-bit) of Ubuntu (64-bit). Bij Machine Folder geef je aan waar de vm opgeslagen moet worden. Druk op Volgende en stel de gewens-

Je hebt nu wel al een virtuele schijf, maar daar moet je natuurlijk nog een virtueel besturingssysteem op installeren. Selecteer je vm en druk op de groene pijl Starten. In het dialoogvenster klik je op het pictogram Kies een virtuele optische schijfbestand en verwijs je naar het iso-bestand van het beoogde besturingssysteem. Zodra je op Start drukt, begint de virtuele installatie van het besturingssysteem. Voor Ubuntu ziet die er normaliter als volgt uit. Allereerst kies je de gewenste taal (Nederlands) en druk je op de knop Ubuntu installeren. Kies de juiste Toetsenbordindeling en druk op Verder, rechtsonder in het venster. Krijg je deze knop niet te zien, houd dan de de muis ingedrukt op de titelbalk en sleep het installatievenster wat naar links. Kies of je een Normale installatie (inclusief kantoorsuite,

09 | 2019

9


BESTURINGSSYSTEMEN

Tip 05 De guest additions zorgen onder meer voor een hogere resolutie en een betere muisintegratie.

Windows- en je Ubuntu-desktop, dan moet je wellicht even de rechter Ctrl-toets indrukken. De kans is groot dat de resolutie van je Ubuntu-desktop nog niet helemaal goed staat. Dat kun je verhelpen door de zogenoemde guest additions te installeren. Open helemaal bovenaan Apparaten, kies Invoegen Guest Additions CD-image, bevestig met Run en vul je wachtwoord in. Na de installatie sluit je de vm af (dat kan via Bestand / Sluiten / de machine uitzetten) en start je die weer op. Dat ziet er vast al heel wat beter uit en het switchen tussen beide desktops met de muis gaat nu ook al een stuk vlotter.

Tip 04 Kies de gewenste taal en volg de volgende stappen.

spelletjes en mediaspelers) of een Minimale installatie wenst. Bevestig weer met Verder. Laat met een gerust hart Wis schijf en installeer Ubuntu geselecteerd – het gaat immers om een installatie op een lege virtuele schijf – en bevestig je keuze met Installeer nu en met Verder. Kies de juiste tijdzone en vul een gebruikersnaam en wachtwoord in. Als je dat wenst kun je hier Automatisch aanmelden selecteren. Bevestig met Verder om de eigenlijke installatie te starten.

Tip 05: Guest additions Na afloop klik je op Nu herstarten en wat later druk je op de Enter-toets. Als het goed is, kun je je even later bij Ubuntu aanmelden en verschijnt de desktop. Wil je met de muiscursor omschakelen tussen je

10

09 | 2019

De installatie van een Linuxdistributie is behoorlijk rechttoe rechtaan Tip 06: Snapshots We hebben hier niet de ruimte om alle opties en mogelijkheden van VirtualBox uit te spitten, maar willen je toch nog een paar nuttige weetjes meegeven. Wil je bijvoorbeeld een usb-stick onder je virtuele Ubuntu beschikbaar maken, selecteer dan bovenaan Apparaten / USB en klik op het juiste apparaat. Erg handig is ook dat je op elk moment een snapshot van je vm kunt maken: kies Machine / Maak Snapshot .


BESTURINGSSYSTEMEN

Tip 06 Je kunt eenvoudigweg terugkeren naar een eerder gemaakt snapshot.

Om naar een eerder gemaakt snapshot terug te keren, sluit je de vm af en klik je met rechts op de vm in de beheermodule. Open het menu Machine en kies Tools / Snapshots. Selecteer het gewenste snapshot in het rechterpaneel en klik op Restore. Verder heb je al opgemerkt dat de optie Instellingen je heel wat onderdelen van je vm laat configureren, zoals Systeem, Beeldscherm, Opslag , Netwerk , Gedeelde mappen enzovoort. De meeste mogelijkheden komen pas beschikbaar als je vm is afgesloten.

als volgt. Klik op Disk / Partition Backup, plaats een vinkje bij de juiste Hard disk , kies een geschikte doellocatie bij Destination en bevestig met Proceed. Via Tools / Create Emergency Disk kun je voor de zekerheid meteen ook in een opstartbaar herstelmedium aannmaken.

Tip 07 Je maakt het best eerst een schijfimage aan, voordat je met de dualboot-installatie van start gaat.

Tip 08: Snel opstarten

Een virtuele installatie biedt handige systeemsnapshots aan

Windows 10 verdraagt best een tweede besturingssysteem op de schijf, maar er is wel een ingebouwde functie die voor problemen kan zorgen: Snel opstarten. Die zorgt er namelijk voor dat Windows bij het afsluiten in een soort slaapstand gaat en als je in deze toestand een Linux-installatie opstart, kan dat tot bestandscorruptie binnen Windows leiden. Met

Tip 08 De functie ‘Snel opstarten’ kan een spelbreker in het dualbootverhaal zijn.

FYSIEK (DUAL BOOT) Tip 07: Back-up Over naar ons tweede scenario: een fysieke installatie van Ubuntu op een andere schijfpartitie. Je zult merken: de voorbereidingen voor zo’n installatie zijn duidelijk uitgebreider dan voor een virtuele installatie. Hoewel er in principe geen gegevens verloren gaan tijdens zo’n zogenoemde dualboot-installatie raden we je toch stellig aan eerst een complete systeemback-up van je Windows te maken. Dat kan met een gratis tool als EaseUS Todo Backup Free (www.easeus.com). Een schijfimage maken doe je

09 | 2019

11


BESTURINGSSYSTEMEN

het oog op je dualboot-installatie schakel je deze functie daarom beter uit. Druk op Windows-toets en tik configuratie in. Start Configuratiescherm en kies Systeem en beveiliging / Het gedrag van de aan/uit-knoppen wijzigen (bij Energiebeheer). Klik op Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn en haal het vinkje weg bij Snel opstarten inschakelen. Bevestig met Wijzigingen opslaan.

Tip 09: Partitieruimte

Tip 09 Desnoods maak je een bestaande partitie een stuk kleiner.

Aangezien je Ubuntu op een aparte partitie wilt installeren, moet je er natuurlijk wel zeker van zijn dat er voldoende schijfruimte beschikbaar is. Neemt je Windows-partitie of je datapartitie echter de complete schijf in, dan zit er weinig anders op dan de nodige ruimte vrij te maken. Druk op Windowstoets+R en voer diskmgmt.msc uit: het venster van het Schijfbeheer maakt je meteen duidelijk of je nog over voldoende niet-toegewezen ruimte beschikt (pak hem beet: bijvoorbeeld minstens 20 GB). Desnoods verklein je een bestaande partitie. Daartoe klik je met de rechtermuisknop op die partitie in de grafische weergave en kies je Volume verkleinen. Geef aan met hoeveel MB je de partitie wilt verkleinen (bij voorkeur minimaal 20000) en bevestig met Verkleinen. Mocht het je om een of andere reden niet lukken met deze tool: er zijn ook externe, gratis tools als EaseUS Partition Master Free (www.easeus.com) waarmee je het alsnog kunt proberen.

Tip 10: Bootmodus We hebben al enkele voorbereidingen getroffen voor onze dualboot-installatie, maar het lastigste onderdeel is wellicht de ‘bootmodus’. Dat vereist enige toelichting. Er zijn in feite twee bootmodi: enerzijds uefi en anderzijds de klassieke bios- of csm-modus (compatibility support module). De meeste pc’s van de laatste jaren zijn weliswaar uitgerust met een uefi-bios, maar dat betekent niet noodzakelijk dat Windows daadwerkelijk ook in uefi-modus opstart. Aangezien er problemen kunnen opduiken als je besturingssystemen in twee verschillende bootmodi installeert, check je dus het eerst in welke modus je Windows is geïnstalleerd. Start Windows op, druk op Windows+R en voer msinfo32 uit. In het Systeemoverzicht staat ook het item BIOSmodus. Staat hier UEFI bij, dan start Windows op in uefi-bootmodus. In het andere geval staat hier Verouderd of Legacy. De uefi-bootmodus biedt enkele voordelen ten opzichte van de klassieke bios-modus: zo’n systeem start iets sneller op, je kunt van schijven groter dan 2 TB booten en er is in principe geen bootmanager nodig voor een dualboot-installatie (zie kader ‘Opstarten’ op de laatste pagina). Blijkt Windows echter in klassieke bios-modus op te starten, dan heb je theoretisch twee uitwegen: een makkelijke (je installeert ook Ubuntu in die modus) en een lastige (je herinstalleert Windows compleet in uefi-modus).

Tip 11: Secure boot Jammer, maar helaas: zelfs wanneer je Windows in de ‘moderne’ uefi-modus opstart, kan er nog een probleem opduiken. Een paar regels lager

12

09 | 2019

Tip 10 Ga eerst na in welke bootmodus je Windows opstart.


BESTURINGSSYSTEMEN

Tip 11 Deze Ubuntu-installatie start blijkbaar niet in uefi-bootmodus op.

bij Systeemoverzicht zie je namelijk de Status beveiligd opstarten. Staat die niet ingesteld op Ingeschakeld, dan is de functie secure boot ingeschakeld in je uefi-bios. Dat hoeft zeker niet problematisch te zijn (zeker niet bij sommige oude Linuxversies), maar sommige uefi-bios-versies schakelen dan automatisch op een legacy/csm-modus over wanneer je een nieuw besturingssysteem installeert. Nou kun je secure boot in je uefi-bios op zich wel activeren, maar dan kan Windows niet meer opstarten. Ga daarom na of je uefi-bios een optie biedt om zo’n automatische omschakeling eventueel tegen te gaan. Hoe dan ook is het aan te raden om de bootmodus van het nieuwe besturingssysteem meteen na de installatie te controleren. In Linux (Ubuntu) kan dat als volgt: klik in de desktop op Show applications / Terminal en voer de opdracht efibootmgr uit, bevestigd met de Enter-toets. Desnoods installeer je dit pakket snel met sudo apt install efibootmgr. Levert dit commando uefi-bootvariabelen op, dan is het besturingssysteem in uefi-modus opgestart. In het andere geval krijg je een foutmelding (“not supported”) te zien.

Installeer je besturingssystemen bij voorkeur met dezelfde bootmodus Tip 12: Live usb-stick Alle nodige voorbereidingen zijn inmiddels uitgevoerd. Hoog tijd om je bootmedium te creëren, waarbij een usb-stick wellicht het handigst werkt. Voor een (her?)installatie van Windows 10 ga je bij voorkeur aan de slag met de gratis Media Creation Tool (www.tiny.cc/w10down) maar voor andere besturingssystemen zoals Ubuntu kan dat met de gratis

tool Rufus (https://rufus.ie). Stop een usb-stick van minstens 4 GB in je pc, start Rufus op en verwijs naar de stick. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISOimage (selecteren) en via de knop SELECTEREN verwijs je naar het iso-beeldbestand van Ubuntu (zie tip 2). Wat de Partitie-indeling betreft selecteer je voor de uefi-bootmodus de optie GPT en het Doelsysteem stel je vervolgens in op UEFI (geen CSM). Kies je noodgedwongen toch voor de klassieke bios of uefi/csm-modus, kies dan respectievelijk voor MBR en BIOS (of UEFI-CSM). Geef een geschikt volumelabel op en laat het Bestandssysteem en de Clustergrootte ingesteld op de standaardwaarden. Start het proces met STARTEN en met OK (twee maal). Zodra de melding “Klaar” verschijnt, mag je de knop Sluiten indrukken.

09 | 2019

Tip 12 Met deze instellingen creëer je een live medium voor een uefi-systeem.

13


BESTURINGSSYSTEMEN

Tip 13: Dualboot Eindelijk is het zover: het bootmedium is klaar om Ubuntu op je systeem te zetten. Stop je live Ubuntustick in de pc en zorg ervoor dat het toestel van dit medium opstart. De installatieprocedure is grotendeels dezelfde als die van een virtuele installatie (zie tip 4), maar als het goed is, stelt Ubuntu deze keer vast dat Windows 10 al op je pc staat en komt de keuze Installeer Ubuntu naast Windows 10 beschikbaar. Selecteer bij voorkeur deze optie, tenzij je goed bekend bent met typische Linux-partitionering. In dit laatste geval kun je Iets anders kiezen en maak je zelf de benodigde partities zoals root (/), swap en home. Bevestig met Installeer nu en met Verder. Nadat je de tijdzone hebt ingesteld en een

naam en wachtwoord hebt ingevoerd, kun je de eigenlijke installatie starten. Na een herstart kun je dan met Ubuntu aan de slag.

Tip 13 Als je dat wilt, bepaal je zelf

Opstarten

de partitionering binnen je Linuxdistributie.

Met Grub Customizer zet je het Grub-bootmenu volledig naar je hand.

Je zult merken: na de dualboot-installatie met een Linux-distributie als Ubuntu neemt bootmanager Grub het roer over en laat je kiezen tussen Windows 10 en Ubuntu. Heb je voor een uefi-bootmodus gekozen, dan kun je het besturingssysteem echter ook onafhankelijk van Grub selecteren. Je roept via een bepaalde sneltoets dan het bios-bootselect-menu op (raadpleeg desnoods de systeemhandleiding) en je selecteert het gewenste besturingssysteem. Je kunt de Windows-installatie ook een hogere prioriteit geven in de bootvolgorde van het systeembios. Deze methode blijkt trouwens wel vaker een uitweg te bieden om grote Windows-updates probleemloos te laten installeren.

Grub Je zult ook gemerkt hebben dat Grub na een tiental seconden standaard doorstart met Ubuntu. Wil je die wachttijd verkorten of heb je liever dat Windows 10 het standaardbesturingssysteem wordt, dan kun je het bootmenu van Grub aanpassen. Dat kan weliswaar vanuit de terminal, maar het is veel makkelijker vanuit de grafische interface van een tool als Grub Customizer. Je dient dit pakket dan wel eerst even in Ubuntu te installeren. Open een Terminal-venster en voer achtereenvolgens de volgende commando’s uit: → sudo add-apt-repository → ppa:danielrichter2007/ grub-customizer

→ sudo apt update → sudo apt install grub-customizer Bevestig door op J te drukken. Je vindt de tool terug op de Ubuntu-desktop, bij Show applications. Start het programma en open het tabblad Lijstconfiguratie. Met behulp van de pijltoetsen verplaats je items naar onderen of boven. Op het tabblad Algemene instellingen pas je de wachttijden in seconden aan en bij Weergaveinstellingen kun je niet alleen lettertype en -kleuren aanpassen, maar is het tevens mogelijk een eigen afbeelding te uploaden die als achtergrond voor het Grub-startmenu moet dienen.

14

09 | 2019


SNEL RESULTAAT IN 3 STAPPEN DOOR: DIRK SCHOOFS

Klok in PowerPoint Presentatie met tijdsaanduiding Heb je in je PowerPoint-presentatie iets gepland waarbij de tijd belangrijk is?

er in het zip-bestand een PowerPoint-sjabloon waarin de klok al is opgenomen. In zo’n geval kun je die klok gewoon kopiÍren en plakken in je eigen presentatie.

Bijvoorbeeld wanneer je op een bepaald tijdstip een pauze moet inlassen of als je hebt afgesproken om om klokslag 10 uur een Skype-verbinding te starten. Dan wil je niet voortdurend naar de klok te hoeven kijken. We laten je twee manieren zien om een klok aan je presentatie toe te voegen. Stap 3: Movie Stap 1: Datum en tijd Er is een aantal manieren om een tijdsaanduiding aan een presentatie toe te voegen. De eerste manier is door naar het tabblad Invoegen te navigeren. In de groep Tekst klik je op het onderdeel Koptekst en voettekst. Vervolgens zet je een vinkje bij Datum en tijd en kies je Automatisch bijwerken. Selecteer een manier om de tijd weer te geven. Wil je dat de tijd niet op de eerste dia verschijnt, activeer dan de optie Niet weergeven op titeldia. Klik vervolgens op de knop Overal toepassen. De datum en tijd die verschijnt, is die van het systeem. Wanneer je op dit tijdvakje klikt, kun je het lettertype, de lettergrootte, stijl en positie aanpassen. Er zit wel een groot nadeel aan deze manier van het weergeven van de tijd in je presentatie, je ziet de tijd namelijk pas vooruitgaan op het moment dat je van dia wisselt.

Stap 2: Flash-klok De tweede manier maakt gebruik van een op Flash gebaseerde klok. Flash is een animatietechniek die de laatste jaren wat in onmin is geraakt. Wij vonden honderd verschillende klokken op www.matsclock. com. Kies een klok naar keuze uit en met wat geluk zit

Op Matsclock. com vind je hon-

Zit er geen PowerPoint-sjabloon maar een gewoon een swf-bestand in het downloadbestand van Matsclock, ga dan in PowerPoint via Bestand naar Opties en kies voor Lint aanpassen. Zet daar een vinkje bij het tabblad Ontwikkelaars om dit in te schakelen. In het tabblad Ontwikkelaars klik je vervolgens op de knop met de schroevendraaier en de moersleutel. Scrol in dit venster tot je Shockwave Flash Object kunt selecteren en klik op OK. Sleep met de muisaanwijzer op de dia om een kader te vormen waarin de klok ongeveer past. Klik dan met de rechtermuisknop op dit kader en open de opdracht Eigenschappenvenster. Hier zie je een lijst met daarin het woord Movie. In het rechtervakje naast dit woord plak je het pad naar het swf-bestand van de klok. Je mag het swf-bestand dan uiteraard niet meer van locatie veranderen, want dan werkt de klok niet meer.

derd verschillende Flash-klokken om toe te voegen in je PowerPointpresentatie.

Niveau stappenplan Van beginner tot expert. Hiernaast kunt je de moeilijkheidsgraad van het stappenplan zien.

Beginner

Expert

09 | 2019

15


OPSLAG DOOR: EDMOND VARWIJK

Nas versus cloud Welke opslagmethode is beter? Bestanden opslaan in de cloud is erg populair, ondanks problemen met bijvoorbeeld privacy, de beperkte opslagcapaciteit en de soms lage snelheid. Zet je al je gegevens op een nas, dan heb je een aantal van deze problemen niet, maar krijg je er andere voor terug. Wat is de beste keuze, cloud of nas?

Tip 01: Wat is nas? Nas staat voor Network Attached Storage. Het is opslagruimte voor bestanden zoals documenten, foto’s of video’s die niet in of aan de pc zit, maar op een apart apparaat in het netwerk staan. Een nas heeft dan ook altijd minimaal één netwerkaansluiting en een harde schijf: de eerste voor de netwerkverbinding en de tweede voor de opslag. De grootte van de behuizing varieert met het aantal harde schijven. Meerderde schijven in een nas heeft als voordeel dat de opslagcapaciteit groter wordt en je de gegevens kunt beschermen tegen verlies als een van de schijven defect raakt. Een nas kun je gelijktijdig met meerdere personen gebruiken en je kunt ook eenvoudig onderling bestanden delen.

Tip 01 Een nas is een apart apparaat

Wat gaan we doen?

in het netwerk om documenten, foto’s en video’s op te bewaren.

Tip 02: Wat is cloudopslag?

We vergelijken de twee belangrijkste opslagmethodes van dit moment met elkaar. Daarmee proberen we de vraag te beantwoorden welke van de twee de beste is.

16

09 | 2019

Bij cloudopslag bewaar je de bestanden niet op een harde schijf in of aan de pc, of op een opslagapparaat binnen je netwerk, maar op een opslagruimte op internet. Je bent niet de eigenaar van die cloud, maar hebt een abonnement bij een cloudopslagprovider zoals Google, Microsoft of Strato. Afhankelijk van de cloudservice die je gebruikt, krijg je een eerste deel van de opslag gratis, wil je meer dan moet


OPSLAG

Tip 02 Cloudopslag is opslag voor bestanden en documenten op internet.

je betalen. De aanbieder van de cloudopslag, ook wel de cloudopslagprovider genoemd, zorgt ervoor dat jij altijd bij jouw gegevens kunt en waakt ook over de beveiliging. Via de webbrowser beheer je de cloudopslag en kun je ook mappen maken, documenten uploaden en soms ook bewerken.

Afhankelijk van de cloudservice krijg je een eerste deel van de opslag gratis Tip 03: Opslagcapaciteit

Tip 03 De opslag in een nas is beperkt door de grootte van de schijven.

Een belangrijk verschil tussen nas en cloud, is de grootte van de opslagcapaciteit. Oftewel, hoeveel gegevens kun je er opslaan? Bij een nas is dat een vast gegeven, want de capaciteit wordt bepaald door de grootte van de harde schijven in de nas. Ook met één schijf zijn dat al snel meerdere TB’s, met meerdere schijven loopt de totale opslagcapaciteit snel flink op. Raakt de nas vol, dan kun je de schijven vervangen door exemplaren met meer opslagcapaciteit, maar dat is duur en afhankelijk van de configuratie van de nas ook best complex.

Hoeveel opslagcapaciteit is nodig? Via de Instellingen van Windows

Een belangrijke factor bij de keuze tussen nas en cloud is de hoeveelheid gegevens die je wilt opslaan. Die hoeveelheid is de laatste jaren flink toegenomen, gemiddeld gaat het al snel om honderden GB’s of zelfs enkele TB’s. Om te weten hoeveel opslagruimte jij nu gebruikt, druk je Windows-toets+I in en klik dan op Systeem / Opslag. Wacht nu even: Windows gaat de bestanden en mappen die jij gebruikt langs en rekent de totalen uit. Standaard doet het dit voor de bestanden op de systeemschijf. Gebruik je een andere schijf om jouw persoonlijke documenten te bewaren, klik dan op Opslaggebruik op andere stations weergeven en selecteer het station van jouw keuze. Binnen het overzicht kun je telkens doorklikken naar andere mappen om de daar gebruikte opslaggrootte te bekijken.

10 krijg je snel inzicht in de eigen opslagbehoefte.

De cloud heeft in theorie het nadeel van een beperkte opslagcapaciteit niet. Heb je meer nodig, dan koop je gewoon ruimte bij. De praktijk is toch iets weerbarstiger: cloudopslag is namelijk duur. Bovendien werken bijna alle aanbieders met abonnementen waarbij je voor een bepaald maandelijks bedrag een bepaalde (en opnieuw dus niet onbegrensde) opslagruimte krijgt. Je betaalt dus altijd voor meer opslag dan je gebruikt en kunt ook hier alleen tegen betaling uitbreiden.

Tip 04: Wat is goedkoper? Bijna iedere cloudopslagdienst biedt een beperkte hoeveelheid gratis opslagruimte om nieuwe klanten te lokken. Bij Google krijg je 15 GB, bij Microsoft 5 GB en bij Dropbox 2 GB. Dat is leuk, maar zelden voldoende. Je zit dus al snel vast aan een betaald abonnement en dan ontdek je dat cloudopslag best duur is. Google en Dropbox vragen 9,99 per maand voor 2 TB opslag, Microsoft biedt 6 TB voor 99,99 euro per jaar.

