15 Slechts
€
26 juni - 10 juli 2018
v oor u ge test
3,50
VOLWASSEN OS
DOE HET VIRTUEEL
Opnieuw uw huis inrichten
Nieuwe Ubuntu mag er zijn
WIE TRACKT U?
En wat weten ze van u?
Altijd verbinding Altijd topsnelheid
) … r e rd u u d ts ie l e w r a a (m
Netwerk 2.0 PRIMA TV’S VOOR WEINIG GELD
Voordelig kijken + TOP-APPS VOOR THUISBLIJVERS
DE 10 BESTE VAKANTIE-APPS Problemen in Windows 10 Verhelp ze met ingebouwde tools 7 | 23 | 2017
W orkshops:
Impro-Visor: automatisch muzikaal Mooie site voor nop Vind de kortste route
Laat je data niet stelen. #voorkomphishing
In 2017 is het aantal pogingen om via internet privĂŠ-en betaalgegevens te stelen, met 59% gestegen. Zorg ervoor dat je goed beschermd bent. Bekijk het preventieadvies en profiteer van korting op beveiligingssoftware naar keuze. kaspersky.nl/voorkom-phishing TOT 30% KORTING
Š 2018 Kaspersky Lab. Alle rechten voorbehouden. Geregistreerde handelsmerken en servicemerken zijn het eigendom van de respectieve eigenaars.
Inhoud
Inhoud 10 14 Netwerken 2.0 Concurrentie voor Windows en macOS Linux wordt steeds volwassener en gebruiksvriendelijker. Dat wordt op overtuigende wijze geïllustreerd door Ubuntu 18.04.
Deze editie
10 Professioneel thuisnetwerk Een superieur netwerk thuis: wat komt daarbij kijken? 14 Ubuntu 18.04 LTS Windows en macOS kunnen er een puntje aan zuigen! 18 (H)appy holidays In het zonnetje gezet: de beste apps voor vakantievierders 24 Gevolgd via social media Ligt al uw privacy op straat? 28 Are you tolking to me? De handigste gratis vertaaltools voor u verzameld
Het comfort van een professioneel thuisnetwerk is groot, en dat hoeft niet per se in de papieren te lopen.
Workshops 22 Gratis uw eigen website
34
Met Wix een gelikte website
36 Windows hersteltools Troubleshooten? Gebruik de hersteltools in Windows 39 Wandelen zonder omweg
40 Koopgids budget-tv's Kijken, kijken ... slim kopen! 44 Woonkamer verbouwen? Maak zelf een virtueel ontwerp 62 Houd uw Instagram veilig Voorkom dat u ongewenst Russische pornosterren volgt
De kortste route plannen
54 Laat uw pc swingen! Daar zit muziek in!
15
26 juni - 10
juli 2018
3,50
Slechts
€
57 Word abonnee Kies het abonnement dat 't beste bij u past!
40 Budget-televisies Voor rond de 500 euro haalt u al een meer dan behoorlijke tv in huis, met (bijna) alles erop en eraan.
Modem D
e meeste van mijn computerkennis heb ik al doende geleerd. Toen ik halverwege de jaren negentig mijn eerste pc kocht, wist ik slechts vaag wat alle onderdelen deden. Kort na de aanschaf kreeg ik een doos met 26 (!) diskettes die samen Windows 95 vormden. Installeren daarvan was geen probleem, maar toen de boel online moest, liep ik vast. Weliswaar had de pc een modem aan boord en was er ook een telefoonaansluiting die kon worden gebruikt, maar wat ik ook probeerde, ik kwam computeridee.nl
Xxxxx xxxxxxxx xxxxxx
18
voor u getest
N OS
Nieuwe Ubuntu mag er zijn
DOE HET
VIRTUEEL
Opnieuw uw huis inrichten
(maar wel iets duurder …)
Netwerk PRIMA TV’S
Voordelig kijken VOOR WEINIG
Impro-Vis automati or: muzikaalsch Mooie site voor nop
PS
| 23 | 2017
Dick van de Schraaf, Hoofdredacteur dvdschraaf@reshift.nl
Vind de kortste route
Rubrieken 4 Mailbus Lezers geven hun mening 6 Nieuws Trends en nieuwe producten 27 Computeralfabet Computerbegrippen en tips 31 Gespot in Area 120 Experimenteren met Google 32 Voor Nop De leukste gratis software 47 Tips & Trucs Handige slimmigheden 52 Vers Getest Nieuw spul, voor u bekeken 56 FAQman Problemen opgelost 64 Apps & Downs Opvallende nieuwe apps 65 Uitsmijter Op afstand iemand trakteren 66 Abonneeservice/Colofon Plus: volgend nummer
| 15 | 2018
2.0 Workshops:
GELD
Problemen in Verh 7 elp ze metWindows 10 ingebouwde tools
kunt inrichten, dat verbinding nagenoeg gegarandeerd is. En heerlijk snel. Uiteraard is er nog veel meer boeiends te vinden in deze editie. Kijk zelf maar. Veel lees- en doeplezier.
