GIÁO ÁN
BÀI 1: ĐE DỌA HOẶC HÀNH HUNG Mâu thuẫn với bạn cùng lớp
I. Mục tiêu: Giúp học sinh: - Nhận thức những hành động có thể bị xem là đe dọa hoặc hành hung; - Nếu bị đe dọa hoặc hành hung thì nên xử lý như thế nào; - Cần làm gì để tránh bị đe dọa hoặc hành hung. II. Phương tiện dạy học: - Máy chiếu, máy vi tính để phục vụ việc học tập & giảng dạy; - Các tranh ảnh đi kèm để mô tả cho nội dung giảng dạy. III. Tiến trình dạy học: Hoạt động của Giáo viên
Hoạt động của Học sinh
1. Khám phá - Giáo viên nêu câu hỏi: các em hiểu thế nào về hành vi đe dọa hoặc hành hung? Có bao giờ em nào rơi vào hoàn cảnh bị người khác đe dọa hoặc hành hung chưa?
Học sinh trả lời
- Giáo viên nhận xét. Giới thiệu bài 1: Đe dọa hoặc hành hung. 2. Kết nối 2.1. Giáo viên nêu mục tiêu của tiết học Nhận thức những hành động nguy hiểm cho bản thân nếu đó là đe dọa hoặc hành hung, nên xử lý như thế nào nếu gặp phải và cần làm gì để tránh cũng như ý thức về hậu quả pháp lý nếu bản thân đe dọa hoặc hành hung người khác. 2.2. Giáo viên đưa ra tình huống và câu hỏi để phân tích Tình huống: Mâu thuẫn giữa An, một tinh anh của lớp toán và Nhung bạn cùng lớp nổi tiếng với những chiêu trò hay bắt nạt bạn, kết quả là An tự ngã, rách tay và rách giỏ xách vì hành động lao nhanh đến và đưa tay lên hù đấm An của Nhung. Khi tranh cãi An có nói Nhung là côn đồ không ai muốn chơi. - Giáo viên: em hiểu hành vi đe dọa hoặc hành hung là gì? Một người có được phép đe dọa hoặc hành hung người khác hay không?
Học sinh đưa ra ý kiến
3
- Giáo viên: hành động của Nhung có phải là đe đọa không? Nhung có phải bồi thường cho những thiệt hại của An không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có, hành động lao nhanh tới định đánh An của Nhung khiến An tin rằng Nhung sẽ thực hiện hành động gây tổn hại đến mình, tuy nhiên Nhung không trực tiếp làm An bị thương và rách giỏ mà An tự ngã nên Nhung không có trách nhiệm phải bồi thường cho An. - Giáo viên: trong tình huống khẩn cấp khi bị đe dọa hoặc hành hung, bạn nên xử lý thế nào?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: bạn nên gọi 113 trong trường hợp khẩn cấp. - Giáo viên: nếu Nhung nhổ nước bọt vào An thì sao?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: hành vi này có khả năng không bị xem là hành hung nhưng có thể là đe dọa hoặc xúc phạm, làm nhục người khác. - Giáo viên: nếu An bị chọc giận và vung đấm lên đánh Nhung vì Nhung gọi An là đồ lập dị nhưng đánh không trúng hoặc đánh trúng, thì trách nhiệm của An với hành vi gây thương tích cho người khác có gì khác biệt không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có sự khác biệt, vì hành vi gây thương tích cần xét mối quan hệ giữa hành vi và hậu quả, nếu An đánh trúng Nhung thì An phải chịu trách nhiệm và dựa vào mức độ thiệt hại để xác định trách nhiệm, còn không trúng thì không đủ yếu tố để xử phạt An với hành vi gây thương tích cho người khác. - Giáo viên: nếu An ngất xỉu vì Nhung dùng súng đồ chơi hù bắn An, theo bạn hành động này có nghiêm trọng không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: nếu An có lý do tin súng đồ chơi là thật thì hành động của Nhung có thể xem là nghiêm trọng vì đe dọa tính mạng An. 2.3. Thực hành - Giáo viên: hãy nêu ý kiến của bạn để giải quyết vấn đề của An và Nhung. - Giáo viên gợi ý trả lời: báo cáo sự việc với nhà trường, giáo viên, cha mẹ và nhờ sự giúp đỡ. - Giáo viên: nếu được giao nhiệm vụ thành lập một trung tâm hòa giải nhằm mục đích giúp học sinh giải quyết các mâu thuẫn, bạn sẽ làm gì? - Giáo viên gợi ý trả lời: lên kế hoạch chi tiết với các nội dung cơ bản cần có như các vấn đề thường gặp, giải pháp pháp lý, các bản án, quyết định của tòa với vụ việc tương tự từ sự tư vấn của giáo viên, chuyên gia, bạn bè, v.v. Mời chuyên gia, luật sư, giáo viên tham gia với vai trò cố vấn chuyên môn.
4
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
2.4. Kết thúc buổi học Giáo viên tóm tắt lại nội dung một lần nữa về hành vi đe dọa hoặc hành hung.
Học sinh lắng nghe và ghi nhớ bài tập về nhà
Giáo viên giao bài tập về nhà: - Bài tập 1: Việc An nói Nhung là côn đồ có được xem là hành vi xúc phạm người khác bằng lời nói không? - Bài tập 2: Có gì khác biệt nếu hành vi hành hung xảy ra kèm với hung khí như: gậy, cục đá, v.v. - Bài tập 3: Khi đang cãi nhau, Nhung tức giận vung đấm làm vỡ mắt kính An dù nắm đấm chưa hề chạm mặt An thì Nhung có phải chịu trách nhiệm gì không? - Bài tập 4: Nếu Nhung đẩy An vào góc tường không có lối thoát, sau đó đấm An, để tránh bị tấn công An bất giờ đấm mạnh làm Nhung gục trên mặt đất. An có phải đã hành hung Nhung không?