09 | 2019

17


OPSLAG

Tip 04 De opslagcapaciteit in de cloud is onbeperkt, maar al snel heel duur.

Kies je voor een nas, dan zijn de eerste kosten veel hoger. Je moet immers een nas en een of meerdere harde schijven kopen. Maar dat is het dan ook, er zijn daarna geen abonnementskosten. Weet je hoeveel opslagruimte je nodig hebt, dan kun eenvoudig uitrekenen na hoeveel maanden of jaren de nas goedkoper is dan de cloud. Bij een goedkope nas zoals een Synology DS218j met twee Western Digital Red nas-schijven van 6 TB is dat vaak al na anderhalf of twee jaar. Wel zul je na een aantal jaren de nas moeten vervangen: als er geen software-updates meer uitkomen of de hardware faalt. Je kunt erop rekenen dat een nas maximaal acht jaar bruikbaar blijft.

en zijn prijzen kan veranderen. Dat is bij een nas natuurlijk onmogelijk.

Tip 06: Lokale koppeling

Tip 05 Online vind je veel in-

De keuze voor een nas is best lastig door de vele merken en modellen Tip 05: Aanschaf Om bestanden in de cloud op te slaan, hoef je veelal niet meer te doen dan een account met een wachtwoord aanmaken. Gebruik je Windows 10, dan zit een koppeling met je eigen opslag op OneDrive er zelfs al standaard in. Dit gemak geldt niet voor een nas: die moet je eerst kopen en de keuze voor een nas is best lastig door de vele merken en modellen. Online is er gelukkig veel informatie te vinden over merken en modellen en bij www.computertotaal.nl/tag/nas vind je meerdere vergelijkende tests en artikelen over het gebruik van een nas. Voor cloudaanbieders is er ook dergelijke informatie te vinden, bijvoorbeeld via www.computertotaal.nl/tag/cloudopslag. Toch blijkt ook het kiezen van een cloudaanbieder nog best lastig, mede doordat de diensten aan verandering onderhevig zijn. Je moet er bij cloudopslag ook rekening mee houden dat een clouddienst tussendoor heel eenvoudig en vaak ook eenzijdig, dus zonder toestemming te vragen, zijn voorwaarden

18

09 | 2019

Ben je bang dat het werken met bestanden veel moelijker wordt met een nas of cloudopslagdienst, omdat de bestanden op een andere locatie worden opgeslagen? Gelukkig is die angst niet nodig: de meeste cloudopslagdiensten ĂŠn de meeste nasleveranciers bieden een of zelfs meerdere mogelijkheden om de opslag te koppelen aan een Windowspc. Je kunt de bestanden die op de nas of in de cloud staan, dan net zo maken, openen en bewerken als bestanden die wel echt op de computer zelf staan. Het geheim is veelal dat een kopie van de bestanden op de nas of in de cloud ook op de pc wordt geplaatst en continu gesynchroniseerd. Daarnaast is het bij een nas altijd mogelijk een echte netwerkverbinding te maken en direct op de nas te werken.

Tip 07: Overal toegang Een voordeel van opslag in de cloud is dat je altijd bij de bestanden kunt, zolang je maar verbinding met internet hebt. Meer dan een browser heb je niet nodig, via een app werkt het vaak nog sneller. Dit is erg handig wanneer je onderweg bent en nog even de laatste foto’s wilt zien of een document wilt

formatie over het kopen en beheren van een nas.

Tip 06 Net als opslag in de nas biedt ook cloudopslag slimme synchronisatie en gebruik je de opslag direct in Windows Verkenner.


OPSLAG

bewerken. Met een nas kan dit ook, maar daarvoor moet je meer configureren en wordt goede beveiliging van nas belangrijk. Nas-fabrikanten weten dat de cloud hier in het voordeel is en bieden daarom zonder uitzondering een gebruiksvriendelijke manier om de bestanden op de nas altijd toegankelijk te maken. Heb je het eenmaal geconfigureerd, dan is er eigenlijk geen verschil.

Ook de bestanden op een nas kun je via internet toegankelijk maken Tip 07 Met een paar klikken maak

Nas is geen back-up, cloud wel

je de bestanden op de nas net als die in de cloud altijd en overal toegankelijk.

Een belangrijk verschil tussen een nas en cloudopslag is de bescherming van je gegevens door middel van back-up. Bewaar je jouw gegevens in de cloud, dan zorgt de cloudleverancier voor bescherming en back-up. De kans dat je gegevens kwijtraakt is eigenlijk nul. En verwijder je per ongeluk zelf eens een of meerdere bestanden, dan biedt bijna elke cloudopslagdienst wel de mogelijkheid de gegevens met een paar klikken terug te zetten. Bij een nas geldt dit niet, de gegevens op de nas moet je zelf beschermen. Daarom is het onverstandig al je gegevens alleen op een nas te zetten: komt er dan een inbreker langs, dan kun je zomaar alles kwijt zijn. Om bestanden op een nas tegen een defecte harde schijf te beschermen, moet je minimaal een nas met twee schijven nemen en kiezen voor bescherming met raid 1 of hoger. Dat kost echter een flink deel van de opslagcapaciteit. Daarnaast moet je altijd nog zorgen voor een kopie van de gegevens op een tweede locatie. Je kunt daarvoor de bestanden kopiëren naar een tweede nas, een back-upapparaat als een Tandberg RDX Quickstor of … naar de cloud!

Tip 08: Extra functies Bestanden opslaan in de cloud is door de cloudleveranciers zo eenvoudig gemaakt, dat een nas altijd moeilijker is. Bij een nas moet je nadenken over de raid-configuratie, de beveiliging, andere gebruikers, toegang vanaf internet en nog veel meer. Wie dat niet wil, kiest het beste voor de cloud. Vind je het niet erg om over dit soort zaken na te denken en heb je plezier aan de technische mogelijkheden van een nas, dan zal cloudopslag altijd teleurstellen. Daarbij kan de functionaliteit van een nas nog veel verder opgerekt worden dan alleen opslag, door apps of packages te installeren. Denk hierbij aan extra functies voor het presenteren van foto’s, het zelfstandig downloaden van films of muziek, een webserver, een cms, een back-upfunctie, een mailserver en nog veel meer. Bij de cloud is dit onmogelijk, daar is het bijna alleen opslag en een heel klein beetje extra functionaliteit.

Tip 08 Een nas kan behalve bestanden opslaan en delen ook nog heel veel andere dingen voor je doen, de cloud niet.

De RDX QuickStor van Tandberg Data gebruikt verwisselbare schijven om back-

Tip 09: Bestanden bewerken

ups te maken van de bestanden op de nas.

Iedereen gebruikt tekstdocumenten, spreadsheets en presentaties. Microsoft koppelt zijn cloudopslag

09 | 2019

19


OPSLAG

functionaliteit die een nas heeft als het gaat om het streamen van media. Clouddiensten ondersteunen vaak alleen films in lagere resolutie, HD is momenteel het maximale bij Google en OneDrive, en van formaten zoals h.264, h.265, mov en flv wordt maar een deel ondersteund. Een nas kan elk formaat en elke resolutie aan. Daarbij kunnen de betere nasmodellen, ook transcoderen. Een film wordt dan tijdens het kijken omgerekend naar een optimaal formaat voor het apparaat waarop je de film kijkt. Verder biedt een nas ook mogelijkheden die de cloud niet biedt, zoals het automatisch downloaden van de nieuwste media met een downloadservice, soms een Tip 09 Google en Microsoft bieden zeer uitgebreide webversies voor het bewerken van documenten.

Tip 09 Nasfabrikant Synology biedt als enige een zeer bruikbare eigen Office-versie op de nas.

OneDrive dan ook nadrukkelijk aan Office. Neem je de één, dan krijg je de ander er bijna gratis bij. Documenten op OneDrive laten zich behalve op Windows en macOS, ook in een browser en op elke tablet of smartphone bewerken. Google biedt een soortgelijke ervaring met de Google-applicaties in de cloud. Deze werken in de browser en bieden voor de meeste gebruikers voldoende functionaliteit. Sla je documenten bovendien op in het Google-formaat, dan tellen die niet mee in je eigen opslagverbruik. Loopt de nas hier achter? Dat ligt eraan van welk merk je een nas koopt. Synology heeft namelijk met Synology Office een tekstverwerker, spreadsheet en presentatieprogramma voor op de nas. Je maakt en bewerkt de documenten in de browser en hebt wereldwijd toegang via de bijbehorende app. Andere nas-merken bieden dit (nog) niet of niet in de kwaliteit die Synology doet.

Tip 10: Streaming media Waar een nas duidelijk voordelen heeft boven de cloud, is bij het gebruik van media en dan vooral films. Films bewaren in de cloud kost veel opslagcapaciteit en dan zul je dus al snel opslagcapaciteit moeten bijkopen. Daarbij biedt cloudopslag niet de

20

09 | 2019

Tip 10 Een film afspelen vanaf de nas gaat tot in de hoogste resoluties en ondersteunt elke codec.

Apps, apps, apps Je wilt natuurlijk ook vanaf je smartphone en tablet altijd bij je bestanden kunnen, ongeacht of die in de cloud staan of op een nas. Goede apps zijn daarvoor onontbeerlijk, en die zijn er gelukkig voor zowel nas’en als cloudopslag. Google, Microsoft, Apple, Amazon, Strato: allemaal bieden ze apps om hun opslag eenvoudig vanaf elk apparaat te gebruiken. En bij nas-aanbieders als Synology, QNAP, Asustor en Western Digital is dat niet anders. Voor nas’en zijn er vaak meerdere apps, voor de extra gebruiksfuncties die je aan een nas kunt toevoegen zoals mediastreaming, video-surveillance of een app om de downloadserver te bedienen. Wat betreft mobiel gebruik en gebruiksvriendelijke apps, is er geen verschil tussen cloudopslag en een eigen nas.

Voor elke nas en cloudopslagdienst zijn er goede apps beschikbaar.


OPSLAG

Tip 11 Met een extra tools als Boxcryptor is ook cloudopslag helemaal veilig te maken.

en hebben handige apps, maar het blijft een extra inspanning die bij een nas niet of minder noodzakelijk is.

Tip 12: Samenwerken

Tip 12 Ook met een nas op je eigen thuisnetwerk kun je documenten delen met anderen.

hdmi-uitgang om een televisie direct aan de nas te koppelen én de mogelijkheid specifieke mediaservers zoals Kodi en Plex op de nas te installeren. Hierdoor kun je media op een optimale manier gebruiken. Een poging van Plex om ook cloudopslag te gebruiken, is vorig jaar wegens technische problemen gestopt.

Tip 11: Privacy Vergelijken we de nas en de cloud op het punt ‘privacy’, dan is de nas duidelijk in het voordeel. Bijna alle clouddiensten vallen onder Amerikaanse wetgeving en die vereist dat er altijd een achterdeurtje is waarlangs de overheid toegang tot de gegevens in de cloud kan vragen. Ook tot jouw gegevens. Een nas kent dit nadeel niet: je beheert het apparaat zelf en zonder achterdeurtjes. Daarbij biedt een nas talloze beveiligingsopties, waaronder schijfencryptie. In de cloud ontbreekt die mogelijkheid en moet je extra maatregelen nemen om end-to-end-entryptie in te schakelen. Bekende opties zijn Cryptomator (www. cryptomator.org) en het erg populaire en gebruiksvriendelijke Boxcryptor (www.boxcryptor.com). Beide ondersteunen een groot aantal cloudopslagdiensten

Een groot gemak van zowel nas als cloud, is de mogelijkheid om documenten te delen met anderen. Bij de cloud is het dan handig dat die ander een account heeft bij dezelfde cloudopslag, maar noodzakelijk is het niet. Je kunt bestanden in de cloud vaak ook delen door een unieke url te genereren en die aan de persoon te mailen die het document ook moet zien of bewerken. Op een nas werkt het niet anders: je kunt op de nas andere gebruikers een eigen account geven en per mail hierover informeren, maar ook bestanden eenmalig delen of ter download aanbieden is mogelijk. Voor samenwerken op deze manier is er niet echt verschil tussen nas en cloud. Wel is het bij Google en Microsoft mogelijk om de documenten die je in de cloud hebt staan, in hun onlineoffice-pakketten gelijktijdig met meerdere personen te bewerken.

Tip 13: Keuze maken Aan de hand van de voorgaande tips moet je zelf een keuze maken. Of een nas of cloudopslag verstandiger is, hangt namelijk af van jouw eigen voorkeuren. Bepaal dus eerst wat jij de belangrijkste overwegingen vindt. Wil je bijvoorbeeld liever geen abonnementskosten, dan kom je al snel uit bij een nas. Ben je niet bereid zelf wat werk in de configuratie te steken, dan kun je beter kiezen voor cloudopslag.

09 | 2019

21


PROBLEEMOPLOSSING WINDOWS DOOR: DENNIS GANDASOEBRATA

Trammelant in Windows Alle problemen de baas

Windows geeft weleens problemen. Geen nood: met de juiste hulp ben je de meeste kuren van Windows de baas. Wij laten je zien met welke onderdelen en trucs je Windows in korte tijd weer op de been helpt. Alsof er niets is gebeurd.

Wat gaan we doen?

We kijken naar veelvoorkomende problemen met Windows en laten je zien welke ingebouwde onderdelen je kunt gebruiken voor slimme probleemoplossing. Bovendien kijken we naar het aanbod externe programma’s, die je net die extra ondersteuning kunnen bieden.

22

09 | 2019

Tip 01: Betrouwbaarheid Twijfel je aan de stabiliteit van de computer, bijvoorbeeld omdat de computer regelmatig vastloopt of onverwacht opnieuw opstart? Met de Betrouwbaarheidsgeschiedenis zie je op een schaal van 1 tot 10 hoe de computer presteert. In het Startmenu typ je Betrouwbaarheidsgeschiedenis. Klik hierna op Betrouwbaarheidsgeschiedenis weergeven. In een grafiek zie je de stabiliteitsindex. Daalt de lijn, dan is de computer minder stabiel dan het punt ervoor. Klik op een datum om de details te tonen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende ‘mijlpalen’: zo zijn er kritieke gebeurtenissen (gebeurtenissen waardoor de computer of een programma bijvoorbeeld vastloopt), waarschuwingen (incidenten die mogelijk tot een probleem kunnen leiden) en informatieve gebeurtenissen (zoals geslaagde updates). Voor meer informatie over een gebeurtenis dubbelklik je erop. De Betrouwbaarheidsgeschiedenis komt goed van pas als je weet wanneer de computer kuren vertoonde: zoek de datum op in het overzicht en achterhaal de mogelijke oorzaak.

Tip 01 De Betrouwbaarheidsgeschiedenis geeft een goed beeld van de stabiliteit van de computer.


PROBLEEMOPLOSSING WINDOWS

Tip 02: Taakbeheer

Tip 02 Taakbeheer is handig om programma’s te sluiten en te zien hoeveel beslag ze op het systeem leggen.

Reageert een programma niet meer en krijg je het met geen mogelijkheid afgesloten? Maak gebruik van Taakbeheer. Hiermee kun je programma’s en processen afsluiten. Hierna kun je het probleemprogramma opnieuw starten of (als je hieraan geen behoefte hebt) in elk geval weer beschikken over de systeembronnen die eerst door het programma in beslag werden genomen. Bovendien geeft Taakbeheer een goed overzicht van de geopende programma’s en toont het welke (achtergrond)processen momenteel actief zijn. Je opent Taakbeheer met de toetsencombinatie Ctrl+Shift+Esc (of via de tussenstap Ctrl+Alt+Del). Het tabblad Processen laat je zien welke programma’s en processen actief zijn, en in welke mate zij aanspraak maken op

Schone lei

onderdelen zoals de processor en het geheugen. Klik op een kolom om de programma’s en processen te sorteren op een specifieke volgorde, bijvoorbeeld op de mate van geheugengebruik. Om een probleemprogramma geforceerd te sluiten, klik je erop met de rechtermuisknop. Kies Beëindigen. Een ander interessant onderdeel van Taakbeheer is het tabblad Opstarten. In de kolom Invloed op opstarten zie je in één oogopslag hoeveel impact een programma heeft op de opstartfase van Windows. Bepaal op basis hiervan per programma of dat het waard is.

Logboeken geven een beeld van de gezondheid van Windows Tip 03: Loggen maar! Van nagenoeg elke fout en elke actie houdt Windows een logboek bij. Dat komt goed uit als Windows op de behandelbank ligt. Open het Startmenu en typ Logboeken om het onderdeel te openen. Links in het venster zie je de beschikbare logboeken: Windows-logboeken en Logboeken Toepassingen en services. In Windows-logboeken zie je de subcategorieën. Zo worden er logboeken bijgehouden voor programma’s, beveiligingsincidenten, installatie van programma’s en voor het systeem zelf. Klik op een logboek om het te openen. De details worden getoond in het rechtervenster. Per logboekvermelding wordt de categorie bepaald: het kan gaan om een informatieve melding, een fout of om een waarschuwing. Is de computer vastgelopen op een specifiek tijdstip, zoek dan in het logboek naar de vermelding van de fout en bekijk de details. Dubbelklik op een vermelding om eventuele extra informatie op te vragen. Ben je een meer gevorderde gebruiker, dan kun je ook de kolommen aanpas-

Tip 03 Logboeken geven een goed beeld van de gezondheid van Windows.

Klaar met je vervuilde computer? Tijd voor een schone lei! Je kunt Windows 10 relatief eenvoudig terugzetten naar de fabrieksinstellingen. Hierbij kun je er zelfs voor kiezen om de computer opnieuw te installeren zonder de extra’s die oorspronkelijk door de computerfabrikant zijn mee-geïnstalleerd (zoals ‘bloatware’). Open het instellingenvenster (Windows-toets+I) en kies Bijwerken en beveiliging. Kies Systeemherstel en klik op Opnieuw beginnen met een schone installatie van Windows. Je vindt deze optie bij Meer herstelopties. Klik op Aan de slag (in het venster Nieuwe start).

09 | 2019

23


PROBLEEMOPLOSSING WINDOWS

sen en hiermee bepalen welke informatie standaard wordt getoond. Kies voor Beeld/Kolommen toevoegen/verwijderen.

Tip 04: Geheugencontrole

Tip 04 Geheugenproblemen kun je opsporen met behulp van Geheugencontrole.

Problemen met het intern geheugen zijn nooit prettig. Ze veroorzaken onvoorspelbaar gedrag, zoals een blauw scherm of gegevens die niet correct worden opgeslagen. Met het ingebouwde programma Geheugencontrole kun je de integriteit van het geheugen onder de loep nemen. Zorg er eerst voor dat alle geopende programma’s zijn afgesloten en eventueel werk is opgeslagen. Open hierna het Startmenu en typ Geheugencontrole. Een nieuw venster wordt geopend. Kies voor de eerste optie: Nu opnieuw opstarten en zoeken naar problemen. De computer wordt opnieuw opgestart en tegen het licht gehouden. De resultaten van de controle worden na afloop getoond. Wil je de controle op een later moment uitvoeren, dan kun je ook kiezen voor de tweede optie: Naar problemen zoeken

als ik mijn computer opnieuw opstart . Hoewel Geheugencontrole een goede eerste indicatie kan geven, is de test bedoeld als eerste globale test. Hardwareproblemen kunnen soms alleen door een gespecialiseerde test aan het licht komen.

Tip 05: Foutcontrole In Windows 10 worden de schijven automatisch op een goede gezondheid gecontroleerd. Dat is belangrijk, omdat je hiermee de kans op gegevensverlies zo klein mogelijk maakt. Vertrouw je een bepaalde schijf niet, dan hoef je je niet afhankelijk op te stellen van Windows. Je kunt Foutcontrole ook handmatig uitvoeren. Open Verkenner (Windows-toets+E) en klik met de rechtermuisknop op de schijf die je wilt controleren. Kies Eigenschappen. Op het tabblad Extra zoek je de sectie Foutcontrole. Klik op de knop Controleren. Klik tot slot op Station scannen. Na de controle klik je op Details weergeven voor een uitgebreid rapport van de scan.

Tip 06: Schijfoptimalisatie

Weg met die update Heb je een update via Windows Update uitgevoerd, maar levert deze hierna problemen op? Je kunt de installatie van updates ongedaan maken. Open het instellingenvenster (Windows-toets+I) en ga naar Bijwerken en beveiliging / Window Update. Kies voor Geschiedenis van updates weergeven en klik hierna op Installatie van updates ongedaan maken. Een nieuw venster wordt geopend. Selecteer de update die roet in het eten gooit (tip: gebruik de kolom GeĂŻnstalleerd op om op datum te zoeken) en klik op Verwijderen.

24

09 | 2019

Tip 05 Foutcontrole wordt auto-

We blijven nog even bij de gezondheid van de schijven. Windows houdt niet alleen de gezondheid in de gaten, maar voert ook een optimalisatie uit voor schijven die zijn ingebouwd in de computer of extern zijn aangesloten. Dat gebeurt normaal gesproken wekelijks. Ook nieuw toegevoegde schijven worden geoptimaliseerd. Je kunt de instellingen van automatische optimalisatie aanpassen en ook handmatig een optimalisatiesessie starten. In het Startmenu typ je Optimaliseren. Kies voor Stations defragmenteren en optimaliseren. Een overzicht met schijven verschijnt. In de kolom Huidige status lees je of de schijven in orde zijn. Selecteer een schijf en klik op Optimaliseren om de optimalisatie handmatig te starten. Via de knop Instellingen wijzigen pas je het optimalisatieschema aan. Zo kun je de stan-

matisch uitgevoerd, maar je kunt het ook handmatig starten.


PROBLEEMOPLOSSING WINDOWS

Tip 06 Het relatief verborgen onderdeel Stations optimaliseren heeft een aantal aanpasbare instellingen.

daardfrequentie van een week aanpassen naar bijvoorbeeld maandelijks. Klik op de knop Selecteren om te bepalen welke schijven voor optimalisatie in aanmerking komen. In dit venster geef je ook aan of nieuw toegevoegde schijven wel of niet mogen worden meegenomen (via de optie Nieuwe stations automatisch optimaliseren).

met een geel uitroepteken. Voor meer informatie over een eventuele fout, dubbelklik je op het onderdeel. Zoek naar de sectie Apparaatstatus (op het tabblad Algemeen). Hier toont Windows aanvullende informatie. Op het tabblad Stuurprogramma vind je informatie over de gebruikte driver. Levert het onderdeel problemen op nadat de driver is bijgewerkt? Ga naar het tabblad Stuurprogramma en klik op de knop Vorig stuurprogramma . Windows gebruikt nu het oorspronkelijke stuurprogramma, waardoor de kans groot is dat het onderdeel weer probleemloos werkt. Werkt het onderdeel niet naar behoren, controleer dan of er een nieuwe versie van de driver beschikbaar is. Op het tabblad Stuurprogramma klik je op de knop Stuurprogramma bijwerken.

