ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
01
Η ιστορία του κήπου
02
Φωτογραφικό υλικό
03
Καλλιτεχνικές αναφορές Charles Kaisin Pascale Marthine Tayou Yayoi Kusama Jeff Koons
04
Εξέλιξη ιδέας Υπάρχοντα φυτά Εξωτικά λουλούδια Οι δύο πλευρές του κήπου
05
Rafflesia
06
Βιβλιογραφία
01
Η Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Τ Ο Υ Κ Η Π Ο Υ
Ο Εθνικός Κήπος
O κήπος άρχισε να διαμορφώνεται σταδιακά το 1839 με την φύτευση περίπου 15.000 καλλωπιστικών φυτών τα οποία μεταφέρθηκαν από γαλλικό φυτώριο στο Μιλάνο. Η μεταφορά των φυτών πραγματοποιήθηκε με κάρα στη Γένοβα και από τη Γένοβα με ένα μεταγωγικό, που λεγόταν Φοίνιξ, στην Ελλάδα. Ακόμη φυτεύτηκαν και πολλά φυτά από διάφορα μέρη της Ελλάδος όπως είναι η Εύβοια και το Σούνιο (Ντάκουλα, Ε. 2018) Στα παραπάνω φυτά προστέθηκαν επίσης και φυτά από χώρες της Ευρώπης και της Βορείου Αφρικής. Η βασίλισσα Αμαλία, παθιασμένη με τη δημιουργία του πρώτου επιστημονικού και βοτανικού κήπου στην Ελλάδα, περνούσε πολλές ώρες σε καθημερινή βάση στους κήπους επιβλέποντας την κατασκευή του, αλλά και τη μεταφορά των φυτών, η ύπαρξη πάρκων και μεγάλων κήπων άλλωστε ήταν μια μακρά παράδοση στην πατρίδα της. Το 1842 φύτεψε η ίδια τις Ουασινγκτόνιες, τα περίφημα φοινικοειδή που υπάρχουν μέχρι σήμερα στην είσοδο της λεωφόρου Βασιλίσσης Αμαλίας.
Όσον αφορά τον Γάλλο κηποτέχνη Φρανσουά Λουί Μπαρώ ήταν αυτός που ασχολήθηκε σε μεγάλο βαθμό με τις φυτευτικές εργασίες, ερχόμενος στην Ελλάδα από την Κωνσταντινούπολη, όπου εργαζόταν το 1840. Ο ίδιος ανέλαβε τη διεύθυνση του κήπου από το 1840-45 μαζί με τον γεωπόνο Φρειδερίκο Σμιθ. Τα έργα ολοκληρώθηκαν το 1852 από τον Μπαρώ και σύμφωνα με τον επι δεκαετίες διευθυντή του Κήπου Νίκο Ταμβάκη, «αν θέλαμε να εντάξουμε τον Κήπο σε μία κατηγορία, θα λέγαμε ότι υπάγεται σε κάποια από τις παραλλαγές του γραφικού ρυθμού –που εμπνέεται από το ιδανικό της επιστροφής στην απλότητα και τη φύση (“φέρτε τη φύση στον κήπο” ήταν το σύνθημα) – ο οποίος είχε σιγά-σιγά αντικαταστήσει από τις αρχές του 19ου αιώνα τον κλασικό (γεωμετρικό, γαλλικό) ρυθμό που είχε τις ρίζες του στην αρχαιότητα». (Ντάκουλα, Ε. 2018)