5
BÀI 2: TRỘM CẮP TÀI SẢN Sơ ý bỏ hàng hóa vào túi xách khi đi siêu thị
I. Mục tiêu: Giúp học sinh: - Hiểu về hành vi trộm cắp là gì; - Nhận thức được những hành động tưởng chừng vô hại nào sẽ gây rắc rối cho mình; - Hiểu được những rắc rối mình sẽ gặp phải từ những hành động sơ ý ấy; - Cần làm gì để tránh gặp rắc rối không đáng có. II. Phương tiện dạy học: - Máy chiếu, máy vi tính để phục vụ việc học tập & giảng dạy; - Các tranh ảnh đi kèm để mô tả cho nội dung giảng dạy. III. Tiến trình dạy học: Hoạt động của Giáo viên
Hoạt động của Học sinh
1. Bài cũ - Giáo viên: kiểm tra bài tập về nhà và hỏi học sinh xem có gặp khó khăn hay thắc mắc gì không.
Học sinh trả lời
- Giáo viên: chọn học sinh trả lời, sau đó đưa ra câu trả lời. 2. Khám phá - Giáo viên nêu câu hỏi: các bạn hiểu thế nào là “hậu quả”? Có bao giờ bạn gặp hậu quả rắc rối từ hành động vô ý của mình như ở siêu thị bạn vô ý bỏ quên túi kẹo chưa thanh toán vào giỏ xách không?
Học sinh lắng nghe và tương tác
- Giáo viên nhận xét. Giới thiệu bài 2: Trộm cắp tài sản. 3. Kết nối 3.1. Giáo viên nêu mục tiêu của tiết học Nhận thức được rủi ro, rắc rối có thể gặp phải từ những hành động tưởng chừng vô hại của mình, làm gì để tránh được những rắc rối ấy và bảo vệ bản thân khi rơi vào hoàn cảnh bị cho rằng đã trộm cắp đồ. 3.2. Giáo viên đưa ra tình huống và câu hỏi để phân tích - Giáo viên: các bạn hãy chọn những hành động nào sẽ bị cho là trộm cắp. - Giáo viên: giải đáp án và giải thích nếu cần thiết.
6
Học sinh chọn câu trả lời
- Giáo viên: đưa ra tình huống: Linh bỏ một chiếc bánh vào túi xách của mình khi chưa tính tiền vì không lấy giỏ và tay đã cầm rất nhiều đồ, bảo vệ siêu thị thấy và cho rằng Linh đã trộm hàng hóa của siêu thị. - Giáo viên: bảo vệ siêu thị có được quyền bắt giữ khách hàng vì hành vi trộm cắp không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có, nếu như họ chứng kiến hành vi trộm cắp của khách hàng. Nếu bắt giữ vô lý thì chủ siêu thị có thể phải bồi thường thiệt hại nếu khách hàng bị ảnh hưởng đến cơ thể, danh dự, uy tín, tài sản. - Giáo viên: bảo vệ có được bắt Linh không dù bạn ấy không có ý định lấy bánh và chưa ra khỏi siêu thị?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có, vì rất khó để người bảo vệ đánh giá được Linh có ý định trộm cắp không, nên cần bắt Linh để tránh trường hợp Linh bỏ trốn. - Giáo viên: hành động của Linh có bị xem là trộm cắp tài sản không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: không, chưa đủ yếu tố để xem là trộm cắp vì Linh không có ý định đó, nhưng bạn ấy cần phải chứng minh mình không có ý đó. - Giáo viên: nếu như Linh tính tiền những món hàng khác nhưng hoàn toàn quên tính tiền chiếc bánh và ra khỏi siêu thị, bạn ấy có thể bị xem đã trộm cắp tài sản không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có, nếu như siêu thị chứng minh được bạn ấy có ý định trộm chiếc bánh. Có thể chích xuất camera để kiểm tra thái độ của hành vi. - Giáo viên: giả sử bạn đang ở trong siêu thị, vì bụng đói cồn cào bạn đã mở vài gói đồ ngọt và chỉ ăn vài mẫu nhỏ, người quản lý siêu thị tới và cho rằng bạn trộm cắp đồ của siêu thị. Liệu họ có thật sự buộc tội bạn với hành vi trộm cắp tài sản được không dù bạn đã biện minh bạn chuẩn bị mua và tất nhiên sẽ thanh toán cho chúng?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: dù không thuyết phục nhưng họ có thể làm vậy và bài học rút ra là bạn không nên ăn, uống hay sử dụng bất kỳ món đồ nào khi chưa thanh toán và cần cẩn thận để đồ chưa thanh toán vào giỏ siêu thị thay vì giỏ hay trong người mình. 3.3. Thực hành - Giáo viên: nêu tình huống: bạn đang trong một cửa hàng và bảo vệ nghi ngờ bạn trộm đồ. Hãy suy nghĩ mình sẽ làm gì để bảo vệ bản thân mình trong hoàn cảnh này?
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
- Giáo viên gợi ý trả lời: bạn nên bình tĩnh và hãy: • Yêu cầu bảo vệ đưa ra giấy tờ chứng nhận chức vụ của anh hoặc chị ta; • Yêu cầu chứng minh hành vi trộm cắp của bạn; • Không rời khỏi siêu thị hoặc vào phòng kín cùng người lạ; • Nhờ người xung quanh làm chứng; • Liên hệ với người thân. 7
- Giáo viên: hãy thảo luận những thiệt hại có thể gây ra và hậu quả mà bản thân có thể sẽ gánh chịu nếu cố tình hoặc vô tình lấy trộm đồ của người khác.
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
- Giáo viên gợi ý trả lời: bạn có thể sẽ:
• Mất đi danh dự và bạn bè xung quanh không muốn chơi với bạn. • Bị kỷ luật nhà trường. • Nghiêm trọng hơn bị đưa vào trung tâm giáo dưỡng, bị giám sát tại địa phương.
