MATEMATIKK 2A frå CAPPELEN DAMM Grunnbok
Hanne Hafnor Dahl May-Else Nohr
Nynorsk
;ƶAƹCƷ;Ƹ I Matematikk 2 frå Cappelen Damm vil de jobbe med å utforske matematikk. Saman med lærar og klassekameratar skal de diskutere ulike måtar å løyse oppgåvene på. Alle må vere aktive i matematikktimane, fordi de lærer av å snakke saman og diskutere.
Kapittelstart Kvart kapittel har eit bilete med ei fin historie til. Når de les historia og samtalar om biletet, kan de saman med Mattis, Mira, Jon og Olga undre dykk over ulike matematiske problemstillingar. Her finn de òg måla for kapittelet og omgrepa de skal lære. Vi tenkjer er ei utvald startoppgåve som hjelper dykk med å utforske og samtale om innhaldet i delkapittelet. Vi lærer viser ei eller fleire løysingar som de kan studere og reflektere over saman. På denne måten kan de utvikle god forståing av temaet de skal jobbe med. ?-oppgåvene kan de løyse saman med klassekameratar. Her er det fleire måtar å tenkje på for å løyse oppgåvene. Snakk saman: Kva er likt, og kva er ulikt? Lytt til måtane andre tenkjer på, og prøv å forstå korleis dei tenkjer.
Øve 1 og Øve 2 er oppgåver som dere kan gjere på eiga hand. Det kan vere lurt å gjere Øve 1 før dere gjør Øve 2.
Problem er problemløysingsoppgåver. Desse må de kanskje jobbe meir med og prøve fleire gonger før de klarar å løyse dei. Nokre av oppgåvene har fleire løysingar. Klarar de å finne alle? Det er lurt å samarbeide om å løyse desse problema Sant eller usant? er ein morosam quiz med påstandar som anten er riktige eller feil, og nokre er kanskje begge delar. Kanskje er de litt ueinige om svaret? Då må de diskutere og argumentere for det de meiner.
Vi ønskjer dykk eit skikkeleg morosamt og lærerikt år!
Stjernesida mi er ei
Spel. I slutten av
oppgåve som gir
kvart kapittel er det
dykk moglegheit til
eit morosamt spel
å vise kva de har
som de òg lærer
lært.
matematikk av.
Mosse og Millii
Mat Mattis ttis
Mira Mira
Jo Jon on
Olg Olga ga
R Radius
DƸ>ƫBƮ
1 2 3 4 5
Tal Telje og ordne
7
Tiarar og einarar
14
Siffer og tal
16
Rutenett til100
22
Partal og oddetal
26
Problem
30
Stjernesida mi og spel
32
Addisjon og subtraksjon Addisjon
36
Subtraksjon
42
Tiar-ramme
46
Det dobbelt og halvparten
50
Problem
54
Stjernesida mi og spel
56
Reknestrategiar Telje vidare frå det største talet
60
Dobling
64
Bruke tiarvenner
68
Tiarar og einarar
72
Trekkje frå nesten alt
76
Problem
80
Stjernesida mi og spel
82
Rekne med tiarovergang Addere om 10
86
Addere 3 siffer
90
Subtrahere frå 10
94
Differanse
98
Myntar og setlar
102
Problem
106
Stjernesida mi og spel
108
Kalender og tid År, årstider og månader
112
Kalender og dato
120
Heile og halve timar på klokka
124
Problem
132
Stjernesida mi og spel
134
1 6
7ƶ
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
MÅL
OMGREP
• telje og ordne
einarar – tiarar – hundrarar
• sortere i tiarar og einarar
partal – oddetal
• rekne med einsifra og tosifra tal
siffer – tal
• bli kjent med 100-rutenett
rutenett
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
1 TAL
7
;ƶ@Ư EƱ EƼ:Ƹ; Vi tenkjer Mira og Jon tel dei gamle le knappane til mormor. Mira ira synest det er vanskeleg. Jon seier at det kan hjelpe å ler sortere i grupper på 5 eller 10. Kva meiner han? ei Mosse sorterer knappane grupper.
