Issuu

РОК LXХI • ЧИСЛО 6–7 ЮНИЙ–ЮЛИЙ •2018 ЦЕНА 100 ДИН

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ШКОЛИ У Коцуре Дзень Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре з богатима програмами означени 8. и 9. мая. У Доме култури отримана музично-рецитаторска програма на хторей ше представели найуспишнєйши рецитаторе зоз стихами по руски, сербски и по французки. Талантовани музичаре грали на синтисайзеру, гармоники и на ґитари, а виведзена и драмска сличка славного В. Шекспира о любови Ромеа и Юлиї. Визначних госцох и шицких нащивительох привитала директорка Школи Славица Байор. Вона пречитала и винчованку Михаля Нїлаша, покраїнского секретара за образованє, управу и национални меншини, а окреме похвалєла школярох хтори у тим школским року посцигли замерковани резултати на рижних змаганьох. Школяре були уключени и до спортских активносцох, музичних и язичних квизох и роботньох зоз рециклажним материялом, змагали ше у фодбалу, одбойки, штафетних бавискох и у бависку „Медзи двома огнями”, а мали и подобову колонию под назву „Маски през вики”. З. К.

СТРЕТНУЦЕ ПРЕДШКОЛСКИХ ДЗЕЦОХ Традицийне Стретнуце предшколских дзецох зоз руских оддзелєньох у Руским Керестуре, Коцуре и Дюрдьове того року, 1. юния отримане у природи, на чистим воздуху, у петроварадинским парку. Виховательки Емилия Костич зоз Руского Керестура, Ксения Уйфалуши и Марина Штрбац зоз Коцура, и Марина Сабадош зоз Дюрдьова приведли будуцих школярикох зоз своїх воспитних ґрупох, а окремне дожице було же путовали вєдно на автобусу и же шицки приповедали по руски. Кед ше набавели, напендрали по драбинкох и наспущовали, дакус позаєдали, та ше помали рушели на Петроварадинску твердиню. Отамаль ше припатрали на широки Дунай и його мости, на Нови Сад и Фрушку гору, а велї перши раз з блїзка видзели и висликовали ше при велькей годзини. Стретнуце – вилєт орґанизовал Одбор за образованє Националного совиту Руснацох. М. Р.

У Руским Керестуре

Дзень Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре означени 25. мая, алє того року нє зоз звичайну школярску шветочну програму, з рецитациями, шпиванками и танцами, як було скорейших рокох. Тераз у школским голу и у кабинетох бул отримани интердисциплинарни Фестивал науки. У роботньох орґанизованих зоз природних наукох – физики, математики, биолоґиї и хемиї, и дружтвених – руского, анґлийского, нємецкого и италиянского язика, як и музичней уметносци, участвовали школяре спрам своїх прихильносцох. Кажде нашол тото цо го найбаржей интересовало и, як гварела директорка Школи Хелена Пашо Павлович, винчуюци школяром, наставнїком и госцом Дзень керестурскей школи: „...Школа ше намага провадзиц тенденциї и розвой нашого дружтва и трима крочай зоз швидкима пременками у технїки и технолоґиї”. У школским голу на таблону того дня були виложени посцигнути успихи школярох на тогорочних змаганьох. М. А.

^ASOPIS ZA DZECI

Direktor Martica Tama{ Odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar Vihodzi raz na me{ac u {kolskim roku • Vidava NVU “Ruske slovo” • Bulevar o{lwbodzeny 81/VII 21 000 Novi Sad, • Telefon (021) 6613-697 • @iro rahunok ~islo: 160-923244-82 • Ro~na predplata 1 000 dinari; za ino`emstvo 25 evra • Dizajn: Mariy Gudak Kompxterski obrobok: Mariy Gudak • Lektor: Martica Tama{ • Rukopisi {e nw vraca • Drukuw drukarny: “MAXIMA GRAF”, Петроварадин