U?
En wat weten ze van u?
inding Altijd topsn elheid
DE 10 BE VAKANTSTE IE-AP
De tien beste apps voor vakantiegangers én thuisblijvers in het zonnetje gezet.
WIE TRACKT
Altijd verb
+ TOP-APPS VOOR THUISBLIJVERS
De beste vakantie-apps
niet online. Gelukkig was een heel technische vriend bereid me te helpen en nadat hij een kwartiertje aan het klussen was, was daar ineens ‘het internet’ in beeld. Wow. Dat ik tot dat moment niet online was geweest, was destijds absoluut niet erg. Internet was bepaald niet onmisbaar. Dat kunnen we ons vandaag de dag amper nog voorstellen. Je kúnt nog wel leven zonder online te zijn, maar makkelijk is het niet. Vandaar het stuk in deze editie over netwerk plus. Het geeft tips hoe u thuis uw netwerk zo
VOLWASSE
3
le o tr n o c n e t h ic z r e e M
Uw eigen pro thuisnet TP-Link Auranet EAP Het Enterprise Access Point-systeem van TP-Link bestaat anders dan de naam doet vermoeden uit een aantal – zeker ook voor de serieuzere consument – interessante én betaalbare producten. Wel zijn het alleen accesspoints in dit systeem, dus geen switches en geen routers – die blijven apart noodzakelijk. Wel kunnen meerdere EAP-accesspoints samen tot één slim systeem worden gecombineerd en beheerd. Alle EAP-accesspoints ondersteunen PoE, maar indien de router of switch waarop de EAPaccesspoints worden aangesloten dat niet ondersteunt, levert TP-Link keurig ook met elk EAP-accesspoint een losse voeding mee. Voor configuratie en beheer van de accesspoints stelt TP-Link de EAP-controllersoftware beschikbaar. Deze is gratis beschikbaar voor Linux en Windows, en kan op een gewone pc worden geïnstalleerd. Er zijn geen verdere licenties nodig. De software installeert een webservice en een bijbehorende portal. De software werkt vlot en gebruiksvriendelijk: de eerste keer maakt u een beheerdersaccount aan met een
De EAP330 is één van de twee snelle accesspoints van D-Link.
eigen wachtwoord, daarna worden de EAP-accesspoints opgespoord en aan de portal toegevoegd. Vervolgens stelt u in de EAP-controllersoftware alle opties in, zoals de netwerkconfiguratie en de beveiliging van de EAP-accesspoints, welke wifinetwerken er komen en bijvoorbeeld ook een gebruikersportaal. Hierop kunnen onbekende gebruikers zich aanmelden om het wifi-netwerk te mogen gebruiken. U kunt er algemene informatie op zetten, maar ook uitleg geven over de beperkingen van gastgebruik, zoals minder bandbreedte of bepaalde regels. Gebruikers van het gastnetwerk hebben natuurlijk geen toegang tot het verdere thuisnetwerk – ze kunnen alleen naar het internet. In een netwerk met een EAP245 (75 euro) en een EAP330 (150 euro) haalden we een doorvoersnelheid van 498 Mbit/s en 534 Mbit/s. Gezien de kwaliteit van de hardware, het gemak en de snelheid is het jammer dat TP-Link het systeem niet compleet maakt met routers en switches. Wel komt er binnenkort een app voor het beheer van het systeem.
De TP-Link EAP-controllersoftware geeft naast gebruiksgemak bij het configureren veel inzicht in het gebruik van het netwerk.