Vi lærer Jon tel først 10 og 10 knappar om gongen til 100. Dei knappane som er til overs, tel han ein og ein.
... 70, 80, 90, 100, 102, 102, 02, 103 ...
Det går også an å telje med 5 om gongen til 100.. Samtal om korleis elevane føretrekkjer å telje, og kvifor.
8
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
Mosse sorterer knappane i grupper.
På kva måte synest de det er lettast å telje knappane?
Kor mange er det i kvar gruppe? Kor mange knappar er det til saman? Finn to ulike måtar å telje knappane på.
Kor mange til saman?
knappar
5
5
5
5
5
perler
perler
perler
perler
perler
perler
sokkar Kor mange par med sokkar er det? Bruk tiar-rammer for å konkretisere korleis elevane kan telje med 10 eller 5 om gongen.
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
1 TAL
9
Kor mange knappar til saman?
Kor mange knappar manglar for å fylle begge tiar-rammene?
Korleis kan de flytte knappane og fylle ei tiar-ramme? Kor mange knappar er det i kvar tiar-ramme då?
Tel med 10 om gongen.
0
10
40 Korleis tel vi vidare frå 100?
70
Elevane øver på å fylle opp ein tiar. Snakk om kor mange knappar det er i kvar tiar-ramme, og kor mange knappar det er som manglar for å fylle tiar-ramma. Øv på å telje med 10 om gongen både framover og bakover.
10
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
Tel med 5 om gongen. Skriv tala.
Eg har talt 15 trestokkar.
Eg har talt 30 trestokkar.
Snakk om kor mange trestokkar det er til saman. © Cappelen C ppe Ca p len Da pp Damm. a mm m m. A All lll ko kopie kopiering pie e rin ring g forbo fo forbode. o b de. de
TAL TA L 1 TE T TELLE LLE LL LE L E
11 1 1
Øve 1
Blomsteren har 5 kronblad.
Tel med 5 om gongen. Kor mange kronblad?
kronblad
kronblad
kronblad
kronblad
kronblad
Tel med 5 om gongen. Kor mange tårn med myntar? Kor mange myntar til saman?
tårn med myntar 12
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
myntar til saman
Kva mønster Kv ser du?
Øve 2 Tel med 2 om gongen. Teikn ring rundt tala i rutenettet.
1
2
3
4
5
6
7
8
11
12
13
14
15
16
17
18
9
10
19 20
21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40
Kor mange?
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
sko
par
1 TAL
13
?ƫHƫH ƹ= Ư?Ƹ7Ƽ7Ƽ Vi tenkjer Prinsesse Milli er fanga av ein trollmann. Riddar iddar Mosse må betale 42 gullmyntar for å gjere ho fri. Kor mange tårn med 10 myntar kan han lage med ullmyntane? gullmyntane?
Vi lærer Riddar Mosse lagar 4 tårn. Det er 10 gullmyntar i kvart tårn. Det er 40 gullmyntar til saman. Han har to gullmyntar til overs. heilskap
42
Samtal om at det er 4 tiarar og ikkje 40 tiarar.
14
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
40
2
del
del
Kor mange gullmyntar? Kor mange einarar er det i to tiarar?
heilskap
Kor mange knappar til saman? del
Kor mange einarar?
Kor mange tiarar?
10
del
10
10
heilskap
Kor mange aviser til saman? del
Kor mange tiarar?
del
Kor mange einarar?
Samtal om at talet 22 kan delast i 2 tiarar og 2 einarar, men at det òg er 22 einarar.
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
1 TAL
15
Øve 1 Kor mange knappar? Teikn strek til talkortet som viser like mange.
11 12 13 14
Kor mange knappar?
16
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
Øve 2 Skriv tala som manglar.
10
10
Garnnøste
14 =
Garnnøste
+4
20 =
+
Skriv tala som manglar.
10 10 10 10 10
=
50 +
+
30
+
10 10 10
=
20
=
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
+
= 1 TAL
17
?ư<ƯH ƹ= ƾ7ƶ Kva er forskjellen på tal og siffer?