Όσον αφορά την ονομασία του Κήπου, το 1927 ο κήπος μετονομάζεται σε Εθνικός Κήπος κατά την περίοδο της αβασίλευτης δημοκρατίας(1924-1935). Με την Παλινόρθωση και επάνοδο του βασιλιά Γεωργίου του Β΄ (1935) ονομάστηκε πάλι «Βασιλικός κήπος» και οριστικά ονομάστηκε «Εθνικός Κήπος» το 1974. (Ντάκουλα, Ε. 2018) Ο Κήπος αρχικά δεν ήταν ανοιχτός για το κοινό παρά μόνο λίγες μέρες τον χρόνο, όταν οι βασιλείς έλειπαν από τα ανάκτορα. Μετά την έξωση του Όθωνα, τη φροντίδα του Κήπου ανέλαβε ο Γεώργιος ο Α’. Από τότε και μέχρι σήμερα παραμένει ανοικτός για το κοινό από την Ανατολή μέχρι και τη δύση του Ηλίου. Η κεντρική είσοδος είναι από την οδό Αμαλίας, αλλά υπάρχουν ακόμα 6 είσοδοι από την οδό Βασιλίσσης Σοφίας, την οδό Ηρώδου Αττικού και του Ζαππείου πάρκου. (Ντάκουλα, Ε. 2018) Σχετικά με τα ευρήματα που βρέθηκαν εκεί κατά την διάρκεια εργασιών κατασκευής, υπήρχε πληθώρα διάφορων αρχαιολογικών ευρημάτων διαφόρων χρονολογιών και το Αυλαρχείο, έπειτα από υπόδειξη της Βασίλισσας Αμαλίας, είχε αποφασίσει ότι «όσα τεμάχια και λείψανα αρχαιοτήτων ευρεθούν εις την ανασκαφήν των νέων Βασιλικών Κήπων θέλουν τεθή εις τάξιν εντός του Κήπου, ως ανήκοντα εις την θέσην ταύτην».
Πιο συγκεκριμένα, εύρημα της ρωμαϊκής εποχής είναι το ψηφιδωτό δάπεδο έπαυλης, συνολικής επιφάνειας 400 μ², το οποίο αποκαλύφθηκε το 1846 σε βάθος ενός μέτρου κοντά στην είσοδο της Βασιλίσσης Σοφίας. Τον χώρο αυτό το βασιλικό ζεύγος μετέτρεψε σε ένα αίθριο με αναρριχώμενα φυτά και συνήθιζε να παίρνει εκεί το γεύμα του.(Γκόνης, Θ.2017)
Είδη φυτών και δέντρα εντός του εθνικού κήπου Στον Κήπο ζουν 7.000 δένδρα, 40.000 θάμνοι και άλλα φυτά, που ανήκουν σε 519 είδη και ποικιλίες. Από αυτά, τα 102 είναι ελληνικά με τις κουτσουπιές, τις πικροδάφνες και τις χαρουπιές να ξεχωρίζουν, ενώ άλλα προέρχονται από διάφορες χώρες του κόσμου όπως οι Καζουαρίνες της Αυστραλίας ή οι κινέζικοι Αείλανθοι. Στα φυτά που είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την ιστορία του Κήπου, ανήκουν οι αιωνόβιες Αρίες, τα Οριζοντιόκλαδα και Ορθόκλαδα Κυπαρίσσια και οι Κανάριοι Φοίνικες. Στον κήπο υπάρχουν συνολικά έξι λίμνες στα νερά των οποίων παιχνιδίζουν πάπιες.(Γκόνης, Θ. 2017)
Τι συναντάμε στον κήπο Περπατώντας μέσα στα λαβυρινθώδη δρομάκια, τα οποία έχουν ένα συνολικό μήκος 7 χλμ., και πλάτος 3-5 μέτρα συναντάμε: •
έξι λίμνες που χρησιμεύουν και ως υδαταποθήκες, τις πέργκολες με τα παγκάκια κάτω από τις γλυσίνιες ή τις τριανταφυλλιές,
•
την παιδική χαρά
•
τον χώρο της ζωοπτηνολογικής συλλογής με τα οικόσιτα ζώα και πτηνά (πάπιες, χήνες, κότες, παπαγαλάκια, παγώνια, αίγαγροι),
•
διακοσμητικά στοιχεία όπως είναι οι προτομές επιφανών Ελλήνων (Ι. Καποδίστρια, A. Βαλαωρίτη, I. Εϋνάρδου, Δ. Σολωμού, Σπ. Σαμαρά, Ζαν Μωρεάς), έργα γνωστών καλλιτεχνών.