3.4. Kết thúc buổi học Giáo viên tóm tắt lại nội dung một lần nữa về chủ đề trộm cắp tài sản và giao bài tập về nhà. Giáo viên giao bài tập về nhà: - Bài tập 1: Bạn nên làm gì nếu tin mình bị bắt giữ vô lý? - Bài tập 2: Liệu Linh có khả năng bị bắt giữ vì hành vi trộm cắp tài sản không? - Bài tập 3: Nếu Linh trả tiền cho cái bánh rồi mà lại để bánh trong túi áo và bị bảo vệ siêu thị chặn lại thì sao? - Bài tập 4: Nếu bạn bị bắt ở siêu thị vì hành vi trộm cắp, bạn có xuất trình giấy tờ khi họ yêu cầu không? Bạn có cần phải trả lời tất cả câu hỏi họ đặt ra không? - Bài tập 5: Nếu bạn tự ý lấy một chiếc xe ở lề đường chạy vài vòng khi chưa xin phép, hành vi này có bị xem là trộm cắp không?
8
Học sinh lắng nghe và ghi nhớ bài tập về nhà
BÀI 3: CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN Bắt nạt và trấn lột tại trường học
I. Mục tiêu: Giúp học sinh: - Hiểu được như thế nào là chiếm đoạt tài sản của người khác; - Nhận thức được mức độ nghiêm trọng từ những hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác; - Cần làm gì để không vô tình trở thành người có hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác. II. Phương tiện dạy học: - Máy chiếu, máy vi tính để phục vụ việc học tập & giảng dạy; - Các tranh ảnh đi kèm để mô tả cho nội dung giảng dạy. III. Tiến trình dạy học: Hoạt động của Giáo viên
Hoạt động của Học sinh
1. Bài cũ - Giáo viên: kiểm tra bài tập về nhà và hỏi học sinh xem có gặp khó khăn hay thắc mắc gì không.
Học sinh trả lời
- Giáo viên: chọn học sinh trả lời, sau đó đưa ra câu trả lời. 2. Khám phá - Giáo viên dẫn vào bài bằng các câu hỏi liên quan đến hành vi chiếm đoạt tài sản như: có được lấy đồ không phải của mình không? Người lấy đồ của người khác khi không được phép có thể bị gọi là gì?
Học sinh lắng nghe và tương tác
- Giới thiệu bài 3: Chiếm đoạt tài sản. 3. Kết nối 3.1. Giáo viên nêu mục tiêu của tiết học Hiểu được như thế nào là chiếm đoạt tài sản của người khác, hành vi nào bị xem là chiếm đoạt tài sản và nhận thức được mức độ nghiêm trọng cũng như cần làm gì để không vô tình trở thành người chiếm đoạt tài sản của người khác.
9
3.2. Giáo viên đưa ra tình huống và câu hỏi để phân tích Giáo viên: nêu tình huống: Nhung vừa mua một chiếc đồng hồ mới, khi Nhung khoe nó với các bạn trong giờ ra chơi thì Siêu nhìn thấy, tan học về Siêu chặn đường Nhung và lấy đồng hồ của Nhung đeo vào tay mình rồi đi luôn dù Nhung không đồng ý, trước khi lấy Siêu còn có những lời nói hăm dọa Nhung như ”biết điều thì đưa đồng hồ đây”, “đưa nó đây, hay cưng chưa được nếm cú đấm này của chị?!”, Siêu còn nắm cổ tay Nhung và hai bên giằng co qua lại. - Giáo viên: hành vi của Siêu được xem xét như thế nào dưới góc độ pháp luật?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có thể bị xem là chiếm đoạt tài sản. Việc xử lý tùy thuộc vào giá trị chiếc đồng hồ, trong trường hợp này có thể ưu tiên áp dụng nội quy nhà trường để xử lý, Siêu có thể bị cảnh cáo và đề nghị trả đồng hồ lại cho Nhung. - Giáo viên: vì sao hành vi lấy cắp trong cửa hàng lại ít nghiêm trọng hơn hành vi cướp giật tài sản của người khác?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: khi so sánh về thủ đoạn và phạm vi tác động thì hành vi lấy cắp mang tính ít nguy hiểm hơn. - Giáo viên: Siêu đột nhập vào nhà bếp và cuỗm mất 500 nghìn đồng của nhà hàng xóm để trên bàn trong lúc người hàng xóm đang bận cắt cỏ. Hành vi của Siêu có thể dẫn đến hậu quả thế nào?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có thể bị xem là trộm cắp tài sản, Siêu có thể phải bồi thường thiệt hại cho người hàng xóm nếu người ấy chứng minh được và phải trả lại tiền cho họ. - Giáo viên: vì biết nhà hàng xóm hay đi công tác và bỏ lỡ những lần thu tiền điện hàng tháng, Siêu nãy ra ý định giả vờ đóng tiền điện giùm và làm giả hóa đơn rồi yêu cầu hàng xóm trả tiền lại cho Siêu với số tiền đã làm giả đó. Siêu có phải chịu trách nhiệm cho hành vi này không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có, Siêu có khả năng bị xem là lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản. Có thể Siêu phải bị buộc trả lại tiền và bồi thường những thiệt hại khác nếu có cho nhà hàng xóm. 3.3. Thực hành - Giáo viên: bạn sẽ xử lý như thế nào nếu bị cướp bởi tên cướp chuyên nghiệp? - Giáo viên gợi ý trả lời: nên bình tĩnh, hợp tác để tránh việc tên cướp có thể hung hăng hơn khi bạn chống đối và cố nhớ đặc điểm nhận dạng của tên cướp để trình báo khi cần.
10
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
- Giáo viên: để tránh việc có thể bị cướp bạn nên làm gì? - Giáo viên gợi ý trả lời: để hạn chế có thể bị cướp, cần có ý thức giữ gìn cũng như không đem nhiều tài sản khi ra đường để tránh thu hút sự chú ý của kẻ cướp.