Vi tenkjer Mira set saman to siffer til talet 20.
20
Lag så mange tosifra tal de kan.
1
3 4 5 6 7 8 9 Vi kan lage tal V av siffer.
Vi lærer Vi har sifra 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9. Ved å setje saman to siffer kan vi lage tosifra tal. Kor mange siffer er det i talet 100?
77 34
6 1
Samtal om kvifor det heiter tosifra tal. Elevane kan lage tosifra tal og samtale om kva for tal som har høgast verdi, og grunngi kvifor. Samtal om forskjellen på siffer og tal, og at 0 er ein plasshaldar.
18
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
Kva for eit av tala har høgast verdi?
Les tala høgt.
36 63 41 59 Kva verdi har sifra i tala?
Kva verdi har sifra i tala? tiarplass
einarplass
13
Kva verdi har sifferet 4 på tiarplass?
28 44
Lag tosifra tal. Kor mange ulike tal kan de lage?
3 6 7 4 Elevane kan skrive eit valfritt tal i det tomme talkortet.
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
1 TAL
19
Øve 1 Kor mange knappar? Teikn ring rundt 10 og 10 knappar.
20
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
tiarar
einarar
tiarar
einarar
tiarar
einarar
tiarar
einarar
Øve 2 Legg saman tala.
40
7
10
7
30
40 + 7 =
10 + 7 =
30 + 3 =
10 + 7 =
1 + 80 =
4 + 50 =
30 + 6 =
3 + 90 =
60 + 5 =
7 + 70 =
10 + 40 =
8 + 80 =
3
del
10
Garnnøste
10
del
10
Garnnøste
Garnnøste
heilskap
+
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
=
Garnnøste
1 TAL
21
Kƾ;Ƹ;ƾJ ƾ?ƶ Vi tenkjer Mira lurer på kva for tal som er skjulte på bingobrettet. Kan de hjelpe ho? Er det fleire måtar å tenkje på for å finne tala? a?
Vi lærer Mira kan tenkje at 13 er 10 meir enn 3, og at 19 er 1 mindre enn 20. Ho kan telje med 10 om gongen: 10, 20, 30, 40. Mira finn talet 44 når ho tel med 10 om gongen frå 4: 14, 24, 34 og 44 Det er viktig at elevane øver på å forklare korleis dei tenkjer.
22
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
Korleis tel eg ? vidare frå 1000?
Korleis tel de vidare frå 100? Korleis tenkjer de?
Kva for tal manglar?
1
2
3
4
5
11
12
13
14
15
7
8
9
18
19
21 22 23 24 25 26 27 28 31
35 36 37 38 39 40
41
45
47 48 49 50
51 52 53 54 55
57 58 59 60
61 62 63 64 65
69 70
71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82
84 85 86 87 88 93
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
95 96 97 98
1 TAL
23
Øve 1 Sjå på perlekjeda. Skriv talet.
Sjå på tallinja. Skriv talet.
20
30
40
50
Kva for tal manglar?
92
93
94
76
75
74
66
67
68
100
Skriv talet som er 1 meir.
20
24
30
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
40
50
Øve 2 Kva for tal manglar?
36 66
44 65
100
64 98
94
Tel med fleire om gongen.
5
10 15
20
40
50
2
12 22 32
72
92
gongen. Start på 2 2. Tel med 10 om gongen
+10
+10
+10
+10
2
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
1 TAL
25
7ƼJƫB ƹ= ƹ:Ʈ;ƾ7ƶ Vi tenkjer Mira og Mattis er oppe på loftet og prøver dei gamle skoa til mormor. Dei finn 31 sko. Er det nokon sko ko Kor mange par sko er det? til overs? s?
Vi lærer Det er 31 sko til saman. Det er 15 par med sko, og ein til overs. 30 er eit partal. 31 er eit oddetal.
Kvifor er 30 eit partal?
partal
oddetal
30
31
Del ut 31 klossar til kvart læringspar. Kor mange par får Mira og Mattis kvar? Kan dei dele på skopara med Jon òg?