Veel van de automatische controles kun je ook handmatig uitvoeren Tip 08: Prestaties meten

Tip 07: Hardware

Tip 07 Werken alle hardwareonderdelen ook naar behoren?

Om te controleren of hardwarematig alles naar behoren verloopt, maak je gebruik van Apparaatbeheer. In het Startmenu typ je Computerbeheer. Kies Systeemwerkset / Apparaatbeheer. Controleer in de lijst of de verschillende onderdelen naar behoren werken. Is er een probleem, dan wordt dit aangeduid

Ben je een iets meer gevorderde gebruiker? Dan mag het onderdeel Prestatiemeter niet ontbreken in de gereedschapskist. Open het Startmenu en typ Prestatiemeter. Via dit onderdeel kun je de prestaties van verschillende onderdelen nauwlettend in het oog houden. Kies in het linkergedeelte van het venster voor Controlehulpprogramma’s / Prestatiemeter. De grafiek is in eerste instantie nog aardig leeg, maar daar brengen we verandering in. Klik met de rechtermuisknop op de grafiek. Kies

Herstelstation Zorg dat je altijd beschikt over een herstelstation. Hiermee kun je problemen oplossen als Windows niet meer kan worden gestart en kun je een eerder gemaakte back-up terugzetten. Windows heeft voor het maken van een herstelstation een usb-stick nodig met 16 GB capaciteit. Open het Startmenu en typ Herstelstation. De wizard wordt geopend. Plaats nu ook een vinkje bij de optie Maak een back-up van de systeembestanden naar het herstelstation en klik op Volgende. Wijs de usb-stick aan en klik op Volgende om de herstelstick te maken. In geval van nood kun je de computer opstarten met de stick en onder meer een back-up terugplaatsen. Een gerust gevoel.

09 | 2019

25


PROBLEEMOPLOSSING WINDOWS

Tip 09 Met Broncontrole zie je in detail welke onderdelen beslag leggen op de computer.

Tip 09: Broncontrole

Tip 08 Prestatiemeter is een interessant onderdeel voor de meer gevorderde gebruiker.

26

Items toevoegen. In het onderdeel Beschikbare items zie je op welke vlakken je het systeem kunt bekijken. Bijvoorbeeld op het gebied van de processorprestaties of op het gebied van de snelheid van het geheugen. Selecteer de onderdelen in de lijst links en voeg ze toe met een klik op Toevoegen. Tevreden over de selectie? Klik op OK . De grafiek wordt nu gevuld met de gegevens die je hebt geselecteerd. Als je meerdere onderdelen in de grafiek toont, kun je de eigenschappen ervan per onderdeel bepalen. Dubbelklik op het onderdeel dat je wilt aanpassen, in de lijst die onder de grafiek wordt getoond. Pas de instellingen aan in het eigenschappenvenster en bevestig met een klik op OK .

09 | 2019

Het onderdeel Broncontrole geeft je een goed beeld van het beslag dat de verschillende Windowsonderdelen leggen op de systeembronnen. Het geeft onder meer weer hoe zwaar de processor wordt belast, hoe de schijven presteren en hoe het gesteld is met het geheugen. Open het Startmenu en typ Broncontrole. Op het tabblad Overzicht zie je een totaalplaatje van het systeem. Om meer details te zien, klik je op een van de vier tabbladen die ernaast worden getoond: Processor, Geheugen, Schijf en Netwerk . Uiterst rechts in het venster worden grafieken getoond van de prestaties. Wil je extra informatie zien of juist weglaten, dan klik je met de rechtermuisknop op de lijst en kies je voor Kolommen selecteren. Wil je meer weten over een bepaald onderdeel, dan klik je er met rechts op en kies je voor Online zoeken.

Installatieperikelen Heb je problemen met de installatie van Windows 10 en geeft het installatieprogramma een vreemde fout? De foutcodes zijn meestal nietszeggend. Gelukkig heeft Microsoft een overzicht online geplaatst van de meest voorkomende foutcodes en de bijbehorende oplossing of oorzaak. Je vindt het overzicht op www.tiny.cc/w10errors.


SNEL RESULTAAT IN 3 STAPPEN DOOR: DIRK SCHOOFS

Interne tolk Automatisch vertalen

Soms kom je Word-documenten tegen in een vreemde taal. Natuurlijk kun je de tekst kopiëren en plakken in Google Translate of DeepL, maar het is ook mogelijk om het rechtstreeks te laten vertalen door de Microsoft-applicatie. Uiteraard mag je geen onberispelijke grammaticale tekst verwachten van zo’n machinevertaling, maar je kunt dan wel de inhoud van de tekst begrijpen. Stap 1: Document, fragment of woord

Geef aan of je de volledige tekst, een geselecteerde passage of een woord wilt vertalen.

Het grootste deel van de wereld spreekt een andere taal dan jouw moedertaal. Het is dus onvermijdelijk dat je af en toe een beroep moet doen op een vertaler. Om de vertaalfunctie van Word te gebruiken heb je een actieve internetverbinding nodig. Selecteer de tekst die je wilt vertalen of druk op Ctrl+A om het hele document te selecteren. Daarna ga je naar het tabblad Controleren waar je in de groep Taal de optie Vertalen vindt. De eerste keer dat je deze functie gebruikt, toont Word het dialoogvenster Intelligente

services gebruiken. Die moet je aanzetten. Zie je dit venster niet, dan is deze service reeds actief. Onder de knop Vertalen zitten drie opties Document vertalen, Geselecteerde tekst vertalen en Minivertaler. Wanneer je de minivertaler inschakelt, blijft deze actief iedere keer wanneer je de applicatie gebruikt.

Stap 2: Van en naar Voor de vertaling doet de applicatie beroep op Microsoft Translator, een cloudservice voor automatische vertaling. De service ondersteunt sinds april 2019 maar liefst 65 taalsystemen en zit geïntegreerd in verschillende consumentenproducten van Microsoft. Deze functie werkt dus op dezelfde manier in andere Office-toepassingen, zoals Excel en Powerpoint. In de rechterbalk zal Word aangeven van welke brontaal het programma uitgaat. Meestal klopt dit, want Translator kan vreemde talen herkennen. Mocht het programma zich toch vergissen, dan kun je dit in het vak onder het woord Van rechtzetten. In het vak onder het woord Naar selecteer je de taal waarin je de tekst zo dadelijk wilt lezen.

Stap 3: Invoegen of kopiëren Klik op de knop Invoegen en de tekst die je daarnet hebt geselecteerd wordt in het document onmiddellijk vervangen door de vertaling. In plaats van Invoegen kun je ook de opdracht Kopiëren kiezen, zodat je de gekopieerde vertaling daarna ergens in een document kunt plakken. Ben je niet tevreden, dan reikt Microsoft in deze balk nog enkele extra online naslagwerken aan die je kunt activeren voor de automatische vertaling.

Niveau stappenplan Van beginner tot expert. Hiernaast kunt je de moeilijkheidsgraad van het stappenplan zien.

Beginner

Expert

09 | 2019

27


FACEBOOK MARKETPLACE DOOR: MARTIN GIJZEMIJTER

Facebook Marketplace Online spullen verkopen via Facebook Als je online spullen wilt verkopen, kun je daarvoor al jaren terecht bij eBay en het Nederlandse Marktplaats.nl. Inmiddels is daar ook alweer enige tijd een nieuw platform bij: Facebook Marketplace. Voor veel mensen nog een onbekend gebied en dat is zonde, want het is een uitstekende manier om spullen te verkopen (en te kopen).

Tip 01: Advertentie We beginnen met een korte uitleg over hoe je door Facebook Marketplace navigeert, al zal de interface voor Facebook-gebruikers vrij snel duidelijk zijn. Je vindt Marketplace linksboven onder Nieuwsoverzicht en Messenger. Wanneer je op deze optie klikt, zie je direct de advertenties die anderen geplaatst hebben. Bovenin kun je zoeken op het item dat je zoekt, en aan de linkerkant kun je categorieĂŤn selecteren en aangeven in welke regio je iets zoekt. Om zelf een advertentie te plaatsen, klik je op Verkoop iets. Wanneer je de gevraagde informatie invult en op Volgende klikt, kun je je advertentie direct plaatsen en zal deze voor anderen vindbaar zijn. Maar wat vul je nu precies in?

Wat gaan we doen? Tip 02: Research

We leggen je uit hoe je een succesvolle verkoper wordt op Facebook Marketplace, waarbij we niet zozeer in gaan op de techniek, maar vooral op je strategie.

28

09 | 2019

Voordat je de informatie van je advertentie invult, is het goed om eerst wat research te doen. Welke andere gelijksoortige items kun je op Facebook Marketplace vinden, wat wordt er gemiddeld voor dit item gevraagd, en wat is de tekst die men gebruikt heeft voor de titel en de beschrijving? Door goed te kijken naar wat anderen doen, kun je besluiten om precies hetzelfde te doen (immers, zij wisten als eerste te verschijnen bij je zoekopdracht) of juist iets heel anders te doen in een poging om onderscheidend te zijn. Misschien eindig je dan niet bovenaan, maar weet je advertentie toch op te vallen dankzij originaliteit.

Tip 01 Een advertentie plaatsen is eenvoudig gedaan via de knop Verkoop iets.


FACEBOOK MARKETPLACE

Tip 04 De informatie in je advertentie mag uiteraard lekker lang zijn, dat voorkomt vragen.

Tip 02 Doe wel eerst even wat research, hier bespaar je jezelf een hoop gedoe mee.

Tip 03: Korte titel

Tip 03 Houd je titel kort en beschrijvend, dat maakt nieuwsgierig.

Houd je titel kort, maar zorg wel dat het een beschrijvende titel is. Een titel als Te koop: kast, dekt op zich de lading wel, maar vertelt natuurlijk niets over de kast. ‘Te koop’ kun je sowieso weglaten, aangezien het feit dat je iets op Facebook Marketplace zet al een duidelijke aanwijzing is dat je iets verkoopt. Een titel als: ‘Vierdeurs apothekerskast met geheim opbergvak’ is qua lengte prima. Een dergelijke titel is duidelijk, beschrijvend, maar maakt ook erg nieuwsgierig. Denk ook aan het

plaatsen van een goede foto: bij voorkeur eentje die je zelf hebt gemaakt en niet eentje van een nieuw product van de fabrikant.

Bekijk alvast welke gelijksoortige items er al worden aangeboden Tip 04: Omschrijving Een belangrijke marketingtip is dat je mensen best nieuwsgierig mag maken, maar dat je ze daarna vervolgens wel iets moet geven, anders voelen ze zich in de maling genomen. Je titel moet kort en krachtig zijn, maar de beschrijving van wat je verkoopt mag daarentegen juist lang zijn … sterker nog, dat is

09 | 2019

29


FACEBOOK MARKETPLACE

zelfs gewenst. We zien nog veel te veel advertenties voorbijkomen met drie regels tekst die ons daarna met allerlei vraagtekens laten zitten. Als je dat doet, zijn er twee nadelen. Ten eerste zal er een grote groep zijn die je advertentie links laat liggen omdat er nauwelijks iets in staat. Daarnaast zul je heel veel tijd kwijt zijn aan mensen die wél geïnteresseerd zijn en je allerlei vragen gaan stellen via Facebook Messenger, om vervolgens alsnog af te haken omdat het toch niet is wat ze zoeken. Doe jezelf een plezier en voorzie het bericht bij je advertentie van zoveel mogelijk (nuttige) informatie, zodat de enige vraag die mensen nog kunnen hebben is of er iets aan de prijs te doen valt en of het product nog beschikbaar is.

Tip 05: Snel reageren

Tip 05 Zorg dat je snel reageert, voor jou tien anderen.

Of dit noodzakelijk is of niet, wordt door een aantal factoren bepaald. Zo hebben we het in tip 2 al even gehad over research, en bij deze stap blijkt onder andere waarom dat nuttig is. Als jij iets voor 50 euro op Facebook Marketplace zet, en er zijn allerlei gelijksoortige advertenties die hetzelfde product verkopen voor een tientje minder, dan gaan mensen natuurlijk proberen af te dingen. Je zult sowieso altijd mensen hebben die dat proberen. Als je na het plaatsen van je advertentie heel veel berichten krijgt, dan is je advertentie populair en is er nog niet direct een noodzaak tot afdingen. Je kunt dan net zo lang wachten tot er iemand is die gewoon akkoord gaat met je prijs, aangenomen dat het om een redelijke prijs gaat. Reageert er na een dag maar één persoon en die probeert af te dingen, dan kun je overwegen om daarin mee te gaan.

Tip 06 Wees bereid om te onderhandelen als er weinig interesse is in wat je aanbiedt.

Op Marktplaats.nl was dit altijd al belangrijk, maar op Facebook gaan de zaken zo ongelooflijk veel sneller dat het in dit geval echt van essentieel belang is om beschikbaar te zijn nadat je je advertentie hebt geplaatst, zodat je snel kunt reageren. Een berichtje sturen via Facebook Messenger is zo gebeurd. En dat is handig, maar dat betekent ook dat mensen daardoor heel snel een berichtje aan een andere verkoper sturen wanneer je niet reageert, of gewoon tien berichten tegelijk naar verschillende verkopers. Je begrijpt: als jij de laatste bent die reageert, is de kans dat je je product gaat verkopen vrijwel nihil. Mensen zijn doorgaans niet heel geduldig, dus als je er als de kippen bij bent, is de kans op verkoop aanzienlijk groter.

Facebook maakt een advertentie groen als-ie in prijs gedaald is Tip 07: Prijs verlagen

Tip 06: Onderhandelen? Onderhandelen: dat is iets waar we in Nederland als verkoper niet zo heel erg van houden. Toch hoort het echt wel een beetje bij verkoopplatformen als deze: je moet soms bereid zijn om te onderhandelen.

30

09 | 2019

Als niemand reageert op je advertentie, dan kan het zijn dat je gewoon geen interessant product hebt, dat je niet met een goede titel+omschrijving hebt geadverteerd, of dat de prijs dermate hoog is dat men niet eens de moeite neemt om te reageren. In dat laatste geval is het goed om te weten dat Facebook je in staat stelt om de prijs van je advertentie te verlagen. Facebook maakt op dat moment duidelijk dat de prijs van deze advertentie is gedaald door hem groen weer te geven, en mensen die interesse hebben getoond in je advertentie zullen direct een notificatie krijgen dat de prijs van het product dat je aanbiedt is verlaagd. Dat is zowel positief als negatief. Het zal namelijk leiden tot meer aandacht voor


FACEBOOK MARKETPLACE

van vreemden, en juist daar is een sociaal netwerk als Facebook sterk in.

Tip 09: Of toch Marktplaats?

Tip 07 Je kunt je prijs het beste verlagen als er weinig interesse is.

je advertentie, maar tegelijkertijd maakt het ook duidelijk dat je wel erg graag van je product af wilt ‌ en dat je dus bereid bent over de prijs te onderhandelen. Dit zal geheid leiden tot berichten van mensen die nóg wat meer willen afdingen.

Tip 08: Delen

Tip 08 Vergeet niet om je advertentie te delen op je eigen tijdlijn, voor vrienden en familie.

Wat je op Facebook Marketplace plaatst, komt niet automatisch op je tijdlijn terecht. Wil je een product graag verkopen, deel het dan dus zelf ook op je tijdlijn, zodat je vrienden en familie deze advertentie te zien krijgen. Sinds een algoritmewijziging van Facebook is dit soort content van vrienden weer veel zichtbaarder, waardoor de kans groter is dat vrienden je advertentie voorbij zien komen. Kopen van vrienden en familie is toch een stuk vertrouwder dan

De overeenkomsten tussen Facebook Marketplace en Marktplaats.nl zijn groot. Toch zijn er ook belangrijke verschillen. Een groot voordeel van Facebook Marketplace ten opzichte van Marktplaats.nl is dat Facebook werkt met bestaande gebruikersprofielen en dat geeft je veel informatie over de verkoper. Dat is natuurlijk nog steeds niet honderd procent veilig, maar je merkt wel veel makkelijker wanneer het niet om een echt persoon gaat. Een voordeel van Facebook Marketplace is ook dat het bedrijf (vooralsnog) niets tracht te verdienen aan de dienst, dus hebt ook geen last van allerlei betaalconstructies die je moeten helpen om je advertentie weer omhoog te krijgen. Natuurlijk zijn er ook nadelen ten opzichte van Marktplaats.nl. Zo biedt Marktplaats je de mogelijkheid om veilig te betalen via iDEAL en zijn er functies als Gelijk Oversteken. Bij Facebook heb je al die opties niet en moet je zelf uitzoeken hoe je de betaling afhandelt. En het is wellicht fijn dat het geen commercieel platform is, maar het betekent ook dat je, als je dat zou willen, niet de mogelijkheid hebt om je advertentie bovenaan te plaatsen. Tot slot: we vinden de transparantie van verkopen via Facebook fijn, maar aan de andere kant hoeft niet iedereen te weten dat wij onze huisraad aan het verkopen zijn. Daarin is Marktplaats dus weer wat anoniemer.

09 | 2019

Tip 09 Facebook is in veel opzichten beter dan Marktplaats, maar we missen wel de mogelijkheid tot veilig betalen.

31


Welk abonnement past bij jou?


Misschien wil je wel een abonnement op Tips & Trucs, maar wil je je niet meteen vastleggen voor een heel jaar. Gelukkig hoeft dat niet: bij ons bepaal je zélf wat voor abonnement je neemt. Eén jaar, een half jaar of een maand: jij kiest wat het beste bij je past!

1

EEN JAAR LANG 12 edities Tips & Trucs voor maar (€ 4,38 per editie)

€ 52,50

2

VOORDELIGSTE KEUZE

EEN HALFJAAR LANG 6 edities Tips & Trucs voor maar

€ 28,50 (€ 4,75 per editie)

3

IEDERE MAAND Een editie Tips & Trucs voor maar per maand

€ 5,25

Meest flexibzeelgbeaaker) uze (maandelijks op

Regel het direct op

www.tipsentrucs.nl/abonneren


TEKENPAKKET DOOR: DIRK SCHOOFS

Uitgebreid tekenen Gratis programma voor bitmap én vector Wil je een logo, wens- of menukaart ontwerpen, maar is een programma als GIMP of Photoshop je te complex en heeft Paint dan weer te weinig mogelijkheden, dan vormt DrawPad een uitstekend compromis. Dit gratis tekenprogramma heeft een breed gamma aan tekenmogelijkheden, werkt met lagen en komt met eenvoudige gereedschappen voor het bewerken van afbeeldingen.

Tip 01: Gratis of goedkoop DrawPad is een gebruiksvriendelijke middenklasser onder de grafische programma’s. Het kan uiteraard niet op tegen de zware kanonnen als Photoshop of Illustrator, maar de thuisgebruiker zal er zonder al te veel moeite mooie resultaten mee neerzetten. Er staat een versie van dit tekenpakket voor Windows en macOS op www.tiny.cc/ drawpad. DrawPad Graphic Editor is gratis voor niet-commerciële toepassingen. Voor een professionele licentie betaal je eenmalig 22,12 euro of 1,72 euro per maand. Toch probeert het programma je hier en daar in de richting van de pro-versie te duwen. In de gratis versie mag je bijvoorbeeld slechts drie plaatjes uit de clipart-bibliotheek downloaden en kun je vanuit slechts drie sjablonen starten. Wij kunnen leven met deze beperkingen en houden het bij gratis.

Wat gaan we doen?

Tip 02: Openingsvenster

We verkennen de grafische mogelijkheden van DrawPad Graphic Editor om bitmap- en vectorafbeeldingen te maken.

34

09 | 2019

In het introscherm toont het programma zes oversized knoppen. Met New Project beland je in de normale werkomgeving van het programma. Er is ook een knop om opgeslagen projecten te openen. Met Advanced Project moet je de juiste afmetingen van het ontwerp al kennen. De vierde knop opent de weg naar de sjablonen. Daarnaast is er een knop die je bij de officiële tutorialfilmpjes brengt en een helpfunctie.

Tip 01 In de gratis versie kun je slechts drie afbeeldingen clipart uit de bibliotheek downloaden.


TEKENPAKKET

je een model kiest, krijg je enkele sjablonen om de keuze te verfijnen. Vervolgens kom je in een venster waar je de elementen van het sjabloon aanpast. Je selecteert nieuwe kleuren, andere teksten, je kiest een lettertype dat je mooi vindt, totdat het sjabloon volledig naar je zin is. Ben je klaar, dan verschijnt het aangepaste ontwerp van het sjabloon in de basiswerkomgeving van DrawPad. Ieder element van het ontwerp staat hier op een nieuwe laag.

Tip 02 Eigenlijk

Tip 03 In de wizard pas je de elementen van het sjabloon stapsgewijs aan.

Tip 03: Sjablonen

is het veel te grote openingsscherm overbodig.

De gemakkelijkste manier om te beginnen is via de Template Wizard. Hier kun je starten met enkele basismodellen: banners, visitekaartjes, wenskaartjes, flyers, briefhoofden, logo’s enzovoort. Wanneer

Resolutie

Links hoge resolutie, dan middelhoge resolutie, rechts belachelijk lage resolutie.

De resolutie die je in het venster Create New Image opgeeft, is ontzettend belangrijk. Een digitale afbeelding bestaat immers uit gekleurde beeldpuntjes die we pixels noemen. Hoe dichter die pixels bij elkaar staan, hoe scherper de afbeelding oogt. Die puntdichtheid noemen we resolutie. Wil je een perfecte afdruk op papier, dan stel je de resolutie in op 250 of beter nog 300 dpi (dots per inch). Een inch is 2,54 cm. Hoe hoger de resolutie, hoe lijviger het afbeeldingsbestand zal worden. Voor afbeeldingen die je alleen op een computerscherm wilt bekijken, bijvoorbeeld plaatjes voor websites, volstond tot voor kort 72 pixels per inch. Op beeldschermen met een hogere pixeldichtheid worden afbeeldingen met een hogere resolutie veel scherper weergegeven.

De gemakkelijkste manier om te beginnen is via de Template Wizard Tip 04: Nieuw of geavanceerd Om vanaf een leeg werkvlak te starten, gebruik je de knop New Project of Advanced Project . Het enige verschil tussen deze twee is dat je bij Advanced Project al bij het begin de afmetingen van het

Tip 04 In de geavanceerde modus moet je de afmetingen en de resolutie van je project opgeven.

