Issuu

P928079 Afgiftekantoor Herzele

Ver. uitg.: Filip De Bodt, Groenlaan 39, 9550 Herzele Seizoensuitgave vzw Climaxi. Verschijnt vier seizoenen, Lente 2026

Edito

Hier is het nieuwe Climaxi magazine! Dit zinnetje valt alvast niet meer te gebruiken: “Het ledenblad ligt licht in de hand deze keer”. Uren had ik op dit woordspelletje gebroed. Voor niets. Onze bedoeling was dus om een dunnere ‘noodeditie’ te maken omdat we aan ons beleidsplan moeten schaven tegen eind maart. Maar we zijn dus niet in ons opzet geslaagd. Zoveel te beter voor jou, lezer. We komen weer aan een pak artikels in erg verscheiden onderwerpen: koopkracht, Mercosur, olijfolie… tot meer democratie. We schrijven ook over de chemische lobby die in februari samenkwam. In dat artikel kondigen we het tweede jaar van ons project rond de petrochemie in Antwerpen aan. Net voor het ter perse gaan kregen we nog een lezersbrief ingestuurd, we publiceren hem graag.

In dit nummer De chemische lobby maakt ons klimaatbeleid 04 Op naar actie voor meer demo cratische ruimte 09

• Redactie: Filip De Bodt, Simon Van Parijs, Thomas Coussens, Bernd Vander smissen, H.L., Katrin Van den Troost, Sarah Hutse • Eindredactie: Thomas Coussens

Tegen de koopkracht 14

• Cartoons: Arnulf

Lezersbrief 22

• Foto’s: Climaxi, Prensa Latina, EPO Uitgeverij

Rojava delft het onderspit 23 Zijn de boerenprotesten als ka naries in een (goud)mijn? 26 Utexbel Ronse: hoe steek ik mijn geld weg? 30 Het Laatste Nieuws 33 Nieuwe olijven en hun olie 36

• Vormgeving: info@bijdruk.be • Drukkerij: Polyprint Herzele

We slaagden wel in onze poging om het magazine iets vroeger af te leveren. We zouden namelijk graag hebben dat jullie aan het eind van deze week massaal tot in Ronse afzakken om op vrijdagavond 6 maart mee te doen aan de lichtstoet tegen het huidige PFAS-beleid. Zie ook de achterflap van dit magazine. We voegden bovendien een postkaartje toe aan dit magazine. Je kan het opsturen om ook daarbij samen met ons actie te maken (het wordt naar verschillende instanties opgestuurd).

Een aantal belangrijke administratieve mededelingen: 1) we hebben een nieuw rekening nummer! We verlaten onze BNP Paribas-rekening en verhuizen naar ethischer oorden bij VDK-bank. Vanaf nu mogen dan ook het lidgeld en giften terechtkomen op rekeningnummer BE13 8940 0184 2539 . 2) we doen nog eens een oproep om ons je e-mailadres te sturen indien we dit nog niet hebben. Het staat ons toe om je te informeren en betrekken. Je kan ook een alternatief kiezen via Signal of sms wanneer je dit wil. Je kan ook voor bepaalde zaken wel en andere niet gecontacteerd worden, geef maar aan. Je mag dit naar info@climaxi.be sturen. Ondertussen raast de wereld vooruit. Er gebeurt heel veel en ieder van ons krijgt elke dag uren actualiteit te verteren via verschillende bronnen: sociale media, radio, televisie, krant... Veel leidt ons af. Wat vandaag in de wereld gebeurt, is binnen een aantal dagen nog slechts dode letter. Soms denk je “da’s juist, dat was ik alweer vergeten!” bij iets wat nog maar een maand geleden plaatsvond. Velen worden onderweg afgestompt bij het vele en zware nieuws dat hen het leven extra moeilijk maakt. Waar zit de politieke klasse die voor hen praat? Het is een nodige opdracht die mensen terug te halen. Wij doen alvast ons best om blijvend op te komen voor zij die getroffen worden. Thomas Coussens

De chemische lobby maakt ons klimaatbeleid Simon Van Parijs In de week van 9 februari 2026 werd pijnlijk duidelijk waar de werkelijke macht in Europa ligt. De industrietop in de Antwerpse Handels beurs was geen democratisch debat, maar een politieke bedevaart naar de diepe zakken van de industriële lobby. Gastheer Bart De Wever vatte de verhoudingen cynisch samen door de aanwezige CEO's te smeken om hun “Tien Geboden”. De industrietop werd georganiseerd door CEFIC, de Europese koepelorganisatie van de chemische industrie en een van de invloedrijkste lobbygroepen in Europa. Ze beschikken over een jaarlijks lobbybudget van meer dan 40 miljoen euro. Tot haar leden behoren onder meer BASF, Shell en ExxonMobil: bedrijven die diep verankerd zijn in het fossiele model. Hun eisen? Een radicale afbraak van milieunormen via ‘omnibus’-deregulering en het openbreken van het emissiehandelssysteem (ETS). De dag erna In Alden Biesen (op een kasteel in Limburg) werd het CEFIC-verlanglijstje omgezet in beleid: de CO2-prijs wordt omlaag 4

gemanipuleerd ten koste van het klimaatbudget en de 'Industrial Accelerator Act' zet de bijl in onze bestaande vergunningstrajecten. Dit is de perverse logica van neoliberaal klimaatbeleid: terwijl de burger de volle pot betaalt, belooft Ursula von der Leyen goedkopere elektriciteit aan de industrie. De taksen worden doorgerekend naar de gewone mens, terwijl aan de vervuilende productieprocessen niets verandert. In Vlaanderen vloeit het ETS-geld via compensaties rechtstreeks terug naar de grootste vervuilers. Zonder strikte resultaatsverbintenissen blijft dit gewoon een blanco cheque voor de status quo.

Private winsten en publieke lasten De eisen van de industrie maken het pijnlijk duidelijk: winst voor aandeelhouders primeert op de leefomgeving. Terwijl lobbygroepen aandringen op miljardensubsidies en het schrappen van klimaatregels, worden internationale milieudoelen weggezet als hinderlijke obstakels.

Dit gelobby vindt plaats tegen een achtergrond van groeiende onrust over de Europese industrie, waarbij de sector de hoge energieprijzen, Amerikaanse importtarieven, geopolitieke spanning en de felle concurrentie uit China gebruikt om de maatschappelijke en ecologische kosten van hun vervuilende activiteiten buiten de boeken te houden. Het rapport REACHing out (Cor porate Europe) prikt dit narratief echter door. Ondanks de invoering van de strengere REACH-milieuwet geving, verdubbelde het EU-handelsoverschot in chemicaliën tussen 2014 en 2024 tot maar liefst 238 miljard euro. De daling in productie komt vooral door hoge energieprijzen en een daling in de vraag, niet door milieuregels.

Dit creëert een onhoudbare scheefgroei: de financiële baten blijven privaat en vloeien vaak rechtstreeks naar Amerikaanse aandeelhouders, terwijl de enorme ecologische en financiële herstelkosten door de samenleving worden gedragen. Het blijven subsidiëren van deze oude industrie is geen structurele oplossing, maar een vorm van dure symptoombestrijding. Wij hebben niets tegen energiecompensatie voor bedrijven die daadwerkelijk de overstap maken naar CO2-neutraliteit (en een fossielvrij productieproces), maar publiek geld mag nooit dienen als brandstof voor ‘greenwashing’.

Verouderde technologie Wanneer Europa toegeeft aan de eisen van de industrie, dreigt het 5

continent te blijven hangen in een verouderde industrie uit de 20ste eeuw. Dit in plaats van in te zetten op het uitfaseren van fossiele grondstoffen, op duurzame energie en de circulaire economie. Het terugdraaien van klimaat- en milieuwetgeving heeft niet alleen rampzalige gevolgen voor onze leefomgeving, maar remt op de lange termijn ook de broodnodige technologische vooruitgang af. Terwijl de laatste jaren diverse innovatieve bedrijven zijn opgestart die gebaseerd zijn op de circulaire economie, zien we deze pioniers in Europa in gevaar komen. Een pijnlijk voorbeeld is Vioneo, dat besloot zijn investeringen uit de Antwerpse haven weg te trekken en naar China te verplaatsen. Het 6

bedrijf trekt weg omdat de investeringen in groene industrie in Europa stokken en de energiekosten te hoog zijn. Hun investering in een plastickeutelfabriek op basis van groene methanol had de CO2-uitstoot van de Antwerpse haven niet doen toenemen. De haven krijgt pas echt een toekomst als ze klimaatneutraal wordt. Ze was dan ook beter af geweest met een CO2-neutrale en fossielvrije plasticfabriek zoals Vioneo dan met de traditionele fossiele kraker van Ineos.

Blijf weg van Jim Ratcliffe Het versoepelen van klimaatmaatregelen dwingt ons onvermijdelijk terug in de wurggreep van Russisch

en Amerikaans gas. Een gevaar dat pijnlijk zichtbaar wordt bij Project One, de ethaankraker van Ineos. Deze verouderde technologie draagt niets bij aan de lokale economie of innovatie in de Antwerpse haven, maar maakt ons juist afhankelijk van Amerikaans schaliegas dat met 'dragonships' wordt aangevoerd. In een wankel geopolitiek kader is deze toevoer uiterst onzeker en onderhevig aan de grillen van figuren zoals Trump (die volledig richting klimaatcatastrofe aan het gaan is). De hoge energiekosten en de verzadigde ethyleenmarkt zullen dan ook een extra blok aan het been vormen voor de nieuwe fabriek van Ineos. Nu CEO Jim Ratcliffe (vermogen van 17,5 miljard dollar) in de extreemrechtse hoek te vinden is, en daarbij beweert dat het VK 'gekoloniseerd' wordt door migranten, weten we welk vlees we in de kuip hebben. Dat hij bovendien een schadevergoeding eist van de Vlaamse regering voor de vernietigde vergunning van Project One, onderstreept zijn minachting voor de publieke zaak en het democratisch proces. De Belgische regering moet meer dan ooit op haar hoede zijn voor dit soort cowboykapitalisme. Terwijl wetenschappers benadrukken dat de komende jaren cruciaal zijn

om de ergste gevolgen van klimaatopwarming te voorkomen, weigeren de industriëlen hardnekkig om de maatschappelijke en ecologische kosten van hun handelen te dragen. Het feit dat lobbygroepen zoals CEFIC de koers bepalen en tegelijk vak bonden, buurtbewoners en mili euorganisaties van de Industrietop werden uitgesloten, legt een diep democratisch tekort bloot.