•
Ιδιαίτερο είναι επίσης το μικρό γλυπτό μίας γυναικείας φιγούρας με μία στάμνα στο χέρι απ’ όπου τρέχει νερό, το οποίο βρίσκεται στην κορυφή μίας μικρής βραχώδους κατασκευής μέσα σε μια μικρή πολυγωνική λίμνη με μεταλλική πέργκολα. Η φιγούρα αυτή, αγνώστου καλλιτέχνη, παλιά ονομαζόταν «Νύμφη», ενώ στα νεώτερα χρόνια έγινε γνωστή ως η «Βλάχα» ή η «Βλαχοπούλα». (Κασταμονίτης, Χ. 2016)
Φυτώριο & μικρά κτίρια
Επίσης, στον Κήπο βρίσκονται και μερικά πολύ ιδιαίτερα μικρά κτίρια όπως: •
το πρώην γραφείο - ησυχαστήριο (l’ hermitage) του γάλλου κηποτέχνη Μπαρώ, κτίσεως του 1848 και νυν κτίριο της Παιδικής Βιβλιοθήκης, η οποία ιδρύθηκε το 1984
•
το φυτώριο, το θερμοκήπιο, τα γραφεία της διοίκησης καθώς και το κελάρι - ψυκτικός θάλαμος των Ανακτόρων που τώρα έχει μετατραπεί στις δημόσιες τουαλέτες του Κήπου.
•
Μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε και το γραφικό «Καφενείο» το οποίο βρισκόταν στην είσοδο επί της Ηρώδου Αττικού
Tέλος, το φυτώριο είναι ένας χώρος όπου αναπτύσσονται τα φυτά που θα μεταφυτευθούν στον Κήπο και θεωρείται το πρώτο θερμοκήπιο που λειτούργησε στη χώρα. O επισκέπτης μπορεί να ανακαλύψει τις μικρές χελώνες και του κυπρίνους που κολυμπούν σε μια από τις λίμνες, την Ζωοπτηνολογική Συλλογή όπου φιλοξενούνται οικόσιτα ζώα και πτηνά όπως πάπιες, χήνες, κότες, φασιανούς, κύκνους, παπαγαλάκια, περιστέρια, παγόνια και αίγαγρους και τον βράχο της Αμαλίας. Βέβαια, τα τελευταία χρόνια εκφράζονται προβληματισμοί και ακούγονται φωνές ανησυχίας για τη σωστή συντήρηση, φύλαξη αλλά και το μέλλον του Κήπου, ο οποίος σε αρκετά σημεία παρουσιάζει εικόνα εγκατάλειψης ή παραμέλησης. Πολλά δε από τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα στερούνται της ανάλογης προβολής ή επεξηγηματικών πινακίδων.(Γκόνης, Θ.2017)
02
Φ Ω Τ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Υ Λ Ι Κ Ο
03
Κ Α Λ Λ Ι Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ Α Ν Α Φ Ο Ρ Ε Σ
Charles Kaisin
Μέσα από το έργο του εξερευνά τις διαδικασίες που δημιουργούν φόρμα. Τα αντικείμενα που δημιουργεί έχουν σύγχρονο σχεδιασμό και μοναδική ταυτότητα. Αρθρώνει τη δουλειά του γύρω από 3 άξονες: σχεδιασμό αντικειμένων, αρχιτεκτονική και σκηνογραφία. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό τον κάνει ευέλικτο και του επιτρέπει να επεκτείνει το δημιουργικό του φάσμα. Το 2000 συμμετείχε σε ένα πρόγραμμα ανταλλαγών στο Πανεπιστήμιο Τεχνών του Κιότο, όπου μελέτησε την τέχνη του διπλώματος χαρτιού και τις διαδικασίες επέκτασης αντικειμένων. Ο Charles Kaisin έκανε την ανακύκλωση ένα από τα αγαπημένα του θέματα. Η θέση του: δημιουργήστε αντικείμενα με σύγχρονο σχεδιασμό από ανακυκλωμένα υλικά. (Charles, K. 2021)
Origami
Έ
Κίνηση
Γε
Έντονα χρώματα
εωμετρία
Ανακυκλωμένα υλικά
Εξέλιξη φόρμας
Pascale Marthine Tayou
O Καμερουνέζoς καλλιτέχνης φύτεψε ένα δέντρο με πολύχρωμες πλαστικές σακούλες σε έναν τοίχο για την εκδήλωση Art Basel Unlimited 2015.