10
| 15 | 2018
We beschouwen de aanwezigheid van een fatsoenlijke internetverbinding thuis doorgaans als vanzelfsprekend. Bovendien kijken we er zolang het allemaal werkt niet meer naar om; waarom zouden we? Nou, omdat het gemiddelde huishouden steeds veeleisender wordt en de wat oudere apparatuur daar eigenlijk niet op berekend is. Tekst Edmond Varwijk
I Menig thuisnetwerk bestaat uit een zelden geüpdatete oude router …
n de meeste huizen zijn inmiddels meer apparaten online dan er mensen aanwezig zijn. En zelfs wanneer we slapen, communiceren al die apparaten volop door; onderling, maar ook met de vele diensten op het internet. Het thuisnetwerk is daardoor een belangrijke nutsvoorziening waar we hoge eisen aan stellen. Het moet altijd werken, het moet snel zijn, flexibel én ook veilig. Toch besteden we meestal pas aandacht aan het netwerk wanneer iets niet meer werkt. Een groeiende groep gebruikers gaat een stap verder en beleeft er plezier aan om ook thuis een netwerk van professionele kwaliteit aan te bieden. Het typische thuisnetwerk met zijn
Netwerken 2.0
fessionele werk router die ook switch en wifi-accesspoint is, heeft zijn langste tijd gehad. Het aantal apparaten, maar vooral de hoeveelheid bandbreedte die we verbruiken, neemt in hoog tempo toe. Het groeit ook sneller dan het vaak verouderde thuisnetwerk ons kan leveren, en daar helpt ook een wifirepeater of powerline-verbinding niet. Logisch dus dat er veel aandacht is voor de nieuwe wifi-mesh-systemen, de misschien wel belangrijkste ontwikkeling op wifi-gebied van de laatste jaren. Zoals we in Computer Idee 10 en 12 zagen, richten de mesh- of multiroom-wifi-systemen zich vooral op het vergroten van het bereik van het draadloze netwerk en bieden ze verder niet heel veel extra functionaliteit. Bovendien leveren ze door het gebruik van (opnieuw) wifi voor de verbinding tussen de router en de extra wifi-accesspoints van het mesh-systeem nooit de maximale snelheid. Hoewel een deel van de gebruikers hier zeker mee geholpen is, geldt dat niet voor iedereen. Die groep weet dat de problemen en wensen die zij thuis hebben in zakelijke omgevingen al jaren zijn opgelost, en willen nu diezelfde kwaliteit en functionaliteit ook thuis bieden. computeridee.nl
… aangevuld met moderne oplossingen om plekken waar géén wifi is van internet te voorzien.
Netgear Insight Netgear lijkt de opkomst van de eenvoudig te beheren zakelijke netwerken aanvankelijk enigszins te hebben gemist. Maar zoals het aan zijn stand als wereldspeler in netwerken verplicht is, wordt er bikkelhard gewerkt om deze fout te herstellen. Het eerste bewijs is de komst van de Insight-switches en -accesspoint plus een bijbehorende app voor configuratie en beheer. Er is dus geen pc nodig om software te installeren. Sterker nog, dergelijke software ís er helemaal niet, zelfs al zou u dat willen. Een smartphone of liever tablet en de Insight-app zijn voldoende. De app, beschikbaar voor iOS en Android, maakt – waar u ook bent op de wereld – verbinding met de Netgear Insight-omgeving, die op zijn beurt weer draait in de Amazon-cloud. Elk Insight-apparaat dat u online brengt, maakt eveneens verbinding met die cloud en even later hebt u via de smartphone of tablet het volledige beheer over het nieuwe apparaat
Met de Insightapp of via de Insight-portal laten zich behalve switches en accesspoints ook sommige modellen ReadyNASapparaten beheren.
Bij de zakelijke netwerkcomponenten geen gecombineerde apparaten, maar allemaal losse en volledig te configureren onderdelen.
én het eigen netwerk. Behalve via de app is het ook mogelijk met een browser direct op de Insight-portal in te loggen. Onze configuratie bestaat uit een 8-poorts GC510P-switch (195 euro) die PoE ondersteunt en zelfs is voorzien van twee SFP-poorten. Hiermee kunt u tot twee apparaten met glasvezel verbinden in plaats van met een standaard utp-netwerkkabel. Glasvezel is veel sneller dan utp en interessant om bijvoorbeeld meerdere switches met elkaar te verbinden. De prestaties van de twee WAC505-accesspoints (100 euro) zijn met 394 Mbit/s zonder meer goed. Op dit moment ontbreekt een router nog in het Insight-aanbod, maar Netgear heeft laten weten druk bezig te zijn met de ontwikkeling ervan. Hebt u een Netgear ReadyNAS, dan is de kans groot dat ook die zich via de Netgear Insight-app laat beheren. Al zijn nog niet alle voor een nas relevante functies aanwezig in de app, het is toch een leuke extra mogelijkheid. Een nadeel van de Insight-serie is dat het de clouddienst die nodig is voor het beheer als commerciële service aanbiedt. Tot twee apparaten is het gratis, daarna betaalt u afhankelijk van de abonnementsvorm die u kiest 5, 10 of 15 dollar per apparaat per jaar. Insight Basic, het goedkoopste abonnement, biedt volledige functionaliteit, maar geen toegang tot de portal, dus alleen beheer via de app.
| 15 | 2018
11
s r e jv li b is u th n é s r e V oor reizig
3
De beste vakantie-apps In theorie is de vakantie natuurlijk niet bedoeld om door te brengen op de smartphone, maar in werkelijkheid gebruiken we tijdens vakanties ons mobieltje vaker dan ooit. Niet geheel onterecht, want er zijn fantastische apps die het leven van een vakantieganger én thuisblijver een stuk prettiger kunnen maken. Wij zetten een aantal aanraders voor u in het zonnetje.