Beyond Ineos 2.0 De desastreuze gevolgen van dit type industrieel beleid kennen we al langer, maar het werd pas echt confronterend toen Climaxi in oktober Amerikaanse activisten uitnodigde. Zij schetsten een onthutsend beeld van ‘Cowboyland’: regio’s waar extreme deregulering heeft geleid tot een spoor van ontploffingen, lekkages en schrikbarende gezondheidsrisico’s voor de gemeenschappen die in de schaduw van de industrie wonen. Dit evenement was in het kader van het project ‘Beyond Ineos'. Hierin gingen vzw Climaxi en partners aan de slag rond de toekomst van de petrochemische sector in de haven van Antwerpen. Recent kregen we het goede nieuws dat we opnieuw een projectsubsidie ontvangen om Beyond Ineos voort te zetten.

Jullie kunnen van ons in Antwerpen terug een ‘Chemietop voor de buurt’ verwachten als alternatief voor de top in de Handelsbeurs. Er wordt samengewerkt met buurtbewoners, klimaat- en burgerbewegingen, wetenschappers en vakbonden, aan een meer groene en sociale haven. Zo kan Climaxi terug de concrete handel en wandel van de chemische industrie onder de loep nemen en gaan we terug ten gepasten tijde, samen met de bevolking, concrete dossiers opnemen die bijdragen tot het ontwikkelen van een sociale en ecologische visie in de haven.

Op naar actie voor meer democratische ruimte Ben jij geïnteresseerd of zou je hier graag aan meewerken? Je kan ons spreken op donderdag 5 maart, wanneer we twee korte documentaires vertonen in de Peperfa briek. Hierna gaan we in gesprek met onder meer Lois Bower-Bjornson. Zij werkt bij de ‘Clean Air Council’ en woont in het zuidwesten van Pennsylvania, een van de regio’s die enorm hard getroffen is door de frackingindustrie. Ze was in oktober ook aanwezig bij de 6 activisten die tot in Brussel en Antwerpen afzakten. Lois en haar collega's komen vertellen over hun ervaringen en gaan met ons in gesprek over wat we samen kunnen doen.

Dus: 5 maart 2026 19u30 Peperfabriek 2 korte docu's + nagesprek 8

Thomas Coussens Begin maart: we zijn net ons nieuwe vijf jaar 2026-2030 begonnen waarbij we subsidies van de Vlaamse overheid ontvangen via het decreet sociaal-cultureel werk. We zijn ons beleidsplan druk aan het bijwerken, om ons in de eerste plaats aan te passen aan de verminderde subsidies van 150.000 euro. Ook om voor onszelf genoeg focus te vinden. Niet makkelijk, terwijl het in het klimaat en omgeving(srecht) absoluut niet de goede kant aan het opgaan is in de wereld en zeker ook niet in België en Vlaanderen. Je hebt het misschien al een aantal keer gehoord of gelezen, maar we werden met 6 organisaties via een drogreden gestraft door de Vlaamse regering. Er kwam nooit een verdere uitleg, geen bewijzen, geen staving met feiten. Achter de schermen is een soort van kruistocht bezig tegen kritische organisaties. N-VA voert die strijd, CD&V en Vooruit volgen. Die straf voor de zes wordt verder aangevuld op zowel federaal als Vlaams niveau. De federale regering broedt op de wet-Quintin die de minister van Binnenlandse Zaken de macht geeft om op eigen houtje

organisaties en/of hun activiteiten te verbieden. Op Vlaams niveau zien we diezelfde logica doorsijpelen in het zogenaamde ‘Actieplan tegen radicalisering’. Op het laatste moment werd daaraan een paragraaf toegevoegd die stelt dat organisaties subsidies verliezen bij ‘vermoedens of signalen van extremistische betrokkenheid’. Niet lang na de beslissing over onze subsidies (lees: die lag al klaar) loste de N-VA op 27 november 2025 een conceptnota met hun visie op wat het nieuwe decreet sociaal-cultureel werk zou moeten worden. Op korte termijn heeft dat in theorie geen groot belang. Toch zien we hoe de N-VA weegt en dat dit voor discussies en uitkomsten zorgt die je voordien niet voor mogelijk hield. In een lange facebookpost ontleedde Pascal Debruyne, onderzoeker en docent Sociaal Werk bij Odisee Hogeschool, eind december minutieus dit voorstel. In het huidige decreet bestaan 4 functies (respectievelijk cultuur, gemeenschapsvorming, leren, maatschappelijke beweging) en 3 rollen 9

(verbindend, kritisch, laboratoriumrol) voor de sociaal-culturele organisaties, waaraan dus beleidsplannen moeten/moesten beantwoorden. Als het van de N-VA afhangt, blijven enkel de functies cultuur en gemeenschapsvorming over. Leren en maatschappelijke vernieuwing kunnen nog, maar zouden geen decretale verplichting meer vormen. Bij de rollen blijft enkel de verbindende rol verplicht. De laboratoriumrol wordt aangemoedigd maar is niet meer opgelegd. De kritische rol vervalt in het decreet. Met andere woorden: onze organisatie valt, als het zover komt, niet meer onder het decreet dat door de N-VA gedroomd wordt. Het wordt in de nota heel duidelijk voor ons samengevat: “Organisaties die aantoonbaar groepen uitsluiten of die vanuit een strikt activistische invalshoek de gemeenschapsopbouw ondermijnen … komen niet langer in aanmerking voor subsidiëring.” Die gemeenschapsopbouw, dat is natuurlijk de Vlaams identitaire. Waarbij de politiek minder in de weg wordt gelegd. Het zogenaamde primaat van de politiek, wat ook in het laatste boek van Ico Maly, ‘De herschepping van de democratie’ uit de doeken wordt gedaan. In ruil krijgen we een samenleving die op verschillende vlakken minder gezond is. Een divers middenveld zorgt voor tegenstemmen, houdt politieke ideeën en richting kritisch in het oog 10

en vertegenwoordigt de bevolking. Vooral voor zij die niet veel aan tafel komen en terwijl in de hoek zitten waar sociaal de klappen vallen, is dit erg belangrijk. Bovendien vervallen in het voorstel een aantal remmen in het decreet. In het huidige decreet kunnen organisaties die het goed doen slechts max. 25% verliezen bij een subsidieronde, en het oordeel bij een nieuwe aanvraag wordt gekoppeld aan de laatste evaluatie en het oordeel van de adviescommissie. Dit zou verdwijnen. Nu, die adviescommissie was voor ons sowieso al streng. In de sector gaan we naar steeds meer ‘professionalisering’ met heel veel gebruik van jargon en concepten waar wij het moeilijk mee hebben. Je krijgt een erg uitgebreid en streng bilan met heel wat verbeterpunten, waarna je als kleine organisatie die op een activistische manier en van onderuit werkt flink naar elkaar zit te kijken. Terwijl we dus wel weten hoe we ons werk moeten doen. We worden gedwongen naar een keurslijf dat depolitiserend en administratief is. Dat bulkt van managementstaal in een heel economisch systeem van concepten, indicatoren en trajecten. Climaxi heeft het niet voor conceptnota’s, mappen en andere managementtermen die veel van onze

collega’s gepikt hebben uit het jargon van het bedrijfsleven… De ironie wil dat de N-VA net van die uitgebreide adviezen geprofiteerd heeft om in de gesprekken tussen de regeringspartijen de commissies als activistisch en subjectief te gaan beschouwen. Naar een volgend decreet toe zouden deze commissies hun rol grotendeels verliezen en politieke willekeur zal nog meer heersen. Dat is wat op het spel staat. We kijken vooral naar Vooruit om tegen deze afbraakmechanismen weerwerk te bieden. Maar het lijkt op dit moment dat we ons daar ook niet

op moeten blindstaren. In SamPol van januari 2026 verscheen een dubbelinterview met Caroline Gennez en Melissa Depraetere, waarin ze aangaven het niet makkelijk te hebben in de huidige regering maar zich wel goed uit de slag te slaan en zelfs boven hun gewicht te boksen. Ons lijkt het een alternatief op het veelgehoorde riedeltje “Zonder ons zou het nog veel erger (in de regeringen) zijn”. Het trieste aan dit soort uitspraken is dat ze niet naar een eigen wervend programma refereren. Ze tonen aan dat meegegaan wordt met de partij die het strategisch het best onder controle heeft. We schuiven steeds verder op naar een situatie 11

waarin men sociaal zwakkeren hard raakt en terwijl de industrie weinig in de weg legt (die welvaart beschermen hé…). Dat alles ten koste van het klimaat en onze omgeving. We zijn geen complotdenkers maar er is dus wel een systeem zichtbaar dat in alle hevigheid en snelheid kritische organisaties zoals de onze het leven lastig maakt. We besteedden alleen al het afgelopen jaar veel tijd aan dit soort ‘prutsen’. Dat is natuurlijk ook net de bedoeling van politieke partijen die ons niet zo leuk vinden: ons veel tijd laten verliezen met zaken die niet tot onze kerntaken behoren. Terwijl houden we rekening met onze leden die ons onlangs in de stuurgroep zeiden dat we ons vooral op onze acties moeten richten. Een ander gevolg van dit alles werd heel treffend geïllustreerd door Isa belle Larmuseau in SamPol van februari 2026: “De druk op rechters is enorm toegenomen, zeker in beeldbepalende dossiers met een hoog precedentgehalte. Rechters krijgen steeds meer het verwijt dat ze op de stoel van de politiek gaan zitten. Dat ze activistisch zijn. Optreden voor een milieuvereniging als Climaxi, die precies vanwege ‘activisme’ een deel van haar subsidies is kwijtgespeeld, maakt het er niet makkelijker op. De aanvallen op ons grondwettelijk recht op bescherming van een gezond leefmilieu nemen verontrustende proporties aan.” 12