Здраво, заградкаре! Влонї у септембру нїхто нє шмел анї подумац на конєц школского рока, бо випатрал так барз далєко и високо як нєдолаплїва гвизда. А шицки сцигли на циль. Плодна школярска жатва закончена. Учительки, наставнїци и родичи поцешени у вредних и сцелих нашлїднїкох. Вредзело ше трудзиц, агейце! Тераз, таки щешлїви, скоком на одпочивок. Хто нє годзен часц розпусту вихасновац на морю, уживац годзен и на беґелю лєбо на базену у своїм валалє, чи городу. Важне ше купац, слунковац, фодбаловац, шпацирац ше, лапац риби, єсц ґереґи, лєбо шиц бабком сукнї и вишивац..., а нїзач ше нє терховац з думками на школу. Дайце єй мира, най ше и вона до єшенї нашпи кельо лєм сце. Нарано ше и я розкрачам на розпуст, а вам жадам най лєтнї днї буду длууууги, цепли и виполнєти лєм зоз краснима подїями. Ваша редакторка

СЕРАФИНА МАКАЇ

ХТО НЄ МА МОРЙО

YU ISSN 0353-9938 E-mail: casopiszahradka@gmail.com Ilustraci>: Aleksandra Medw{i Ilustraci> na naslovnim boku: Any Gudak

CIP – Katalogizacija u publikaciji Biblioteka Matice srpske, Novi Sad 821-93 ZAGRADKA: ~asopis za dzeci / odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar. – Ro~. 50, ~. 1 (1991) – . – Novi Sad: Ruske slovo, 1991 –. – Ilustr. ; 24 cm Mese~no tokom {kolske godine. – Nastavak publikacije: Pionirska zahradka ISSN 0353-9938

На насловним боку: Предшколски дзеци зоз Руского Керестура, Коцура и Дюрдьова на Стретнуцу у Петроварадину (фото: В. Вуячич)

Хто нє ма морйо або рику швидку, хто нє ма базен або бару плїтку, най идзе на беґель наш. Помали, спокойно, вода му чече; у утроби своєй вельо риби влєче. По розшпиваней гушлї цверчок прецагує, напущени чамец цек води гамує.

Ту ци и купаче, галайк, лярма права; ту, на право писок, там желєна трава. Наоколо запах жита узретого, розквитнути поля краю бачванского. Гибай, товаришу, ту на лєтованє; гоч нє морйо, заш лєм найдзеш уживанє.

КСЕНИЯ ВАРҐА

ПРИПОВЕДКА О КОРИТНЯВКИ СЛАВКИ

ерше сом була у баби Ирини, вец ме вона однєсла до нини Феброни, а пред тим сом жила при дротовей огради у краю цо ше вола Окраїско. А тераз од початку. Було то так: Баба Ирина у варошу ма два унуки, Елену и Ему. Послали тато и мама унуки до валалу, до баби, най дакус упознаю иншаки живот, природу. Здумовала баба Ирина зоз чим би ше могли дзеци забавиц, та ше здогадла же дзешка на Окраїску валала, у загради при дроту, видзела мнє, коритнявку. Радзели ше з мою ґаздиню, а вец ме положела до малого пластичного каблїка и однєсла дому. Ириново обисце - краса божа. Дражки з цифрованих цеглох вискладани, коло черякох шлюнок, градки и островка з квецом рижних фарбох. А трави – лєм якиш мали пажички оградзени з каменчками, а прекрачаш док з оком клїпнєш. Вжaли Ема и Елена каблїк з бабових Иринових рукох, та скричали: „Е, коритнявка! Яка добра фора! Будзе єй мено коритнявка Славка!” Дзень перши: Положели ме до базенчка. Вода чиста чистучка. Нєпреривно дзешка одцека. Нєт анї єдного хробачка. Анї єдней травки. Нїч заєсц. Долу якишик цифровани цегелки. Елена и Ема дуркали до мойого коритка, шкрабали з нохчиками. Кармели ме з фалатками динї, ґереґи, банани, з чипсoм, з кексами, з чоколаду... Нє шицко то за мнє. И жалудок ме прето болєл. Дзень други: Положели опрез омнє остатки єдзеня од вчера. Нє смакує ми, алє друге нєт. Ема принєсла мобилни телефон и направела зо мну фотку. Елена ше остала колїмбац на гомбалки. Дзень треци: остатки єдзеня од першого дня барз нєсмачни. Мушим покоштовац квитки яглїки цо ту, випатра дзешка нєдалєко. Ема и Елена цалком на мнє забули. Га, гей. Видзим з двора же ше збераю и иду дзешка. Випатра пойду дому.