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
- Giáo viên: bạn sẽ làm gì nếu bị bạn cùng lớp, cùng trường bắt nạt và lấy đồ của mình. Nếu nhờ một người thứ ba đứng ra giải quyết liệu có phải là lựa chọn sáng suốt. - Giáo viên gợi ý trả lời: bạn nên bình tĩnh và không nên hoàn toàn đáp ứng yêu cầu của người ấy ngay, tùy hoàn cảnh mà ứng biến. Nhờ người giải quyết cũng là ý hay để giảm bớt áp lực tinh thần và giúp bạn tìm cách giải quyết. - Giáo viên: theo bạn việc có một tổ chức để hỗ trợ học sinh trong những trường hợp bị bắt nạt, trấn lột tiền ở trường học có cần thiết hay không, nếu có thì tổ chức ấy nên làm gì. - Giáo viên gợi ý trả lời: việc học sinh bị bắt bạt, trấn lột tiền thường xảy ra ở trường học vì vậy việc có một tổ chức để hỗ trợ học sinh trong những trường hợp như thế là cần thiết. Nhà trường có thể tổ chức những hoạt động bổ ích, lành mạnh cho các em học sinh tham gia, có thể có một hoặc hai giáo viên phụ trách tư vấn tâm lý, giải quyết những vướng mắc của từng cá nhân học sinh nếu cần thiết, và thỉnh thoảng nên tổ chức những khóa học hướng dẫn kỹ năng sống và cách xử lý tình huống, vừa giúp học sinh có thể tự nhìn nhận lại hành vi của mình, thông qua các hoạt động này học sinh sẽ cảm nhận được sự quan tâm từ nhà trường, thầy cô giáo và vừa tạo cơ hội cho học sinh chia sẻ được những áp lực, khó khăn bản thân đang gặp phải. 3.4. Kết thúc buổi học Giáo viên tóm tắt lại nội dung một lần nữa về chủ đề chiếm đoạt tài sản và giao bài tập về nhà.
Học sinh lắng nghe và ghi nhớ bài tập về nhà
Giáo viên giao bài tập về nhà: Tình huống: Vào một ngày mưa to, An bắt taxi đến lớp tập nhảy như thường lệ, khi đến nơi người tài xế yêu cầu An trả 500 nghìn đồng, An không đồng ý và hỏi người tài xế vì sao giá lại tăng gấp đôi so với bình thường, người tài xế hung dữ đáp “trả tiền đi không cần phải hỏi nhiều, không thấy mưa to à?!” An đang loay hoáy mở giỏ cất đồ chưa kịp trả lời lại, bỗng nhiên người tài xế nhanh tay giật lấy tờ 500 nghìn đồng trong giỏ trước sự ngỡ ngàng và hoảng sợ của An. Hành vi của người tài xế được xem xét thế nào dưới góc độ pháp luật?
11
BÀI 4: HỦY HOẠI TÀI SẢN Vẽ tranh lên tường siêu thị
I. Mục tiêu: Giúp học sinh: - Hiểu được như thế nào là hành vi hủy hoại tài sản; - Nhận thức được hậu quả chủ tài sản và xã hội có thể gánh chịu từ hành vi hủy hoại tài sản. Từ đó biết cách điều chỉnh hành vi của bản thân cho đúng mực với quy định của pháp luật. II. Phương tiện dạy học: - Máy chiếu, máy vi tính để phục vụ việc học tập & giảng dạy; - Các tranh ảnh đi kèm để mô tả cho nội dung giảng dạy. III. Tiến trình dạy học: Hoạt động của Giáo viên
Hoạt động của Học sinh
1. Bài cũ - Giáo viên: kiểm tra bài tập về nhà và hỏi học sinh xem có gặp khó khăn hay thắc mắc gì không.
Học sinh trả lời
- Giáo viên: chọn học sinh trả lời, sau đó đưa ra câu trả lời. 2. Khám phá Giáo viên dẫn vào bài bằng cách cho các em học sinh xem những bức ảnh chụp những bức tranh nghệ thuật đường phố và hỏi những hành vi nào các em cho rằng là phá hoại tài sản. Giới thiệu bài 4: Hủy hoại tài sản. 3. Kết nối 3.1. Giáo viên nêu mục tiêu của tiết học Hiểu được như thế nào là hủy hoại tài sản của người khác, nhận thức được mức độ nghiêm trọng và điều chỉnh hành vi của bản thân cho đúng mực.
12
Học sinh lắng nghe và tương tác
3.2. Giáo viên đưa ra tình huống và câu hỏi để phân tích Giáo viên: nêu tình huống: cặp bạn thân Nu và Na rủ nhau thể hiện tài năng hội họa bằng cách dùng phấn vẽ lên tường với sự đồng ý của cô chủ nhà, sau đó, cao hứng quá Nu lại qua tường của siêu thị đối diện vẽ khi chưa xin phép rồi bị các chú công an đi ngang qua chứng kiến cảnh ấy ập đến bắt Nu và gọi cho bố mẹ bạn ấy với hành vi làm hư hỏng tài sản nghiêm trọng dù Nu đã cố phân bua rằng cháu có phá hoại gì đâu, mà nếu có thì còn cả Na nữa. Na lo lắng cho bạn nhưng thở phào nhẹ nhõm vì được cô chủ nhà xác nhận với công an cô đã đồng ý cho các bạn vẽ lên tường nhà cô. - Giáo viên: bạn hiểu thế nào là hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: là cố ý làm cho tài sản của người khác bị mất hoặc giảm giá trị sử dụng và việc bồi thường sẽ được xác định dựa trên mức độ thiệt hại. - Giáo viên: vì sao Nu lại chịu trách nhiệm vì hành vi của mình trong khi Na thì không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: điểm mấu chốt là do Na được cho phép còn Nu thì không. - Giáo viên: nếu Nu vẽ lên tường siêu thị bằng phấn thay vì sơn, có gì khác biệt không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: không có sự khác biệt, vì quan trọng là Nu vẽ khi chưa được sự cho phép của siêu thị. Điểm lưu ý ở đây giành cho các bạn là, điều quan trọng không phải bạn thực hiện hành vi bằng công cụ gì mà là bạn thực hiện đã được sự cho phép của chủ tài sản chưa. Công cụ chỉ góp phần tạo ra mức độ thiệt hại khác nhau và từ đó quyết định hình thức xử lý bạn. - Giáo viên: sẽ thế nào nếu Nu hoặc Na vẽ phấn lên lối đi của nhà hàng xóm, dưới góc độ pháp luật?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: còn tùy thuộc chủ nhà có cho phép hay không, cho phép thì có thể không phải chịu trách nhiệm cho hành vi đó, còn không được sự đồng ý thì có khả năng sẽ bị cho là phá hoại tài sản. - Giáo viên: việc làm vỡ kính một ngôi nhà bỏ hoang không có ai ở có bị xem là hủy hoại tài sản nghiêm trọng không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có, vì ngôi nhà vẫn là tài sản của người khác và người gây ra thiệt hại vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường.