Διαθέτει κλαδιά δέντρων με χρωματιστές σακούλες αντί για φύλλα. Με το έργο του: θέλησε να συμβολίσει οπτικά τις βλαβερές συνέπειες της κατανάλωσης και της ρύπανσης στο περιβάλλον αποδεικνύοντας παράλληλα ότι το πλαστικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καλλιτεχνικό μέσο και μπορεί εύκολα να ενσωματωθεί σε «φυσικά στοιχεία» (Azzarello, Nina. 2015)
Έντονα χρώματα
Επαναχρησιμοποιημένα υλικά
Περιβαλλοντολογικό μήνυμα
Συσχέτιση φωτογραφιών με τα έργα των δύο καλλιτεχνών
Yayoi Kusama
‘’The Flowers that Bloom at Midnight’’ Kαρτουνίστικα λουλούδια ξεπηδούν από τα νερά και τις εκτάσεις γύρω από τον Κήπο, το καθένα σηματοδοτεί το χώρο με μια μοναδική αντίθεση μεταξύ των τολμηρών χρωμάτων του καλλιτέχνη και των λεπτών αποχρώσεων της φύσης, δημιουργώντας ένα σουρεαλιστικό τοπίο φύσης και τέχνης. Αυτά τα τεράστια γλυπτά είναι κατασκευασμένα από πλαστικό ενισχυμένο με υαλοβάμβακα και βαμμένα σε ουρεθάνη υψηλής κρούσης για γυαλιστερή τελειότητα. •
Οι κουκίδες πάνω στα λουλούδια , τα γνωστά πουά αλλά και τα έντονα χρώματα και οι λάμψεις σχετίζονται με τις παραισθήσεις που είχε σε μικρή ηλικία και συνεχίζουν να τη συνοδεύουν, σχεδόν εμμονικά μέχρι σήμερα
•
Τα λουλούδια όχι μόνο αντιπροσωπεύουν το παρελθόν της, αλλά αποτελούν επίσης εμβλήματα μεταμόρφωσης που υποδηλώνουν τη δυνατότητα αλλαγής μιας δυσάρεστης κατάστασης σε κάτι όμορφο (Creahan, D. 2021)
•
Ακόμη, Ο συμβολισμός των λουλουδιών και του έργου 'Flowers that Bloom at Midnight' αντικατοπτρίζει πολλές από τις εννοιολογικές ενασχολήσεις της καλλιτέχνιδας όπως επίσης και πολλές διχοτομίες: υποδηλώνουν ζωή και θάνατο, γιορτή και πένθος, αρρενωπότητα και θηλυκότητα, ενώ οι περίπλοκες μορφές τους - οργανικές, εύθραυστες, βρίσκουν μοναδικότητα μέσω της (Ζωζά, Λ. 2020)
Jeff Koons
•
O Jeff Koons σε πολλά από τα έργα του εμπνεύστηκε από την έννοια της αντανάκλασης, ένας όρος δανεισμένος από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία.
•
Τα αστραφτερά, λαμπερά, πολύχρωμα μεταλλικά έργα του προσκαλούν σε ένα εσωτερικό ταξίδι, μια βουτιά στο ενδότερο εγώ μας, σε μια υπέρβαση
•
Επανεξετάζει την pop κουλτούρα
•
Τα έργα του πολύχρωμα, τρισδιάστατα μοιάζουν με μεγάλα παιχνίδια συναρπαστικά για το μυαλό. Η επίδρασή τους άμεση και δυναμική. Διαθέτουν μια αισθητική πληρότητα και μια παιχνιδιάρικη διάθεση.