Баба Ирина бере якуш вельку шкатулу и кладзе ме до нєй. Натреса зо мну на пактреґеру, и понагля обрацац педали на бициґли. Скричала на свою пайташку Феброну най чува тото у шкатули, значи мнє, даскельо днї док ше вона з варошу нє враци. Шкатула и я зохабени як нєбожатка за капурку нини Феброни. Крачам по тим паперовим гарешту напредок, назадок, круцим ше доокола... гладке, тварде, нє пахнє, нє мож єсц. Пробуєм ше виґрабац – нє идзе. Вец ше якошик тот мой паперови гарешт виврацел, а я, гонь по трави! Нашла сом при мурику густи черяк малинох. Уцагла сом ше до хладку, покоштовала сом даскельо червени бобки. Добри. Вец сом почала дримац. Чуєм – хтошка цага ноги по трави. И жуброта престрашено. Гвари, дали єй коритнявку Славку на чуванє, а вона скапала. Цо вона, нина Феброна, тераз пове Елени и Еми? Же нє була кадра причувац єдну коритнявку Славку! Закукує Феброна до шицких куцикох: за хижу, коло мурика, у шопи, за шопу, попод древка, под ядловцом. Нєт. У псовей хижки, коло черепкох за квеце, коло ружох... Нєт. Вишла на драгу нина Феброна, бо єй випатрало же ше можем прецагнуц попод капурку. Закукує коло древкох. Патри раз на єден, раз на други бок улїчки. И пита ше: „Нє видзели сце ту даґдзе коритнявку? Сцекла ми з двора!” „Та то нє заяц. Нє пошла вона далєко!” – толкує бочна сушеда. А мнє ше уж барз спало у грубим хладку. Чуєм сущанє Фебронових ногох по трави. Жуброта же як могла нє домерковац, же Ема и Елена буду тераз плакац за коритнявку Славку, же Ирина нє будзе вериц як то так швидко може сцекнуц обична коритнявка. Же и тоти з Oкраїска буду глєдац свою коритнявку Славку! Вец ми сон претаргла чияшик рука. Влапела, положела до шкатули и гварела: „Дому!” Барз зо мну натресало, шлїзкала сом ше. Бала сом ше же ше виврацим на хрибет. Напевно ме на бициґли вожели. „Нє можем! Чувайце ви свою коритнявку Славку. Вона би ше зо мну на джмурки бавиц!” – гварела нина Феброна и положела ме ґу огради до гущави. *** Зрадовала ше коритнявка Славка дротовей огради, високей трави, новей громадки глїни цо ю кертица нєдавно вирила. Видзело ше єй же и позне єшеньске слунко якошик блядше. Напевно ше блїжи жима. „Ту при древеним слупе викопем себе посцелку за жимске спанє. Озда ме нїхто нє будзе знємирйовац.”

ОБЛАЧОК ДО ШВЕТА ВЕСНА АЛЕКСИЧ Позната сербска писателька за дзеци и младих Весна Алексич народзена 11. априла 1958. року у Обреновцу. Закончела Филозофски факултет у Беоґрадзе, а роби як фахови сотруднїк у предшколскей установи. За дзеци пише од 1987. року, а по нєшка єй обявени дзешец романи, дванац збирки приповедкох и шейсц сликовнїци. Пише и монодрами, и радио драми, а авторка є и двох театралних представох и єдней бавеней ТВ сериї. Достала вельо награди за свойо литературни твори. Перши роман Месечев дечак написала 1994. року, а потим шлїдза наслови: Звезда ругалица, Ја се зовем Јелена Шуман, Карта за летење, Ловац на маслачке, Дођи на једно чудно место и други. За роман Крокодил пева достала награду Плави чуперак за найлєпшу кнїжку за дзеци обявену 2017. року, хтору додзелює Медзинародни центер за литературу за дзеци Змайово дзецински бависка у Новим Садзе.

