Q ïåðåæèâåì... — Ïàíå ì³í³ñòðå, êàæó÷è ïðî íàøó åêîíîì³êó âè á ñêàçàëè, ùî ñêëÿíêà íàïîëîâèíó ïîðîæíÿ àáî íàïîëîâèíó ïîâíà? — ß á ñêàçàâ, ùî ñêëÿíêó â÷îðà âêðàëè.
«Ïåðåâ’ÿçóé íîãó äæãóòîì! Êðîâ ôîíòàíîì ñâèùå!»
Òèðàæ 42321 14 òðàâíÿ 2020 ðîêó. ¹20/1774 Îáëàñíà ãàçåòà. Âèõîäèòü ùî÷åòâåðãà.
Óäîìà â ë³æêó. «Çàæèâົ — äèâèòüñÿ Ãðèãîð³é Ïîâõ íà êóêñó ë³âî¿ íîãè
Ãðèãîð³é ÏÎÂÕ ç Ïåðåâîëî÷íî¿ íà Ïðèëó÷÷èí³ ïîòðàïèâ íîãîþ ó ôðåçó ì³í³òðàêòîðà. ˳âó ê³íö³âêó 63-ë³òíüîãî ÷îëîâ³êà ïåðåì’ÿëî, ðîçâåðíóëî êîë³íî. Ïåðåìàãàþ÷è ñòðàøíèé á³ëü, Ãðèãîð³é Ìèêîëàéîâè÷ ïîêîìàíäóâàâ íàêëàñòè äæãóò. «Øâèäêà» â³äâåçëà ó Ïðèëóöüêó öåíòðàëüíó ðàéîííó ë³êàðíþ. Òàì âðÿòóâàëè æèòòÿ. 28 êâ³òíÿ âèïèñàëè ç ë³êàðí³. — ß â «øâèäê³é», — çãàäóº Ãðèãîð³é Ìèêîëàéîâè÷. — Äðóã, Àíàòîë³é Ïîäîëÿêî, êîëèøí³é àôãàíåöü, íîãó òðèìàº. Äåðæàâ îòó êóëüòÿõó, óñþ ó êðîâ³. Íà îäí³é øêóð³ òðèìàëîñÿ âîíî. ß êðè÷ó: «Áðàòå, ïîïóñòè äæãóò! Õàé öâ³ðêíå òðîõè êðîâ, ÿ òåðï³òè íå ìîæó». «Íå ìîæíà, íå ìîæíà! Áî é òàê êðîâ ç³éøëà», — óìîâëÿëè ³ äðóã, ³ æ³íêà, ³ ìåäñåñòðà.
Òàìàðà ÊÐÀÂ×ÅÍÊÎ. Ôîòî àâòîðà
ïðîäîâæåííÿ ñòîð. 14
íàéö³êà ó«
â
³øå ³ñíèêó»
Òåëåâ³çîð... äëÿ ê³ç ñòîð. 4
Ñìîðîäèíà ðîçì³ðîì ç âèøíþ ñòîð. 8
Ïåðå¿õàëà ç Òàëë³íà ó Âîëîñê³âö³. Òåïåð øêîäóº Áàòþøêà ³ á³ëî÷êà ñòîð. 9
Ó äâîð³. Çà ñïèíîþ ãîñïîäàðÿ — ð³÷êà Óäàé
ñòîð. 16
Òåìïåðàòóðà âîäè ó Äåñí³ 12 òðàâíÿ íà 8 ðàíêó: ×åðí³ã³â — 16,0îÑ, Ìîð³âñüê Êîçåëåöüêîãî ðàéîíó — 15,8îÑ
2/ Ðåêëàìà, ð³çíå
14.05.2020
Ïî÷àëàñü ïåðåäïëàòà ïåð³îäè÷íèõ äðóêîâàíèõ âèäàíü íà ²² ï³âð³÷÷ÿ 2020 ðîêó Îôîðìëåííÿ ïåðåäïëàòè íà 2020 ð³ê (²² ï³âð³÷÷ÿ) çä³éñíþºòüñÿ â îïåðàö³éíèõ çàëàõ â³ää³ëåíü ïîøòîâîãî çâ’ÿçêó, ïóíêòàõ ïðèéìàííÿ ïåðåäïëàòè, â ðåæèì³ online íà îô³ö³éíîìó ñàéò³ «Óêðïîøòà» òà áåçïîñåðåäíüî ëèñòîíîøàìè íà äîñòàâî÷íèõ ä³ëüíèöÿõ.
Ïåðåäïëàòà ïåð³îäè÷íèõ äðóêîâàíèõ âèäàíü íà 2020 ð³ê (²² ï³âð³÷÷ÿ) ïðîâîäèòüñÿ çà ïåðåäïëàòíèìè Êàòàëîãàìè ó íàñòóïí³ òåðì³íè: íà âèäàííÿ çàãàëüíîäåðæàâíî¿ ñôåðè ðîçïîâñþäæåííÿ — äî 2020 ðîêó; íà ì³ñöåâ³ âèäàííÿ (îáëàñí³, ì³ñüê³, ðàéîíí³) — äî 2020 ðîêó; íà âèäàííÿ çàðóá³æíèõ êðà¿í — äî 2020 ðîêó;
16 ÷åðâíÿ
25 ÷åðâíÿ
4 ÷åðâíÿ
Ç ïîòî÷íèõ ì³ñÿö³â ïåðåäïëàòà ïðèéìàºòüñÿ: íà âèäàííÿ, ÿê³ âêëþ÷åí³ äî «Êàòàëîãó âèäàíü Óêðà¿íè «Ïðåñà ïîøòîþ» íà ²² ï³âð³÷÷ÿ 2020 ðîêó: , â ³íøèõ íàñåëåíèõ - â îáëàñíîìó òà ðàéîííèõ öåíòðàõ — ïóíê òàõ — , âêëþ÷íî, êîæíîãî ì³ñÿöÿ, ùî ïåðåäóº ïåðåäïëàòíîìó; íà ãàçåòè òà æóðíàëè, ÿê³ âêëþ÷åí³ äî «Êàòàëîãó ì³ñöåâèõ âèäàíü Óêðà¿íè ×åðí³ã³âñüêà îáëàñòü íà ²² ï³âð³÷÷ÿ 2020 ðîêó» — êîæíîãî ì³ñÿöÿ, ùî ïåðåäóº ïåðåäïëàòíîìó; ïåðåäïëàòà íà âèäàííÿ «Êàòàëîãó çàðóá³æíèõ êðà¿í íà ²² ï³âð³÷÷ÿ 2020 ðîêó» çàê³í÷óºòüñÿ çà 30 äí³â äî ïî÷àòêó ïåðåäïëàòíîãî ïåð³îäó. Çà «Ïðàéñ-ëèñòîì» Âè ìîæåòå ïåðåäïëàòèòè ïåð³îäè÷í³ äðóêîâàí³ âèäàííÿ Óêðà¿íè çà êîðäîí.
äî 10 ÷èñëà
äî 15 ÷èñëà
äî 20 ÷èñëà
Çàïðîøóºìî Âàñ ïåðåäïëàòèòè óëþáëåí³ âèäàííÿ! Ô³ë³ÿ ×åðí³ã³âñüêà äèðåêö³ÿ ÀÒ «Óêðïîøòà», 678-570, 678-583
Q çíàé!
Ñåðâ³ñí³ öåíòðè ÌÂÑ çíîâó çàïðàöþâàëè
12 òðàâíÿ ï³ñëÿ ìàéæå äâîì³ñÿ÷íî¿ ïåðåðâè ïî÷àëè ðîáîòó ñåðâ³ñí³ öåíòðè ̳í³ñòåðñòâà âíóòð³øí³õ ñïðàâ (¿õ â îáëàñò³ ï’ÿòü). Îäèí ðåã³îíàëüíèé ó ×åðí³ãîâ³, ³ ÷îòèðè òåðèòîð³àëüíèõ: ó Ïðèëóêàõ, ͳæèí³, Ìåí³ òà ×åðí³ãîâ³.
097-336-55-60 ..ðåêëàìà 097-336-55-60
Çà ÷àñ ðîáîòè â óìîâàõ êàðàíòèíó ëþäè áóëè âèìóøåí³ â³äêëàñòè îïåðàö³¿ ç êóï³âë³-ïðîäàæó òðàíñïîðòíèõ çàñîá³â, ¿õ ðåºñòðàö³þ ³ ïåðåðåºñòðàö³þ, îòðèìàííÿ äîâ³äîê ïðî íàÿâí³ñòü àáî â³äñóòí³ñòü ñóäèìîñò³, òîùî. Òåïåð öå âñå äîñòóïíî íàæèâî. Çâ³ñíî, ç äîòðèìàííÿì óñ³õ ñàí³òàðíèõ âèìîã: àäì³í³ñòðàòîðè â ìàñêàõ, ðóêàâè÷êàõ ³ ò. ä. Íå á³ëüøå îäíîãî
â³äâ³äóâà÷à íà äåñÿòü êâàäðàòíèõ ìåòð³â îáëàñò³ îäèí òàêèé, â³í ó Ìåí³), òî ìîæíà ³ ò. ä. çàïèñàòèñÿ ïîäçâîíèâøè çà íîìåðîì ó Áàæàþ÷èõ ÷èìàëî. Àáè ëþäè íå ñòîâ×åðí³ãîâ³: (0462)-94-10-96. áè÷èëè â î÷³êóâàíí³ ï³ä ïðèì³ùåííÿì, äëÿ Îíëàéí çàïèñ º ³íäèâ³äóàëüíèì, ³ ¿õ æå çðó÷íîñò³, 䳺 ïîïåðåäí³é çàïèñ ÷åðåç íå ìîæå áóòè ïåðåäàíèì ³íø³é îñîá³. åëåêòðîííó ïîøòó. Òðåáà çàéòè â ³íòåðíåò Íåâ³äïîâ³äí³ñòü îáðàíî¿ ïîñëóãè é íà ñàéò³ Ñåðâ³ñíîãî öåíòðó, îáðàòè ðåã³îí äàíèõ çàçíà÷åíèõ ï³ä ÷àñ ðåºñòðàö³¿ â (îáëàñòü), ïîñëóãó ³ çàðåºñòðóâàòèñÿ. åëåêòðîíí³é ÷åðç³, ðåàëüíèì â³äîìîñòÿì Ùîá âñå âäàëîñÿ, ïîòð³áíî ïåðåä öèì ïðî îñîáó, º ï³äñòàâîþ äëÿ ñêàñóâàííÿ ìàòè åëåêòðîííèé öèôðîâèé ï³äïèñ (éîãî ðåºñòðàö³¿. Âàëåíòèíà ÎÑÒÅÐÑÜÊÀ áåðóòü â áàíêó ÷è ó ïîäàòêîâ³é). ßêùî âè ê볺íò «ÏðèâàòÁàíêó», òî ö å é ï ³ ä ï è ñ ì îæ í à çðîáèòè íå âèõîäÿ÷è ç Ôàðáóâàííÿ òà äîìó ó «Ïðèâàò24». ÷èùåííÿ äàõ³â áóäü-ÿêî¿ ñêëàäíîñò³. Çí³ìàºìî Îòðèìàºòå äàòó ³ ÷àñ, êîëè åëåêòðîäðîòè. Ïîì³ðí³ ö³íè. (Øèôåð, ìåòàë, ÷åðåïèöÿ ³ ò. ä.) âàì ïðèçíà÷åíî ï³ä³éòè Ïåíñ³îíåðàì çíèæêà. www.goststroy.com.ua ç äîêóìåíòàìè. ßêùî â ÿêîìóñü ï³äðîçä³ë³ åëåê- 063-489-85-45, 096-659-90-33, Òåë. 097-721-42-85 096-626-74-40 òðîííà ÷åðãà â³äñóòíÿ (â
ÂÀËÈÌÎ ÄÅÐÅÂÀ
ÍÀ ÊÎÍÑÅÐÂÍÈÉ ÇÀÂÎÄ
ÏÎÒвÁͲ ÏÐÀÖ²ÂÍÈÊÈ ÄËß ÏÅÐÅÐÎÁÎÒÊÈ ÎÂÎײÂ
ÎÕÎÐÎÍÍÈÊÈ ÂÀÍÒÀÆÍÈÊÈ ÐÀÇÍÎÐÎÁÎײ
ϳäïðèºìñòâî çàáåçïå÷óº òðüîõðàçîâå õàð÷óâàííÿ ³ áåçêîøòîíå ïðîæèâàííÿ.
Òåë.: 073-496-22-70, 068-127-46-76, 095-027-38-78, 066-385-93-49
Àêö³ÿ «ß ëþáëþ ïåðåäïëàòó» ÀÒ «Óêðïîøòà» ïðîâîäèòü àêö³þ äëÿ ñâî¿õ ê볺íò³â — «ß ëþáëþ ïåðåäïëàòó», ÿêà ïðîõîäèòü ó ðàìêàõ ïåðåäïëàòíî¿ êàìïàí³¿ íà ²² ï³âð³÷÷ÿ 2020 ðîêó. Äëÿ ó÷àñò³ â àêö³¿ íåîáõ³äíî: Çàâ³òàòè äî áóäü-ÿêîãî â³ää³ëåííÿ ïîøòîâîãî çâ’ÿçêó; îôîðìèòè ïåðåäïëàòó íå ìåíøå í³æ íà 6 ì³ñÿö³â íà óëþáëåí³ ïåð³îäè÷í³ âèäàííÿ çà «Êàòàëîãîì âèäàíü Óêðà¿íè «Ïðåñà ïîøòîþ» íà 2020 ð³ê (I² ï³âð³÷÷ÿ)» àáî «Êàòàëîãîì ì³ñöåâèõ âèäàíü Óêðà¿íè ×åðí³ã³âñüêà îáëàñòü íà 2020 ð³ê (²² ï³âð³÷÷ÿ)» ó òåðì³í äî 25 ÷åðâíÿ 2020 ð. (ó â³ää³ëåíí³ ïîøòîâîãî çâ’ÿçêó àáî çà äîïîìîãîþ ñåðâ³ñó îíëàéí-ïåðåäïëàòà íà ñàéò³ ÀÒ «Óêðïîøòà»); çàïîâíèòè àíêåòó ó÷àñíèêà àêö³¿. Á³ëüø äåòàëüíî ç óìîâàìè àêö³¿ ìîæíà îçíàéîìèòèñü íà ñàéò³ ÀÒ «Óêðïîøòà» ó ðîçä³ë³ «Àêö³¿» http://ukrposhta. ua/peredplata.html Êîæåí ó÷àñíèê àêö³¿ ïðèéìຠó÷àñòü â ðîç³ãðàø³ ïðèç³â:
ìîá³ëüíèé òåëåôîí; õë³áîï³÷êè; ì³êðîõâèëüîâ³ ïå÷³; áëåíäåðè; ïðàñêè; åëåêòðî÷àéíèêè. Ïåðåäïëà÷óéòå óëþáëåí³ âèäàííÿ òà âèãðàâàéòå ïîäàðóíêè äëÿ ïðèºìíîãî ÷èòàííÿ!
²ÊÍÀ, ÄÂÅв Â²Ä ÂÈÐÎÁÍÈÊÀ
10 ðîê³â ãàðàíò³¿. Äîñòàâêà ïî ðàéîíó áåçêîøòîâíî. Òåë.: 068-661-27-61, 093-742-02-82.
ÏÅÐÅÄÏËÀ×ÓÉ «Â³ñíèê ×»!!!
Íîâèíè/ 3
14.05.2020
Q åï³äåì³ÿ
«Íàõèëèëè ãîëîâè ³ áðàëè äîïîìîãó â³ä óñ³õ».
10 ìåäèê³â îáëàñò³ çàõâîð³ëî íà êîðîíàâ³ðóñ Ç öüîãî äåñÿòêà òðîº íà Âàðâèíùèí³. Òåõí³êðåíòãåíîëîã òà ôåëüäøåð «øâèäêî¿».
— ×è äîñòàòíüî ó ìåäèê³â çàñîá³â çàõèñòó? — Äîñòàòíüî. Àëå òàê áóëî íå çàâæäè, — ãîâîðèòü ²ðèíà Êàëü÷åíêî, ô åë ü ä ø å ð êà ( êîë å ãà õâîðî¿) Âàðâèíñüêîãî â³ää³ëåííÿ îáëàñíîãî Öåíòðó åêñòðåíî¿ ìåäè÷íî¿ äîïîìîãè òà ìåäèöèíè êàòàñòðîô. — Ñïî÷àòêó íåâñåðüéîç ñïðèéìàëè çàãðîçó, — ïðîäîâæóº. — Íà âåñü ðàéîí ó íàñ íà «øâèäê³é» áóë î ø ³ ñò ü ç àõ è ñ í è õ êîñòþì³â. Ç ïðèäáàííÿì ç à ñ î á ³ â ç àõ è ñòó ( êî ñòþìè, áàõ³ëè, ìàñêè, ðåñï³ðàòîðè, îäíîðàçîâ³ ðóêàâè÷êè) äîïîìîãëè. Íàðäåï ³ ï³äïðèºìåöü. Êåð³âíèöòâî ðàéë³êàðí³ ïîä³ëèëîñÿ, âîíè ñïî÷àòêó áóëè çàáåçïå÷åí³ êðàùå. À ïîò³ì ³ íàøå êåð³âíèöòâî ç ×åðí³ãîâà, ç Öåíòðó åêñòðåíî¿
ìåäè÷íî¿ äîïîìîãè òà ìåäèöèíè êàòàñòðîô, ïåðåäàëî óêðàé íåîáõ³äí³ ðå÷³. Îêñàíà Ëóêàâåíêî, âàðâèíñüêà âîëîíòåðêà, çàïðîïîíóâàëà çàõèñí³ åêðàíè, ìàñêè, — ïðîäîâæóº ïåðåë³ê. — Âîíà äîïîìàãàëà á³éöÿì ÀÒÎ , ³ â ÷ à ñ å ï ³ ä å ì ³ ¿ á³ëÿ íå¿ çãóðòóâàëîñÿ íàñåëåííÿ, áëàãîä³éíó êàñó ñòâîðèëè. ß ñïî÷àòêó â³äìîâëÿëàñÿ â³ä Îêñàíè Ìèêîëà¿âíè áðàòè, ìåí³ áóëî ñîðîìíî. ²íøèì òåæ. À ïîò³ì íàõèëèëè ãîëîâó ³ áðàëè äîïîìîãó â³ä óñ³õ. Êåð³âíèêè Âàðâèíñüêî¿ ñåëèùíî¿ ãðîìàäè çáèðàëè ãðîø³. Çáèðàëè â÷èòåë³, ïåðåäàëà äèðåêòîðêà ë³öåþ ¹1 Òåòÿíà Ïðèùåíêî. Ïðàö³âíèêè ðàéîííîãî áóäèíêó êóëüòóðè, íà÷àëüíèê â³ää³ëó êóëüòóðè Âàðâèíñüêî¿ ñåëèùíî¿ ðàäè Ðîìàí Áóçèêåâè÷. Ìè
ñïî÷àòêó, ñóìí³âàþ÷èñü, ùî ó íàñ áóäóòü îäíîðàçîâ³ çàñîáè, òàêó ñîá³ ì³í³ïðàëüíþ êóïèëè. Òàçèêè, ìèþ÷³ çàñîáè. Çàâäÿêè äîïîìîç³ íå ïðàëè í³÷îãî, êîðèñòóºìîñü îäíîðàçîâèì. Êð³ì Âàðâè, òðè ìåäèêè çàõâîð³ëî ó Ïðèëóêàõ, äâà ó ×åðí³ãîâ³, îäèí ó Áîðçí³, îäèí ó Áîáðîâèö³. Ïðî öå 12 òðàâíÿ íà ñâîºìó ñàéò³ ïîâ³äîìëÿº äåðæàâíà óñòàíîâà «×åðí³ã³âñüêèé îáëàñíèé ëàáîðàòîðíèé öåíòð ÌÎÇ Óêðà¿íè». Óñüîãî â îáëàñò³ íà «Êîâ³ä-19» çàõâîð³ëî 79 ÷îëîâ³ê (ï³äòâåðäæåíî ëàáîðàòîðíî). Îäóæàëî —19. Ç íèõ 16 ë³êóâàëîñÿ ó ë³êàðíÿõ, òðîº — óäîìà. Ïîìåðëî ø³ñòü. Ç íèõ ï’ÿòü íà Âàðâèíùèí³. Ó Âàðâèíñüêîìó ðàéîí³ ³íô³êîâàíèõ íà 12 òðàâíÿ íàéá³ëüøå — 21.
̳ñòî ×åðí³ã³â — 18 õâîðèõ. Áîáðîâèöüêèé ðàéîí — 16. Áîðçíÿíñüêèé — 9. ̳ñòî Ïðèëóêè — 5. Êîðþê³âñüêèé ðàéîí — 3. Íîñ³âñüêèé — 3. Ìåíñüêèé — 1. ͳæèíñüêèé — 1. ×åðí³ã³âñüêèé — 1. ̳ñòî ͳæèí — 1. Çàõâîð³ëî êîðîíàâ³ðóñîì é òðîº ä³òåé. Ó Âàðâèíñüêîìó ðàéîí³ — 2, ó Áîáðîâèöüêîìó — 1. Íà 12 òðàâíÿ ïî Óê ð à ¿ í ³ 1 6 0 2 3 ï ³ ä òâåðäæåí³ âèïàäêè «Êîâ³äó-19», ïîâ³äîìëÿº Öåíòð ãðîìàäñüêîãî çäîðîâ’ÿ Óêðà¿íè. 3373 îäóæàëî. 425 ïîìåðëî. Õâîðîáó ï³äòâåðäèëè ó 1105 ä³òåé ³ 3114 ìåäèê³â. Çà äîáó çàô³êñóâàëè 375 íîâèõ âèïàäê³â. Äåòàëüí³øå ïðî ñèòóàö³þ ç êîðîíàâ³ðóñîì ÷èòàéòå íà ñòîð. 14.
Òàìàðà ÊÐÀÂ×ÅÍÊÎ
Q òåïåð ñâîÿ
112 ³ á³ëüøå. Ðåêîðä «Îá 11 ðîçïî÷íåòüñÿ ñåñ³ÿ. Íà äàíèé ÷àñ 112 ïèòàíü, àëå ïîòèõåíüêó ïðèíîñÿòü äîäàòêîâ³», — íà ïî÷àòêó äåñÿòî¿ ðàíêó ó â³âòîðîê, 12 òðàâíÿ, íàïèñàâ íà ñâî¿é ñòîð³íö³ ó ôåéñáóö³ Äìèòðî ²âàíîâ, äåïóòàò îáëàñíî¿ ðàäè. Íà îô³ö³éí³é ñòîð³íö³ îáëàñíî¿ ðàäè ó ïðîºêòàõ ð³øåíü 23 ñåñ³¿ ðàíêîì çíà÷èëîñü 109 ïèòàíü. Òà öå âñå îäíî ðåêîðäíà ê³ëüê³ñòü. Íà ïîïåðåäí³õ ñåñ³ÿõ íå äîõîäèëî é äî ñîòí³. Ñåðåä ïèòàíü ÷èìàëî ïðî ïåðåéìåíóâàííÿ çàêëàä³â. Ïîäîâæåííÿ êîíòðàêò³â. ª é çåìåëüí³. Òà íàäâàæëèâèõ, çäàºòüñÿ, íåìàº. Ïðîòÿãîì ñåñ³¿ ê³ëüê³ñòü ïèòàíü çì³íþâàëàñü, äåÿê³ çí³ìàëèñü. Áëèçüêî 16.00 ó ðîáîò³ ñåñ³¿ îãîëîñèëè ïåðåðâó. Âñòèãëè ðîçãëÿíóòè 71 ïèòàííÿ ïîðÿäêó äåííîãî. Êîëè â³äíîâëÿòü ðîáîòó ñåñ³¿, íà ìîìåíò âèõîäó ãàçåòè ó äðóê, ùå íå âèçíà÷èëèñü.
Ìàðèíà ÇÀÁ²ßÍ
«Íå ÷îâåí, à ëîäêà!»
Q ì³íÿþòü ãîë³â ÐÄÀ
— íàïîëÿãຠÐîìàí ÊÎÂÀËÅÍÊÎ, ìàêîøèíñüêèé ñòàðîñòà (Ìåíùèíà). — ×îâåí — òî äëÿ îäíîãî-äâîõ ïàñàæèð³â, à ëîäêà — äëÿ á³ëüøî¿ ê³ëüêîñò³. Ðàíêîì 12 òðàâíÿ ó Ìàêîøèíîìó íà Äåñíó ñïóñòèëè «ëîäêó». Âîíà îá’ºäíóâàòèìå âïëàâ öåíòð ñòàðîñòèíñüêîãî îêðóãó ç Îñòàï³âêîþ òà õóòîðàìè ïîðÿä. — Ðàí³øå ó íàñ áóâ ÷îâåí ìåíñüêîãî ï³äïðèºìñòâà, à òåïåð âëàñíèé, íà áàëàíñ³ ÊÏ «Ìàêîøèíñüêå», — ïîÿñíþº Ðîìàí Àíàòîë³éîâè÷. — Îäíî÷àñíî ìîæå ïåðåïðàâèòè ÷îòèðè ïàñàæèðè, º ì³ñöå íàâ³òü äëÿ âåëîñèïåäà. À ùå êîøòîì ãðîìàäè çàêóïèëè ðÿòóâàëüí³ æèëåòè. — Íàñê³ëüêè ïîòð³áåí ïëàâçàñ³á ì³æ Ìàêîøèíèì òà Îñòàï³âêîþ? —  Îñòàï³âö³ — äî ñîòí³ æèòåë³â, à ùå ïî õóòîðàõ. Óñ³ì ¿ì òðåáà äîáèðàòèñÿ ³ äî ñòàðîñòàòó, ³ â öåíòð ãðîìàäè. ª çàë³çíè÷íèé ì³ñò. Ðàí³øå â³í áóâ ï³ä âîºí³çîâàíîþ îõîðîíîþ. Ìèíóëîãî ðîêó ¿¿ çíÿëè. ª ò³, õòî õîäèòü ÷åðåç ì³ñò, îäíàê º ³ ò³, õòî áîÿòüñÿ: ðîçêëàäó ïî¿çä³â íå çíàþòü, à ÿê ¿õàòèìå ñîñòàâ, êóäè õîâàòèñÿ? Íå ïðèâåäè Áîæå, ï³ä ïîòÿã ïîòðàïèòè. Íà ëîäö³ ïðàöþâàòèìå ðîá³òíèê ÊÏ «Ìàêîøèíñüêå». Ìåíñüêèé ÷îâåí ñõîâàâ ï³ä çàìîê. Ïîêè çáåð³ãàºòüñÿ â Ìàêîøèíîìó. — Íîâèé òðàíñïîðò îáêàòàëè? — Îñîáèñòî! Ïåðøèì ïàñàæèðîì. Ïëèâëè âòðüîõ. Çðó÷íî, íàâ³òü íå õèòàëî, — ðà䳺 ñòàðîñòà. — À ïàðîì º? — Óæå ñïóñòèëè íà Äåñíó. Çàðàç éîãî òðîõè ï³äðåìîíòóþòü ³ áóäå ïðàöþâàòè ïîâíèì õîäîì.
Íà ÷åìîäàíàõ?
«Óæå ïîçâ³ëüíÿëè áàãàòî. Ðàíî ÷è ï³çíî ïðèéäå äî ëîã³÷íîãî çàâåðøåííÿ»
Á³ëÿ îáíîâè
³êòîð³ÿ ÒÎÂÑÒÎÍÎÃ, ôîòî ç ³íòåðíåòó
Q áóëî ³ ïî 20
Q ïðèáóâàº!