•
«Η δουλειά του καλλιτέχνη είναι με μια απλή χειρονομία να δείξει στους ανθρώπους ποιες είναι οι πραγματικές δυνατότητές τους. Η τέχνη δεν αφορά σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, δεν αφορά στην εικόνα. Η τέχνη συμβαίνει στη διάδραση με τον θεατή. Ο θεατής θα ολοκληρώσει το αφήγημα του έργου» (Νικολοπούλου, Π.2021)
04
Ε Ξ Ε Λ Ι Ξ Η Ι Δ Ε Α Σ
Στόχος Στόχος της συγκεκριμένης εργασίας είναι η ανάδειξη μιας αντίθεσης μεταξύ του φυσικού και του τεχνητού. Πιο συγκεκριμένα η αντίθεση αυτή θα επιτευχθεί μέσω: • • •
Της αντίθεσης τολμηρών χρωμάτων – λεπτών αποχρώσεων της φύσης. Μιας πολύχρωμης και παιχνιδιάρικης συζήτησης. Ανακυκλωμένων υλικών: ένα υλικό που θα μπορούσε να καταστρέψει την φύση εναρμονίζεται με αυτή.
I. Υ π ά ρ χ ο ν τ α φ υ τ ά Σε πρώτο στάδιο θελήσαμε να αποδώσουμε αυτή την αντίθεση μέσω των φυτών που υπήρχαν ήδη στον κήπο. Χρησιμοποιώντας ως έμπνευση τα ήδη υπάρχοντα φυτά παίξαμε με αιχμηρά χρώματα και διαφορετικά μεγέθη.
II. Ε ξ ω τ ι κ ά
λ ο υ λ ο ύ δ ι α
Βασισμένοι στην επιθυμία της βασίλισσας Αμαλίας να δημιουργήσει έναν κήπο με εξωτικά φυτά, εμπνευστήκαμε από κάποια υπάρχοντα λουλούδια ώστε να δημιουργήσουμε τα δικά μας. Σκοπό μας ήταν να εντάξουμε ένα ψεύτικο φυτό μέσα σε πραγματικό περιβάλλον.
III. Ο ι δ υ ο π λ ε υ ρ έ ς τ ο υ κ ή π ο Ο κήπος ανθίζει | ο κήπος μαραζώνει Σε μια δευτερη προσπάθεια επιλέξαμε να εστιάσουμε στις δύο όψεις του κήπου. Παρόλο που ο εθνικός κήπος προβάλλεται σαν στολίδι μέσα στο αστικό τοπίο της πόλης, πολλοί είναι αυτοί που κάνουν λόγο για παραμέληση και μη σωστή συντήρηση. Βασισμένοι σε αυτές τις αναφορές προχωρήσαμε σε κάποια σκιτσάκια που αντιπροσωπεύουν αυτές τις δύο όψεις: την ανθισμένη και την μαραμένη
υ
Αφού ξεχωρίσαμε κάποια από τα σχέδια συνεχίσαμε με τις φωτορεαλισ αρχικά ξεκινήσαμε με πολύχρωμες προτάσεις στη συνέχεια πειραματιστ
στικές απεικονίσεις των τρισδιάστατων αντικειμένων μέσα στον κήπο. Ενώ τήκαμε με ένα ή δύο χρώματα.
05
R a f f l
l e s i a
Rafflesia: γένος λουλουδιών με 28 γνωστά είδη. Η Rafflesia arnoldii της
η διάμετρος των ανθών της μπορεί να ξεπεράσουν τα 110 cm. H Raf Φιλιππίνες.
Ο λόγος που επιλέξαμε το συγκεκριμένο λουλούδι ως πηγή έμπνευσης ένα φυτό αρκετά ξένο στους περισσότερους επισκέπτες του κήπου οποιοδήποτε άλλο λουλούδι στον κήπο.