De zes getroffen organisaties laten het daar uiteraard niet bij. Ze beslisten erg snel om naar de Raad Van State te trekken. We denken dat we dit makkelijk gaan winnen omdat het decreet niet werd gevolgd bij de beslissing én niet werd bewezen hoe wij via Code Rood geweld zouden promoten. We zetten ook het initiatief Tegenmacht op. Dit initiatief gaat expliciet niet enkel over de subsidies van de zes organisaties, maar om het verdedigen van de democratische ruimte om ons vrij te organiseren, te spreken, te bekritiseren, te creëren en te bestaan. Samen met andere organisaties werd een website opgericht (www.detegen macht.be) en zullen op een aantal dagen in het voorjaar acties worden opgezet. Dit samen met cultuurhuizen, vakbonden, artiesten. We staan allesbehalve alleen. We zijn natuurlijk als Climaxi aanwezig in nog een pak acties die bijdragen aan meer democratische ruimte. Om toch met een positieve noot af te sluiten. Sinds we half november met vertraging op de hoogte werden gesteld dat we nog slechts het minimumbedrag aan subsidies zullen ontvangen voor de komende vijf jaar, hebben we al hard op onze leden en sympathisanten kunnen rekenen. We ontvingen ondertussen sinds dat moment al een kleine

10.000 euro aan giften. We zijn daar uiteraard erg blij mee, en doen graag een oproep aan jou die dat stiekem of minder stiekem ook wil doen.

Hoe kan jij ons verder helpen? Daar bestaan verschillende manieren voor!

• We zoeken vrijwilligers: om dossiers op te volgen of om artikels te schrijven voor bijvoorbeeld dit ledenmagazine. Contacteer thomas@climaxi.be

•

Ben je wetenschapper/ dokter/...? We zoeken mensen die ons mee ondersteunen in de gezondheidsproblemen die PFAS (bisfenol, Teflon,...) ons opleveren. Contacteer ons op info@climaxi.be

• Doe een extra gift op onze nieuwe VDK-rekening: BE13 8940 0184 2539

•

Doe met ons mee op acties. Een heel concrete is de lichtstoet op 6 maart in Ronse (zie achterflap van dit magazine). Ook op 12 maart zijn we alweer van de partij op de vakbondsbetoging die de Arizona-maatregelen terecht blijft aanklagen.

Tegen de koopkracht ‘geven’ aan mensen die het dan ‘nemen’. Alsof ze vanuit menslievendheid een cadeau doen aan ‘werknemers’. Niets is minder waar, het is net het tegendeel. Het is de ‘werknemer’ die werk geeft aan de ‘werkgever’, die dat werk dan omzet in winst. Daar is natuurlijk niets menslievends aan. Arbeid en loon vormen een contract, waarbij een persoon zijn arbeid levert in ruil voor een afgesproken loon met afgesproken arbeidsvoorwaarden in een contract.” Foto: EPO Uitgeverij

Filip De Bodt

Koopkracht is de nieuwste koe van het consumentisme, van het gevoel dat je de geleverde arbeid als werknemer kan compenseren door meer te genieten door allerhande goederen te kopen. Het louter vechten voor koopkracht duwt de herverdeling van de financiële middelen naar de achtergrond en is mee de basis van de ecologische rampen die op ons afkomen. Het bevrijdt de werknemer niet en is geen basis voor een alternatief model. En toch slaan zowel rechts als links ons om de oren met de slogan ‘meer koopkracht’. Dat zou op zich moeten voldoende zijn om een ander denkkader en woordgebruik naar voor te schuiven. 14

Graag waarschuw ik jou, beste lezer, op voorhand. Heel wat mensen onder jullie gaan deze discussie allicht ‘een discussie om de discussie’ vinden. Zelf heb ik evenwel altijd de wijze woorden en ideeën van de overleden taalkundige Jan Blommaert in het hart gedragen. In zijn boek ‘Let op je woorden’, één van de ongeveer 15 (!) boeken die bij EPO Uitgeverij uitkwamen van zijn hand, gaf hij een treffend voorbeeld over het belang van taal: “We moeten neutraal ogende termen en argumenten ‘decoderen’, herformuleren, de belangen erachter verduidelijken. Wiens woorden zijn het? En hoe maken we onze eigen woorden? Zo heeft men het voortdurend over ‘werkgevers’ die ‘werk’

Ik deel dat idee en wil van daaruit even het begrip koopkracht tegen het licht houden. Een dagdagelijks neutraal begrip waar iedereen in Vlaanderen voor vecht. Dat is op zich al verdacht genoeg. Tom Van Grieken gebruikt koopkracht om stemmen te winnen en het Vlaams Belang als sociaal te presenteren: “Een goedgevulde winkelkar, drie jaar geleden nog vanzelfsprekend, is vandaag de dag voor veel gezinnen een grote uitdaging geworden. Het Belgische statistiekbureau Statbel becijferde dat basisproducten sinds 2020 gemiddeld 32 procent duurder geworden zijn. Zo kosten brood en granen 28 procent meer, groenten 31 procent, zuivel 38 procent en oliën zelfs 61 procent. De Vlaming werkt keihard, werkt alsmaar langer én betaalt de hoogste belastingen ter wereld, maar krijgt er desondanks steeds minder voor terug”. (Website VB, 18/11/’25)

Langs de andere kant van de politieke arena zegt de PVDA: “De PVDA komt op voor wat écht telt: rechtvaardige belastingen, meer koopkracht, een sociaal klimaatbeleid.” Zelfs Bart Dhondt, ex-voorzitter van Groen, liet op 22/06/’25 in De Standaard optekenen: “Groen heeft een plan om weer boven water te komen: we moeten veel beter duidelijk maken dat klimaat en koopkracht gelinkt zijn”. Met zijn allen voor koopkracht dus. Als je die koopkracht niet kadert of vertaalt naar sociaal herverdelende eisen, krijg je dus het idee dat de koopkracht voor iedereen moet stijgen. Rijk en arm moeten meer kunnen kopen en zo het kapitalistisch productieproces draaiend houden. Concrete maatregelen op dit vlak, zag je vb. tijdens de energiecrisis van 2022, toen rijk en arm premies kregen om de stijgende energiekost te compenseren. Ook tijdens de corona crisis kreeg iedereen een of andere premie. Op een aantal plaatsen slaagde men er nog in een verschil te maken van premie naargelang het inkomen. De bedoeling was dan ook niet per se om het economisch armere gedeelte van de bevolking te ondersteunen, maar om de economie draaiende te houden.

Arbeidskracht verkopen Koopkracht, zei de oude Marx, dat is eigenlijk de prijs die je vraagt voor het verhuren van je arbeidskracht. Je gaat werken en daar krijg je een loon voor. Een prijs, zoals andere zaken of goederen in de vrije markt. Die prijs wordt op zijn beurt bepaald door de prijs van de goederen (eten, ontspanning, huisvesting) die jij betaalt om je leven uit te bouwen. Afhankelijk van de winst die diegene maakt die je tewerkstelt (je arbeid inhuurt) kan je nog een extra-deel opeisen. Dat gebeurt meestal tijdens of na grote sociale omwentelingen met stakingen, betogingen en andere acties. Zo kwam bijvoorbeeld na de eerste wereldoorlog de index tot stand, zegt historicus Peter Scholliers (VUB) aan VRT ter gelegenheid van de honderdste verjaardag ervan. "De prijzen lagen in 1920 4, 5 of 6 keer hoger dan in 1914. En men zocht naar een meetinstrument om die inflatie te berekenen. In april 1919 verschijnt de eerste eenvoudige prijsindex en in januari 1920 de index zoals we die kennen. De index was bedoeld om de prijsinflatie te meten en naderhand om de lonen en andere vergoedingen aan die inflatie te koppelen.” Wereldwijd vonden in die jaren 1920 grote stakingen plaats. Regeringen en kapitaal hadden tegelijkertijd werkers nodig om de economische heropbouw na de oorlog te realiseren. 16

Die index is een uniek systeem in België, waar de ondernemers en hun politieke vertegenwoordigers regelmatig vanaf willen. Als dat systeem er niet is, dan moet je voor elke verhoging van de consumptieprijzen de straat op. En natuurlijk is ook Climaxi voor die index en spreekt ze zich samen met de vakbonden ook uit tegen de loonnormwet (uit 1996). Die bepaalt de maximale stijging van de lonen (bovenop indexeringen en baremaverhogingen) over een tweejarige periode in België, ter bescherming van de internationale concurrentiepositie. Voor de periode 2025-2026 is de loonnorm vastgelegd op 0%, wat betekent dat de gemiddelde loonkosten niet mogen stijgen ten opzichte van 2023-2024. Op die manier slaagt het gros van de mensen die gaan werken er niet in om zijn levensstandaard te behouden.