«Ïðèéìàþòü, àëå íåñòè í³÷îãî»
Ñíîâ â³ä ïî÷àòêó òðàâíÿ äîäàâ 33 ñàíòèìåòðè âîäè
Êàðòîïëþ â Áåðåçíîìó Ìåíñüêîãî ðàéîíó ïðèéìàþòü ïî â³ñ³ì-äåâ’ÿòü ãðèâåíü — ² íàø³ ëþäè ïðèéìàþòü (áåðåçíÿíö³), ³ ïðè¿æäæ³. Çâ³äêè — íå ìîæó ñêàçàòè. Êîëè ï’ÿòü ìàøèí ñòî¿òü, êîëè æîäíî¿, — êàæå ãîëîâà Áåðåçíÿíñüêî¿ ñ³ëüñüêî¿ ðàäè Îëüãà ÐÎÌÀÍ×ÅÍÊÎ. — Âîíè ïðèéìàþòü, òà êàðòîïë³ â ëþäåé íåìàº, — çíèçóº ïëå÷èìà áåðåçíÿíñüêèé ôåðìåð Îëåêñàíäð ÏÅÐÅÄÅвÉ. — ß ïðîäàâàâ ðàí³øå, ïîñàäêîâó, ïî ñ³ì ãðèâåíü. Åë³òíó ³ ïî 20 ïðîäàâàëè. Ëþäÿì òðåáà ïîñàäèòè, âîíè áåðóòü. À çàðàç êóïóþòü íà ¿æó, ïðîäîâîëü÷ó. Âåçóòü ïî âñ³é Óêðà¿í³: ʳðîâîãðàä, Õåðñîí, Îäåñà, ²çìà¿ë, Ìåë³òîïîëü, Ìàð³óïîëü. Íåñóòü çäàâàòè çàðàç äóæå ìàëî. Ëþäè
Q ïðî çåìëþ ³ ìàéíî
ïîçäàâàëè âîñåíè, ï³ñëÿ òîãî, ÿê ö³íà âïàëà, áî íàâåçëè á³ëîðóñüêî¿ ³ ðîñ³éñüêî¿ êàðòîïë³. Âæå ïî ï’ÿòü áóëà, à ìîæå é ïî ÷îòèðè ãðèâí³ çäàâàëè. ×åêàëè ùî ö³íà âèðîñòå, à ñòàëîñÿ íàâïàêè. Íà çèìó çàëèøàòè — ñõîâèùå òðåáà. À â ïîãðåá³ ñê³ëüêè ¿¿ âì³ñòèø? Íó òîííó, íó ìîæå äâ³. Ó Âåðò³¿âêó ͳæèíñüêîãî ðàéîíó ìàøèíà íà ïî÷àòêó êàðàíòèíó çà¿õàëà. Ïîñàäêîâó êàðòîïëþ ïðèéìàëè ïî ï’ÿòü-ø³ñòü ãðèâåíü, êðóïí³øó ïî 10-12. — Àëå êàðàíòèí, ìè ¿õ ïîïðîñèëè öèì íå çàéìàòèñÿ. ͳáèòî ç Ìèêîëàºâà ìàøèíà áóëà. Ïîñëóõàëè, ïî¿õàëè, — ïîÿñíþº êåðóþ÷à ñïðàâàìè Âåðò³¿âñüêî¿ ÎÒà Íàä³ÿ ÐÈËÜÑÜÊÀ.
Îëåíà ÃÎÁÀÍÎÂÀ
Çàäîùèëî, ìîæå, ³ ð³âåíü âîäè â ð³÷êàõ âèð³ñ? — Îñòàíí³ äí³ ñïîñòåð³ãàºòüñÿ ï³äéîì âîäè â óñ³õ ð³÷êàõ, êîòð³ ïðîò³êàþòü â îáëàñò³, — êîìåíòóº Òåòÿíà ÏÎËÅÂÈÊ, íà÷àëüíèê â³ää³ëó ã³äðîëî㳿 îáëàñíîãî óäðîìåòöåíòðó. — Ó Äí³ïð³ 10 òðàâíÿ — ïëþñ 1 ñàíòèìåòð, 11 — íóëü, 12 — ïëþñ 2. Ó Äåñí³ â ö³ äí³ ïðèáóâàëî ïî ñàíòèìåòðó-äâà. Íàéâäàë³øèé äåíü áóâ 8 òðàâíÿ. Ó Ñíîâ³ öüîãî äíÿ ïðèáóëî ø³ñòü ñàíòèìåòð³â âîäè, ó Á³ëîóñ³ — àæ äåñÿòü. Çàãàëîì, ó Ñíîâ³ â³ä ïî÷àòêó òðàâíÿ ïðèáóëî 33 ñàíòèìåòðè, ó Á³ëîóñ³ — 20.
³êòîð³ÿ ÒÎÂÑÒÎÍÎÃ
Q çíîâó äîñë³äæåííÿ
Q ãîðå
Ò³ëî 14-ð³÷íîãî Äåíèñà ×àëåíêî åêñãóìóþòü?
Äâîþð³äí³ áðàòè ðîçáèëèñÿ íà ìîòîöèêë³. Îäèí íà ñìåðòü
Òðè îô³ö³éí³ äæåðåëà,ó òîìó ÷èñë³ ³ ñë³ä÷èé åêñïåðèìåíò ï³äòâåðäèëè, ùî ïîòÿã íå çáèâàâ 14-ð³÷íîãî Äåíèñà ×àëåíêà, ò³ëî ÿêîãî ç ïðîëîìëåíîþ ãîëîâîþ, çëàìàíèìè êëþ÷èöåþ ³ íîãàìè, ïîáèòèì îáëè÷÷ÿì, çíàéøëè íà êîë³ÿõ íà îêîëèö³ Ïðèëóê òîð³ê ó æîâòí³. Òåïåð ñë³ä÷³ õî÷óòü ïðîâåñòè åêñãóìàö³þ ò³ëà (âèêîïàòè òðóï ³ ùå ðàç äîñë³äèòè éîãî). — Íàâ³ùî öå ðîáèòè? Ó ñïðàâ³ º âîñüìèãîäèííå â³äåî ðîçòèíó ñèíà, ÿêèé ïðîâîäèëè êè¿âñüê³ ñóäìåäåêñïåðòè. À âîíè, áà÷òå, ïîäàþòü êëîïîòàííÿ. Íå âäàëîñÿ ñôàáðèêóâàòè, ùî ïîòÿã çáèâ, òåïåð øóêàþòü ÿê³ñü ³íø³, íå êðèì³íàëüí³ ïðè÷èíè, ëèøå á íå ðîçñë³äóâàòè, ÿê âáèâñòâî, — ââàæຠìàòè Ñâ³òëàíà ×ÀËÅÍÊÎ. — Íàâ³òü, ÿêùî äîâåäåòüñÿ çíîâó äîñë³äæóâàòè, ìè âèñëîâèìî íåäîâ³ðó òèì êè¿âñüêèì åêñïåðòàì. Âîíè âæå ïîíàïèñóâàëè: ïî¿çä íå çáèâàâ; ðóêàìè ³ íîãàìè ñèíó óäàð³â íå íàíîñèëè. Òà ÷îìó ó ñèíà ïðîáèòà ãîëîâà ó äâîõ ì³ñöÿõ, ïåðåëîìè ³ òîìó ïîä³áíå?
Äåâ’ÿòîãî òðàâíÿ î âîñüì³é âå÷îðà ó ñåë³ Ëèõà÷³â Íîñ³âñüêîãî ðàéîíó ñòàëàñÿ æàõëèâà àâàð³ÿ. Íåïîäàë³ê øêîëè ó åëåêòðîîïîðó âð³çàâñÿ ìîòîöèêë «²Æ Ïëàíåòà». Íà íüîìó ¿õàëè äâîþð³äí³ áðàòè ïî ìàòåðèíñüê³é ë³í³¿ 28-ð³÷íèé Þð³é Êîâáàñà òà 27-ð³÷íèé Àíäð³é Îí³ùèê. Çà êåðìîì áóâ Êîâáàñà. Çà ïîïåðåäíüîþ âåðñ³ºþ, â³í íå âïîðàâñÿ ç êåðóâàííÿì íà çàîêðóãëåí³é ä³ëÿíö³ äîðîãè ³ âð³çàâñÿ â åëåêòðè÷íèé ñòîâï. Âíàñë³äîê ÄÒÏ Àíäð³é Îí³ùèê â³ä îòðèìàíèõ òðàâì çàãèíóâ íà ì³ñö³. Êîâáàñó ç çàêðèòîþ ÷åðåïíî-ìîçêîâîþ òðàâìîþ, ðàíàìè ãîëîâè, ïåðåëîìîì ë³âî¿ íîãè òà çàáîÿìè â³äâåçëè äî ðàéîííî¿ ë³êàðí³. Ïîë³ö³ÿ â³äêðèëà êðèì³íàëüíå ïðîâàäæåííÿ. Ñïî÷àòêó ðîêó ïî îáëàñò³ ñòàëîñÿ 185 ÄÒÏ ç ïîñòðàæäàëèìè â ÿêèõ 41 ëþäèíà çàãèíóëà, 206 áóëî òðàâìîâàíî.
Âàëåíòèíà ÎÑÒÅÐÑÜÊÀ
Âàëåíòèíà ÎÑÒÅÐÑÜÊÀ
«Ó Ìåí³ áóäå íîâèé ãîëîâà ÐÄÀ?», — ì³ñÿöü òîìó íàïèñàëî ìåíñüêå ³íòåðíåò-âèäàííÿ ç ïîñèëàííÿì íà òåëåãðàì-êàíàë (ìåðåæà â ³íòåðíåò³) êîëèøíüîãî ïðåì’ºð-ì³í³ñòðà Îëåêñ³ÿ Ãîí÷àðóêà. Éìîâ³ðíèì êàíäèäàòîì íàçèâàþòü ªâãåíà Ñîëîâéîâà. Íà îô³ö³éíîìó ñàéò³ Ìåíñüêî¿ ðàéîííî¿ äåðæàâíî¿ àäì³í³ñòðàö³¿ ùå é 12 òðàâíÿ ãîëîâîþ çíà÷èòüñÿ Âàëåð³é Ùóê³í. Íà ïîñàä³ Âàëåð³é Ìèêîëàéîâè÷ ÷îòèðè ðîêè. Äî öüîãî âèêîíóâàâ îáîâ’ÿçêè, áóâ ïåðøèì çàñòóïíèêîì. Òåë å ô î í ó þ ó ï ð è é ì à ë ü í þ , çàïèòóþ Âàëåð³ÿ Ìèêîëàéîâè÷à. Ñåêðåòàðêà ïåðåìèêàº. — Áà÷èëè íîâèíó? — çàïèòóþ Ùóê³íà. — ß ãîëîâà àäì³í³ñòðàö³¿. Öå ìîÿ ðîáîòà çíàòè ³íôîðìàö³þ ùîäî ðàéîíó, — â³äïîâ³â Âàëåð³é Ìèêîëàéîâè÷. — ϳäãðóíòÿì äëÿ çâ³ëüíåííÿ ìîæå áóòè ò³ëüêè ðîçïîðÿäæåííÿ ïðåçèäåíòà. Áóäå ðîçïîðÿäæåííÿ, áóäå é çâ³ëüíåííÿ. Ó ìåíå äîñòàòíüî äîñâ³äó, ùîá ó òàêèõ ñèòóàö³ÿõ â÷èíÿòè çã³äíî ç çàêîíîäàâñòâîì. Íåìà ðîçïîðÿäæåííÿ ïðî çâ³ëüíåííÿ, ÿ ïðàöþþ. Áóäå ðîçïîðÿäæåííÿ — ñêëàäó ïîâíîâàæåííÿ. Ó áóäü-ÿêîìó âèïàäêó, ãîëîâè àäì³í³ñòðàö³é áóäóòü çâ³ëüíåí³. Óæå çâ³ëüíèëè áàãàòî. Ïèòàííÿ ðàíî ÷è ï³çíî ïðèéäå äî ëîã³÷íîãî çàâåðøåííÿ. Òà ê , 2 8 ê â ³ ò í ÿ ï ð å ç è ä å í ò çâ³ëüíèâ Âàëåð³ÿ Ðàäèáåäó, ãîëîâó Ñíîâñüêî¿ ÐÄÀ, 21 êâ³òíÿ — Âàñèëÿ Êó÷åðèíó, ãîëîâó Áîáðîâèöüêî¿ ðàéäåðæàäì³í³ñòðàö³¿. — Ù î ç í à ºòå ï ð î â à ø î ãî éìîâ³ðíîãî íàñòóïíèêà? — Ïðèíöèïîâî íå ö³êàâëþñü öèì ïèòàííÿì. ×îãî ìåí³ ïåðåæèâàòè. Íà ñèòóàö³þ íå âïëèâàþ. Ðîçïîðÿäæåííÿ íå ï³äïèñóþ. ³ä ìåíå í³÷îãî íå çàëåæèòü. ªâãåí Ñîëîâéîâ ³ ñïðàâä³ ïîäàâàâ äåêëàðàö³þ ÿê êàíäèäàò íà ïîñàäó ãîëîâè ÐÄÀ. Ñïî÷àòêó ïðîñòî ïðîñèâñÿ â îáëàñòü, ïîò³ì — õîò³â áóòè ãîëîâîþ ͳæèíñüêî¿ ðàéäåðæàäì³í³ñòðàö³¿. Îñòàííÿ äåêëàðàö³ÿ íà ïîñàäó î÷³ëüíèêà Ìåíùèíè. Ó äåêëàðàö³¿ çàçíà÷åíî, ùî ìຠñèíà Ìèêèòó. Ìຠ÷åòâåðòó ÷àñòèíó êâàðòèðè ïëîùåþ 43,6 êâàäðàòíèõ ìåòðè ó Êðåìåí÷óö³ Ïîëòàâñüêî¿ îáëàñò³. Îñòàííþ çàðîá³òíó ïëàòíþ îòðèìóâàâ ó ô³ðì³, ùî çíàõîäèòüñÿ ó Ñëîâà÷÷èí³.
Ìàðèíà ÇÀÁ²ßÍ
4/ Ñóñï³ëüñòâî
14.05.2020
Q ùî ó äåêëàðàö³ÿõ
Çàðïëàòè, ìàøèíè, áîðãè Ïðîäîâæóºìî âèâ÷àòè äåêëàðàö³¿ ãîë³â ðàéîííèõ ðàä òà ðàéäåðæàäì³í³ñòðàö³é. Áîáðîâèöüêîþ ÐÄÀ äîíåäàâíà êåðóâàâ Âàñèëü Êó÷åðèíà (ê³ëüêà òèæí³â îáîâ’ÿçêè âèêîíóº çàñòóïíèê Òåòÿíà Ëÿøåíêî). Çåìë³ ó íüîãî ó ê³ëüêîõ ëàòî÷êàõ, âñüîãî äî ãåêòàðà. Ó êîðèñòóâàíí³ ç 2017 ðîêó àâòî «Òîéîòà Ëåíä Êðóçåð». Ç 1 ñ³÷íÿ öüîãîð³÷ â³í ñòàâ êîðèñòóâàòèñÿ àâòî «ÌåðñåäåñÁåíö»(âëàñíèêîì îáîõ çàïèñàíèé Êó÷åðèíà Áîãäàí Âàñèëüîâè÷, ïåâíî, ñèí). Âëàñíèé ëèøå âàíòàæíèé «Ç²Ë». Çàðïëàòà çà 2019 ó Âàñèëÿ Ìèêîëàéîâè÷à 292 òèñÿ÷³ 304 ãðèâí³. Äîõ³ä â³ä ïðîäàæó íåðóõîìîãî ìàéíà — 247 òèñÿ÷ 25 ãðèâåíü. 205 ãðèâåíü áàíê³âñüê³ ïðîöåíòè. ² ïðè öüîìó â äåêëàðàö³¿ âêàçàí³ áîðãè ÀÒ «×åðí³ã³âîáëåíåðãî» çà åëåêòðîåíåðã³þ. Ó òðàâí³ ìèíóëîãî ðîêó 512 òèñÿ÷ 265 ãðèâåíü. Ó òîìó æ ì³ñÿö³ — ùå 546854 ãðèâí³. Áîðã çà ñïîæèâàííÿ åëåêòðèêè ïîíàä äîãîâ³ðíó âåëè÷èíó. ³äñîòêè ³ ïåíÿ ñòÿãíóò³ çà ð³øåííÿì ñóäó — 18592 ãðèâí³, ñóäîâèé çá³ð — 16165 ãðèâåíü ³ âèêîíàâ÷èé çá³ð — 109 òèñÿ÷ 387 ãðèâåíü. Äðóæèíà ó Êó÷åðèíè — ï³äïðèºìåöü. ßê³ ó íå¿ ïðèáóòêè, ÷ëåí ñ³ì’¿ íå íàäàâ ³íôîðìàö³¿. Ó â. î. ãîëîâè Áîáðîâèöüêî¿ ðàéîííî¿ ðàäè Âîëîäèìèðà Ëÿõîâåíêà çåìë³ á³ëüøå ï’ÿòè ãåêòàð³â. ª çåìëÿ â äðóæèíè òà ñèíà, ìåíøå ãåêòàðà. Çàðîá³òîê 312 òèñÿ÷ 899 ãðèâåíü, àáî 26 òèñÿ÷ ãðèâåíü íà ì³ñÿöü. Îðåíäíà ïëàòà â³ä ÒΠ«Çåìëÿ ³ Âîëÿ» 25 òèñÿ÷ 847 ãðèâåí. Ïåíñ³ÿ 23 òèñÿ÷³ 363 ãðèâí³. Àâòî íå ìàº. Ó ñèíà ìàøèíà «×åð³ Àìóëåò». Ó â. î. ãîëîâè Êîçåëåöüêî¿ ÐÄÀ Þð³ÿ Çàñëàâñüêîãî äâ³ çåìåëüí³ ä³ëÿíêè, ó Îñòð³ òðîõè á³ëüøå äåñÿòè ñîòîê òà áëèçüêî äâîõ ãåêòàð³â ó Ìîð³âñüêó Êîçåëåöüêîãî ðàéîíó. Ó ñèíà º íàä³ëè ³ â Ëþáå÷àíèíîâ³ Êîçåëåöüêîãî ðàéîíó, ³ â Çàçèì’¿ Áðîâàðñüêîãî ðàéîíó Êè¿âñüêî¿ îáëàñò³, ³ â äðóæèíè â Ðóñàíîâ³ íà Êè¿âùèí³ äåñÿòü ñîòîê. ÌຠÞð³é ³êòîðîâè÷ 30-ð³÷íå àâòî «²Æ-2715». À ó ñèíà º «ÓÀÇ» ³ «ÃÀÇ». Çàðïëàòà 390 òèñÿ÷ 904 ãðèâí³, àáî 32575 íà ì³ñÿöü, ïëþñ 43 òèñÿ÷³ 632 ãðèâí³ ïåíñ³¿. Äîõîäè ñèíà ³ äðóæèíè áëèçüêî 180 òèñÿ÷ ãðèâåíü. Ãîëîâè ðàéîííî¿ ðàäè ó Êîçåëüö³ íåìàº. Âèêîíóº îáîâ’ÿçêè
çàñòóïíèê ãîëîâè Êàòåðèíà Áèêîâåöü. ¯¿ ñâ³æî¿ äåêëàðàö³¿ ùå íåìàº. ª çà 2018, ïîäàíà ó 2019-îìó. Òîä³ çàðïëàòà áóëà 361 òèñÿ÷à 758 ãðèâåíü, àáî 30146,5 íà ì³ñÿöü, ïåíñ³ÿ 24469 ãðèâåíü. Ìàòåð³àëüíà äîïîìîãà â³ä ïðîôñï³ëêè ïðàö³âíèê³â äåðæóñòàíîâ 800 ãðèâåíü. Íîñ³âñüêó ÐÄÀ î÷îëþº ³êòîð³ÿ Âåðøíÿê. Ó íå¿ àâòî «ÂÀÇ21154», ó ÷îëîâ³êà «ÂÀÇ-2107». Çàðïëàòà 399 òèñÿ÷ 633 ãðèâí³, àáî 33302 íà ì³ñÿöü. Ðàäîþ ó Íîñ³âö³ êåðóº Àíàòîë³é Êðàñíîñ³ëüñüêèé. Ìຠäâà ïà¿, á³ëüøå òðüîõ ãåêòàð³â. ijì ó Íîñ³âö³ ïëîùåþ 142 êâàäðàòíèõ ìåòð³â ³ ãàðàæ 113 êâàäðàòíèõ ìåòð³â. Ó äðóæèíè º êâàðòèðà ó ×åðí³ãîâ³ 80 êâàäðàòíèõ ìåòð³â. Çíà÷èòüñÿ â äåêëàðàö³¿, ÿê îá’ºêò íåçàâåðøåíîãî áóä³âíèöòâà. Êâàðòèðà 38 êâàäðàòíèõ ìåòð³â ó Ñîô³¿âñüê³é Áîðùàã³âö³ ï³ä Êèºâîì. ¯çäèòü ãîëîâà ðàäè íà àâòî «Äåî Íóá³ðà», ïðèäáàíîìó ó 2016 ðîö³. Ìຠâèïëàòè íà ïà¿ â³ä ÒΠ«Çåìëÿ ³ Âîëÿ» 22 òèñÿ÷³ 139 ãðèâåíü, ïåíñ³þ 56 òèñÿ÷ 392 ãðèâí³ ³ çàðïëàòó 358 òèñÿ÷ 940 ãðèâåíü, àáî 29911 íà ì³ñÿöü. Áëèçüêî 25 òèñÿ÷ ãðèâåíü â³äñîòê³â ïî áàíê³âñüêèõ âêëàäàõ. Íà áàíê³âñüêèõ ðàõóíêàõ ó íüîãî 136 òèñÿ÷ 484 ãðèâí³. Ó äðóæèíè áëèçüêî äâàäöÿòè òèñÿ÷ ãðèâåíü. Ó êåðìàíè÷à ͳæèíñüêî¿ ðàéîííî¿ ðàäè Îëåãà Áóçóíà çåìëÿ â ñîòêàõ. ª ìàãàçèí ó Áàòóðèí³ ïëîùåþ 70 êâàäðàòíèõ ìåòð³â. Ó äðóæèíè ê³ëüêà ä³ëÿíîê — ìåíøå ãåêòàðà, êâàðòèðà ó ͳæèí³ ³ «ÂÀÇ-21063». Ó Îëåãà ³òàë³éîâè÷à «Ì³öóá³ø³ Ïàäæåðî», ïðèäáàíèé ó áåðåçí³ 2019 ðîêó. Çàðïëàòà Áóçóíà 591 òèñÿ÷à 993 ãðèâí³, àáî 49332 íà ì³ñÿöü. Ìàòåð³àëüíà äîïîìîãà — 300 ãðèâåíü ³ 100 ãðèâåíü çà ãðàìîòó â³ä ͳæèíñüêî¿ ÐÄÀ. Ó äðóæèíè çàðîá³òîê â ïåíñ³éíîìó ôîíä³ ò³ëüêè 150 òèñÿ÷ ãðèâåíü íà ð³ê. Ó Í³æèíñüê³é ÐÄÀ ãîëîâóº Â’ÿ÷åñëàâ ²âàøèí. Çåìåëüí³ íàä³ëè ó Â’ÿ÷åñëàâà Àíàòîë³éîâè÷à íà ïðàâ³ ïîñò³éíîãî êîðèñòóâàííÿ, âñ³ ó ͳæèí³, íåâåëèê³. Äðóæèíà Âàëåíòèíà ó 2018 ðîö³ ñòàëà âëàñíèöåþ ä³ëÿíîê ïëîùåþ òðîõè á³ëüøîþ äâîõ ãåêòàð³â. ¯çäèòü âîíà íà «Ì³öóá³ø³ Àóòëåíäåð» (ð³ê íàáóòòÿ 2014). Ñèí íà «Òîéîò³ Àóð³ñ» (ïðèäáàí³é ó 2018 ðîö³). Ó äðóæèíè áóäèíîê ó Ëîñèí³âö³ 77,4 êâàäðàòíèõ ìåòðà.
Çàðïëàòà Â’ÿ÷åñëàâà Àíàòîë³éîâè÷à 405 òèñÿ÷ 430 ãðèâåíü, àáî 33785 íà ì³ñÿöü. Ïåíñ³ÿ 62 òèñÿ÷³ 676 ãðèâåíü. Ó äðóæèíè ó â³ää³ë³ îñâ³òè ͳæèíñüêî¿ ÐÄÀ çàðîá³òîê — 96 òèñÿ÷ 738 ãðèâåíü íà ð³ê. Îäèí ñèí íàâ÷àºòüñÿ ó Íàö³îíàëüíîìó ìåäè÷íîìó óí³âåðñèòåò³ ³ìåí³ Î. Î. Áîãîìîëüöÿ, ³íøèé â Íàö³îíàëüí³é àêàäå쳿 îáðàçîòâîð÷îãî ìèñòåöòâà òà àðõ³òåêòóðè. Îáèäâà ùå é ïðàöþþòü, òà ¿õí³ çàðîá³òêè ³ ñòèïåí䳿 çà 2019 ð³ê ó êóï³ íå á³ëüøå 50 òèñÿ÷ ãðèâåíü. À ùå ó äðóæèíè êðåäèò 150 òèñÿ÷ ãðèâåíü, âçÿòèé 2018 ðîêó ó ×åðí³ã³âñüêîìó îáëàñíîìó ôîíä³ ï³äòðèìêè ³íäèâ³äóàëüíîãî æèòëîâîãî áóä³âíèöòâà íà ñåë³. Ó Â’ÿ÷åñëàâà Àíàòîë³éîâè÷à áàíê³âñüêèé êðåäèò, âçÿòèé òîð³ê ó òðàâí³ 44 òèñÿ÷³ 600 ãðèâåíü. Âèêîíóþ÷èé îáîâ’ÿçêè ãîëîâè ×åðí³ã³âñüêî¿ ÐÄÀ Àíàòîë³é Êðóãîë. Ó íüîãî ó Øåñòîâèö³ ï³ä ×åðí³ãîâîì áëèçüêî ÷îòèðüîõ ãåêòàð³â. Ó äðóæèíè çåìåëüí³ íàä³ëè â ñîòêàõ ó Ðî¿ù³ òà Òðèñâÿòñüê³é Ñëîáîä³ ï³ä ×åðí³ãîâîì. ͳ àâòî, í³ ô³ðì. Çàðîá³òîê Àíàòîë³ÿ Ìèêîëàéîâè÷à 381 òèñÿ÷à 706 ãðèâåíü (31808 íà ì³ñÿöü), ïëþñ âèïëàòà äî ãðàìîòè 372 ãðèâí³. Ó äðóæèíè ó ì³ãðàö³éí³é ñëóæá³ 188 òèñÿ÷ 987 ãðèâåíü íà ð³ê. Ó Îëåêñàíäðà Ëàð÷åíêî, ãîëîâè ×åðí³ã³âñüêî¿ ðàéîííî¿ ðàäè, áëèçüêî ÷îòèðüîõ ãåêòàð³â ó Õàëÿâèí³ ×åðí³ã³âñüêîãî ðàéîíó, ó äðóæèíè á³ëüøå ÷îòèðüîõ. Ó Ëàð÷åíêà ä³ëÿíî÷êà 12 ñîòîê ó Äí³ïðîâñüêîìó ×åðí³ã³âñüêîãî ðàéîíó. Íåäîáóäîâàíèé áóäèíîê ïëîùåþ 200 êâàäðàòíèõ ìåòð³â ó Õàëÿâèí³. Ó äðóæèíè ÿïîíñüêå àâòî «Í³ññàí Êàøêàé» òà êèòàºöü «Ðàâîí Ð2» (2017 ðîêó). Ó Îëåêñàíäðà Ìèêîëàéîâè÷à «Ìîñêâè÷» (1991 ðîêó) òà «Êîë³áð³» (÷îâåí). Äðóæèíà º âëàñíèöåþ ôåðìåðñüêîãî ãîñïîäàðñòâà «ÑÀÄ ËÀÐ×ÅÍÊÀ» òà ïðèâàòíîãî ï³äïðèºìñòâà «ÀÊѲÎÌÀ». Çàðîá³òîê Îëåêñàíäðà Ìèêîëàéîâè÷à 351 òèñÿ÷à 483 ãðèâí³, àáî 29290 íà ì³ñÿöü. Ïðèáóòîê äðóæèíè â³ä çàíÿòòÿ á³çíåñîì 357 òèñÿ÷ 800 ãðèâåíü, çàðïëàòà 44 òèñÿ÷³ 676 ãðèâåíü ³ ïåíñ³ÿ 17 òèñÿ÷ 469 ãðèâåíü. Ãîò³âêîþ Ëàð÷åíêî òðèìຠ230 òèñÿ÷ 500 ãðèâåíü (óñå öå çà 2018 ð³ê, çà 2019 äåêëàðàö³ÿ ùå íå îïóáë³êîâàíà).