09 | 2019

35


TEKENPAKKET

Tip 05 Met het pipet hebben we de kleur van de jurk geselecteerd en overgebracht naar de tekst.

nieuw project moet invoeren. Je geeft een hoogte en breedte op in pixels, centimeters of millimeters en daaronder bepaal je een resolutie in pixels per inch. Je selecteert een achtergrondkleur of gaat voor een transparante achtergrond. Dat laatste is interessant voor illustraties die je later wilt aanbrengen op documenten of dia’s die reeds hun eigen achtergrond hebben.

Tip 05: Tools In de werkbalk van het tabblad Home zitten bijna alle tools die je in dit programma ter beschikking hebt. DrawPad werkt dus niet met zwevende gereedschapsbalken. Hier staan bijvoorbeeld de knoppen om een project te bewaren, maar ook om tekst op een gebogen lijn te plaatsen, een teksttool, verschillende vormtools en de selectietools. Hier vind je bijvoorbeeld Eyedropper, het pipet, waarmee je een kleur selecteert uit een object op het werkvlak. Je kunt met dit pipet ook een kleur ‘opzuigen’ van ieder object dat zichtbaar is op het computerscherm, zelfs al bevindt het zich in een ander programma. Het pipet is bijvoorbeeld handig wanneer je wilt dat de tekstkleur overeenkomt met een dominante kleur uit een afbeelding. In dat geval klik je met Eyedropper op een tint van de afbeelding, zodat je meteen de kleur van de tekst vastlegt.

Tip 06: Schalen en uitlijnen Wanneer je een foto kopieert en een nieuw document in DrawPad maakt om die foto daarin te plakken, zal het programma het nieuwe document met-

36

09 | 2019

een instellen op de pixelafmetingen van de geplakte foto. Uiteraard kun je de geplakte foto selecteren, met de muisaanwijzer aan één van de hoeken vastgrijpen en dan schalen door te slepen. Door de Ctrltoets in te drukken, kun je meerdere objecten tegelijk selecteren om die dan horizontaal of verticaal uit te lijnen. De verschillende mogelijkheden om uit te lijnen staan in het tabblad Advanced.

Tip 06 Je kunt uitlijnen op de bovenkant, het midden en de onderkant.

Lagen maken het veel makkelijker om een mooie compositie samen te stellen Tip 07: Lagen Sommige gebruikers hebben koudwatervrees voor het werken met lagen. Lagen maken het veel makkelijker om een mooie compositie samen te stellen. In dit voorbeeld zijn we bijvoorbeeld begonnen met een blauwe achtergrond waarop we een foto en een tekstlaag hebben aangebracht. In de rechterkolom volg je de opbouw van de lagen. Nu staat de tekstlaag boven de afbeeldingslaag, maar je kunt de volgorde wijzigen door in het vakje Layer de


TEKENPAKKET

lijke objecten op de laag. Je selecteert zo’n object op twee manieren. De eerste is in de objectlijst op de naam van het object klikken. Dat is vaak onduidelijk, want zo’n object heeft meestal een nietszeggende naam zoals Pen Stroke. De tweede optie is in het werkvlak op het object klikken. Wanneer het object is geselecteerd, kun je de eigenschappen zoals penseelbreedte, afronding, pentype, lijnkleur, vulkleur enzovoort aanpassen.

Tip 09: Bezier-curves Om mooie vormen te tekenen die haarscherp blijven, gebruik je de zogenaamde Bezier-curven. Zo’n Bezier-curve is een vectorlijn waarvan je de helling en de positie achteraf nog kunt aanpassen.

Tip 07 Deze affiche bestaat uit slechts twee lagen op een blauwe achtergrond. Foto: Ryan McGuire

onderste laag naar boven te slepen. Wanneer je een laag selecteert, worden de vier knoppen erboven actief. De knop met het groene plusteken plaatst een nieuwe laag, die met het rode kruis verwijdert de geselecteerde laag, die ernaast dupliceert de geselecteerde laag en de vierde knop gebruik je om lagen samen te voegen. Er direct naast kun je de dekking van de lagen traploos regelen.

Tip 08: Objecten

Tip 08 Het oog van de kat is een lijn van het gereedschap Pen.

Uiteraard wil je niet voor ieder object een nieuwe laag aanmaken. In de afbeelding hieronder staan het logo en de tekst ieder op een afzonderlijke laag. Maar het logo bestaat uit verschillende lijnstukken, die we objecten noemen. Door op het plusteken voor de laag te klikken, krijg je de lijst van alle afzonder-

Kleuren en stalen Objecten hebben een lijnkleur (Stroke) en een vulkleur (Fill), tenzij je de lijn- of vulkleur op transparant instelt. Dubbelklik op één van beide kleuren in de Color Picker om het venster te openen waarmee je andere kleuren selecteert. Hier kun je met behulp van schuifjes iedere kleur selecteren op basis van een rood-, groen- en blauwwaarde in combinatie met het HSV-model (Hue, Saturation, Value oftewel: kleurtoon, verzadiging en waarde). Meestal gebruiken we de term Brightness (helderheid) in plaats van Value. Ook hier beschik je over een pipet om snel een tint uit de achtergrond te halen. Tijdens het tekenen wil je bepaalde kleuren bewaren, zodat het ontwerp er consistent uitziet. Daarvoor dienen de twaalf kleurstalen, Swatches. Om een kleur aan een staal toe te voegen, selecteer je die eerst met het pipet en daar klik je op de knop Set to Swatch.

09 | 2019

Voeg de kleuren die je regelmatig gebruikt toe aan de stalen.

37


TEKENPAKKET

Tip 09 Een Bezier-curve maak je door slechts enkele punten neer te zetten en handvatten te slepen.

Selecteer Bezier Curve in de werkbalk. Ermee leren omgaan is een kwestie van oefenen. Klik één keer op het werkvlak om het eerste ankerpunt te plaatsen. Daarna klik je een tweede punt en je sleept om de gevormde lijn te buigen. Bij ieder punt dat je op deze manier vastlegt, regel je de helling van de curve met de twee handvatten die aan het geselecteerde ankerpunt vasthangen. In de afbeelding heeft de curve nog geen kleur of lijndikte. Daarvoor selecteer je eerst een kleur in de Color Picker. Daarna bepaal je in het rechterpaneel een gereedschap: pen, markeerstift, penseel, krijt of spuitbus. Ten slotte klik je op Create Element . Hierdoor maakt DrawPad een vloeiende lijn in de geselecteerde kleur met het aangeduide gereedschap.

verwijderen. Wanneer je een eindpunt en beginpunt bij elkaar brengt kun je met de rechtermuisknop de opdracht Close Path selecteren om een het pad te sluiten.

Om mooie vormen te tekenen die haarscherp blijven, gebruik je de zogenaamde Bezier-curven Tip 11: Gebogen tekst Bij de tools zit het gereedschap Curved Text om tekst op een curve te plaatsen. Wanneer je op de knop klikt, kun je in het rechterpaneel meteen een standaardvorm uit de presets selecteren. We hebben het dan over een boog en een cirkel, maar ook een vierkant of een driehoek zijn mogelijk. Bovendien kun je een curve handmatig slepen om daarna een tekst te typen die automatisch dit pad zal volgen. Uiteraard is het heel moeilijk om vanuit de losse hand heel precies te slepen, maar het gaat om een

Penopties

Tip 10: Curve aanpassen

Tip 10 We gebruiken de opdracht Stroke (omlijn) met Crayon (krijt) op de Bezier-curve.

38

Vink in de rechterbalk de optie Allow line editing aan. Dit geeft je de mogelijkheid om de ankerpunten van de Bezier-curve nog te verslepen. Om de positie van zo’n ankerpunt te wijzigen ga je met de muisaanwijzer over zo’n punt, zodat het oplicht. Daarna kun je het ankerpunt verslepen, waardoor uiteraard ook de vorm van de curve wijzigt. De lijn of vorm die je daarnet hebt getekend, lijkt elastisch. Via de rechtermuisknop kun je een ankerpunt

09 | 2019

Wanneer je aangeeft dat de Bezier-curve moet worden weergegeven als een lijn van de Pen tool, dan kun je behalve de lijndikte ook de afronding van de hoekpunten bepalen. Bovendien heb je de keuze uit een gewone pen of uit twee verschillende kalligrafische pennen. Sommige objecten kun je rechtstreeks omzetten naar een pad. Dat scheelt heel wat werk. Dan selecteer je het object met het pijltje en daarna klik je met de rechtermuisknop op het object en je kiest Convert to path. Als je dan in de rechterbalk Allow line editing inschakelt, kun je het pad en de ankerpunten aanpassen.

Hier hebben we de kalligrafische pen gebruikt voor de omlijning.


TEKENPAKKET

moet je uiteraard twee tinten selecteren voor een lineair of een radiaal verloop. Kies je Fill with a Pattern, dan toont het programma je een verzameling patronen waaruit je mag kiezen. Niets belet je om bijvoorbeeld op internet een patroon te selecteren dat je op het bureaublad bewaart. Daarna ga je via de knop Browse naar het grafische bestand op het bureaublad zodat dit nieuwe patroon ook wordt opgenomen in de set patronen van DrawPad.

Tip 12 Behalve de standaard patronen kun je iedere afbeelding als patroon inladen.

Tip 13: Effecten en uitvoer

Tip 11 Omdat de tekst op een Beziercurve staat, kun je de kromming nog steeds aanpassen.

Bezier-curve die je dus naderhand nog haarfijn kunt aanpassen. Sleep je de curve van links naar rechts, dan verschijnt de tekst op de lijn. Sleep je van rechts naar links, dan zal de tekst die je invoert ondersteboven onder de lijn komen.

Uit de losse hand precies slepen is lastig, maar een Bezier-curve kun je haarfijn aanpassen

Objecten die je plakt of tekent kun je voorzien van effecten. De set effecten in dit programma is bescheiden, maar het zijn wel nuttige filters. Het gaat bijvoorbeeld om een slagschaduw, waarbij je de offset (afstand), de grootte van de schaduw en de zachtheid instelt door middel van schuifjes. Of het effect om een vorm diepte en een schuine kant te geven (Bevel/Emboss). Dan zijn er ook nog effecten die een object vervormen of die het van een gloed voorzien. DrawPad bewaart projecten standaard in het drp-formaat (DrawPad Project), maar daar kun je weinig mee aanvangen als je het plaatje bijvoorbeeld in PowerPoint of Word wilt gebruiken. Daarom kun je een afgewerkt project ook bewaren in de gangbare grafische formaten zoals jpg, png, pdf, svg, eps en bmp. De formaten gif en tif behoren niet tot de mogelijkheden.

Tip 13 Hier hebben we het effect Bevel/Emboss toegepast op de tekst.

Tip 12: Kleurverloop Je kunt objecten in plaats van met kleuren ook vullen met een kleurverloop of met een patroon. In dat geval klik je in de Color Picker op het pijltje dat naar beneden wijst en je kiest Fill with a Gradient of Fill with a Pattern. In de eerste mogelijkheid

09 | 2019

39


CHECKLIST DOOR: RENS BLOM

Checklist: Smartphones Zo kies je het ideale toestel

Grote kans dat jij of iemand in je omgeving binnenkort een nieuwe smartphone gaat aanschaffen. De keuze is reuze, maar hoe vind je het toestel dat het beste bij jouw wensen en budget past? We geven je belangrijke tips en raden een paar uitstekende toestellen in verschillende prijsklassen aan. Tip 01: Android of iOS?

Tip 01 Kies je voor het Appleecosysteem of voor Googles Android?

We zijn de eerste die toegeven dat Android of iOS een clichévraag is. Maar hij is wel essentieel. Want kies je voor Android, dan kun je kiezen uit alle merken behalve Apple. Het Google Androidbesturingssysteem vind je op smartphones in alle prijsklassen en is erg naar eigen wens aan te passen. Het open karakter brengt veel functies met zich mee, maar maakt de software ook kwetsbaarder voor beveiligingsproblemen. Download je bekende apps uit de Play Store-appwinkel en krijgt je toestel updates, dan is de kans dat er iets gebeurt echter miniem. Apples iOS-software is de andere optie. iOS staat alleen op iPhones, wat de keuze flink beperkt. Het besturingssysteem is ook meer gesloten en is minder aan te passen dan Android. Aan de andere kant is iOS veiliger en werkt het zeer goed samen met andere Apple-software. Wie al gebruikmaakt

van Apple-producten, neigt daarom sneller naar een iPhone. Er zijn echter ook Apple-bezitters die vanwege de hoge iPhone-prijzen en beperkte mogelijkheden overstappen op een Android-toestel.

Tip 02: Budget

Tip 02 Duurdere smartphones heb-

De tweede belangrijke vraag die je jezelf moet stellen bij het kiezen van een nieuwe smartphone is hoeveel je maximaal wilt uitgeven. Duurdere toestellen zijn uiteraard beter dan goedkopere modellen, maar de verschillen zijn in de praktijk vaak minder groot dat het prijskaartje doet vermoeden. Een ‘gewoon goede’ smartphone hoeft echt niet meer te kosten dan driehonderd euro en kan jarenlang mee. Houd ook rekening met de BKR-grens. Kies je een dure smartphone bij je mobiele abonnement en betaal je die in maandelijkse termijnen af, dan krijg je een negatieve BKR-registratie. Lees hier meer over op www.

40

09 | 2019

ben meer en betere functies, maar een prima toestel hoeft geen fortuin te kosten.


CHECKLIST

tiny.cc/smbkr. Ben je bereid om meer uit te geven aan een smartphone, dan bieden onder meer Apple, Samsung en Huawei uitstekende toestellen aan.

Tip 03: Schermformaat

Tip 03 Een grote smartphone heeft zowel voor- als nadelen.

Na het kiezen van je besturingssysteem en het bepalen van je budget, is het tijd om te kijken naar de schermgrootte. Een erg persoonlijk onderdeel, want het ideale formaat verschilt per persoon. Een kleiner display is handig omdat je het met één hand kunt bedienen. Bovendien neemt zo’n toestel minder ruimte in je broekzak of handtas in. Aan de andere kant kun je op een groter scherm prettiger met meerdere vingers tegelijk typen en leent het display zich beter voor het kijken van foto’s en video’s en spelen van games. Smartphoneschermen worden steeds groter, wat mede komt omdat de randen rond het display afnemen. Hierdoor is het mogelijk om een groter scherm te gebruiken zonder dat het toestel fysiek groter wordt. Het schermformaat zegt tegenwoordig daarom wat minder dan een paar jaar geleden. De meeste toestellen hebben een scherm tussen de 5,3 en 6,3 inch. De iPhone XR lijkt met zijn 4,7inch-scherm kleiner, maar is door de flinke schermranden even groot als een 5,5inch-toestel met smalle randen. Het beste advies is daarom om een smartphone voor de aankoop uit te proberen, bijvoorbeeld in een winkel.

hd-resolutie aan voor een smartphonescherm tot 5, maximaal 5,5 inch. Vanaf 5,5 inch is full hd wenselijk. Bijna alle smartphones vanaf 200 euro hebben een full-hd-scherm. Enkele budgetmodellen met grote schermen gebruiken nog een hd-resolutie. Dat komt de beeldkwaliteit niet ten goede, maar resulteert wel in een langere accuduur. Een hogere resolutie vraagt namelijk ook meer stroom. Dure smartphones van onder andere OnePlus en Samsung hebben een qhd-scherm, wat nog scherper is dan full hd. Op een schermformaat van 6 inch is het verschil nauwelijks met het blote oog te zien. Om die reden, en om de accu te sparen, tonen deze toestellen daarom standaard een full-hd-resolutie. De qhd-resolutie moet je zelf inschakelen in de instellingen.

Tip 04 De OnePlus 7 Pro is één van de smartphones met een haarscherp qhd-display.

Smartphones hebben steeds vaker twee, drie of zelfs vier camera’s achterop Tip 05: Dualsim

Tip 04: Schermresolutie In het verlengde van de schermgrootte speelt ook de resolutie van het display mee. Een hogere resolutie betekent scherp beeld. Hoe groter het scherm, hoe hoger de resolutie moet zijn om een scherpe weergave te bieden. Een (te) lage resolutie stoort, omdat je daar korreltjes (pixels) ziet. Wij raden een

In een smartphone met dualsim-ondersteuning kun je niet één maar twee simkaarten kwijt. Dat is handig als je twee nummers hebt, bijvoorbeeld voor werk en privé. Dual-sim is ook een uitkomst op vakantie, want dan kun je gemakkelijk een lokaal, goedkoper simkaartje in je toestel stoppen. Dualsim-smartphones winnen aan populariteit. Onder andere Samsung, Wiko, OnePlus, Huawei en Xiaomi verkopen dualsim-toestellen. De fabrikanten bieden via een softwarefoefje ook de mogelijkheid aan om nummerspecifieke apps als WhatsApp twee keer op je smartphone te installeren. Zo ben je dus echt op twee nummers tegelijk bereikbaar.

09 | 2019

41


CHECKLIST

(Q) in het najaar. iOS 12 is de nieuwste software voor de iPhone en wordt in het najaar opgevolgd door iOS 13. We raden je aan om vooraf uit te zoeken of het toestel van je keuze een update krijgt naar Android 10 of iOS 13. Bijna alle fabrikanten vermelden dit op hun website en/of hebben hun updatebeleid uiteengezet tegenover de media.

Tip 05 Handig:

Tip 06: Opslaggeheugen Tip 07 Android 9

Een dualsimsmartphone heeft ruimte voor twee simkaarten tegelijk. Tip 06 Met een micro-sd-kaartje kun je het opslaggeheugen van je smartphone eenvoudig en goedkoop vergroten.

Hoeveel opslagruimte je nodig hebt voor je apps, foto’s, films en andere media verschilt sterk per persoon. De een heeft genoeg aan 16 GB, terwijl de ander minimaal 128 GB wil. Kijk bij het vergelijken van smartphones daarom goed naar de hoeveelheid intern opslaggeheugen in GB. We raden je aan een toestel met minimaal 32 GB geheugen te nemen. Veel smartphones, ook goedkopere modellen, voldoen aan deze eis. Vind je een micro-sd-kaartje voor meer geheugen belangrijk? Kijk dan of je potentiële nieuwe toestel een micro-sd-slot heeft. Dit is namelijk niet altijd het geval!

is nu de recentste versie, maar over een paar maanden

Tip 08: Android One Wil je een Android-smartphone met een gegarandeerd en goed updatebeleid? Neem dan een toestel met Android One-software. Onder andere Xiaomi, Nokia en Motorola verkopen Android One-telefoons. Zo’n toestel wordt twee jaar voorzien van Androidupdates en krijgt drie jaar lang elke maand een beveiligingsupdate. De fabrikant heeft dit afgesproken met Google. Het assortiment Android One-modellen groeit en de prijzen lopen uiteen van 150 tot 700 euro. Het softwareprogramma zorgt voor een groot pluspunt voor betaalbare smartphones, want die worden doorgaans minder goed geüpdatet.

komt versie 10 alweer uit. Tip 08 Een Android Onesmartphone krijgt gegarandeerd drie jaar regelmatig updates.

Android One-smartphones krijgen drie jaar lang updates, een fijne zekerheid Tip 9: Camera Tip 07: Softwareversie Het is verstandig om een smartphone te kopen die de laatste of in ieder geval een-na-laatste softwareversie gebruikt. Voor Android-toestellen is Android 9.0 (Pie) de meest recente versie, al verschijnt 10.0

42

09 | 2019

Nog niet zo lang geleden hadden bijna alle smartphones één camera op de achterkant, dure toestellen uitgezonderd. Die beschikten over een secundaire camera: veelal een dieptesensor voor betere portretfoto’s. Anno 2019 hebben veel dure modellen drie of zelfs vier camera’s achterop. Naast een primaire lens gaat het vaak om een groothoekcamera (die een wij-


CHECKLIST

der deel van de omgeving vastlegt) en een zoomlens. De zoomlens biedt 1,5 tot zelfs 10 keer zoom en haalt objecten dus dichterbij met een minimaal kwaliteitsverlies. De vierde camera is doorgaans een dieptesensor. Interessant is dat ook goedkopere smartphones (ca. 300 euro) tegenwoordig een groothoeklens en/ of dieptesensor hebben. Meerdere camera’s betekent meer mogelijkheden, maar niet per se betere kwaliteit. Als je benieuwd bent naar de foto- en videokwaliteit, kun je het beste testfoto’s van reviews bekijken, bijvoorbeeld via www.computertotaal.nl.

Tip 10: Accu en usb

Tip 09 Een smartphone met

Disclaimer: Huawei en Honor

meerdere camera’s heeft meer functies, bijvoorbeeld door de groothoeklens.

Hadden we dit artikel en bijbehorende koopgids in april geschreven, dan had hij er iets anders uitgezien dan deze versie. Waarom? Omdat we dan meer (positieve) aandacht besteed hadden aan Huawei en Honor (een submerk van Huawei). In mei kregen Huawei en Honor echter een flinke klap te verwerken die verregaande gevolgen heeft voor de twee smartphonemerken. De Amerikaanse regering plaatste Huawei en zeventig verwante bedrijven op een zwarte lijst, wat betekent dat Amerikaanse bedrijven geen zaken meer mogen doen met Huawei. Het handelsverbod gaat in principe 19 augustus in. Een aantal belangrijke partners is echter al uit voorzorg gestopt met zakendoen met Huawei. Het gaat onder andere om fabrikanten die processors en opslaggeheugen leveren voor Huaweis toestellen. Google moet ook de Android-licentie van Huawei en Honor intrekken. Dit betekent dat bestaande smartphones straks geen Android Q-update krijgen en mogelijk latere beveiligingsupdates ontberen. Nieuwe Huawei- en Honorsmartphones mogen alleen nog een uitgeklede Android-versie gebruiken zonder Google-apps en zonder updates. Op het moment dat dit nummer naar de drukker gaat, is de toekomst van Huaweis smartphonetak erg onzeker en lijkt het handelsverbod nog even in stand te blijven. Om die reden plaatsen we deze disclaimer en raden we je aan om het nieuws rondom Huawei en Honor goed in de gaten te houden.

Een goede accuduur is belangrijk, maar niet alle smartphones gaan zorgeloos een lange dag mee op een acculading. iPhones hebben bijvoorbeeld niet de beste accuduur en ook de goedkopere Androidtoestellen bezuinigen nog weleens op de accu. Wil je weten hoe goed de accuduur van een toestel is? Lees en/of bekijk dan reviews van experts en gebruikers. Onthoud dat een hogere accucapaciteit in mAh bijdraagt aan een langere accuduur. Android-telefoons met een accu van minimaal 4000 mAh gaan bovengemiddeld lang mee. Bijna geen enkele smartphone heeft nog een verwisselbare accu. Heb je een probleem met de batterij, dan moet je toestel door een reparateur geopend worden. Duurdere smartphones (iPhone en Androids) kunnen ook draadloos opgeladen worden, maar dit gaat doorgaans langzamer dan bekabeld opladen. Kies bovendien altijd voor een Android-smartphone met een usb-c-aansluiting. Sommige goedkopere modellen hebben nog micro-usb, maar dat kan anno 2019 niet meer. iPhones gebruiken Lightning.