2
Tekst Martin Gijzemijter
10 apps voor vakantiegangers Op vakantie gaan betekent vaak in een land of gebied terechtkomen waar u de omgeving, taal en dergelijke niet zo goed kent als thuis. De smartphone kan dan goed van pas komen. Of het nu gaat om taal, valuta, vervoer enzovoort, overal is wel een app voor te vinden … en dat geldt óók voor thuisblijvers.
1
Valuta+
Deze app behoeft weinig uitleg. We zijn zo gewend aan de euro dat het soms lastig omrekenen is in een land met een andere munt. Valuta+ helpt u daarbij. De app kent weinig opsmuk, maar heeft dat ook totaal niet nodig. U voert simpelweg in welk bedrag u ziet in de valuta van het land waarin u zich bevindt, en de app rekent het direct om naar de valuta die u hebt gedefinieerd. Gratis - iOS & Android
2
Polarsteps
Het is heerlijk om na afloop van een reis een overzicht te hebben van wat u allemaal hebt gedaan, maar het is een heel gedoe
18
| 15 | 2018
om dat ook echt tijdens de reis bij te houden. U bent op vakantie, niet aan het werk. En dat weten de makers van Polarsteps ook. Deze app houdt precies bij waar u tijdens uw reis naartoe gaat, zonder dat u daar constant internet voor nodig hebt. Zodra u verbinding maakt, werkt de app alles bij en kunnen thuisblijvers, die u eventueel hebt uitgenodigd, genieten van uw reis. En ideaal: u kunt er achteraf eenvoudig een boek van laten drukken. Gratis - iOS & Android
1
3
Uber
Geen zin om zelf te gaan rijden op vakantie? Misschien is dat sowieso wel een heel goed idee, want van hot naar her met Uber is waarschijnlijk een stuk goedkoper dan een auto huren, en van de chauffeur krijgt u doorgaans leuke informatie over wat er allemaal te doen is. Wel even eerst thuis zorgen dat de betaling ingesteld is, anders staat u op reis zo te knoeien met uw smartphone. Gratis - iOS & Android
4
WiFi Map
Alle apps die we in dit artikel noemen, zijn handig op vakantie, maar ze vereisen wel bijna allemaal dat u een internetverbinding hebt. Nu is dat lang niet meer zo problematisch als vroeger, zéker niet binnen de EU, maar als u echt helemaal gratis wilt internetten op vakantie, dan is het handig om te weten welke wifi-punten er in de buurt zijn. Met deze app kunt u dat ter plekke (of van tevoren) bekijken. Als er een wachtwoord nodig is, dan staat dit vaak ook vermeld bij het betreffende punt (uiteraard alleen van openbare netwerken). U heb geen internet-
Zomerse apps
4 7
5
6
8
6
Yelp
Deze app bestaat al ontzettend lang, en heeft z’n waarde ook al meermaals bewezen. Stel, u bent net aangekomen op uw vakantiebestemming en besluit om ergens iets te gaan eten? Waar gaat u naartoe? Welk restaurant is lekker en, niet onbelangrijk, ook hygiënisch? U wilt uw vakantie immers niet beginnen met vies eten en een buikgriep. Yelp kan u daarbij helpen. U schakelt simpelweg uw locatievoorzieningen in, opent de app en geeft aan waar u precies naar op zoek bent (bijvoorbeeld winkels, restaurants enzovoort). Vervolgens laat Yelp precies zien welke zoekresultaten er bij u in de buurt zijn, inclusief recensies van Yelp-gebruikers en de prijsklasse waarbinnen het gevonden bedrijf valt. Zo staat u dus nooit voor verrassingen, zowel culinair als financieel. Gratis - iOS & Android
7
Geen Vliegtuigstand maar reisstand!