Oeps, daar begint het schoentje te wringen: is enkel het niveau van materiële welstand bepalend voor het welzijn, het geluk en de gezondheid van de mensen? Is het zo dat die welstand en dat welzijn uitsluitend bepaald worden door wat we kunnen consumeren? Daar kwamen vrij vroeg vraagtekens bij. Bij elke discussie over verhoging van lonen komt de Siamese tweeling, de productiviteit om de hoek kijken: als de arbeidersbeweging een hoger loon afdwingt, dan wordt de poging om dit om te zetten naar meer welvaart en welzijn meestal gecounterd door meer productiviteit: meer werken, sneller werken, nachten ploegenarbeid, ziekten, zware arbeid. Op één of andere manier slaagt

de arbeidersbeweging er niet in deze kost voor de werker door te rekenen in een loonsverhoging. Zo een zaken moet je blijkbaar afdwingen op andere manieren, in een Collectieve ArbeidsOvereenkomst of CAO bijvoorbeeld. Dat is een akkoord tussen groepen werknemers en hun bazen, op lokaal vlak of in de sector. Ook daar kunnen we evenwel niet zeggen dat men de laatste decennia betere arbeidsvoorwaarden afgedwongen heeft of dat de gezondheid van werkers, buren en milieu erop vooruitgegaan is. Arbeiders en mensen met fysiek zware beroepen hebben in België en Vlaanderen een lagere levensverwachting en minder gezonde jaren dan hooggeschoolden of

Levensstandaard De levensstandaard, zegt Wiki pedia, is het niveau van materiële welvaart, comfort en levensomstandigheden van een bevolking, gemeten via indicatoren zoals inkomen, huisvesting en gezondheidszorg. Het weerspiegelt de economische en sociale omstandigheden, vaak gekwantificeerd door het bruto nationaal product (BNP) per inwoner. 17

bedienden. Het verschil in levensverwachting kan oplopen tot 5 à 6 jaar, terwijl het verschil in gezonde levensverwachting zelfs 10 tot 13,5 jaar bedraagt tussen de laagste en hoogste diploma’s, zo zegt de PVDA al jaren. De partij wordt daarin gesteund door de overheidswebsite gezondheid.be die er zelfs aan toevoegt dat de ongelijkheid op dat vlak voortdurend stijgt. De eerste vaststelling is dus dat de roep om meer koopkracht zeker niet alle nadelen van de arbeid compenseert en er zelfs niet in slaagt om de trend bij te houden. De Amerikaanse filosoof Mur ray Bookchin beschrijft de mentale implosie die daar het gevolg van is: “De term 'consumptiemaatschappij' vormt een aanvulling op de beschrijving van de huidige sociale orde als 'industriële samenleving'. Behoeften worden door de massamedia op maat gemaakt om een publieke vraag te creëren naar volstrekt nutteloze goederen, die stuk voor stuk zorgvuldig zijn ontworpen om na een vooraf bepaalde periode te verslechteren. De plundering van de menselijke geest door de markt gaat gepaard met de plundering van de aarde door het kapitaal.” Meer verdienen en minder lang leven blijft een eigenaardige optie.

En onze omgeving? Allicht wordt dit artikel niet gelezen door mensen die we nog moeten overtuigen van de desastreuze toestand van onze leefomgeving en planeet. In Vlaanderen zien we de levenskwaliteit in elk geval met reuzenpassen achteruitgaan: het dalen van de biodiversiteit, de chemische schandalen (van asbest tot PFAS), hittegolven, overstromingen…de situatie is duidelijk genoeg. De Franse socioloog André Gorz zet dat in perspectief: “De economische groei wordt vandaag de dag nog enkel gevraagd omwille van de groei en niet meer om de levensstandaard van de bevolking te verbeteren. Het kapitalisme schaadt het milieu omdat onze planeet deze overproductie niet aankan. Het kapitalisme zakt al bijna twintig jaar lang in een uitzichtloze crisis en het nadert zijn interne limiet.”

de milieubeweging vaak dit sociaal aspect mist, maar zien soms ook dat het gevecht voor een beter bestaan door vakbonden en politieke partijen beperkt wordt tot loonsverhoging en tewerkstelling. Zo deden we samen met het ABVV bloedonderzoeken in de textielsector in Ronse en stelden vast dat omwonenden én arbeiders in de textielfabrieken veel te hoge PFASwaarden in het bloed hebben, tot honderdmaal de Europese normen. De gevolgen zijn al lang beschreven, nl. afnemende immuniteit met alle gevolgen van dien: risico’s op kanker, verstoring puberteitsgroei, … De NV Utexbel, de belangrijkste vervuiler, slaagde er desondanks in de arbei-

ders samen te brengen, onder leiding van de directie, in een dubieuze betoging ten voordele van het bedrijf voor de gemeenteraad van Ronse. De eigenaars weigeren het bedrijf te verhuizen uit de woonkern en chanteren de arbeiders met mogelijks verlies van de tewerkstelling. Een paar weken later liet de familie Gribomont weten dat ze voor de volgende zeven jaar een contract op zak heeft voor een bestelling van 150 miljoen euro door Canadese, Duitse en Franse legers. Het lijkt een vast gegeven: in economisch goede tijden stellen werknemers meer en bredere eisen. Als het slecht gaat, valt men dikwijls terug op het louter financiële.

Ook op dit vlak blijkt een algemene verhoging van de koopkracht en zelfs een behoud van koopkracht ook geen alternatief te zijn, hoe pijnlijk dat ook is. Een alternatief betekent voor Climaxi dat een algemene verbetering van de levenskwaliteit samen moet gaan met herverdeling én gezondheid van de mens en zijn omgeving. Daarom zijn wij ecologisch en sociaal actief en zijn wij vb. solidair met de eisen van werkers en vakbonden. We vinden dat 19

De tweede vaststelling is dus dat de strijd voor meer koop kracht, zonder extra eisen, evenmin bijdraagt tot de verbe tering van de gezondheid van de werkers en hun omgeving.

Ongelijkheid Het minste dat men kan stellen vanuit progressieve zijde is dat de ongelijkheid moet afnemen en het verschil tussen arm en rijk moet verkleinen. Wie werkt, heeft recht op een groter deel van de koek en dat is eigenlijk nog iets anders dan gelijke tred houden met de huidige verdeling of gewoon meer verdienen. De Economiegroep van de Universiteit Gent onderzocht op dat vlak de resultaten van de vorige (Vivaldi-) regering, die overigens, volgens econoom Ive Marx op VRT-NWS terecht mag stellen dat ze in haar beleidsperiode de armoede doen dalen heeft: “De daling is volgens Marx rechtstreeks het gevolg van het beleid van de regeringDe Croo. In de eerste plaats zorgde die tijdens de coronacrisis voor heel wat ondersteuningsmechanismen en premies. Die kostten de overheid wel miljarden euro's. Daarna zijn er nog eens structurele verhogingen geweest van uitkeringen en minimumlonen. En er zijn heel veel jobs bijgekomen." 20

Aan de UGent analyseerden ze de evolutie van de koopkracht (het reëel beschikbaar inkomen) gedurende de regeerperiode aan de hand van banktransactiegegevens van 900.000 gezinnen. In hun nieuwsbrief maken ze een aantal punten: De koopkracht is over de gehele periode gemiddeld met 1,4% gestegen. Er was een cumulatieve stijging van 3,2% in 2021 en 2022. Echter, sinds februari 2023 is er een terugval van 1,8%-punt. De koopkrachtstijging heeft zich voornamelijk voorgedaan in de drie hoogste inkomenskwintielen. Vooral in het hoogste kwintiel (20 % van de bevolking als die wordt ingedeeld naar gelang het inkomen, n.v.d.r.): de koopkracht van deze inkomensgroep is over de volledige periode met 4,5% gestegen. De volatiliteit was het grootst voor het laagste inkomenskwintiel. Eind 2022 was de koopkracht van dit kwintiel met 4,8% gestegen, maar sindsdien is er een terugval van 7,5%-punt, waardoor zij over de hele periode 2,7% koopkracht hebben verloren. Ook het tweede kwintiel heeft aan koopkracht ingeboet. Sinds begin 2024 is er een daling van het (nominale) inkomen in de lage inkomenscategorieën, wat erop wijst

dat de gevolgen van recente economische tegenvallers zich vooral in deze categorieën manifesteren. De derde vaststelling is dus duidelijk dat de algemene ver hoging van de koopkracht de ongelijkheid eerder versterkt dan bestrijdt. Het loutere debat rond koopkracht, zonder verdere eisen, compenseert dus niet de kosten en nadelen die de werker zelf heeft door die arbeid, draagt niet bij tot de verbetering van het lot van mens en milieu en verkleint de ongelijkheid niet. Voor Climaxi is dat voldoende om op zoek te gaan naar een betere strategie, met duidelijke bewoordingen en eisen. Een zoektocht waarin de verbetering van mens en planeet centraal staan. Acties voor een beter loon zouden kunnen gepaard gaan met acties voor minder stress, meer dagwerk, arbeidsduurverkorting...

Graag sluit ik opnieuw af met een citaat van Jan Blommaert: “We werken niet meer om te leven, we leven enkel nog om te werken. Meer nog: we zijn eigenlijk geen mensen meer, we zijn ‘menselijke grondstof ’ geworden. En arbeid is niet meer gericht op een goed leven voor mensen in een goede samenleving: het is uitsluitend nog gericht op het verhogen van de winsten van de onderneming.” Met dank aan Sarah Hutse en Katrin Van den Troost

Kom Af ! Op woensdag 11 maart, 20u00, vertonen we filmdocu 'Woord x Macht x Strijd' in ’t Uilekot te Herzele. Deze web documentaire is een magis trale masterclass over taal en ongelijkheid, tegen de achter grond van het leven en werk van Jan Blommaert.