09 | 2019

Tip 10 Hoe groter de accucapaciteit van je smartphone, hoe langer de batterij het volhoudt.

43


CHECKLIST

Tip 11 Fabrikanten als HTC en LG investeren nog maar weinig in hun smartphonetak, dus we raden je aan om voor een ander merk te kiezen.

Slechte smartphones zijn er gelukkig bijna niet meer. Dat was drie jaar geleden wel anders Tip 11: Merken Het smartphonelandschap verandert voortdurend. Merken komen en gaan. Waar we een paar jaar geleden nog toestellen van HTC, Sony en LG aanraadden, zouden we deze fabrikanten nu links laten liggen. Deels vanwege de prijs-kwaliteitsverhouding, maar ook omdat de merken een minder goed updatebeleid hebben. Kies liever voor een smartphone van bijvoorbeeld Samsung, Nokia, Motorola, OnePlus of Apple. Nieuwkomers als Oppo en Xiaomi bieden ook goede en scherp geprijsde toestellen aan, zij het met flink aangepaste Android-software en daar is niet iedereen fan van.

Tip 12: Importeren Natuurlijk hoef je niet per se te kiezen voor een alom bekende smartphone van ĂŠĂŠn van de grote merken. Ook over de grens kun je interessante toestellen aanschaffen. Op platforms als AliExpress, GearBest en Banggood vind je smartphones van minder bekende fabrikanten. Onder andere Ulefone, Blackview, Sharp en Doogee verkopen Android-toestellen met een

44

09 | 2019

scherpe prijs-kwaliteitverhouding. Betalen kan doorgaans met iDEAL, PayPal of creditcard. De toestellen worden vaak vanuit China verstuurd, waarbij je je tegen een kleine meerprijs verzekert van geen bijkomende (douane)kosten. Soms worden de smartphones vanuit een Europees magazijn verstuurd, waardoor je je pakketje sneller en gegarandeerd zonder bijkomende kosten ontvangt. Het importeren is eenvoudiger dan een paar jaar geleden, maar nog steeds meer bedoeld voor gebruikers die er ervaring mee hebben. Voor deze zogeheten Chinaphones geldt het advies om vooraf onderzoek te doen naar de reputatie van het merk qua bouwkwaliteit, updatebeleid en garantieafhandeling. Staar je daarnaast niet blind op de laagste prijs en bestel vooral bij een betrouwbare webwinkel. Het liefst met je creditcard of PayPal, zodat je je geld terugkrijgt als je smartphone niet arriveert of niet aan de verwachting voldoet.

Tip 12 In het buitenland zijn tientallen fabrikanten actief die interessante smartphones verkopen.


CHECKLIST

Kooptips Ben je er nog niet helemaal uit of heb je geen zin om veel onderzoek te doen naar welke smartphone het beste bij jou past? Hieronder lichten we drie toestellen uit die voor iedereen een goede koop zijn.

Motorola One Vision Soort: budgetsmartphone Prijs: € 299,– Voor driehonderd euro haal je gewoon een goede smartphone in huis. Denk aan de Motorola One Vision, voorzien van een full-hd-scherm van 6,3 inch en een ruime 128 GB opslagruimte. Het toestel heeft een 48megapixel-camera die mooie foto’s maakt in het donker en de accu laadt razendsnel op. Groot pluspunt is de Android One-software, wat betekent dat Motorola twee grote Android-updates en drie jaar lang elke maand een beveiligingsupdate uitbrengt. Zo is je smartphone jarenlang up-to-date.

functies. Opvallend is de vingerafdrukscanner, die onder het scherm zit. En ja: het toestel werkt in het Nederlands en ondersteunt alle 4G-frequenties.

Samsung Galaxy S10

Xiaomi Mi 9 Soort: midrange smartphone Prijs: € 449,– De Chinese prijsvechter Xiaomi biedt met de Mi 9 een topsmartphone aan die honderden euro’s minder kost dan een iPhone of Androidconcurrent. De Mi 9, gewoon in Nederland verkrijgbaar, heeft een 6,39inch-oleddisplay en is gemaakt van glas. De smartphone is razendsnel, de accu laadt draadloos op en achterop zit een drievoudige cameramodule met verschillende

Soort: high-end smartphone Prijs: € 719,– Zoek je een premium smartphone met de beste specificaties en langdurige software-ondersteuning? Met de Samsung Galaxy S10 doe je een veilige koop. Het toestel heeft een prachtig 6,1incholedbeeldscherm en maar liefst 128 GB opslagruimte. De accu gaat minstens een dag mee. Bijzonder is de drievoudige camera op de achterkant, die naast reguliere foto’s ook groothoekbeelden schiet en twee keer inzoomt zonder kwaliteitsverlies. De duurdere S10+ is praktisch identiek, maar heeft een groter display van 6,4 inch.

09 | 2019

45


BEVEILIGING DOOR: DIRK SCHOOFS

Ontdek de insluiper Heeft er iemand in je pc gesnuffeld? Komt het omdat je werktafel er plots anders bijligt? Of omdat het bureaublad van je computer open en bloot staat, terwijl de schermbeveiliging nog aan stond toen je daarnet naar het toilet ging? Plots besluipt je het ongemakkelijke gevoel dat iemand heeft zitten neuzen in je computer. Word je paranoïde, ben je té achterdochtig? Volg deze stappen om na te gaan of iemand in je pc heeft gesnuffeld.

Tip 01: Recente bestanden De eenvoudigste manier om te controleren of er iemand in ’t geniep op je computer heeft gewerkt, is even snel de recente bestanden checken. Windows heeft de functie Snelle toegang toegevoegd om vlot terug te gaan naar de bestanden waaraan je recent hebt gewerkt. Daarom open je een nieuw venster in Windows Verkenner of je gebruikt de toetsencombinatie Ctrl+E. In de linkerkolom vind je bovenaan het item Snelle toegang . Hiermee krijg je rechts een lijst van recente bestanden te zien. Als er in deze lijst bestanden voorkomen waarvan je je niet herinnert dat je ze onlangs hebt bewerkt, weet je meteen dat iemand zich toegang heeft verschaft tot jouw account. Bovendien lees je welke bestanden deze toch wel onhandige insluiper heeft gewijzigd.

Wat gaan we doen? Tip 02: Leeg is verdacht

We proberen uit te vissen of iemand stiekem in onze computer heeft zitten rommelen.

46

09 | 2019

Het is niet moeilijk om de geschiedenis van Verkenner te wissen. Via de rechtermuisknop open je in Snelle toegang de Opties en in het tabblad Algemeen gebruik je de opdracht Geschiedenis van Verkenner wissen . Je kunt dan niet meer zien welke bestanden onlangs zijn bewerkt. Aan de andere kant zou een indringer die op deze manier zijn spoor wil verwijderen zich pas echt verraden. Hoe kan de lijst met recente bestanden anders leeggemaakt zijn?

Tip 01 Als iemand in je account bestanden heeft aangepast, dan merk je dat aan de Recente bestanden.


BEVEILIGING

Vergrendelen

Tip 02 Via de opties van Snelle toegang kun jijzelf of een insluiper makkelijk de geschiedenis van Windows Verkenner wissen.

Zelfs iemand die via de incognitomodus op jouw computer heeft gesurft laat sporen na Tip 03: Gewijzigde bestanden

Een van de beste manieren om je pc te beschermen terwijl je even weg bent, is hem vergrendelen. Druk op Windows+L, zodat niemand in je machine kan rotzooien. Wanneer het scherm vergrendeld is, verschijnt er meestal een mooie foto met de datum en tijd erbij. Druk op de spatiebalk om je opnieuw met je wachtwoord aan te melden. Natuurlijk is je computer alleen maar beschermd als je daadwerkelijk een wachtwoord voor je account hebt opgegeven. Ga daarvoor naar Instellingen / Accounts / Aanmeldingsopties. Je kunt het wachtwoord via die weg steeds wijzigen. De reflex om Windows+L in te drukken is prima, maar het kan gebeuren dat je dit vergeet te doen. Je kunt Windows instellen zodat het scherm automatisch vergrendeld wordt als je niet aan het werk bent. In de Instellingen zoek je via de zoekbalk naar Schermbeveiliging wijzigen en dan kom je in het venster Instellingen voor schermbeveiliging. Hier kies je een screensaver en geef je een aantal minuten totdat deze wordt geactiveerd. Als je bij Schermbeveiliging de optie Geen selecteert, zal het systeem de computer na de ingestelde tijd meteen vergrendelen in plaats van de schermbeveiliging te tonen.

In Windows Verkenner kun je ook meer gericht zoeken naar gewijzigde bestanden. Maximaliseer het lint van Verkenner, klik in het zoekvak en kies in het lint de optie Gewijzigd op. Je hebt de keuze uit:

De optie Aanmeldingsscherm weergeven bij hervatten vraagt steeds het wachtwoord om de computer te ontgrendelen.

Tip 03 Je kunt ook een datumbereik instellen om gewijzigde bestanden te ontdekken.

09 | 2019

47


BEVEILIGING

Tip 04 In Chrome lees je niet alleen de dag maar ook de tijd waarop de websites werden bezocht.

Vandaag , Gisteren, Deze week enzovoort. Het is mogelijk de zoekopdracht te verfijnen door middel van een datumbereik, maar waarschijnlijk is de optie Vandaag de meest nuttige. Het resultaat is een lijst met bestanden waaraan iets gewijzigd is. Controleer de tijdstippen van deze lijst. Wanneer je systeem het bestand automatisch heeft opgeslagen terwijl de indringer aan het werk was, zul je dit via deze weg ontdekken.

Het is kinderspel om de geschiedenis te wissen, maar daarmee verraadt een indringer zijn aanwezigheid Tip 04: Browsergeschiedenis Misschien heeft een collega stiekem de internetbrowser op jouw machine gebruikt om bijvoorbeeld je bookmarks te bekijken? Hoewel een slimme gebruiker de incognito- of privĂŠmodus van je webbrowser zal gebruiken, kan het zeker geen kwaad om even de browsergeschiedenis te checken. Het is natuurlijk kinderspel om die geschiedenis te wissen, maar daarmee verraadt de indringer alweer zijn aanwezigheid. Zowel in Chrome als in Firefox of Microsoft Edge is de snelste weg naar de Geschiedenis de toetsencombinatie Ctrl+H (van History). De kans bestaat echter dat iemand jouw surfgeschiedenis heeft doorzocht. Dat merk je omdat de website die als laatste vanuit jouw geschiedenislijst is doorzocht plots bovenaan staat. In Edge en Chrome lees je in de geschiedenis zelfs het tijdstip waarop de website is bezocht en dat kan veel verduidelijken.

48

09 | 2019

Tip 05: Toch niet zo incognito

Tip 05 In de dnscache lees je alle

Zelfs iemand die via de incognito-modus op jouw computer heeft gesurft laat sporen na. In deze modus zal de browser niets lokaal op je computer bewaren, zelfs cookies worden na de sessie verwijderd. Toch worden deze gegevens wel in het dns-cachegeheugen van de computer opgeslagen. Deze informatie blijft beschikbaar tot je de computer uitschakelt. Om alle url’s te zien die in de incognitomodus zijn bezocht, druk je op Windows-toets+R. In het venster Uitvoeren typ je cmd en je bevestigt met Enter. De Opdrachtprompt verschijnt en daarin

websites die je hebt bezocht, zelfs in de incognito-modus.


BEVEILIGING

typ je ipconfig /displaydns. Dit levert een lijst op van alle bezochte internetadressen, ook van degene die je incognito bezocht. Is de lijst te lang, dan kun je die exporteren in een tekstbestand met ipconfig /displaydns > dns.txt . Dit bestand wordt meestal opgeslagen in de gebruikersmap op de C-schijf.

Tip 06: Logboeken

Tip 06 In de Windowslogboeken kun je de aanmeldingen opvragen.

Hebben de vorige methoden niets opgeleverd, dan kun je naar sporen van inbraak zoeken in de logboeken. De meeste events die Windows hier registreert, zijn hooguit interessant voor statistische doeleinden, maar als je de juiste meldingen eruit pikt, kun je zien wie wanneer heeft ingelogd. Zoek Logboeken en open de app. Vervolgens ga je naar Windows-logboeken en vandaar naar Beveiliging. Je krijgt een lage lijst met activiteiten waarvan de meeste je waarschijnlijk niets zullen zeggen, tenzij je de Windows-codes goed kent. Let op Gebeurtenis-id 4624 voor standaardaanmeldingen en 4634 voor afmeldingen. Klik op een item als je meer informatie wilt en controleer of een gebruiker is ingelogd op het systeem terwijl je weg was. De meeste aanmeldingen zullen van het account System komen. Dit systeemaccount wordt gebruikt om taken uit te voeren en deze aanmeldingen kun je negeren. Bij Trefwoorden lees je Controle mislukt (met hangslot) of Controle geslaagd (met sleutel), afhankelijk of het om een mislukte of een geslaagde poging gaat.

7 dagen enzovoort). Bovendien kun je het logboek filteren. Klik in het menu Acties op Huidig logboek filteren. Als je alle gebeurtenissen tussen 4624 en 4634 wilt zien (de aanmeldingen en afmeldingen), dan typ je in het filtervenster 4624-4634. Typ bij Gebruiker de naam van de gebruikersaccounts waarop je wilt filteren. Eventueel kun je meerdere gebruikersaccounts opgeven door deze met een komma van elkaar te scheiden. Klik op OK om het filter toe te passen.

Tip 07 We zoeken gericht naar mislukte inlogpogingen in het afgelopen uur. Misschien probeerde iemand een verkeerd wachtwoord.

Iemand die zich toegang verschaft tot je systeem kan makkelijk een keylogger plaatsen Tip 08: Controle activeren

Tip 07: Logboek filteren Lastig met logboeken is dat ze meestal een onoverzichtelijke lijst items bevatten. Gelukkig is er een zoekfunctie in het menu Acties. Via deze zoekfunctie kun je op een periode zoeken (afgelopen uur, afgelopen 12 uur, afgelopen 24 uur, afgelopen

De aanmeldingscontrole die bijhoudt wie er wanneer op je computer inlogt, werkt alleen op de professionele editie van Windows. Je kunt dit dus niet gebruiken als je een Home-editie hebt. Je gaat na of deze vorm van auditing is ingeschakeld via de Editor voor lokaal groepsbeleid. Druk Windows-toets+R in en in het venster Uitvoeren typ je gpedit.msc en je klikt op OK . Dan klik je in de linkerkolom op Windowsinstellingen / Beveiligingsinstellingen /

09 | 2019

49


BEVEILIGING

Tip 08 In Controlebeleid geef je aan wat de logboeken moeten weergeven.

Lokaal beleid / Controlebeleid / Accountaanmeldingsgebeurtenissen controleren. Hier kun je de controle van Geslaagde pogingen en Mislukte pogingen activeren. Nadat je dit hebt gedaan, volg je via bovengenoemde methode de inlogpogingen in de logboeken.

keyloggers traceren en verwijderen. Programma’s die korte metten zullen maken met deze malware zijn bijvoorbeeld MacAfee Rootkit Remover (www. tiny.cc/rootrem), een gratis dos-gebaseerde antikeylogger-tool en AVG Antivirus (www.avg.com).

Beleid

Tip 09: Keyloggers

Tip 09 Een keylogger installeren is kinderspel, maar kan desastreuze gevolgen hebben.

Iemand die zich toegang verschaft tot je systeem kan makkelijk een keylogger plaatsen. Een keylogger is een programmaatje dat iedere toets registreert die je indrukt. Dat is dus iedere zin, iedere spatie, maar ook je inloggegevens van de bank, wachtwoorden en creditcardgegevens. Deze informatie stuurt de keylogger door naar de ontvanger. In de VS vallen keyloggers nog steeds onder de noemer ‘parental software’, omdat deze software ook gebruikt wordt om het computergedrag van eigen kinderen te bespioneren. Keyloggers opsporen is lastig omdat ze zijn ontworpen om verborgen te blijven. Recente anti-malwareprogramma’s zullen

In het venster Lokaal beveiligingsbeleid kun je negen verschillende vormen van beleidscontrole aan- en uitzetten. Dit zijn de zes meest interessante onderdelen. • Aanmeldingsgebeurtenissen: een gebruiker meldt zich af of aan, of maakt verbinding via het netwerk. • Accountaanmeldingsgebeurtenissen: een gebruiker authentiseert zich via een lokaal gebruikersaccount of meldt zich aan via het netwerk. • Accountbeheer: er wordt een gebruiker of gebruikersgroep aangemaakt, geactiveerd, gewist, gewijzigd, gedeactiveerd, of een wachtwoord wordt aangepast. • Objecttoegang: een gebruiker opent een bestand, map of registersleutel. • Procesopsporing: een proces start of wordt beëindigd. • Systeemgebeurtenissen: een gebruiker sluit het systeem af of herstart het. De gegevens die het systeem verzamelt via het ingestelde controlebeleid komen automatisch in het Windows-logboek Beveiliging.

Geef aan of de mislukte en/of de geslaagde pogingen geregistreerd moeten worden.

50

09 | 2019


SNEL RESULTAAT IN 3 STAPPEN DOOR: DIRK SCHOOFS

Wachtwoordkaart Codegenerator voor je portemonnee In onze portefeuille zitten allerlei kaarten: ID-kaart, creditcards, klantenkaarten, visitekaartjes en vast nog veel meer ‌ Misschien kun je hier ook een wachtwoordkaart aan toevoegen? Een kaart waarmee alleen jij ijzersterke wachtwoordcombinaties kunt onthouden en reproduceren. Het enige wat je nodig hebt is een stukje papier en een schaar. Stap 1: Op papier

De kaart bevat een combinatie van cijfers en letters.

Een persoonlijke wachtwoordkaart genereer je op www.passwordcard.org/en. Iedere rij is genummerd van 1 tot 8. Bovendien heeft iedere rij een verschillende kleur. De nummers en kleuren maken het gemakkelijk om complexe wachtwoorden te onthouden, want je hoeft alleen maar een eenvoudige combinatie te onthouden. Zo kun je bijvoorbeeld de combinatie 8aJ2MRHmp onthouden door het derde, vierde en vijfde teken te nemen van rood, groen en geel. Dat zijn drie kleuren die onder elkaar staan. Je kunt de wachtwoorden ook verticaal of diagonaal

lezen. De speciale symbolen bovenaan helpen om de kolommen te onthouden. Zo onthoud je het wachtwoord yj4E7jSX door simpelweg aan het parapluutje te denken. Hoe creatiever je bent, hoe sterker en veiliger het wachtwoord wordt. Maak het echter niet al te ingewikkeld, je moet het je tenslotte nog wel kunnen herinneren.

Stap 2: Identificatiecode Zo’n kaart is anders voor iedere persoon die de website bezoekt. Zelf kun je ook verschillende kaarten genereren. Daarvoor klik je op de knop Opnieuw instellen. Persoonlijk vinden we het ook veiliger om meermaals op die knop te drukken voordat je op de knop Afdrukken klikt. Mocht je de kaart een keer verliezen, dan blijven je wachtwoorden veilig, want iemand die het kaartje vindt, weet niet waarvoor het dient. Bovendien heeft de vinder geen idee welke combinaties jij uit het raster van cijfers en letters gebruikt. Gelukkig ontvang je bij iedere kaart ook een code die je kunt gebruiken om later exact dezelfde kaart te genereren, mocht je hem dus verloren zijn. Berg die code dus goed op!

Stap 3: App Tegenwoordig bewaren steeds meer mensen hun klantenkaarten niet meer in hun portemonnee, maar in hun smartphone. Ook deze kaartengenerator heeft inmiddels een app voor Android en iOS: PWCard. In deze app kun je het identificatienummer van jouw kaart ingeven om dezelfde cijfer- en lettercombinaties te genereren. Nog makkelijker is door de persoonlijke qr-code te scannen op de webpagina van PasswordCard.

Niveau stappenplan Van beginner tot expert. Hiernaast kunt je de moeilijkheidsgraad van het stappenplan zien.

Beginner

Expert

09 | 2019

51


FREEWARE DOOR: AP DE SMITS

Freeware Freewaremakers zijn meestal enthousiaste computergebruikers die niet programmeren uit winstbejag, maar hun vaardigheden inzetten om iets te verbeteren. Dankzij de gratis programma’s wordt computeren leuker en handiger! We bespreken de beste programma’s van dit moment en nieuwe versies van ‘evergreens’. Tip 01: Leerzaam

Tip 01 Een mens is nooit te oud om te leren musiceren.

Geschikt voor: Windows XP, Vista, 7, 8.x, 10 Een mens heeft één of meer hobby’s nodig om zijn vele vrije tijd te vullen. Een populaire liefhebberij is muziek maken en je bent nooit te oud om ermee te beginnen. Je hoeft ook niet meteen een concertvleugel van twee ton te kopen om aan de slag te gaan; er zijn heel wat instrumenten te koop voor bedragen vanaf een paar tientjes. Om écht lekker aan de gang te kunnen is het wel prettig om een beetje theoretische achtergrond te hebben en om noten te kunnen lezen. Dat leer je gratis met de fraaie interactieve cursussen van LenMus. Het pakket bestaat uit een viertal interactieve boeken die vaak ook geluidsfragmenten bieden. In twee ervan leer je over het notenschrift, sleutels en maatsoorten. Een derde boek behandelt concepten uit de muziektheorie zoals toonladders, intervallen en cadensen. Het vierde deel bevat een enorme collectie (audio-)oefeningen om het geleerde te toetsen. Hier kun je testen of je intervallen kunt herkennen, of iets mineur of majeur is, in welke toonsoort een

muziekstuk is geschreven en nog veel meer. Hoewel vertaald in het Nederlands is helaas her en der nog weleens een woordje Engels te vinden. LenMus, www.tiny.cc/lenmus

Tip 02: Dagelijkse kost

Tip 02 De enige kalender die je ooit

Geschikt voor: Windows XP, Vista, 7, 8.x, 10 Wie op 1 augustus rechtsonder in het systeemvak op het klokje klikt, krijgt een kalender te zien waaruit valt op te maken dat het donderdag is. Hoewel we geen geschikte Windows-versie hebben om het te testen, nemen we aan dat een Chinese versie van het besturingssysteem op diezelfde dag meldt dat het dag

52

09 | 2019

nodig hebt.