9
Spreek en Vertaal
Valuta is natuurlijk niet het enige dat soms anders is in het buitenland; u kunt ook met een taal te maken krijgen die u niet spreekt. Dat hoeft echter geen belemmering meer te zijn. Met Spreek en Vertaal (Speak & Translate) kiest u een bron- en een doeltaal en spreekt u simpelweg in het Nederlands in wat u wilt zeggen, waarna de app het omzet in audio in de taal naar keuze. Feilloos is dat natuurlijk nooit, maar u zult zich wel verstaanbaar kunnen maken en daar gaat het om. Gratis (14 dagen proberen, daarna € 6,99 per maand) - iOS & Android
verbinding nodig om deze app te gebruiken. Gratis - iOS & Android
5
Spotted by Locals
Hoewel we Yelp geweldig vinden, wordt er weinig onderscheid gemaakt tussen het soort bedrijf dat er gevonden wordt. Wanneer duizend toeristen graag bij een bepaald restaurant eten omdat dat betrouwbaar en dichtbij is, dan zal dat restaurant eruit springen (hetzelfde geldt voor winkels, cafés enzovoort). U eet dan ongetwijfeld in een fijn restaurant, maar dat is niet per definitie het allerbeste dat de regio te bieden heeft. computeridee.nl
Om die reden is Spotted by Locals zo fantastisch. Deze app laat u eveneens zien wat er allemaal te doen is in de omgeving, maar hier maakt de plaatselijke bevolking de dienst uit. Want wie weet beter waar u het lekkerst kunt eten, het fijnst kunt winkelen, wat het beste museum is en waar de mooiste plekken in de natuur zijn, dan iemand die woont in het gebied waar u op vakantie bent? Met Spotted by Locals ziet u de stad vanuit de ogen van de plaatselijke bevolking en dat kan voor een compleet andere vakantie zorgen. Gratis (maar vervolgens € 4,49 per stad) - iOS & Android
8
10
24/7 BZ Reis
Is het land waarheen u reist wel veilig? Wat zijn de risicogebieden, en waar kunt u het consulaat en de Nederlandse ambassade vinden? Allemaal zaken waar u zich eigenlijk niet mee wilt bezighouden op vakantie, maar ze zijn wél belangrijk. De app van 24/7 BZ Reis blinkt niet uit in schoonheid of gebruiksvriendelijkheid, maar we raden absoluut aan om hem te installeren als u op reis gaat, zodat u precies de juiste informatie op zak hebt wanneer dat onverhoopt nodig is. Gratis - iOS & Android | 15 | 2018
19
k o o b e c a F n e le g o o G Ge volgd door
Ligt al uw privacy Wie niet oppast wordt door grootmachten als Facebook en Google getrackt vanaf het opstaan tot het naar bed gaan, en met een beetje pech ook nog tijdens de slaap. Maar wat weten deze grootmachten precies over u en welke methodes gebruiken ze om u te volgen? Tekst Gertjan Groen
G
oogle en Facebook zijn de opperspionnen van deze wereld: ze verzamelen via apps en websites alle denkbare details over hun gebruikers. Uiteraard met uw toestemming, maar lang niet iedereen leest die kleine lettertjes. En er wordt achter de schermen waarschijnlijk (veel) meer gelogd dan u denkt. Ze doen dat voor eigen gewin, zoals het beter kunnen positioneren van advertenties, maar ook om uw gebruikerservaring te verbeteren. De informatie wordt bijvoorbeeld aangepast aan uw voorkeuren, interesses of locatie en zijn daarmee dus relevanter. Een (echte) spion zou geen betere dekmantel kunnen bedenken. Maar hoe gedetailleerd zijn die gebruikersprofielen en hoe komen ze aan al die gegevens?
Inzicht in verzamelde data Google en Facebook weten erg veel van hun gebruikers, maar doen er (gelukkig) niet geheimzinnig over. U kunt het zelf inzien of zelfs downloaden. Bij Google op https://myactivity. google.com waar alle aan Googlediensten gerelateerde activiteiten worden weergegeven. Voor Facebook vindt u zo’n overzicht op https://www. facebook.com/your_information. U kunt de gegevens zelfs downloaden als één groot archief (zie kader). Dat het om ontzettend veel informatie gaat, blijkt wel uit de omvang van die bestanden: het Facebook-profiel is voor de meeste gebruikers al gauw een paar honderd megabyte,
24
| 15 | 2018
Bij Google en Facebook kunt u al uw activiteiten online terugzien.
een archief van Google gemakkelijk meerdere gigabytes. Deze enorme gedetailleerdheid zorgt steeds vaker voor ophef; zoals recent toen dataconsultant Dylan Curran na het graven in archieven via een ‘Twitterstorm’ onthulde wat Google en Facebook allemaal over hem wisten.
Zoekgeschiedenis tot ver terug Wat weet Google zoal? U kunt gemakkelijk even meekijken door in te loggen via https://myactivity. google.com. U ziet een chronologisch activiteitenoverzicht waarbij u kunt filteren op datum en product. Door te filteren op Zoeken ziet u al uw zoekopdrachten op alle apparaten uit het verleden. Dit wordt in een aparte
database bijgehouden, dus het wissen van uw zoekgeschiedenis op één van die apparaten maakt voor Google geen verschil. U kunt ook uit het gedownloade archief het bestand MyActivity.html in de map Mijn activiteit/Zoeken openen. Dat bestand is soms zo omvangrijk dat de browser erg lang kan doen over het laden ervan. Op vergelijkbare wijze kunt u bijvoorbeeld uw volledige kijk- en zoekgeschiedenis in YouTube inzien.
