Przyjaciel Rodziny 3/2020

ISSN: 2391-9906

3/2020 (16)

TEMAT NUMERU

JÓZEF

ŚW.

INSPIRUJĄCY WZÓR MĘSKOŚCI

str. 16

Marsz dla Życia i Rodziny 2020

Tekst numeru Porady rodzinne

str. 20

Pierwsze takie kompendium!

str. 21 Wspieramy budowę przedszkola

02 Mąż sprawiedliwy. Mąż Maryi 08 Ojciec a szacunek do pracy i pieniędzy 12 „To tylko dziecko...” - czy wszystko mu wolno?

Nasze działania

16 Marsz dla Życia i Rodziny 2020 18 Publikacja „Utopia tęczowej rewolucji” 19 Ekspercka konferencja o ideologii LGBT 20 Pierwsze w Polsce kompendium o ochronie życia 21 Nasze akcje społeczne

Biografie Wiara Poznaj kraj

Wydawca: Centrum Życia i Rodziny Adres redakcji: ul. Nowogrodzka 42 lok. 501 00-695 Warszawa tel. 22 629 11 76 e-mail: przyjaciel@czir.org

22 Zło dobrem zwyciężał 30 Święty Józefie ratuj nas...

34 Idźcie do Józefa!

Redaktor prowadzący: Marta Ogonowska-Polkowska Projekt graficzny i DTP: Rafał Kossowski / Korekta: Ewa Micyk Zdjęcia: Wikipedia : okładka, 2, 6, 26, 28; Shutterstock: 5, 12, 37; Pixabay: 8, 11, 15, 30; Maciej Ławniczak: 16, 17; Marek Popiełuszko/FOTONOVA: 22; Marian Jabłoński: 25; Marcin Perłowski: 34, 37; ISSN: 2391-9906, Nakład: 20 500 egz.

Szanowni Państwo, ostatnie tygodnie, a nawet miesiące, to czas wielu niepokojów i niepewności tego, co przyniesie kolejny dzień.

Gdy piszę do Państwa te słowa, jesteśmy po historycznej decyzji Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niekonstytucyjną tzw. „przesłankę eugeniczną”. Oznacza to, że w świetle prawa nie będzie już możliwe zabijanie dzieci nienarodzonych, podejrzewanych o to, że urodzą się chore lub niepełnosprawne. Ta niezwykła decyzja rozjuszyła jednak środowiska skrajnej lewicy, które przez wiele tygodni organizowały masowe protesty w wielu miastach w Polsce.

Wulgarne manifestacje, ataki na kościoły, nasze wartości i wiarę sprawiały, że wielu z nas obawiało się o przyszłość.

Trzeba mieć na względzie, że przecież protesty środowisk feministycznych odbywały się samym środku pandemii koronawirusa, a słupki zachorowań stale wzrastały.

Doświadczenie pokazuje, że w niepewnych czasach najlepiej odwoływać się do tego, co stałe, niezmienne, nie poddające się relatywizmowi. Do tego, co niesie ze sobą miłość i wzajemny szacunek. Do wartości zawartych w pojęciu cywilizacji chrześcijańskiej, które uosabia „bohater” tego numeru „Przyjaciela Rodziny” – św. Józef.

To właśnie ziemski ojciec Naszego Pana Jezusa Chrystusa był dla Niego oparciem, pierwszym wychowawcą, opiekunem i wzorem do naśladowania.

W tych trudnych czasach niech św. Józef także i dla nas będzie wzorem i orędownikiem w naszych codziennych sprawach. Polecam Państwu lekturę najnowszego numeru „Przyjaciela Rodziny”, a w nim tekst ks. Ignacego Solera oraz dział „Nasze działania”, w którym opisujemy najważniejsze inicjatywy Centrum Życia i Rodziny minionych miesięcy.

IN/WA/2318/01/01

Z życzeniami dobrej lektury

Paweł Ozdoba Prezes Centrum Życia i Rodziny

2

TEKST NUMERU

MĄŻ SPRAWIEDLIWY MĄŻ MARYI ks. dr Ignacy Soler

Bóg prowadził Józefa drogą przekraczającą ludzkie zrozumienie Rodzina jest dla każdego człowieka sprawą ważną, a kryzys naszych czasów to właśnie kryzys rodziny, miłości i odpowiedzialności. Święty Józef jako człowiek odpowiedzialny za swoją rodzinę uznawany jest dziś za patrona rodzin, tego, który z mocą Bożą rodziny broni. Papież Franciszek tak się wypowiadał: „Wcielenie Słowa w ludzkiej rodzinie, w Nazarecie, porusza swoją nowością historię świata. Musimy zagłębić się w tajemnicę narodzin Jezusa, w »tak« Maryi wobec zwiastowania anielskiego, kiedy w Jej łonie poczęło się Słowo; również w »tak« Józefa, który Jezusowi nadał imię i zatroszczył się o Maryję”.

Miłość małżeńska, jak każda prawdziwa miłość, jest osobista, wolna i odpowiedzialna. Pojęcie „miłość osobista” oznacza, że nie jest ona skierowana ku rzeczom, ani ku właściwościom lub cechom podmiotu, ale ku osobie, ku godności osobowej. Mąż kocha żonę nie tylko dlatego, że jest młoda, ładna i nie ma zmarszczek na czole. Cechy osoby kochanej mają znaczenie, ale miłuje się samą osobę i miłość afirmuje wartość absolutną tego człowieka. Miłość wolna jest pozytywną afirmacją istnienia drugiej osoby: jak to dobrze, że jesteś! Miłość musi być również odpowiedzialna za drugą osobę, im więcej odpowiedzialności, tym więcej

3 miłości, im więcej zobowiązuję się wobec „Lubiłem rozważać o św. Józefie w kontekdrugiego człowieka, tym mocniej pokazuję ście Świętej Rodziny: Jezus, Maryja, Józef.

Wzywałem ich razem do pomocy w różwięź łączącą nas.

Wzajemna miłość św. Józefa i Maryi była pełną, autentyczną i wzorową miłością małżeńską. Była miłością osobistą, wolną i odpowiedzialną, skierowaną ku wspólnej doskonałości i ku potomstwu. Święty Augustyn wyraża tę ideę w następujący sposób: „Pan nie narodził się z nasienia Józefa. Niemniej jednak z miłości i pobożności Józefa narodził mu się syn z Dziewicy Maryi, który był Synem Boga”.

Ciało jest potrzebne, aby wyrażać miłość, aby pokazywać oddanie się i ofiarę. Tam, gdzie nie ma ofiary, nie ma miłości. Chrystus tak nas umiłował, że oddał swoje życie dla nas. Święty Józef tak miłował Maryję, że oddał w ofierze własną płciowość. Jest on nazywany przez anioła mężem Maryi. „Nie bój się, mówi, Maryi pojąć jako twojej małżonki; ponieważ dziecko, którego ona oczekuje, jest z Ducha Świętego”. Józef jako mąż Maryi ‒ jej oblubieniec ‒ jest tym, który miłował prawdziwą miłością małżeńską i dziewiczą własną żonę. Święty Józef mógł powiedzieć do Maryi słowa każdego prawdziwego męża zakochanego we własnej żonie: od kiedy ja cię kocham, nie mogę cię z nikim porównać. Dziś, kiedy tak wielu ludzi redukuje miłość tylko do sfery seksualnej, czysta miłość małżeńska Józefa do Maryi przypomina wszystkim, że bez czystości nie ma miłości, że prawdziwa miłość małżeńska wymaga wstrzemięźliwości (tymczasowo) i panowania nad żądzami, również kiedy człowiek jest młody i ma pełnię energii.

Wzajemna miłość św. Józefa i Maryi była pełną, autentyczną i wzorową miłością małżeńską.

nych sprawach. Rozumiem dobrze tę jedność i miłość Świętej Rodziny: trzy serca, jedna miłość. Szczególnie duszpasterstwo rodzin zawierzałem św. Józefowi”. ojciec i wychowawca jezusa Wychowanie dziecka jest obowiązkiem i niezbywalnym prawem ze strony rodziców.

Jezus uczył się mówić, słuchając swoich rodziców i rozmawiając z nimi. Maria i Józef towarzyszyli mu, gdy stawiał pierwsze kroki, otaczali wielką troską w najmłodszych latach. Ich syn był normalnym dzieckiem, ale od samego początku mieli świadomość, że jest także dzieckiem tajemnicy: cała tajemnica Boga mieszka w nim. Oni mieli zadanie nadać mu imię Jezus i wychowywać go w tradycji ludu wybranego. Józef i Maryja mieli przed sobą najbardziej pasjonującą i zdumiewającą przygodę ‒ wychowanie dziecka.

Świętym obowiązkiem każdego ojca w Izraelu było wychowanie religijne swojego syna.

Ten, kto uczy Prawa Mojżesza (Torah), jest Święty Jan Paweł II, papież rodzin, polecał prawdziwym ojcem. Ojciec był także odpośw. Józefowi duszpasterstwo rodzin. Tak na- wiedzialny za udzielanie synowi formacji pisał w swojej książce Wstańcie, chodźmy!: zawodowej. Fach był przeważnie dziedziPRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

4

TEKST NUMERU

czony, a umiejętności nabywano w domowym warsztacie. Jest bardzo znane rabinowe przysłowie: „Kto nie uczy swojego syna żadnego zawodu, wychowa go na łotra”, a także sentencja z Mądrości Syracha: „Wychowuj syna swego i używaj do pracy”. Praca ręczna nie miała w Izraelu negatywnych skojarzeń, jak w innych ludach i cywilizacjach, wręcz przeciwnie, była zawsze uważana jako coś dobrego i odpowiedniego. Sami mistrzowie w Izraelu, rabinowie i faryzeusze mieli własny zawód, dzięki któremu żyli, ponieważ nauczanie było bezpłatne.

Dziś, kiedy tak wielu ludzi redukuje miłość tylko do sfery seksualnej, czysta miłość małżeńska Józefa do Maryi przypomina wszystkim, że bez czystości nie ma miłości, że prawdziwa miłość małżeńska wymaga wstrzemięźliwości i panowania nad żądzami, również kiedy człowiek jest młody i ma pełnię energii.

Józef to podsumowanie całego Starego Testamentu, jest tym, który najlepiej realizował w swoim życiu powołanie bycia ojcem, tym, kto najlepiej wychowywał i przygotowywał Syna do wypełniania jego misji bycia Synem Bożym: głoszenia Ewangelii, dobrej i radosnej nowiny, że Bóg jest Ojcem.

rozmowa o jedności rodziny ‒ Zdecydowanie nie podoba mi się modlitwa Kaddisz, nie podoba mi się w ogóle. Józef podniósł wzrok, nie przerywając pracy, dalej uderzał młotkiem w kawałek drewna, i patrzył przenikliwie na Jezusa, jakby prosił o wyjaśnienie tych słów. ‒ Wydaje mi się, że także tobie nie podoba się ta modlitwa. Nie znajduję upodobania w modlitwie skierowanej do mojego Ojca Abba, w której dziękuję Mu, że nie jestem poganinem ani niewolnikiem, ani kobietą.

Wszyscy jesteśmy dziećmi jedynego Boga Ojca Stwórcy, mężczyzna jak i kobieta zostali przez Adonai stworzeni na Jego obraz i podobieństwo. Adonai stworzył ich, aby stanowili jedność, aby przekazywali dane im przez Niego życie. Rodzina także od początku została stworzona na obraz i podobieństwo Boga Abrahama, Izaaka i Jakuba, Boga Jedynego, ale nie samotnego.

Józef przestał pracować i odłożył młotek.

Zdał sobie sprawę, że Jezus chciał z nim porozmawiać. Zastanawiał się nad ostatnimi jego słowami: „Boga Jedynego, ale nie samotnego”. I napłynęło do jego głowy i serca kilka tekstów ze Świętych Pism. ‒ Masz rację, synu, mnie także nie podoba się modlitwa Kaddisz. Jednak nigdy nie ośmielałem się powiedzieć tego na głos.