КРОКОДИЛ ШПИВА 16 На годзини подобовей култури учителька гварела най зоз темперами нарисуєме свою фамелию. Без клайбаса. Було чежко. Була уж штварта годзина, вонка слунко, дома за мну смутковал мали Ори, та сом нєсцерпезлїво и якошик швидко закончела задату тему. Нарисовала сом перше себе, и то вельо, вельо худшу як сом. Нарисовала сом малого желєного крокодила, з єдним оком хторе дриме и єдним отвореним. Мал и портиклу. Нарисовала сом Саймона и Наташу якош дробнєйших як були. Нарисовала сом и Робия и Ория при своїх мисочкох з єдзеньом. Учителька ишла од лавки ґу лавки и опатрала малюнки. На носу мала округли бабовски окуляри. Патрела през нїх строго и осторожно на нашо порозмасцани фамелиї. При мнє и при Софиї лєм прегварела: „София, твоя фамелия ше задави кельо води ши наляла на рисунок!” – Слу... чайно сом розляла воду – вигваряла ше София. Вона ше вше дакус загаковала, алє лєм кед приповедала з учительку, лєбо другу нєпознату старшу особу. Прето ше учителька „руцела” на мнє, а з тима єй округлима пластичнима окулярами на носу здабала ми на сову. Тота сова „зґравчала”: – Цо то, Даницо? Зоо-заграда? Вец пререзала шмеянє цалого оддзелєня з єдним виреченьом: – Вам сом ше нїч нє питала, питам ше лєм Даници. Я обичне, нормалне дзецко и нїґда ше нє загакуєм, та сом упрекосно гварела: – То ми. Моя

фамелия. Оцец, мац, брат и я. Щенятко и кандур. Тераз у нас и єдна баба, алє ше вона нє месцела на рисунок! Учителька ше ми вецей нїч нє питала. Погласкала ме по шишкох и предлужела далєй, гоч ше ми видзи же ше єй Софийов рисунок баржей пачел. Вона свойого оца нарисовала як коши траву и нє важне же ше тота трава претворела до моря чистей желєней фарби; у морю ше давела и єй мац, гоч София задумала нарисовац ю як ше враца з пияцу з кошарку у руки. Шлїдуюцого дня, после годзинох, опрез школи стал наш авто. З нього вишла Наташа (моя мац), змахла на нас и, як кед би кажди дзень приходзела по нас, гварела: – Пришли зме, Виктор и я одвезц вас дому. Була прибрана и нашмеяна. Барз сом ше обрадовала. Похпали зме ше шицки тройо на заднє шедзиско, коло бебовей шедалки. Було нам цесно, та Наташа гварела: – Позоблєкайце якни, та ше змесцице. Якни и ташки положце на преднє шедзиско – командовала нам. Лука ше нагнул ґу Викторови и правел шмишни ґримаси. Хлапчик му патрел просто до оч, и вец ше збуло чудо. Перши раз ше нашмеял! – Шмеє ше! – скричали зме. – Мамо, Виктор ше шмеє! Виривок зоз романа

МИКОЛА СКУБАН

ЧЕКАМ СВАДЗБУ На нашим шоре лєм стари людзе биваю: ходза на пияц, до дохтора, до церкви, та до посцелї лєгаю и нєзвичайно, кеди хторе, умераю. Младих єст мало: шицко то пошло койкадзи, хижи индзей понаправяло, за хлєбом, за заробком до цудзих местох, далєких жемох одблукало. На нашим шоре мало єст свадзби, шпиваня, нє чуц гудацох, нє видно дружбох, нєт анї дружки, звискованя... Ту видно лєм крижи кед ноша на хованя. Док свадзба будзе, гоч у сушеда петнастого, я уж од рана пойдзем на ню, бо сом ше зажадал вешеля того, старостох, свашкох и шмиху младежского.