ϳäãîòóâàëà Âàëåíòèíà ÎÑÒÅÐÑÜÊÀ
Q ç Êèºâà äî Õàºíîê
Äî¿òè â÷èâñÿ çà ï³äðó÷íèêîì, êîçåíÿò ïî¿òü ç ïëÿøå÷êè, âìèêຠ¿ì òåëåâ³çîð Ïðî êèÿíèíà, ó ìèíóëîìó ïðîôåñ³éíîãî áóä³âåëüíèêà Îëåêñ³ÿ ÕÀÐ×ÅÍÊÀ, ÿêèé á³ëüøå äåñÿòè ðîê³â òîìó ðàçîì ç äðóæèíîþ Àëëîþ ïåðå¿õàâ äî Õàºíîê ²÷íÿíñüêîãî ðàéîíó, ì³ñöåâ³ ðîçïîâ³äàþòü ÿê ïðî åêçîòèêó. Ó Õàºíêàõ ÷îëîâ³ê ðîçâîäèòü ê³ç òà îâåöü. Ñåëî íåâåëèêå. ²íòåðíåòó íåìàº, íàâ³òü ìîá³ëêè ëîâëÿòü ñëàáî. Êðàñèâèé áóäèíîê Õàð÷åíêà, ç áàñåéíîì òà ñó÷àñíèìè çàãîíàìè ³ ñàðàÿìè äëÿ òâàðèí, âèêëèêàþòü ïîäèâ ³ ö³êàâ³ñòü. Ðîçïîâ³äàþòü, äáຠïðî òâàðèí òàê, ùî íàâ³òü ïîâ³ñèâ ó ñàðà¿ òåëåâ³çîð. Êàæóòü, ñïåö³àëüíà ìåòîäèêà, ùîá ê³çîíüêè êðàùå ðîñëè. Îëåêñ³ÿ Õàð÷åíêà çíàéøëà ó òîìó ñàìîìó ñàðà¿ ç òåëåâ³çîðîì. Âèñèòü íà ñò³í³. Äîêè ç åêðàíó ðîçïîâ³äàþòü êîðîíàâ³ðóñí³ íîâèíè, Îëåêñ³é Ìèõàéëîâè÷ ç ïëÿøå÷êè ãîäóº êîçåíÿòêî ̳þ. Ìàëå æàä³áíî ñìîê÷å ñîñêó. — ßêùî ç-ï³ä ìàìêè áóäå ¿ñòè, òî ³ ñàìà ãîëîäíà ëèøèòüñÿ, ³ ÿ ìîëîêà íå îòðèìàþ, — ïîÿñíþº ÷îëîâ³ê. — Ïëÿøå÷êà ôðàíöóçüêà. À ñîñêó ç Äàí³¿ ïðèñëàëè. Çíàéîì³ ïî âñüîìó ñâ³òó º. Çàìîâëÿâ ñïåö³àëüíî äëÿ êîçåíÿò. Çàðàç óæå ìîæó ñîá³ äîçâîëèòè ç ïëÿøå÷êè ãîäóâàòè, áî ëèøèëîñü ìàëî òâàðèí. Äåñÿòîê ê³ç ³ ñò³ëüêè æ îâåöü. Êîëè ùå ðîê³â òðè òîìó äî òðüîõ ñîòåíü äîõîäèëî. Àëå íàñ îáñ³ÿëè, îáîðàëè. Âèïàñàòè õóäîáó íåìຠäå. Ïîðó÷ ë³ñ, àëå òàì ²÷íÿíñüêèé íàö³îíàëüíèé ïàðê. Òóäè òåæ òåïåð íå ïóñêàþòü. ͳáè òâàðèíè øêîäó çðîáèòè ìîæóòü. Òîìó ïî÷àëè çâîäèòè õóäîáó. — ßê âçàãàë³ ä³çíàëèñü ïðî Õàºíêè? — Øóêàëè ì³ñöå ï³ä äà÷ó ñïî÷àòêó ï³ä Êèºâîì. Àëå õîò³ëè, ùîá íàâêîëî ëþäåé íå áóëî. Òà öå âèÿâèëîñü íåìîæëèâî. Òîä³ òîâàðèø ³ ïîðàäèâ Õàºíêè. Ïðè¿õàëè, ïîäèâèëèñü: ëþäåé ìàëî, ë³ñ ïîðó÷. ϳäõîäèòü. Òóò òàêå çàõàðàùåíå áóëî, ùî ì³ñöåâ³ íàâ³òü íå çíàëè, ùî é áóäèíîê ëèøèâñÿ. Áàãàòî çóñèëü äîêëàëè, ùîá äâîðèùå ðîç÷èñòèòè. Íà òåðèòî𳿠÷èìàëî¿ ñàäèáè çàðàç äâà áóäèíêè.  îäíîìó Îëåêñ³é Ìèõàéëîâè÷ ðàçîì ç äðóæèíîþ Àëëîþ æèâóòü çàðàç. ²íøèé äîáóäîâóþòü. Æàðòóþòü, íà ñòàð³ñòü. ª é áàñåéí. Ç ðèáîþ. Àëå íå ëîâèòè ³ ¿ñòè, à äëÿ êðàñè. Íåùîäàâíî íàâ³òü ÷åðåïàõà çàâåëàñü. À íà çàäíüîìó äâîð³ — ñàðà¿ òà çàãîíè äëÿ
ê³ç ³ îâåöü. Âñå öå ÷îëîâ³ê áóäóâàâ âëàñíîðó÷. — Ïðî ê³ç ìåí³ ðîçïîâ³ëà äîíüêà. Âîíà â Êèºâ³ ðåæèñåð ê³íî ³ òåëåáà÷åííÿ, — ãîâîðèòü Õàð÷åíêî. — ² ðîçêàçàëà, ùî îäèí çíàéîìèé àêòîð òðèìຠê³ç. ßêùî â³í ìîæå, òî ÷îìó á ³ ìåí³ íå çàéíÿòèñÿ. Ó íàñ òóò íåìຠêóëüòóðè ñïîæèâàííÿ ñèð³â ³ ì’ÿñà òàêîãî. À ÿ ðîäîì ç ï³âäåííî¿ Óêðà¿íè. Òàì öå á³ëüø ðîçïîâñþäæåíî. — Öå Êàðìåí, — çíàéîìèòü ç ÷îðíÿâîþ äîâãîíîãîþ ê³çîíüêîþ ãîñïîäàð. — Êàæóòü, ÷îðí³ ÷îðò³â â³äãàíÿþòü. À îí òà ó ÷îá³òêàõ, Äîííà. À öÿ ä³â÷èíêà, — òàê ëàã³äíî íàçèâຠê³ç Îëåêñ³é Ìèõàéëîâè÷, — ÿáëó÷êà ïîëþáëÿº. Áóëî ó ïëàíàõ ðîçãîðíóòè âèðîáíèöòâî ñèð³â. Íàâ³òü ì³í³-öåõ ï³ä öå ïîáóäóâàâ. ×îëîâ³ê ïðîâîäèòü ó ïðèì³ùåííÿ, ùî é ñïðàâä³ íàãàäóº íåâåëèêó ñèðîâàðíþ. Óñåðåäèí³ ïðîõîëîäíî. Âñå âèêëàäåíî ïëèòêîþ. ª ³ õîëîäèëüíà êàìåðà — ö³ëà ê³ìíàòà. — Ãîòóâàâ ð³çí³ ñîðòè ñèðó. Ïåðåñèëàâ ïî Óêðà¿í³. Àëå çàðàç âèñòà÷ຠò³ëüêè ñîá³ òà çíàéîìèì. Áðèíçó ãîòóþ ³ ì’ÿêèé ñèð. — Ç êèì ðàäèëèñü ùîäî ãîñïîäàðñòâà? Öå æ òðåáà áóëî, ùîá õòîñü íàâ÷èâ. — Ó êíèæêàõ ÷èòàâ, ïî ³íòåðíåòó äèâèâñÿ. Ïåðøèõ ê³ç êóïóâàëè ó Ëîõâèö³, òàì êîëèñü áóâ ïëåì³ííèé ðàäãîñï. Ñïî÷àòêó áóëî â³ñ³ì ê³ç. Çà òðè ðîêè ñòàëî äî 80. Ìîëî÷íî¿ ïîðîäè. Ó ìîëîêà í³ çàïàõó, í³ ñïåöèô³÷íîãî ïðèñìàêó. — Òàêå áóâàº? — Ñïðîáóéòå, — ïðîòÿãóº ñêëÿíêó Îëåêñ³é Ìèõàéëîâè÷. — Ìè é êîçë³â ñïåö³àëüíî îêðåìî òðèìàºìî, áî â³ä íèõ óâåñü çàïàõ. Ñïðîáóâàëà ìîëîêî. Ñïåöèô³÷íîãî êîçÿ÷îãî äóõó é ñïðàâä³ íå ÷óòè. Íà ñìàê ñîëîäåíüêå. Àëå âñå æ íà ëþáèòåëÿ. Äëÿ òèõ, õòî çâèê äî êîðîâ’ÿ÷îãî, òà ùå é ç ìàãàçèíó, îñîáëèâå. — À íàì, íàïðèêëàä, êîðîâ’ÿ÷å â³ääàº, — ãîâîðèòü Àëëà ³òà볿âíà. Ïðèãîñòèëè ³ áðèíçîþ. Ñìà÷íî. — Äî¿òè ÿê íàâ÷èëèñÿ? — Ïî ï³äðó÷íèêàõ. — Ó êîãî êðàùå âèõîäèòü: ó âàñ ÷è ó äðóæèíè? — Âîíà íå äî¿òü, âîíà çàðîáëÿº ãðîø³, —
íàï³âæàðòîìà â³äïîâ³äຠ÷îëîâ³ê. Àëëà ³òà볿âíà ïðîôåñ³éíèé àóäèòîð. Ïðàöþº ïî âñ³é êðà¿í³. — Àëå ÿê òðåáà, òî ï³äì³íèòü. — ßê â³âö³ ç’ÿâèëèñü? — Êîçè ó ¿æ³ äóæå âèáàãëèâ³. Âèáðàëè, ùî ¿ì òðåáà, à ðåøòó ëèøèëè. ² áàãàòî ¿æ³ ÷åðåç öå ïðîïàäàëî. Òîìó êóïèëè íåïåðåá³ðëèâèõ îâåöü. Ì’ÿñî ïðîäàâàëè. — Áóâ ó ïëàíàõ á³çíåñ. Àëå, êîëè ïîãîë³â’ÿ äîâåëîñü ñêîðî÷óâàòè, ñòàëî çðîçóì³ëî, ùî öå âñå íå äëÿ çàðîáëÿííÿ êîøò³â, à äëÿ çàäîâîëåííÿ. Àáè â Êèºâ³ ëèøèëèñü, íå çíàþ, ùî á ç Îëåêñ³ºì ³ áóëî. Ñåðöå… Â³ä õâîðîáè ë³êóþòü ò³ëüêè êîçè ³ ï³ãóëêè. — Çà ñòîëèöåþ íå ñóìóºòå ó Õàºíêàõ? — ͳ. Ìè, òàê áè ìîÎëåêñ³é Õàð÷åíêî ãîäóº ç ïëÿøå÷êè âèòè, ñòåæêó ïðîòîïòàëè, êîçåíÿ ̳þ — ïîñì³õàºòüñÿ Àëëà. — ϳñëÿ íàñ ùå ðîäèíè òðè ñþäè ïåðå¿õàëè. Ïîä— Äî âàñ ÿê ó çîîïàðê õîäÿòü? ðóæêó ïåðåòÿãíóëè ç Äîíåöüêà, êîëè òàì â³éíà — Ïðè¿çäÿòü. ² ç ͳìå÷÷èíè, ³ ç Äàí³¿. Ïîðó÷ ïî÷àëàñÿ. «Çåëåíà êðèíèöÿ». Òàê çâàíèé çåëåíèé òóðèçì. — ̳ñöåâ³ íà ðîáîòó ïðîñÿòüñÿ? Âîíè òàì çóïèíÿþòüñÿ. Ïðî íàñ ä³çíàþòüñÿ ³ — Ï ð î ñ ÿ ò ü ñ ÿ . Ò ³ ë ü ê è ð î á îò è í å ì à . ïðèõîäÿòü. Äîãëÿäàºìî çà ì³ñöåâîþ áàáöåþ, áî âîíà — Òî òåëåâ³çîð äëÿ âàñ ÷è äëÿ ê³ç? — çàìàéæå ñàìà. Ç ì³ñöåâèìè òðîõè ñï³ëêóºìîñü. äàþ ïèòàííÿ, ùî ìó÷èòü õàºíê³âö³â. Àëå ïîðÿäêè ó êîæíîãî ñâî¿. Òóò çâèêëè äî õàòè — Äëÿ ìåíå. ×àñó îñîáëèâî íåìຠäèâèíàïðÿìó çàõîäèòè. Ñîá³ ÿê, ïîñòóêàºø ³ áóäåø òèñü. Ò³ëüêè ÿê ê³ç äîþ. Êîëèñü ³ ìóçè÷íèé öåíòð ÷åêàòè, äîêè â³ä÷èíÿòü. À òóò òàê íå ïðèéíÿòî. ñòîÿâ. Òà çãîð³â ï³ä ÷àñ ãðîçè. ² äî ë³æêà ìîæóòü ä³éòè, äîêè òåáå çíàéäóòü. Áóâàëî é òàêå. Ìàðèíà ÇÀÁ²ßÍ, ôîòî àâòîðà
Ñóñï³ëüñòâî /7
14.05.2020
Q ñîíÿ÷í³ ãðîø³
Q ñêîðî
Ìàëèí³âñüêà ñîíÿ÷íà ñòàíö³ÿ
Êîñîâèöÿ ùå íå ïî÷àëàñü. Õ³áà çà ì³ñÿöü
âæå â³ñ³ì ì³ñÿö³â ïðîäຠåëåêòðîåíåðã³þ
Ñîíÿ÷í³ ïàíåë³. Ôîòî ç ³íòåðíåòó Ó ñåë³ Ìàëèí³âêà ×åðí³ã³âñüêîãî ðàéîíó (äàâíÿ íàçâà ×îðòîðè¿âêà (×îðòîðèéêà) íà ïî÷àòêó êâ³òíÿ ââåëè â åêñïëóàòàö³þ äðóãó ÷åðãó íàçåìíî¿ ïðîìèñëîâî¿ ñîíÿ÷íî¿ åëåêòðîñòàíö³¿. Ïåðøó çàïóñòèëè òîð³ê 19 ñåðïíÿ. Êîæíà ç íèõ ñêëàäàºòüñÿ ç 2200 ñîíÿ÷íèõ ìîäóë³â ïîòóæí³ñòþ 0,6 ÌÂò. Ïîâíà ïîòóæí³ñòü Ìàëèí³âñüêî¿ ÑÅÑ 1,2 ÌÂò, ùî äîçâîëÿº âèðîáëÿòè ì³ëüéîí 336 òèñÿ÷ ê³ëîâàò ÷èñòî¿ åëåêòðîåíåð㳿 íà ð³ê. Âñþ åíåðã³þ, ùî ïðîäóêóþòü ñîíÿ÷í³ ïàíåë³, ïðîäàþòü äåðæàâ³ çà «Çåëåíèì òàðèôîì». Öå ñïåö³àëüíèé òàðèô, çà ÿêèì çàêóïîâóºòüñÿ åëåêòðîåíåðã³ÿ, âèðîáëåíà ç àëüòåðíàòèâíèõ äæåðåë. Âëàñíèêè ñòàíö³¿ îòðèìóþòü îïëàòó ó ãðèâíÿõ, àëå ö³íà «ñîíÿ÷íèõ» ê³ëîâàò³â ïðèâ’ÿçàíà äî ºâðî. «Çåëåíèé òàðèô» çì³íþºòüñÿ ç êîëèâàííÿì êóðñó. Çàðàç ñòàíîâèòü 3,88 ãðèâí³ çà ê³ëîâàòò äëÿ ïðîìèñëîâèõ ÑÅÑ. Ó Ìàëèí³âö³ âñå ðîçïî÷àëîñÿ ç ³äå¿ äâîõ ÷åðí³ã³âñüêèõ á³çíåñìåí³â ²ãîðÿ ͳêîëàºíêà òà ²ãîðÿ Êîìîöüêîãî. Ùå ó 2008 ðîö³ îäèí ç íèõ êóïèâ êîëèøí³é äèòÿ÷èé ñàäî÷îê çà âåëèê³ íà òîé ÷àñ ãðîø³ — 40 òèñÿ÷ äîëàð³â. ²ãîð ͳêîëàºíêî çâåðíóâñÿ äî ñ³ëüñüêî¿ ðàäè ç ïðîõàííÿì âèä³ëèòè éîìó çåìëþ äëÿ âåäåííÿ îñîáèñòîãî ñ³ëüñüêîãî ãîñïîäàðñòâà, äâà ãåêòàðè. гøåííÿì ñåñ³¿ ¿¿ íàäàëè. Çãîäîì â³í çì³íèâ ö³ëüîâå ïðèçíà÷åííÿ ä³ëÿíêè. Ó âåðåñí³ 2018 ðîêó ðîçïî÷àëîñÿ ñïîðóäæåííÿ ÑÅÑ «Ìàëèí³âêà-1». Çàìîâíèêîì âèñòóïàëà êîìïàí³ÿ ÒΠ«Í²ÊÊÎÌ-ÑÎËÀл, ãåíåðàëüíèì ïðîºêòóâàëüíèêîì òà ï³äðÿäíèêîì óêðà¿íñüêà êîìïàí³ÿ ÒΠ«Àëüòåêî Ãðóï», à ô³íàíñîâèì ïàðòíåðîì í³ìåöüêèé «ÏðîÊðåäèò Áàíê». Çàãàëîì ³íâåñòèö³¿ ñêëàëè 850 òèñÿ÷ ºâðî. Ñîíÿ÷í³ ïàíåë³ êèòàéñüêîãî âèðîáíèöòâà, âñòàíîâëåí³ ï³ä êóòîì 30 ãðàäóñ³â äî çåìë³. Êîæåí ìîäóëü ïîêðèòèé óäàðîñò³éêèì ñêëîì çàâòîâøêè ÷îòèðè ì³ë³ìåòðè, ùîá íå ïðîáèâ ãðàä. ³ä ñí³ãó ¿õ ÷èñòèòè íå òðåáà, êîëè íàãð³âàþòüñÿ, â³í òàíå. Àáè íå ï³äòîïèëî, âñ³ êîíñòðóêö³¿ ñòîÿòü íà ïàëÿõ, äëÿ íèõ ïðîáóðèëè ñâåðäëîâèíè ãëèáèíîþ ï³âòîðà ìåòðè. Êîæíó çàáåòîíóâàëè. Íà îäíó ïàëþ ï³øëî 150 ë³òð³â áåòîíó. Òîìó íàâ³òü óðàãàíè ñòàíö³¿ íå ñòðàøí³. Ó êîíñòðóêö³¿ âìîíòîâàí³ ³íâåðòîðè (ïðèñòðî¿, ùî ïåðåòâîðþþòü ïîñò³éíèé ñòðóì íà çì³ííèé). Òàêîæ â³äñë³äêîâóºòüñÿ âñÿ ³íôîðìàö³ÿ ïðî ðîáîòó ïàíåë³ ³ ïåðåäàºòüñÿ íà êîìï’þòåð ÷è ñìàðòôîí. Îòîæ, âëàñíèê ÷åðåç ³íòåðíåò ìîæå ñë³äêóâàòè çà ðîáîòîþ ñîíÿ÷íî¿ åëåêòðîñòàíö³¿ ç áóäü-ÿêî¿ ÷àñòèíè ñâ³òó. ÒΠ«Í²ÊÊÎÌ-ÑÎËÀл ²ãîðÿ ͳêîëàºíêà òà ²ãîðÿ Êîìîöüêîãî ïðàöþº óñï³øíî. ²íâåñòîðè î÷³êóþòü, ùî ïðîºêò îêóïèòüñÿ çà ï’ÿòü ðîê³â. — Âñå çàëåæèòü â³ä äåðæàâíî¿ ïîë³òèêè, — êàæå 54-ð³÷íèé ²ãîð ÊÎÌÎÖÜÊÈÉ, ñï³ââëàñíèê ÒΠ«Í²ÊÊÎÌ-ÑÎËÀл. — Íàðàç³ ìè ïðîäàºìî åëåêòðîåíåðã³þ íå íàïðÿìó «×åðí³ã³âîáëåíåðãî», à äåðæàâíîìó ï³äïðèºìñòâó «Åíåðãîðèíîê». Ùîì³ñÿöÿ ð³çíó ê³ëüê³ñòü. Àäæå ãåíåðàö³ÿ çàëåæèòü â³ä ïîãîäè. Ó ëèñòîïàä³ òà âçèìêó ñîíöÿ áóëî ìàëî. — ²ãîðþ Ìèêîëàéîâè÷ó, íàðàç³ â Óêðà¿í³ àëüòåðíàòèâíà åëåêòðîåíåðãåòèêà ñòð³ìêî ðîçâèâàºòüñÿ. Îë³ãàðõè çàïóñêàþòü ñîíÿ÷í³ ³ â³òðîâ³ ñòàíö³¿, íàïðèêëàä, гíàò Àõìåòîâ. Îòîæ, êîíêóðåíö³ÿ çðîñòàòèìå. Íå æàëêóºòå, ùî ðîçïî÷àëè òàêèé á³çíåñ? — ßêùî òàðèôè íå çì³íÿòüñÿ, íå ïîæàëêóºìî. — Àíîíñóâàëè, ùî äëÿ îáñëóãîâóâàííÿ ñòàíö³¿ çíàäîáèòüñÿ ÷åòâåðî ïðàö³âíèê³â. Ðîáîòó îòðèìàëè ì³ñöåâ³? — Òàê.
Ó Ìåí³ ðåæèì³
çàïóñòèëè ó òåñòîâîìó
Ó ñ³÷í³ 2019 ðîêó Ìåíñüêà ì³ñüêà ðàäà íà ñåñ³¿ äàëà äîçâ³ë íà ðîçðîáêó ïðîºêòíî¿ äîêóìåíòàö³¿ â³ííèöüêîìó ÒΠ«ÑÀÍÂ²Í 28» äëÿ áóä³âíèöòâà ñòàíö³¿ ñîíÿ÷íèõ áàòàðåé. ¯¿ ïîòóæí³ñòü 9 ÌÂò. ϳä ñòàíö³þ âèä³ëèëè 18 ãåêòàð³â çåìë³ ó ìåæàõ ì³ñòà Ìåíè — çà ñì³òòºçâàëèùåì ó íàïðÿìêó ñåëà Ïîêðîâñüêå (Æîâòíåâå). Áóä³âíèöòâî ðîçïî÷àëîñÿ òîð³ê ó âåðåñí³. Çàâåðøèëè ó ñ³÷í³ öüîãî ðîêó. Ïðîºêò îá³éøîâñÿ ó äåâ’ÿòü ì³ëüéîí³â äîëàð³â. ²íâåñòîðè ñïîä³âàþòüñÿ, ùî â³í îêóïèòüñÿ ïðîòÿãîì âîñüìè ðîê³â. 30 òèñÿ÷ 978 ïàíåëåé ðîçì³ñòèëè íà ä³ëÿíö³. Ïîòóæí³ñòü ñòàíö³¿ äåâ’ÿòü ìåãàâàò (ïîòóæí³ñòü îäí³º¿ ïàíåë³ ïðèáëèçíî 380 âàò). Äî ðå÷³, ïàíåë³ ïîñòàâèëè íå ³ìïîðòí³, à óêðà¿íñüê³, ¿õ âèðîáëÿº çàâîä, êîòðèé çíàõîäèòüñÿ ó ³ííèö³. Ìåíñüêà ÑÅÑ — äðóãà ïðîìèñëîâà ñîíÿ÷íà åëåêòðîñòàíö³ÿ íà ×åðí³ã³âùèí³ (ïåðøà Ìàëèí³âñüêà). Íà ¿¿ ñïîðóäæåíí³ ïðàöþâàëî á³ëüøå ï³âñîòí³ îñ³á, ñåðåä íèõ ³ ì³ñöåâ³ æèòåë³. — Ùå òðèâàþòü ïóñêîíàëàãîäæóâàëüí³ ðîáîòè. Ñòàíö³ÿ ïðàöþº íå íà ïîâíó ïîòóæí³ñòü, à â òåñòîâîìó ðåæèì³, — ãîâîðèòü 45-ð³÷íèé Ãåííàä³é ÏÐÈÌÀÊÎÂ, ãîëîâà Ìåíñüêî¿ ÎÒÃ. — Ãåííàä³þ Àíàòîë³éîâè÷ó, ïðîãíîçóâàëè, ùî ñòàíö³ÿ ñîíÿ÷íèõ áàòàðåé äàñòü Ìåíñüê³é îá’ºäíàí³é òåðèòîð³àëüí³é ãðîìàä³ ùîíàéìåíøå äâàäöÿòü ðîáî÷èõ ì³ñöü. ̳ñöåâ³ òàì ïðàöþþòü? — Îõîðîíà, ³íø³ ñï³âðîá³òíèêè — ³íîãîðîäí³.
Âàëåíòèíà ÎÑÒÅÐÑÜÊÀ
Òðàâåíü. Òåïë³ äí³ ÷åðãóþòüñÿ ç äîùîâèìè. Ñêîðî ñ³íîê³ñ? — Âèãàíÿëè êîð³â íà ïàøó, òî íà ëóãàõ ùå ñëàáî òðàâà â³äðîñëà, áóéíî¿, ùîá ïî÷àòè ñ³íîê³ñ, íåìà, — ãîâîðèòü ïðî ñâî¿ ïîäí³ïðîâñüê³ ëóêè Âàëåíòèíà ÄÅÐÊÀ×, â. î. ñòàðîñòè Äí³ïðîâñüêîãî ×åðí³ã³âñüêîãî ðàéîíó. — Ùå ç êîëãîñïíèõ ÷àñ³â çà ëþäüìè çàëèøèëèñÿ íàä³ëè íà ëóêàõ (òîä³ âèä³ëÿëè íà êîæíîãî, çà çäà÷ó ìîëîêà, çà çäàíå òåëÿ), îò ò³ëüêè âèêîðèñòîâóþòü ¿õ çàðàç ñëàáî. Çäåá³ëüøîãî êîñÿòü ïî ñâî¿õ ãîðîäàõ: ïèð³é, îâåñ, òðîõè êîíþøèíè (ñëàáî â íàøèõ êðàÿõ ðîäèòü). Òà é ö³íó íà ñ³íîê³ñ íå ñêëàäàþòü îñòàíí³ì ÷àñîì. Ïî ñòàðîñòèíñüêîìó îêðóãó — 68 êîð³â. ² á³ëüøå ï³âñîòí³ ìàëåíüêèõ òðàêòîðö³â ó íàñåëåííÿ. Îäí³ ñâî¿ì âèêîñÿòü, ³íø³ — ðîäè÷à ïîïðîñÿòü. Òî êîëèñü, ÿê íå âèñòà÷àëî, òî íàâ³òü ÷åðåç Äí³ïðî íà ÷îâíàõ ïëàâàëè êîñèòè, ³ ÷îâíàìè ïåðåïðàâëÿëè ñ³íî. Çàçâè÷àé, àêòèâíî çàãîòîâëÿòè ñ³íî ïî÷èíàëè ó ÷åðâí³. Öüîãî ðîêó çà äâà-òðè òèæí³ ùå êîñîâèö³ íå áóäå. Âåñíà õîëîäíà. — Çà ì³ñÿöü ïî÷íåìî, íå ðàí³øå, — ïåðåêîíàíà óøíÿíñüêà ñòàðîñòà Òåòÿíà ªÐÌÎËÅÍÊÎ (Ìåíùèíà). — Ò³ëüêè ïàðó òèæí³â, ÿê êîð³â âèãíàëè íà ïàøó. ͳ òðàâè, í³ âîäè. Êàíàë ïåðåñîõ, õóäîáà á³æèòü äîäîìó ïèòè. Ñêîðî ³ äîìà íå áóäå ïð³ñíî¿ âîäè, ìèíóëîãî ðîêó êðèíèö³ ïåðåñèõàëè. Âîäà â Äåñí³ ïàäàº. Ïî Óøíÿíñüêîìó ñòàðîñòàòó — 73 êîðîâè. — Áóëî 75, îñü äâ³ çáóëè ãîñïîäàð³, — óòî÷íþº Òåòÿíà ²âàí³âíà. — Êîñàð³â — òàêîæ íåìà. Ùîá âèêîñèëè, ïîãðåáëè, ïîòþêóâàëè ñ³íî, íàéìàºìî ï³äïðèºìö³â. Ó ì³ñöåâîãî ðàí³øå âèõîäèëî äâà òþêè íà â³ç, òåïåð îäèí, òà òàêèé âåëè÷åçíèé, ùî çàòÿãíóòè ³ ñòÿãíóòè ç âîçà âàæêî. Ïðè¿æäæຠíåì³ñöåâèé ï³äïðèºìåöü, ó íüîãî ³ òðàêòîð ìåíøèé, ³ ïðåñ, ³ òþêè. Çðó÷í³. Öüîãî ðîêó ùå ö³íó íå ñêëàäàëè, ìèíóëîãî — çà ìàëèé òþê ïðàâèëè 11-12 ãðèâåíü. — Ìè ùå òðèìàºìîñÿ, — ïîçèòèâíà Ñâ³òëàíà ÆÀIJÊ, ãîëîâà Ñòåïàí³âñüêî¿ ñ³ëüðàäè Áîðçíÿíñüêîãî ðàéîíó. — Ïî ðàä³ — áëèçüêî äâîõ ñîòåíü êîð³â, ùå 500 — ó ôåðìåðñüêîìó ãîñïîäàðñòâ³. ×åðåç äâ³ð — âëàñíèé òðàêòîð. Ó äåêîãî ³ ïî òðè. ² êîñàðêè º, ³ êîìáàéíè. ² ëóêè íåðîçîðàí³. Öüîãîð³÷ çàëèâíèõ ëóê³â íå áóëî. г÷êè ì³ë³þòü ³ ïåðåñèõàþòü. Òðàâà — ìàëåñåíüêà. Êîñîâèöÿ áóäå ó ÷åðâí³-ëèïí³. Ìèíóëîãî ðîêó ñîòêà êîøòóâàëà 20 ãðèâåíü, 600-ê³ëîãðàìîâèé òþê — 50 ãðèâåíü. Öüîãî ñåçîíó ùå ö³íè íåìà, áî òðàâè íåìà.