Daarom willen we graag met de milieu- en de arbeidersbeweging, en met jou, de discussie aangaan over de strategie om het lot van de meeste mensen en hun omgeving of de natuur te verbeteren. De enigszins provocerende titel diende daarbij als aandachtslokker. 21

LEZERSBRIEF

Indaver en SLECO verbranden jarenlang meer afval dan vergund — overheid kijkt weg

Aan de redactie van Climaxi, Op 5 februari 2026 vernietigde het Handhavingscollege de bestuurlijke geldboetes die waren opgelegd aan SLECO en Indaver, twee grote afvalverbranders op de site in Doel. Beide bedrijven verbrandden in 2020 en 2021 aanzienlijk meer niet-gevaarlijk afval dan hun milieuvergunning toelaat. SLECO zat tot 10% boven haar vergunde dagcapaciteit, Indaver tot 7%. Op jaarbasis gaat het om tienduizenden ton extra verbrand afval. De feiten zijn door niemand betwist. Nochtans bevestigt het Handhavingscollege dat de tonnagegrens in de vergunning een bindende bovengrens is. De tonnages zijn door de bedrijven zélf aangeleverd in hun vergunningsaanvragen. Er is dus wel degelijk sprake van een milieumisdrijf. De boetes (18.250 en 16.425 euro) werden vernietigd, met als reden: ‘onoverkomelijke dwaling’. De bedrijven mochten volgens het College afgaan op het standpunt van de OVAM, dat enkel het thermisch vermogen bepalend is. Drie overheidsniveaus, namelijk OVAM, de vergunningverlener en de bevoegde minister hanteerden jarenlang verkeerde gegevens of een verkeerde interpretatie. Die fouten dienen nu 22

als grondslag voor de vrijspraak van de bedrijven. Ondertussen hebben Indaver en SLECO hun activiteiten niet bijgestuurd en geen vergunningswijziging aangevraagd, omdat ze de volledige hervergunningsprocedure willen vermijden. Dit is twee maten en twee gewichten. Wanneer ik als burger een milieuovertreding bega, dan is ‘onwetendheid’ geen excuus. Maar wanneer grote afvalverbranders jarenlang boven hun vergunde capaciteit draaien, met als extra gevolg meer vrachtwagenbewegingen en milieudruk, dan is er sprake van ‘onoverkomelijke dwaling’ dankzij overheidsdiensten die het zelf niet juist hadden. Wat ook opvalt is dat over deze arresten in geen enkel medium ook maar één woord verscheen. Climaxi volgt Indaver al jaren op. Wanneer de OVAM en de vergunningverlener structureel falen in hun toezichtrol, en hun eigen fouten door de te controleren bedrijven gebruikt worden om ongestraft de opgelegde grenzen te overschrijden, dan vraag ik me af waarom er controlerende instanties zijn. Ik hoop dat Climaxi hier zichtbaarheid aan wil geven. Groeten, H.L.

Rojava delft het onderspit Filip De Bodt Het onafhankelijke Noord-OostSyrisch-Koerdisch gebied Rojava dreigt te verdwijnen. De Koerden zijn teruggedreven op minder dan een derde van hun grondgebied doordat ze de internationale steun van de VS en Rusland verloren. Er kwam een wankel vredesakkoord met de Syrische staat uit de bus, dat evenwel het de facto einde van de onafhankelijkheid inluidt en problemen oplevert voor het in stand houden van de basis-democratische experimenten. Een kleine vijftien jaar duurde het: tijdens de Syrische burgeroorlog, die het land in een lappendeken verscheurde, slaagden de Koerden er in een autonome regering te installeren in de gebieden waar zij de meerderheid van de bevolking uitmaakten: Kobane, El Hassakah, Qamishlo. Van daaruit gingen ze het gevecht aan met de IS, die toen ook in West-Europa aan de deur stond. Vooral de vrouwelijke YPG-secties in het Koerdisch leger vochten als verbetenen. Toen ik met een delegatie gemeenteraadsleden in 2024 het gebied bezocht, vertelde een soldate mij: “Logisch toch, jullie worden gedood door de IS, wij worden eerst tien keer verkracht en mishandeld. Logisch dat we doorvechten, toch?” Geleidelijk breiden de Koerden hun macht uit naar de eerder Arabische

steden Raqqa (waar de IS ervoor de hoofden van geëxecuteerden op spiesen staken aan het centraal marktplein) en Deir-Al-Oz. Ze werkten daarvoor samen met Arabische milities die zich ook tegen Assad verzetten en richten het SDF (Front van Democratische Krachten) op. Binnen dat kader kwam er een autonome administratie die experimenteerde met democratische rechten: er kwamen verkiezingen, gemeenteraden die elk twee voorzitters hadden (een man en een vrouw), een aantal ecologische experimenten in de landbouw, basisontwikkeling, enz. Die experimenten waren onvolmaakt, zagen we tijdens ons bezoek, maar maakten wel het verschil. Nergens in de Arabische wereld waren vrouwenrechten zo sterk uitgebouwd. Van de eerste dag kregen ze het wel aan de stok met Turkije, dat een stuk land kwam bezetten, de anti-Koerdische SNA-militie steunt en regelmatig droneaanvallen uitvoerde op Koerdische leiders en militanten. De IS werd gevangengezet in kampen, maar behield een aantal slapende cellen. De Verenigde Staten en Rusland hadden troepen in de regio. De VS steunden de Koerden, als bondgenoot tegen de IS en Rusland hield her en der wat kazernes van het 23

Toekomst

Syrische Assad-leger overeind. In de praktijk kon je dit alles zien gebeuren op een paar honderd meter van elkaar. De Koerden hadden de administratieve macht en de rest bleef grotendeels in zijn kazerne zitten.

Al Shaara (Al Julani) In 2025 rukt de HTS-militie onder leiding van Al Julani op naar Damas cus. Ze verdreven Assad en namen de macht over. Koerden en anderen betrouwden de situatie niet. Al Julani komt uit Al Qaeda en is voor velen nog altijd een soort van radicale islamist in kostuum. Dat blijkt ook uit de realiteit: de regering slaagde er niet in haar troepen in bedwang te houden tegenover bevolkingsgroepen als de Alawieten, Christenen en Droezen. De regering van Al Shaara vaardigde ook strengere kledingvoorschriften voor vrouwen uit (hoofd bedekken) en in de gebieden waar zij de macht hadden, konden 24

vrouwen enkel naar buiten onder begeleiding van mannen. Uiteraard is dit een ‘No Pasaran’ voor de Koerdische vrouwen en hun YPJ-militie.

Gewisseld van kamp De Arabische milities wisselden van kamp na deze machtsovername en steunden de regering. Rusland trok zich terug, want Assad was verdwenen en de VS hebben onder Trump enkel interesse voor handel. De Koerden kwamen dus alleen te staan. Dit was het gepaste moment voor het regeringsleger van Al Julani om ‘orde op zaken’ te komen stellen. Begin januari werd in één klap ongeveer twee derden van het Koerdische DAANES (de naam van de Koerdische Administratie) grondgebied bezet. Met de steun van Turkije begonnen ze grootscheepse aanvallen op de steden en gebieden waar de SDF de administratie in handen had en

zij Rojava probeerde uit te bouwen. Op 15 januari kwam er een vredesakkoord: de Syrische regering mag politiemannen installeren in het Koerdisch gebied en zal de grenzen bewaken. De administratie wordt georganiseerd binnen de Syrische staat en een groot deel van de Koerdische troepen gaat op in het Syrische leger. De Koerden krijgen in ruil het Syrisch staatsburgerschap en een paar rechten rond taalonderwijs. Dat akkoord ligt onder vuur. Het is onderhandeld met het democratische SDF-leger, maar daarbinnen leggen een aantal groepen zich niet neer bij het volgens hen ‘discriminerend akkoord’. De vrouwen van YPJ hebben al laten weten dat ze niet gaan ontwapenen. De delegaties van het Syrische leger die de steden introkken, konden ook niet onverdeeld op een bruisend welkom rekenen.

Het blijft dan ook koffiedik kijken wat de toekomst betreft. De Koerden hebben een zwaar bloedbad vermeden door zeer verregaande toegevingen te doen. Ze staan dan ook met de rug tegen de muur als ze het zonder internationale bescherming moeten opnemen tegen het Syrisch gezag, Turkije en de IS samen. Het valt af te wachten of het akkoord lang zal standhouden en of er nog wat over zal schieten van de democratische en feministische experimenten. Tegelijkertijd spelen ook de buren hun rol: Iraakse Koerden mengen zich politiek, onder leiding van hun staatshoofd Barzani, intens met de situatie. Irak werd na het verdrijven van Saddam Hussein opgedeeld in drie gebieden. Het Koerdische Noord-Irak grenst aan Rojava. Het lijkt evenwel niet zo evident dat de democratische en feministische lijn, bij een eventuele samenwerking met Barzani, zal overeind blijven.

A Contre Courant, vzw Vrede en vzw Climaxi zijn een petitie begonnen als steun aan de Koerdische mensenrechten: www.change.org/p/appelurgent-stoppez-la-guerre-aurojava

Zijn de boerenprotesten als kanaries in een (goud)mijn? Bernd Vandersmissen Na 25 jaar van onderhandelen en veel tegenstand tekenden op 17/01/2026 de vertegenwoordigers van de EU en de Mercosur-landen officieel het EU-Mercosur handelsakkoord. Het akkoord moet de handel tussen de La tijns-Amerikaanse landen Argenti nië, Brazilië, Paraguay, Uruguay en Bolivia, met de Europese lidstaten vergemakkelijken. Importheffingen en administratieve last om handel te voeren vallen weg of worden verlaagd aan beide kanten.