FREEWARE

1, maand 7, jaar 36 van cyclus 78 is. Misschien bestaat er zelfs wel een Balinese Windows die de op het Hindoeïsme gebaseerde Pawukon-kalender gebruikt waarin elke dag deel uitmaakt van tien verschillende weken tegelijk – dat vereist nog eens een kalender! Hoe we dat allemaal weten? Dankzij het heerlijke en ultieme kalenderprogramma Calendar Magic. Hiermee kun je elke datum omzetten naar een datum in de meest exotische jaartellingen. Uiteraard is dat nog maar het topje van de ijsberg als het gaat om de mogelijkheden van Calendar Magic. Het programma kan allerlei berekeningen doen (zoals het aantal dagen tussen data of de dag waarop een datum valt), kent een enorme hoeveelheid nationale en religieuze feestdagen van over de hele wereld en ga zo maar door. Uiteraard kan Calendar Magic ook van alles met tijd, biedt het een agendafunctie, een aantekeningenboekje en een schat aan calculators. Calendar Magic, www.tiny.cc/calmagic

Met Calendar Magic kun je elke datum omzetten naar de meest exotische jaartellingen Tip 03: Oosterbuur

Tip 03 Snuffelen in de Duitstalige Uitzending Gemist.

Geschikt voor: Windows Vista, 7, 8.x, 10 Al sinds de jaren 70 kunnen we in ons land meekijken met de tv van onze oosterburen. Voor sommigen is dat een groot genoegen omdat Duitse televisie qua toon en aanbod flink verschilt van die in ons land of bij onze andere buren. Nu kan een mens niet alles bijhouden, dus zijn er ook in het Duitse taalgebied diverse diensten à la Uitzending Gemist. Uiteraard zijn die verspreid over verschillende aanbieders, maar er is een handig programma dat ze allemaal samenbrengt. Dit programma luistert naar de naam MediathekView

en is – niet geheel verwonderlijk – in het Duits. Na installatie vraagt het om wat configuratie, bijvoorbeeld de locatie van VLC mediaspeler, als je die gebruikt. Hiermee kunnen programma’s namelijk direct worden afgespeeld. Nodig is deze echter niet. Vervolgens downloadt MediathekView een lange lijst met het totale aanbod van ARD, ZDF, Arte, 3Sat, SWR, BR, MDR, NDR, WDR, HR, RBB, ORF en SRF. Hierin kun je bij een interessante titel op een afspeel- of downloadknop klikken. Vaak geeft dat het gewenste resultaat, maar het kan gebeuren dat je vanuit Nederland geen kijkrecht hebt (ook al heb je de zender wel op de kabel). Een (commerciële) vpn-dienst biedt dan uitkomst. MediathekView, www.mediathekview.de

Niet te snel klikken We zien het helaas te vaak en het zou verboden moeten worden: installatieprocedures die extra programma’s bundelen en zomaar aanpassingen doen. Je probeert een programma uit en voor je het weet is de homepage van je browser aangepast en ben je een aantal ongewenste programma’s rijker. Deze handelswijze heet in de volksmond ‘achterbaks’, maar de nette aanduiding is ‘potentially unwanted program’ (pup). Steeds meer beveiligingsprogramma’s letten hierop als je iets probeert te installeren. Wij gebruiken Unchecky (www.unchecky.com) om ‘verkeerde vinkjes’ op te merken. Je kunt de extra’s ook zelf voorkomen. Download een programma bijvoorbeeld alleen via de website van de makers. Kies altijd voor de geavanceerde of aangepaste installatie. Zo kun je goed nakijken welke opties er actief zijn. Verwijder de vinkjes bij aanpassingen/programma’s die je als ongewenst beschouwt of keur de aanpassing op een andere manier af.

Wees altijd alert tijdens de installatie van programma’s om ongewenste extra software en/of aanpassingen te voorkomen.

09 | 2019

53


FREEWARE

Tip 04: Nep echt!

Tip 04 De computer schudt complete cd’s uit zijn mouw.

Geschikt voor: elk systeem Naar verluidt componeerde Mozart complete werken (zelfs symfonieën met vele instrumenten) in zijn hoofd, en als hij daarmee klaar was, hoefde hij de muziek ‘alleen nog maar even’ uit te schrijven. Voor de meeste mensen is het schrijven van muziek iets meer werk, maar we krijgen tegenwoordig wel steeds meer hulp van de computer. Sterker nog, er zijn zelfs al systemen op basis van kunstmatige intelligentie die geheel automatisch fraaie muziek kunnen componeren. Iets minder intelligent – namelijk op basis van een handvol vaste regels – kan het ook. Zo’n systeem wordt gebruikt op de leuke site van de Fake Music Generator. Hier krijg je bij het eerste bezoek een album te zien, compleet met hoesje, titels en artiestennaam, en elk nummer daarvan kun je als mp3- of midi-bestand downloaden en gebruiken hoe en waar je maar wilt (denk aan gratis rechtenvrije achtergrondmuziek bij video’s). En … alle namen, plaatjes en muziekjes zijn ter plekke door de computer verzonnen, zoals je zult merken met een klik op Generate another album. Zijn dat allemaal meesterwerken? Bepaald niet, maar er zitten beslist interessante nummers tussen. Fake Music Generator, www.fakemusicgenerator.com

het tonen van nuttige zaken als video’s (denk aan YouTube), maar bijvoorbeeld ook voor het tonen van reclames en het uitvoeren van trackers die je surfgedrag in kaart brengen. Informatie die ‘via de achterdeur’ binnenkomt kan zelfs schadelijk of kwaadaardig zijn. Tegen ongewenste reclame en trackers bestaan verschillende browserplug-ins, maar de krachtigste is toch wel NoScript voor Firefox en andere op Mozilla gebaseerde browsers. Hiermee geef je expliciet toestemming aan domeinen om informatie door te geven. Bezoek je site X, dan geef je die de eerste keer toestemming en daarna hoeft dat nooit meer. Blijkt nu een video van YouTube niet te starten, dan geef je ook die toestemming. Zo bouw je een profiel op waarmee alleen nog maar gewenste inhoud wordt getoond. NoScript, www.noscript.net

Tip 05 Houd pottenkijkers buiten de deur van Firefox.

De krachtigste plug-in tegen ongewenste reclame en trackers is toch wel NoScript Tip 06: Leerzaam

Tip 05: Achterdeur Geschikt voor: Windows XP, Vista, 7, 8.x, 10 Wanneer je een website bezoekt is het zelden zo dat alle informatie ook echt van die site komt. Veel sites roepen externe servers aan, bijvoorbeeld voor

54

09 | 2019

Geschikt voor: Windows XP, Vista, 7, 8.x, 10, macOS, Linux Sinds Einstein meer dan honderd jaar geleden zijn relativiteitstheorie publiceerde, zijn er heel wat boeken verschenen die proberen de bizarre effecten ervan voor een breed publiek aanschouwelijk te maken. Hoewel daar uitstekende pogingen onder zitten, lukt dat toch maar ten dele vanwege de beperkingen van woorden. Het beroemde Massachusetts Institute of Technology, kortweg MIT, heeft echter de mogelijkheden van de pc ingezet om die effecten in een 3D-wereld te laten zien.


FREEWARE

Tip 06 Voor wie altijd al iets van Einstein heeft willen begrijpen.

In A Slower Speed of Light verzamel je maximaal 100 bollen en met elk daarvan wordt de lichtsnelheid 1 procentpunt langzamer. Langzaam begin je dan te ervaren hoe kleuren veranderen en de wereld vervormt. Wanneer je het programma stopt, volgt een korte maar heldere uitleg over wat je hebt kunnen zien. Gratis hoger onderwijs voor iedereen! A Slower Speed of Light, www.tiny.cc/lichtsnel

Er is een hele verzameling, zowel van de maker van Foobar als van derden. Zo is er een plug-in waarmee je van een speellijst een audio-cd kunt branden, voor het afspelen van bestanden in minder gangbare formaten, voor meer mogelijkheden om bestanden te taggen en zelfs om muziek achterstevoren af te spelen, zodat je eindelijk zelf kunt testen of er muziek met ‘duistere boodschappen’ bestaat. Foobar2000, www.foobar2000.org/download

Tip 08: Afdruk

Tip 07: Oorstrelend

Tip 07 Een veelzijdige en uitbreidbare audiospeler.

Geschikt voor: Windows XP, Vista, 7, 8.x, 10, macOS, iOS, Android Tijdens het werken op de pc naar een muziekje luisteren dat zich uiteraard op diezelfde pc bevindt: heerlijk! En dat kan natuurlijk eenvoudig met de in Windows ingebouwde mogelijkheden. Er zijn echter heel wat muziekspelers van derden die veel meer functies bieden, en één daarvan is Foobar2000. Dit programma bestaat al sinds mensenheugenis en is dan ook al door heel wat versienummers gegaan. Ondertussen is het programma toe aan versie 1.4.4 en die bevat volop mogelijkheden om een (grote) muziekcollectie te organiseren en optimaal te beluisteren dankzij een uitstekende equalizer. De grote kracht van Foobar schuilt echter vooral in het feit dat het programma uit te breiden is met plug-ins.

Geschikt voor: Windows XP, Vista, 7, 8.x, 10 Als je een computerblad maakt, heb je er misschien vaker mee te maken dan wanneer je dat niet doet, maar we moeten allemaal weleens een schermafdrukje maken. Daarvoor hebben we in Windows al sinds jaar en dag de PrintScreen-toets, waarmee we – al dan niet in combinatie met toetsen als Alt en Control – het hele scherm of een venster naar het klembord kunnen kopiëren om het vervolgens in de gewenste toepassing te plakken. Overigens deed de PrintScreen-knop oorspronkelijk (en in het dos-tijdperk) letterlijk wat de naam suggereert: het scherm werd direct naar een aangesloten printer gestuurd. De mogelijkheden om het scherm vast te leggen zijn in Windows nog altijd beperkt, dus zijn er legio alternatieven voor de ingebouwde functie. Een van de prettigste is Greenshot. Hiermee kun je een vastgelegd scherm of venster niet alleen direct naar allerlei

09 | 2019

Tip 08 Meer mogelijkheden dan de PrintScreen-functie van Windows.

55


FREEWARE

applicaties sturen (zoals Word en Excel), maar het programma biedt ook een beeldbewerker waarmee je onderdelen van een vastgelegd scherm van pijlen kunt voorzien, kunt markeren of juist kunt vervagen. Hoewel er schermgrijpertjes bestaan met nóg meer mogelijkheden, levert Greenshot voor de gemiddelde gebruiker precies de juiste hoeveelheid functies. Greenshot, www.getgreenshot.org

Greenshot levert voor de gemiddelde gebruiker precies de juiste hoeveelheid functies Tip 09: Kwast

Tip 09 Geen geklieder, geen nare luchtjes; lekker schilderen op de pc!

Geschikt voor: Windows 7, 8.x, 10 Steeds meer zaken worden gedigitaliseerd en daar ontkomt ook de creatie van beeldende kunst niet aan. Al sinds jaar en dag zijn er programma’s waarmee je op de pc digitaal kunt tekenen en schilderen, en ook de betere fotobewerkers hebben voor dit doel vaak volop gereedschap aan boord. Aan de meeste digitale schilderprogramma’s hangt een stevig prijskaartje, maar Artweaver biedt naast een commerciële ook een gratis (Free) versie; deze biedt genoeg moois om de hobbyschilder lange tijd zoet te houden. Uiteraard is voor het nauwkeurig werken wel een tekentablet aanbevolen. Artweaver simuleert onder andere werken met acryl, airbrush, houtskool, potlood, contékrijt, viltstift, waterverf, olieverf en oliepastel. Ook voor wie niet over het nodige teken- of schildertalent beschikt kan Artweaver nuttig zijn, omdat het programma ook goed bruikbaar is om foto’s te retoucheren; daarvoor biedt het speciale penseeltjes – iets wat we normaal alleen in de uitgebreidere fotobewerkers tegenkomen. Artweaver Free, www.tiny.cc/artweav

Tip 10: Favoriet Geschikt voor: Windows XP, Vista, 7, 8.x, 10 Er is de laatste tijd nogal wat te doen over de manier waarop Google probeert om gebruikers Chrome op te dringen. Dat doet het bedrijf onder andere door de gebruikerservaring met andere browsers te beperken wanneer je daarmee bekende sites zoals die van YouTube bezoekt. Daarnaast zijn er natuurlijk sowieso al verschillen tussen browsers, zodat een site met de een soms net wat lekkerder werkt dan met de ander. En dan hebben we ook nog te maken met het feit dat onze favoriete plug-ins niet voor alle browsers beschikbaar zijn. Reden genoeg dus om op de pc meerdere browsers te installeren. Bijten doen ze elkaar niet en om de ruimte hoeven we het ook al niet te laten. Maar hoe houd je dan je favorieten een beetje georganiseerd? Dat kan met een programma als StorURL. Hiermee importeer je favorieten uit Chrome, Firefox, IE en Opera en kun je ze buiten die browsers om ordenen. Importeren vanuit Edge kan helaas nog niet. Wel kun je sites direct vanuit StorURL in elke gewenste browser (dus ook Edge) openen. Daarnaast is er de mogelijkheid om inloggegevens versleuteld op te slaan, waarbij het wel prettig is dat je de database met favorieten met een wachtwoord kunt beveiligen. Het programma is bovendien portable beschikbaar, zodat je je favorieten overal mee naartoe kunt nemen. StorURL, www.tiny.cc/storurl

Tip 11: Ruimtelijk Geschikt voor: Windows 7, 8.x, 10 Het is alweer ruim 50 jaar geleden dat voor het

56

09 | 2019

Tip 10 De favorieten van al je browsers onder één dak.


FREEWARE

Tip 11 De hele kosmos is je speeltuin in deze verbluffende simulator.

eerst mensen op de maan liepen. Iedereen die toen dacht dat we vóór het jaar 2000 ook wel een basis op Mars zouden hebben, kwam bedrogen uit. Hoewel de stappen misschien niet zo snel gaan als verwacht, blijft de kosmos wel onze belangstelling houden, zoals onlangs nog bleek toen voor het eerst een zwart gat op beeld was vastgelegd. Om door de kosmos te reizen zijn we echter niet afhankelijk van overheidsbudgetten; het kan helemaal gratis in de ultieme simulator SpaceEngine. In SpaceEngine is onze naaste omgeving (het complete zonnestelsel en enkele duizenden sterren en nevels) accuraat weergegeven. Ook toont het programma de nodige echte sterrenstelsels in de buurt. De rest van het universum vult het programma aan met gefingeerde maar realistische data van honderden miljarden melkwegstelsels met elk honderden miljarden sterren en zelfs realistisch uitziende zwarte gaten. Veel sterren hebben planeten, manen, kometen en alle objecten in die gigantische kosmos vormen de speeltuin waarin je vrijelijk kunt rondvliegen. Wie een goed idee wil krijgen van de grootte van het heelal is met dit verbluffende programma wel een poosje zoet. SpaceEngine, www.tiny.cc/spaceng

groot deel van die tekens, maar hoe vind je daarin de juiste? Dat kan met het handige BabelMap. Hiermee kun je door het totale aanbod bladeren, maar ook zeer geavanceerd zoeken. Bovendien kan het programma achterhalen in welk lettertype een bepaald symbool beschikbaar is. Heb je gevonden wat je zocht? Dan kun je een teken uiteraard naar de gewenste applicatie kopiëren. Een bijkomende aardigheid van BabelMap is dat het programma de officiële Engelstalige Unicodeomschrijving van elk karakter geeft. Hierdoor ontdekten we bijvoorbeeld dat cijfers in bedragen in het Bengaals anders zijn dan in getallen, en dat in het Gumukhi 984 staat voor 145 bij ons! Het programma is dus ook nog eens leerzaam. BabelMap, www.tiny.cc/babmap

Tip 12 Een handig overzicht van álle Unicodekarakters.

Gevaarlijk?

Tip 12: Letterbak Geschikt voor: Windows XP, Vista, 7, 8.x, 10 Toen het leven nog simpel was, had elk lettertype 256 tekens aan boord, behorend tot de zogeheten ascii-karakterset. Dat was voldoende om teksten te produceren in de meeste westerse talen, maar uiteraard veel te weinig om heel de wereld te bedienen. Het systeem werd dan ook uitgebreid naar Unicode, een standaard die al ruim honderdduizend nauwkeurig omschreven tekens kent en nog altijd wordt uitgebreid. Een deel van de lettertypen in Windows bevat een

Bij sommige freeware kun je een enge waarschuwing van je beveiligingsprogramma verwachten. Laat je niet afschrikken, maar lees goed wat er aan de hand is en of je dit logisch vindt. Programma’s maken bijvoorbeeld verbinding met internet. Deze actie kan al een reactie uitlokken bij je beveiliger. Ook voor software die relatief nieuw is of wordt aangeduid als ‘zeldzaam’ kan je beveiliger een waarschuwing geven. Vertrouw je de download? Laat het programma dan uitvoeren. Voel je twijfel? Laat je download onderzoeken door www.virustotal.com, dat doen wij ook. Deze dienst controleert je programma met meer dan vijftig beveiligingsprogramma’s. Zo zie je snel of je te maken hebt met een risico, of met een overijverig beveiligingsprogramma.

09 | 2019

57


CHAT MET TELEGRAM DOOR: GERTJAN GROEN

Chat met Telegram Vervang het nieuwsgierige WhatsApp Ben je bang dat eigenaar Facebook met de chatdienst WhatsApp meeleest? Of ben je bezorgd over de toekomst van het platform? Stap over op een van de vele alternatieven, zoals het handige Telegram. Die app werkt grotendeels hetzelfde als WhatsApp, maar biedt ook wat handige extraatjes, zoals de mogelijkheid vanaf elk apparaat te chatten: zelfs je iPad!

Tip 01: Waarom overstappen? Er rijzen met regelmaat twijfels over de mate waarin je privacy wordt beschermd in WhatsApp, deels gevoed door onrust aan de top (zie kader ‘Onrust bij WhatsApp’). Maar ook een kwetsbaarheid die in mei werd gevonden helpt niet. Door een bug was de installatie van spionagesoftware mogelijk, waarmee de smartphone zelfs afgeluisterd zou kunnen worden. Dit alles ondanks de end-to-end-versleuteling, die zorgt dat berichten in versleutelde vorm je toestel verlaten en pas bij de ontvanger weer leesbaar worden gemaakt. Het is misschien wat rigoureus om WhatsApp meteen van je telefoon te gooien, maar het kan geen kwaad om een alternatief (eventueel er naast) te gebruiken. Bijvoorbeeld Telegram, dat ongeveer hetzelfde werkt en ook nagenoeg dezelfde mogelijkheden biedt. Bedenk wel dat je misschien ook je vrienden en familie moet overtuigen om de overstap te maken! Vrijwel

Wat gaan we doen? Tip 01 Voordeel van WhatsApp: vrijwel iedereen heeft het op z’n telefoon staan.

In dit artikel geven we tips voor de chat-app Telegram, een van de bekendste alternatieven voor WhatsApp. We leggen uit waarom Telegram een kans verdient, waar je op moet letten bij het gebruik ervan en wat de meerwaarde is.

58

09 | 2019

Tip 01 Het is belangrijk om je apps up-to-date te houden.


CHAT MET TELEGRAM

iedereen heeft WhatsApp en is daarop bereikbaar, maar bij Telegram is de kans dat je met iedereen kunt chatten veel kleiner. Overigens zijn de alternatieven ook niet per se vrij van bugs. Houd dat in de gaten en zorg altijd dat al je apps up-to-date zijn. Dat dicht in ieder geval alvast het WhatsApp-lek.

Een groot voordeel van Telegram is dat je gemakkelijk vanaf meerdere apparaten kunt chatten Tip 02: Vanaf elk apparaat

Tip 02 Je kunt vanaf elk apparaat chatten na de autorisatie via een inlogcode.

In Telegram wordt, net als bij WhatsApp, gebruikgemaakt van je telefoonnummer als inlogaccount. Een voordeel van Telegram ten opzichte van WhatsApp is dat je nog makkelijker vanaf meerdere apparaten kunt chatten. Dat kan omdat al jouw berichten en bestanden, zoals foto’s en video’s, in de cloud worden bewaard. Hangt je smartphone even aan de lader, dan kun je dus gewoon een ander apparaat erbij pakken om berichtjes af te handelen. En dat kan zelfs op een tablet! Voor elk nieuw apparaat moet je de smartphone er voor de eenmalige autorisatie wel even bij pakken. Je Telegram-avontuur begint met de registratie op je smartphone waarbij je je telefoonnummer opgeeft. Het telefoonnummer wordt automatisch gecontroleerd, waarna je kunt beginnen met chatten. Op een ander apparaat, zoals een iPad, voer je bij de registratie hetzelfde telefoonnummer in, gevolgd door een inlogcode die je op je smartphone ontvangt, om te bevestigen dat jij het bent. Je kunt Telegram trouwens ook eenvoudig vanaf je pc gebruiken, bijvoorbeeld met het programma Telegram Desktop (Windows of Mac) of met een browser op https://web.telegram.org. De registratie verloopt op dezelfde manier. Weliswaar ondersteunt WhatsApp ook de mogelijkheid om via software (WhatsApp Desktop) of browser (WhatsApp Web) te chatten, maar dat vereist altijd een wat onhandige koppeling met je smartphone.

Tip 03: Bestanden uitwisselen Een nadeel van het feit dat Telegram alles op servers in de cloud bewaart, is dat het hiermee in theorie iets minder veilig is. Gelukkig staan de servers wel op Europees grondgebied en word je beschermd door de Europese wetgeving. Bovendien kent Telegram een voorziening voor geheime chats, die je direct vanuit het menu kunt starten. Dat is een vertrouwelijke berichtenuitwisseling tussen twee toestellen die van begin tot eind wordt versleuteld en als je dat wilt zelfs na instelbare tijd wordt vernietigd. Wat een voordeel van de cloudopslag is, is dat er op je toestel zelf nauwelijks opslagcapaciteit nodig is. Je kunt dat zelfs

Tip 03 Met Telegram kun je ook gemakkelijk bestanden uitwisselen, tot zelfs 1,5 gigabyte.

Onrust bij WhatsApp Het is al lange tijd onrustig bij Facebook, maar ook bij WhatsApp, dat zo’n vijf jaar in handen van Facebook is. Lange tijd hield Facebook de basis van de chat-app intact, maar het heeft de nadrukkelijke wens om actiever iets met WhatsApp te gaan doen. Er gaan bijvoorbeeld geruchten dat Facebook ook in WhatsApp advertenties wil gaan tonen. Het rommelt ook bij de top van WhatsApp. De oorspronkelijke oprichter, Jan Koum, stapte vorig jaar op uit onvrede over de geplande koers van Facebook. Vooral enkele privacykwesties speelden daarbij een rol. Zijn toen aangestelde opvolger, Chris Daniels, vertrok in maart dit jaar. Overigens samen met Chris Cox, die op dat moment hoofd productontwikkeling bij Facebook was.

09 | 2019

59


CHAT MET TELEGRAM

tot een minimum terugbrengen (zie volgende tip). Bovendien kun je met Telegram gemakkelijk (heel) grote bestanden tot zelfs 1,5 GB versturen. Een royale limiet, zeker in vergelijking met WhatsApp dat bestanden tot 100 MB accepteert. Vanuit een chat tik je gewoon op de paperclip en voeg je het bestand als bijlage toe. Wat ook lukt, is het delen van een bestand vanuit een andere app of de bestandsbeheerder met Telegram.