³êòîð³ÿ ÒÎÂÑÒÎÍÎÃ
8/ Òåìà íîìåðà
14.05.2020
Ñìîðîäèíà ðîçì³ðîì ç âèøíþ Þð³é ØÊÂÀÐÍÈÖÜÊÈÉ ç³ Ñíîâñüêà âèðîùóº ÷îðíó ñìîðîäèíó â ñåáå íà ãîðîä³. 97 äîðîñëèõ êóù³â. Ùå äâà ðÿäêè ïðîðîñëèõ ïàãîí³â. ßãîäà ðîçì³ðîì ç âèøíþ ÷è âèíîãðàäèíó. Êàæå, âèðîùóâàâ ³ ïîëóíèöþ, àëå ïåðåñòàâ. ª òðîõè ïîð³÷êè. Âåëèêó ÷îðíó ñìîðîäèíó Þð³é ïðîäຠâë³òêó. À íàâåñí³ — ¿¿ ïàãîíè ç êîð³í÷èêàìè. Îõî÷å ïîÿñíþº, ÿê ¿õ ïîñàäèòè ³ äîãëÿäàòè, ùîá óæå ÷åðåç ð³ê áóëè ÿãîäè.
Q ñïîñîáè ðîçìíîæåííÿ:
1. Êîðåíåâîþ ñèñòåìîþ. Âèêîïóºìî êóù ³ ä³ëèìî íà 2-3 ÷àñòèíè. Áåðåìî ëîïàòó ³ ðîçðóáóºìî. Öå ðîáèòüñÿ àáî âîñåíè, àáî ðàííüîþ âåñíîþ. 2. Ïðîñòèé ñïîñ³á — â³äâîäêîì. Ïàã³í òðåáà ïðèãíóòè äî çåìë³, ïðèøïèëèòè ïðîâîëîêîþ àáî ïðèêëàñòè êàì³í÷èêîì ³ ïðèñèïàòè çåìëåþ. ßêùî çðîáèëè öå íàâåñí³, íà îñ³íü âæå áóäå íîâà ðîñëèíêà. ³äðóáóºòå ã³ëêó, ùî ç’ºäíóº ç ìàòåðèíñüêèì êóùåì, ó ìîëîäî¿ ðîñëèíêè âæå ñôîðìîâàíà êîðåíåâà ñèñòåìà. 3. Æèâöþâàííÿ (÷åðåíêóâàííÿ). Íàð³çàòè ïàãîíè 20-40 ñì. Çàíóðèòè ê³í÷èêè íà 10-15 ñàíòèìåòð³â ó ðîç÷èí ç âîäè, â ÿêó äîäàòè ÷îãîñü ïîæèâíîãî: òðîõè ïåðåãíîþ, òðîõè ïîïåëó. Çàëèøèòè íà çèìó â òåïëîìó ïðèì³ùåíí³ (ìîæíà â ïîãðåá³, ìîæíà íà ï³äâ³êîíí³ â êâàðòèð³. Çà çèìó âîíà âèïóñêຠáðóíüêè ³ âèðîñòàþòü êîð³í÷èêè. Íàâåñí³ — ãîòîâ³ ñàæàíö³. — Ñïî÷àòêó ñàäèâ ïî ÷îòèðè ñàæàíö³ â îäíó ÿìêó, — ïåðåáèðຠã³ëî÷êè Þð³é ªâãåíîâè÷. — Çãîäîì çðîçóì³â, ùî äëÿ ôîðìóâàííÿ êóùà äîñòàòíüî òðüîõ. ßêùî äëÿ äåðåâà òðåáà îäèí, âåðòèêàëüíî âêîïàíèé ñàäæàíåöü, òî êóù äîö³ëüíî ñàäèòè ç ê³ëüêîõ ïàãîí³â. Ç îäíîãî — ïîâíîö³ííîãî êóùà äîâåäåòüñÿ ÷åêàòè ðîê³â ï’ÿòü. Õî÷à â òîé æå ð³ê, ÿê ïîñàäèø, ÿã³ä â áóäü-ÿêîìó ðàç³ íå áóäå. Áóäóòü ÷åðåç ð³ê. Êóù âèãîíèòü íîâ³ ïàãîíè, ðîçðîñòåòüñÿ. Ñòàð³ ïàãîíè ÷åðåç òðè ðîêè òðåáà â³äð³çàòè: âîíè òÿãíóòü ç êóùà åíåðã³þ, ÿãîäè äð³áí³øàþòü, âðîæàéí³ñòü ïàäàº. Íîâ³ õàé ðîñòóòü ùå òðè ðîêè. Âñüîãî êóù ñìîðîäèíè çäàòåí æèòè 15-18 ðîê³â. — Êîëè íå ï³çíî ñàäæàòè?
— Òà õî÷ ³ âë³òêó. À êðàùå âñüîãî íàâåñí³ ³ âîñåíè, êîëè âåãåòàö³éíèé ïåð³îä ùå íå ðîçïî÷àâñÿ, àáî âæå çàê³í÷èâñÿ. Ìîæíà ïðîòÿãîì âñ³º¿ âåñíè ³ âñ³º¿ îñåí³ (ÿêùî ìîðîç³â íåìà). Äîðîñëèé êóù ñìîðîäèíè âèòðèìóº äî 30 ãðàäóñ³â ìîðîçó. Àëå áî¿òüñÿ âåñíÿíèõ ïðèìîðîçê³â. Öüîìó í³ÿê íå çàðàäèòè, õ³áà íàêðèòè êóù àãðîâîëîêíîì. ß ñâî¿ òàê ðÿòóâàâ, — ðàäèòü Þð³é. — Ñàäæàòè êðàùå ïî ì³ñÿ÷íîìó êàëåíäàðþ. Êóëüòóðó, ÿêà ðîñòå äîíèçó (êàðòîïëþ, áóðÿê, ìîðêâó), ñàäÿòü íà ñòàðèé ì³ñÿöü. À íà ìîëîäèé ì³ñÿöü — âñå, ùî ðîñòå äîãîðè. ª ùå á³ëüø ðîçïèñàí³ ñïðèÿòëèâ³ äí³. Àëå äóæå áàãàòî é ³íøèõ ôàêòîð³â. Íàïðèêëàä çàñóõà. Ñìîðîäèíà äóæå äîáðå ïðèéìàºòüñÿ, àáè ò³ëüêè áóâ ïîëèâ. Êóù â³ä êóùà ìຠáóòè äåñü ï³âòîðà ìåòðà. Âîíè íå ìàþòü áóòè çàðîñë³, ëèøíº òðåáà âèð³çàòè. Ñìîðîäèíà ëþáèòü ñîíå÷êî. Âèêîïóºìî ÿìó ñàíòèìåòð³â 60 â ä³àìåòð³. Ãëèáèíà ñàíòèìåòð³â 40. Ç óðàõóâàííÿì òîãî, ùî êîðåíåâà ñèñòåìà ðîçâèâàòèìåòüñÿ, ³ âîíà ïîâèííà çâ³äêèñü áðàòè ïîæèâí³ ðå÷îâèíè. Áàæàíî òóäè âñèïàòè â³äðî ãëèíè, âîíà áóäå çàòðèìóâàòè âîëîãó. Íà íå¿ (àáî áåç íå¿) ïîêëàñòè ïåðåãí³é. Íåìà ïåðåãíîþ — ïîêëàñòè ñ³íà, ñóõîãî ëèñòÿ, àáî âêîñèòè òðàâè. Ç ï³â-ì³øêà çàêèäàòè. Ïîò³ì çàñèïàòè çåìëþ. Ïðîðîñë³ ã³ëî÷êè ðîçêëàñòè êîð³íöÿìè äî öåíòðó ³ ïðèêîïàòè ï³ä íàõèëîì 30-45 ãðàäóñ³â. Âåðõ, ñàíòèìåòð³â 10-15 ã³ëî÷êè, ìຠçàëèøèòèñÿ çîâí³. Øòèðêàòè ã³ëî÷êè â çåìëþ íå òðåáà, áî ³ ñëàáåíüê³ êîð³í÷èêè, ³ áðóíüêè ïîîáðèâàþòüñÿ. Êîëè ïîð³âíÿëèñÿ ç ïîâåðõíåþ
Áóðà, ñèíÿ, ô³îëåòîâà ³ íàâ³òü çåëåíà
— Ñìîðîäèíîþ çàéíÿâñÿ ï’ÿòü ðîê³â òîìó. Ïîëóíèö³ äâ³ ñîòêè íàñàäèâ. Çãîäîì çðîçóì³â, ùî ðàäè ¿é íå äàì, ô³çè÷íî íå âïðàâëþñÿ. Ñìîðîäèíè á³ëüøå ñòà ñîðò³â. Ìàþ íà óâàç³ ñàìå ÷îðíó. Âåëèê³ — öå Ðóáåí, Òåòÿíèí äåíü, Äîáðèíÿ, ×îðíèé ïðèíö, Ñïîãàä, Êàòþøà, Çåëåíèé ñåðïàíîê… — Öå òà, ùî çåëåíîãî êîëüîðó? (ª ñìîðîäèíà, ÿãîäè ÿêî¿ çàëèøàþòüñÿ çåëåíèìè ïðè äîñòèãàíí³). — ͳ, ò³ëüêè ì’ÿê³òü òðîõè çåëåí³øà, í³æ â ³íøèõ ñîðòàõ. Ñàìà ÿãîäà ô³îëåòîâî-êîðè÷íåâà. ×îðíà ñìîðîäèíà áóâຠ³ ñèíÿ, ³ ô³îëåòîâà ³ áóðà, â çàëåæíîñò³ â³ä ñîðòó. ßãîäè ç ìî¿õ êóù³â äóæå êðóïí³, â³ä 1 äî 5 ãðàì³â. Äî ï³âòîðà ñàíòèìåòðà â ä³àìåòð³, à òî é á³ëüøå. Ðîçì³ðó çâè÷àéíî¿ âèøí³ (íå øïàíêè). Êóù ó âèñîòó ìåòð-ìåòð äâàäöÿòü. ßãîäà ðàííüîñòèãëà, ñîëîäêà. Ç ÿã³ä ñìîðîäèíè, êð³ì âàðåííÿ, êîìïîò³â, ðîáëÿòü ôàðáó ô³îëåòîâèõ òîí³â. À ç ëèñòÿ äîáóâàþòü ï³ãìåíòíó ôàðáó æîâòîãî êîëüîðó. Òàêà ñìîðîäèíà ó Þð³ÿ Øêâàðíèöüêîãî (ÿãîäà ìèíóëîãî ðîêó, ç ìîðîçèëêè) Ïîð³÷êà — íàðîäíà íàçâà ñìîðîäèíè ÷åðâîíî¿ ³ á³ëî¿. Çàðàç ãðóíòó, çâåðõó áàæàíî ÷èìîñü çàñåëåêö³îíåðè ïîâèâîäèëè áàãàòî ñîðò³â. ª é ðîæåâà. ìóëü÷óâàòè. Òèì ñàìèì ñ³íîì ÷è Êð³ì ñìîðîäèíè â ìåíå º ùå éîøòà. ßãîäó âèâ³â í³ìåöüêèé ñåëåêö³îíåð òèðñîþ, àëå íå ñâ³æîþ. Êîðåíåâà ðîê³â 17 òîìó, ìåòîäîì ñõðåùåííÿ àãðóñó ³ ñìîðîäèíè. Êóù ðàç³â â 3-4 ñèñòåìà ñìîðîäèíè ïðàêòè÷íî á³ëüøèé çà ñìîðîäèíó, äî äâîõ ìåòð³â â âèñîòó, íåêîëþ÷èé. Ëèñòÿ ïîä³áíå çâåðõó. äî àãðóñó, áåç ñìîðîäèíîâîãî çàïàõó. ßãîäè â á³ëüøîñò³ âèïàäê³â âèòÿãíóò³, Ïîëèâàòè êîæíîãî äíÿ íå òðåáà. òåìíî-ô³îëåòîâîãî àáî áîðäîâîãî êîëüîðó. Äåõòî êàæå: «Êèñëÿòèíà!» ÍåÄîñòàòíüî ðàç íà òèæäåíü, àëå òàê, ïðàâäà. Äîâîë³ ñîëîäêà, ç êèñëèíêîþ. Äîáðà â êîìïîòè, íà çàìîðîçêó. Âèíî ùîá íà êóù ïåðåïàäàëî â³äðà äâà ÷óäîâå âèõîäèòü. Ó ìåíå âðîæàé ïîêè ùî íå äóæå. Öâ³òå íàäòî ðàíî ³ âåñíÿí³ âîäè. Íó ìîæå íà ùîéíî ïîñàäæåíó ïðèìîðîçêè ãóáëÿòü. â³äðà âèñòà÷èòü. dz ñâîãî êóùà éîøòè íàáèðàþ ÿã³ä 2-3 ê³ëîãðàìè. À ç îäíîãî ñìîðîäèíîâîãî êóùà — äî ï’ÿòè ê³ëîãðàì³â. — Êóù³ «ñìîðîäèíè çîëîòèñòî¿», â íàñ íàçèâàþòü «áàðáàðèñîì». ͳ çàïàõó ñìîðîäèíè ÿãîäà íå ìàº, ôîðìà ³íøà, çà ñìàêîì â³äð³çíÿºòüñÿ, êâ³òè àáñîëþòíî ³íø³. — ² âñå æ öå ñìîðîäèíà. Çîëîòèñòà ñìîðîäèíà ìຠçàñîõëèé «÷óá÷èê» ÿê ó áàðáàðèñà. Àëå âîíà ô³îëåòîâî-÷îðíîãî êîëüîðó. À áàðáàðèñ — ÷åðâîíèé, ÿãîäà âèòÿãíóòà, ñìàê êèñëèé. À «Çîëîòà» ñìîðîäèíà á³ëüø ñîëîäêà.
Ñìîðîäèíó Ïëþùà ïîêðàëè? Á³ëÿ õóòîðà Ìîòðîí³âêà, ùî â Áîðçíÿíñüêîìó ðàéîí³, ïîðÿä ç ìóçåºì-çàïîâ³äíèêîì Ïàíòåëåéìîíà Êóë³øà «Ãàííèíà ïóñòèíü» ñòî¿òü äâîïîâåðõîâèé îñîáíÿê. Öå â ìèíóëîìó áóëà äà÷à êîëèøíüîãî ãîëîâè Âåðõîâíî¿ ðàäè Óêðà¿íè, ñåêðåòàðÿ Ðàäè íàöáåçïåêè ³ îáîðîíè, Ãåðîÿ Óêðà¿íè, óðîäæåíöÿ Áîðçíè ²âàíà Ïëþùà. Áóäóâàëàñÿ, êîëè îíîâëþâàâñÿ, áóâ íà ðåìîíò³ ìóçåé. Âîñåíè 2011 ðîêó òóò âèñàäèëè òèñÿ÷ó êóù³â ñìîðîäèíè, òðüîõ ñîðò³â. Îáãîðîäèëè ïàðêàíîì.  ñàä íà ïðàêòèêó ïðîõîäèëè ñòóäåíòè Áîðçíÿíñüêîãî ñ³ëüãîñïòåõí³êóìó. Ãîâîðÿòü, ñìîðîäèíà íåïðîñòà — êîæåí êóùèê êîøòóâàâ 10, à òî é 15 äîëàð³â. ²âàíà Ñòåïàíîâè÷à íå ñòàëî âë³òêó 2014 ðîêó. Ç òèõ ï³ð ìàºòîê äâà ÷è òðè ðàçè ïåðåïðîäàâàëè. Êàæóòü, îñòàíí³ âëàñíèêè áóëè íå äóæå õàçÿéíîâèò³, êóù³ é ðîñëèíè âèêîïóâàëè é âèíîñèëè, îô³ö³éíèì ³ íå äóæå ñïîñîáîì. Ùî çàëèøèëîñü â³ä ñìîðîäèíîâîãî ñàäó Ïëþùà? — Ìè íå ìàºìî äî ñàäó í³ÿêîãî â³äíîøåííÿ, — çäèâóâàâñÿ äèðåêòîð «Ãàííèíî¿ ïóñòèí³» Þð³é ÁËÎÕÀ. Ùå çà æèòòÿ ²âàíà Ñòåïàíîâè÷à, ÿ áóâ îñîáèñòî ç íèì çíàéîìèé, çàõîäèâ, äèâèñÿ íà ñàä. Òîä³ çà íèì äîãëÿäàëè ïðàö³âíèêè ï³äïðèºìñòâà «ÀÃÐβÍÂÅÑÒ». Çàðàç òàì òåæ áóâàþòü íàéìàí³ ðîá³òíèêè, àëå õòî òàê³, çâ³äêè — íå çíàþ. — Íàø³ ñòóäåíòè òàì áóâàëè õ³áà çà æèòòÿ ²âàíà Ïëþùà, — íàìàãàºòüñÿ ïðèãàäàòè âèêëàäà÷ Áîðçíÿíñüêîãî ðàäãîñïó-òåõí³êóìó ³òàë³é ÂÀÕÍÞÊ. — Ïîò³ì òàì ïðàöþâàëà ìîÿ êîëèøíÿ ñòóäåíòêà, ³íîä³ ç³ ìíîþ êîíñóëüòóâàëàñÿ. Àëå é âîíà òðè ðîêè ÿê çâ³ëüíèëàñÿ.  ñàäó ä³éñíî ðîñëè ð³äê³ñí³, íîâ³ ñîðòè ÿã³ä. Ùî çàðàç ç ñàäîì, íå çíàþ. Íå ÷óâ, ùîá ï³ñëÿ ñìåðò³ ²âàíà Ñòåïàíîâè÷à òàì ùîñü ñàäèëè. À îíîâëþâàòè ñìîðîäèíó ïîòð³áíî ðàç íà ñ³ì ðîê³â.
Øêîäÿòü ëþäè ³ òëÿ
Äæì³ëü íà ñìîðîäèíîâîìó êóù³
Ñìîðîäèíà äîáðà ùå é òèì, ùî îñîáëèâîãî äîãëÿäó íå ïîòðåáóº. Ìîæíà íå ñàïóâàòè, ÿê ïîëóíèöþ. — Îöå õ³áà ùî ñòîðîæîâó âåæó á ïîñòàâèâ. Òà ùå é ç êóëåìåòíèêîì, — æàðòóº Þð³é ªâãåíîâè÷. — Ïðèéøîâ íàâåñí³ ìèíóëîãî ðîêó íà ãîðîä, à 14 êðàéí³õ êóù³â çð³çàí³. Õòîñü íà ïàãîíè ïîð³çàâ. Íó æàëêî òîá³ òèõ 5 ãðèâåíü, ïîïðîñè, ÿ òàê äàì. Ò³ëüêè íå ïàñêóäü, — îáóðåíèé ÷îëîâ³ê. — Àáî ïðèéøîâ êðàñòè — áóäü ëþäèíîþ, çð³æ ïî ã³ëö³ ç êîæíîãî êóùà. dz 100 êóù³â îãî ÿêèé îáåðåìîê áóäå! À í³, òðåáà âùåíò îáð³çàòè – ïåðåïàñêóäèòè 14 êóù³â. Ùå ç³ øê³äíèê³â ìîæå ç’ÿâèòèñÿ òëÿ. Ïîïóòíèêè òë³ — ìóðàõè, âîíè ¿¿ ðîçíîñÿòü. Òëÿ âèñìîêòóº â ðîñëèíè ñîêè. ª ä³ä³âñüêèé ìåòîä: ó âîä³ ðîçâåñòè ìèëî àáî øàìïóíü, îáïðèñêàòè ðîñëèíó, ³ ïî ìèëó ïðèòðóñèòè ïîïåëîì. Íà òðè òèæí³ â³ä òë³ çàõèùåí³. Àáî â ìàãàçèí³ êóïèòè õ³ì³êàò â³ä òë³. ßãîäà ñóõîãî îáðèâó. Òîáòî, â³ä ïëîäîí³æêè â³ää³ëÿºòüñÿ íåïîøêîäæåíîþ.  ñòàðèõ ñîðòàõ çà ïëîäîí³æêîþ â³äðèâàºòüñÿ ÷àñòî÷êà ÿãîäè, âèò³êຠñ³ê. Ïîêè äîäîìó äîâåçåø, âîíà âæå âèãëÿäó íå ìàº. Öÿ — äîâãî ìຠãàðíèé òîâàðíèé âèä. Áåðåìî ç äðóæèíîþ õòî ñò³ëåöü, õòî ïåðåâåðíóòå â³äðî, ³ îááèðàºìî. Âñþ êèòèöþ âçÿâ, ïàëüöÿìè ÿãîäè ó â³äðî çíÿâ, ³ äàë³ ï³øîâ.
Òà, àëå òð³øå÷êè íå òà Q ¯õíÿ êðàñíà ñìîðîäèíà — íàøà ïîð³÷êà
Ó ðîñ³éñüê³é ìîâ³ º ÷åðâîíà, ÷îðíà ³ á³ëà ñìîðîäèíà. Ó íàñ º ïîð³÷êà. ×è îäíà é òà ñàìà öå ÿãîäà? — ×åðâîíà ñìîðîäèíà — öå ³ º ÷åðâîíà ïîð³÷êà, — ïîÿñíþº 66-ð³÷íà Íàä³ÿ ÑÓÒ×ÅÍÊÎ, âèêëàäàëà ïëîä³âíèöòâî â Áîðçíÿíñüêîìó ñ³ëüãîñïòåõí³êóì³ 25 ðîê³â. Äî òîãî âåëà àãðîíîì³þ. — À á³ëà ñìîðîäèíà — öå æîâòà ïîð³÷êà. Ó ñïîñîáàõ ïîñàäêè ì³æ ñìîðîäèíîþ ³ ïîð³÷êîþ ð³çíèö³ íåìà. гçíÿòüñÿ õ³ì³÷íèì ñêëàäîì. Ñìîðîäèíà íàáàãàòî ö³íí³øà çà ïîð³÷êó. Ó ÷îðí³é ñìîðîäèí³ áàãàòî â³òàì³íó Ñ, ï³ñëÿ ëèìîíó íà äðóãîìó ì³ñö³.  ïîð³÷ö³ òåæ º, àëå íå â òàê³é ê³ëüêîñò³. Çàòå ÷åðâîíà ñìîðîäèíà áàãàòøà íà ïåêòèí (â ÷îðí³é éîãî ìåíøå). Ïåêòèí ñëóæèòü ïðîòåêòîðîì ïðîòè âàæêèõ ìåòàë³â ³ ðàä³àö³¿. Ç ÷åðâîíî¿ ïîð³÷êè äîáðå âèõîäèòü æåëå.
Q ÿê êðàùå çàêðèâàòè
Q àíåêäîò ó òåìó ¯äóòü ó ïî¿çä³ â îäíîìó êóïå óêðà¿íåöü ³ ïîëÿê. Óêðà¿íåöü ä³ñòຠç ñóìêè ÿáëóêî ³ ïî÷èíຠ¿ñòè. Ïîëÿê: — Öî òî ºñò? Óêðà¿íåöü: — ßáëóêî. Ïîëÿê: — À òî õ³áà ÿáëóêî? ßêåñü ÷åðâèâå, ìàëåíüêå. ijñòຠç ñâ ñóìêè çäîðîâåííå ÷åðâîíå ÿáëóêî. — Îñü ÿáëóêî. ¯ñòü óêðà¿íåöü ãðóøêó. Ïîëÿê: — Öî òî ºñò? Óêðà¿íåöü óæå ñåðäèòî: — Ãðóøà. — À òî õ³áà ãðóøà? Îí ãðóøà. ijñòຠçäîðîâåííó æîâòó ãðóøó. Âçÿâ óêðà¿íåöü ïîì³äîð. Ïîëÿê: — Öî òî ºñò? — Ïîð³÷êà! *** — À öå ó âàñ ÷åðâîíà ñìîðîäèíà? — ͳ, ÷îðíà. — À ÷îìó òàêà á³ëà? — À òîìó ùî çåëåíà.