13
3.3. Thực hành - Giáo viên: bạn nghĩ thế nào về việc dán quảng cáo lên tường, lên cột điện.
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
- Giáo viên gợi ý trả lời: tất cả các hành vi này đều không đúng nếu như chưa được cho phép. - Giáo viên: khác biệt giữa đùa vô hại và cố tình hủy hoại trong ngày lễ hóa trang là gì? - Giáo viên gợi ý trả lời: mọi sự đùa vui đều có chừng mực và không để lại hậu quả nghiêm trọng cho chủ tài sản hoặc xã hội như hành vi cố tình hủy hoại. - Giáo viên: các em hãy thảo luận tình huống nếu làm vỡ cửa sổ của một ngôi nhà giữa mùa mưa.
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
- Giáo viên: giải thích những nguy hiểm tiềm ẩn đối với con người ngoài việc chỉ đơn giản làm vỡ cửa kính, từ đó cho các em thấy được những hậu quả tiềm ẩn của một hành vi gây ra. 3.4. Kết thúc buổi học Giáo viên tóm tắt lại nội dung một lần nữa về chủ đề hủy hoại tài sản và giao bài tập về nhà. Giáo viên giao bài tập về nhà: Viết một bài luận phản đối việc phá hủy tài sản và đề xuất giải pháp khắc phục các hành vi này.
14
Học sinh lắng nghe và ghi nhớ bài tập về nhà
BÀI 5: ĐỒ UỐNG CÓ CỒN Sử dụng đồ uống có cồn trong buổi tiệc
I. Mục tiêu: Giúp học sinh: - Hiểu được tác hại của việc sử dụng đồ uống có cồn; - Nhận thức được hậu quả gây ra cho sức khỏe của bản thân và tác động đến xã hội khi sử dụng đồ uống có cồn; - Cần làm gì để tránh các hậu quả từ việc sử dụng đồ uống có cồn. Và sử dụng thế nào là đúng theo quy định của pháp luật. II. Phương tiện dạy học: - Máy chiếu, máy vi tính để phục vụ việc học tập & giảng dạy; - Các tranh ảnh đi kèm để mô tả cho nội dung giảng dạy. III. Tiến trình dạy học: Hoạt động của Giáo viên
Hoạt động của Học sinh
1. Bài cũ - Giáo viên: kiểm tra bài tập về nhà và hỏi học sinh xem có gặp khó khăn hay thắc mắc gì không.
Học sinh trả lời
- Giáo viên: chọn học sinh trả lời, sau đó đưa ra câu trả lời. 2. Khám phá Giáo viên dẫn vào bài bằng cách hỏi học sinh hiểu nồng độ cồn là gì không, hãy nêu các đồ uống có khả năng chứa cồn?
Học sinh lắng nghe và tương tác
Giới thiệu bài 5: Đồ uống có cồn. 3. Kết nối 3.1. Giáo viên nêu mục tiêu của tiết học Hiểu được tác hại của việc sử dụng đồ uống có cồn, những hậu quả có thể xảy ra và cần làm gì để không gặp phải nhưng rủi ro ấy. 3.2. Giáo viên đưa ra tình huống và câu hỏi để phân tích Tình huống: một buổi tiệc được tổ chức bởi Hưng và Hoài, khách mời là các bạn học sinh cùng trường. Buổi tiệc diễn ra với đông đảo người tham dự gồm cả những người mà chủ bữa tiệc không nhớ mặt, họ rất trẻ, có vẻ chưa đủ 18 tuổi. Sau bữa tiệc, do uống vô tội vạ bia, một trong những bạn ấy đã gây tai nạn do điều khiển xe ô tô khi say xỉn khiến cho một người đi bộ tên Âu bị chấn thương đến nổi phải ngồi xe lăn và chi trả một khoảng khổng lồ cho chi phí y tế vì vậy anh Âu quyết kiện đòi bồi thường chi phí và những tổn thất về tinh thần, sự đau đớn về thể xác và thu nhập bị mất của Âu. 15
- Giáo viên: ai là người chịu trách nhiệm cho chấn thương của Âu?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: người lái xe vì anh ta đã say xỉn khi điều khiển chiếc xe và làm Âu bị thương. - Giáo viên: Âu có thể đòi bồi thường những gì và làm sao để việc bồi thường ấy được thực hiện nếu như người lái xe chưa đủ 18 tuổi và không có tài sản riêng?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: Âu có thể đòi bồi thường cho những tổn hại về sức khỏe, vật chất, tinh thần và các chi phí liên quan. Dù không có tài sản riêng thì cha mẹ, người giám hộ của người gây tai nạn phải bồi thường, vì vậy đừng nghĩ rằng mọi chuyện sẽ qua khi không có gì để bồi thường khi gây thiệt hại. - Giáo viên: giả sử 02 bạn này không cung cấp đồ uống có cồn nhưng lại không ngăn người tham gia uống thì Hưng, Hoài và cha mẹ của hai bạn có khả năng phải bồi thường cho Âu không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: không, họ không cần phải bồi thường cho Âu vì việc không ngăn cản những người tham gia bữa tiệc uống đồ uống có cồn không trực tiếp gây thiệt hại cho Âu. - Giáo viên: nếu Âu tử vong thì người lái xe có bị xem là cố ý tước đoạt mạng sống của người khác không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: không, vì trong trường hợp này người lái xe không hề mong muốn bất kỳ chuyện gì xảy ra với Âu hay bất cứ ai, nên không bị xem là cố ý tước đoạt mạng sống của người khác. 3.3. Thực hành - Giáo viên: vì sao việc sản xuất và sử dụng chất có cồn lại bị kiểm soát gắt gao?