Alle bezochte plekken Gebruikt u een smartphone met Android? Dan wordt vanaf het eerste moment bijgehouden waar u allemaal bent geweest. Om die privékaart te zien, kiest u in het menu voor Andere Google-activiteit. Onder het kopje Locatiegeschiedenis kiest u Ga naar tijdlijn. Google kan dit gebruiken om bijvoorbeeld te vertellen wat het plaatselijke weer is, waar u de laatste keer hebt geparkeerd en hoe druk het onderweg naar uw werk is. Maar dat er zó veel wordt gelogd en zo lang bewaard, mag op zijn minst discutabel worden genoemd. Afhankelijk van hoe nauw verbonden u bent met Google, kent het bedrijf ook bijvoorbeeld iedere app en
Gegevens downloaden bij Google en Facebook Om een archief met alle gegevens die Google over u heeft verzameld aan te maken, bladert u naar https://takeout.google.com. U kunt hier selecteren welke gegevens in het archief opgenomen moeten worden. Bij sommige gegevens kunt u extra opties kiezen, bijvoorbeeld de bestandsindeling voor contacten en de albums van Google Photo’s die in het archief opgenomen moeten worden. Klik ten slotte op Volgende. Zodra het archief klaar is, ontvangt u een e-mailbericht en kunt u het downloaden als één groot zip-bestand. De download blijft ongeveer een week beschikbaar. Het maken kan gezien de omvang enige tijd duren. Facebook biedt ook een downloadmogelijkheid. Hiervoor klikt u rechtsboven op het pijltje en kiest u Instellingen. Klik daarna op Je Facebook-gegevens en vervolgens
achter Je gegevens downloaden op Bekijken. U kunt eventueel een datumbereik, indeling en mediakwaliteit kiezen en daaronder aanvinken welke typen informatie in het archief opgenomen moeten worden.
Bij Google kunt u gedetailleerd instellen welke gegevens gedownload moeten worden.
Gevolgen van volgen
op straat?
Google weet beter dan uzelf waar u allemaal bent geweest.
extensie die u gebruikt, uw gegevens in Gmail zoals uw e-mail, agenda en contactpersonen, de boeken die u leest met Play Books, uw favoriete muziek in Play Music en de documenten, spreadsheets en presentaties in Google Drive. Google gebruikt (bijna) al die gegevens om relevantere advertenties te kunnen laten zien, ook op websites die het advertentienetwerk van Google gebruiken. Maar niet álles wordt gebruikt: zo scant het bedrijf na kritiek daarover bijvoorbeeld niet meer de inhoud van berichten in Gmail.
Persoonlijkheidsprofiel Ook Facebook weet nauwgezet wat u doet. Niet alleen binnen het sociale netwerk zelf maar ook daarbuiten; hun datahonger doet niet onder voor die van Google. Uit recent onderzoek blijkt dat de sociale netwerken u beter kennen dan vrienden en familie. Zo’n 150 likes zouden al genoeg zijn voor bijvoorbeeld een persoonlijkheidsprofiel. Facebook houdt natuurlijk veel meer bij dan alleen likes. Iedere activiteit wordt bijgehouden. En zelfs als u geen actie onderneemt na het lezen van een bericht, houdt Facebook wel bij dat u het heeft gelezen en hoe lang u daarover deed. Wat veel mensen zich niet realiseren, is dat het ingelogd zijn bij Facebook er ook voor zorgt dat heel veel activiteiten op websites en apps computeridee.nl
Binnenkort: interacties inzien bij Facebook Facebook komt binnenkort met een mogelijkheid om uw interacties met apps en websites in te zien. Ook komt er een soort volg-me-niet-optie om te voorkomen dat zulke gegevens aan uw profiel worden toegevoegd. Dit alles lijkt samen te hangen met de strengere privacywetten. U krijgt bijvoorbeeld het recht om op te vragen welke data over u is verzameld en verzoeken om die informatie te verwijderen.
om gepersonaliseerde advertenties te kunnen laten zien, met informatie uit uw Facebook-profiel. De keerzijde is dat Facebook hierdoor ook uw surfgedrag op die website kan bijhouden. Toen recent bleek dat veel (ook Nederlandse) zorgverzekeraars zo’n trackingpixel hebben, ontstond hier veel ophef over. Facebook zou hierdoor immers kunnen achterhalen dat u informatie over bepaalde medische problemen hebt opgezocht die u wellicht liever geheim houdt. Facebook biedt (nog) geen mogelijkheid om te zien met welke websites en apps u interactie heeft gehad, maar dit gaat binnenkort veranderen (zie kader).