Są rzeczy, które nie do końca rozumiem i często zachowuję je w sercu, aby rozważać w ciszy medytacji. Kiedy mówiłeś o Adonai Jedynym, ale nie samotnym, myślałem o słowach Torah: „Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam”. Jakby Adonai, mówiąc w liczbie mnogiej, chciał nam powiedzieć, że On sam jest rodziną. Albo inne słowa: „Oto człowiek stał się jak My”.

5

Dobra relacja z ojcem stanowi fundament silnego charakteru mężczyzny Albo modlitwa w psalmie: „Powiedział Pan do mojego Pana”. Tak jakby Wszechmogący rozmawiał z Wszechmogącym w jedności dialogu, w relacji jednej osoby do drugiej. ‒ Tak, abba, masz wiele racji w tym, co teraz powiedziałeś. Mąż nie może być mężem bez żony, a ojciec bez syna. Rzeczywistość osobowa jest ze swej natury skierowana ku drugiej osobie, jest w relacji do niej. Rzeczywistość każdego z nas objawi się tutaj – w rodzinie, w naszej rodzinie w Nazarecie. Obecność i oddanie się innym stanowi naszą doskonałość, nasze jestestwo. Nie możemy osiągnąć doskonałości w samotności, nie możemy miłować, jeżeli nie mamy kogoś do miłowania.

Z tego powodu Wszechmogący Adonai ma w sobie pełnię życia, poznania i miłości: trojaką doskonałość.

‒ Powoli, powoli coś rozumiem. Myślę o Tobie, o Miriam, o mnie: jesteśmy trzema sercami, które łączymy w jedno serce, jesteśmy troje w jedności rodziny, która tak silna jest, że nikt i nic nie może jej rozerwać. Coś takiego mogłoby być w wewnętrznej tajemnicy Wszechmogącego. ‒ Coś takiego jest, i ja tak uważam. Ale, abba, w Piśmie jest napisane, że na początku Wszechmogący stworzył ich mężczyzną i niewiastą, aby stali się jednym ciałem w małżeństwie, w jedności nierozerwalnej na zawsze. Dlaczego więc Mojżesz pozwolił im na rozwód? Dlaczego tak wiele ludów na to pozwala? ‒ Nie mam w tej chwili dobrej odpowiedzi, muszę zastanowić się i przemyśleć całą sprawę dogłębnie a także skonsultować z innymi dobrymi doktorami z Torah.

PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

6

TEKST NUMERU

Historia Józefa pokazuje drogę do obeności Boga w życiu codziennym mężczyzny Przypuszczam, że odpowiedź mogłaby się znaleźć w twoich własnych słowach: jeżeli Stwórca tak zdecydował ‒ a On wie dobrze, co czyni i wszystko czyni dobrze ‒ to znaczy, że nierozerwalność małżeństwa stanowi najlepszą drogę prowadzącą człowieka do własnego szczęścia. Prawo – Torah ‒ wpisane w nasze serca pokazuje człowiekowi drogi do osiągnięcia szczęścia.

Być może osoba ludzka tak zatwardza swoje serce, tak oddala się od Stwórcy, że już nie ma siły, aby miłować wieczną miłością. Tylko człowiek obdarzony wolnością, właśnie dlatego, że jest wolny, jest zdolny zarazem do podejmowania decyzji i dokonywania wyboru miłości trwającej na zawsze, do zwyciężania ograniczeń i upływającego czasu.

‒ Abba, kilka dni temu podczas wykładu w synagodze, padło pytanie: które przykazanie Torah jest najważniejsze? Wybrałem następujące słowa: Będziesz miłował Pana, Boga twojego, z całego swego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił; a będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego. Myślę, że miłość jest najszlachetniejszą rzeczą, którą człowiek może komuś dać. Z tego wynika, że Adonai musi być czystą miłością, czystym darem, bezwarunkowo oddając się nam na zawsze w wiecznej wierności. ‒ Jasne jest, że tak musi być, tak powinno być. Oprócz tego miłość między współmałżonkami ‒ moja miłość do Miriam ‒ jest odbiciem miłości Adonai, z tego także wy-

7 nika, że musi być miłością bezwarunkową, na zawsze, wierną. Wszechmogący Stwórca daje życie z miłości i człowiek również jest stworzony, aby dać życie innym z miłości.

Dziecko poczęte ma całkowite prawo, aby uczestniczyć w tej miłości. Więc ty jesteś owocem największej miłości, boskiej i ludzkiej, która nigdy dotąd w takiej postaci nie istniała na ziemi. Wydaje mi się ‒ niech za to zawsze będzie uwielbiony Adonai! ‒ że Bóg Abba miłuje Ciebie więcej niż inne osoby na tym świecie. Również mnie wydaje się, że moja miłość do Miriam jest największa, żaden mąż na tej ziemi nie kocha swojej małżonki więcej niż ja kocham Miriam.

Więc, Jezusie, od początku Twojego istnie-

Józef to podsumowanie całego Starego Testamentu, jest tym, który najlepiej realizował w swoim życiu powołanie bycia ojcem, tym, kto najlepiej wychowywał i przygotowywał Syna do wypełniania jego misji bycia Synem Bożym: głoszenia Ewangelii, dobrej i radosnej nowiny, że Bóg jest Ojcem.

nia uczestniczysz w Boskiej miłości i od Twojego poczęcia uczestniczysz również w mojej ludzkiej miłości do Twojej matki. ‒ Abba, widzę Ciebie i doskonale rozumiem, na czym polega, że Bóg jest Ojcem. Dzię-

kuję Ci, że jesteś wiernym odbiciem Abba Adonai. Z twoich słów i z twojego życia nauczyłem się ojcostwa Boga. Miłość, miłość to jest to, co nadaje sens naszym dniom!

Wasza małżeńska miłość jest dla mnie miłością rodzicielską, im więcej wzajemnie się miłujecie, bardziej Mnie miłujecie; im więcej Mnie miłujecie, powiększa się wasza nierozerwalna jedność małżeńska.

- Tak, synu, nasza rodzina z Nazaretu trwa w wielkiej jedności, ponieważ Wszechmogący jest zawsze obecny w niej. Nasza praca i odpoczynek, nasze zmartwienia i radości, nasze wzajemne zaufanie i wierność są zawsze obecne w obliczu Adonai: wszystko od Niego pochodzi i do Niego wraca. Im więcej Adonai jest obecny w rodzinie, tym większa jest radość i szczęście w tej rodzinie. Każda rodzina staje się bardziej prawdziwą rodziną dzięki ciągłej obecności Wszechmogącego we współmałżonkach i dzieciach.

Józef milczał. Patrzył na młot, który trzymał w rękach i odkrył w tym narzędziu ‒ tak, jak w swoich słowach i w słowach Jezusa ‒ moc narzędzia, które zmieni świat. Odkrył w tych rzeczach lekki powiew wiatru Adonai, Miłość ukrytą w codzienności, w tym co zwykłe: w młocie, w rozmowach ojca z Synem.

ks. dr Ignacy Soler – urodzony w Alcañiz, w Hiszpanii (1955). Na Uniwersytecie Complutense w Madrycie ukończył studia matematyczne (1977). Stopień naukowy doktora nauk teologicznych uzyskał w 1983 r. na Uniwersytecie Navarry w Pamplonie. W 1981 r. został wyświęcony na kapłana prałatury personalnej Opus Dei. Od 1994 r. mieszka w Polsce.

PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

8

PORADY RODZINNE

OJCIEC A SZACUNEK DO PRACY I PIENIĘDZY Janusz Wardak

Uczenie dzieci szacunku do pracy nie wydaje się prawdopodobnie najważniejszym zadaniem rodziców. Jeśli jednak pomyślimy o tym, że nasze dzieci podobnie jak my będą musiały pracować, aby utrzymywać siebie i swoje rodziny, a także by wnosić wartość do społeczeństwa, okazuje się, że jest to zadanie bardzo istotne, a jednocześnie w ogromnym stopniu zaniedbywane.

Szczególną rolę w tym zadaniu ma do odegrania ojciec.

W pokoleniu naszych dziadków dzieci mogły niemal codziennie obserwować swojego

ojca przy pracy. Ojciec dawał im przykład, dbając o sprawy domu, rozwój firmy czy sklepu, rozmawiając z klientami, interesantami i pomocnikami. Jednym z większych wyzwań współczesnego życia rodzinnego jest to, że większość dzieci nigdy nie widzi swoich ojców przy pracy. Te dzieci nie mają możliwości zobaczenia, jak ich ojciec mierzy się z różnego rodzaju problemami i jak potrafi wypracowywać rozwiązania, które mają konkretny cel biznesowy. Nie widzą, jak dzięki pracy codziennie kształtuje cnoty swojego charakteru takie, jak: rozsądek, odpowiedzialność, wytrwałość, samokontrola,

Zadaniem ojca jest stopniowe wprowadzenie młodego mężczyzny w świat

9 takt i duch współpracy. A to, czego dzieci nie zobaczą, tego nie zrozumieją.

Co zamiast tego widzą dzieci? Zazwyczaj widzą, że tata idzie gdzieś rano i znika aż do wieczora. Widzą, że wieczory spędza głównie na rozrywce, włącznie z długim przesiadywaniem przed komputerem, telewizorem czy ze smartfonem. Rezultat jest prosty: dzieci nie doceniają swoich ojców.

Dla wielu z nich ojciec jest bierną, mało atrakcyjną postacią – kimś, kto oddaje się wyłącznie rozrywce i odpoczynkowi.

Tak wąskie i powierzchowne spojrzenie na życie ojca ma swoje daleko idące konsekwencje. Szanujemy ludzi głównie za ich siłę: fizyczną, umysłową, duchową, moralną, zaś brak możliwości podziwiania tej siły prowadzi do braku podstaw do szacunku.

Ojcowie każdego dnia wykorzystują swoją mądrość i silną wolę w praktycznych działaniach, ale w jaki sposób ich dzieci mogą się o tym przekonać? Świat pracy taty jest dla dzieci równie odległy, jak dalekie planety. obowiązki domowe Nasze dzieci powinny mieć swoje obowiązki domowe. Dobrze jest powierzyć im konkretne obszary odpowiedzialności, w których mogą podejmować wysiłki służące rodzinie. Istnieją dwa powody, dla których będzie to miało fantastyczny wpływ na ich charakter.

Po pierwsze: poczują się naprawdę potrzebne. Podobnie jak w przypadku każdego innego człowieka poczucie własnej wartości dziecka wzrasta, kiedy widzi ono, że jest komuś potrzebne. Wszyscy lubimy czuć się potrzebni. Jednym ze smutnych efektów ubocznych dostatku, w jakim żyje nasze

społeczeństwo, jest to, że dziecięce wysiłki – z ich perspektywy będące ciężką pracą – nie są już w domu potrzebne. Dzieci, które

Jednym z większych wyzwań współczesnego życia rodzinnego jest to, że większość dzieci nigdy nie widzi swoich ojców przy pracy. wykonują w domu odpowiedzialne zadania, uczą się tworzyć, a nie tylko konsumować.

Dzieci, które starają się służyć swojej rodzinie, uczą się zarówno dawać, jak i brać.

Po drugie: umiejętność rozwiązywania problemów wzmacnia dziecięcą pewność siebie. Zazwyczaj jest tak, że dzieci, które poważnie przykładają się do obowiązków domowych, bardziej realistycznie oceniają siebie oraz swoje mocne i słabe strony.

Wiedzą, kim są i jakie są ich możliwości.

W konsekwencji dużo chętniej podejmują rozsądne ryzyko. Z czasem uczą się postrzegać przeszkody w kategoriach wyzwań – szans na sprawdzenie samych siebie i budowanie nowych umiejętności.

Te dzieci, od których rodzice nie wymagają pomocy w domu, odznaczają się brakiem pewności siebie, niechętnie podejmują ryzyko i obawiają się nowych sytuacji. Jako nastolatkowie i młodzi dorośli, po raz pierwszy w życiu mierząc się z prawdziwymi problemami związanymi z pracą, zazwyczaj reagują na nie w sposób dysfunkcyjny.