26
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
Kor mange barn? Kor mange par? Er det oddetal eller partal? Blir det partal eller oddetal dersom Mosse er med?
Det er lurt å setje ring rundt 2 og 2 for å sjå om det er partal.
Partal eller oddetal?
Kor mange? e?
partal oddetal
partal oddetal
partal oddetal
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
1 TAL
27
Øve 1 Partal eller oddetal?
partal
oddetal
1 er 2 er 3 er 4 er er er Teikn ring rundt partal..
0
1
2
3
4
5
Skriv oddetal i rutene.
Teikn ring rundt to og to sokkar.. Kor mange par? Snakk om kva partal har til felles.
28
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
6
7
8
9
10
Øve 2 Partal eller oddetal?
Kor mange?
partal oddetal
partal oddetal
partal oddetal
partal oddetal
Teikn ring rundt partal.
11
12
13
14
15
16
17
18
19
83
0
3
47
20
Teikn ring rundt oddetal.
17
9
94
61
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
90
1 TAL
29
Problem 1
Kor mange knappar er det i alle eskene til saman?
Mira har 20 knappar i kvar eske. Kor mange knappar er det i 2 esker? 3 esker? 5 esker? Korleis fann de det ut? Teikn og g forklar ein venn.
Problem 2 Kor or mange bein har alle dyra til saman?
Gi barna arna tid til å tenkje og formulere eigne forklaringar.
30
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
Problem 3 Mira er på ein bondegard. Ho ser nokre dyr. Dyra har 12 bein til saman. Kva for nokre dyr kan det vere? Korleis tenkjer de? Kor mange ulike løysingar kan de finne?
Kor mange dyr kan det vere?
Sant eller usant? 100 er meir enn 10.
JA
NEI
50 og 50 er 100 til saman.
JA
NEI
Siffer er det same som tal.
JA
NEI
9 tiarar er like mykje som 90.
JA
NEI
50 er 10 meir enn 60.
JA
NEI
36 har høgare verdi enn 63.
JA
NEI
21 er eit partal.
JA
NEI
© Cappelen Damm. All kopiering forbode.
1 TAL
31
Stjernesida mi S 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99 100
ppartal artal oddetal o ddetal 1m meir eir 1m mindre indre 1100 m meir eir 10 mindre mellom
Mosse prøver å spele bingo i 100-rutenettet. Lag spørsmål til tala Mosse har fargelagt.
Kva for eit tal er 10 meir enn 14? Kva for tal er oddetal, dei grøne eller dei raude?
32
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
De treng
Addisjon eller subtraksjon?
• to sett med talkort
Spel 2 og 2 saman. Bruk kvar dykkar bok. Legg korta med tala ned. Trekk 2 kort annankvar gong. Legg saman eller trekk frå. Dersom talet blir 0 eller større enn 100, går turen til nestemann. Set kryss over det talet i rada di som er likt svaret ditt. Den som først set kryss over alle tala i si rad med tal, vinn spelet.
10
20
30
40
50
Legg du saman, eller trekkjer du frå?
© Cappelen Damm. All ko k kopiering pierin pie r in g fforbode. ring orb b ode o .
60
70
med tiarane frå 10 til 100 • to rader med tiarane frå 10 til 100 • to blyantar
80
90
100
Eg trekkjer frå 70 – 30 = 40 og set kryss over talet 40.
1 TAL
33
34
2
:Ʈ?ƽ@ƹD ƹ= Iƿ8ƾHƫAƽ@ƹD
MATEMATIKK 2A FRÅ CAPPELEN DAMM
MÅL
OMGREP
• utforske addisjon
talvenner/tiarvenner
• utforske subtraksjon
addisjon/subtraksjon
• bruke tiar-ramme som hjelp for å
dobbelt/halvpart
addere og subtrahere • vite kva det dobbelte og halvparten er © Cappelen Damm. All kopiering forbode.
like mange som er lik = 2 ADDIS JON OG SU BTR AKS JON
35