WhatsApp-gesprekken veilig? WhatsApp is veruit het populairste chatplatform, waar erg veel persoonlijke informatie wordt uitgewisseld. Gelukkig heeft het bedrijf, ook na de overname door Facebook, privacy altijd serieus genomen. Dit blijkt onder andere uit het inbouwen van het zogenoemde Signal-protocol, dat alle inhoud zodanig versleutelt dat alleen u en uw gesprekspartner het kunnen inzien. Deze versleuteling staat bekend als zeer veilig. Een achterdeurtje lijkt onwaarschijnlijk, ook
buiten Facebook worden bijgehouden, omdat ze op de achtergrond informatie met Facebook delen.
Trackingpixel U kent ze vast; ‘sociale’ knoppen zoals de bekende Like-knop. Zo’n knop wordt getoond met de hulp van een script van Facebook, waardoor het sociale netwerk ook meteen weet dat u die pagina heeft bekeken, zelfs zonder dat u op de knop heeft geklikt. Vrijwel alle grote websites maken er gebruik van. Nog vernuftiger is de trackingpixel, een vrijwel onzichtbare afbeelding met het kleinst mogelijke formaat van 1 bij 1 pixel. Websites plaatsen die | 15 | 2018
25
r o is V o r p Im t e m n e Musicer
Uw pc swingt 2
Dankzij Impro-Visor kan de computer u als solist begeleiden bij het spelen van muziek, en het (gratis) programma kan zelfs nog componeren ook!
Het akkoordenschema van een bekend nummer.
Tekst Ap de Smits
A
l in de tijd van een componist als Mozart (17561791) stond improvisatie in hoog aanzien. Bij bijvoorbeeld pianoconcerten was er altijd wel een moment – de cadenza – waar de solist naar eigen inzicht mocht spelen op basis van de thema’s die eerder in het stuk te horen waren, en die solo was niet uitgeschreven en dus in principe elke keer anders. Veel later ontstond in de Verenigde Staten een complete muziekstijl die zijn kracht ontleende aan improvisatie: jazz. Veel jazz volgt een vast stramien: de band speelt een melodie op een bepaald akkoordenschema en vervolgens improviseert elk instrument een solo in datzelfde schema. Zoals het woord ‘schema’ al doet vermoeden, is er sprake van een bepaalde logica, dus is het niet vreemd dat men ooit programma’s ging ontwikkelen om solo’s te maken. Daar ligt dan ook de herkomst van Impro-Visor, dat een samentrekking is van Improvisation en Advisor. Oorspronkelijk was Impro-Visor bedoeld voor jazz-educatie, maar tegenwoordig kan het ook muziek maken in een enorm aantal andere stijlen en kan het programma dankzij kunstmatige intelligentie zelfs soleren in de stijl van bekende musici. Door zijn opzet is Impro-Visor bovendien uitermate geschikt als oefenhulpje, omdat u het akkoordenschema’s kunt laten spelen waarbij u zelf de melodie voor uw rekening neemt. Reden genoeg dus om dit moois eens nader te bekijken.
downloadknop klikt. Hierna kunt u het gedownloade bestand (Impro-Visor_windows_9_1.exe, 482 MB) starten om Impro-Visor te installeren. De installatie biedt geen bijzonderheden en wanneer deze is voltooid, kunt u het programma via het startmenu openen.
Korte rondleiding In Impro-Visor worden geen complete partijen uitgeschreven. Het programma werkt in plaats daarvan met een zogeheten ‘leadsheet’. Dat is een gecomprimeerde vorm van muzieknotatie waarin de akkoorden en de melodie worden weergegeven. Deze weergave vormt het grootste deel van het scherm, en Impro-Visor wordt geleverd met een grote selectie voorgebakken leadsheets van meer en minder bekende nummers. Onder de menubalk vindt u pictogrammen voor het openen en bewerken van muziek, het maken van improvisaties en verschillende voorkeursinstellingen. Daar weer onder vindt u onder andere afspeelknoppen en regelaars voor tempo en toonhoogte. (afbeelding 1).