Niektórzy z nich wpadają w pracoholizm, a potem z kolei doświadczają tego, jak cierPRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

10 PORADY RODZINNE pią na tym i rozpadają się ich małżeństwa.

Inni nie reagują wcale: pracują bez zapału, postrzegając swoją pracę w kategoriach zła koniecznego, na które trzeba się godzić, żeby zarobić pieniądze. Pracują jak niektórzy nastolatkowie lub single, których jedynym celem jest zarobienie pieniędzy na weekendowe rozrywki i drogie zabawki: nowe samochody, sterty markowych ubrań i kolejne elektroniczne gadżety.

Co więc powinny robić w domu nasze dzieci? Mogą myć i odkładać naczynia, zamiatać i myć podłogę w kuchni, ścielić łóżka i sprzątać swój pokój, odkurzać, zajmować się zwierzętami, myć okna, grabić liście, rozkładać pranie… w skrócie: wszystko, cokolwiek trzeba zrobić w domu i wokół niego.

Wyznaczając dzieciom konkretne zadanie, starajmy się o to, żeby było ono minimalnie powyżej ich poziomu. Zwróćmy też uwagę na to, żeby wymagało od nich wytrwałego

Nasze dzieci powinny mieć swoje obowiązki domowe. Dobrze jest powierzyć im konkretne obszary odpowiedzialności, w których mogą podejmować wysiłki służące rodzinie.

wysiłku. Na początku będzie trzeba oczywiście pokazać im, jak je wykonać oraz określić, jakiego rezultatu oczekujemy. Na przykład, możemy wspólnie z nimi sprząt-

nąć parę razy ich pokój i powtarzać tę czynność, dopóki dzieci nie zrozumieją, co należy rozumieć pod pojęciem „sprzątniętego pokoju”. W każdym razie dzieci powinny wiedzieć, że tym, na czym zależy nam przede wszystkim, są ich szczere starania – pochwalmy je za nie. kieszonkowe Jak można nauczyć dzieci rozsądnego gospodarowania pieniędzmi? Wydaje się, że dobrym pomysłem jest dawanie dzieciom kieszonkowego, tak aby mogły same nauczyć się zarządzania swoim małym budżetem. Od jakiego wieku ma to sens? – rozsądne jest chyba dawanie pieniędzy dziecku, które nie tylko potrafi bez problemu rozróżniać i liczyć, ale też naprawdę ocenić ich wartość i znaczenie. Najczęściej ma to sens od pierwszych lat szkoły podstawowej.

Zawsze należy pamiętać o tym, aby nie dawać dzieciom zbyt wiele gotówki. Starajmy się, by były relatywnie „ubogie”. Nadmiar pieniędzy – podobnie jak nadmiar czegokolwiek innego – nie służy dzieciom. Jedna z odpowiedzi na pytanie: ile? – brzmi: dajmy im tyle, żeby wystarczyło na podstawowe wydatki (np. zakup w razie konieczności jakiegoś posiłku w szkole) plus jakiś dodatek na przyjemności w rodzaju słodyczy po lekcjach. Nie ma nic złego w byciu od czasu do czasu spłukanym – większość ludzi doświadcza tego regularnie. Poza tym posiadanie niewielkiej tylko ilości gotówki pomaga myśleć ekonomicznie i kreatywnie.

Jest jeszcze jedna rzecz, o której powinniśmy pamiętać: nie dawajmy dzieciom pieniędzy w nagrodę za wypełnianie ich powinności, takich jak nauka czy obowiązki domowe. Pieniądze powinny być

11

Zadania w domu, małe lecz stałe obowiązki będą kształtować silny charakter oddzielone od tego, czego oczekujemy od dziecka jako jego wkładu w życie rodzinne. Życie rodzinne – tak dla nich, jak i dla was – opiera się na ludziach, którzy służą sobie wzajemnie, nie oczekując niczego w zamian.

Kiedy dzieci są już wystarczająco duże, mogą podjąć pracę zarobkową podczas wakacji. Ponieważ są to ich samodzielnie zarobione pieniądze, mają prawo je wydać tak, jak im się to podoba. Często na początku nastolatek, wydając pieniądze rozrzutnie i niemądrze, będzie musiał zmierzyć się z konsekwencjami swoich wyborów. Na własnych błędach nauczy się, co kryje się pod pojęciem „zdzierstwa” w marketingu kierowanym do nastolatków: kiepskiej jakości gadżety, zbyt drogie usługi cyfrowe, podkręcone ceny masowych imprez, ubrania, które bardzo szybko wychodzą z mody.

Prędzej czy później zorientują się, że kieszonkowe bardzo szybko się rozchodzi i nawet trudno sobie przypomnieć, na co się je wydało. Za to pieniądze odłożone na konto pozostają i przynoszą odsetki. To cenna lekcja! Tutaj możemy pomóc im wyciągnąć wnioski z popełnionych błędów, ale lepiej nie odwoływać się do: a nie mówiłem! – Pomóżmy im zrozumieć tę lekcję samodzielnie.

Janusz Wardak – od 25 lat szczęśliwy mąż i ojciec dziesięciorga dzieci w wieku od 3 do 23 lat. Jeden z założycieli Akademii Familijnej.

Stały gość audycji „Wychowywać, ale jak?” w Radiu Warszawa. Kilkuletni wicedyrektor szkoły dla chłopców „Żagle” Stowarzyszenia „Sternik”. Aktualnie mówca, trener i niezależny doradca edukacyjny, członek Rady Rodziny przy ministerstwie rodziny.

PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

12 PORADY RODZINNE

„TO TYLKO DZIECKO...”

– CZY WSZYSTKO MU WOLNO? Agnieszka Caban

Dziecko potrzebuje jasnych i stałych granic wyznaczonych przez rodziców Czy znaleźliście się kiedyś Państwo w sytuacji, gdy cudze dziecko zachowywało się skandalicznie wobec was lub waszego dziecka? Jeśli tak, z pewnością zastanawialiście się, jak powinniście się zachować.

Właściwa reakcja nie jest ani taka prosta, ani taka oczywista. Zwykle to bardzo indywidualna sprawa.

Czy są więc jakieś granice, po przekroczeniu których powinniśmy ewidentnie wkroczyć?

Jakie? Jak to zrobić? Padnie teraz bardzo nieprecyzyjna i nielubiana odpowiedź: „To

zależy...”. Nie czuję się kompetentna udzielić innej. Wpływ na zachowanie dzieci ma tak wiele czynników, że każdą sytuację trzeba byłoby rozpatrywać indywidualnie. W przypadku obcych dzieci, nie wiemy o nich zbyt wiele, więc możemy zaingerować w bardzo niezdarny sposób, pod wpływem emocji i wielu mylnych założeń. W naszym otoczeniu mogą pojawić się nie tylko rozpieszczone, wychowywane bezstresowo dzieci, czy zaniedbane przez brak uwagi rodziców, ale również te z niepełnosprawnościami i zaburzeniami różnego typu. Pochopna reakcja

13 z naszej strony może wyrządzić więcej szkody niż pożytku, a nasza wyobraźnia może nie przewidzieć tysięcy możliwych scenariuszy i przyczyn oburzających nas zdarzeń.

Dorośli wtrącający się w konflikty często szybko oceniają innych i podejmują działania bez głębszego rozpoznania sytuacji.

Trzeba stawać w obronie, ale nie jest łatwo zrobić to mądrze. Oto sytuacja na placu zabaw. Dziewczynka wdrapuje się na drzewo.

Rodzice innych dzieci wprost kierują do niej pretensje, bo ich pociechy naśladują ją i też chcą wspiąć się na drzewo, co budzi ich opór i lęk. Mama dziewczynki w tym momencie wkracza w obronie córki: „Proszę Państwa, moje dziecko może wchodzić na drzewo, a skoro Państwo potrzebujecie opieki nad swoimi dziećmi, to proszę zatroszczyć się i czuwać nad ich bezpieczeństwem”. Czy dostrzegamy subtelność tej sytuacji? Nie można obwiniać dziewczynki i obarczać jej odpowiedzialnością za inne dzieci. Ona zachowuje się zgodnie z wytyczonymi granicami i nie krzywdzi nikogo. Nie pomylmy przy tym bezstresowego wychowania z traktowaniem dziecka z równą godnością, szacunkiem, brania pod uwagę jego zdania, potrzeb, ale nie w sensie równego decydowania. To rodzic jest przywódcą i w pewnych obszarach ostatni głos należy do niego. Dziecko nie jest jeszcze gotowe. Dlatego mamy władzę rodzicielską, inaczej nasze dziecko nie mogłoby należycie zabezpieczyć swoich praw i potrzeb ani rozwijać się w sposób harmonijny. Nie możemy mu oddać ostatecznych decyzji w każdej sprawie, bo ono nie jest zdolne do przewidzenia różnych konsekwencji, natomiast my dorośli już tak. I to my powinniśmy wprowadzać dziecko w świat w sposób nie tylko bezpieczny, ale przemyślany i służący jego dobru.

Istnieje też druga strona medalu. Pamiętam opowiadaną przed laty anegdotę o mamie, która nie reagowała w autobusie, kiedy jej dziecko machało nogami, siedząc naprzeciw pewnej starszej pani ubranej w jasne spodnie. Kopanie owej pani, co skutkowało też pobrudzeniem jej ubrania, trwało jakiś czas, aż postanowiła ona zareagować, nie mogąc doczekać się uwagi ze strony matki dziecka. Zwróciła się do niej z prośbą, by zareagowała. Wówczas matka dziecka, bardzo wzburzonym tonem odpowiedziała: „Jak pani śmie wtrącać się w wychowanie mojego dziecka? Wychowuję je bezstresowo i nie pozwolę, by ktoś obcy zwracał mi

W naszym otoczeniu mogą pojawić się nie tylko rozpieszczone, wychowywane bezstresowo dzieci, czy zaniedbane przez brak uwagi rodziców, ale również te z niepełnosprawnościami i zaburzeniami różnego typu.

uwagę”. Niespodziewanie, trzymający się poręczy nieopodal, młody jegomość z farbowanym irokezem na głowie, splunął żutą właśnie gumę na czoło owej mamy. Znów powtórzyło się pytanie: „Jak pan śmie?”.

Odpowiedź wywołała salwy śmiechu w całym autobusie: „Mnie też mama wychowywała bezstresowo”. Dwie sytuacje, w obu matka staje niejako w obronie dziecka, a jakże zupełnie inna jest wymowa i racja.

Starsza pani, dbając o swoją integralność, PRZYJACIEL RODZINY 1/2020 3/2020 (14) (16)

14 PORADY RODZINNE miała oczywiście prawo wystąpić w swojej obronie, a matka powinna postawić swojemu dziecku granice. Dlatego trudno udzielać wskazówek, gotowych rozwiązań, w tak delikatnej sferze jak zwracanie obcym dzieciom uwagi. Trzeba oczywiście wkraczać, gdy ktoś narusza nasze granice lub granice naszych dzieci, jednak z pewnością jest to sztuka. Najczęściej nie znamy kontekstu, przyczyn i trudno wówczas oceniać czyjeś zachowanie.

Zdarza się, że pod pozornie agresywnym zachowaniem dziecka, kryje się coś, czego nie bierzemy pod uwagę, np. zaburzenia rozwojowe. Poza tym agresywne zachowania pokazują, że dziecko sobie z czymś nie radzi. Jest to zaproszenie do tego, by przyjrzeć się jego światu wewnętrznemu, tymczasem zaraz włącza się w nas ocena.

Możemy nie mieć pojęcia, co właśnie dzieje się w jego wewnętrznym świecie i wejść z bardzo krzywdzącym nastawieniem. Najlepiej, gdy uwagę zwracają rodzice, a gdy ich nie ma w pobliżu, a ewidentnie zagrożone jest czyjeś bezpieczeństwo, oczywiście powinniśmy wkroczyć, ale nie jako oceniający, poniżający arbitrzy. Nikt z nas chyba nie lubi, gdy ktoś obcesowo zwraca się do naszego dziecka, a z drugiej strony, gdyby naszemu dziecku działa się krzywda, chcielibyśmy, by ktoś je ochronił w razie potrzeby. Tymczasem nazbyt często ingerujemy w konflikty dzieci, co wcale nie musi być zawsze dobrym rozwiązaniem.