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
- Giáo viên gợi ý trả lời: vì hậu quả của việc sản xuất và sử dụng chất có cồn cực kỳ nguy hiểm cho sức khỏe con người và sự phát triển của xã hội. - Giáo viên: hãy thảo luận những cách để tổ chức một buổi tiệc an toàn. 3.4. Kết thúc buổi học Giáo viên tóm tắt lại nội dung một lần nữa về chủ đề đồ uống có cồn và giao bài tập về nhà. Giáo viên giao bài tập về nhà: Vì sao việc gây tai nạn làm bị thương người khác cũng có thể phải chịu trách nhiệm và bị điều chỉnh dưới góc độ pháp luật, trong khi việc đánh giá trách nhiệm của một hành vi vi phạm cần phải mang yếu tố có mục đích?
16
Học sinh lắng nghe và ghi nhớ bài tập về nhà
BÀI 6: BẮT GIỮ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN Đua xe đạp điện trái phép
I. Mục tiêu: Giúp học sinh: - Hiểu được những hành vi nào có thể khiến bản thân bị bắt giữ; - Nhận thức được quyền lợi, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý cũng như cách xử lý khi bị bắt giữ; - Cần làm gì để không khiến bản thân có khả năng bị bắt giữ bởi cơ quan có thẩm quyền. Và điều chỉnh hành vi của bản thân sao cho đúng với quy định của pháp luật. II. Phương tiện dạy học: - Máy chiếu, máy vi tính để phục vụ việc học tập & giảng dạy; - Các tranh ảnh đi kèm để mô tả cho nội dung giảng dạy. III. Tiến trình dạy học: Hoạt động của Giáo viên
Hoạt động của Học sinh
1. Bài cũ - Giáo viên: kiểm tra bài tập về nhà và hỏi học sinh xem có gặp khó khăn hay thắc mắc gì không.
Học sinh trả lời
- Giáo viên: chọn học sinh trả lời, sau đó đưa ra câu trả lời. 2. Khám phá Giáo viên dẫn vào bài bằng việc hỏi học sinh thế nào là bị bắt giữ và giới thiệu sơ qua những thông tin liên quan đến bắt giữ người của cơ quan có thẩm quyền.
Học sinh lắng nghe và tương tác
Giới thiệu bài 6: Bắt giữ người chưa thành niên. 3. Kết nối 3.1. Giáo viên nêu mục tiêu của tiết học Giúp học sinh hiểu và nhận thức được những hành vi có thể bị bắt giữ, hậu quả của việc bị bắt giữ và những quyền, nghĩa vụ kèm theo. Làm gì để điều chỉnh hành vi cho đúng với quy định của pháp luật để không bị bắt giữ bởi cơ quan có thẩm quyền. 3.2. Giáo viên đưa ra tình huống và câu hỏi để phân tích Tình huống: hai bạn An và Hải bị công an bắt giữ với hành vi đua xe đạp điện trái phép khi đang lưu thông cùng chiều với một nhóm học sinh không hề quen biết đang đua xe đạp điện ở ngoài đường.
17
- Giáo viên: thế nào là người chưa thành niên phạm tội?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: người chưa thành niên phạm tội là người từ đủ 14 tuổi đến 18 tuổi bị kết án bởi một bản án có hiệu lực của tòa. - Giáo viên: thế nào là việc bị bắt giữ bởi công an? Trong tình huống, việc bắt giữ An và Hải có hợp pháp không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: khi có căn cứ nghi ngờ bạn đã vi phạm pháp luật, họ có quyền bắt và giải bạn về đồn để xử lý cho phù hợp. Trong tình huống này, công an có thể bắt An và Hải để phục vụ điều tra, nếu như không có cơ sở cho rằng hai bạn đã phạm pháp thì công an phải trả tự do cho An và Hải. - Giáo viên: khi người chưa thành niên bị bắt giữ, nghĩa vụ của người bắt giữ họ là gì?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: phải gọi cho cha mẹ, người giám hộ hoặc chính quyền địa phương nơi người chưa thành niên cư trú hoặc nơi học tập càng sớm càng tốt. Và lưu ý việc lấy lời khai phải được thực hiện với sự có mặt của người đại diện hoặc bào chữa cho họ. - Giáo viên: nếu người chưa thanh niên gây ra lỗi có thể bị xử lý như thế nào?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: cơ quan có thẩm quyền đưa ra quyết định về việc phạm lỗi và lựa chọn các biện pháp xử lý phù hợp, thường ưu tiên áp dụng các biện pháp giáo dục, giám sát tại địa phương để tạo cơ hội cho người chưa thành niên sửa sai, rèn luyện tu dưỡng bản thân để trở thành người có ích cho xã hội. - Giáo viên: hành vi đua xe đạp điện trái phép có thể bị xử phạt như thế nào?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: có thể bị phạt tiền hoặc tịch thu xe đạp điện, nếu gây hậu quả nghiêm trọng có thể chịu trách nhiệm nặng hơn dưới góc độ pháp luật hình sự. - Giáo viên: nêu tình huống: giả sử, nhóm học sinh đang điều khiển xe máy 50 phân khối chạy trên đường và bị công an yêu cầu dừng xe kiểm tra giấy tờ, sau khi khám người công an tìm thấy túi cần sa trong áo khoác của một bạn trong nhóm? Hành vi khám người này được xem xét thế nào dưới góc độ pháp luật? - Giáo viên: cơ quan chức năng có quyền khám người bất kỳ ai nếu họ có căn cứ nghi ngờ người ấy có dấu hiệu vi phạm. Trường hợp, không tìm thấy tang vật gì thì có thể phải lý giải vì hành vi khám xét ấy. Nếu như bạn nghi ngờ người lạ cố tình dàn cảnh vì mục đích xấu thì hãy yêu cầu họ xuất trình quyết định khám người và giấy tờ chứng minh chức vụ của họ.