ς Σουμάτρας αποτελεί το μεγαλύτερο μεμονωμένο λουλούδι στην γη καθώς fflesia είναι ενδημική στη Μαλαισία, την Ταϊλάνδη, την Ινδονησία και τις
ς είναι πρώτον επειδή, πέραν της εξωτικής του προέλευσης, πρόκειται για και δεύτερον λόγω του μεγέθους του, που το κάνει να ξεχωρίζει από
Τελική Πρόταση Μετά από πολλές δοκιμές καταλήξαμε στην δημιουργία τριών εικαστικών αντικειμένων εμπνευσμένα από το λουλούδι Rafflesia. Πρόκειται για τρία αντικείμενα τα οποία θα τοποθετηθούν σε διαφορετικά σημεία στον κήπο και το καθένα θα έχει διαφορετικές αποχρώσεις. Στόχος της συγκεκριμένης εργασίας ήταν η ανάδειξη μιας αντίθεσης μεταξύ του φυσικού και του τεχνητού. Όπως το δομημένο περιβάλλον έρχεται κόντρα με το φυσικό έτσι κι εμείς θέλαμε να δημιουργήσουμε μια σειρά εικαστικών αντικειμένων τα οποία θα κάνουν έναν διάλογο αντίθεσης με το περιβάλλον τους. Η αντίθεση αυτή θα επιτευχθεί μέσω:
• • •
των τολμηρών χρωμάτων του υλικού και του μεγέθους
Το υλικό που θα χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή του θα είναι το HDPE (υψηλής πυκνότητας πολυαιθυλένιο) το οποίο είναι και το πιο κοινό πλαστικό. Η επιλογή του υλικού βασίστηκε στο ότι πρόκειται για ένα ανθεκτικό, επαναχρησιμοποιούμενο και ανακυκλώσιμο υλικό μέσω του οποίου εξοικονομούνται πολύ σημαντικά ποσά ενέργειας που φτάνουν μέχρι και το 80% Πλέον, το πολυαιθυλένιο σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να παραχθεί από φυσικά υλικά όπως είναι το σακχαροκάλαμο, το σιτάρι και το σακχαρότευτλο.
06
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
•
https://www.geografikoi.gr/ethnikos-kipos
•
https://www.athensvoice.gr/life/urban-cu
•
https://www.charleskaisin.com/biography? TMN28mysc2m_3P48TNBdvuQz_A
•
https://www.oneearth.org/species-of-therafflesia/?fbclid=IwAR1i9JAoi8rIUHpoZHuT
•
https://ckastamonitis.com/2016/01/22/ag
•
http://artobserved.com/2021/04/new-yor botanical-garden-through-october-31st-20
•
https://www.elculture.gr/blog/article/o-jef i-techni-den-yparchei-se-kanena-apo-ta-an
•
https://www.phaidon.com/agenda/art/arti yayoi-kusama/
•
https://www.beconscious.gr/be-eco/107-p
•
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE %CF%85%CE%BB%CE%AD%CE%BD%CE%B
•
https://www.designboom.com/art/pascale 24-2015/
•
https://artviews.gr/yayoi-kusama-i-monter
•
https://www.ceresana.com/en/market-stu
•
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE %CF%85%CE%BB%CE%AD%CE%BD%CE%B
s/
ulture/athens/443283_o-ethnikos-mas-kipos
?fbclid=IwAR1rpjP2wFQLLu6P0AfbR5SuixIG8Jpe-
-weekTNLO2VRdqZEyoZypc3DnQHvHR_GE_dhKphlY72o
gnosti-istoria-ton-athinon-ethnikos-kipos/
rk-yayoi-kusama-cosmic-nature-at-the-new-york021/
ff-koons-me-tin-ekthesi-shine-sto-palazzo-strozzintikeimena-vrisketai-ston-theati/
icles/2020/october/14/the-flowers-that-haunted-
plastika-simansi-kai-sygxysi-ti-prepei-na-gnorizete
E%BF%CE%BB%CF%85%CE%B1%CE%B9%CE%B8 B9%CE%BF
e-marthine-tayou-plastic-tree-art-basel-2015-06-
rna-aliki-sti-chora-ton-thavmat/
udies/plastics/polyethylene-hdpe/
E%BF%CE%BB%CF%85%CE%B1%CE%B9%CE%B8 B9%CE%BF