Tip 04: Opslag beperken

Tip 04 Het opslaggebruik van Telegram kun je desgewenst (ver) terugdringen. Tip 05 In Telegram kun je eenvoudig een tweede of derde account toevoegen.

Heb je telkens te weinig ruimte op je smartphone? WhatsApp is vaak één van de boosdoeners omdat het alle foto’s, video’s en bestanden die worden uitgewisseld op je toestel zal bewaren. Bij Telegram kun je het opslaggebruik van de app gemakkelijk terugdringen. Omdat alles in de cloud staat, heeft de app zelf eigenlijk alleen een (kleine) lokale cache nodig. Via Instellingen / Data en opslag / Opslaggebruik kun je beheren hoe groot die cache mag worden. Zo kun je kiezen om alle media naar voorkeur drie dagen, een week, maand of voor altijd op je toestel te bewaren. De zuinigste instelling, drie dagen, is ideaal op een budgettoestel met beperkte capaciteit! Ook kun je in ditzelfde menu in een handomdraai de cache opschonen. Zodra je er toegang tot vraagt, worden de bestanden altijd weer opnieuw opgehaald bij Telegram.

Tip 05: Meerdere accounts Telegram biedt je de mogelijkheid om meerdere accounts in dezelfde app te gebruiken en hiertussen te wisselen. Daardoor kun je meerdere telefoonnummers gebruiken, bijvoorbeeld voor privé en werk. De Android-versie heeft deze feature al sinds eind 2017. Op de iPhone of iPad kan dit sinds februari dit jaar. Het is natuurlijk ideaal op een dualsim-smartphone, omdat je dan via beide nummers kunt chatten. Maar een telefoonnummer van een ander toestel kun je natuurlijk ook toevoegen, zolang je maar toegang tot dat toestel hebt tijdens de eenmalige verificatiestap. In totaal kun je tot drie accounts (met verschillende telefoonnummers) toevoegen. Je wisselt via het menu eenvoudig tussen die ingestelde accounts. Standaard zul je notificaties voor alle accounts ontvangen, maar dat kun je desgewenst aanpassen via de instellingen.

Met Telegram kun je heel grote bestanden naar elkaar versturen, tot zelfs 1,5 GB Tip 06: Beveilig de toegang Iemand die jouw smartphone in handen krijgt, zou in potentie ook je chats kunnen bekijken en ook de foto’s die je hebt uitgewisseld. Gelukkig kun je dit gemakkelijk voorkomen door een toegangscode in te stellen. Hiervoor ga je naar Instellingen / Privacy en veiligheid / Toegangscode-vergrendeling. Hier kun je een timer aan verbinden, die zorgt dat chats automatisch op slot gaan na een bepaalde periode van inactiviteit. Vergeet je de toegangscode? Dan zul je Telegram moeten verwijderen en daarna opnieuw installeren. Bij die stap gaan je geheime chats verloren.

Tip 07: Volledige controle! Telegram kun je tot in detail aan je voorkeuren aanpassen. Zo kun je bijvoorbeeld de tekstgrootte aanpassen, kiezen voor een lichte of donkere kleurstelling en er is een automatische nachtmodus. Bij Android kun je zelfs complete thema’s opzoeken en installeren. Zoek daarvoor in Telegram naar bijvoorbeeld Android Themes Channel, een speciaal kanaal waar talloze thema’s worden uitgewisseld. Wie dat wil, kan zelfs helemaal op maat een thema

60

09 | 2019


CHAT MET TELEGRAM

Stel tot in detail je eigen voorkeuren in, van het uiterlijk tot de notificaties Tip 08: Bellen

Tip 06 De toegang tot Telegram kun je beschermen met een toegangscode. Tip 07 In Telegram kun je notificaties volledig naar wens instellen.

naar voorkeur samenstellen. Ook notificaties zijn volledig instelbaar via Instellingen / Meldingen en geluiden. Hier kun je bijvoorbeeld handig bepaalde (drukke) chatgroepen stilhouden. Of je kiest voor gewone chats bijvoorbeeld een aangepast meldingsgeluid of andere led-kleur, afhankelijk van de mogelijkheden van je toestel. Via de optie Uitzondering toevoegen kun je zelfs per contactpersoon aangepaste instellingen kiezen, zoals een speciaal geluid of een pop-upmelding voor berichten van belangrijke personen.

Hoewel WhatsApp de afgelopen jaren in de basis gelijk is gebleven, zijn er met onder meer bellen en videobellen natuurlijk wel wat interessante vernieuwingen geweest. Telegram kan daar deels in mee. Zo kun je bijvoorbeeld heel eenvoudig audioberichten en videoberichten versturen in je chatvenster. Sinds 2017 biedt Telegram daarnaast ook onderling bellen in hoge kwaliteit. Je kunt via Instellingen / Privacy en veiligheid zelf kiezen wie jou mag bellen en eventueel uitzonderingen toevoegen. Een verschil met WhatsApp is dat bellen ook vanaf een pc kan, met Telegram Desktop. Videobellen kan met Telegram nog niet, maar wat niet is, kan nog komen.

Alternatieven voor WhatsApp

Tip 08 Je kunt zelf kiezen wie jou wel of niet mag

Tip 08 Videobellen is nog niet mogelijk, maar gewoon bellen wel.

Telegram is natuurlijk niet het enige alternatief voor WhatsApp. Een goed en relatief populair alternatief is Signal, dat ook wordt aanbevolen door privacyactivist Edward Snowden. De app staat bekend op zijn sterke end-to-endversleuteling. Onderscheidend ten opzichte van WhatsApp (en erg prettig met het oog op privacy van gebruikers) is dat Signal zo min mogelijk zogenaamde metagegevens over gesprekken tracht te bewaren. Dat zijn gegevens als: wie zijn je contacten, met wie heb je contact, op welke moment en vanaf welke locatie. Een nadeel van Signal is dat het lang niet zo veel mogelijkheden biedt als WhatsApp en Telegram. Andere noemenswaardige, goed beveiligde maar niet heel bekende alternatieven zijn Threema en Wire.

09 | 2019

bellen.

61


ONLINE PRIVACY DOOR: GERTJAN GROEN

Bewaak je online privacy Veilig surfen op pc en smartphone Sommige websites en diensten nemen het

OP DE PC

niet zo nauw met je privacy. Ze volgen je

Tip 01: Advertentienetwerken

op allerlei manieren via de browser op je pc of de apps die je op je smartphone gebruikt. Daarnaast weten partijen als Facebook en Google wel erg veel over jou. Tijd om het heft in handen te nemen.

Wat gaan we doen?

In dit artikel laten we zien hoe je je privacy kunt beschermen en meteen een stuk veiliger kunt internetten, zowel op je pc als op je smartphone. Ook laten we je zien hoe je door het aanpassen van de dns-server nog veiliger kunt surfen.

62

09 | 2019

Veel advertentienetwerken personaliseren advertenties op basis van je online activiteit. Als je dat niet wilt, kun je dat bijvoorbeeld voor Google op https://adssettings.google.com/authenticated aanpassen. Hoewel Google met DoubleClick één van de grootste advertentienetwerken heeft, zijn er natuurlijk nog talloze andere advertentienetwerken die je surfgedrag in kaart brengen en gebruiken bij het tonen van advertenties. Via websites als www. tiny.cc/yoc en http://optout.networkadvertising. org kun je zien welke advertentienetwerken een actieve cookie in de browser hebben geplaatst, waarbij je een zogenaamde ‘opt-out cookie’ kunt genereren om te laten weten dat ze je surfgedrag niet (meer) mogen volgen. Let op: dat geldt alleen voor de browser die je op dat moment gebruikt. Er zijn natuurlijk nog heel wat andere opties om het volggedrag te beperken en anoniem(er) te surfen. Naast het gebruik van een adblocker (zie tip 2), kun je denken aan het gebruik van de speciale Bravebrowser, het benutten van de incognitomodus van de browsers (die het opslaan van cookies voorkomt) en het surfen met de Tor-browser via het achterliggende Tor-netwerk.

Tip 01 Voorkom dat bedrijven advertenties op je surfgedrag baseren.


ONLINE PRIVACY

Tip 02: Adblockers

Tip 02 Een adblocker houdt trackers en opdringerige banners tegen.

Veel websites zijn voor hun voortbestaan afhankelijk van de inkomsten uit advertenties. Al maken veel advertentienetwerken het wel erg bont door je te volgen via ‘supercookies’ of, nog vernuftiger, een vingerafdruk van de browser. Die wordt gemaakt door alle details van je browser met elkaar te combineren, zoals versienummers, taalvoorkeuren, geïnstalleerde plug-ins en lettertypen. Vrijwel iedere browser blijkt dan uniek. Kijk maar eens op https://panopticlick.eff. org of www.amiunique.org. Het maakt bij deze techniek ook geen verschil of je via een vpn verbinding hebt gemaakt. Het ligt voor de hand, maar een van de beste manieren om dit te voorkomen en daarmee je privacy beter te beschermen, is het installeren van een adblocker, als plug-in voor je browser. Bekende adblockers zijn Adblock Plus, uBlock Origin en Disconnect. Met deze adblockers kun je ook eenvoudig een uitzondering toevoegen voor websites die je vertrouwt, die advertentievriendelijk zijn (zonder opdringerige banners) of die met adblocker niet optimaal werken. Ook op je smartphone of tablet kun je, afhankelijk van je browser, vaak gebruikmaken van een adblocker die banners en trackers van advertentienetwerken zullen tegenhouden.

Facebook en ga naar de Instellingen. Zo bepaal je onder Privacy met wie je berichten deelt en onder Tijdlijn en taggen vind je een nuttige optie om de berichten waarin je bent getagd eerst te controleren, zodat ze niet zomaar op je tijdlijn verschijnen. Ga naar Apps en websites om te zien wat je precies deelt met welke apps. Schrik niet, dat gaat soms erg ver. Vink uit wat wat jou betreft niet per se aan hoeft te staan. Onder Advertenties heb je invloed op de advertenties die aan je worden getoond. Er zijn drie belangrijke opties. Kies bij voorkeur: • Advertenties op basis van gegevens van partners > de optie Niet toegestaan; • Advertenties op basis van je activiteit in producten van Facebook-bedrijven die je buiten producten van Facebook te zien krijgt > de optie Niet toegestaan; • Advertenties die je sociale acties bevatten > de optie Niemand.

Tip 03 Neem de advertentieinstellingen van Facebook secuur door.

Beperk wat Facebook deelt met apps, websites en zelfs je vrienden Tip 04: Beperk Googles macht

Tip 03: Privacy op Facebook Facebook zit vol met persoonlijke gegevens, dat heb je tenslotte zelf erop gezet. Die gegevens worden echter op veel manieren met allerlei apps, websites en zelfs je vrienden gedeeld. Tot op het niveau dat je vrienden te zien krijgen welke restaurants of artikelen je leuk vindt op basis van jouw eigen websitebezoek. Het is dan maar goed ook dat je hier zelf de nodige controle over hebt. Log hiervoor in op

Google heeft net als Facebook een systeem waarbij apps en websites toegang tot jouw account kunnen krijgen en naast algemene accountinformatie soms ook bijvoorbeeld opgeslagen bestanden in Google Drive kunnen bekijken en beheren en je agenda of contactpersonen kunnen lezen. Op https:// myaccount.google.com/permissions kun je zien om welke apps of websites dat gaat en ook welke rechten ze hebben. Je kunt eventueel de toegang weer intrekken. Verder doe je er goed aan de informatie die in je Google-account wordt opgeslagen te controleren en zo nodig te beperken. Dit kan via

09 | 2019

63


ONLINE PRIVACY

Tip 04 Beperk de informatie die Google van jou bewaart.

https://myaccount.google.com/activitycontrols. Voor elk onderdeel wordt een gedetailleerde uitleg gegeven. Zo kun je bijvoorbeeld voorkomen dat je zoekactiviteit wordt opgeslagen, dat de zoek- en/of kijkgeschiedenis bij YouTube wordt bewaard en dat je locatie op alle (ingelogde) apparaten wordt bijgehouden. Opvallend is dat Google zelden iets weg lijkt te gooien: informatie wordt tot zeer ver terug opgeslagen in je account. Op de bewuste pagina is dat ook inzichtelijk en zie je bijvoorbeeld in een overzichtskaart waar je de afgelopen periode zoal bent geweest. Wellicht is het meteen ook een goed moment om je account wat beter te beschermen met tweestapsverificatie?

OP SMARTPHONE EN TABLET Tip 05: Machtigingen apps De apps die je op je smartphone of tablet installeert krijgen vaak behoorlijk wat vrijheid om rond te neuzen op je smartphone. Bij Android kun je dit beperken door bepaalde machtigingen in te trekken. Bekijk voordat je een app installeert daarom om welke machtigingen de app vraagt. Zulke details vind je in de Google Play Store, onder aan de pagina. Tijdens de installatie geef je automatisch toestemming voor machtigingen die erg gangbaar zijn, zoals internettoegang (ook al kan daar evengoed misbruik van gemaakt worden). Ook tijdens het gebruik wordt soms toestemming gevraagd, zoals een machtiging

64

09 | 2019

om je contactenlijst, camera of microfoon te raadplegen. Sinds Android 6.0 heb je op elk moment controle over de toegekende machtigingen. Hiervoor ga je naar Instellingen / Apps. Je kunt daar per machtigingsgroep bekijken welke apps gebruikmaken van die machtiging. Tik daarvoor op iets als Alle machtigingen. Ook kun je daar de machtiging intrekken. Wil je een overzicht van de machtigingen die een specifieke app heeft? Ga dan naar je lijst met alle applicaties en klik op een app. Onder Machtigingen zie je waar de app toegang toe kan hebben.

Tip 06: Trackers in apps Gratis apps, er zit bijna altijd wel een addertje onder het gras. Veel makers gebruiken namelijk trackers om je gedrag in de gaten te houden, zodat ze bijvoorbeeld gerichter advertenties kunnen leveren. Dat hoeft niet perse schadelijk te zijn, het merendeel is waarschijnlijk zelfs onschuldig, maar het gebrek aan transparantie bij zulke trackers brengt logischerwijs wel privacy- en beveiligingszorgen met zich mee. Een handige website waar je de aanwezigheid van (bekende) trackers per app kunt opzoeken, vind je de link www.tiny.cc/appstrack. De website is

Tip 05 Beheer de machtigingen die je aan apps hebt gegeven.


ONLINE PRIVACY

Tip 06 Veel apps zijn voorzien van trackers die je gedrag in de gaten houden.

gemaakt door de Franse organisatie Exodus Privacy, die analysesoftware heeft ontwikkeld om trackers in Android-apps te kunnen herkennen. Om het beeld compleet te maken, zie je daar ook om welke machtigingen die apps vragen. Privacy Lab, onderdeel van de Amerikaanse Yale-universiteit, onderzocht welke bedrijven achter zulke trackers zitten en welke invloed ze op je privacy hebben. Het houdt de bevindingen bij op een openbare pagina op GitHub, via www.tiny.cc/yalepri. Opvallend feitje: Gillette werkte al eens samen met dating-app Tinder, om uit de swipes van gebruikers in een bepaalde leeftijdsgroep af te kunnen leiden hoe aantrekkelijk baarden worden gevonden.

gegevens prijsgeeft, draag je hier verder aan bij. Bij Android heet dit de Google Advertising ID (GAID) en bij iOS de Identifier for Advertising (IDFA). Je vindt ze, bij Android, onder Instellingen / Google / Advertenties. Bij iOS ga je naar Instellingen / Privacy / Reclame. Op beide platforms vind je een optie om die advertentie-ID te resetten. Dat kun je enigszins vergelijken met het wissen van cookies in de browser op je pc. Ook kun je voorkomen (of beperken) dat apps gepersonaliseerde advertenties weergeven. Bedenk wel dat de makers van apps helaas regelmatig, ook al is dat strikt tegen de regels, andere details van je smartphone gebruiken (of met elkaar combineren) om je te identificeren. Dat gaat vaak om details die niet gereset kunnen worden, zoals het serienummer van je smartphone of imeinummer van je simkaart.

Tip 07: Advertentie-ID

Tip 08: Firewall

Geholpen door een uniek advertentie-ID, die in iedere app en browser op de smartphone hetzelfde is, kunnen adverteerders je gemakkelijk volgen en een profiel over jou opbouwen. Iedere keer als je je aanmeldt voor een bepaalde dienst en dus meer

Heb je geen vertrouwen in een bepaalde app, maar kun je niet zonder? Het vraagt wat detectivewerk om bijvoorbeeld bepaalde advertentienetwerken of trackers te blokkeren, maar het kan wel. Zo kun je met NoRoot Firewall, waarvoor, zoals de naam al

Met een firewall kun je gericht trackers en advertentienetwerken blokkeren

09 | 2019

Tip 07 Via het advertentie-ID kunnen apps eenvoudig een profiel van je opbouwen.

65


ONLINE PRIVACY

van onbekende bronnen wordt toegestaan via Instellingen / Beveiliging. Na de installatie hoef je de app eigenlijk alleen nog maar aan te zetten. Je krijgt een notificatie op het moment dat de toegang tot een bepaald internetadres wordt geblokkeerd, met een optie om dat adres op de whitelist te zetten. Met de optie Don’t Show zet je de notificaties uit. Dit kan ook via de gebruikersinterface van Blokada met een schuifje. Er zijn een paar alternatieven voor Blokada, zoals AdGuard en AdAware, waarvan de laatste overigens wel root-toegang vereist.

DNS Tip 10: Openbare dns-server

Tip 08 NoRoot Firewall laat zien wat er op de achtergrond gebeurt. Tip 09 Met Blokada kies je een grondige aanpak voor het blokkeren van adverteerders.

aangeeft geen root nodig is, zien welk netwerkverkeer allemaal plaatsvindt op de voor- en achtergrond. Al het verkeer op de smartphone passeert die firewall, dankzij een interne vpn-verbinding. Je ziet netjes gerangschikt per app welke internetadressen worden benaderd. Zo doet de weer-app The Weather Channel bijvoorbeeld na het starten al direct zeventien verzoeken. Je kunt ook regelen welk verkeer er wel en niet doorheen mag en bijvoorbeeld bekende advertentienetwerken blokkeren. Al is gezien het grote aantal trackers dat laatste bijna onbegonnen werk.

Tip 09: Trackers blokkeren De gratis en opensource app Blokada heeft de nodige overeenkomsten met NoRoot Firewall, maar pakt het grondiger aan. De app blokkeert internetadressen van advertentienetwerken, trackers en malware op basis van een ingebouwde blacklist. Die wordt bij de eerste start opgehaald en dagelijks ververst. Door de efficiënte werking zal je toestel merkbaar sneller worden en een andere aangename bijkomstigheid is dat je flink op je dataverkeer bespaart. De app is niet op Google Play te vinden, wellicht omdat het indruist tegen het businessmodel van Google. Maar je kunt hem gemakkelijk ophalen van www.blokada.org. Zorg er vooraf wel voor dat de installatie van apps

66

09 | 2019

Voor het vertalen van namen op internet naar ipadressen wordt een dns-server gebruikt. De meeste apparaten gebruiken gewoon de standaard toegewezen dns-server van de internetprovider, maar je kunt naar voorkeur ook een andere, openbare dnsprovider instellen. Zulke openbare dns-providers handelen verzoeken vaak sneller af en bieden doorgaans een betere privacy, omdat ze bijvoorbeeld geen log van je dns-verzoeken bijhouden. Ook bieden ze extra bescherming tijdens het surfen, bijvoorbeeld door het blokkeren van onveilige websites met malware en dnssec (zie tip 11). Bekende voorbeelden van snelle en betrouwbare openbare dns-providers zijn CloudFlare, Google DNS en Quad9. Hoewel je de dns-server op individuele apparaten kunt wijzigen, is het handiger dit in één keer voor al je apparaten te regelen via de routerinstellingen. Nemen we een Fritz!Box als voorbeeld, dan open je hiervoor eerst de configuratiepagina in je browser en blader je naar Internet / Account Information / DNS Server. Vul

Tip 10 Gebruik als dns-server bijvoorbeeld die van CloudFlare.


ONLINE PRIVACY

Tip 12 Controleer of dnsverzoeken bij een vpn-verbinding ook via die tunnel gaan.

Tip 11 Met een eenvoudige check zie je of jouw dnsprovider dnssec toepast.

voor IPv4 bijvoorbeeld de adressen 1.1.1.1 en 1.0.0.1 in (CloudFlare). Als jouw provider en router IPv6 ondersteunen (en die kans is tegenwoordig vrij groot), doe je hetzelfde voor de IPv6-dns-servers. Voor CloudFlare zijn die adressen 2606:4700:4700::1111 en 2606:4700:4700::1001.

Tip 11: Dnssec-ondersteuning Het zal je maar gebeuren: je tikt het webadres van je bank in, maar komt op een namaakwebsite die er precies op lijkt, maar erop gericht is informatie van je af te troggelen. De kans op zulke manipulatie is vrij klein als je het juiste adres gebruikt, maar het bestaat wel en heet met een mooi woord dns-spoofing. Gelukkig bestaat er met dnssec (voluit Domain Name Security Extensions) een soort handtekening of echtheidskenmerk voor domeinnamen. Een dns-server kan met deze informatie controleren of je inderdaad naar de juiste website wordt gestuurd. De openbare dns-servers benutten deze veiligheidsvoorziening vrijwel allemaal, maar veel Nederlandse internetproviders blijven achter. XS4ALL ondersteunt het al wel, maar KPN en Ziggo nog niet. Met een eenvoudige check op http://conn. internet.nl/connection controleer je eenvoudig en snel of je beschermd wordt door validatie van dnssec-handtekeningen. Als dat niet het geval is, zou je kunnen overwegen om de dns-serveradressen aan te passen (zie tip 10).

De instelling van dns-servers leg je bij voorkeur in je router vast Tip 12: Dns-lekken Kies je ervoor om (anoniem) te surfen via een vpn-verbinding? Dan wil je natuurlijk ook dat al je dns-verzoeken via die beveiligde tunnel worden verstuurd en niet via de normale onbeveiligde weg, bijvoorbeeld richting de server van je internetprovider. Als dat wel gebeurt, noemen we dat een dns-lek. Je kunt je wel indenken dat dit de nodige privacyrisico’s met zich meebrengt. Als je wilt nagaan of je last hebt van zo’n dns-lek kun je dat op diverse websites eenvoudig testen, zoals op www.dnsleaktest.com, dnsleak.com en ipleak.net. Goed om te weten is dat verschillende vpn-providers een beveiliging op dns-lekken in de software ingebouwd hebben. Ook kun je, om lekken te voorkomen, handmatig de dnsserveradressen van je vpn-provider of een openbare provider instellen.