18
Học sinh đưa ra ý kiến
3.3. Thực hành - Giáo viên: nêu tình huống: nhóm học sinh gồm Nhiên, Nhân và các bạn khác đang trao đổi bài tập nhóm tại quán cà phê gần trường, trong lúc giải lao các bạn rủ nhau chơi đánh bài ghi điểm trả tiền chầu cà phê, đang chơi thì Nhân gom bài lại cất vào cặp trước sự làu bàu của Nhiên, vì Nhân thấy có hai anh công an chuẩn bị tiến vào quán.
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
- Giáo viên: cho các em chia nhóm, một bên là nhóm học sinh có thể bị công an bắt giữ vì hành vi đánh bài ghi điểm trả tiền cà phê, một bên là công an. Hai bên bảo vệ quan điểm của mình để đạt được mục tiêu của mỗi bên. - Giáo viên: nêu hoạt động: nếu như bạn là luật sư và được mời để bảo vệ An và Hải trước sự bắt giữ của công an về hành vi đua xe đạp điện trái phép. Bạn sẽ làm gì để bảo vệ hai bạn ấy. - Giáo viên gợi ý trả lời: chứng minh An và Hải không có bất kỳ mối quan hệ hay hứa hẹn đua xe đạp điện với nhóm học sinh vi phạm này bằng cách: • Công an có thể kiểm tra thông tin cá nhân của hai bạn. • Chích xuất camera giao thông, camera của người dân sống ở nơi xảy ra sự việc, camera hành trình của bất kỳ xe nào đang cùng lưu thông thời điểm đó, v.v. • Nếu không có camera có thể nhờ người làm chứng như người dân sống ở đó, người cùng lưu thông trên đường, v.v. • Dùng hóa đơn hai bạn mua đồ ở siêu thị có thể hiện giờ để chứng minh thời gian các bạn di chuyển từ siêu thị đến điểm bị bắt là hợp lý và không hề xuất phát cùng một địa điểm với nhóm học sinh đó. 3.4. Kết thúc buổi học Giáo viên tóm tắt lại nội dung một lần nữa về chủ đề bắt giữ người chưa thành niên và giao bài tập về nhà.
Học sinh lắng nghe và ghi nhớ bài tập về nhà
Giáo viên giao bài tập về nhà: - Bài tập 1: Theo bạn, vì sao hành vi đua xe đạp điện trái phép có thể bị xử lý như đối với xe máy hoặc xe ô tô? - Bài tập 2: Theo bạn, địa điểm diễn ra việc khám người ở ngoài đường hay ở đồn công an có gì khác biệt không?
19
BÀI 7: NỘI QUY TẠI TRƯỜNG HỌC Bị đuổi học
I. Mục tiêu: Giúp học sinh: - Hiểu được những nội quy ở trường học là rất quan trọng và được xây dựng dựa trên những quy định chung của pháp luật; - Nhận thức được quyền lợi, nghĩa vụ của bản thân đối với nội quy ở trường học; - Cần làm gì để điều chỉnh hành vi cho đúng mực và tuân thủ nội quy ở trường học. Và xử lý thế nào với những trường hợp xử lý kỷ luật không đúng như quy định của pháp luật. II. Phương tiện dạy học: - Máy chiếu, máy vi tính để phục vụ việc học tập & giảng dạy; - Các tranh ảnh đi kèm để mô tả cho nội dung giảng dạy. III. Tiến trình dạy học: Hoạt động của Giáo viên
Hoạt động của Học sinh
1. Bài cũ - Giáo viên: kiểm tra bài tập về nhà và hỏi học sinh xem có gặp khó khăn hay thắc mắc gì không.
Học sinh trả lời
- Giáo viên: chọn học sinh trả lời, sau đó đưa ra câu trả lời. 2. Khám phá Giáo viên dẫn vào bài bằng việc hỏi học sinh vì sao ở trường học cũng cần có những nội quy? Giới thiệu bài 7: Nội quy tại trường học. 3. Kết nối 3.1. Giáo viên nêu mục tiêu của tiết học Giúp học sinh hiểu và nhận thức được tầm quan trọng của những nội quy ở trường học và những quyền lợi, nghĩa vụ kèm theo. Cần làm gì để điều chỉnh hành vi cho đúng và xử lý thế nào đối với trường hợp xử lý kỷ luật không đúng với quy định của pháp luật. 3.2. Giáo viên đưa ra tình huống và câu hỏi để phân tích Tình huống: bạn Văn bị thầy giám thị Kiên đuổi học vì cho rằng Văn hút thuốc lá từ mùi khói ám trong người khi Văn đi ngang qua đám lá khô đang bị đốt bởi bác hàng xóm tên Ben.