Vertraging door weerstand Dat handelsakkoorden veel tijd aan onderhandelen kosten vooraleer ze in voege kunnen gaan, hoeft niet te verbazen. Dat een dergelijk akkoord winnaars en verliezers oplevert, is onvermijdelijk. Misschien is het ook eigen aan het drijven van handel tout court. Wat wel verbazen mag, is de openlijke frustratie van de Europese Commissie voor de vertragingen die ze heeft opgelopen door de vele en heftige protesten. Ook het zij-aan-zij protesteren van anders ogenschijnlijk onverzoenbaar lijkende partijen, nl. de landbouwers en mi26

lieu- en-mensenrechtenorganisaties, mag op zijn minst verbazingwekkend genoemd worden.

Zegeningen tellen Volgens de Commissie zijn de verzuchtingen van deze organisaties gehoord, en zijn er bijkomende garanties opgenomen in de akkoorden. Er zou een ambitieus en afdwingbaar kader ontwikkeld zijn om samen te werken rond globale uitdagingen zoals mensenrechten en klimaatverandering. Het akkoord van Parijs is een essen tieel element in het klimaatactieplan van het akkoord, met het doel klimaatneutraal te zijn in 2050. Concrete engagementen voor duurzame ontwikkeling zoals economische zelfredzaamheid en het recht op werk voor vrouwen maken deel uit van de deal. Alsook een heldere bijdrage voor de transitie naar een groene economie. Voor de luidere protesteerders in de EU zijn de garanties concreter geformuleerd en meer omvattend. Volgens de EU-commissie kunnen de landbouwers rekenen op een ongezien pakket van beschermingsmaatregelen.

Er is extra aandacht voor de gevoelige sectoren zoals de veeteelt. Zo zijn er importquota opgesteld, en bij marktverstoring komen er vrijwaringsmechanismes in werking om de producent te beschermen. Ook zet de EU zwaar in op handhaving en controle. De overeenkomst gaat gepaard met versterkte controles op productienormen qua voedselveiligheid en duurzaamheid, met bijzondere aandacht voor chemische bestrijdingsmiddelen en dierenwelzijn. De commissie verhoogt het aantal audits en grenscontroles: in niet-EUlanden met 50% en bij EU-grenscontroleposten met 33%. Daarnaast is er een engagement om de productiestandaarden beter op elkaar af te stemmen. Komen Europese landbouwmarkten toch onder druk, dan is er een financiële veiligheidsbuffer van € 6,3 miljard voorzien. EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen vraagt dan ook met enige ergernis om het verzet te staken, en dat men zijn zegeningen moet tellen. Het “historisch akkoord” zal volgens haar “zorgen voor groei, kansen en meer welvaart voor Europese burgers en bedrijven” en ze vervolgt met “We creëren de grootste vrijhandelszone ter wereld: een markt van 700 miljoen mensen!”

In kannen en kruiken? De EU-Mercosur partnerschapsovereenkomst moet nog door alle nationale parlementen geratificeerd worden. Wanneer het Europese parlement zijn

goedkeuring verleent, volgt een interimakkoord, dat alvast in werking treedt zodra ook de Mercosur-landen hun goedkeuring geven. Ondanks de zegetocht van Von der Leyen, en het optimisme van de voorstanders is er dus nog een laatste horde te nemen voor het werkelijk in voege treden van het akkoord. De Europese boeren incasseren de kaakslag van de ondertekening maar blijven fel gekant tegen het akkoord en blijven demonstreren. Ook Greenpeace blijft tegen het akkoord: ”von der Leyen kan de handelsdeal gaan tekenen en doen alsof alles in kannen en kruiken is, maar de waarheid is dat het Europees Parlement zich hier nog moet over uitspreken. Wij roepen Europarlementariërs die zich inzetten voor bosbescherming en voor kleinere boeren, op om het verdrag niet te steunen!“

Dubbele standaarden We hebben in België meermaals de gevolgen van de boerenprotesten aan de lijve kunnen ondervinden. Hun bezorgdheden zijn in verschillende media opgenomen. Hierdoor zijn er ook successen geboekt met de extra opgenomen garanties in het akkoord. Toch voelen veel boeren zich bedrogen en ‘met een kluitje in het riet gestuurd’. Hun grootste verzuchting is het ongelijke speelveld waarbinnen het voedsel geproduceerd wordt. Boeren hier moeten aan steeds strengere milieunormen, 27

voedselkwaliteit en veiligheidsmaatregelen voldoen, en vrezen dat dit niet zo is in de Mercosur-landen. Waardoor deze landen het voedsel veel goedkoper hier op de markt kunnen brengen. In feite hebben ze hierin ook gelijk! De EU engageert zich dan wel om productiestandaarden op elkaar af te stemmen, maar tegelijkertijd produceert, en exporteert ze een heel scala aan chemische bestrijdingsmiddelen voor de landbouw naar de Mercosur-landen. Bestrijdingsmiddelen die bovendien in Europa verboden zijn! Natuurlijk zullen deze dubbele standaarden in de productiemethoden invloed hebben op de markt en op de kwaliteit van het voedsel. Hoe de Commissie zo stellig durft beweren dat deze verboden chemische bestrijdingsmiddelen niet via een omweg in onze voedselketen terecht zullen komen is een raadsel. Alsook is het een raadsel hoe dit rijmt met haar eigen extra garanties rond handhaving en controle?

Stil protest? Maar ook aan de andere kant van de oceaan vrezen boeren voor hun voortbestaan, met dat verschil dat het eerder de kleinere boeren zijn die de negatieve gevolgen van het akkoord zullen ondervinden. Ondanks dat we hun stem nauwelijks horen, komen ook deze 28

familiale landbouwgemeenschappen samen met inheemse bevolkingsgroepen in opstand. Zo zal de invoer van landbouwproducten door de EU vooral bestaan uit producten zoals vlees, soja, suikerriet en mais voor veevoer en biobrandstoffen. Al deze producten komen voort uit industriële productiemodellen. Tot op heden is reeds het grootste gevaar voor deze bevolkingsgroepen: het verlies van land aan de agro-industrie. Al dan niet via geweld door landgrabbing. Ze vrezen dat dit door het akkoord nog zal toenemen. Naast landbouwproducten zal de EU voornamelijk grondstoffen die ze zelf niet heeft, invoeren uit de Mercosurlanden. De Inheemse bevolking vreest voor nog meer ontbossing, verwoesting en vervuiling door de mijnbouw. Ze strijden tegen het verlies van biodiversiteit en onherroepelijke schade aan het land en hun cultuur, nu we net hun kennis nodig hebben in de bescherming van het klimaat.

De prijs van welvaart Dat de export vanuit de EU naar deze landen naast chemische producten, ook zal bestaan uit machines zoals dieselwagens (waar ze zelf van af wil), maar ook machines voor de agro-industrie, bos en mijnbouw, maakt de garanties

omtrent klimaat en de transitie naar een groene economie wel heel cynisch. Net zoals onze eigen voedselkwaliteit op het spel wordt gezet, zet het akkoord ook de gezondheid van de bevolking van de Mercosur-landen op het spel. Het lijkt wel alsof de maatregelen die we in Europa nemen ter bescherming van het milieu, klimaat en gezondheid, stoppen aan de grenzen van ons continent. Alsof Europa zijn eigen transitie naar een klimaatneutrale en groene economie wil financieren door handel te drijven met juist die zaken die deze doelen in gevaar brengen. Het handelsakkoord word verkocht onder het mom van welvaart voor de 700 miljoen mensen van de betrokken landen. De vraag is of de beoogde welvaartstijging ook zal doorstromen tot deze mensen en tegen welke prijs? Veeleer lijkt het akkoord geschoeid op het bedrijfsmodel van de reeds grootste industriële multinationals, wiens reputatie omtrent milieubewustzijn en sociale

rechtvaardigheid veelal nihil is. Vloeit de beloofde welvaart werkelijk terug tot ons, dan zullen het alsnog de komende generaties zijn die de rekening zullen krijgen in de vorm van een vervuilde planeet met een compleet ontspoord klimaat.

Kanaries In feite zijn onze boeren als de kanaries in een mijn. Met hun protesten wereldwijd waarschuwen ze ons voor het instortingsgevaar van onze manier van leven op aarde. De landbouw is onze meest primaire en directe verbinding die met de aarde wordt aangegaan. De wijze waarop we dit doen, bepaalt ons welzijn en dat van de planeet. Wanneer we de landbouwers opofferen voor korte termijn-welvaart, offeren we eigenlijk ons algemeen welzijn op! 29

Utexbel Ronse: hoe steek ik mijn geld weg? Filip De Bodt Twee maanden geleden betoogden de werknemers van Utexbel voor de gemeenteraad van Ronse. De Utexbeliens willen respect voor hun werk en vragen een toekomst voor het bedrijf. Die toekomst is overigens gegarandeerd doordat Utexbel een nieuw contract binnen haalde voor de volgende zeven jaar van ongeveer 150 miljoen €. Ondanks het feit dat de financiële stabiliteit gegarandeerd is blijft Utexbel een stedenbouwkundig attest aanvragen om in woongebied te kunnen blijven produceren. Tegelijkertijd moet het bedrijf in april voor de rechtbank verschijnen omwille van talrijke milieu-inbreuken. De bestuurders keren zichzelf elk jaar ongeveer 300.000 € uit. Climaxi begrijpt het Utexbel-personeel, maar vraagt zich af of men niet op de verkeerde plaats om aandacht vraagt. Het lot van het winstgevend bedrijf is eerder in handen van de aandeelhouders dan van de gemeenteraadsleden in Ronse. Aan geld om te saneren of te verhuizen is er geen gebrek. Aan geld voor de aandeelhouders ook niet. Alleen wordt dat voor omwonenden, beleid en personeel verdoezeld.