Ùîá çáåðåãòè êîðèñí³ âëàñòèâîñò³ ñìîðîäèíè, âàðòî ïåðåòåðòè ç öóêðîì. Ðîçòåðòà ñìîðîäèíà ç öóêðîì ïðîïîðö³ºþ 1:2 — öå æèâå âàðåííÿ, àëå íå äóæå êðàñèâå íà âèãëÿä. À ÿêùî íàãð³òè äî 80 ãðàäóñ³â ³ ñòåðèëüíî çàêðèòè, òî ìîæíà áðàòè îäíó ÷àñòèíó öóêðó äî îäíî¿ ÷àñòèíè ÿã³ä. Âàðåííÿ âèõîäèòü äóæå êðàñèâå. Òàêîæ ìîæíà çàêðèòè âàðåííÿ ï’ÿòèõâèëèíêà, ùîá çáåðåãëîñÿ á³ëüøå â³òàì³í³â. Òåæ 1:1 — öóêîð ³ ÿãîäà. ϳä ìåòàëåâó êðèøêó. Æåëå âèõîäèòü äîáðå ç ïîð³÷êè. À ÿê çì³øàòè, òî ùå ñìà÷í³øå: ç á³ëî¿ ñìîðîäèíè æåëå íå äóæå êðàñèâå, òîìó äîäàþòü ÷îðíó. Ç ÷èñòî¿ ïîð³÷êè í³ æåëå, í³ êîìïîò íå ìàþòü àðîìàòó. Ñòîð³íêó ï³äãîòóâàëà Îëåíà ÃÎÁÀÍÎÂÀ. Ôîòî àâòîðà
Äîëÿ /9
14.05.2020
Q ç ð³äíî¿ ÷óæèíè íà ÷óæó áàòüê³âùèíó
«Äîêè ãðîø³ äàºø, äîòè òè ³ òðåáà»
ѳì ðîê³â â Óêðà¿í³ — ³ õî÷åòüñÿ íàçàä, â Åñòîí³þ «Â³í òàê õîò³â æèòè, à ðóêó ï³äíÿòè, ùîá ìåíå îá³éíÿòè, óæå íå áóëî ñèë»
2020 ð³ê. Ëþäìèëà Òîâñòèæåíêî çàïðîøóº äî õàòè. Ó ïðîñòîð³é êóõí³, ç âè÷èùåíèìè äî áëèñêó êàõëÿìè íà ï³äëîç³, òðîõè áåçëàä á³ëÿ äðîâ’ÿíîãî êîòëà. Íà ñòîë³ — ÿùèêè ç ðîçñàäîþ ïîì³äîð³â. Ó êóòêó — ïàëêè äëÿ ñêàíäèíàâñüêî¿ õîäè. Ó äàëüí³é ê³ìíàò³ âèäí³ºòüñÿ âåëîòðåíàæåð. — Ðàí³øå ñêàíäèíàâñüêîþ õîäîþ àêòèâíî çàéìàëàñü, ïî ÷îòèðè-ï’ÿòü ê³ëîìåòð³â ïðîõîäèëà, îñòàíí³ì ÷àñîì ³ îäèí âàæêî äàºòüñÿ, — ñòîìëåíî ñ³äຠíà ñò³ëü÷èê. — Ùîäíÿ ñåáå âìîâëÿþ çíîâó ïî÷àòè õîäèòè, ³ âñå í³ÿê. ßêàñü àïàò³ÿ. ² íà òðåíàæåð³ á³ëüøå ÷îòèðüîõ õâèëèí íå âèòðèìóþ. Àïàò³ÿ Ëþäìèëè Ðîìàí³âíè òðèâຠç ìèíóëîãî ë³òà. — Òàê íåæäàíî ï³øîâ ì³é Âàíÿ, — íà î÷³ æ³íêè íàâåðòàþòüñÿ ñëüîçè. — Ëèøèëàñÿ ÿ îäíà. À â³í æå òàê õîò³â æèòè! Ïðîáëåìè ç³ çäîðîâ’ÿì ó ²âàíà ²âàíîâè÷à ïî÷àëèñÿ âçèìêó. — Âàíÿ òàêèé òðóäÿãà áóâ, — òåïëî çãàäóº Ëþäìèëà Ðîìàí³âíà. — Ùå ì³ã ³ ìåí³ ñêàçàòè: öå òè ë³íèâà, ïîñèä³òè á, ïîëåæàòè, à ÿ äî ïðàö³ òÿãíóñü. Óçèìêó 2019 ïîðàâñÿ ó äâîð³. ϳäñêîâçíóâñÿ ³ âïàâ íà ñïèíó. Çðàçó ìåí³ íå ïðèçíàâñÿ. Êîëè ñòàëî ïîãàíî, ò³ëüêè òîä³ ñêàçàâ. À ÿ æ³íêà ïðîáèâíà, ìàþ çíàéîìèõ ñåðåä ë³êàð³â äðóãî¿ ì³ñüêî¿ ó ×åðí³ãîâ³. Ïîäçâîíèëà ¿ì. Êàæóòü, ïðè¿æäæàéòå, º õîðîøèé îðòîïåä, çðîáèìî çí³ìêè. Çðîáèëè êîìï’þòåðíó òîìîãðàô³þ. ˳êàð êàçàâ, ùî íà çí³ìêàõ óñå äîáðå. ª ï³äîçðà íà ãðèæó, àëå âàæêî çíàéòè ïî ÊÒ, äå ñàìå. ÌÐÒ Âàí³ ðîáèòè áóëî íå ìîæíà, áî â ñåðö³, ÿê ³ â ìåíå, — êàðä³îñòèìóëÿòîð. ß ïðî ÷îëîâ³êà òàê ï³êëóâàëàñü, ùî êîíñóëüòóâàëàñÿ ç³ çíàéîìèìè ³ â Îäåñ³, ³ â Êèºâ³, ³ â Àíã볿. — ² â à í ë åæà â â óñ ³ õ ÷ å ð í ³ ã ³ â ñ ü ê è õ â³ää³ëåííÿõ íåâðîëî㳿. Çðîçóì³ëà, ùî ë³êóâàííÿ â Óêðà¿í³ — öå âèêà÷óâàííÿ ãðîøåé. ijàãíîçó íå çíàþòü, à â àïòåêó õîäè. Ïàì’ÿòàþ, ÿê ëåæàâ â îáëàñí³é, äçâîíèòü: «Ëþäà, òè ñèäèø ÷è ñòî¿ø? ß ùîéíî ç àïòåêè — çà äâ³ àìïóëè ë³ê³â â³ääàâ ìàéæå äâ³ òèñÿ÷³ ãðèâåíü». ˳êóâàëèñÿë³êóâàëèñÿ, à Âàí³ ñòຠò³ëüêè ã³ðøå. 28 êâ³òíÿ Âàí³ çðîáèëè îïåðàö³þ. 3 òðàâíÿ âèïèñàëè. ß ºâðî ñóíóëà âñ³ì. Ò³ëüêè êàæó ë³êàðþ: «Ùî æ âè éîãî âèïèñóºòå? ³í æå õîäèòè íå ìîæå çîâñ³ì». À â³í ìåí³: «Ðîìàí³âíà, âñå ïðîéäå». Ìè êóïèëè ³íâàë³äíèé â³çîê, á³îòóàëåò. Çàáðàëà äîäîìó. Àëå ï³ä ê³íåöü òðàâíÿ ñòàëî çîâñ³ì íåñòåðïíî. Íàéíÿëà ìàøèíó, çíîâó íà ×åðí³ã³â. Ïåðåâ³ðèëè ñóäèíè — ÿê ó 50-ð³÷íîãî. À Âàí³ 81 óæå áóâ! ³òà, ïëåì³ííèöÿ ²âàíà, âåçå éîãî íà â³çêó â ïàëàòó, à ÿ ï³ä êàá³íåòîì ë³êàðÿ ÷åêàþ. ² òóò ÿ ä³çíàþñü, ùî ó ÷îëîâ³êà ï³øëè ìåòàñòàçè. ßê ÿ öþ çâ³ñòêó âèòðèìàëà, íå çíàþ. Âàí³ íå ðîçêàçàëà. À â³í â³äìîâèâñÿ ëÿãàòè â ë³êàðíþ: «Çáèðàé ìàíàòêè, ÿ òóò ëèøàòèñÿ íå áóäó. ß æ ñàì â òóàëåò íå äîáåðóñü». ² ìè ïî¿õàëè äîäîìó. Äîñ³ íå çíàþ, ðàê ÿêîãî îðãàíà áóâ ó Âàí³. Çâ³äêè ò³ ìåòàñòàçè. Ñàìà ñîá³ óæå äóìàëà, ìîæëèâî, ïðîñòàòè. Áî óæå äîìà ²âàí ïðîãîâîðèâñÿ, ùî óðîëîã ñêàçàâ, ïîòð³áíà íåâåëèêà îïåðàö³ÿ. Ïîì³÷àëà ðàí³øå, ùî ï³äå â òóàëåò ³ íåìà. Ïèòàþ, ÷îãî òàê äîâãî, à â³í: «ß ï³ñÿþ». Áðèçíå ïîòðîõó, ³ çíîâ áðèçíå. Îáðàæåíà, ùî íàñ íå íàïðàâèëè â îíêî. Òàê öå ìè, ëþäè, ó ÿêèõ º ãðîø³. À ùî êàçàòè òèì, õòî íå ìîæå äàòè òðèñòà ºâðî ë³êàðþ, ÿê ìè? Îñòàíí³ì ÷àñîì Âàíÿ íàâ³òü íå ì³ã ï³äíÿòè ðóêó, êîëè õîò³â ìåíå îá³éíÿòè. Íå ðîçìîâëÿâ, í³÷îãî íå ¿â. Çà òðè äí³ äî ñìåðò³ ÿê ó êîìó ï³øîâ. ß øïðèöîì éîìó êóðÿ÷èé áóëüéîí äî ðîòà êàïàëà. Ó äåíü ²âàíîâî¿ ñìåðò³ ÿ ïðîêèíóëàñü î ÷åòâåðò³é ðàíêó. Ðàí³øå â³í äèõàâ âàæêî, àëå ÷àñòî. À öå âæå ïîâ³òðÿ õàïàâ äóæå ð³äêî, ç âåëèêèìè çàòðèìêàìè. Òåìïåðàòóðà — 40. ß ïðîòåðëà éîìó ãóáè, îáëè÷÷ÿ. Äî ï’ÿòî¿ ðàíêó ïîëåæàëà. Òîä³ çàäð³ìàëà. Î øîñò³é ð³çêî ïðîêèíóëàñü, íå çíàþ â³ä ÷îãî, ìîæå, â³ä éîãî îñòàííüîãî ïîäèõó. ϳäñêî÷èëà — ìîãèëüíà òèøà. Äî ÷îëîâ³êà — íå äèõàº. Íàáðàëà «øâèäêó», ïîë³ö³þ. Ïðèá³ãëà ïëåì³ííèöÿ ³òà ç ÷îëîâ³êîì ²ãîðåì. ϳäâ’ÿçàëè ï³äáîð³ääÿ, áî ðîò áóâ â³äêðèòèé. ß çàêðèëà
— Ïðèáàëòêó øóêàºòå? Îí ïî ò³é âóëèö³ — íàéêðàùèé äâ³ð, ñàðàé ³ õàòà. ϳä âîð³òüìè — äðîâà, — íàïðàâëÿþòü äî 78-ð³÷íî¿ Ëþäìèëè Òîâñòèæåíêî ó Âîëîñê³âöÿõ Ìåíñüêîãî ðàéîíó. 54 ðîêè æ³íêà ç ÷îëîâ³êîì ²âàíîì ²âàíîâè÷åì ïðîæèëè â Åñòîí³¿ (â Òàëë³í³). À â æîâòí³ 2013 îñåëèëèñÿ ó Âîëîñê³âöÿõ. Òîä³, ìàéæå ñ³ì ðîê³â òîìó, ïàðà áóëà ùàñëèâà. Ðîçïîâ³äàëè, ùî ó ªâðîñîþç³ æèòè ïîãàíî, òà é ð³äí³ òàì íåìà, ºäèíèé ñèí Âîëîäÿ ïîõîâàíèé ó Ïîêðîâñüêîìó (êîëèøíº Æîâòíåâå) íà Ìåíùèí³, çâ³äêè ²âàí Òîâñòèæåíêî ðîäîì. Òóò æå, â ðàéîí³, ç ÷îòèðè äåñÿòêè ð³äí³ ïî ÷îëîâ³êîâ³. Òîâñòèæåíêè ïåðåêîíóâàëè: ó Âîëîñê³âöÿõ ñàìîòí³ìè íå áóäóòü, áî òóò ïëåì³ííèêè. Çàïåâíÿëè — íå æàëêóþòü, ùî â³äìîâèëèñÿ â³ä åñòîíñüêîãî ãðîìàäÿíñòâà ³ ïîâåðíóëèñü â Óêðà¿íó.
÷îëîâ³êîâ³ î÷³. Ðîçòèí íå ðîáèëè. Ó äîâ³äö³ ïðî ñìåðòü — ñåðöåâà íåäîñòàòí³ñòü. À ùå çà ïàðó ðîê³â, çàâåëà ç ÷îëîâ³êîì ðîçìîâó. Êàæó, ÿ çà êðåìàö³þ. Ïîêè ìè ðîäè÷àì ïîìàãàºìî, ìè õîðîø³. À ÿê ïîìðåìî — õòî áóäå çà ìîãèëàìè äèâèòèñÿ? Âàíÿ òàêîæ çãîëîñèâñÿ íà êðåìàö³þ. Êðåìóâàëè ó Êèºâ³. Âèáðàëè íàéäîðîæ÷ó óðíó. Îá³éøëîñÿ â ÷îòèðè ç ïîëîâèíîþ òèñÿ÷³ — êðåìàö³ÿ, áëèçüêî òèñÿ÷³ ãðèâåíü óðíà, ³ íà äâ³ òèñÿ÷³ ïîñèä³ëè ïîì’ÿíóëè ó ñòîëè÷íîìó óãîðñüêîìó ðåñòîðàí³. Ïðèõîðîíèëè ïðàõ äî ñèíîâî¿ ìîãèëè.
ß í³êîëè íå êîíòðîëþþ, êóäè ä³âàþòü ãðîø³. Àëå íå ëþáëþ áðåõí³. À ïîì³÷àëà çà íèìè. Ïîïðîñèëà ¿õ êóïèòè ìåí³ íåãàçîâàíî¿ âîäè. ×åêàþ-÷åêàþ — íåìà. Äçâîíþ, ïèòàþ, äå. À âîíè òàêå ãîðîäÿòü: á³æóòåð³þ íà ïòàõîâàôáðèêó ó Áåðåçíó íà ïðîäàæ ïðèâåçëè. Äî÷êà ²ãîðÿ ³ ³òè â÷èòüñÿ â ×åðí³ãîâ³. Òèñÿ÷ó ãðèâåíü ïðîöåíò³â ïî äåïîçèòó ùîì³ñÿöÿ äàþ ¿é. À â³ääà÷à ÿêà? 16 êâ³òíÿ ïèòàþ ó ³òè: ñê³ëüêè òè ç ãðóäíÿ 2019 ðîêó ïî ñüîãîäí³øí³é äåíü ðàç³â ïîðÿäîê ó ìåíå â õàò³ íàâåëà? Äâà ðàçè ç äî÷êîþ ïîÿëîçèëè ï³äëîãó. ß çà 220 ãðèâåíü çðîáèëà øèêàðíèé ìàí³êþð, àëå í³ãò³ ïîêóðî÷èëà, êîëè êîæíó êàõëèíó òèæäåíü äðà¿ëà, ïîêè ï³ñëÿ çèìè âèìèëà. À â ìåíå æ ðîçïèñêà º, ùî âè çà ï³âòîðè òèñÿ÷³ ºâðî ìàºòå ìåíå äîãëÿäàòè. Íå áóäåòå — ïîâåðí³òü ãðîø³. ß çðîçóì³ëà, ùî äëÿ íèõ ÷óæà, ÿê ³ âîíè äëÿ ìåíå. Ïîêè áóâ æèâèì ²âàí, ñòàâëåííÿ áóëî ³íøå. Çà âñ³ ðîêè, ââàæàé, ÿ ¿ì äàëà 7400 ºâðî. Ñïî÷àòêó ùîäíÿ ïðèõîäèëè. Ïîò³ì â³äâ³äóâàòè ïåðåñòàëè, ïî÷àëà ³òà ðàíêîì ³ âå÷îðîì äçâîíèòè, ïèòàòè — ÿê ÿ. Òîä³ ðàíêîì ïåðåñòàëà, ò³ëüêè ââå÷åð³. Öå âæå òðè äí³ ³ âå÷îðàìè íåìà äçâ³íêà. Îäèí Òîëÿ ç ïëåì³ííèöåþ Ëàðèñîþ ëèøèëèñÿ. Ó íèõ ï’ÿòåðî ä³òîê, àëå é íà ìåíå ÷àñó âèñòà÷àº. Ìîæåìî ïðîñòî ç Òîëåþ, ïîñèä³òè, ïîãîâîðèòè. ³í, ÿê ³ ÿ, íå ì³ñöåâèé. Ò³ëüêè é êàæå: «Ìè òóò ç âàìè, Ðîìàí³âíî, ÷óæ³. À ì³ñöåâèì ó äðóç³ ÿ ³ íå íàáèâàþñü». ² ÿ òàê ñàìî. Ïðî ñóñ³ä³â ïë³òêè ðîçïóñêàòè ìåí³ íå ö³êàâî, à ïðî ùî ç íèìè ùå ãîâîðèòè?
Âîëîäÿ ïîìåð â³ä çàâîðîòó êèøîê
— Ó 1978 ðîö³ ñèí áóâ íà êàí³êóëàõ ó ÷îëîâ³êîâî¿ ìàòåð³. Éîìó áóëî 14 ç ïîëîâèíîþ. Î âîñüì³é âå÷îðà ïðèõâàòèëî æèâ³ò. Íó, ó áàáóñ³ æ ÿêå ë³êóâàííÿ: ïîêàêàòü, ÿº÷êî ñèðå âèïèòü. À î äåñÿò³é âå÷îðà Âîëîä³ íå ñòàëî. Çàâîðîò êèøîê (íåïðîõ³äí³ñòü ÷àñòèíè êèøê³âíèêà — Àâò.). Ïåðåæèëà òðè âèêèäíÿ. Îñòàíí³é — ïëîäó áóëî 27 òèæí³â. Ùå Âîëîäÿ æèâèé áóâ. Ñâÿòêóâàëè þâ³ëåé äÿäüêà, 60 ðîê³â. Êîëè ïðèõîäèòü òåëåãðàìà: «Òðàã³÷íî çàãèíóâ Âîâà». Öå ñèí ìîãî áðàòà. Ìåí³ ùå êàçàëè, íå òðåáà ¿õàòè íà ïîõîðîíè. ͳ, ïî¿õàëà — ºäèíèé ð³äíèé ïëåì³ííèê æå. Ó ëèïí³ éîãî ïîõîâàëè, à ó âåðåñí³ ñòàâñÿ âèêèäåíü, âàæêî ïåðåíåñëà ïî䳿. Ïëàíóâàëè âçÿòè íà âèõîâàííÿ ²âàíîâó ïëåì³ííèöþ Ëþäó, íàéìåíøó, íàéóëþáëåí³øó. Ó íèõ áàãàòî ä³òåé ó ñ³ì’¿. Äîìîâèëèñÿ ç ¿¿ ìàìîþ, ùî çàáåðåìî çà ð³ê. Çà öåé ÷àñ ÿ ¿é ñò³ëüêè ðå÷åé íàêóïëÿëà! Òîä³ ÿêðàç ï³øëî êèòàéñüêå, âèøèòå, ÿñêðàâå, êðàñèâå, à íå ñ³ðå ðàäÿíñüêå. Ïðè¿õàëè, à Ëþäà: «Íå ïî¿äó. Êóäè ÿ áåç áðàò³â ³ ñåñòåð?» Íàñèëüíî ìèëèì íå áóäåø. Ìè ¿ì äîïîìàãàëè.
«Òàê ñóìóþ çà Åñòîí³ºþ!»
«Äàëà ï³âòîðè òèñÿ÷³ ºâðî íà áàð. Âçÿëà ðîçïèñêó, ùî äîãëÿäàòèìóòü»
— ß òåïåð ó Âîëîñê³âöÿõ ëèøèëàñÿ ñàìà, — ç³òõຠËþäìèëà Ðîìàí³âíà. — Ò³ëüêè ïëåì³ííèöÿ Ëàðèñà ³ ¿¿ ÷îëîâ³ê Òîëÿ äîïîìàãàþòü. Ç ñîðîêà ðîäè÷³â — íåìà í³ â êîãî áàæàííÿ. Ùå ÿê ò³ëî ÷îëîâ³êà ëåæàëî â õàò³, ï³ä äâ³ð ç â³íêàìè íà¿õàëî ð³äí³. ß õâ³ðòêó â³ä÷èíèëà, âîíè õî÷óòü ïðîéòè. «Í³, — êàæó, — Âàíÿ ðîçïîðÿäèâñÿ, ùîá íîãè âàøî¿ â õàò³ íå áóëî». Âîíè ùå é ñâàðêó ó÷èíèëè. ²âàí ÿê ëåæàâ, óñå á³äêàâñÿ: ÷îãî ìåíå í³õòî íå éäå ïðîâ³äàòè? ×îòèðè ç ïîëîâèíîþ ì³ñÿö³ õâîð³â, íå ïðèéøëè. À ÿê ïîìåð — çá³ãëèñÿ. Íå òðåáà. ßê ïåðå¿õàëè â Óêðà¿íó ³ ñâî¿ êîøòîâíîñò³ ðîçäàâàëè ïëåì³ííèêàì, òî õîðîø³ áóëè. Íàâ³òü òèõöåì â³ä ²âàíà â³ääàëà éîãî ïå÷àòêó ç ä³àìàíòàìè ³ íàãîðîäè (÷îëîâ³ê áóâ â³éñüêîâèì, ³ äåïóòàòîì åñòîíñüêî¿ Âåðõîâíî¿ Ðàäè). ³í ÿê ä³çíàâñÿ, íà÷å àæ òðîõè îáðàçèâñÿ: ÿê ÿ ìîãëà. Áóëî ñ³ì ïëåì³ííèê³â. Ïåòðà óáèëè, çàëèøèëîñÿ øåñòåðî. Îäèí â Ñåìåí³âö³ Ìåíñüêîãî ðàéîíó, äðóãèé — ó Äÿãîâ³. Ðåøòà — ó Âîëîñê³âöÿõ. Ïàì’ÿòàþ, ïðè¿õàëè ìè â ãîñò³ â 2011 ðîö³. À õàòà ó Ëþäè ³ ¿¿ ÷îëîâ³êà Þðè ñòðàøåííà! ³äêðèëè íà Þðó ðàõóíîê, ùîá âîíè õàòó ïîáóäóâàëè. Ïîâåðíóëèñÿ â Åñòîí³þ, âèðèëè áàíêó ç ãðîøèìà (áî äå ãðîø³ çáåð³ãàòè òðåáà?  çåìë³, ó áàíö³, çàêàòàí³é êðèøêîþ). Ïåðåðàõóâàëè — 3200 äîëàð³â ³ 7100 ºâðî. Óñå â³äïðàâèëè. Âèñòà÷èëî ãðîøåé ³ ¿ì íà æèòëî, ùå é ¿¿ ïëåì³ííèêó ³ õðåùåíèêó Ñåðã³þ. Éîìó êóïèëè õàòó. Ç Ëþäîþ ³ Þðîþ íå ñï³ëêóºìîñÿ ç ïî÷àòêó 2017 ðîêó. Ùîñü òðàïèëîñü ì³æ Þðîþ ³ Ñåð㳺ì. Ïîÿñíåííÿ Ñåðüîæ³ áóëî îäíå: «Íåõàé Þðà ñïóñòèòüñÿ ç íåáåñ íà çåìëþ». Þðà ïîâåðíóâñÿ ç ö³º¿ ïðîêëÿòî¿ â³éíè ó 2015. Ìè â³ääàëè éîìó ñâîþ ìàøèíó «Ðåíî», âîçèâ íàñ, êóäè òðåáà, ìè çàïðàâëÿëè àâòî. Îäíîãî ðàçó ïîñòàâèâ ìàøèíó ï³ä äâ³ð Ñåðã³þ. Ç äîêóìåíòàìè ³ êëþ÷àìè. Ñåðã³é ïðèéøîâ äî íàñ: «×îãîñü Þðà ìåí³ ìàøèíó ïîñòàâèâ». À ïåðåä òèì Ñåðã³é Þð³ êàçàâ, ìîâëÿâ, ÷îãî òè íå ïèòàºøñÿ, ÷è ìîæíà ¿çäèòè íà áàáèí³é ìàøèí³. Þðà ìàøèíó — Ñåðüîæ³. Ç íàìè á³ëüøå í³ÿêîãî ñï³ëêóâàííÿ. Äàâàé ìè äðóæèòè ç Ñåð㳺ì, éîãî äðóæèíîþ Îêñàíîþ ³ ñèíîì Äåíèñîì. Òðåáà æ äî êîãîñü õèëèòèñÿ. Âàííó ê³ìíàòó ¿ì îáëàøòóâàëè. Óñå òóäè êóïèëè. Äàëè 1200 ºâðî, ùîá ç’¿çäèëè â Åñòîí³þ íà äâà òèæí³, â³äïî÷èòè. 200 ºâðî
Ëþäìèëà Òîâñòèæåíêî ³ ê³ò Ïóçèð äëÿ ñ³ì’¿, äå âîíè æèòèìóòü. Òèñÿ÷ó — ¿ì. Ìî¿ çíàéîì³ âëàøòóâàëè ¿ì ïî¿çäêè ³ â Ëàòâ³þ, ³ â Øâåö³þ. Òà, ùîá ïî¿õàòè, òðåáà áóëî òðè òèñÿ÷³ ºâðî ìàòè íà ðàõóíêó. ß ïîêëàëà ö³ ãðîø³ íà êàðòêó â Ìåí³. Íà ì³ñÿöü. Ïðè¿õàëè ç ïîäîðîæ³, ïðîéøîâ ì³ñÿöü. ß äî Ñåðüîæ³: «Äàâàé çí³ìåìî òðè òèñÿ÷³, çàêðèºìî ðàõóíîê». Âèéøîâ ç áàíêó, ïîäຠãðîø³: «Ïåðåðàõóéòå». Êàæó, íå áóäó öüîãî ðîáèòè, Îëåñÿ ÷åñíèé êàñèð. ϳñëÿ òîãî, ïðèâåçëè íàì ï³ä äâ³ð äðîâà. Òðåáà ñêëàäàòè ó ñàðàé. À Ñåðã³é ç Îêñàíîþ ñèäÿòü ï³ä ñâî¿ì äâîðîì, íàâïðîòè íàøîãî, íàñ³ííÿ ëóçàþòü. Íå ïðèõîäÿòü. Òî, ÿê äî ñåáå äîäîìó, ùîäíÿ íàâ³äóâàëèñü, äðóãèé ðàç àæ íàáðèäàëî. Êàâà, ÷àé, öóêåðêè, êðóàñàíè, áóòåðáðîäè. ² õî÷ áè ðàç ïîñóä ïîìèëè. Íà ùî Îêñàíà ìåí³ â³äïîâ³ëà: «Êîëè â ãîñò³ êëè÷óòü, ìè ïîñóä íå ìèºìî». Òàê âè æ êîæåí äåíü ïðèõîäèòå! ßê³ æ öå ãîñò³? Òàê á³ëüøå ³ íå ïðèõîäÿòü. ² ïðè÷èíó íå çíàþ, ÷è ö³ òðè òèñÿ÷³ âèíí³, ùî ÿ çàáðàëà. Ñòàëè ìè õèëèòèñÿ äî ïëåì³ííèö³ ³òè ç ²ãîðåì. Äàëè ¿ì ï³âòîðè òèñÿ÷³ ºâðî, ùîá ïðèäáàëè ìàãàçèí-áàð. Âçÿëà ðîçïèñêó, ùî âîíè ìàþòü äîãëÿäàòè íàñ ç Âàíåþ äî ê³íöÿ æèòòÿ. Îêð³ì öüîãî — òèñÿ÷ òðèñòà ãðèâåíü ùå â íèõ âêëàëà: ëàì³íàò, âàãîíêà, ñòîëè, ëàâêè, ìóçè÷íèé öåíòð, òåëåâ³çîð, êð³ñëà ³ ùå áàãàòî ÷îãî. Òåïåð ðîçêðóòèëèñü, ³ ÿ âæå íå ïîòð³áíà.
— Ñê³ëüêè ìåíå çíàéîìèõ â³äìîâëÿëî ïåðå¿æäæàòè â Óêðà¿íó! — áåðåòüñÿ äîëîíÿìè çà îáëè÷÷ÿ Ëþäìèëà Òîâñòèæåíêî. — À ÿ, äóðíà, íå ïîñëóõàëà. Äî ð³äí³, â Óêðà¿íó õîò³ëîñÿ. Äî ñèíîâî¿ ìîãèëè. Òåïåð ñèäæó ñàìà. ßê Âàíÿ õâîð³â, ÿ éîìó êàçàëà: «ßêáè çíàòü, â ÿêèé äåíü òè ïîìðåø, ³ ÿ á ï³ãóëîê íàïèëàñÿ!» ³í ïëàêàâ ³ â³äìîâëÿâ, êàçàâ: «Æèâè äîâãî-äîâãî!» À ÿê òóò æèòè? Ìàëè ç ÷îëîâ³êîì ïî 25 òèñÿ÷ ºâðî íà ðàõóíêàõ, â³ä ïðîäàæó êâàðòèðè ó Òàëë³í³. ªâðî âæå íå ëèøèëîñÿ. Ò³ëüêè äîëàð³â òðîõè. Îñòàíí³ 11 òèñÿ÷ ºâðî ç ÷îëîâ³êîâîãî ðàõóíêó çíÿëè ùå çà éîãî æèòòÿ. Êàçàëà, ìî’, ñâî¿é ñåñòð³ â³ääàé. Êàòåãîðè÷íî â³äìîâèâñÿ. ßêðàç ïåðåä ñìåðòþ Âàí³ ïðè¿çäèëè ì³é äâîþð³äíèé áðàò ç äðóæèíîþ ç ìîãî ð³äíîãî Âîçíåñåíñüêà Ìèêîëà¿âñüêî¿ îáëàñò³, ²âàí ñêàçàâ âèòðàòèòè ãðîø³ ¿ì íà ìàøèíó. Òåïåð áðàò ç íåâ³ñòêîþ êàæóòü: «Ëþäìèëà, íåâìîãîòó, ïåðå¿çäè äî íàñ». Çáèðàþòüñÿ íà ð³ê ïî ÷îëîâ³êîâ³ ïðè¿õàòè, ïîãîâîðèìî ïðî öå. Òà ÿê ÿ ïåðå¿äó äî íèõ ó òðèê³ìíàòíó êâàðòèðó? Ó ìåíå æ ï’ÿòü êîò³â. À ó íèõ ñâî¿õ äâà. Êîò³â íå ëèøó. ß ¿õ òàê ïåùó: êîðìó íà äâ³ òèñÿ÷³ êóïóþ, êóðÿ÷³ ñòåãåíöÿ âàðþ. Ñîá³ áóëüéîí, êîòàì — ì’ÿñî. ßê äîêàç õîðîøîãî õàð÷óâàííÿ, á³ëÿ í³ã ãîñïîäèí³ òðåòüñÿ âåëèêèé ³ ïîâíèé ê³ò íà ïð³çâèñüêî Ïóçèð. — Òàê ³íîä³ ã³ðêî áóâàº, — íå çàñïîêîþºòüñÿ Ëþäìèëà Ðîìàí³âíà. — Áëàãî, ùî ³íòåðíåò º! ßê áóëà ãîëîâîþ äà÷íîãî êîîïåðàòèâó â Åñòîí³¿, êàòåãîðè÷íî â³äìîâëÿëàñü â÷èòèñÿ êîðèñòóâàòèñÿ êîìï’þòåðîì. À òóò ñàìîòí³ñòü çìóñèëà. Íàâ÷èëàñÿ! Ïî ñêàéïó ç áàãàòüìà åñòîíöÿìè ñï³ëêóþñü. À õòî íå êîðèñòóºòüñÿ ³íòåðíåòîì — ³ òàê äçâîíþ. Ìîæó ñîá³ äîçâîëèòè. Óâå÷åð³ ñòàëî ñóìíî, íàáðàëà çíàéîìîãî. Òðîõè ïîáàëàêàëè. 70 ãðèâåíü ðîçìîâà îá³éøëàñÿ. Ðîáèëà íà òðüîõ-÷îòèðüîõ ðîáîòàõ óñå æèòòÿ, ð³äí³ ãðîø³ ðîçäàâàëà, à íà ñåáå æàë³òè? ß 12 ðîê³â, äî 71 ðîêó, ïðàöþâàëà ïðèáèðàëüíèöåþ íà ô³ðì³ â Åñòîí³¿. ² òåïåð íå ïîãîâîðèòè, ç êèì õî÷ó? Å-å-å, í³. Àáî îòî ãàç åêîíîìëþ. Òîïëþ äðîâ’ÿíèé êîòåë. Òîä³ ïëþíó: íå áóäó äðîâàìè òîïèòè, ÷îðò ç íèì, ïîï³ë âèíîñèòè, äèì íþõàòè! Çàïëà÷ó çà ãàç, ìîæó ñîá³ äîçâîëèòè. *** Ðîæåâ³ îêóëÿðè Ëþäìèëè Òîâñòèæåíêî ç ïðèâîäó ïåðå¿çäó â Óêðà¿íó ðîçâ³ÿëèñÿ ó 2017 ðîö³, êîëè â³äìîâèëèñÿ â³ä íèõ ïåðø³ ïëåì³ííèêè. Íåñòåðïíî ñòàëî ï³ñëÿ ñìåðò³ ÷îëîâ³êà. À â 2013 æ ïåðåêîíóâàëà: ªâðîñîþç — òî ïîãàíî, íå òðåáà óêðà¿íöÿì â ªâðîïó. Òåïåð ñàìà æàëêóº, ùî ðîçâèíóòèé, íåõàé ³ íåäåøåâèé çà ð³âíåì æèòòÿ, Òàëë³í ïðîì³íÿëà íà Âîëîñê³âö³.
³êòîð³ÿ ÒÎÂÑÒÎÍÎÃ, ôîòî àâòîðà
10/ Ñóñï³ëüñòâî Q íàøå çàïèòàííÿ÷êî
14.05.2020
×èì âàñ ìàòè áèëà?