Dziecko oczywiście potrzebuje wsparcia ze strony rodziców z przeciwnikiem mającym znaczną przewagę, z którą nie bardzo ma jak sobie poradzić. Jednak wtrącanie się dorosłych w konflikty z piaskownicy może być dużym błędem. Najczęściej walczą oni

wtedy ze sobą albo się obrażają, a wówczas dzieci zamiast załatwiać swoje sprawy po dziecięcemu (tak naprawdę ucząc się rozwiązywać konflikty), zaczynają ekscytować się rozgrywkami rodziców. Jest jeszcze druga wada takiego obrotu sprawy: zbyt pochopne wkroczenie rodziców oducza dzieci samodzielności i inicjatywy. Psycholodzy radzą, by, gdy chcemy coś zrobić dla swojego dziecka – dosłownie za nim stanąć.

Nie pouczać tego drugiego, nie gromić, nie rozstawiać po kątach, nie ratować swojego, biorąc je na ręce, ale fizycznie dać odczuć swoją obecność, wesprzeć je, a nie załatwiać wszystkiego za nie. Stać, ale pozwolić działać dziecku.

Rozmowy z rodzicami dzieci przekraczających normy społeczne wymagają ogromnej dojrzałości z obu stron. Zdarza się wypieranie problemu, obrona własnego dziecka za wszelką cenę, a czasem niezrozumienie mechanizmów rządzących rozwiązywaniem sytuacji konfliktowych. Dobrze jest konfrontować się z rodzicami drugiej strony, unikając napastliwości, postawy roszczeniowej i zakładania z góry niewinności własnego dziecka. Może się bowiem okazać, że to właśnie ono rozpoczęło wianuszek nieprzyjemnych zdarzeń, a podaje się za ofiarę. Jest to dość częsta sytuacja. Jeśli konflikt miał miejsce na terenie przedszkola lub szkoły, pozwólmy zająć się nim pedagogom. Nie wolno nam wymierzać tzw. sprawiedliwości.

Jeśli to nasze dziecko przekracza granice, nie bójmy się ich stawiać na nowo, bo to właśnie one dają mu realne poczucie bezpieczeństwa. Poznanie własnych granic wymaga czasu oraz autentycznej relacji z drugim człowiekiem. Wejdźmy w dia-

15

Od najmłodszych lat warto uczyć dzieci szczerze rozmawiać o trudnych sprawach log, poszukując niezaspokojonych potrzeb dziecka, wsłuchując się w świat jego uczuć.

Zawsze reagujmy, ale też wysłuchajmy cierpliwie. Uczmy nasze dzieci pracy nad swoim charakterem, samoświadomości i samodyscypliny wewnętrznej. Może problemy z zachowaniem naszego dziecka to wołanie o głębszą więź z nami lub brak naszej uwagi na jego pragnienia, potrzeby psychiczne i czasu poświęconego tylko jemu, albo używanie przez nas nieodpowiednich, raniących komunikatów.

Ten temat wymagałby z pewnością całego cyklu artykułów, dlatego zachęcam Państwa do zapoznania się z działalnością międzynarodowej organizacji Familylab, założonej przez duńskiego pedagoga i terapeutę rodziny – Jespera Juula. Warto przeczytać jego publikacje wydane w języku polskim. Polecam również warsztaty „Porozumienie bez prze-

mocy” (NVC) i literaturę autorstwa Marshalla Rosenberga. To z pewnością nie tylko pomoże zgłębić poruszany temat z różnych perspektyw, ale zabierze Państwa w niezwykłą przygodę bycia rodzicem rozwijającym swoje kompetencje, pogłębiającym więzi i miłość do dziecka, nie tylko skutecznie, ale będąc odpowiedzialnym za wyznaczanie swojej przestrzeni w relacjach z dziećmi w taki sposób, który nie wpływa destrukcyjnie na wzajemny kontakt i bliskość.

Agnieszka Caban – szczęśliwa żona Marka, mama piątki dzieci, współzałożycielka Fundacji na Rzecz Wspierania Rodziny „Źródła” oraz NSP „Źródła” w Skierniewicach, nauczycielka, tutor, pedagog specjalny, trener kreatywności.

PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

16 NASZE DZIAŁANIA

MARSZ DLA ŻYCIA I RODZINY 2020 licznie y iśm stanęl nie w obro y rodzin

„Wspólnie brońmy rodziny” – pod takim hasłem, 20 września 2020 r., przeszedł XV Marsz dla Życia i Rodziny. Wydarzenie zgromadziło wielu warszawiaków, ale także osób z różnych miast z całej Polski, które zdecydowały się publicznie zamanifestować swoje przywiązanie do prawa naturalnego i prawa do życia od poczęcia oraz wspólnie bronić rodziny przed wrogimi ideologiami.

– Dostrzegamy, że rodzina stała się dziś obiektem ataków ze strony liberalnych i lewicowych ideologii. Chcemy postawić temu tamę i nie dopuścić do zanegowania rodziny i zniszczenia instytucji małżeństwa. Marsz dla Życia i Rodziny nie jest skierowany przeciwko komukolwiek, ale jest wyrazem sprzeciwu wobec nachalnej i agresywnej promocji ideologii sprzecznych z wartościami chrześcijańskimi – mówił Paweł Ozdoba, prezes Centrum Życia i Rodziny.

Marsz rozpoczął się o godz. 12.00 na Placu Zamkowym. Po okolicznościowych przemówieniach, prorodzinna manifestacja wyruszyła w kierunku kościoła pw. Świętego Krzyża, gdzie o godz. 13.00 została odprawiona Msza św. w intencji uczestników Marszu. Koncelebrował ją ks. Dominik Chmielewski, który wygłosił do zgromadzonych homilię, a także konferencję tuż po zakończeniu Mszy św.

Tegoroczny Marsz dla Życia i Rodziny był wyjątkowy ze względu na obecność prezydenta Andrzeja Dudy, który jako pierwszy urzędujący prezydent zechciał wziąć udział w tej prorodzinnej manifestacji.

– Jesteśmy zaszczyceni tym, że pan prezydent Andrzej Duda przyjął nasze zaproszenie i wziął udział w Marszu dla Życia i Rodziny. To dla nas ogromne wyróżnie-

17

nie. Cieszymy się, że polskie rodziny mają takiego sojusznika, jakim jest najważniejsza osoba w państwie. Ufamy, że dzięki jego politycznej aktywności rodzina oraz małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, będą chronione na wielu poziomach – powiedział Paweł Ozdoba.

Oprócz Prezydenta w Marszu wzięli także udział m.in. Barbara Nowak, małopolska kurator oświaty, ks. Tomasz Kancelarczyk z Bractwa Małych Stópek oraz ks. Dominik Chmielewski. Marsz dla Życia i Rodziny był wspierany przez znanych publicystów m.in.

Pawła Lisickiego, Grzegorza Górnego, satyryka Jerzego Skoczylasa oraz aktora Dariusza Kowalskiego.

Podczas Marszu nasi wolontariusze zbierali środki na wsparcie Domu Samotnej Matki w Chyliczkach. Dzięki ofiarności darczyń-

ców udało się zebrać kwotę 7996,10 zł, która została w całości przekazana na wyposażenie sali rehabilitacyjnej.

W kolorowym pochodzie wzięło udział kilka tysięcy osób, w tym rodziny z dziećmi, seniorzy, samorządowcy, parlamentarzyści, a także członkowie różnych wspólnot. Szczególne wyrazy podziękowania skierowano pod adresem Wojowników Maryi – wspólnoty założonej przez ks. Dominika Chmielewskiego, a także członków Straży Marszu Niepodległości, którzy pilnowali porządku podczas Marszu.

Uczestnicy manifestacji akcentowali, że największa bitwa XXI w. zostanie stoczona o rodzinę i apelowali do sędziów Trybunału Konstytucyjnego o odpowiedzialny wyrok w sprawie aborcji eugenicznej.

PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

18 NASZE DZIAŁANIA

PUBLIKACJA „UTOPIA TĘCZOWEJ REWOLUCJI” Podczas konferencji prasowej została zaprezentowana publikacja Centrum Życia i Rodziny pt. „Utopia tęczowej rewolucji. 100 pytań i 100 odpowiedzi”. Autorką opracowania jest Agnieszka MarianowiczSzczygieł, członek Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich, ekspert współpracujący z Centrum Życia i Rodziny.

W publikacji przedstawiono popularne tezy rozpowszechniane przez środowiska i organizacje promujące ruch LGBT, jednocześnie obalając je wieloma argumentami. Z broszury opartej na źródłach dowiemy się m.in. dlaczego ideologia LGBT oraz gender są groźne dla społeczeństwa; czym w rzeczywistości jest płeć społeczno-kulturowa; czy polskie prawo wystarczająco

chroni rodzinę, dlaczego edukacja seksualna wg standardów WHO jest taka groźna oraz w jaki sposób uporać się z językowymi manipulacjami ideologów LGBT. W broszurze zwrócono uwagę, że pomimo wieloletnich działań mających na celu wywołanie wrażenia, że osoby LGBT są prześladowane i nie mają wystarczających praw i swobód obywatelskich, rzeczywistość jest zgoła odmienna. To czego domagają się „tęczowi aktywiści” to jedynie dodatkowe przywileje.

Publikację można zamówić w formie papierowej lub pobrać wersję elektroniczną, wypełniając formularz na stronie internetowej www.teczowautopia.pl.

Publikacja w jasny sposób obnaża działania podejmowane przez lobby LGBT

19

EKSPERCKA KONFERENCJA O IDEOLOGII LGBT W dniu 22 września odbyła się konferencja „Utopia tęczowej rewolucji”, która w związku z ograniczeniami epidemicznymi, odbyła się w formule online. Tematem przewodnim dyskusji była rewolucja kulturowa, jej założenia i zagrożenia wynikające z realizacji agendy ideologii LGBT. Wśród prelegentów znaleźli się m.in. prof.

Aleksander Nalaskowski, Barbara Nowak, małopolska kurator oświaty, prof. Grzegorz Kucharczyk, red. Krystian Kratiuk oraz red.

Jan Pospieszalski. W dyskusji głos zabrała również Agnieszka Marianowicz-Szczygieł, która przypomniała treść publikacji Centrum Życia i Rodziny, będącej punktem wyjścia do organizacji konferencji.

Niezwykle interesujące wystąpienie miała pani kurator Barbara Nowak, która podjęła m.in. temat wychowania seksualnego, które jest obecnie realizowane. Jest to wychowanie typu A, czyli takie, które uczy odpowiedzialności. Jego zaprzeczeniem jest program seksualizacji typu B, realizowany wg standardów WHO. – Niszczy on psychikę młodego człowieka – podkreśliła.

Profesor Nalaskowski zabrał głos w temacie natury i kultury. – Prawa natury są jednoznaczne i ostre. Jeżeli nie są ostre, to znaczy, że ich dobrze nie poznaliśmy. „Mężczyzną i kobietą stworzył ich” i tego się nie da obejść – zaznaczył. Prelegent definiował także pojęcie ideologii jako zespołu przekonań nie do udowodnienia, emocjonalnych, działających na zasadzie, że coś jest takie, „bo takie być powinno” – Jest ona próbą zaprzeczania prawa natury. Tak jest z ideologią gender – podkreślił.

Nasz zespół na zapleczu konferencji Z kolei prof. Kucharczyk podkreślił w swym wystąpieniu rolę Kościoła w obronie cywilizacji chrześcijańskiej. Przypomniał słowa Jana Pawła II skierowane do rodzin w 1994 r.: „Kościół musi pozostawać wierny prawdzie o ludzkiej miłości. Gdyby od niej odstąpił, straciłby siebie samego”.