20
Học sinh lắng nghe và tương tác
- Giáo viên: bạn nghĩ thế nào về cách xử lý Văn?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: việc đuổi học Văn là chưa hợp lý bởi vì để ra được quyết định đuổi học đòi hỏi phải trải qua một quy trình xử lý kỷ luật gồm nhiều giai đoạn và thực hiện bởi người có thẩm quyền, trong tình huống này là thầy hiệu trưởng chứ không phải thầy giám thị. Quan trọng nhất là phải điều tra kỹ xem có đúng là Văn đã vi phạm không trước khi đưa ra hình thức kỷ luật. - Giáo viên: bạn có biết quy trình xử lý kỷ luật một học sinh diễn ra thế nào không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: giáo viên chủ nhiệm lớp lập hồ sơ đề nghị xét kỷ luật và báo cáo với hiệu trưởng, hội đồng nhà trường để xét và thi hành kỷ luật kịp thời, đồng thời nhà trường thông báo cho gia đình học sinh ấy để phối hợp với nhà trường để tiến hành giáo dục, sửa chữa khuyết điểm của học sinh. Quan trọng là điều tra kỹ và ưu tiên tạo cơ hội cho học sinh sửa sai. - Giáo viên: Văn có thể làm gì để thuyết phục thầy Kiên rằng mình không hề phạm lỗi?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: Văn cần bình tĩnh và giải thích rõ ràng, có thể nhờ bác Ben hàng xóm làm chứng việc bác ấy đốt đám lá vào sáng nay. Thật ra, mọi việc sẽ trở nên dễ dàng nếu như bình thường Văn là học sinh gương mẫu, thì có thể mọi lời giải thích của bạn ấy sẽ có trọng lượng và giúp bạn ấy tránh xa những rắc rối. - Giáo viên: giả sử nếu thầy Kiên trông thấy tận mắt Văn hút thuốc tại khuôn viên trường, liệu Văn có bị đuổi học mà không qua phiên trình bày?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: không, mọi trường hợp xử lý kỷ luật đều phải đúng quy trình thủ tục. - Giáo viên: nêu tình huống: Toàn cứ khoái bắn những viên giấy vụn vào sau gáy Phương. Thầy Hoan đã cảnh cáo rất nhiều lần nhưng Toàn vẫn làm. Cuối cùng thầy Hoan giận quá và nói thôi đủ rồi em lên phòng hiệu trưởng ngay cho tôi, hành vi của em gây mất trật tự quá. Toàn nói “em không cần phải đi. Em yêu cầu việc này phải có quy trình đàng hoàng. Phải có xét xử và cả một luật sư nữa”. Theo bạn, yêu cầu của Toàn có đúng không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: pháp luật cho phép mỗi trường học có nội quy riêng, trong đó liệt kê quyền của giáo viên trong việc giảng dạy, kỷ luật học sinh. Trong tình huống này, Toàn cần tuân thủ yêu cầu của thầy Hoan, yêu cầu của Toàn chỉ đúng nếu như bị thầy ngưng học cả những tiết sau đó hoặc có những lời nói, hành động quá mức như được quy định trong nội quy. - Giáo viên: theo các em, nếu nhà trường sử dụng chó nghiệp vụ để tìm kiếm ma túy trong ngăn tủ học sinh thì có được phép không?
Học sinh đưa ra ý kiến
- Giáo viên: việc này tương tự như khám người đối với học sinh và chỉ được thực hiện khi có căn cứ học sinh sử dụng, tàng trữ ma túy và phải có lệnh của cơ quan có thẩm quyền chứ không được tự ý thực hiện. 21
3.3. Thực hành - Giáo viên: nêu hoạt động: chia học sinh thành hai nhóm, đặt mình vào hoàn cảnh nếu mình là cha mẹ của Văn, người cha không muốn mời luật sư còn người mẹ thì muốn mời luật sư để bảo vệ con mình vì tin rằng Văn bị kết tội lấy cắp đồ của bạn cùng lớp là sai. Bạn hãy đưa ra những lập luận để bảo vệ quan điểm của mỗi bên. - Giáo viên gợi ý trả lời: cha Văn có thể dựa trên quan điểm rằng sự thật là Văn không lấy cắp nên mọi việc sẽ được sáng tỏ, việc thuê luật sư không cần thiết có thể khiến mọi việc rắc rối hơn. Mẹ Văn có thể dựa trên những quan điểm như việc thuê luật sư thể hiện sự nghiêm túc bảo vệ quyền lợi cho bản thân, luật sư là người am hiểu pháp luật do đó mọi việc sẽ trở nên dễ dàng hơn và việc thuê luật sư tạo tiền lệ tốt để sau này người có thẩm quyền cần cân nhắc kỹ lưỡng không để định kiến cá nhân ảnh hưởng đến quyết định xử phạt. Ngoài việc quyết định mời luật sư hay không thì cha mẹ Văn có thể đến gặp luật sư để họ tư vấn cách giải quyết trường hợp của Văn như thế nào cho hợp lý. - Giáo viên: nếu bạn được Văn nhờ biện hộ thuyết phục hội đồng kỷ luật rằng Văn không hề phạm lỗi và cách xử lý của thầy Kiên có thể ảnh hưởng đến tinh thần bạn ấy. Bạn sẽ làm gì? - Giáo viên gợi ý trả lời: chứng minh Văn không phạm lỗi dựa vào các lập luận như: việc kết luận Văn hút thuốc của thầy Kiên không có cơ sở vững vàng, chỉ đơn giản dựa vào mùi khói trên cơ thể Văn mà không hề tận mắt chứng kiến, ngoài ra thầy cũng không tìm được bất cứ thứ gì khác trên người Văn liên quan đến hành vi này, thầy cũng không cho Văn cơ hội được giải thích có thể khiến bạn ấy tin rằng thầy đang có định kiến với bạn ấy và có thể nhờ bác Ben làm chứng. Việc kết tội oan dù với bất kỳ lỗi gì có thể khiến cho người bị kết tội ảnh hưởng tâm lý vì họ không hề phạm lỗi, đặc biệt trong tình huống này, có thể phản ánh gia đình Văn không quan tâm, giáo dục con cái nên Văn mới có hành vi vi phạm như vậy. 3.4. Kết thúc buổi học Giáo viên tóm tắt lại nội dung một lần nữa về chủ đề nội quy tại trường học và hệ thống lại kiến thức bao gồm cả các bài khác đã học. Hỏi các em nếu có thắc mắc hay khó khăn gì không. Cho học sinh chia sẻ những điều bản thân đã học được sau tất cả các bài.
22
Học sinh đưa ra ý kiến và thảo luận
Phòng 3.05, Tầng 3, Trung tâm Thương mại Oxygen, 628C Xa lộ Hà Nội, Phường An Phú, Quận 2, Hồ Chí Minh E. info@justicemagic.com www.justicemagic.com