Äåíü ìàòåð³ â³äçíà÷àþòü äðóãî¿ íåä³ë³ òðàâíÿ, ÿêèé ââàæàºòüñÿ ì³ñÿöåì Ïðå÷èñòî¿ Ä³âè Ìàð³¿. Íà öå ñâÿòî â³òàþòü ìàòåð³â, äÿêóþòü çà äîáðî, çà íàóêó. À ìè âèð³øèëè çàïèòàòè, ÷èì ìàòè áèëà. Ó ï³ñí³ ñï³âàºòüñÿ: «Áèëà ìåíå ìàòè áåðåçîâèì ïðóòîì». ª é âàð³àíò: «Áèëà ìåíå ìàòè àðìàòóðíèì ãàêîì, àáè ÿ íå ñòîÿëà ç ìîëîäèì êîçàêîì».
Íå áèëà, ³ âçàãàë³ ìîâ÷àçíà áóëà Îëüãà Êîâàëü, á³áë³îòåêàð, ñåëî Âåëèêà Äîðîãà, ͳæèíñüêîãî ðàéîíó: — ß â äèòèíñòâ³ ñëóõíÿíà áóëà, òî é íå ïàì’ÿòàþ, ùîá ìåíå ìàòè áèëà. Âîíà ìåíå ëþáèëà, ïî-ñâîºìó, äóæå ìîâ÷àçíà áóëà. Ïðî ëþáîâ íå ãîâîðèëà, àëå é íå êàðàëà. ² íàâ³òü, ùîá ¿¿ áèëè, íå ÷óëà. Áàáóñÿ (ìàìèíà ìàìà) ïîìåðëà ðàíî, áàòüêî îäðóæèâñÿ âäðóãå. Ó íüîãî äâîº ä³òåé, ó íå¿ — äî÷êà. Ñï³ëüíèé ñèí Ìèêîëà íàðîäèâñÿ 22 ÷åðâíÿ 1941 ðîêó, â äåíü ïî÷àòêó â³éíè. ijäóñü íå ïîâåðíóâñÿ ç â³éíè. ¯¿ ³ ñòàðøîãî áðàòà âèõîâóâàëà ìà÷óõà Ãîðïèíà Äìèòð³âíà. ͳêîëè íå ä³ëèëà ñâî¿õ ä³òåé ³ ÷óæèõ, äîáðà áóëà. ² ÿ ó äèòèíñòâ³ äî íå¿ á³ãàëà, çà ð³äíó îíóêó ìåíå ââàæàëà. Ñâî¿õ æå ä³òåé ÿ íå ìàþ, çàì³æ íå õîäèëà, íå ñêëàëîñÿ. Òî Äåíü ìàòåð³ — íå ìîº ñâÿòî. ² áèòè áóëî í³êîãî. ˳òîì çàéìàëàñÿ âèõîâàííÿì ïëåì³ííèê³â, íà êàí³êóëè äî ìåíå íàïðàâëÿëè. Àëå òàê³ ëîâê³ áóëè, ùî íàâ³òü ñ³ðíèêè â³ä íèõ íå õîâàëà: ñêàæó, ùî íå ìîæíà, íå áåðóòü. Êðàùå íà ð³÷êó çá³ãàþòü ðèáó ëîâèòè, à ÿ íàñìàæó.
Äîëîíåþ Òåòÿíà Ïàâëåíêî, ïåíñ³îíåðêà, ì³ñòî ͳæèí: — Õ³áà ìè áóëè òàê³ âðåäí³, ÿê íèí³øí³ ä³òè? Äèâëþñÿ íà òèõ ìàëþê³â, â³ä ðîäó ÿêèì òðè-÷îòèðè ðîêè, à âîíè âæå ³ñòåðèêè â ìàãàçèíàõ âëàøòîâóþòü, òå õî÷ó, òîãî íå áóäó. À ìàò³ð ÷è áàòüêî á³ãàþòü íàâêîëî ìàëÿòè, ñþñþêàþòü, çàñïîêîþþòü. Òà ìè êîëèñü ïîãëÿäó áàòüê³âñüêîãî áîÿëèñü, íå äàé Áîæå ïðîøòðàôèòèñü, àáî ÿêóñü øêîäó çðîáèòè. À ä³òè òåïåð ç áàòüê³â ìîòóçêè â’þòü. ͳ ïîâàãè, í³ ñòðàõó ïåðåä íèìè. Êà÷àþòü ïðàâà, ³ äîðîñë³ éäóòü ¿ì íà ïîñòóïêè. À ïîò³ì âèðîñòàþòü îòàê³ íåñëóõè, ³ ñèä³òèìóòü ó áàòüê³â íà øè¿, àáî êèíóòü ¿õ íà ïðèçâîëÿùå. Çàëþáëåí³ ä³òè, òî ãîðå äëÿ áàòüê³â. Íå çíàþ ÷îìó, àëå íàñ ç áðàòîì íå áèëè. Ìè êîæåí çíàëè «ñâ³é ùîäåííèé íàðÿä», êîìó, ùî ³ êîëè ðîáèòè, âñ³ îáîâ’ÿçêè áóëè ðîçïîä³ëåí³. ß áóâàëî, äîêè óðîêè íå ïîðîáëþ òà õàòíþ ðîáîòó — ãóëÿòè çàñü. ʳëüêà ðàç³â íå âèêîíóâàëà, ïîá³ãëà äî ïîäðóæîê, ³ çàï³çíèëàñÿ áðàòà ç ãðóïè ïðîäîâæåíîãî äíÿ çàáðàòè, îòðèìàëà â³ä ìàòåð³ ïî äóï³ äîëîíåþ. Íå áóëî áîëÿ÷å, áóëî ñîðîìíî, ùî ÿ áàòüê³â ï³äâåëà. ² ùå ê³ëüêà ðàç³â ïîïàäàëî, âñå ïî ìî¿é âèí³. ² ñâî¿õ ä³òåé, ³ îíóê³â ÿ ïðèâ÷èëà «Ñê³í÷èâ ä³ëî — ãóëÿé ñì³ëî», ñòàðøèõ ïîâàæàé, í³êîìó øêîäè íå ðîáè, ³ äàðìà ÿçèêîì íå ìåëè, ÿê áóâàº: «ßçèê áîâòü, òà ó êóòü, à ãîë³âîíüêó òîâ÷óòü».
Çëà íå òðèìàþ Àë³íà Þðåöü, ëèñòîíîøà, Íèçê³âêà Ñíîâñüêîãî ðàéîíó: — Áóâàëî, çà ð³çíó øêîäó äîëîíåþ ìîãëà ìàòè âäàðèòè. Íàïðèêëàä, çà ðîçáèòèé ïîñóä. Íàñ ç ñåñòðîþ äâîº ó ñ³ì’¿. ²íêîëè é îáîì ä³ñòàâàëîñü. Àëå êîíêðåòíîãî âèïàäêó, ùî á äóæå çàïàì’ÿòàâñÿ, íå ïðèãàäóþ. Íå â³äêëàëîñü ó ïàì’ÿò³. Òî æ çëà íà ìàò³ð çà öå íå òðèìàþ. Çàðàç óæå ³ ñàìà ìàìà. Äîíö³ ø³ñòü ðîê³â. Íàìàãàºìîñÿ çà øêîäó äóæå íå êàðàòè. Õ³áà ïîãîâîðèòè. Àëå áóâຠâñÿêå. Íàïðèêëàä, ÿêîñü ñêèíóëà ïëàçìîâèé òåëåâ³çîð. Àëå âñå îá³éøëîñÿ. Áèòè, çâè÷àéíî, øêîäà, àëå ³íîä³ é ÿ íå âèòðèìóþ. Ìîæó ïî æîïö³ äàòè.
Ñïðîáóâàâ êóðèòè — îòðèìàâ ðåìåíþ Ìàêñèì Ïðèãîöüêèé, áóä³âåëüíèê (çàê³í÷èâ Êðîëåâåöüêå âèùå ïðîôåñ³éíå ó÷èëèùå): — Çà 19 ðîê³â íå ïàì’ÿòàþ, ùîá ìàìà, Íàòàë³ÿ Ìèêîëà¿âíà, áèëà. Õî÷ áè ÷èì. ßêùî âæå ùîñü ñåðéîçíå, áàòüêà êëè÷å. À â³í áåðåòüñÿ çà ðåì³íü. Òà é òî íå çàâæäè, ÷àñò³øå ïîêðè÷èòü, íà òîìó é çàê³í÷èòüñÿ. Íàéñòðàøí³øà ïðîâèíà, çà ÿêó îòðèìàâ, — ñï³éìàëè íà òîìó, ùî êóðèâ. Íó ÿê ñï³éìàëè — áàòüêî óíþõàâ. Ìàòè òîä³ òåæ ñâàðèëà.
Q õàòà ñêðàþ
Ëîçèíîþ, ùîá íå õîâàâñÿ ìîêðèì ïî êóùàõ Îëåêñàíäð Äóðíèöüêèé, ïåíñ³îíåð, ñåëèùå Ñîñíèöÿ: — Ïðóòîì õ³áà ùî íà âåðáíó íåä³ëþ, ³ òî íå áåðåçîâèì, à âåðáîâèì. 50-ò³ ðîêè, ìàìà ðîñòèëà íàñ ç ñòàðøèì áðàòîì ñàìà. Ðåìåíÿ â õàò³ íå áóëî. Òÿæêî ïðàöþâàëà â êîëãîñï³ ç ðàíêó äî íî÷³. Æèëè â ñåë³, â ×îðíîòè÷àõ. ß ñàì çíàâ, ùî òðåáà äîïîìàãàòè, ÿêùî ñâîþ ðîáîòó íå çðîáèø, í³õòî çà òåáå ¿¿ íå ïîðîáèòü. Íàâ³òü íå ïðèãàäóþ, ùîá ó êóòêó ñòîÿâ. Íàêðè÷àòè, çàóâàæåííÿ çðîáèòè ìîãëà, àëå ðóêó íå ï³äí³ìàëà. Ùåëáàíà äàòè ìîãëà, æàðòîìà, ÿê ÷îãîñü íå ðîçó쳺ø. Îäèí ðàç, ïðèãàäóþ, ïîïàëî ëîçèíîþ. Êëàñ³ â ïåðøîìó ï³øëè ç ïðèÿòåëåì êàòàòèñÿ íà êîâçàíàõ íà êàð’ºð³, ³ ïðîâàëèëèñÿ ï³ä ë³ä. À ÿê âèë³çëè, ùå é íå çðàçó äîäîìó ï³øëè, ïî êóùàõ õîâàëèñÿ. Ïîò³ì ñóøèëèñÿ ó íüîãî íà ïå÷³, íàìàãàëèñü ñë³äè «çëî÷èíó» ïðèõîâàòè.
Õîò³ëè áàòüêè Ñâºòó, à íàðîäèâñÿ Ñàøêî — Îé, ÿê æå íîãè áîëÿòü, — âìîùóºòüñÿ íà ëàâî÷ö³ á³ëÿ êðàéíüî¿ õàòè ó ñåë³ Âåëèêà Äîðîãà ͳæèíñüêîãî ðàéîíó 60-ð³÷íèé Îëåêñàíäð ÃÎËÎÂÅÍÊÎ. — Ïðè¿õàâ äî áàòüê³âñüêî¿ õàòè ç äîíüêîþ Ëþäìèëîþ ³ äðóæèíîþ Ìàð³ºþ ãîðîä ïîñàäèòè. Ó ñåë³ äèõàºòüñÿ ëåãêî, à ó êâàðòèð³ ÷åðåç öåé êàðàíòèí çà äåíü ç ãëóçäó ìîæíà ç’¿õàòè. ʳìíàòà, òåëåâ³çîð, êóõíÿ, ïîêóðèâ ³ çíîâó âñå ïî êîëó. Áóäèíîê, â ÿêîìó ìåøêàþ ó ͳæèí³, òåæ êðàéí³é, òàê ñï³âïàëî. À òóò ìåí³ çà ïðîäóêòàìè çà 800 ìåòð³â òðåáà õîäèòè. Ó ìåíå àòåðîñêëåðîç ñóäèí í³ã. Ùå é íå ñòàðèé, à áîëÿ÷îê âæå ñò³ëüêè çàðîáèâ. Ó ìåíå ÷åòâåðî ñòàðøèõ áðàò³â. Áàòüêè õîò³ëè ùå äîíüêó Ñâºòó, à íàðîäèâñÿ ÿ, Ñàøêî, — ïîñì³õàºòüñÿ Ãîëîâåíêî. — Äîëÿ âñ³õ íàñ ðîçêèäàëà. Íàéñòàðøèé Ìèêîëà æèâå ó ×åðí³ãîâ³, â³í 1944 ðîêó, ²âàí — 1948, ó Ðîñ³¿, áóâ ùå áðàò Âîëîäÿ 1951 ðîêó, âæå íèí³ ïîê³éíèé, Ìèõàéëî — 1949, âæå 11 ðîê³â ç ðîäèíîþ æèâå â ²òà볿. Çàðàç, ï³ä ÷àñ êàðàíòèíó, íà ðîáîòó íå õîäèòü, áî â³í ó ãðóï³ ðèçèêó. Ïðîäóêòè çàìîâëÿþòü ÷åðåç ³íòåðíåò, ¿õ ïðèâåçëè, ïîñòàâèëè ï³ä äâåð³ ³ âñå. Áðàòîâó äðóæèíó ïðè¿çäèòü çàáèðàòè íà ðîáîòó àâòîáóñ. Âîíà ïðàöþº íà õë³áîïåêàðí³. Ëþäè íàìàãàþòüñÿ äîòðèìóâàòèñü êàðàíòèíó, íå òå, ùî ó íàñ. ² ìè ñ³ì’ºþ ñòàðàºìîñÿ äîòðèìóâàòèñÿ. Íà Âåëèêäåíü óâ³ìêíóëè òåëåâ³çîð, ñëóæáó ç õðàìó ïîñëóõàëè, ïîêðîïèëè ñâÿ÷åíîþ âîäîþ ïàñõàëüíèé íàá³ð, ñ³ëè ðîçãîâ³ëèñÿ, — ïîðèíຠó ñïîãàäè ÷îëîâ³ê. ² òóò ÿê ëÿïíå õâ³ðòêà, â³òåð ï³äõîïëþº ï³ñîê ³ ãîíèòü éîãî äîðîãîþ. — Äîæèëèñÿ, ùî ³ ó íàñ âæå ï³ùàí³ áóð³ áóâàþòü, — ç³òõຠÎëåêñàíäð ²âàíîâè÷. — Âïåðøå ÿ ¿õ ïîáà÷èâ â Àôãàí³ñòàí³, äå ñëóæèâ. Ìåíå òóäè ï³ñëÿ ó÷åáêè â³äïðàâèëè. Õòî òàì ïîáóâàâ ³ ñêàæå, ùî íå ïåðåæèâàâ, òîé áðåøå. ß äî àð쳿 öèãàðêàìè ò³ëüêè áàëóâàâñÿ, à ï³ñëÿ ñòàâ ñìàëèòè ïî-÷îðíîìó. Îñü ³
òåïåð íàø³ õëîïö³ íà Äîíáàñ³ ãèíóòü. À ò³, õòî ¿õ òóäè ïîñëàâ, êåðóþòü ç êàá³íåò³â. Òà ÿêáè ¿õ âçÿòè ç òèõ êàá³íåò³â, òà â îêîïè, íà ïåðåäîâó, õî÷à á òèæí³â íà äâà, àáè íà ñîá³ â³ä÷óëè, ÿê âîíî. Òîä³ á âîíè âæå ïî ³íøîìó äóìàòè ³ ïðàöþâàòè ïî÷àëè. Æèòòÿ ï³ñëÿ àð쳿 òåæ íå æàëóâàëî. Àáè íå ïèâ ³ íå êóðèâ, âæå á äàâíî â³äëÿïàâñÿ íà òîé ñâ³ò, àáî íåðâè çäàëè á. Ƴíêà ùî, íàâåðåùàëà, ïîïëàêàëà ³ â³ä³éøëà, à ó íàñ, ìóæèê³â, âñå â ñåðåäèí³ çîñòàºòüñÿ. ß çàê³í÷èâ ͳæèíñüêèé òåõí³êóì ñ³ëüñüêîãî ãîñïîäàðñòâà, âèâ÷èâñÿ íà òåõí³êà-ìåõàí³êà. Ïðàöþâàâ ó ñåë³ çàâ³äóþ÷èì ìàéñòåðí³. Òà á³ëÿ ìàòåð³ äîðîñëîìó ÷îëîâ³êó æèòè, òî òàêå. Îò ³ ïî¿õàâ ïðàöþâàòè ó â³éñüêîâó ÷àñòèíó (çàðàç öå ͳæèíñüêèé ðåìîíòíèé çàâîä ³íæåíåðíîãî îçáðîºííÿ). Òàì ³íâàë³äí³ñòü ³ çàðîáèâ. Çâ³äòè íà ïåíñ³þ ï³øîâ. Êàðòîïë³ öüîãîð³÷ ïîñàäèëè íå áàãàòî, äåñü ñîòîê ï’ÿòü. Óñüîãî ³íøîãî ïîòðîøêó. ß âæå äâà â³äðà âîäè äî ê³íöÿ ãîðîäó íå äîíåñó. Áðàêóº ñèë. ×îðíîáèëü áàãàòî çäîðîâ’ÿ ó ëþäåé çàáðàâ. Îäíà íàøà äîíüêà íàðîäèëàñÿ íåæèâîþ, ÷åðåç ï³âðîêó ï³ñëÿ àâà𳿠çàâìåðëà â óòðîá³. Äðóãà, ¿é çàðàç 29 ðîê³â — ³íâàë³ä, ó íå¿ ïðîáëåìè ç ùèòîâèäíîþ çàëîçîþ, àðèòì³ÿ. Êîæíîãî ðàíêó ïîòð³áíî ïèòè òàáëåòêó, áåç ë³ê³â çãèíå. Áóëà ó íå¿ ³íâàë³äí³ñòü ç äèòèíñòâà äðóãà ãðóïà. Âèðîñëà, çàáðàëè, ïðèçíà÷èëè òðåòþ ðîáî÷ó. ß í³êîìó í³÷îãî íå ïëàòèâ, õ³áà ¿ì íå çðîçóì³ëî, ùî õâîðà. Çàê³í÷èëà ó÷èëèùå. ϳøëà ïðàöþâàòè ó êîíäèòåðñüêó, äå ãîòóþòü. Òðè äí³ ïðîðîáèëà, çàäèõàºòüñÿ. Ó ìåíå ñåðöå êðàºòüñÿ, ÿê âîíà âèæèâå íà ñâîþ ì³í³ìàëüíó ïåíñ³þ ó ï³âòîðè òèñÿ÷³ ãðèâåíü. ×èì ïëàòèòèìå çà æèòëî, êîëè íàñ, áàòüê³â, íå ñòàíå? Öå ó ìåíå íèí³ ï³ëüãà, ÿê ó àôãàíöÿ, ³ òî íàì ãðîøåé áðàêóº. ß æ õî÷ ³ íà ãðóï³, à ùå ðîáèâ íà â³éñüêîâîìó çàâîä³. Âæå á³ëüøå òðüîõ ðîê³â ÿê íå ïðàöþþ, à ìåí³ äî öüîãî ÷àñó âñ³õ ãðîøåé íå âèïëàòèëè. Òà õ³áà ÿ îäèí òàêèé. Äåÿê³ âæå ïîìåðëè. Íåùîäàâíî õîðîíèëè îäíîãî ç êîëèøí³õ ñï³âðîá³òíèê³â. Ïðèõîäèâ ³ êîëèøí³é äèðåêòîð, ïîëêîâíèê. Éîìó òåæ çàáîðãóâàëè 140 òèñÿ÷ ãðèâåíü. Òàê â³í æå âõîæèé áóâ ó â³éñüêîâ³ â³äîìñòâà, ó íüîãî àâòîðèòåò ó Êèºâ³, íàáëèæåíèé… ³ òî íå äîáèâñÿ. ² íàì ñêàçàâ: «Çàáóäüòå, õëîïö³».
Âàëåíòèíà ÎÑÒÅÐÑÜÊÀ
Ãóìîð/ 13
14.05.2020
ßêùî øêîëè áóäóòü çà÷èíåí³ äóæå äîâãî, òî áàòüêè âèíàéäóòü âàêöèíó ðàí³øå çà â÷åíèõ ̳é êëàñ. ßê éîãî áà÷àòü... ...áîòàí³êè.
...ó÷èòåë³.
Ïîñï³â÷óâàëà
Ñ ü î ì à ð à í êó. Í à ø äâ³ð çàíåñëî ñí³ãîì. Ç æèâèõ ëþäåé ò³ëüêè ÿ ³ ì³é ìàëåíüêèé ïóäåëü. Ðàïòîì íàçóñòð³÷ ìåí³ ÷åðåç çàìåòè ïðîáèðàºòüñÿ ÷îëîâ³ê ç³ øê³ðÿíèì ïîðòôåëåì, ðþêçàêîì, ì³øêîì ç³ çì³íêîþ ³ õëîï÷èêîì ðîê³â ñåìè ó êîìá³íåçîí³ ïî âóõà. Ïðîêëàäຠìàëîìó äîðîãó êð³çü ñí³ã, õåêຠé îáëèâàºòüñÿ ïîòîì. Ïîð³âíÿâøèñü ç³ ìíîþ, êîëè ÿ âèòÿãàëà ïóäåëÿ çà âóõà ç ÷åðãîâîãî çàìåòó, îáåðòàºòüñÿ ³ êàæå: — Òðåáà áóëî çàâîäèòè õîì’ÿ÷êà! ß ùå íå ïðîêèíóëàñÿ ³ âèäàºòüñÿ ìåí³ òàêà ã³ðêîòà ó ö³é ôðàç³. Ïîðòôåëü! Ðþêçàê! Çì³ííèé îäÿã! ² ïîêè äî øêîëè äèòèíó äîâåäåø, ñòî ðàç³â íà ðîáîòó çàï³çíèøñÿ… — Âàøà äðóæèíà, ïåâíî, áóëà ïðîòè, — ñï³â÷óòëèâî â³äïîâ³äàþ éîìó, ó òîé ìîìåíò ðîçóì³þ÷è öüîãî ÷îëîâ³êà ÿê í³õòî ³íøèé. ß ïðîñòî ðîçò³êàþñÿ ñï³â÷óòòÿì. ² ò³ëüêè ïîâåðíóâøèñü äîäîìó ïðèãàäóþ÷è òðîõè î÷óì³ëèé âèãëÿä ÷îëîâ³êà, ðîçóì³þ, ùî â³í-òî ìàâ íà óâàç³ ïóäåëÿ.
Î. ̲ÕÀËÊÎÂÀ
Ç Áîæîþ ïîì³÷÷þ êà.
...áàòüêè.
Ðîçïîâ³â îäèí áàòþø-
Êîëè ÷îðíà ³êðà ùå áóëà äîçâîëåíà, àëå ö³íè íà íå¿ âæå ï³ä³éìàëèñü íà íåéìîâ³ðí³ âèñîòè, ïðèñëàëè â îäèí ìîíàñòèð 7 êã ÷îðíî¿ îñåòðîâî¿ ³êðè. Çàäàðìà. Çà äâà òèæí³ äî çàâåðøåííÿ Âåëèêîãî ïîñòó. dzáðàëèñÿ áàòþøêè, äóìàþòü. Çà äâà òèæí³ ïðîäóêò ç³ïñóºòüñÿ, à êîëè æ ùå òàêîãî ñïðîáóâàòè âäàñòüñÿ? ² òóò ñòàðøèé, ï³ñëÿ äîâãîãî ìîâ÷àííÿ, ùî ïåðåõîäèëî ó òèõó çàãàëüíó ïàí³êó, íàáðàâñÿ ïîâàæíîãî âèãëÿäó, ðîçìàøèñòî ïåðåõðåñòèâ öåáåð ç ³êðîþ òà ïðîìîâèâ: — Íàð³êàþ òåáå îæèíîþ! Ç’¿ëè, êîðîòøå êàæó÷è.
Êîëè ä³çíàëàñÿ, ùî ÷îëîâ³ê òà ä³òè ùå òèæäåíü áóäóòü âäîìà... Àáè òðîõè ³íøèé ãðàô³ê…
Ó êàá³íåò ïñèõîëîãà çàõîäèòü ïàö³ºíò ³ êàæå: — ˳êàðþ, ÿ ìàþ ñåðéîçíó ïðîáëåìó. Äóæå âòîìëþþñü. — ×îìó? — Ìåí³ ùîíî÷³ ñíèòüñÿ îäèí ³ òîé òàêè ñîí: ïåðøó ïîëîâèíó íî÷³ ÿ øòîâõàþ ïîòÿã Êè¿â – Ëüâ³â, à äðóãó — Ëüâ³â – Êè¿â. — Íó, óÿâ³òü ñîá³, ùî äðóãó ïîëîâèíó íî÷³ ïîòÿã Ëüâ³â – Êè¿â øòîâõàþ ÿ. — Îé, ñïàñèá³, ë³êàðþ. Çàõîäèòü ³íøèé ïàö³ºíò: — ˳êàðþ, ìàþ òàêó ìóêó. Ïåðøó ïîëîâèíó íî÷³ ìåí³ ñíèòüñÿ, ùî ÿ ìàþ ñåêñ ³ç á³ëÿâêîþ, à äðóãó — ç áðþíåòêîþ. Äóæå çìîðþþñü. — Íó, óÿâ³òü ñîá³, ùî ïåðøó ïîëîâèíó íî÷³ ç á³ëÿâêîþ ñïëþ ÿ. — À á³ëÿâêà ñèìïàòè÷í³øå. ×è íå ìîãëè á ìè ïîì³íÿòèñÿ? — ͳÿê íå ìîæíà. Äðóãó ïîëîâèíó íî÷³ ÿ øòîâõàþ ïîòÿã Ëüâ³â – Êè¿â.
Ð. ØÅÊÓÐ
². ÍÅÂ×ÅÍÊÎ
Q õî÷åòå àíåêäîòèê... õî÷åòå àíåêäîòèê... õî÷åòå àíåêäîòèê... õî÷åòå àíåêäîòèê... õî÷åòå àíåêäîòèê...
...ïðèáèðàëüíèö³.
ßê éîãî áà÷ó ÿ.
Äçâ³íîê â øâèäêó: — Àëëî! Ïðè¿æäæàéòå øâèäøå! Ìîÿ äðóæèíà íàðîäæóº! Âæå âîäè â³ä³éøëè! — Ñïîê³éí³øå. Öå ¿¿ ïåðøà äèòèíà? — Öå ¿¿ ÷îëîâ³ê! Äåá³ëè! *** Ö³êàâî, ï³ä ÷àñ ñ³ìåéíî¿ ñâàðêè äðóæèíè ì³ëüÿðäåð³â òåæ êðè÷àòü: «ßêà æ ÿ áóëà äóðíà, êîëè âèõîäèëà çà òåáå çàì³æ»? *** Ðîçìîâà ïîäðóã: — ³í ìåí³ ñêàçàâ, ùî ÿ ïëîñêà! — Òà íå ïëîñêà òè... Òè ÷îãî... Ó òåáå î÷³, îí ÿê³ âèïó÷åí³! *** Íàéäóðí³øà ïîëîìêà òåëåôîíó â ìîåìó æèòò³ — öå êîëè ÿ, ùîá çàáðàòè ç êóõí³ îäíî÷àñíî äâ³ ÷àøêè ³ òàð³ëêó, âçÿâ òåëåôîí ó çóáè ³ ñòèñíóâ òàê ñèëüíî, ùî òð³ñíóâ åêðàí. *** — Äîêòîð, ñèí í³÷îãî íå ¿ñòü: ìàñëî, öóêîð, ì’ÿñî, ðèáà, õë³á, êîâáàñà — í³÷îãî íå ¿ñòü! — ×îìó? — Íåìàº!
*** Ñîìàë³éñüêèé ï³ðàò ïåðåáóâàþ÷è â ë³êàðí³ çàõîïèâ ÷óæå ñóäíî. *** Ïåðøå ïðàâèëî ðîáîòè äèñòàíö³éíî: ÿêùî òè íå ìîæåø ä³ñòàòè öå, íå âñòàþ÷è ç äèâàíà, çíà÷èòü, âîíî òîá³ íå ïîòð³áíî. *** Íåïèòóùèé áàòüêî, äîïîìàãàþ÷è ñèíîâ³ âèð³øèòè çàäà÷ó ç àëãåáðè, âèïàäêîâî ðîçêîäóâàâñÿ. *** Ïèòàííÿ: — Ùî òàêå êðåäèò? ³äïîâ³äü: — Öå ðóêà äîïîìîãè, òðåìòÿ÷à â³ä íåòåðï³ííÿ. *** Äðóæèíà âõîäèòü ó âàííó ³ áà÷èòü: íà âàãàõ ñòî¿òü ÷îëîâ³ê ³ âòÿãóº æèâ³ò. — Äóìàºø, öå äîïîìîæå? — Çâè÷àéíî! ßê ÿ ³íàêøå ïîáà÷ó öèôðè? *** — Âàø Ñåðã³éêî — íåðîáà: â³í ñïèñóº ó ä³òåé äîìàøí³ çàâäàííÿ. — Àëå æ ä³òè çàðàç íàâ÷àþòüñÿ äèñòàíö³éíî? — ³í ó âàñ ùå ³ õàêåð.