Znany publicysta Jan Pospieszalski podjął temat demografii. Zaznaczył, że istnieje potrzeba zmiany klimatu społecznego wokół wielodzietności, ponieważ dzieci to błogosławieństwo i pociecha. Podkreślił również, że nie możemy ignorować kwestii wyludniania się Polski, gdyż od tego zależy nasze „być albo nie być”.

Konferencja cieszyła się dużym zainteresowaniem internautów. Nagranie z konferencji można odsłuchać na kanale Centrum Życia i Rodziny w serwisie YouTube.

PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

20 NASZE DZIAŁANIA

PIERWSZE W POLSCE TAKIE KOMPENDIUM zamów swój arz egzeml iś! już dz

Wydaliśmy kompendium, na które obrońcy życia czekali od wielu lat!

Centrum Życia i Rodziny wydało niezwykłą publikację dotyczącą merytorycznych podstaw ochrony życia nienarodzonych.

Publikacja „W obronie życia. Kompendium niezbędnej wiedzy” powstała, aby wypełnić istniejącą lukę w wiedzy i dostarczyć rzetelnej argumentacji tym wszystkim, dla których poszanowanie godności człowieka i obrona jego życia od pierwszych chwil istnienia stanowią wartości fundamentalne.

Publikacja została opracowana przez Biuro Analiz Centrum Życia i Rodziny we współpracy z ekspertami zewnętrznymi. Jest ona adresowana w sposób szczególny do osób sprawujących władzę, publicystów, nauczycieli i wychowawców. Wśród konsultantów merytorycznych publikacji byli m.in. prof.

Bogdan Chazan, prof. Aleksander Nalaskow-

ski, a także dr hab. Lidia Banowska oraz lek. med. Grażyna Rybak, specjalista pediatrii.

Publikacja zawiera odpowiedzi na kluczowe pytania w toczącej się debacie na temat aborcji: „Czy przed narodzeniem mamy do czynienia z człowiekiem; co współczesna medycyna mówi na temat początku życia człowieka; czy dziecko przed narodzeniem jest chronione przez prawo?; czy prawo kobiety w ciąży do decydowania o swoim ciele obejmuje także życie jej nienarodzonego dziecka?; czy istnieje „prawo do aborcji” i czy jest to „prawo człowieka?”. Odpowiedzi na te i inne pytania można znaleźć w publikacji, która jest dostępna bezpłatnie na stronie www.kompendiumprolife.pl. Zainteresowani mogą zamówić publikację w formie papierowej.

21

PRZECIW AGRESJI AKTYWISTÓW LGBT W związku z profanacją figury Jezusa Chrystusa w Warszawie, a także pomników będących symbolami narodowymi, Centrum Życia i Rodziny uruchomiło petycję do władz Warszawy. Fundacja domagała się w niej wycofania podpisu prezydenta Rafała Trzaskowskiego pod ideologiczną „Deklaracją LGBT+”.

Autorzy petycji podkreślili, że agresywna działalność lewicowych aktywistów wynika m.in. z dużego wsparcia, którego udzielają im władze miasta. Jednym z jego przejawów jest właśnie podpis prezydenta Rafała Trzaskowskiego pod „Deklaracją LGBT+”.

Centrum Życia i Rodziny domagało się jednoznacznego odcięcia się władz Warszawy

od homoagresji ze strony aktywistów LGBT, a także wycofania wsparcia prezydenta Rafała Trzaskowskiego dla tych środowisk.

Jak podkreślił Paweł Ozdoba, prezes Centrum Życia i Rodziny, aktywiści LGBT, mając wsparcie ze strony warszawskiego Ratusza, czują się bezkarni i są zdolni do niszczenia najważniejszych dla Polaków symboli religijnych i narodowych. Dodał również, że tego typu agresywne zaczepki wymagają zdecydowanej reakcji nas wszystkich, ponieważ bez niej lewicowi aktywiści będą robić kolejne kroki naprzód.

Apel do władz miasta Warszawy można podpisać na stronie www.doschomoagresji.pl

WSPIERAMY SIOSTRY BUDUJĄCE PRZEDSZKOLE Siostry Niepokalanki z Dursztyna zwróciły się do Centrum Życia i Rodziny z prośbą o wsparcie finansowe na budowę przedszkola. Warunki, w których siostry prowadzą do tej pory przedszkole, są bardzo trudne. Powstało ono w latach 70. z przerobionej stodoły. Salki dla dzieci są malutkie i niefunkcjonalne. W 2018 r. siostry zdecydowały się na budowę nowego przedszkola.

Centrum Życia i Rodziny uruchomiło stronę internetową: dladziecizdursztyna.pl, gdzie można dokonywać wpłat na wsparcie budowy przedszkola. Dzięki wsparciu Darczyńców Centrum Życia i Rodziny, Siostry Niepokalanki otrzymały ponad 130 tys. zł na remont i wykończenie przedszkola.

To dzieło sióstr zmienia życie dzieci!

PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

22 BIOGRAFIE

ZŁO DOBREM ZWYCIĘŻAŁ Paweł Gierech

Ksiądz Jerzy uczy nas, że każdy może być orędownikiem pokoju i miłości Choć ziemskie życie bł. ks. Jerzego Popiełuszki było krótkie (zamordowano go, kiedy miał ledwie 37 lat), to swoją intensywnością starczyłoby dla kilku osób. Przeżył je Ksiądz Jerzy w charyzmatach bliskich św. Józefowi – ojcowskiej służby powierzonym mu środowiskom i duszpasterskiej dbałości o ludzi pracy.

który po wojnie został zabity przez Sowietów, a także na cześć św. Alfonsa Marii Liguori, którego życiorys, przeczytany podczas rozważań modlitewnych, miał bardzo poruszyć jego matkę, osobę niezwykle religijną.

Jej szczera wiara bez wątpienia wpłynęła na to, że Jurek już jako uczeń wyróżniał się religijnością. Uczył się natomiast przeciętnie.

dzieciństwo i młodość. powołanie.

Po maturze w liceum w Suchowoli został przyjęty do Seminarium Metropolitalnego w Warszawie. Był rok 1965 – ostatni rok zaprojektowanej przez Prymasa Stefana kard.

Wyszyńskiego Wielkiej Nowenny przed Millenium Chrztu Polski. W czasach PRL do lat 70. (zmieni się to dopiero za Gier-

Urodził się 14 września 1947 r. w podlaskiej wsi Okopy jako piąte, najmłodsze dziecko Władysława i Marianny Popiełuszków. Na chrzcie dostał imię Alfons (zmieni je urzędowo jako 23-latek na Jerzy Aleksander) – po bracie matki, żołnierzu Armii Krajowej,

23 ka) klerycy podlegali obowiązkowi służby wojskowej, podczas której na różne sposoby próbowano im obrzydzić wiarę, Kościół i Prymasa, osłabić powołanie. Również on po pierwszym roku seminarium wraz z innymi klerykami trafił na dwa lata do jednostki wojskowej o zaostrzonym rygorze w Bartoszycach. Tam został poddany pierwszej próbie. Wobec szykan (odmowa przepustek, uniemożliwiająca udział w Mszy św., odbieranie osobistych sakramentaliów, wyśmiewanie wiary, obowiązkowe uczestnictwo w pogadankach oficerów politycznych o słuszności ateizmu itp.) szeregowy Popiełuszko zachowywał godność i bierny opór, m.in. odmawiając oddania swojego różańca, zadając trafne pytania wobec prób indoktrynacji, organizując wspólną modlitwę. Był za to karany od publicznego wyszydzania po wielogodzinne czołganie się na mrozie, czy czyszczenie latryny w masce gazowej, albo uczenie pływania przez wrzucanie do basenu obwiązanego liną w pasie i wyciąganie dopiero, kiedy zaczynał tonąć – wszystko to tak dotkliwie, że mocno podupadł na zdrowiu, nabawiając się schorzeń, które trapiły go do końca życia. Zdołał jednak podtrzymać morale kolegów i zyskał wśród nich duży autorytet. Sam pisał o tym: „[Niekiedy] miałem pewne wątpliwości, czy rzeczywiście dobrze robię, stawiając czoła, cierpiąc za innych. Czy to nie jest jakaś lekkomyślność. Okazałem się bardzo twardy, nie można mnie złamać groźbą ani torturami. Może to dobrze, że akurat to jestem ja, bo ktoś inny by się złamał…”

Po powrocie do seminarium ciężko chory trafił do szpitala, ale przeżył i ostatecznie przyjął święcenia kapłańskie z rąk Prymasa w 1972 r. Po prymicjach w Karpaczu został wikarym kolejno w parafiach w podwar-

szawskich Ząbkach, Aninie i Dzieciątka Jezus w Warszawie. W tym czasie podjął też studia z teologii pastoralnej na KUL. Ze względu na zły stan zdrowia w 1979 r. przeniesiono go do duszpasterstwa akademickiego św. Anny w Warszawie. w służbie zdrowiu i życiu ludzkiemu Zaczął od konwersatoriów i rekolekcji dla studentów medycyny. W sąsiedniej kaplicy Res Sacra Miser odprawiał co miesiąc Msze św. dla środowiska średniego personelu medycznego – początkowo dla nielicznych

Mamy wypowiadać prawdę, gdy inni milczą.

Wyrażać miłość i szacunek, gdy inni sieją nienawiść.

Zamilknąć, gdy inni mówią.

Modlić się, gdy inni przeklinają.

Pomóc, gdy inni nie chcą tego czynić. Przebaczyć, gdy inni nie potrafią. Cieszyć się życiem, gdy inni je lekceważą.

uczestników, lecz w kolejnych miesiącach fama o nowym duszpasterzu rosła i znacznie poprawiła frekwencję. Dzięki znanym z duszpasterstwa pielęgniarkom i studentom zorganizował służbę medyczną, posługującą podczas pierwszej pielgrzymki św. Jana Pawła II do Ojczyzny (czerwiec 1979 r.), a potem kolejnej pielgrzymki papieskiej w 1983 r. Przeniesiony do ostatniej swojej parafii – św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu (maj 1980 r.) – kontynuował opiekę nad tym środowiskiem, a w 1981 r.

PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

24 BIOGRAFIE otrzymał nominację na diecezjalnego duszpasterza służby zdrowia. Zintegrował środowisko, rozwiał wzajemną nieufność, dzięki niemu ludzie poznali się lepiej i zobaczyli, że mają wspólne wartości i cele. Zorganizował dla nich specjalną biblioteczkę, w której lekarze, pielęgniarki i studenci mogli m.in. lepiej poznać nauczanie Kościoła nt. etyki medycznej – często im słabo znane. Za słowami Prymasa powtarzał im, że chorzy przez obcowanie ze swoimi krzyżami i cierpieniem „są najwartościowszą cząstką Kościoła”, a przez to powołanie ludzi, którzy im służą – lekarzy, pielęgniarek – „jest właściwie powołaniem najbliższym kapłaństwu – przez czynienie miłosierdzia tym, którzy go najbardziej potrzebują”. Starał się ich szkolić także w kon-

Przemoc nie jest oznaką siły, lecz słabości.

kretnych, praktycznych sprawach – choćby prosząc, by pielęgniarki pamiętały o poinformowaniu nowych pacjentów szpitala nie tylko o tym, gdzie pokój dyżurnego lekarza i łazienka, ale i gdzie, i w jakich godzinach dyżuruje ksiądz, który odprawi Mszę św. i wyspowiada.

W memoriale skierowanym do rządu PRL już w 1970 r. polscy biskupi alarmowali, że ze względu na ówczesne prawo, wprowadzone na wzór ZSRR, a dopuszczające de facto aborcję na życzenie, każdego roku w łonach matek ginie ponad milion Polaków. O obronę życia poczętego wołali wielokrotnie Prymas Tysiąclecia i wówczas młody papież Jan Paweł II. Ksiądz Jerzy

w czasie spotkań z lekarzami, pielęgniarkami, położnymi, a także studentami medycyny, wiele uwagi poświęcał tej tematyce.