ШТИРМЕ БРАЦА Бул раз єден Янко цо мал штирох синох, штирох хлапцох. Янко ше у нїх барз цешел. Знал вон барз добре же кед ше за нїх дахто опита же чийо су, кажде у валалє пове: – Янково, Янково синове. Хлапци росли и виросли леґинє. Янко их єднак ховал, алє ше му нє єднак удало. Єдного сина дал за чижмара. Виучел ше вон и за майстра. Бул добри майстор. Кажде у валалє за ньго гуторел: – Чижмар, Янков син. Вецка ше то скрацело на „Чижмар Янка” и тот син остал Чижмарянка. Други Янков син бул вельки бетяр. Любел побегац по люцких заградох и прето го часто оганяли. Кед сцекал, нє патрел кадзи бежи. Прескаковал плоти, та аж и мурики, тоти нїзши мурики, и людзе го пре нїх наволали Муричка. Треци брат, треци Янков син, нє бул баш таки вредни у роботи. Патрел кажду роботу зробиц лєм так. Кед кошел, мержело го дакус ше схилїц, та док други кошели коло самей жеми, за нїм оставала сцернянка скоро по колєна. И людзе му дали мено Сцернянка, а тото познєйше прешло на Сцеранка. Штварти спомедзи братох бул барз вредни, роботни, алє и барз нагли. Вецей як требало. Вше наганял до роботи. Ровно ше гайдекал. – Гайде, гайд, гайд! Людзе го по тих його словох паметали, та кед бешедовали о Янкових синох, а на ньго думали, на того штвартого, гуторели: – Но, та котри. Тот: „Гайд, гайд, гайдук”. И остало штвартому мено Гайдук. Так у валалє людзе каждому Янковому синови дали даяке мено. Єден остал Чижмарянка, други Муричка, треци Сцеранка, а штварти Гайдук. Прето ше єдни волаю Чижмарянково, други Муричково, треци Сцеранково, штварти Гайдуково. Записане у Руским Керестуре 1978. року од Михала Надьового, народзеного 1956. року, котри приповеданє чул од старших кед бул мали и кед з родичами ходзел шедзиц до сушедох. Записал Любомир Медєши, етнолоґ, а обявене у „Пионирскей заградки” у маю 1978. року

СТАРЕ РУСКЕ БАВИСКО

НА ШЛЄПИ МАЧКИ То бависко препознаваня, а могло го бавиц нєогранїчене число бавячох, дзивчата и хлапци вєдно. Зоз розчитованьом вибрани єден бавяч хтори мал буц шлєпа мачка. Шлєпей мачки ше завязало очи зоз густу хусточку же би нє могла видзиц. Потим ю други бавяче окруцали доокола же би ше єй закруцело у глави и вец ю пущели. Шлєпа мачка зоз випросценима руками глєдала, т.є. пробовала влапиц даєдного бавяча. Даєдни зоз бавячох ше задзерали до нєй, приходзели єй споза хрибта, дорушуюци ю, а вец сцекали на други бок. Шлєпа мачка ишла спрам гласох и хихотаня. Кед влапела даєдного бавяча мушела му одгаднуц мено. То робела так же зоз руками могла дорушовац власи, твар и облєчиво влапеного бавяча и на таки способ пробовала одгаднуц його мено. Кед препознала влапеного бавяча, тот бавяч поставал шлєпа мачка. Тото бависко ше могло бавиц на пажици, кед була красна хвиля, алє и нука у хижи, вжиме. Мария Хома