*** Ïðîãðåñ — öå êîëè äîáðîòíà êðàñèâà êîðîáêà âèêîðèñòîâóºòüñÿ ó ãîñïîäàðñòâ³, à äîðîãèé íîâîìîäíèé ãàäæåò, ÿêèé áóâ â í³é óïàêîâàíèé, âæå äàâíî çàñòàð³â ³ çëàìàâñÿ. *** Â÷åí³ â õîä³ åêñïåðèìåíòó ç’ÿñóâàëè, ùî ìàâïè øâèäøå çíàõîäÿòü çâ’ÿçîê ì³æ àóä³îêàñåòîþ ³ îë³âöåì, í³æ ëþäè, íàðîäæåí³ ï³ñëÿ 1995 ðîêó. *** Âîíà: — Ó ìåíå äëÿ òåáå íå îñîáëèâî ãàðíà íîâèíà. ³í: — ß òàê ³ çíàâ. Äî ìåíå çàðàç ó â³êíî ïòàõ çàëåò³â, öå ïîãàíèé çíàê. Âîíà: — Îñü. ß ÿê òîé ïòàõ. Á³ëüø òî÷íèõ ñë³â ï³ä³áðàòè íåìîæëèâî. *** — ß ê òî á ³ âä à ºò ü ñ ÿ çáåð³ãàòè òàêó ô³ãóðó? — ß ¿ì ò³ëüêè ìàðìóðîâó ÿëîâè÷èíó ³ ëîñîñü. — Àëå öå æ äóæå íàêëàäíî! — Îñü òîìó ìåí³ ³ âäàºòüñÿ çáåð³ãàòè ô³ãóðó.
*** ªäèíà ëþäèíà â ñâ³ò³, ÿêó ä³éñíî ö³êàâèòü òâîÿ äóìêà — öå êàñèð â ñóïåðìàðêåò³ ç³ ñâî¿ì ïèòàííÿì ïðî ïàêåò. *** ÌÎÇ Á³ëîðóñ³ ï³äâèùèâ íîðìè òåìïåðàòóðè ëþäñüêîãî ò³ëà äî 38 ãðàäóñ³â. *** — Äðóæèíà âíî÷³ ñêàçàëà, ùî ¿é õîëîäíî, à ÿ êð³çü ñîí â³çüìè ³ áîâêíè: «Íà áàãàòò³ ç³ãð³ºøñÿ». ª ó êîãî ïåðåíî÷óâàòè? ***  ãîñòÿõ, çà ñòîëîì. — Ñê³ëüêè ðîê³â âè ìåí³ äàñòå? — çàïèòàëà îäíà êîêåòëèâà æ³íêà ñâîãî ñóñ³äà. — Çà êîëüîðîì âóñò — ñ³ìíàäöÿòü. Çà âèãèíó áð³â — ø³ñòíàäöÿòü. Çà êîëüîðîì îáëè÷÷ÿ — äâàäöÿòü. Ðàçîì — ï’ÿòäåñÿò òðè. *** Çðîçóì³â ñóòü àìåðèêàíñüêîãî ôóòáîëó, êîëè ïîáà÷èâ, ÿê áàáóñÿ êèíóëà ðèá’ÿ÷ó ãîëîâó â ñåðåäèíó çãðàéêè êóðîê... *** — ßêèì ïîâèíåí áóòè ëüîõ, ùîá âèíî â íüîìó äîáðå äîçð³ëî? — ̳öíî çàìêíåíèì!
14/ Çäîðîâ’ÿ
14.05.2020
Q íå çëàìàâñÿ
«Ïåðåâ’ÿçóé íîãó äæãóòîì! Êðîâ ôîíòàíîì ñâèùå!»
ïðîäîâæåííÿ. Ïî÷àòîê ñòîð. 1
«ß ñòàâ íà çåìëþ, ³ — ïðÿìî ó ôðåçó»
— 9 êâ³òíÿ ó ìåíå òîâàðèø, Âàëåð³é Àðòþõ, îðàâ ãîðîä, — ï³ä³éìàºòüñÿ íà ïîäóøö³ Ãðèãîð³é Ïîâõ. — À â ìåíå ìîòîáëîê, ïåðåðîáëåíèé íà ì³í³òðàêòîð. Çàì³ñòü êîë³ñ ôðåçè ñòîÿëè. ² ÿ çàãîðòàâ áîðîçíè. Âàëåðà îäîðþâàâ, ÿ çàãîðòàâ. Ó áîðîçíó, óïðàâî, òðàêòîðåöü ì³é íàõèëèâñÿ ³ ïåðåêèäàòèñÿ ïî÷àâ. ß âèð³øèâ â³äøòîâõíóòèñÿ íîãîþ ³ âèð³âíÿòè éîãî. ß íîãîþ ñòàâ íà çåìëþ ³, — óñå ìèòòºâî òðàïèëîñÿ! — ïðÿìî ó ôðåçó. À âîíî æ íà îáîðîòàõ, ³ íîãó ë³âó ìîìåíòàëüíî çàêðóòèëî, ñòÿãëî ìåíå ç ìîòîáëîêà, íàêðóòèëî ï³ä ìîòîáëîê, ³ çàãëóõ â³í. À íîãó íà ôðåçó íàìîòàëî. Òðàêòîðèñò íå áà÷èòü, â³í îðå äàë³. ß êðè÷ó! Ïî÷óëà æ³íêà, ïî÷óëè ñóñ³äè, ìîëîä³ õëîïö³. Ïðèá³ãëè, ùî ðîáèòü íå çíàþòü. À ÿ ñàì ÷àñòî ³íñòðóêòóâàâ ëþäåé, ë³ñíèêîì 20 ðîê³â ïðîðîáèâ. Äàâàé ¿ì êðè÷àòü: «Ó ìàøèí³ äæãóò! Ïåðåâ’ÿçóé íîãó äæãóòîì! Êðîâ ôîíòàíîì ñâèùå!» Âîíè ïîá³ãëè — ìàøèíà ó ãàðàæ³, äæãóòà íå çíàéøëè ó ðîçãóáëåíîñò³. Ñóñ³ä ñòîÿâ âàíòàæ³âêîþ. Ó íüîãî àïòå÷êà ³ äæãóò. Óçÿëè, à ÿê íàêëàäàòè? À âîíî ïåðåìîòàëî íîãó ³ øòàíè ç ãðÿççþ. ß îòàê óñå â³äìîòóâàòü äàâàé ñàì. Îäí³ºþ ðóêîþ äåðæó, ùîá êðîâ íå öåáåí³ëà, äðóãîþ âèêðó÷óþ ç ôðåçè øòàíè, ÷îá³ò, ê³ñòêó, ì’ÿñî. ² äÿêóâàòè, ùî òðàêòîðèñò, òîâàðèø ì³é, äæãóò ïî÷àâ íàêëàäàòü. Íàìîòàâ äæãóò. Ùî äàë³ ðîáèòü? Âèêëèêàéòå, êàæó, «ñêîðó ïîì³÷». Äçâîíÿòü. Ïî ïðîñòîìó êàçàëè, ùî íîãó îä³ðâàëî. Âèêëèê ïðèéìຠ×åðí³ã³â (öåíòðàëüíà äèñïåò÷åðñüêà) ïåðåàäðåñîâóº íà ìàøèíó, íàéáëèæ÷ó äî íàñ. Ïîêè ÷åêàëè, âèêëèêàëè ì³ñöåâó ìåäñåñòðó, Ëþäìèëó Ñåëþò³íó. Çíåáîëþâàëüíå, êðîâîñïèííå óêîëîëà. Êàæó: «Äçâîí³òü äî Òîë³ Ïîäîëÿêè». ³í ÷àñòî ïî ë³êàðíÿõ áóâàâ. Àôãàíåöü. Ïîðàíåííÿ ìàº. «Ïîêè ïðè¿äå «øâèäêà», õàé Òîë³ê äçâîíèòü ³ çáèðຠë³êàð³â. Ìåíå ïðèâåçóòü, ùîá óæå ë³êàð³ áóëè ãîòîâ³», — êåðóþ ñàì, ³ êðè÷ó ÷åðåç íåéìîâ³ðíèé á³ëü, ³ ðóêàìè çí³âå÷åíó íîãó òðèìàþ.
«Òàì æèâà áóëà îäíà âåíî÷êà, íó ùî ç íå¿»
— Äî÷åêàëèñÿ «øâèäêó», — ïîäîâæóº Ãðèãîð³é Ìèêîëàéîâè÷. — ×åðåç ãîäèíó ïðè¿õàëà. Çîâñ³ì áåç í³÷îãî. ßêáè íå ìåäñåñòðà íàøà ì³ñöåâà... Ïîò³ì ³ äîäîìó ïðèõîäèëà,
Q ãîðå
ïðîâ³äóâàëà. Âîíà òàì ç íèìè òðîøêè é ëàÿëàñÿ. ßê ìîæíà òàê ¿õàòü áåç í³ÿêèõ óêîë³â? Íà äðóãèé äåíü ÷è íà òðåò³é, óæå ï³ñëÿ îïåðàö³¿, çàõîäèâ âîä³é «øâèäêî¿» ó êîñòþì³, ìàñö³, ùîá ðîç’ÿñíèòè ñèòóàö³þ. Êàæå: «Ç ×åðí³ãîâà ïîäçâîíèëè, áî ìè áóëè ïî äîðîç³. Îñü íà ïëàíøåò ïðèéøëî ïîâ³äîìëåííÿ, êóäè ¿õàòè. Ñêàçàëè, ùî òàì ÷è ÷åðåïíî-ìîçêîâà òðàâìà, ÷è çàá³é ðåáåð. Ìè ¿çäèìî íà âèêëèêè ïî äð³áíèöÿõ (íàì íå äîçâîëÿþòü í³ íàðêîòèê³â, í³ ³íøèõ ñèëüíèõ ë³ê³â), àëå ìè áóëè íàéáëèæ÷³». Ïðèâåçëè, ³ â³äðàçó ìåíå ïîêëàëè íà îïåðàö³éíèé ñò³ë. Òàì óæå áóëè õ³ðóðãè, Àíäð³é Ëåîí³äîâè÷ (Ïåòðèê), Àíàí³é ²ëàð³îíîâè÷ (Áàçàêà). Àíàí³é ²ëàð³îíîâè÷ êàçàâ, ùî òàì æèâà áóëà îäíà âåíî÷êà, íó ùî ç íå¿. Íå ðèçèêíóëè ïðèøèâàòè. À ÿ æ ó ñâ³äîìîñò³, ñàì áà÷èâ, ùî ç íîãîþ... Êàæó: «Êîë³íî âæå òóò íå òðåáà, à îòàê â³äð³çàéòå, âèùå». Ç êîë³íîì ðàí³øå ïðîáëåìè áóëè. Çàøèâàëè, íàáðÿêàëî, áîë³ëî. Ïðèïóñêàëè ìîæëèâ³ñòü çàëèøèòè, ñêëàñòè. Ôîòîãðàôóâàëè. Ïîñèëàëè íà ×åðí³ã³â, êîíñóëüòóâàëèñÿ. Çðîáèëè óñå äî ëàäó, ñïàñèá³, õàé çàæèâàº.
«Ç ðåàí³ìàö³¿ ïåðåâåëè äî äâîõ Ìèø»
— Âîíè ïðàâèëüíî â÷èíèëè, ââàæàþ, — äÿêóº çà âðÿòîâàíå æèòòÿ óñüîìó â³ää³ëåííþ. — ß óæå ëåæàâ íà îïåðàö³éíîìó ñòîë³, ³ áà÷èâ, ÿê êðàïåëüíèö³ ãîòóâàëè ìåäñåñòðè. ßê àíåñòåç³îëîã ïðèéøîâ. Ïîò³ì, áà÷ó, ìàñêó íà ìåíå ïîêëàëè. Ïîò³ì ïåðåâåçëè â ðåàí³ìàö³þ. Á³ëü â³ä÷óâàâ, àëå íà÷å ÷åðåç ïåëåíó. Çíåáîëþâàëüíå êîëîëè, â³äðàìè çàëèâàëè ðîç÷èíè. ² âñ³ á³ëÿ ìåíå. Ñàí³òàðî÷êà, ìåäñåñòðè íå îäõîäèëè, ø³ñòü íî÷åé á³ëÿ ìåíå íî÷óâàëè. Âîäè ñïî÷àòêó ïðîñèâ äóæå. Âàæêî áóëî ãîâîðèòè, ïåðåñèõàëî â ðîò³. Íà êîæåí ì³é øåëåñò ïðèá³æàòü, ãóáè ïîìî÷àòü. Óñå êîíòðîëþâàëè. ²íêîëè íàâ³òü íåçðó÷íî áóëî. Ìóæèê ó ðîçäÿãíåíîìó âèä³, à òóò ìîëîä³ ìåäñåñòðè. Àíàë³çè òðåáà âçÿòè (ñå÷³). ß ÿê ìóæ÷èíà íå ì³ã öüîãî ïåðåíåñòè, ñîðîìíî áóëî. Ïåòðèê ïîâç ïàëàòó í³êîëè íå ïðîéäå, çàâæäè çàãëÿíå, ïåðåïèòàº. ² äðóæèí³ ðîçêàæå. Àíàí³é ²ëàð³îíîâè÷ çàõîäèâ ÷àñòî. Ùå ÿê ëåæàâ ó ðåàí³ìàö³¿, à ÿ ñàì êóðÿùèé, äóøà æ êóðèòü ïðîñèòü, êð³çü ñîí ÷óþ, çàéøîâ ÿêèéñü ìóæ÷èíà. ² òàêèé ïðèºìíèé çàïàõ â³ä íüîãî — êóðèâîì, îäåêîëîíîì ³ ñïèðòîì ìåäè÷íèì.
Òà ñàìà ôðåçà
Ëþäìèëà Ïîâõ ó äâîð³ á³ëÿ ìîòîáëîêà, ïåðåðîáëåíîãî íà ì³í³òðàêòîðåöü Êàæó, õàé ùîäíÿ äî ìåíå ïðèõîäèòü ³ òàê ïàõíå. Ñïðàâæí³é ìóæñüêèé çàïàõ. ß õîò³â áè ³ ñàì òàê ïàõíóòü . Ç ðåàí³ìàö³¿ ïåðåâåëè ó çàãàëüíó ïàëàòó. Äî äâîõ Ìèø. Îäèí, ìîëîäøèé, ç Ñåð㳿âêè. Àâòîñëþñàð ó Ïðèëóêàõ. ² â àïòåêó á³ãàâ, ³ ïðîäóêòè ïðèíîñèâ. Ƴíêà æ íå ìîãëà ùîäíÿ ïðè¿æäæàòè. ×åðåç êîðîíàâ³ðóñ íå õîäÿòü àâòîáóñè, òðåáà íàéìàòè ïðèâàòíèêà. Òî êóìà, òî áðàòà, òî ñâàòà. À òîé íà ðîáîò³, òîé íå ìîæå. Òî Ìèøà ÷è êåô³ðó, ÷è ïðÿíèêà, ÷è âîäè÷êè ïðèíåñå. Äðóãèé Ìèøà Õîìåíêî, ñòàðøèé, íà ïåðø³é ãðóï³ ³íâàë³äíîñò³, — ç Êàëþæèíåöü Ñð³áíÿíñüêîãî ðàéîíó. Óæå ÿ ñòàâ íà êîñòèë³ — æ³íêà êóïèëà ìåí³ äâ³ íîãè, — ïîêàçóº ìèëèö³, — òî âîíè ìåíå ³ äî òóàëåòà, ³ óìèâàòèñÿ ñóïðîâîäæóâàëè, ³ ñâ³æîãî ïîâ³òðÿ âäèõíóòè.
«Íà ë³êè ï³øëî á³ëüøå 20 òèñÿ÷ ãðèâåíü»
— Äðóæèí³ Ëþñ³ âàæêî, — ñï³â÷óâຠ÷îëîâ³ê. — Äîãëÿäຠçà 81-ð³÷íèì ëåæà÷èì áàòüêîì. Ïåðåä íèì çà ëåæà÷èìè áàáàìè äîãëÿäàëà. ×åðåïêè, ãîðøêè. À ç³ ìíîþ ùå é ñòðàõó íàòåðï³ëàñÿ. — ßê ïðîîïåðóâàëè, ï³â ïåðøîãî íî÷³ ïðè¿õàëà äîäîìó ç àôãàíöåì, — çãàäóº æ³íêà. — Ó õàò³ íåìà í³êîãî, ìåí³ ñóìíî, ñòðàøíî.
Óñ³ ñò³ëüö³ ïîñòàâèëà ï³ä äâåð³. Íà äðóãèé äåíü ïðè¿õàâ ñèí, ïðèâ³ç ìåí³ ä³òåé. Òðîøêè ëåãøå ñòàëî. (Ñèí æèâå ó Áåðåçàí³ íà Êè¿âùèí³, ñåìåðêî ä³òåé, äâ³ ä³â÷èíêè ³ 5 õëîïö³â. ³í ñàì áàòþøêà, îòåöü Âàëåð³é. Ìàòóøêà Þëÿ.) Ïðè¿õàëè, êàðòîïëþ ïîñàäèëè, ùå é êóìà ¿õíÿ áóëà. — ϳâðîêó òðåáà, ùîá çàæèëî, — äèâèòüñÿ íà øðàì Ãðèãîð³é Ìèêîëàéîâè÷. — Êîëè çàãî¿òüñÿ óñå, ïðî ïðîòåç äóìàòèìåì. Ðîäè÷êà, ó íå¿ ïðîòåç, ï³äêàçóº, ÿê áåðåãòèñÿ. Âîíà æ, íîãà (êóêñà) íà÷å íàëèâàºòüñÿ. Òðåáà îáìîòóâàòè åëàñòè÷íèì áèíòîì, ùîá òðèìàëàñÿ ôîðìè, íå íàáðÿêàëà. Íà ÿê³ñíèé ïðîòåç ìîæå, é êîð³â÷èíó äîâåäåòüñÿ ïðîäàòè, ìàøèíó, — ì³ðêóº. — Íà ë³êè äëÿ îïåðàö³¿ äðóç³ äîïîìîãëè, ñïàñèá³ ¿ì. Êóìè, ñâàòè, áðàòè. Äîïîì³ã äåïóòàò Þð³é Âëàñåíêî, â³í ³ äîäîìó ïðèõîäèâ. — Çà îïåðàö³þ íå ïëàòèëè í³ êîï³éêè, — ïîïðàâëÿº êîâäðó äðóæèíà. — À íà ë³êè ï³øëî á³ëüøå 20 òèñÿ÷. Óñå êóïóâàëà. Ó ïåðøó í³÷ íà îïåðàö³þ 850 ãðèâåíü âèòðàòèëè. Íàðêîç äàâàëè — 1300 ãðèâåíü. Ó ðåàí³ìàö³¿ ùîäîáè éøëî 2,5-3 òèñÿ÷³. Âòðàòèâ áàãàòî êðîâ³. Êðîâ êóïóâàëè, ïðåïàðàòè êðîâ³. — ˳êè äîðîã³, àëå æèòü õî÷åòüñÿ, — ñòîÿ÷è íà ìèëèöÿõ, äèâèòüñÿ Ãðèãîð³é Ïîâõ íà ð³÷êó Óäàé, ÿêà òå÷å á³ëÿ ñàì³ñ³íüêîãî îá³éñòÿ.
«Íà÷å íàøó ïðàö³âíèöþ ïðîñòî õòîñü óçÿâ ³ âêðàâ íàâ³êè»
7 òðàâíÿ î 10 ðàíêó ïîõîâàëè 50-ð³÷íó Âàëåíòèíó Êóäðÿâöåâó ç Æóðàâêè Âàðâèíñüêîãî ðàéîíó, íà÷àëüíèöþ â³ää³ëó îðãàí³çàö³éíî¿ òà þðèäè÷íî¿ ðîáîòè Âàðâèíñüêî¿ ñåëèùíî¿ ðàäè. Ƴíêà ïîìåðëà â³ä êîðîíàâ³ðóñó 6 òðàâíÿ áëèçüêî 8 ðàíêó ó Ïðèëóöüê³é ì³ñüê³é ë³êàðí³. Ìàòè äâîõ ä³òåé. Ñèí — ñòóäåíò ïåðøîãî êóðñó Êè¿âñüêîãî íàö³îíàëüíîãî óí³âåðñèòåòó ³ìåí³ Òàðàñà Øåâ÷åíêà. Äîíüêà ïðàöþº ó Ëüâîâ³, ôàõ³âåöü ²Ò (êîìï’þòåðíèõ) òåõíîëîã³é. ×îëîâ³ê Âàëåíòèíè Ãðèãîð³âíè ó ë³êàðí³ ç êîðîíàâ³ðóñîì. Ìàòè âäîìà, òåæ ³íô³êîâàíà. — Íà÷å íàøó ïðàö³âíèöþ ïðîñòî õòîñü óçÿâ ³ âêðàâ, ïðîñòî âêðàâ íàâ³êè. Íå â³ðèòüñÿ ³ âñå... — ç áîëåì ïðîìîâëÿº ãîëîâà Âàðâèíñüêî¿ îá’ºäíàíî¿ òåðèòîð³àëüíî¿ ãðîìàäè Âàëåíòèíà ÑÀÂÅÐÑÜÊÀËÈÕÎØÂÀ. — Õâîð³ëà? — ßê óñ³ ëþäè â 50 ðîê³â. Àëå ùîá çàíàäòî, òàê í³. ¯é ðåêîìåíäóâàëè ¿ñòè ïî ãîäèíàõ, âîíà òðîøêè ïåðåêóøóâàëà. Äå âîíî âçÿëîñÿ, õòîçíà, — ì³ðêóº. — Âîíà áóëà çà êîðäîíîì, â³ä òîãî âæå ïðîéøëî 36 äí³â. ¯çäèëè ç êîëåãîþ ó ªãèïåò. Êóðîðò Øàðì-åø-Øåéõ. 21 äåíü íå âèõîäèëà ç äîìó. Äâà òèæí³ áóëà íà ñàìî³çîëÿö³¿. Òèæäåíü áðàëà çà ñâ³é ðàõóíîê. Îäíà çàõâîð³ëà, äðóãà í³. Íå ââàæàºìî, ùî çâ³äòè ïðèâåçëè. Çàáèðàëè â ë³êàðíþ ðàçîì ç ÷îëîâ³êîì. Ó ÷îëîâ³êà áóëà á³ëüøà òåìïåðàòóðà. Ñòàí ã³ðøèé. À ó íå¿ çàäîâ³ëüíèé ñòàí, òåìïåðàòóðà ï³äâèùåíà. À òîä³ ã³ðøå, ã³ðøå ³ çîâñ³ì ïîãàíî. Äî ØÂË-àïàðàòó (øòó÷íî¿ âåíòèëÿö³¿ ëåãåíü) ï³äêëþ÷èëè ó ñóáîòó. — Íå çìîãëè ä³òè ïîïðîùàòèñÿ, áî áóëà çàêðèòà òðóíà? — Àÿêæå, çàêðèòà. Äóæå òÿæêî ïåðåíåñëè. Ìåí³ òàê øêîäà... Ïðè¿äóòü, ìàìè íåìà. Íà ïîõîðîíàõ áóëî ÷îëîâ³ê 15. Ïåðåâàæíî íà ìàøèíàõ. Óñ³ ìàéæå ç ìàøèí âèéøëè, àëå áóëè íà äóæå âåëèê³é â³äñòàí³. Ìîæå, ìåòð³â çà 70 ñòîÿëè â³ä ÿìè. Ñâÿùåííèê â³äñï³âóâàâ, ñòîÿâ ìåòð³â çà 20-25. Ç ìîðãó òðóíó â³äðàçó ïðèâåçëè íà êëàäîâèùå. Òðóíà çàïå÷àòàíà. Ó ïàêåò³ ò³ëî. Íàâåðõ îäÿã êëàäåòüñÿ. ²íàêøå ÿê? Ëþäè íàëÿêàí³, ùî íà÷å õîâàþòü ãîëèõ,ùî ëþäèíó îä³òü — íå âèõîäèòü. ² â ïàêåò íå ïîëó÷àºòüñÿ îäÿã ïîêëàñòè. ³äðàçó îáðîáëÿþòü ò³ëî äåçðîç÷èíîì. ϳñëÿ öüîãî ó ïàêåò êëàäóòü. Îïå÷àòóþòü. Ïàêåò îáðîáëÿþòü. Òîä³ íàâåðõ îäÿã. Òîä³ òðóíà çàêðèâàºòüñÿ. Òîä³ çíîâó îáìîòóºòüñÿ ó ïàêåò öåëîôàíîâèé çäîðîâåííèé. Íàãëóõî çàêëåþþòü. ² çíîâó îáðîáëÿþòü.
Âàðâèíö³ ðîçáóøóâàëèñÿ. Ó íàñ 19 îô³ö³éíî âèÿâëåíèõ ³ ï’ÿòü ïîìåðëî. Òà ôàêòè÷íî ïîìåðëî ø³ñòü. 69-ð³÷íèé Àíàòîë³é Ïàëÿíè÷êî â³ä³éøîâ òèæí³â äâà òîìó. Ïîò³ì éîãî äîãëÿäàëüíèöÿ 62-ð³÷íà ͳíà Áðîäîâà òà ¿¿ ÷îëîâ³ê 76-ð³÷íèé Àíàòîë³é Áðîäîâèé ïîìåðëè â³ä «Êîâ³äó-19» ó Ïðèëóöüê³é ì³ñüê³é ë³êàðí³. Íàéìàëè ñèíè, Åäóàðä òà Àíàòîë³é. Åäóàðä ëåæèòü ó ë³êàðí³ (Ïðî ñìåðòü ïîäðóææÿ Áðîäîâèõ «Â³ñíèê» ïèñàâ ó ìèíóëîìó íîìåð³. — Àâò.). Ïîìåð âäîìà (ìîâà ïðî Ïàëÿíè÷êà. — Àâò.). — ïðîäîâæóº Âàëåíòèíà Âàñèë³âíà. ͳõòî éîãî íå îáðîáëÿâ, ó ìîðã íå âîçèëè. Àíàë³ç íå áðàëè. Ïîìåð ïî òèïó êîðîíàâ³ðóñà. Íå õîäèâ ðîê³â ï’ÿòü. ² éîãî äðóæèíà íå õîäèëà. Äîãëÿäàëüíèöÿ äðóæèíè òåæ ³íô³êîâàíà. Âäîìà. Íîðìàëüíèé ñòàí. Òàê ùî ó íüîãî 200 â³äñîòê³â, ùî áóâ êîðîíàâ³ðóñ. Ìè ³ õîâàëè ÿê ç ö³ºþ õâîðîáîþ. Òðåáà áóëî êîãîñü çíàéòè, ùîá îáðîáèòè, çàïå÷àòàòè ³ òîä³ ïîêëàñòè â òðóíó. Òðåáà áóëà çíàéòè áðèãàäó, ùîá îáðîáèëà óñå. Öå âïåðøå áóëî. Óñ³ áîÿëèñÿ. Ñïàñèá³ ãóáåðíàòîðó, äîïîì³ã. Çíàéøëè ïðèëóöüêó ô³ðìó. Î ñüîì³é ãîäèí³ âå÷îðà ïîõîâàëè. Ñüîãîäí³ (7 òðàâíÿ) òåæ öÿ ô³ðìà ïðàöþâàëà. — Äîðîãî áåðóòü? — Ï’ÿòü òèñÿ÷ ç õâîñòèêîì. Ïëþñ ³ùå ìè êóïèëè äâà â³íêè çäîðîâåíí³, ïî 800 ãðèâåíü. ² êîñòþìè áóëè íàø³. Òðåáà ÷îòèðè çàõèñí³ êîñòþìè. Ó÷îòèðüîõ êîïàþòü, êîæåí êîñòþì (áàãàòîðàçîâèé) ïî ï³âòîðè òèñÿ÷³. ßêùî âîíè ñàì³ êóïóâàëè á êîñòþìè, âèéøëî á äîðîæ÷å íàïîëîâèíó. Âîíè é äîêóìåíòè ïðèâåçëè. Îáðîáëåí³, ñêàçàëè, íå õâèëþéòåñÿ. ² ë³êàðíÿíèé îáðîáëåíèé. ² äîâ³äêà. Ïîâêèäàëè ó ïàêåò, ³ ïàêåò îáðîáëåíèé. — ßê ñïðàâëÿºòåñÿ ç êàðàíòèíîì? Ïî Âàðâèíñüêîìó ðàéîíó ï’ÿòü ÊÏÏ. Ç ×åðí³ãîâà íà ðîáîòó çàïðîøóþòü, ÷óëà. — Íå âèñòà÷ຠîõî÷èõ. Àëå ñïðàâëÿºìîñÿ. Íå âèñòà÷ຠá³éö³â ÄÑÍÑ (äåðæàâíî¿ ñëóæáè íàäçâè÷àéíèõ ñèòóàö³é). ×àñòèíà ÄÑÍÑ, ïîÿñíþâàâ íà÷àëüíèê, ñïî÷àòêó òóøèëà ×îðíîáèëüñüêó çîíó. Çâåðòàºìîñÿ ó â³éñüêêîìàò, äî âîºíêîìà. ³í ïðîñèòü õëîïö³â, ÿê³ áóëè â ÀÒÎ. ² âîíè çàì³íÿþòü ðÿòóâàëüíèê³â, îáðîáëÿþòü êîëåñà. Âèõîäèìî ç ñèòóàö³¿. Ïîë³ö³ÿ º. Ìåäèêè º. Ïåðåêóøóâàòü òðîõè ¿ì âîçèì. Ñóõ³ ïàéêè. Äîìîâèëèñÿ â òîâàðèñòâ³ «Æóðàâêà». Áóäåìî çãîäîì îïëà÷óâàòè.