Głosił, że „zadaniem Kościoła jest nie tylko teoretyczne głoszenie świętości życia, prawa do życia nienarodzonych, lecz także praktyczna obrona tego prawa. Istnieje pilna potrzeba podejmowania konkretnych inicjatyw mających na celu udzielanie pomocy samotnym matkom, dziewczętom w ciąży, które wahają się, czy urodzić dziecko”. I słowa te wcielał w czyn, organizując ze swoimi współpracownikami z duszpasterstwa (od zaangażowanych studentów po lekarzy ze słynną ginekolog dr Emilią Paderewską-Chróścicką, zwalnianą dwukrotnie z wilczym biletem ze służby zdrowia za dbanie o godność pacjentek i za ratowanie dzieci od aborcji) dyżury w szpitalu, by matki, przychodzące na aborcję, odwieźć od tej decyzji, a potem otoczyć dobrym słowem, opieką i wymierną pomocą materialną, bardzo potrzebną w czasach niedoboru (paczki żywnościowe, wyprawki dla niemowląt, ubranka, lekarstwa – z darów płynących z Zachodu, z wzajemnej pomocy ludzi). duszpasterstwo ludzi pracy W lipcu i sierpniu 1980 r. w proteście przeciw działaniom władz w wielu miejscach Polski rozpoczęły się strajki. Stanęła również Huta Warszawa. Strajkujący prosili o opiekę duchową i na osobistą prośbę Prymasa poszedł do nich kosztem swojego czasu wakacji Ksiądz Jerzy. Mimo że nie miał wcześniej doświadczeń związanych z fabryką, ze środowiskiem robotniczym, został zaakceptowany. Pisał potem: „Ewangelia zmienia człowieka. Kiedy zwykle jako księża spotykamy się z ludźmi stale wierzącymi, najczęściej w świątyniach, może mniej to dostrzegamy.

Ale tam byłem (...) świadkiem «przebudze-

25

Opowiedzenie się za prawdą i dobrem może wymagać od nas odwagi nia» tych ludzi. Nigdy przedtem nie słuchałem takich spowiedzi. Nigdy przedtem nie ochrzciłem tylu dorosłych ludzi. Co to za wspaniałe odczucie, kiedy chrzci się trzydziestoletniego człowieka!”

Wielu ze spotkanych w hucie ludzi zaczęło pojawiać się w u niego w parafii, dołączając do jego środowiska. Niektórzy z nich czuwali nad nim potem podczas stałej inwigilacji przez SB. To z pracy z nimi wyrosła też potem idea organizacji corocznej pielgrzymki ludzi pracy na Jasną Górę. Ksiądz Jerzy zdążył zorganizować dwie pierwsze – 18 września 1983 r. i rok później. msze święte za ojczyznę Z poruszenia Sierpnia’80 i Porozumień Sierpniowych wyrosła „Solidarność”. Kape-

lanem jej ludzi w Warszawie stał się Ksiądz Jerzy. W październiku 1980 r. jego proboszcz, ks. prałat Teofil Bogucki, rozpoczął w parafii inicjatywę Mszy św. za Ojczyznę.

W lutym 1981 r. ich organizację przekazał Księdzu Jerzemu. Uczestników było coraz więcej, pojawiali się kolejni, którzy chcieli się włączyć w przygotowanie – m.in. artyści, w tym plastycy i aktorzy, którzy podjęli bojkot telewizji podczas stanu wojennego.

Z ich pomocą program duszpasterski tych Mszy Ksiądz Jerzy wzbogacał o treści związane z przypomnieniem naszej narodowej i chrześcijańskiej tożsamości, kultury i historii. Przypominał także sprawy bieżące – jak rocznicę złamanych przez rząd porozumień, jak zabójstwo przez milicję w stanie wojennym 18-letniego maturzysty Grzegorza Przemyka, jak II pielgrzymka papieska PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

26 WIARA

BIOGRAFIE

do Ojczyzny. W homiliach bł. ks. Jerzego nigdy nie było wezwań do agresji czy fizycznej walki. Wręcz przeciwnie, za swoimi mistrzami, których stale bogato cytował – Prymasem Wyszyńskim i św. Janem Pawłem II – przyjął za swoje słowa św. Pawła: „Zło dobrem zwyciężaj...”. I głosił, że ani komunistyczna rzeczywistość, ani walka z nią nie unieważnia kodeksu zasad moralnych. Że przede wszystkim trzeba podjąć walkę ze swoimi grzechami, zarówno indywidualnie, jak i jako społeczeństwo, i że to przemiana moralna całego społeczeństwa (nie tylko samej źle czyniącej władzy!) jest właściwą drogą do zwycięstwa.

A te słowa porywały coraz więcej ludzi tak, że na comiesięczne Msze za Ojczyznę przybywali już nie tylko warszawiacy, ale i goście z różnych stron kraju. wróg ustroju Jego działalność coraz bardziej drażniła władze. „Liczę się z tym, że mogą mnie internować, mogą aresztować i spreparować skandal, ale nie mogę przecież zaprzestać tej działalności, którą jest służba Kościołowi i Ojczyźnie” – zapisał.

Po wcześniejszych próbach (w czasie służby wojskowej i przy propozycji współpracy z SB w latach 70., której po prostu stanowczo odmówił), bezpieka wiedziała, że go nie złamie. Podjęła więc starania zastraszenia księdza i jego otoczenia – przez stałą, ostentacyjną inwigilację oraz próby różnych prowokacji, m.in. wysyłanie anonimowych gróźb, wybijanie szyb w oknach, przesłuchania, rewizje, podrzucenie do mieszkania broni i materiałów wybuchowych, by wykazać w mediach, że jego celem jest organizacja bojówki i walka zbrojna itd.

27

Niestety w otoczeniu Księdza Jerzego znaleźli się świeccy i księża, którzy jako współpracownicy SB przekazywali ważne informacje o nim, np. plany wyjazdów (a bywał Ksiądz Jerzy coraz częściej zapraszany na rekolekcje i Msze św. poza Warszawę). Władze coraz mocniej poruszały też kwestię „wrogiej działalności” Księdza z Episkopa-

Mówienie prawdy w kościele powoduje, że ludzie nabierają do mnie zaufania, bo wypowiadam to, co oni czują i myślą. tem, wnosząc drogą oficjalną i nieoficjalną liczne skargi i groźby w tej sprawie. Prymas Józef Glemp, następca Prymasa Tysiąclecia († 1981), również ze względu na prośby zaniepokojonych groźbami współpracowników młodego duszpasterza, w obawie o jego życie, proponował mu wyjazd na studia do Rzymu. Ale on nie chciał zostawić powierzonych mu ludzi. Wiele lat później, w maju 2000 r., prymas Glemp podczas publicznego wyznania win Kościoła w Polsce, łamiącym się głosem wyznał, że leży mu na sumieniu to, że nie zdołał ocalić Księdza Jerzego. porwanie i męczeńska śmierć Sygnał do ataku przyszedł z Moskwy.

Oszczerczy artykułu o księdzu w „Izwiestii” był znakiem, że uwagę na niego zwróciły nawet służby sowieckie. Podobno dzień później ówczesny premier, gen. Wojciech Jaruzelski, miał powiedzieć do gen. Czesława Kiszczaka, przełożonego milicji i bezpieki: „Załatw to, niech on nie szczeka”. WzmoPRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

28 BIOGRAFIE

Pogrzeb księdza Jerzego uświadomił nam jak wielkim był człowiekiem gły się ataki na księdza w prasie polskiej.

Pierwszego zamachu próbowano na niego dokonać podczas wyjazdu do Gdańska, a kierowca cudem wyratował samochód od wypadku, kiedy na łuku drogi ktoś rzucił kamieniem prosto w przednią szybę.

19 października 1984 r. Ksiądz Jerzy gościnnie wygłosił homilię w parafii Świętych Polskich Braci Męczenników w Bydgoszczy.

Kiedy wracał wieczorem z kierowcą, został porwany z samochodu przez trzech funkcjonariuszy SB, wielokrotnie bity, torturowany, a następnie zamordowany. Być może żył jeszcze, kiedy jego zmasakrowane ciało wrzucano skrępowane do Wisły.

Porwanie poruszyło opinię publiczną. Trwały modły o szczęśliwe odnalezienie księdza.

Władze dopiero po kilku dniach ogłosiły, że jego ciało „odnaleziono” w okolicy zapory pod Włocławkiem. W pogrzebie ks.

Jerzego, który odbył się 3 listopada 1984 r., wzięło udział co najmniej 600 tys. uczestników. Spontanicznie wśród ludzi zorganizowały się służby porządkowa i medyczna tak, że mimo tak wielkiej masy uczestników i poczucia ogromnej krzywdy, pogrzeb odbył się godnie, bez aktów przemocy – tak jak chciałby tego Ksiądz Jerzy.

Mimo to, ówczesna propaganda wmawiała, że ks. Popiełuszko zginął z przyczyn politycznych, nie za wiarę. Generał Jaruzelski publicznie powiedział, że to męczennik „za sianie nienawiści”. Ale poruszenie w Polsce i na świecie było tak wielkie, że władze były zmuszone do ujawnienia bezpośrednich sprawców i organizacji ich procesu. Choć był farsą i dał okazję do kolejnych seansów szkalowania zamordowanego kapłana, doprowadził do skazania przynajmniej morderców.

Ich przełożonych, którzy wydali polecenia, ludzka sprawiedliwość nie dosięgnęła nigdy.

29 owoce Podczas pogrzebu Księdza Jerzego przemawiali przedstawiciele wielu środowisk.

Wśród nich także lekarz, Marian Jaworski, który przypomniał zaangażowanie zamordowanego w obronę życia poczętego i zakończył swoją mowę wezwaniem obecnych do ślubowania, że te działania będą kontynuować. „Ślubujemy” – trzykrotnie odkrzyknął tłum. Niespełna dwa miesiące potem przy parafii za poparciem ks. Teofila Boguckiego zaczął swoją działalność Ruch Obrony Życia im. ks. Jerzego Popiełuszki, który pomaga matkom nienarodzonych dzieci do dziś.

Grób niewinnie zamordowanego stał się celem masowych odwiedzin – w 2014 r. liczbę pielgrzymów przez 30 lat oceniano na ponad 20 mln – z kraju i ze świata, zarówno zwykłych ludzi, jak i papieży Jana Pawła II (1987) i Benedykta XVI (2006), prezydentów, premierów... W czerwcu 2010 r. doszło do beatyfikacji Księdza Jerzego – w Warszawie, na pl. Piłsudskiego. Od tego czasu szybko rozprzestrzenia się kult błogosławionego. Jego relikwie trafiły do ponad półtora tysięcy kościołów w kilkudziesięciu krajach świata, w tym tak odległych jak Peru czy Wybrzeże Kości Słoniowej.

W 2014 r. we francuskim Creteil rozpoczęto z pomocą delegatów Kościoła w Polsce proces kanonizacyjny, by rozpatrzeć cud, dokonany za wstawiennictwem Księdza Jerzego (do jego beatyfikacji jako męczennika cud nie był wymagany, wystarczyła dogłębna analiza życia oraz jego nauczania i zapisków). Chodzi o niewytłumaczalne w świetle współczesnej medycyny uzdrowienie z ostatniego stadium białaczki François Audelana, męża i ojca trojga dzieci, członka wspólnoty „Chemin Neuf ”. Do uzdrowienia doszło, kiedy nad

nieprzytomnym już pacjentem po udzieleniu mu sakramentu namaszczenia chorych modlił się za wstawiennictwem bł. ks. Jerzego ksiądz Bernard Brien. Stało się to 14 września 2012 r., czyli w urodziny błogosławionego, ale i księdza Briena, kapłana z późnego powołania (został nim po 60-tce), który wcześniej podczas pielgrzymki do Polski poznał postać Księdza Jerzego i w jego przyparafialnym muzeum odkrył z poruszeniem, że urodził się dokładnie tego samego dnia i roku, co bło-

Bóg zawsze odpowiada dobrocią. A my? Próbujemy nieść Boga w swoje środowisko.