Hoe je dat doet, lees je hier: Utexbel is het enige grote winstgevende textielbedrijf in Ronse. De andere bedrijven (Associated Weavers en Alpani) zitten al een paar jaar in de rode cijfers. Kleinere bedrijven, zoals Alsico en Alpino, doen het dan weer goed. Utexbel heeft vestigingen in Ronse, Kluisbergen, Baisieux (Frankrijk) en Settat (Marokko). De grootste aandeelhouders zijn Bel tex, Texbel en de NV Parto. Die constructies zijn allemaal in handen van de familie Gribomont. Het bedrijf is, samen met de andere (al dan niet gestopte) textielbedrijven in Ronse verantwoordelijk voor actuele en historische vervuiling met PFAS en brandvertragers (BDE). Van deze bedrijven is Utexbel evenwel de enige die zich voortdurend in het nieuws werkte met milieuovertredingen. Daarom spande de openbare aanklager een rechtszaak aan die in april 2026 start. Die werd dus niet opgestart door Climaxi of de omwonenden, maar kwam er na een tiental proces-verbalen van de Milieuinspectie voor illegale lozingen, opslag van illegale producten, enz.

Utexbel zit er goed voor De geconsolideerde jaarrekening 2024 toont aan dat Utexbel er goed voor zit, ondanks het voortdurend geweeklaag van de aandeelhouders bij het eigen personeel en de overheidsdiensten. Zo laat Utexbel te pas en te onpas horen dat een mogelijke verhuis van het bedrijf financieel onmogelijk is en dreigt men ermee België te verlaten als het geen verdere vergunning krijgt om in woongebied te blijven verder produceren. Daarbij wordt regelmatig het cijfer van vijftig miljoen euro gelanceerd als kostprijs van een mogelijke verhuis naar het nabijgelegen industrieterrein Pont west. Al durven die cijfers wel eens veranderen: in de kennisgevingsnota MER (MilieuEffectenRapport) heeft het bedrijf het dan weer over 32 tot 38 miljoen €. Om die zogezegd astronomische som van vijftig mil-

joen wat te relativeren, komen alvast volgende cijfers van pas. Utexbel heeft ongeveer 60 miljoen euro aan voorraden liggen, heeft 23,9 miljoen reserves staan in zijn boekhouding en een eigen vermogen van 32,7 miljoen. Men maakt de laatste jaren tussen de 2 tot 3 miljoen € winst, wat resulteert in een gecumuleerd resultaat van ongeveer 12 miljoen €. Op vier jaar tijd is dat resultaat bijna verdubbeld en werden de schulden bijna voor de helft afgebouwd. De bestuurders (hoofdzakelijk de familie Gribomont) keren zichzelf elk jaar om en bij de 300.000 € uit aan vergoedingen. In de pers weet Utexbel te zeggen dat het voor de komende zeven jaar contracten afsloot met het Cana dese, Duitse en Franse leger voor het weven van stoffen. Het zou gaan om 150 miljoen €. Dat betekent dat men gedurende 7 jaar een stijging van de omzet mag verwachten van 16% in vergelijking met die van 2024. Als ook de winst met hetzelfde percentage stijgt, is Utexbel verzekerd van een mooie toekomst. Iets wat Climaxi het bedrijf en de werknemers ook gunt. Bedrijfsleider Gribomont zegt te zullen investeren 31

De gebouwen zijn eigendom van Fimmobel, die op zijn beurt grotendeels in handen is van de aangetrouwde familie Saillez. Een bedrijf zonder werknemers, met een Utexbelbediende die ervoor werkt. Die heeft 42 miljoen euro aan kapitaal en 43 miljoen aan reserves. De aandeelhouders kennen zichzelf jaarlijks een bedrag van meer dan 950.000 € toe. Fimmobel is ook eigenaar van de SA Soder, die Utexbel voorziet van Waals water via een eigen winning. Al bij al aardige sommen die de stelling dat een verhuis onbetaalbaar is nogal belachelijk maken. Rijst nog de vraag of het zinvol is om elders te gaan produceren. De grootste winst wordt geboekt in Ronse. Utexbel Yarns (de divisie garens in Ronse) en de vestiging in Frankrijk zijn verlieslatend. De netto boekwaarde van de machines is gezakt tot ongeveer 3 miljoen €. Er werden al voor 7 miljoen € machines buiten werking gesteld. De beste toekomst voor het 32

bedrijf ligt dus in Ronse, wat men ook mag beweren. Een verhuis naar een andere vestiging zal in elk geval nog duurder uitvallen en het bedrijf staat binnen een paar jaar sowieso voor investeringen in zijn machinepark. Aangezien de voornaamste klanten van Utexbel Europese overheden en legers zijn, heeft Utexbel er alle baat bij om in Europa te blijven produceren. Bedrijfsgrond in Ronse is bij de goedkoopste in Vlaanderen. Ervaren personeel en de toeleveringsketen zit hier. Het bedrijf zegt ook voortdurend aan de Europese top te staan wat milieuinvesteringen betreft. Ook dat klopt niet: het gaat om een investering van ongeveer 1,3 miljoen € voor de aanleg van een indamper, waarbij giftige stoffen geconcentreerd worden en afgevoerd worden naar een (dure) verwerker. Het probleem van de luchtvervuiling wordt op deze manier niet opgelost. Climaxi pleit net als de actievoerende arbeiders van Utexbel voor behoud en verbetering van de tewerkstelling en gaat hier graag rond in dialoog, maar wil er wel op wijzen dat de aandeelhouders van Utexbel dubbel spel spelen: voortdurend klagen en dreigen met het einde van het bedrijf, terwijl men zelf met goed gevulde zakken naar huis gaat.

Ons

in nieuwe machines en wil nieuw personeel aanvaarden. Tegelijkertijd blijft hij mordicus weigeren om het bedrijf te verhuizen. Vroeger was het argument financiële problemen, nu is het de continuïteit van de productie. Net alsof men tijdens de bouw van een nieuw bedrijf het oude moet stilleggen.

Laatste Nieuws

In Oostende is heibel ontstaan rond de laatste torens die Coucke en Versluys willen neerplanten op de Oosteroever, in de omgeving van het Fort Napoleon. Zoals gewoonlijk maken de initiatiefnemers het wat moeilijk: ze vragen twee bouwvergunningen aan, waarvan er 1 vroeger al geweigerd werd en spraken met de Stad Oostende af om een aanvraag in te dienen om de klassering van het gebied op te heffen. Rond al deze zaken lopen bezwaren en beroepen vanuit Na tuurpunt, Climaxi, De O-mens, Dement en co. De Stad Oostende (Vooruit-NVA) vormt een bondgenootschap met minister Weyts (Erfgoed) om de projectontwikkelaars te steunen. De tegenstanders organiseren een fakkeltocht op vrijdag 27 maart. Samenkomst om 18u30 aan het station van Oostende. Er wordt weer deftig gesneden in het openbaar vervoer. Deze keer is De Lijn opnieuw de sigaar. Die moest

al dertig miljoen besparen en moet nu 5,5 miljoen extra ophoesten van Mobiliteitssinister Annick De Rid der (Anders?). In sommige minder bevolkte regio’s (vb. Z.O.-Vlaan deren) verliest men tientallen lijnen en diensten buien de spitsuren en op zondag. Op initiatief van de ACOD werd een Coalitie voor een Sterk Openbaar Vervoer opgezet. Die schreef een protestbrief naar De Lijn en vraagt gemeentebesturen tussen te komen in de Vervoerre gio’s, samenwerkingsverbanden die het geheel verder moeten uitwerken. Climaxi tekende mee en voert regelmatig mee actie rond openbaar vervoer. 33

In Ronse, een stad die Climaxi op de kaart zette, zijn de resultaten bekend van PFAS-metingen bij Sera fijn, een ervaringsgerichte school die naast Utexbel huist. De metingen werden uitgevoerd door VITO, een Europees top onderzoekscentrum volgens hun eigen website. Niets aan de hand zegt men… er werd weinig PFAS gemeten. Deskundige Jacob De Boer maakt brandhout van die stelling: “Sommige soorten PFAS werden gewoon niet gemeten, het meetmateriaal was onzuiver en het had net geregend tevoren.” Tja, zo kunnen wij het ook! In D’Hoppe (BrakelFlobecq) blijven ze wachten op de resultaten van het onderzoek naar het Stort van Fort daar. Al vier jaar zijn er mensen op pad die meten hoeveel rommel er in het stort zit. Vorige metingen gaven al een teveel aan ether aan in het stort. Bij de nieuwe metingen wordt alles grondig gepeild. Eens dat gebeurd is, komt er een sanering. Eerste raming 16 miljoen euro, op kosten van de overheid weliswaar. De uitbater, die is failliet…of die ene firma van de uitbater is failliet. Het zoontje wil 34