МОРЙО В

МЕЛАНИЯ РИМАР

лонї ше дїдо и баба рихтали пойсц на морйо. Нина Верунка там бива и уж вельо раз их волала най на лєто пойду дакус до нєй. Морйо видзели лєм на телевизиї. Були барз возбудзени кед ше конєчно догварели же одпутую. Надумали одвесц и свойого шейсцрочного унука Ґабрика. Мац му складала до куфрика найважнєйши ствари: ґумово бависка за воду, каблїк и лопатки за писок, душек, пластични сандалки, помади и олєйчки за слункованє и, розуми ше, даскельо маїчки, ґачки и кратки панталонки. Оцец му такой пошол купиц ґуму, рукавки за плїванє и маску за чирянє. – Цо вам, людзе божи? Хто будзе влєчиц телї зайди? – злєкла ше баба од Ґабрикових полних ташкох и куфрика. – Нє бойце ше, ша нє будзеце исц на морйо пешо! Одцагнє гайзибан и вельо векши терхи! – благал оцец бабу. Почала закуковац до ташкох и чудовац ше нач хлапцу тельо прибору за купанє. Ґабрик нє дал виняц нїч од того цо уж порихтане за лєтованє. – Як ше научим плївац без ґуми и без рукавкох? И як ше будзем чиряц и винїмац коритка зоз морского дна, кед нє вежнєм маску? – питал ше. – Ей, дзецко мойо, кед дїдо и я були таки мали як ти, нє було нїчого за купанє, лєм домашнє мидло и вельки плехови лавор лєбо купачка. У долїни и на беґелю зме ше купали по цале лєто, а нє влєкли зме нїяки серсан. Уходзели зме до води перше по костки, вец по колєна, вец до паса... и так вше глїбше и глїбше... та треп з руками и ногами. Яки ґуми! Яки рукавки, душеки! Були зме витирвали, та ше могло научиц плївац – гварела баба, а унук нє гварел нїч, лєм позаверал свойо ташки и одцагнул их ґу уходним дзвером. Баба и дїдо мали вельо вецей зайди, та ше лєдво месцели до авта. Оцец их одвезол на гайзибанску станїцу. Путовали вноци, та барз швидко сцигли на морйо. Так думал Ґабрик, бо скоро цалу драгу од Коцура по Котор преспал. Рано на морю було прекрасне. Хлапец такой бежал до води. Мачкал ше, плюскал и винїмал каменча. Дїдо на ньго мерковал же би ше нє пошлїснул и нє вошол до глїбокого. Баба шедзела на побрежю. Нє могла ше лєм одшмелїц замачац анї вельки палєц на ноги. Вец дїдо одплївал далєко, а Ґабрик ше припатрал и махал му. – Бабо, чом и ти з дїдом нє плїваш? – питал ше унук. – Я, дзецко мойо, нє знам плївац – припознала баба. Ґабрик ше нашмеял. Здогаднул ше як му баба гварела же ше, кед були мали, купали у долїни и лєм трепали з руками и ногами, та хто сцел, могол ше научиц плївац и без рукавкох и без ґумох и койдзеяких чамчикох и душекох. – Нє знам чи ше моя баба нє сцела научиц плївац, чи сцела лєм ше єй нє удало. Цо будзе два тижнї робиц на морю? АГНЕТКА БАЛАТИНАЦ Припатрац ше? Я ше нє сцем нї на кого припатрац. Сцем ше такой нєшка научиц плївац. Прето ми гайзибан прицагнул тельо прибору за Ганча Звонка обачела школу плї- кед до школи ше рушела. Вше ше на ньго припатрала, ваня. здогонїц го надумала.

ЗВОНКО

Очи красни тот наш Звонко ма, прето Ганча жуваче му да, так то вона надумала док за Звонком понагляла. Швидко його здогонєла алє вец ше поганьбела. Лєм спод бради поздравкала, та до школи одскакала.