Przetwarzajmy zło w dobro i owego dobra rozsiewajmy wokół siebie jak najwięcej.

gosławiony. Odtąd uznał w błogosławionym swojego duchowego bliźniaka, dokładnie poznał jego duchowość i stał się propagatorem błogosławionego we Francji.

Proces w Creteil zakończono w 2015 r., a jego akta przesłano do Rzymu. Obecnie z nadzieją czekamy...

Paweł Gierech – socjolog, współautor badań Centrum Myśli Jana Pawła II nad wpływem dziedzictwa św. Jana Pawła II na polskie społeczeństwo, pomysłodawca i współautor portali WikiJP2.pl i NauczanieJP2.pl. Publikował m.in. w „Teologii politycznej”, „Idziemy”, „Nowym państwie” i na portalach „Magnificat Polska” i Aleteia.pl.

PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

30 WIARA

ŚWIĘTY JÓZEFIE RATUJ NAS… Ojciec Jacek Leśniarek OMI

Postać św. Józefa może mieć wielki wpływ na formację współczesnych mężczyzn Modląc się Litanią do świętego Józefa, stwierdzam, że brakuje mi w niej jednego ważnego i koniecznego wezwania na nasze czasy: Józefie umiejący roztropnie mówić i milczeć ‒ módl się za nami. My, ludzie XXI w., nie umiemy ani roztropnie mówić, ani roztropnie milczeć.

wpisuje się w tę myśl Platona: „Mowa jest srebrem, a milczenie złotem”.

Grecki mistrz filozofii z Aten, Platon, słuchając kiedyś w milczeniu wywodów różnej maści oratorów i filozofów, na koniec tak spuentował cały ten zgiełk: „Miarą mowy nie jest ten, który mówi, lecz ten, który słucha”. A nasze staropolskie przysłowie

A my żyjemy na co dzień w atmosferze nadmiernego gadulstwa i zarazem pustosłowia.

I ten problem zaczyna nam coraz bardziej dokuczać. Niestety za dużo jest mówiących, a umiejących uważnie słuchać jest jak na lekarstwo. A może nawet i mniej. Coraz mniej

Najważniejsza jednak nauka na ten temat pochodzi z ust Jezusa: „Mowa wasza niech będzie: Tak, tak; nie, nie; a co więcej nadto jest, to od złego pochodzi” (Mt 5, 37).

31 umiemy siebie nawzajem słuchać. Chcemy być tylko słuchani. Więc nie ma tu mowy o jakimkolwiek dialogu i o pożytecznej dla nas rozmowie.

Na ten fakt ma ogromny (niekoniecznie pozytywny) wpływ bezproblemowy dostęp do telefonów komórkowych oraz telewizorów.

W wielu domach telewizor „mówi i dialoguje” za domowników. Zatem nie muszę zadawać trudnych i ważnych pytań ‒ a tym bardziej na takowe odpowiadać!

Te sytuacje spowodowały też, że niestety zdecydowanie mniej (lub prawie wcale) przebywamy w przestrzeni ciszy i tym samym w modlitewnym skupieniu. A Bóg właśnie w tej przestrzeni zawsze przemawia do nas, do naszych serc. My jednak, chcący jedynie mówić ‒ nie usłyszymy Boga. Tym samym nie mamy szans na pełnienie Jego świętej woli.

Przykładem człowieka pełniącego wolę Boga w każdej sytuacji jest właśnie św. Józef, wybrany przez Boga ojca, aby „porządnie” wychował i chronił Jego Jednorodzonego Syna. I Józef z Nazaretu z całych swych sił to Boże zadanie pełnił w prozie i trudach dnia codziennego: w domu w Nazarecie, w Betlejem, na przymusowej emigracji w Egipcie… Niezależnie od okoliczności ‒ często bardzo niesprzyjających ‒ stawał na wysokości swego zadania: jako mężczyzna, małżonek, wychowawca i opiekun Bożego Syna ‒ Jezusa.

Sam o własnych siłach temu Bożemu dziełu by nie podołał i nie musiał ‒ umiał milczeć, by wsłuchiwać się nieustannie w głos Boga w swoim sercu (nawet i we śnie), aby nie popełnić niepotrzebnej pomyłki w Bożym scenariuszu.

Święty Józef był człowiekiem rozmodlonym, skupionym ‒ więc i rozważnym. I to wcale nie musiało mu przeszkadzać w tym, że potrafił być otwartym w relacjach z innymi ludźmi, z którymi musiał mieć kontakty choćby ze względu na swoje rzemiosło Ponadto mieszkańcy Bliskiego i Dalekiego Wschodu są mistrzami rytuału spotkania z drugim człowiekiem, wzajemnego słuchania, rozmowy oraz okazywania pozytywnych uczuć, emocji i empatii.

A jednak w Ewangeliach (tu Józef nazywany jest człowiekiem sprawiedliwym) nie ma zapisanego żadnego słowa, które wypowiedział św. Józef. Nie oznacza to wcale, że był małomównym i tetrycznym mrukiem.

Wręcz przeciwnie! Jako dojrzały i odpowiedzialny mężczyzna wiedział, kiedy milczeć, słuchać i modlić się. Wiedział też, kiedy i jakie słowo wypowiedzieć. Był osobowością bardzo spójną w sobie ‒ dzięki łasce Bożej, gdyż został wybrany do wykonania niezwykle ważnej misji w historii zbawienia.

Aby jednak powyższe refleksje nie były ocenione jako „z palca wyssane”, przytoczę trochę naukowych badań na temat wypowiadanych przez nas słów.

Otóż, według raportu amerykańskiej neuropsychiatry Louann Brizendine (klinicysta i profesor na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Francisco) statystyczna kobieta wypowiada średnio ok. 20 tys. słów dziennie, a statystyczny mężczyzna tylko ok. 7 tys. słów. Powyższa opinia zdominowała świat nauki i media na kilkanaście lat.

Najnowsze wyniki badań Matthiasa Mehla z Uniwersytetu w Arizonie (otrzymane za pomocą urządzenia Electronically ActivaPRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

32 WIARA ted Recorder) pokazały zupełnie coś innego.

Okazało się, ku wielkiemu zdziwieniu i zaskoczeniu, że kobiety wypowiadają dziennie średnio 16 215 słów, a panowie niewiele mniej ‒ aż 15 669. Różnica wynosi zaledwie 546 słów. Panowie, co się z nami stało?

Ciekawe, ile słów na dzień wypowiadał św.

Józef w domu Świętej Rodziny w Nazarecie?

Na pewno nie tyle tysięcy. Zazwyczaj bywa tak, że najwięcej słów wypowiadają ci z nas, którzy tak naprawdę niewiele mają do powiedzenia. Tylko człowiek pysznego i zadufanego serca wylewa z siebie potoki niepotrzebnych słów. I cóż z tego, że świat go określi elokwentnym i krasomówczym. A co na to powie Sędzia naszych myśli, słów i uczynków?

Dlatego mądrze ktoś powiedział, że gdy dojrzale kochasz, nie musisz wypowiadać zbyt wielu słów. Bo miłość to konkret, a nie teoria.

Tak właśnie kochał św. Józef swą Małżonkę, Dziewicę Maryję i Jezusa, Bożego Syna.

W obecności św. Józefa Maryja i Jezus czuli się zawsze bezpiecznie, bo mieli świadomość (potwierdzoną faktami), że wybrany przez Bożą Opatrzność ten mężczyzna szczerze się o nich troszczy i dojrzale kocha. Bo troska Józefa o swych Najbliższych nie była owocem jego chwilowego porywu serca czy kaprysu. To była przemyślana decyzja w jego męskim, mężowskim i ojcowskim sercu.

Bo odpowiedzialna troska o drugiego to codzienna wierność i uczciwość do bólu oraz heroizm do granic ludzkiej wytrzymałości. Tu nie ma miejsca na trywialne banały i gładkie słówka czy frazesy.

W swym sercu św. Józef musiał przemyśleć wiele ważnych spraw, by odważnie podejmować codziennie trud odpowiedzialności za Maryję i Jezusa ze wszystkimi jej kon-

sekwencjami. Przecież błogosławiony stan Maryi był dla Józefa nie lada wyzwaniem.

Wymagał od Niego wielkiej odwagi, odpowiedzialności, rozwagi i zdrowego rozsądku. A potem pośpieszna ucieczka do Egiptu w obce klimaty, by ratować Boże Dziecię przed agresją tyrana Heroda.

Dlatego Józef potrzebował ciszy i czasu na modlitewne skupienie, aby wszystkie te ważne sprawy przemyśleć i poukładać sobie w sercu i głowie. A praca w warsztacie stolarskim przy drewnie służyła właśnie takiej wewnętrznej postawie serca Józefa. Bo nie mógł sobie pozwolić na brak refleksji i rozważań w swoim sercu, bo ciągle coś bardzo ważnego wokół niego się działo. Skupienie i rozmodlenie ratowały Józefa od tego, aby się dyspensować od trudów ponad jego siły i możliwości. Przecież jak każdy normalny mężczyzna chciał żyć spokojnie i zwyczajnie w małżeństwie i rodzinie. Taka jest logika myślenia dojrzałego mężczyzny: zapewnić stabilność ukochanej małżonce i dzieciom.

Jednak Niebiosa miały zupełnie inne plany wobec niego.

Kunszt odpowiedzialnej męskości Józefa polegał tu na zaufaniu Opatrzności Bożej. Ileż lekcji pokory i cierpliwości musiał odrobić św. Józef w swym skromnym i cichym na pozór życiu. Nie możemy jednakże podejrzewać św. Józefa o brak męskiej dumy, odwagi i honoru. Nie miał nic w sobie z mężczyzny nazywanego czasem „ciepłymi kluchami”. To był Wojownik o walecznym sercu. Niejedna żona i niejedno dziecko śni i marzy o takim właśnie mężu i ojcu. Święty Józef umiał po męsku walczyć z przeciwnościami losu. Nie dyspensował się i nie oszczędzał. A my, współcześni mężczyźni

33

Józef to człowiek, który siłę do radzenia sobie z życiem czerpie z zaufania do Boga boimy się (czy raczej nie chcemy? Sic!) być mężnymi i męskimi. Święty Józef nigdy nie zawiódł ani Boga, ani swoich Bliskich, ani siebie samego, bo liczył się z Bogiem i Jego wolą i rozmawiał z Nim zawsze o najważniejszych sprawach swoich i Osób jemu powierzonych. Mężu, ojcze, dziadku, wuju, synu ‒ mężczyzno ‒ czy masz na tyle w sobie męskiej odwagi, by ugiąć kolano i poprosić Boga, by i tobie wskazywał właściwą drogę, natchnął mądrą myślą, ubogacił twe serce, by mądrze miłowało i troszczyło się o drugich? Przecież i nam mężczyznom Bóg powierzył takie same zadania jak i świętemu Józefowi. Również mamy odpowiedzialnie kochać bez stawiania warunków oraz przyjmować ochoczo na barki swej odpowiedzialności trudne zadania i obowiązki.

Pora kończyć nasze refleksje, dlatego chcę nam wszystkim przypomnieć, że świat

przemija i my wraz z nim. I nasze życie też ‒ dlatego potrzebujemy wszyscy ciszy, skupienia i modlitwy, aby zobaczyć, czy mądrze inwestujemy w dar czasu i czy owocnie pożytkujemy naszą energię i zdolności wobec osób nam danych i zadanych.

Bóg Ojciec codziennie pyta nas o dobro tych, których polecił naszej trosce i opiece. Jak z tego zadania się wywiązujemy? Co Bogu powiemy, gdy staniemy przed Jego majestatem twarzą w twarz w wieczności?

Póki co, każda chwila życia, każda sytuacja jest okazją, aby kochać i dawać innym siebie samego bez reszty. Tego może nas nauczyć pokorny, zamyślony, mądrze milczący i rozmodlony św. Józef z Nazaretu.