aan de overkant van de straat een dierenpark beginnen… met steun van het huidige en vorige gemeentebestuur. Met steun van alle politieke partijen dus. In Tongeren zijn de buren Scham rock beu. De fabriek maakte Teflon en zorgde op die manier voor PFAS-vergiftiging in de buurt. Heel wat arbeiders kregen Teflongriep. Teflongriep (polymeerdampkoorts) is een griepachtige aandoening die ontstaat door inademing van giftige dampen die vrijkomen wanneer Teflon (PTFE)-pannen oververhit raken, doorgaans boven de 350°C. Symptomen zijn koude rillingen, koorts, hoofdpijn en benauwdheid. De bodemonderzoeken in de buurt wijzen op verregaande vervuiling, maar hee, waar hebben we dat nog gehoord? Men vindt niet direct de echte schuldigen en de onderzoeken blijven maar aanslepen. Climaxi heeft zin om zich te gaan moeien en zoekt medestanders in de buurt. Het bedrijf TWZ uit Diksmuide mag geen PFAS-houdend afvalwater meer lozen in de Ijzer. Dat besliste Minister Brouns nu eens, na bezwaren van vzw Climaxi, Huisart senkring Diksmuide, De Water groep, de lokale watersportclub… Dit bedrijf had basisvergunningen lopen voor lozing van 200.000 ng/

liter terwijl de kwaliteitsdoelstelling 0,65 ng/liter is. Het bedrijf ligt bovendien op een paar honderd meter van een rusthuis en scholen. Een bijstelling vanwege de Provincie veranderde daar weinig aan en gaf toelating voor de lozing van 8.900 ng/liter. De Watergroep vreesde voor problemen in het waterwingebied De Blanckaert. En ook in Kortemark haalden we samen met de lokale groep Leefbaar Kortemark onze slag thuis. De Raad voor Vergun ningsbetwistingen vernietigde de vergunning voor Silvamo om PFAS-houdende grond op zijn stort te stockeren. Silvamo voldeed niet aan de bijzondere milieuvoorwaarden. Lees: er kon geen garantie gegeven worden dat o.m. het PFAShoudend slibafval op een veilige manier opgeslagen wordt. Silvamo gaat een nieuwe aanvraag indienen en wil proberen sterkere garanties te geven. Het afval is gedeeltelijk met PFAS-besmette grond van de Oos terweelwerken. Die probeert men blijkbaar overal in Vlaanderen wat te dumpen. Bizar is dat men altijd ontkend heeft dat daar Oosterweelgrond aanvaard werd. Dat is niet bepaald de properste grond uit Vlaanderen. Tijdens de lopende procedure

wist OVAM plots te melden dat: “Als de vergunning van Silvamo zou worden vernietigd, dan moet de sector op korte termijn een oplossing vinden voor al de afvalstromen die nu nog naar de stortplaats in Kortemark gaan… Zonder enige overgangsperiode dreigt dit voor problemen te zorgen.” Chantage noemen wij dat. Genoeg PFAS voor vandaag. Minister (die spelcorrectors van tegenwoordig!) Brouns wil de werking van het Natuur Educatief Cen trum De Helix te Geraardsber gen stopzetten. De gedetacheerde leerkrachten worden vanaf juli elders ingezet. De Helix ontstond in 1997 als initiatief van de Vlaamse overheid en ontving op die tijd tienduizenden bezoekers. De sluiting kadert alweer in een bezuinigingsplan. Ook MOS (Milieuzorg op School) en De Milieuboot verliezen hun subsidies. Op de slagvelden van oorlogen is educatie niet belangrijk. In een deftig artikel, zoals dat van een collega over de Antwerpse industrietop, mag je dat niet zeggen. In een spotrubriekje als dit wel: die top, de industriëlen en de politici die er acte de présence geven lijken mij een bende pyromanen die solliciteert in het lokale brandweerkorps.

Eco & Fair Simon Van Parijs

Nieuwe Griekse olijven en hun olie

Half februari kwam er vanuit Grie kenland een transport voor Eco & Fair aan met 1.560 liter olijfolie, 10 kg tapenade, 246 kg olijven en 60 kg zout. Rechtstreekse import van bio-producten van twee coöperaties die we supergoed kennen (Modousa en Greenland). Supergezond gerief, zonder tussenhandelaars en aan eerlijke prijzen. Fairder kan trade niet zijn. Een blik achter de schermen. Van oktober tot januari oogsten Griekse boeren hun olijven. Binnen de 24 uur worden ze gemalen en mechanisch geperst, zonder warmte of chemische bewerking. Zo verkrijgen we Extra Vierge biologische olijfolie van de hoogste kwaliteit. Onze partners zijn Greenland en Modousa. Greenland startte een coöperatie in de buurt van Athene tijdens de Griekse Eurocrisis in 2015. Acht werklozen namen het heft in eigen handen en startten olijvenkweek en een olijfoliecoöperatie. Eco & Fair startte tijdens die Griekse crisis als eerste een importactie. Dat konden we door de helft van onze import op 36

voorhand te verkopen, vooral aan vakbonden. Hilarisch waren die eerste jaren: we importeerden geschenkdozen waarvan de uienconfituur soms ontplofte in de doos omdat die begon te gisten. Al doende leert men, zegt men, en wij hebben dat spreekwoord met plezier gepraktiseerd. Daarnaast baten de Greenlanders ook nog een B&B uit. Een volledig jaar leven van olijvenkweek is immers voor de meeste Grieken geen optie. Ze halen regelmatig prijzen op voedingsbeurzen in Parijs en Berlijn en werken hoofdzakelijk met de paarse Kalamata-olijven. Ze proberen hun producten te diversifiëren door ook gedroogde olijven, kruidenzout en andere afgeleide producten te verkopen. Bij deze levering is de prijs van olijfolie met € 1 gestegen. Dat is het gevolg van de algemene inflatie, hogere energiekosten en gestegen productiekosten voor onder andere etiketten. 1 liter olijfolie kost nu € 14,90. We 37

hebben ook nog een voorraad van 0,4 kg Greenland bio-olijven. Die worden aangeboden aan een promoprijs: € 4,60 in plaats van € 6,00. Onze prijzen blijven gelijkaardig aan die van bio-olijfolie in de supermarkten. Regelmatig zitten we daar zelfs onder. Spotgoedkope olijfolie bestaat niet: dat is meestal olie van derde kwaliteit die gemengd wordt met andere. Dit jaar startte Greenland ook een nieuw project op: voor het eerst produceren ze ontpitte olijven. Die zijn te koop in potten van 200 g of 2 kg. Kleinschalige olijfboeren zijn meestal geen fan van ontpitte olijven omdat de vitaminen geconcentreerder zijn rond de pit. De West-Europese consument ziet dat anders en is de romantiek van olijven-met-pit wat kwijt.

Modousa Tijdens die Griekse crisis leerden we ook Modousa kennen, een beginnende coöperatie op Lesbos van zelfstandige boeren die de verwerking samen organiseren. Lesbische olijfolie werd voorheen enkel gebruikt

om ze te mengen met andere olijfolie van slechtere kwaliteit. De vrienden van Modousa persen en verkopen hun olijfolie nu samen. Ze slaagden er in een smaakvolle kwaliteitsolijfolie te produceren voornamelijk van de Koloni-variëteit. Ze beheren in onderling overleg 60.000 olijfbomen op ongeveer 200 hectare. Ook zij haalden verschillende internationale prijzen binnen. Van een van de gangmakers van de coöperatieve verkopen we ook groene en zwarte olijven met allerlei kruiden. Aanbevelingswaardig zijn zeker de groene olijven met look. Eco & Fair kiest bewust voor producten van initiatieven die bouwen aan een solidaire en faire wereld. We werken met een zo kort mogelijke keten, zonder tussenhandelaars. Zo krijgen de coöperaties een eerlijke prijs, die ze zelf bepalen, zonder druk van tussenpersonen of supermarkten die zo goedkoop mogelijk willen aankopen. Bij ons geen veilingen of invoerders die de boeren onder druk zetten. Zonder een faire prijs kan je nooit aan ecologische landbouw doen. Simon is medewerker voor Climaxi in de Eco & Fair-winkel

Lid worden van Climaxi

Zin om mee te doen? Dat kan!

Zin om Climaxi te steunen? Vind je dat ons werk nuttig is en wil je de beweging die we uitbouwen steunen?

Neem contact op via info@climaxi. be of via 0496/71.84.72. Of iemand van Climaxi, actief in jouw regio:

Word lid voor 25 euro per jaar (steunend lid voor 50 euro, sociaal tarief aan 10 euro), of een maandelijkse bijdrage op BE13 8940 0184 2539 t.v.v. Climaxi, Groenlaan 39, 9550 Herzele.

Simon Van Parijs via 0478/06.00.42

Met dit lidgeld zetten wij acties op poten, bijten we ons verder vast in dossiers en organiseren we activiteiten. Samen bouwen we de sociale klimaatbeweging uit. Je krijgt onze brochures in je bus en we nodigen je uit voor onze jaarlijkse ledenvergadering. Als je wil kan je aansluiten bij een groep in je regio.

BRUSSEL

ZUID-OOSTVLAANDEREN

Filip de Bodt via Filip@climaxi.be of 0496/71.84.72 ANTWERPEN

Tim Lambrechts via tim@climaxi.be OOSTENDE

Johan Bultiauw via 0478/71.48.59 en Kries Hoornaert: kriesjex@hotmail.com GENT

Filip De Bodt via 0496/71.84.72 MECHELEN

Piet De Baere: 0496/71.17.98 ZAVENTEM

Jean-Paul Martens 0477/62.41.28 KORTEMARK

Bestellen kan via www.ecofair.be 38

Tim Deweerdt 0474/43.28.54

Lichtstoet Vrijdag

6 maart 2026

18:30u Boudewijnpark Ronse

ai a r D de PFAS

kraan dicht sanering nu!

Groaetdi-s

bl ek o z r e d on Ver. Uitg.: Filip De Bodt - Groenlaan 31 - Herzele

(*)

(*) Waar fakkels niet mogen vindt licht zijn weg.