Ñòîð³íêó ï³äãîòóâàëà Òàìàðà ÊÐÀÂ×ÅÍÊÎ. Ôîòî àâòîðà
14.05.2020
Êóïëþ ÂÐÕ, êîð³â, òåëÿò, áèê³â, êîíåé, ñâèíåé,
êíóð³â, ê³ç, øêóðè ÂÐÕ Ïåðåâåçåííÿ. Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. 096-152-07-43,063-497-93-27.
²ÊÍÀ, ÄÂÅв, íàòÿæí³ ñòåë³, â³äêîñè íà â³êíà. Òåë.: 067-944-80-17, 063-252-75-96.
ÍÀÒßÆͲ ÑÒÅ˲ ËÞÑÒÐÈ, ѲÒÈËÜÍÈÊÈ Âè¿çä íà îáì³ð òà äîñòàâêà áåçêîøòîâíî.
093-787-92-91.
Êȯ ÌÊ
êóïóº êîð³â, òåëÿò (45-52 ãðí/êã), ñâèíåé, øêóðè. Óòðèìàííÿ. Òåë.: 063-475-90-05, 098-375-22-09, 099-325-15-54.
Äîðîãî çàêóïîâóºìî ÂÐÕ, êîíåé, ñâèíåé, òåëÿò. Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. Òåë.097-192-80-90 (Ñåðã³é).
ÊÎвÂ, ÒÅËßÒ, ÑÂÈÍÅÉ Äîð³ç
Ïåðåäîñòàííÿ /15 ÊÓÏËÞ ÄÎÐÎÃÎ ÊÎвÂ, ÊÎÍÅÉ, ÁÈʲÂ, ÒÅËÈÖÜ. Ïðîáëåìí³, ëåæà÷³, äîð³çàí³. Ö³ëîäîáîâî.
096-69-05-018, 063-915-91-97.
Ö³íè íàéâèù³
³êíà. Äâåð³ Ãàðàíò³ÿ 12 ðîê³â Øâèäêèé
çèìîâèé Äîñòàâêà òà çàì³ð ïî ðàéîíó áåçêîøòîâíî. ìîíòàæ!
Òåë. 098-960-60-60 ²ÊÍÀ òà ÄÂÅв âñ³õ âèä³â. Ãàðàíòîâàíà çíèæêà ïåíñ³îíåðàì.
Òåë.: 067-121-8000, 063-121-8000.
²ÊÍÀ. ÄÂÅв. Òåë.: 098-825-45-50,
063-87-39-355, 096-48-66-713.
093-440-74-74, 050-882-54-45.
ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ êîð³â, êîíåé, ñâèíåé, òåëÿò íà óòðèìàííÿ. Ïåðåâåçåííÿ.
çàêóïîâóº: òåëÿò, êîð³â,
Êèñåë³âñüêèé ì’ÿñîêîìá³íàò áèê³â, êîíåé, ñâèíåé
Òåë.: 093-93-65-979, 097-438-10-08, 050-262-91-99.
çà âèñîêèìè ö³íàìè.
ÄÎÐÎÃÎ ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ
Äîð³ç ö³ëîäîáîâî.
063-45-50-094, 068-36-59-050.
òåëÿò, êîð³â, êîíåé òà ñâèíåé íà ì’ÿñî òà óòðèìàííÿ. Äîð³ç ö³ëîäîáîâî.
ÁÅÐÅÇÍßÍÑÜÊÈÉ ì’ÿñîêîìïëåêñ çàêóïîâóº
à òàêîæ êîð³â, áèê³â. Ïåðåâåçåííÿ.
ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ íà â³äãîä³âëþ: òåëÿò, òåëèöü, áè÷ê³â, êîð³â òà êîíåé. ÄÎÐÎÃÎ 097-66-99-500 Òåë.: 093-500-53-10 099-28-43-414 Êóïëþ êîð³â, êîíåé, òåëÿò, ñâèíåé, à òàêîæ êîð³â íà ìîëîêî òà ðîáî÷èõ êîíåé.
Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. Âèñîê³ ö³íè.
093-093-17-43, 068-815-86-93.
ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ ÂÐÕ Ñâèíåé, êîíåé. Òåëÿò íà â³äãîä³âëþ. Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. Âèñîê³ ö³íè.
ÇÀÊÓÏÎÂÓÞ: òåëÿò,
ñâèíåé. Òåëÿò íà â³äãîä³âëþ. Çà íàéâèùèìè ö³íàìè. Òåë.: 098-427-54-48, 093-235-42-70, 066-924-32-38.
ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ
Òåë.: 093-982-33-85, 096-829-78-34.
êîðiâ, òåëÿò, ñâèíåé, êîíåé (äîðiç öiëîäîáîâî).
òåëÿò, ÂÐÕ, ñâèíåé, êîíåé. Òåëÿò íà â³äãîä³âëþ. Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. Âèñîê³ ö³íè.
063-726-98-83; 098-950-86-60; 095-184-31-03. ×åðí³ã³âñüêèé ì’ÿñîêîìá³íàò çàêóïîâóº íà âèã³äíèõ óìîâàõ òåëÿò, êîð³â,
ÑÂÈÍÅÉ, ÒÅËßÒ.
áèê³â, êîíåé.
Ö³íè íàéâèù³. Òåë. 063-756-96-56, 096-041-76-97.
³êíà, äâåð³, æàëþç³ â³ä âèðîáíèêà.
Õàðê³âñüêèé ì’ÿñîêîìá³íàò çàêóïîâóº ÂÐÕ çà íàéâèùèìè ö³íàìè. Çâåðòàòèñÿ äî ðåã³îíàëüíîãî ïðåäñòàâíèêà. Òåë. 067-722-53-37.
ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ ÒÅËßÒ, ÊÎвÂ, ÊÎÍÅÉ, ÑÂÈÍÅÉ
ÏÐÎÄÀÆ ÄÎÌÀØÍÜί ÏÒÈÖ²:
áðîéëåðí³ êóð÷àòà, ³íäè÷àòà, êà÷åíÿòà (ç äîñòàâêîþ)
Çàïèòàííÿ çà òåëåôîíîì.
063-692-63-33, 050-46-50-911, 097-137-26-13. ì. ×åðí³ã³â ÄÎÐÎÃÎ ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ ÂÐÕ, ÊÎÍÅÉ, ÒÅËßÒ. 067-786-68-00, 066-75-90-993.
À òàêîæ êîð³â íà ìîëîêî òà ðîáî÷èõ êîíåé
Âèñîê³ ö³íè 063-065-02-18, 067-396-80-08
Ïðîäàì ä³éíèõ êîð³â, ò³ëüíèõ òåëèöü òà ðîáî÷èõ Îáì³í. êîíåé. Ìîæëèâà
098-779-09-87 äîñòàâêà. Ïðîäàì
ä³éíèõ êîð³â òà ðîáî÷èõ êîíåé. Äîñòàâêà. Ïåðåâåçåííÿ. 066-23-23-967, 067-78-66-800.
ÄÎÐÎÃÎ ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ
ÂÐÕ, ÊÎÍÅÉ, ÒÅËßÒ. Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. 066-749-30-02, 098-519-29-82, 063-020-32-45.
ÊÓÏËÞ ÄÎÐÎÃÎ
Êóïëþ æèâîþ âàãîþ
êîð³â, áè÷ê³â, òåëèöü, òåëÿò (ïåðåâåçåííÿ).
066-90-220-60, 097-52-887-51, Îëåã.
Äîðîãî ÂÐÕ:
òåëÿò íà â³äãîä³âëþ, êîð³â, êîíåé, ñâèíåé. Äîð³ç ö³ëîäîáîâî.
096-387-62-62, 099-618-52-77.
ÄÎÐÎÃÎ ÊÎвÂ, ÊÎÍÅÉ.
Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. 098-74-11-833, 063-13-71-061.
ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ ÂÐÕ, êîíåé, ñâèíåé.
Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. 098-932-07-67, 050-052-43-32, 093-35-19-700.
Òåë.: 050-592-83-12; 063-143-59-30.
ͲÆÈÍÑÜÊÅ
Çàêóïîâóºìî
ÌÏÏ çàêóïîâóº êîð³â, êîíåé. Âèâîçèìî æèâèìè. Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. Òåë.: 068-667-30-01, 067-593-60-04.
Êàðòîïëÿ — 200 ã, êîíñåðâîâàíèé ïåðåöü — 150 ã, ìîðêâà — 1 øò., çåëåíèé ãîðîøåê — 100 ã, êîï÷åíà êîâáàñà — 100 ã, ñìåòàíà — 50 ã, ÿº÷íèé æîâòîê — 1 øò., ëèìîííèé ñ³ê — 2 ñò. ë., çåëåíà öèáóëÿ — 1 ïó÷îê, ñ³ëü òà ÷îðíèé ìåëåíèé ïåðåöü çà ñìàêîì. Êàðòîïëþ ³ ìîðêâó â³äâàðèòè ³ íàð³çàòè êóáèêàìè. Íàð³çàòè ñîëîìêîþ êîíñåðâîâàíèé ïåðåöü ³ êîâáàñó. ³äâàðèòè çåëåíèé ãîðîøîê ó ï³äñîëåí³é âîä³. Ç’ºäíàòè âñ³ ³íãðå䳺íòè ³ çàïðàâèòè ñàëàò ñìåòàíîþ, çáèòîþ ç æîâòêîì, ëèìîííèì ñîêîì, ñ³ëëþ, ïåðöåì.
Öèáóëÿíèêè
Öèáóëÿ ð³ï÷àñòà — 500 ã, áîðîøíî — 200 ã, ñîäà — 3 ã, ÿéöå êóðÿ÷å — 3 øò., ðîñëèííà îë³ÿ — 80 ìë, ïåðåöü ÷îðíèé ìåëåíèé òà ñ³ëü çà ñìàêîì. Íàð³çàòè öèáóëþ äð³áíèì êóáèêîì ³ ïåðåêëàñòè â ÷àøó. Äîäàòè ñ³ëü ³ ïåðåöü, ïîì’ÿòè öèáóëþ ðóêàìè ³ çàëèøèòè íà 10 õâèëèí.  îêðåì³é ÷àø³ çëåãêà çáèòè ÿéöÿ. Äîäàòè ¿õ äî öèáóë³, ïåðåì³øàòè. Äîäàòè ïðîñ³ÿíå áîðîøíî ç ñîäîþ ³ äîáðå ïåðåì³øàòè. Îáñìàæèòè öèáóëÿíèêè ç îáîõ áîê³â íà ðîçïå÷åí³é ñêîâîðîä³ ç äîäàâàííÿì ðîñëèííî¿ î볿. Âèêëàñòè ãîòîâ³ öèáóëÿíèêè íà ïàïåðîâèé ðóøíèê, ùîá ïîçáóòèñÿ çàéâîãî æèðó. Ïîäàâàòè ç³ ñìåòàíîþ.
Òîðò «×åðâîíèé îêñàìèò»
Äîð³ç ö³ëîäîáîâî.
ÄÎÐÎÃÎ ÇÀÊÓÏÎÂÓªÌÎ òåëÿò, êîð³â, ñâèíåé, êîíåé. Ïåðåâ³ç ÂÐÕ. Äîð³ç ö³ëîäîáîâî. Òåë.: 066-329-16-03, 093-772-19-96.
Òåë.: 063-173-88-84; 097-646-80-95.
Øâèäêî, ÿê³ñíî íåäîðîãî. Ïåðåäîïëàòè íå áåðó. Òåë.: 068-18-56-240, 068-66-20-221. Âàëåð³é
Æèâîþ âàãîþ òà ïî âèõîäó ì’ÿñà.
Òåë.: 068-690-16-41, 095-497-95-23
Óêðà¿íñüêèé êàðòîïëÿíèé ñàëàò «Áóêîâèíà»
Êàïóñòà — 100 ã, ôàðø — 500 ã, ìîðêâà — 1 øò., ñìåòàíà — 100 ã, òîìàòíà ïàñòà — 50 ã, ÿéöå êóðÿ÷å — 2 øò., ñ³ëü òà ÷îðíèé ìåëåíèé ïåðåöü çà ñìàêîì. Êàïóñòó ïîð³çàòè ìàëåíüêèìè êâàäðàòèêàìè, ìîðêâó íàòåðòè, çì³øàòè ç ôàðøåì ³ ÿéöÿìè. Çì³øàòè òîìàòíó ïàñòó, ñìåòàíó ³ âîäó. Ïîñîëèòè ³ ïîïåð÷èòè. Ç ôàðøó ñôîðìóâàòè êóëüêè çàâá³ëüøêè ç ìàëåíüêèé ìàíäàðèí, çàëèòè ñîóñîì ³ òóøêóâàòè íà íåâåëèêîìó âîãí³ õâèëèí 20-25.
êîð³â, êîíåé, òåëÿò.
096-690-51-57.
Ðåöåïòè äî âàøîãî ñòîëó
˳íèâ³ ãîëóáö³ ó òîìàòíîìó ñîóñ³
Òåë.: 063-023-26-69, 098-588-66-94.
ÊÓÏËÞ ÊÎÍÅÉ, 22-26 ãðí/êã,
Q äå ìîÿ âåëèêà ëîæêà?
Äîð³ç ö³ëîäîáîâî.
òåëÿò, ñâèíåé, êîð³â íà ìîëîêî, êîíåé äëÿ ïðàö³ 068-69-37-521;
Òåë.: 099-29-88-987; 063-78-93-022.
Áîðîøíî — 260 ã, ÿéöå êóðÿ÷å — 2 øò., ìîëîêî — 600 ìë, öóêîð — 50 ã, êàêàî — 15 ã, ñ³ëü — 3 ã, ÷åðâîíèé õàð÷îâèé áàðâíèê — 30 ã, ðîñëèííà îë³ÿ — 120 ìë, âåðøêîâå ìàñëî — 100 ã, öóêðîâà ïóäðà — 400 ã, âåðøêîâèé ñèð — 800 ã, ñâ³æ³ ÿãîäè çà ñìàêîì. Ó ìèñö³ ç’ºäíàòè ÿéöÿ, öóêîð, ñ³ëü ³ çáèòè â³í÷èêîì àáî ì³êñåðîì â ïèøíó áë³äó ìàñó. Äîäàòè ìîëîêî ³ çíîâó ïåðåì³øàòè. Âëèòè 100 ãðàì³â î볿 ³ ïåðåì³øàòè. Áîðîøíî â òðè ïðèéîìè ïðîñ³ÿòè â ÿº÷íó ìàñó, êîæåí ðàç äîáðå ðîçì³øóâàòè. Äîäàòè êàêàî ³ çíîâó ïåðåì³øàòè. Äîäàòè áàðâíèê. Ãàðíåíüêî ïåðåì³øàòè ñóì³ø, ùîá íå áóëî ãðóäî÷îê. Íàêðèòè ïë³âêîþ ³ ïîñòàâèòè â õîëîäèëüíèê íà 30 õâèëèí. Äîáðå ðîç³ãð³òè ñêîâîðîäó, çëåãêà çìàñòèòè ¿¿ î볺þ. Ñìàæèòè ìëèíö³ ïî 1-2 õâèëèíè ç êîæíîãî áîêó — ¿õ ïîâèííî âèéòè 16-17 øòóê. Âåðøêîâå ìàñëî çàçäàëåã³äü ä³ñòàòè ç õîëîäèëüíèêà — âîíî ïîâèííî ñòàòè ì’ÿêèì. Ñèð, íàâïàêè, êðàùå âèêîðèñòîâóâàòè õîëîäíèé - â³í êðàùå ç³á’ºòüñÿ. Âèêëàñòè ñèð ðàçîì ç öóêðîâîþ ïóäðîþ ³ ìàñëîì â ÷àøó ì³êñåðà. Çáèâàòè âåðøêîâèé êðåì 10-12 õâèëèí â îäíîð³äíó ïèøíó ìàñó. dzáðàòè òîðò: íà êîæåí ìëèíåöü âèêëàñòè 1 ñòîëîâó ëîæêó ç õîðîøîþ ã³ðêîþ êðåìó, ðîçïîä³ëèòè êðåì ïî ìëèíöþ. Íàêðèòè äðóãèì ìëèíöåì. ijÿòè òàê, ïîêè íå âèêîðèñòîâóþòüñÿ âñ³ ìëèíö³. Çâåðõó ïîâèíåí áóòè øàð ñèðíîãî êðåìó. Ïðèáðàòè òîðò â õîëîäèëüíèê íà 2 ãîäèíè, ùîá êðåì çàãóñ. Ïðèêðàñèòè òîðò ÿãîäàìè ³ ôðóêòàìè.
16/ Íàîñòàíîê
14.05.2020
Q ðîçáèò³ íîñè ³ ïóõíàñò³ õâîñòè
Ñëóæáà ó õðàì³ éäå, à á³ëêè çàãëÿäàþòü ó â³êíà Øóñòü ï³ä äèâàí, ñê³ê íà ãðóáó, ïëèã íà ñò³ë, øìèã ì³æ ïîñóäîì — òàê ðîçâàæàºòüñÿ ìàëåíüêå á³ë÷åíÿ íà êóõí³ ó 41-ð³÷íîãî Òèìóðà ÁËÈÍÖß ç ñåëèùà Ñåäí³â ×åðí³ã³âñüêîãî ðàéîíó. ³í æå îòåöü Òèìîí, íàñòîÿòåëü ì³ñöåâî¿ ÑâÿòîÃåîð㳿âñüêî¿ öåðêâè (ò³º¿, ùî ñêëàäåíà ç äåðåâèíè ñòàðîãî õðàìó, â ÿêîìó ó 1967 ðîö³ çí³ìàëè ïåðøèé ðàäÿíñüêèé ô³ëüì æàõ³â «Â³é» çà ïîâ³ñòþ Ìèêîëè Ãîãîëÿ). Íèí³ õðàì ìຠñòàòóñ ïàì’ÿòêè íàö³îíàëüíîãî çíà÷åííÿ ³ ïîòðåáóº ðåñòàâðàö³¿. Ïðîòå, ãðîø³ äåðæàâà ïîêè ùî íå âèä³ëÿº. Íàëåæèòü Ïðàâîñëàâí³é öåðêâ³ Óêðà¿íè (ìèòðîïîëèò Åï³ôàí³é). — Çíàäâîðó, ç ï³âäåííîãî áîêó õðàìó, íà âèñîò³ ï’ÿòíàäöÿòè ìåòð³â, íàä â³êíîì, — êóáëî á³ëî÷îê. Âîíè îáëþáóâàëè ñîá³ ïðèõèñòîê ì³æ áðóñîì, ç ÿêîãî ñêëàäåíà öåðêâà, ³ øàë³âêîþ. Ðîê³â ç ï’ÿòü ùîâåñíè, òàì âèâîäÿòü ïîòîìñòâî. Ó âèâîäêó â³ä ÷îòèðüîõ äî øåñòè äèòèí÷àò. Áóâàº, ïëîäÿòüñÿ ³ äâ³÷³ íà ð³ê. Âîíè, ÿê òð³øêè ï³äðîñòóòü, âèëàçÿòü íà äàõ, íà êóïîë, øêðåáóòü ê³ãòèêàìè. Ìàò³ð-âèâ³ðêà ¿õ âîäèòü. ß ñ³ì ðîê³â ñëóæèâ äèÿêîíîì, âæå òðè, ÿê ñâÿùåíèê. Ñëóæáà ó õðàì³ éäå, à á³ëêè ó â³êíà çàãëÿäàþòü. Òà áóâàº, ùå äî âèõîäó ó «ñâ³ò» á³ë÷åíÿòà âèïàäàþòü. ßêùî çîâí³ öåðêâè — á³äà, ì³ñöåâ³ êîòè âìèòü ¿õ ç’¿äàþòü. ß ò³ëüêè õâîñòèêè çíàõîäèâ. Êîëè ó ñåðåäèíó, ðîçáèâàþòü íîñèêè ³ ëèøàþòüñÿ æèâ³. Òîð³ê äâ³ âïàëè. ß ¿õ çàáðàâ, âèõîäèâ ³ â³äïóñòèâ, — ðîçïîâ³äຠîòåöü Òèìîí. — Ó ìåíå ñàä âåëèêèé, äâàäöÿòü ñîòîê, ãîð³õè. Ó Ñåäíåâ³ âçàãàë³ áàãàòî ãîð³õîâèõ äåðåâ, — ãëàäèòü ñâÿùåíèê çâ³ðÿòêî, ÿêå âæå çàë³çëî éîìó íà ïëå÷³. — ² öå âèæèëî. Âðàíö³ íà Ðàäîíèöþ (28 êâ³òíÿ) ÿ ïðèéøîâ ãîòóâàòèñÿ äî ñëóæáè. ³ä÷èíÿþ äâåð³, à òàì á³ë÷åíÿòêî, íîñèê ó êðîâ³. ß ïðîñòÿãíóâ ðóêó, ³ âîíî íà íå¿ ñòðèáíóëî, ïîë³çëî íà ïëå÷å. ß ïðîìèâ éîìó ðàíêó âîäè÷êîþ, ïîò³ì îáðîáèâ ïåðåêèñîì âîäíþ. Ñëóæáà, òîìó ïîñàäèâ á³ë÷åíÿ ó ñêðèíüêó äëÿ ïîæåðòâ. ijñòàòèñÿ ñâîãî êóáëà âîíî æ íå ìîãëî. Ìàëå ³ çàñëàáêå, ëèøàòè íà âóëèö³ íåáåçïå÷íî. Çàáðàâ äîäîìó. Ðîçäèâèëèñÿ — ñàìåöü, íàçâàëè Ñòåïàíîì.
— Îò÷å, ó âàñ º ä³òè, ïåâíî, çðàä³ëè? — Ðîñòèñëàâó — 12, Âëàäèêó — 13. Æèâí³ñòü íå äèâèíà. Ó íàñ º ñîáàêà Áàáàé, ê³øå÷êà ̳ì³øêà, ê³ò Êîòîôåé. Óñþ çèìó æèâ âîðîí Êðóçÿ, ìèñëèâö³ éîãî ï³äñòðåëèëè. Ìè ïîðàíåíîãî íà ïîë³ çíàéøëè, âèõîäèëè, âèãîäóâàëè ì’ÿñîì, ÿéöÿìè. Îäóæàâ ³ ïîëåò³â. Áóëè ³ ëèñèöÿ, ³ áóñëè. Ùîðîêó ìè ÿêóñü æèâó äóøó âèõîäæóºìî ³ â³äïóñêàºìî ó ïðèðîäó. Äëÿ Ñòåïàíà îáëàøòóâàëè ñïàëüíå ì³ñöå. Çàñòåëèëè êîðçèíêó, íàêðèëè òêàíèíîþ, çðîáèëè â í³é ä³ðî÷êó-âõ³ä, ÿê ó äóïëî. ³í ìàëåíüêèé ùå, äíÿìè ñïèòü. Îñîáëèâî ÷óòëèâèé äî çì³íè ïîãîäè, ðîáèòüñÿ â’ÿëèé. Âèëàçèòü, ÿê çãîëîäí³º, àáî ïèòè çàõî÷å. ß íàëèâàþ éîìó âîäó ó ÷àøå÷êó. ¯ñòü á³ë÷åíÿ ñóøåí³ ÿáëóêà òà ãðóø³, ïøåíèöþ, ãðèçå ãîð³øêè ³ ï³äñóøåíèé ëàâàø. Ñóõ³ ãðèáè íå äóæå éîìó ïîäîáàþòüñÿ. Ëþáèòü ãðàòèñÿ. Íå çíàþ, ÷è â³í ðîçó쳺, ùî â³í Ñòåïàí, àëå íà ãîëîñ ðåàãóº. ßêùî õî÷åø éîãî âï³éìàòè, áóäå âò³êàòè, ãàéñàòè ï³ä ìåáëÿìè, àëå â ðóêè íå äàñòüñÿ. Òà êîëè ïîì³òèòü, ùî ³íòåðåñ äî íüîãî âòðà÷åíèé, ñàì ëàùèòüñÿ. Ñê³ê, ñê³ê, ïî íîç³ äåðåòüñÿ íà ðóêè. — À ùî ç õðàìîì? — ϳäòðèìêó îá³öÿþòü. Ãðîøåé ùå íå âèä³ëÿëè. Äîêè ðîçìîâëÿëè, Ñòåïàí í³ÿê íå õîò³â ïîçóâàòè ïåðåä ôîòîàïàðàòîì. Íà õâèëüêó çàòðèìàâñÿ á³ëÿ ÷àøêè ïîïèòè âîäè÷êè, ³ çíîâó ãàéíóâ êóõíåþ.
Âàëåíòèíà ÎÑÒÅÐÑÜÊÀ. Ôîòî àâòîðà
Ðåêëàìà ó «Â³ñíèêó ×»
097-336-55-60 Ðåºñòðàö³éíå ñâ³äîöòâî ×à ¹314 â³ä 18 ëèñòîïàäà 2004 ð.
Çàñíîâíèê: òðóäîâèé êîëåêòèâ Òîâàðèñòâà ç îáìåæåíîþ â³äïîâ³äàëüí³ñòþ “Ðåäàêö³ÿ ãàçåòè “×åðí³ã³âñüêèé â³ñíèê”. Âèäàâåöü: ÒΠ“Ðåäàêö³ÿ ãàçåòè “×åðí³ã³âñüêèé â³ñíèê”. Ãîëîâíèé ðåäàêòîð Ñ.Ï. Íàðîäåíêî ³äïîâ³äàëüíèé çà âèïóñê íîìåðà Ñ.Ï. Íàðîäåíêî
Îòåöü Òèìîí ç á³ëü÷åíÿì
Ñòåïàí ï’º âîäó
ßêùî âè àêòèâíà, íàö³ëåíà íà ðåçóëüòàò, ñòðåñîñò³éêà, êîìóí³êàáåëüíà ëþäèíà, â쳺òå òà ìàºòå ñò³éêå áàæàííÿ
ÏÐÀÖÞÂÀÒÈ
ÌÅÍÅÄÆÅÐÎÌ Ç ÐÅÊËÀÌÈ, äçâîí³òü: 097-336-55-60, 091-333-03-56. ÍÀØÀ ÀÄÐÅÑÀ: 14000, ×åðí³ã³â, âóë. Ïðåîáðàæåíñüêà, 12, 1-é ïîâåðõ. Òåëåôîíè: 675-186 (ðåäàêòîð), 675-188, 675-189, 675-522 (êîðåñïîíäåíòè), Òèðàæ 42321 093-42-89-990 (áóõãàëòåð³ÿ), 675-187 (â³ää³ë ðåêëàìè). Åëåêòðîííà ïîøòà: vistnik_777@i.ua
ÍÀز ÐÅʲÇÈÒÈ: ÒΠ“Ðåäàêö³ÿ ãàçåòè “×åðí³ã³âñüêèé â³ñíèê” ð/ð UA2338080500000000 26000115829; ÀÒ “Ðàéôôàéçåí Áàíê “Àâàëü” ì. Êè¿â; ÌÔÎ 380805; êîä 31188511.
Çàì.8220
²íäåêñ 61062
Ðóêîïèñè ³ ôîòîçí³ìêè, íàä³ñëàí³ äî ðåäàêö³¿, íå ðåöåíçóþòüñÿ ³ íå ïîâåðòàþòüñÿ. Ïðèéìàºìî ðåêëàìó òà îãîëîøåííÿ â³ä ï³äïðèºìñòâ, óñòàíîâ, îðãàí³çàö³é, êîìåðö³éíèõ ñòðóêòóð òà ïðèâàòíèõ îñ³á. Çà äîñòîâ³ðí³ñòü ôàêò³â â³äïîâ³äàëüí³ñòü íåñóòü ðåêëàìîäàâåöü ³ àâòîð ïóáë³êàö³¿. Ïðîïëà÷åí³ ìàòåð³àëè â ãàçåò³ ïîçíà÷àþòüñÿ çíàêîì «ðåêëàìà», «òðèáóíà», «³ì³äæ», «äîáðà ñïðàâà», «àêòóàëüíî». Ëþäè äîáð³! Ðåòåëüíî çâàæóéòå, ÷è âàðòî áðàòè ãðîø³ ó ô³ðì, ùî ïðîïîíóþòü íó äóæå ãàðí³ óìîâè. Óâàæíî ÷èòàéòå äîãîâîðè. Íå âëÿïàéòåñü! Ðåäàêö³ÿ «Â³ñíèêà ×».
Ãàçåòà íàáðàíà ³ çâåðñòàíà â êîìï'þòåðíîìó öåíòð³ ðåäàêö³¿, â³ääðóêîâàíà ÒΠ«Óêðïîë³ãðàôìåä³à», 04080, òåë. (044) 205-43-23, ì.Óêðà¿íêà, âóë. Ïðîìèñëîâà, 3.