Downloaden en installeren Impro-Visor is ontwikkeld op de afdeling computerwetenschappen van het Californische Harvey Mudd College. Hoewel we het programma downloaden via Sourceforge, is een bezoek aan de thuispagina www.cs.hmc.edu/~keller/ jazz/improvisor/ handig, want hier hebt u toegang tot (Engelstalige) achtergrondinformatie, documentatie en (video)tutorials. De link Download on Sourceforge brengt u vervolgens op de downloadpagina waar u op de groene
1
Leadsheet openen Via File, Open Leadsheet komt u in de map waarin Impro-Visor standaard zijn leadsheet-bestanden (.ls) bewaart. De meeste leadsheets zijn te vinden in de verschillende mappen zoals imaginary-book. In deze map vindt u BothSidesNow.ls, een korte leadsheet voor het Complete nummers opbouwen uit logische bouwstenen door middel van tabbladen. We kunnen het blanco leadsheet zelf vullen of meegeleverde nummers openen.
54
| 15 | 2018
3
Workshop
4 U kunt bestaande muziek eenvoudig in een andere stijl afspelen.
dan kan dat eenvoudig, al is het wel aan te bevelen om in dezelfde maatsoort te blijven, anders klinkt het al snel nergens naar. Zorg dat afspelen is gestopt en kies in het menu Preferences voor Style. Zet een vinkje bij Phrase en kies rechts in de lange lijst met stijlen voor Rock Slow. Merk op dat het gehele nummer nu één stijl heeft, maar met Subdivide kunt u het ook eenvoudig in stukken hakken en elk segment van een eigen stijl voorzien. Wij kiezen echter voor de genoemde stijl en klikken op Save Preferences (afbeelding 4). Zet, eenmaal terug in het hoofdscherm, een vinkje bij Count om wat tellen vooraf te krijgen en klik op afspelen om de muziek in de nieuw gekozen stijl te horen.
Stijlen wijzigen Misschien hoort u niet zoveel verschil als u had gehoopt, en dat komt dan vooral door de instrumentatie: midi-instrument Acoustic Grand Piano voor de akkoorden en Electric Bass voor de bas. Via Preferences, Leadsheet kunt u dat echter eenvoudig aanpassen door op de knop achter het te wijzigen instrument te klikken en vervolgens in de lijst links een ander te kiezen (afbeelding 5). Luister na een klik op Save naar de nieuwe klank. Dit is echter nog maar het topje van de ijsberg. Hoewel we het hier niet in detail kunnen behandelen, willen we toch laten zien dat u via Utilities, Style Editor toegang hebt tot elk aspect van een stijl (afbeelding 6). Hier kunt u zelfs stijlen bouwen op basis van bestaande midi-nummers, dus als u ergens een goede midi-versie van uw favoriete hit vindt, kunt u die hier ombouwen naar uw eigen stijl.
bekende nummer van Joni Mitchell (afbeelding 2). Merk op dat u onder Preview allerlei informatie kunt zien (zoals muziekstijl en gebruikte akkoorden) zonder het nummer te hoeven openen. Ook kunt u het leadsheet alvast beluisteren door middel van de afspeelknop. Is deze eenmaal aangeklikt, dan kunt u zelfs door de mappen navigeren en andere leadsheets aanklikken, die u dan meteen te horen krijgt. Wij openen echter gewoon het gekozen bestand.
Een voor elke muzikant toonaangevend programma
5
Zet de instrumentatie in een nummer naar uw hand.
Tabbladen Zoals u ziet, bevat het leadsheet alleen akkoorden en één noot: de beginnoot van de melodie als u die zou willen zingen. Hoewel het tabblad Chorus (refrein) heet, bevat het de eerste twee coupletten gevolgd door het eerste refrein. In het echte lied wordt dat driemaal herhaald, waarna nogmaals het refrein volgt. Met de knip- en plakfuncties in het Edit-menu (afzonderlijk voor melodie en akkoorden, of voor beiden tegelijk) zou u het leadsheet dus eenvoudig af kunnen maken. Het kan in dit geval echter nog makkelijker door met de rechtermuisknop op de naam van het tabblad te klikken en te kiezen voor Add Chorus. Er verschijnt dan een tweede tabblad dat een kopie van het eerste is. Dit procedé kunt u eenvoudig herhalen en u hoeft dan alleen nog maar het extra couplet op het laatste tabblad toe te voegen (afbeelding 3). Zoals u in het contextmenu zag, kunt u zo ook tabbladen hernoemen en dus desgewenst elke sectie van een nummer op een eigen tabblad zetten om nummers snel en modulair op te bouwen. Begint u met afspelen vanaf het begin, dan ziet u dat Impro-Visor zelf doorgaat naar het volgende tabblad.
Pas desgewenst elk detail van een stijl aan.
6
Stijlen kiezen Dit leadsheet heeft als stijl Ballad, zoals u kunt zien. Wilt u een bestaande leadsheet in een andere stijl spelen, computeridee.nl
| 15 | 2018
55