09 | 2019

67


VIDEO DOOR: TOON VAN DAELE

Knutselen met video’s Gratis bewerken, optimaliseren en converteren Als een beeld meer zegt dan duizend woorden, dan moet video boekdelen spreken, althans wanneer je videobeelden aantrekkelijk zijn. In dit artikel gaan we aan de slag met een reeks tools waarmee je video’s maakt en bewerkt, optimaliseert, opknipt, downloadt en converteert. Leuk meegenomen: ze zijn stuk voor stuk gratis.

Tip 01: Downloadtool Je hebt op YouTube een leuke videoclip gezien en die had je graag willen downloaden, bijvoorbeeld om in je eigen video op te nemen (uiteraard wel alleen voor eigen gebruik, in verband met eventuele auteursrechten). Nou zijn er diverse tools en diensten die zo’n downloadmogelijkheid aanbieden, maar vaak blijken ze niet meer te werken of zitten ze vol advertenties (of erger). Als je niet opkijkt tegen de wat Spartaanse Opdrachtprompt van Windows, dan heb je aan de tool youtube-dl.exe een prima oplossing (https://youtube-dl.org; beschikbaar voor diverse platformen). Om alles te laten werken, moet je ook nog het bestand ffmpeg.exe in dezelfde map plaatsen. Via de url www.tiny.cc/ffmpg kom je op een webpagina die vertelt waar je terechtkunt om dat bestand te downloaden en hoe je het downloadt en ‘installeert’ in Windows (stap 3 ‘Add to Path’ is niet noodzakelijk).

Wat gaan we doen?

Tip 02: Werking youtube-dl

Met behulp van gratis tools voeren we allerlei bewerkingen uit op videobeelden: hoe converteer je video optimaal, hoe knip je fragmenten weg en – lekker creatief – hoe je stel je van foto’s en videoclips een fraaie video samen en voorzie je het eindresultaat van de nodige effecten.

68

09 | 2019

Open vervolgens de Opdrachtprompt van Windows in de map waar je youtube-dl.exe hebt geplaatst. Voer onderstaande opdracht uit voor een overzicht van de beschikbare parameters: → youtube-dl --help Dat overzicht ziet er behoorlijk indrukwekkend uit. We illustreren de mogelijkheden aan de hand van een paar voorbeelden. Om te weten welke video- en audioformaten en -kwaliteiten zoal beschikbaar zijn voor de beoogde

Tip 01 Voor een complete werking van de tool Youtube-dl heb je ook FFmpeg nodig.


VIDEO

YouTube-video voer je het commando uit en gebruik je de parameter -F <video-url>, bijvoorbeeld: → youtube-dl -F https://www.youtube.com/ watch?v=5w0ag6A2Kn8

Let wel: de parameter -F is hoofdlettergevoelig. Noteer het nummer van de format-kolom met het geschikte formaat en de gewenste kwaliteit. Met deze opdracht haal je de video op: → youtube-dl -f <format-code> <video-url>

Wil je de best beschikbare video- en audiokwaliteit, gebruik dan: → youtube-dl -f bestvideo+bestaudio <video-url>

Of je zorgt zelf voor een optimale combinatie met: → youtube-dl -f <format-code-video> +<format-code-audio> <video-url>

Tip 02 De tool Youtube-dl laat zich via allerlei parameters haarfijn instellen tot je precies het gewenste videobestand kunt downloaden.

Youtube-dl en FFmeg zijn wel zo slim om zo nodig naar een andere uitvoercontainer, zoals mkv, over te schakelen wanneer de gekozen audio- en videocodecs dat vereisen. Om na te gaan welke codecs het resulterende videobestand daadwerkelijk bevat, kun je de gratis tool Mediainfo gebruiken (https://sourceforge.net/ projects/mediainfo). Deze tool integreert mooi in het contextmenu van Windows Verkenner. Na een eenmalige uitvoering, waarbij je een vinkje plaatst bij Shell-extensie […], volstaat het met de rechtermuisknop op het videobestand te klikken en MediaInfo te selecteren om de informatie op te tonen.

In dat geval kun je nog conversie overwegen. Houd er rekening mee dat je video en audio dan mogelijk iets aan kwaliteit zullen inboeten. Er zijn diverse conversietools, maar Any Video Converter is een van de meest flexibele gratis programma’s. Je downloadt het op www.tiny.cc/anyvc. Klik tijdens de installatie op Customize Install , stel de Installation Language in op Nederlands en geef desgevraagd aan dat je geen software van derde partijen wilt installeren. Start de tool vervolgens op, klik op Add Video(s) en voeg alle videobestanden toe die je wilt converteren. Selecteer de video(‘s) en klik rechtsboven op het pijltje om een geschikt uitvoerformaat te kiezen. Er zijn er tientallen, netjes opgedeeld in rubrieken als Android, Apple , Microsoft , TV, Audio enzovoort. Als je dat wilt, selecteer je een verschillend uitvoerformaat voor andere toegevoegde video’s. Het is

Video opnemen In tips 1 en 2 leggen we uit hoe je YouTubefilmpjes kunt downloaden in een optimale kwaliteit en formaat. Maar hoe doe je dat met een of andere (live) videostream? Daar kan het gratis en gebruiksvriendelijke Any Video Recorder je bij helpen (www.any-video-recorder.com; voor macOS en Windows). Start de tool op na de installatie. Geef bij Output Directory aan waar je de resultaten wilt bewaren en met welke (generieke) naam. Op het tabblad Video Setting pas je desgewenst de Frame Rate (standaard 25 fps) en de Video Bitrate aan. Druk op Record Now en verplaats en schaal het rode kader tot het net op het beoogde videobeeld past. Druk op de Recknop en vervolgens op de rode stopknop, of maak gebruik van Ctrl+F7.

Video inblikken kan (desnoods) door een opname van het schermbeeld te maken.

Tip 03: Conversie Het kan altijd gebeuren dat je mediaspeler of -apparaat een videobestand weigert af te spelen ook al is de firmware of software helemaal up-to-date.

09 | 2019

69


VIDEO

Tip 03 Any Video Converter voorziet in enkele tientallen conversieprofielen.

tevens mogelijk andere audio of een ondertitelingsbestand aan je video’s te koppelen. In het venster rechtsonder kun je onder meer nog de start- en stoptijd instellen, de videogrootte selecteren en de kwaliteit vastleggen. Via Video Options en Audio Options onderaan rechts wijzig je desgewenst nog zaken als de videobitrate en de codec. Met de knop Convert Now! zet je de gevraagde conversie(s) in gang.

Vanaf de Opdrachtprompt download je YouTube-filmpjes die je ook meteen converteert Tip 04: Snelle effecten Zo’n videoconversie met Any Video Converter is dus behoorlijk rechttoe rechtaan. Dat neemt niet weg dat je aan het geconverteerde resultaat nog allerlei effecten kunt toevoegen. Daartoe klik je in Any Video Converter op het knopje Effects, rechtsboven een toegevoegde video. Er verschijnt een nieuw dialoogvenster met drie verschillende effecttypes: Video Cropping , Video Effect en Video WaterMark . Met het eerste type kun je het beeldgebied aanpassen, door het invullen van de marges of simpelweg door de rode kaderlijnen met de muis te verslepen. Het is tevens mogelijk het beeld te roteren of om

70

09 | 2019

te draaien. Video WaterMark mag duidelijk zijn: je voegt hier tekst (iets als © <naam> bijvoorbeeld) of een logo toe. Geef tevens het percentage van de transparantie op. Met de optie Video Effect gebruik je een drietal schuifknoppen om respectievelijk de helderheid, het contrast en de kleurverzadiging bij te stellen. In het uitklapmenu bij Other Effects tref je zeventien speciale effecten aan, zoals Sharpen, Invert en Distort . In veel gevallen dien je wel eerst even op de Play-knop te drukken om het effect in het voorbeeldvenster in werking te zien. Verlaat het venster met OK (of met Cancel).

Tip 05: Knippen en plakken Je hebt een leuke video gedownload of zelf gemaakt, maar sommige fragmenten zou je uiteindelijk liever willen verwijderen. Dat wordt knippen … en dat doet de portable tool LossLessCut als geen ander én

Tip 04 Met de crop-functie snijd je de video bij tijdens het converteren.


VIDEO

zonder kwaliteitsverlies (www.tiny.cc/losslc). Pak het gedownloade zip-bestand uit en dubbelklik op LosslessCut.exe. Om een fragment weg te knippen, positioneer je de afspeelknop mooi aan het begin van het gewraakte fragment of je tikt zelf de begintijd in. Klik op het linkse pijltje (Set cut start to current position). Doe hetzelfde voor het einde van dat fragment (Set cut end to current position). Het fragment wordt nu gemarkeerd in de tijdsbalk. Om nog een ander fragment aan te duiden, klik je

Conversie voor gevorderden Any Video Converter is een gebruiksvriendelijke tool, maar vind je die nog niet flexibel genoeg en schrikt de Opdrachtprompt je niet af, dan is FFmpeg de aangewezen tool (zie ook tip 01). Het arsenaal aan parameters met de opdracht ffmpeg -h full is imposant. We beperken ons hier tot een paar inspirerende voorbeelden. In zijn eenvoudigste vorm ziet zo’n commando er als volgt uit: → ffmpeg -i <invoerbestand> <uitvoerbestand>

Bijvoorbeeld: → ffmpeg -i vakantie.mp4 vakantie. webm

Maar het kan ook heel wat specifieker, zoals in: → ffmpeg -i <invoerbestand> -c:v vp9 -c:a libvorbis <uitvoerbestand>

Het duurt even voor je de juiste parameters in de vingers hebt.

Dit resulteert in een VP9-videostream en een Vorbis-audiostream (het resulterende containerbestand moet dan wel deze codecs overweg kunnen, zoals mkv). Of je wijzigt alleen het containerformaat en je behoudt de codecs met: → ffmpeg -i invoer.webm -c:av copy

eerst op de knop met de aanduiding c+ (Add cut segment). Ook voor dit fragment stel je het beginen eindpunt in. Herhaal dit voor eventuele andere fragmenten. Wil je de fragmenten wissen, selecteer dan het gemarkeerde deel van zo’n fragment en klik op dx (Delete selected segment x ). Is het je bedoeling de aangeduide fragmenten tot één nieuw videobestand aan elkaar te rijgen, klik dan op het schaaricoon, maar zorg wel dat de knop am te zien is – zo nodig klik je hier eerst op de knop nm. Immers, zie je de knop nm staan, dan worden de geselecteerde fragmenten niet automatisch tot één bestand aan elkaar gekoppeld. Met de knop cd leg je de uitvoermap vast. Ook handig: klik op het camera-icoon om het getoonde videoframe in een jpeg- of een png-bestand op te slaan.

Tip 05 Meerdere fragmenten uitknippen of gebruiken voor een nieuw videobestand.

FFmpeg is ook de motor van enkele krachtige videotools Tip 06: Videoshow

uitvoer.mkv

Sommige opdrachten zijn behoorlijk arbeidsintensief. Geduld is ook hier een schone zaak.

Tijd nu om creatief helemaal los te gaan. Je hebt bijvoorbeeld een hele reeks foto’s en een paar videoclips klaarliggen. Wellicht wil je hier één wervelende videoshow van maken, inclusief fraaie overgangseffecten en misschien wat achtergrondmuziek. Voor een gratis en gebruiksvriendelijke oplossing is er bijvoorbeeld ffDiaporama, dat net als LossLessCut onderliggend ook weer dankbaar gebruikmaakt van de ffmpeg-bibliotheek (zie kader ‘Conversie voor gevorderden’). Download de tool via www.tiny.cc/diaporama (beschikbaar voor Windows en Linux, evenals in een

09 | 2019

71


VIDEO

hiermee in een of andere vorm, zoals een hart, ster, puzzelstuk enzovoort. Met de optie Muziek bewerken koppel je achtergrondmuziek aan je dia’s en het volumeniveau is makkelijk aanpasbaar. Zodra je project is afgewerkt, open je het tabblad Video-export . Selecteer een geschikte optie, zoals Smartphone , Voor het internet of Zonder verlies. De juiste invulling van deze opties kun je overigens altijd nog aanpassen vanuit het tabblad Project , waar je Instellingen / Opties voor video-export selecteert. Of je kiest Geavanceerd en bepaalt alle instellingen zelf. Zodra je bevestigt met OK begint ffDiaporama je videoshow te exporteren.

Tip 06 Versleep de beelden in de volgorde die je zelf wenst.

beeld en achtergrond.

portable versie). Tijdens de installatie krijg je nog de gelegenheid om extra texturen en clip-art mee te downloaden. Start de tool en klik op Nieuw project . Kies een geschikte beeldverhouding en voorzie een titel. Bevestig met Create project , open het tabblad Project en kies Bestanden toevoegen of versleep de mediabestanden gewoon naar het programmavenster. Die komen in volgorde terecht in de tijdlijn bovenaan, maar je kunt ze altijd nog naar een andere positie verslepen. Je merkt dat ffDiaporama standaard in een transitieeffect voorziet. Zowel het effect als de duur pas je aan bij Bestand / Instellingen / Opties voor project / Standaardbeeldovergang. Om een beeldovergang te wijzigen, klik je in het betreffende beeld met rechts op de tijdlijn en kies je Beeldovergang bewerken. Selecteer een passend type uit het ruime aanbod, stel de tijdsduur en afspeelsnelheid in, en bevestig met OK .

Tip 07: Effecten ffDiaporama In hetzelfde snelmenu van ffDiaporama vind je nog een aantal interessante opties terug, waaronder Achtergrond bewerken. Kies hier Nieuwe achtergrond selecteren en bepaal je keuze: Vaste kleur, Kleurverloop (met twee of drie kleuren) of een afbeelding. Via Afbeelding uit de bibliotheek krijg je toegang tot de geïnstalleerde texturen. Zo’n achtergrond kan bijvoorbeeld nuttig zijn als het plaatje of de video niet de volledige beeldgrootte in beslag neemt. Via Dia bewerken komen diverse opties beschikbaar om de beeldweergave aan te passen. Zo is het mogelijk de beeldgrootte te wijzigen of het beeld te roteren of om te keren. Leuk is ook de optie Vorm bij Block shape. Met één muisklik giet je het beeld

72

Tip 07 Er zijn leuke effecten voor

09 | 2019

Videopad bevat talrijke videoovergangen en effecten Tip 08: Videobewerking Met ffDiaporama zijn we al aardig richting videobewerking opgeschoven en met VideoPad Video Editor gaan we nog meer die richting op (www. nchsoftware.com/videopad). Om de gratis versie te downloaden moet je vooraL niet op de rode knop Download klikken, maar even een goed lezen tot je in kleine letters ziet staan: Get it free […] download the free version here. Toegegeven, dit programma is geen Adobe Premiere Pro CC, Pinnacle Studio of zelfs DaVince Resolve of Lightworks, maar het is wel gratis en het heeft niet zo’n steile leercurve. Met een


VIDEO

Tip 08 VideoPad biedt best wel wat mogelijkheden en heeft een fraaie interface.

paar muisklikken heb je de (Nederlandstalige versie) van het programma geĂŻnstalleerd en kun je met Nieuw project aan de slag. Zoals gebruikelijk bij veel video-editors vind je linksboven een venster waar je mediabestanden terechtkomen, op de tabbladen Videobestanden, Geluidsbestanden en Afbeeldingen. Dat kan met de knop Bestanden toevoegen of simpel door je bestanden ernaartoe te slepen. Vervolgens sleep je de gewenste bestanden naar de tijdlijn onderaan. Naderhand kun je die nog altijd verplaatsen met de muis. Met het scrollwieltje zoom je snel in en uit op de tijdlijn.

Tip 09: Effecten VideoPad Je zult merken dat elke nieuwe clip of afbeelding in de tijdlijn van VideoPad linksonder een knopje FX bevat. Dat geldt trouwens ook voor audiobestanden. Wanneer je deze knop indrukt, verschijnt een dialoogvenster van waaruit je meerdere effecten kunt toevoegen. Je hoeft slechts op de groene plusknop te drukken en een van de tientallen effecten te selecteren. Afhankelijk van het gekozen effect verschijnen dan extra opties waarmee je een en ander kunt finetunen. Vaak hoef je hiervoor alleen maar met wat

schuifknoppen te spelen. Net boven het FX-knopje tref je ook een X-knopje aan. Dat is bedoeld voor de video- of foto-overgang en ook hier is het aanbod behoorlijk royaal. Het is ook goed mogelijk tekst en titels toe te voegen: de bijbehorende knoppen vind je bovenaan in de knoppenbalk. Een voorbeeld: klik op Tekst toevoegen / Scrollen van onder naar boven. Tik je tekst in het venster in en kies een geschikt lettertype en de gewenste kleur en effecten. Sluit het venster: de tekst verschijnt op een apart videospoor, net boven het hoofdspoor. Ben je klaar, druk dan op de knop Video exporteren en selecteer een geschikt formaat of videodienst. Druk op Ik zal later kopen en stel alle instellingen naar wens in. Bevestig met Maken en wacht geduldig af.

09 | 2019

Tip 09 Tekst plaatst zich mooi op een afzonderlijk overlay-spoor wat leuke effecten mogelijk maakt.

73


TEKSTVERWERKING DOOR: DIRK SCHOOFS

Tekstbeperking in Word Beveiliging tegen overijverige collegaâ&#x20AC;&#x2122;s Stel, je werkt met meerdere mensen samen aan hetzelfde document en bepaalde delen zijn al helemaal klaar. Uiteraard wil je dan vermijden dat een overijverige collega per abuis toch nog aan de definitieve tekstdelen gaat sleutelen. Microsoft Word heeft gelukkig een functie om een document zodanig te beveiligen dat alleen de aangeduide passages beschikbaar zijn voor andermans

Tip 01: Bewerking beperken Je wilt een Word-document in de groep gooien waarvan je wilt dat bepaalde fragmenten alleenlezen blijven, want een vergissing is snel gemaakt. We gebruiken hier in Word 2016, maar dit werkt op dezelfde manier in Word 2013. Open het Worddocument dat je wilt beveiligen en ga naar het tabblad Controleren. In dit tabblad kies je rechts in de groep Beveiligen de functie Bewerking beperken. Hierdoor verschijnt aan rechterkant van het document een balk voor deze functie. Vink hier het selectievakje aan: Alleen bewerkingen van dit type toestaan in het document . Zorg ervoor dat de optie Geen wijzigingen (alleen lezen) is geselecteerd in het menu. Hier staat ook een optie Uitzonderingen, maar daar komen we in tip 3 op terug.

Tip 01 De functie Bewerking beperken zit in het tabblad Controleren.

aanpassingen.

Wat gaan we doen?

Alles wat je niet selecteert in de functie Bewerking beperken, wordt omgezet naar alleen-lezen Tip 02: Bewerking toelaten

We beschermen bepaalde passages in een Microsoft Word-document die niemand meer mag aanpassen en we markeren de secties waaraan anderen wel wijzigingen mogen aanbrengen.

74

09 | 2019

Vervolgens selecteer je de onderdelen die anderen straks mogen bewerken. Doe dit nauwkeurig, want alles wat je niet selecteert, zal eindigen als alleenlezen. Wanneer je twee of meer delen wilt selecteren die bewerkt mogen worden, doe je dat door de Ctrltoets ingedrukt te houden terwijl je klikt en sleept. Op die manier breid je de selectie uit.


TEKSTVERWERKING

fieke mensen aangeduid die het document mogen bewerken, selecteer dan in plaats van Wachtwoord de optie Gebruikersverificatie. Het document is nu versleuteld en je kunt het zonder problemen naar de rest van de groep sturen.

Tip 02 Met de

Tip 04 Bescherm

Tip 03: Uitzonderingen

de passages die niemand mag

Ctrl-toets ingedrukt selecteer je alle secties die anderen mogen bewerken.

Tip 03 Het makkelijkste is dat je iedereen toestemming geeft het document te bewerken. Alleen in bedrijfsomgevingen kun je afzonderlijke gebruikers toevoegen.

Zodra je de tekst hebt geselecteerd, ga je terug naar het venster Bewerking beperken. Daar vink je het selectievakje Iedereen aan in het deel Uitzonderingen. Hierdoor kan iedereen die het document ontvangt de inhoud bewerken die je daarnet hebt geselecteerd. Wanneer meerdere mensen het document krijgen, maar slechts bepaalde personen de inhoud mogen kunnen bewerken, klik je in het venster op de blauwe tekst Meer gebruikers. Een nieuw venster opent waar je de gebruikersnamen ingeeft, gescheiden door een puntkomma. Deze wijze is vooral bedoeld voor een bedrijfsnetwerk waarbij toegang vereist is tot een netwerkgebruikersdirectory, want je moet bijvoorbeeld het e-mailadres of de naam noteren als domein/ naam. Welke keuze je ook maakt, klik daarna op de knop Ja, afdwingen van beveiliging starten.

aanpassen door middel van een wachtwoord.

Tip 05: De anderen Maar wat ziet de ander dan als je een tekst deels vrijgesteld hebt van bewerking? Word zal de tekst markeren die bewerkt mag worden. Aan de rechterkant, in de balk Bewerking beperken, leest de ontvanger dat dit document beveiligd is tegen onbedoelde bewerkingen. Bovendien verschijnen daar twee nieuwe brede knoppen. Met de bovenste knop zoekt Word telkens het volgende tekstdeel dat bewerkt mag worden. De tweede knop wijst alle bewerkbare secties aan. Het is in ieder geval verstandig de onderste optie: De delen markeren die ik kan bewerken aan te laten staan.

Beveiliging opheffen

Tip 04: Afdwingen starten Met het klikken op de knop Ja, afdwingen van beveiliging starten ben je er nog niet. Een nieuw venster opent dat ervoor waarschuwt dat het document nog niet is versleuteld. Kwaadwillige gebruikers kunnen dus het bestand bewerken en zelfs het wachtwoord verwijderen. Voer dus een wachtwoord in en klik OK . Wie het wachtwoord kent, kan de beveiliging eenvoudig verwijderen en gewoon aan het document werken. Heb je speci-

Wanneer je de beveiliging van zoâ&#x20AC;&#x2122;n document wilt opheffen, moet je het wachtwoord kennen. Het kan zelfs zo zijn dat je in de lijst moet voorkomen als geverifieerde eigenaar van het document. Ga naar het tabblad Controleren in de groep Beveiligen en klik op Bewerking beperken. Klik in het taakvenster op Beveiliging stoppen en voer het juiste wachtwoord in als je daarom wordt gevraagd.

09 | 2019

Alleen als je het wachtwoord kent, kun je de beveiliging opheffen.

75


Profile for Reshift

Tips&Trucs 09-2019 Preview  

Tips&Trucs 09-2019 Preview