Ojciec Jacek Leśniarek OMI

34 POZNAJ KRAJ

IDŹCIE DO JÓZEFA! Marcin Perłowski

Kaliskie sanktuarium jest ważnym punktem na mapie męskiej duchowości Szczęśliwyś ty farny kościele / kaliski, darów zyskasz wiele, / Maryi kiedyś poświęcony, / Józefa teraz zaszczycony opieką – te słowa pieśni (na melodię „Szczęśliwy, kto sobie patrona”) przypominają długą i bogatą historię kaliskiego sanktuarium, które od II połowy XVII w. jest jednym z głównych miejsc kultu św. Józefa w naszej Ojczyźnie.

W 1353 r. abp Jarosław Bogoria ufundował w Kaliszu na miejscu starego i drewnianego, nowy i gotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, rychło ustanowiony kolegiatą. Ponad trzysta lat później,

niejaki Stobienia, mieszkaniec podkaliskiej wsi Szulec (dziś Solec k. Opatówka), ciężko zachorował. Kiedy już nie mógł wytrzymać z bólu, zaczął prosić Boga, by pozwolił mu umrzeć. Wtedy nocą przyszedł do niego sędziwy człowiek, który powiedział mu: Każ namalować obraz Józefa Świętego, w którym po prawej stronie niech będzie Najświętsza Maryja, na lewej Najczystszy Jej Oblubieniec, Józef Święty, między Nimi Dziecina Jezus, od Obojga za rączki prowadzony, nad Nimi Duch Przenajświętszy w promieniach, a nad tymi wszystkimi Bóg Ojciec, rozszerzone ręce mający, z napisem z ust Tego wychodzącymi: Idźcie do Józefa. Oddaj ten obraz do Kole-

35 giaty Kaliskiej, a zupełnie zdrów zostaniesz...

Stobienia, jak usłyszał, tak zrobił i zaraz po ucałowaniu wizerunku – tak został ozdrowiony, jak gdyby nigdy nie chorował. Ufundował zatem do kolegiaty piękny ołtarz, w którym też został umieszczony cudowny obraz Świętej Rodziny.

papież Pius IX ogłosił św. Józefa patronem Kościoła katolickiego. Kalisz stał się miejscem, do którego zaczęło przybywać coraz więcej pielgrzymek. Święty Józef nie zostawiał potrzebujących – zewsząd spływały informacje o licznych cudach i wyproszonych łaskach. Na bokach obrazu zawieszano

cieśla w koronie To wydarzenie dało początek kultowi Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny nie tylko w mieście i okolicach, ale też i w całej Polsce. Pierwsza wzmianka pochodzi z roku 1673, kiedy to Stanisław Bartochowski, dziedzic Błaszek, w podzięce za otrzymaną „niezwykłą łaskę”, ofiarował swój dom na cele szerzenia kultu św. Józefa oraz na przyozdobienie obrazu. Z biegiem czasu dokumentowano liczne łaski otrzymane za wstawiennictwem Opiekuna Świętej Rodziny.

Nic zatem dziwnego, że w obliczu epidemii w 1756 r. ówczesne władze miasta oddały je właśnie pod opiekę św. Józefa.

Szczególne zasługi w szerzeniu kultu św. Józefa miał kustosz sanktuarium z II połowy XVIII w., ks. Stanisław Kłossowski. To dzięki jego staraniom wpierw uznano kaliski obraz za „łaskami słynący”, a kilka lat później, w 1770 r., po uznaniu kolejnych cudów za imago miraculosa – „cudowny”. W maju, w Zesłanie Ducha Świętego, w 1796 r. (z kilkunastoletnim opóźnieniem wywołanym katastrofą budowlaną i rozbiorami Polski) wizerunek został w sposób uroczysty ukoronowany.

Kult Oblubieńca Bogarodzicy rozwijał się tak w Polsce jak i w świecie. W 1818 r. powołana została diecezja kujawsko-kaliska, której patronem kilka lat później stał się właśnie św. Józef. W 1870 r. natomiast

Szacuje się, że do Kalisza co roku przybywa ok. 250 000 pielgrzymów, organizowanych jest kilkadziesiąt pielgrzymek ogólnopolskich.

kolejne wota. Na stulecie koronacji papież Leon XIII wydał specjalne breve i udzielił odpustów uczestnikom uroczystości rocznicowych. A było ich, jak podają źródła, ok.

80 000 osób. ocaleni z pożogi Jedna z najcudowniejszych interwencji św. Józefa dokonała się kilkadziesiąt lat później, podczas II wojny światowej. Po zajęciu Polski, Niemcy rozpoczęli eliminację naszej inteligencji na czele z kapłanami. I tak, w listopadzie 1939 r. grupa księży i kleryków z diecezji włocławskiej została aresztowana, po czym wywieziona do obozu w Sachsenhausen. Tam traktowani byli ze szczególnym okrucieństwem. Dlatego 8 grudnia 1940 r., niedługo po tym jak zabroniono im korzystać z kaplicy, by odprawiać Msze św., duchowni złożyli Akt Zawierzenia św. Józefowi. Wkrótce potem PRZYJACIEL RODZINY 3/2020 (16)

36 POZNAJ KRAJ przewieziono ich do obozu w Dachau, gdzie ponowili ten akt 19 marca 1941 r., w dzień liturgicznej uroczystości Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny.

Kiedy zbliżał się koniec wojny, Niemcy eliminowali świadków swoich zbrodni, zwłaszcza więźniów obozu. Spodziewając się najgorszego, księża, a było ich tam wtedy ok. 800, postanowili raz jeszcze oddać się pod opiekę Patrona Kościoła. Złożyliśmy ślubowanie św. Józefowi, że jeśli wyprowadzi nas z obozu, pozwoli przetrwać najgorsze, to będziemy szerzyli jego cześć, odbędziemy pielgrzymkę do Kalisza i postaramy się o stworzenie jakiegoś dzieła charytatywnego – opowiadał abp Kazimierz Majdański.

Uczynili to 29 kwietnia 1945 r. w liturgiczne wspomnienie opieki św. Józefa. Biskup Ignacy Jeż wspominał: Zaraz po złożeniu przez nas tego ślubowania, zauważyliśmy, że coś zaczyna się w obozie dziać, choć skrzętnie to ukrywano. Z obozu przestały wychodzić komanda pracy. Poza tym w nieznanym kierunku wysyłano transporty, ale tylko obywateli niemieckich, co w kontekście wspomnianych wyżej rozchodzących się złych wieści napawało niepokojem (…) Około godziny 17.00 ktoś krzyknął: „W obozie są Amerykanie”. Wówczas wszyscy wybiegli w kierunku głównego budynku, który stał przy placu apelowym, gdzie rzeczywiście była grupa amerykańskich żołnierzy (…) Gdyby Amerykanie przyszli kilka godzin później, zastaliby zgliszcza i zbiorową mogiłę…

W 1948 r. odbyła się pierwsza po wojnie pielgrzymka dziękczynna byłych więźniów obozu w Dachau do kaliskiego sanktuarium. W kolejnych latach przyjeżdżali w mniejszych grupach i indywidualnie.

Uroczyściej obchodzone były „okrągłe” rocznice wyzwolenia obozu, w których uczestniczyli m.in. kardynał Stefan Wyszyński i kardynał Karol Wojtyła. Podczas jednej z nich, w 1970 r., księża ocaleńcy ufundowali w podziemiach kościoła Kaplicę Męczeństwa i Wdzięczności. To w znacznej mierze świadectwo tych kapłanów oraz ich głoszenie o przemożnej opiece św. Józefa przyczyniło się do rozpowszechnienia jego kultu po wojnie. głowa świętej rodziny W 1997 r. Kalisz odwiedził papież św. Jan Paweł II. W pamiętnym kazaniu wydobył „rodzinny” aspekt kultu św. Józefa, a także wezwał do jednoznacznej obrony życia ludzkiego: Józef z Nazaretu, który uchronił Jezusa od okrucieństwa Heroda, staje w tej chwili przed nami jako wielki rzecznik sprawy obrony życia ludzkiego od pierwszej chwili poczęcia aż do naturalnej śmierci (…)

Naród, który zabija własne dzieci, jest narodem bez przyszłości. Potrzebna jest więc powszechna mobilizacja sumień i wspólny wysiłek etyczny, aby wprowadzić w czyn wielką strategię obrony życia. Dzisiaj świat stał się areną bitwy o życie. Trwa walka między cywilizacją życia a cywilizacją śmierci.

Tamtą wizytą i tamtymi mocnymi słowami przyczynił się do zastopowania liberalizacji i tak bardzo liberalnego prawa aborcyjnego.

Szacuje się, że do Kalisza co roku przybywa ok. 250 000 pielgrzymów, organizowanych jest kilkadziesiąt pielgrzymek ogólnopolskich. W ostatnich latach nabożeństwo do św. Józefa jest szczególnie żywe w środowiskach i wspólnotach zrzeszających mężczyzn. U Głowy Świętej Rodziny szukają łask i sił do podejmowania obowiązków stanu, proszą o poprawę sytuacji zawodo-

37

Każdego dnia do sanktuarium przybywają pielgrzymi. Może dziś wyruszysz i Ty? wej czy materialnej oraz o znalezienie żony lub o potomstwo.

Takim wotum za dar syna jest Piesza Pielgrzymka Mężczyzn od Maryi do św. Józefa, wyruszająca z Jasnej Góry 26 sierpnia. Paweł Zalewski, inicjator dzieła, miał już dwie córki i dlatego udał się do Kalisza, by prosić o męskiego potomka. Zobowiązał się, że w podziękowaniu wyruszy z pielgrzymką z miejsca zamieszkania do kaliskiego sanktuarium. Święty Józef – jakżeby inaczej – wkrótce wysłuchał jego próśb. Zachęcony przez opiekuna swojej wspólnoty, ks. Łukasza Kadzińskiego, zaprosił do towarzyszenia mu na pątniczym szlaku najbliższych przyjaciół. Wtedy, w 2015 r., wyruszyło ich 13, dając początek dziełu Pieszej Pielgrzymki Mężczyzn od Maryi do św. Józefa.

W tym roku pielgrzymowało już ponad 70

mężczyzn z całej Polski, w tym kilkunastu ojców wraz z synami. Ksiądz Łukasz mówi: Święty Józef staje się symbolem męskiej siły: wierności, wytrwałości, roztropności, odwagi i siły. Ile to od Niego wymagało?

Czy jest więc lepszy formator niż św. Józef, który musiał pokonać w sobie wszelką słabość?

Dziś więc pozostaje nam ruszyć do Kalisza, by u św. Józefa szukać pociechy i pomocy w trudach życiowych oraz wypraszać liczne łaski dla siebie i dla swoich rodzin. Idźcie do Józefa!

Marcin Perłowski – Centrum Życia i Rodziny PRZYJACIEL RODZINY 1/2020 (14)

Święty Józefie, Stróżu Jezusa, Małżonku przeczysty Maryi – Ty przeszedłeś przez życie, doskonale spełniając swój obowiązek, utrzymując pracą rąk Świętą Rodzinę z Nazaretu. Wspieraj przychylnie nas, ludzi pracy – ludzi, którzy żyjemy w naszych rodzinach – nas, którzy ufnie się do Ciebie zwracamy. Ty znasz nasze dążenia, nasze braki, nasze nadzieje. Do Ciebie się uciekamy, ponieważ wiemy, że w Tobie znajdziemy tego, kto nas zrozumie i obroni.

Józefie święty, Ty również doznawałeś przeciwności, trudu, zmęczenia, ale właśnie przez te starania o zapewnienie bytu materialnego Twój duch osiągnął najgłębszy pokój, cieszył się niewypowiedzianą radością z Synem Bożym, Tobie powierzonym, i z Maryją, Jego najmilszą Matką. Wyjednaj, aby w każdej rodzinie, w każdej fabryce, w każdym warsztacie, gdzie pracuje chrześcijanin, w biurach i urzędach - wszystko było uświęcone miłością, cierpliwością, sprawiedliwością, troską o dobro. Niech zasady ewangelii pracy, ewangelii sprawiedliwości i miłości społecznej kierują poczynaniami wszystkich ludzi w naszej Ojczyźnie. Amen.

BŁ. KS. JERZY POPIEŁUSZKO