КАТАРИНА ЧЕЛИКОВИЧ

БРИҐИ У ПУБЕРТЕТУ

–К

ед би я була мац! Гей, кед бим лєм могла... Кед бим лєм мала дакого кому бим кажде рано солєла розум... Очухай зуби, зачеш ше, облєч ше, очухай патики, яки ци нохци, дзвигнї ташку зоз жеми, закапчай реклу! Цо ши здзала на себе? Облєч белаву блузну! – подумала Нора. Алє, мнє ше нє пачи белава фарба. Нє сцем чухац зуби кажде рано и такой ше чесац! Мойо власи нє подноша чесанє додня рано! Патики цалком добре очухани и чом дакому бриґа яки ми нохци! Досц ми шицкого! Доганяю ми и тоти мойо дома, а и сушеди хтори нєпреривно патра кеди виходзим з дому. Аж на мнє виволали же им нє здравкам. Допило ми и каждодньове дошпинтованє у школи о правилох красного справованя, о облєканю, о длужносцох, о ученю и слабих оценох, лєнївосци... Нє интересує ме чи ми упишу опомнуце до школярскей кнїжочки, а ище менєй любов ґу школи. Хто то ище люби школу у седмей класи? Мацерово розмазанци, шорови, вше з виробенима домашнїма задатками, мудерци шицким за приклад. Их волаю штребере. Я звичайна школярка хтору нїхто нє обачує и тото ми цалком одвитує. А моїм дома завадза же ми власи падаю до оч, гоч цалком добре шицко видзим, аж и тото кед ше з попатрунками догваряю. Гуторя ми же ровно мумлам, мудруєм и филозофуєм, же мам премудри одвити и же ми ше очи викривя кельо преврацам з нїма. Нєзадовольство нє шмем указац з язиком, та ми остава лєм го вивалїц кед нє видза, цо нє вимкнє мойому зраднїкови, младшому братови. Завадза им же слухам музику, правда, дакус гласнєйше, та ми прето купели слухалки. Алє, тераз слухам преподаваня о очкодованю слуха, а я цалком добре чуєм и без слухалкох хтори ношим пре нїх! Думам, так у себе, кед бим набавела звучнїки, дакус моцнєйши, та их уключела над раном... Е, вец би видзели цо значи гласно слухац музику! Кари ше громадза як груди шнїгу, ище сом з єдней нє вишла, а на ню ше залїпи нова. Нерви ми були найценши кед ми забранєли Facebook хтори цалком in! А най нє споминам же ище и нєшка шмем лєм штири раз мешачно опатриц новосци на нїм. Шестра ґимназиялка и прешла подобну „калварию”, та ме лєм вона розуми. Прето ми дакеди

дошлєбодзи прейґ єй профилу на Facebooku ше дакус уцагнуц до виртуалного швета у хторим поопатрам нови фотки, а видзим и новосци. Найбаржей сом ше радовала мобилному телефону хтори вецей хаснуєм пре музику и бависка, як за телефонованє лєбо порученя. Алє, и тота радосц тирвала кратко. Кед ми лєм раз спаднул на жем и лєм дакус ше розбил, родичи ме у истей хвильки покарали. Кара глашела: два днї без телефона, а єден дзень з нїм. Ниа, таки тоти одроснути. Могла би и я им тото повесц, бо ше каждому таке може случиц, алє гришки ше рахую лєм мнє. Обачела сом же ми рошню якиш чудни оберва, широки як автодрага, та сом вжала оцов апарат за бритвенє же бим их сценшала, кед, ниа, брат зраднїк на дзверох до купальнї. Та, най рошню, пущим прейґ нїх шишки та ше нє увидзи їх „розкошносц”. Препатрам чоло и твар... Вшадзи пирщки! А вец ми погляд скруци на нїжни власки хтори ше ширя вшадзи и єст их як на нашей мачки. Випукли под пазухами, на рукох и ногох... Уф! Кед бим нє витримовала кару, глєдала бим на интернету як ше ошлєбодзиц од тей напасци. Можебуц ми шестра одкриє як висц з того проблему. Потамаль нїяким концом нє шмем облєчиц шос лєбо кратки панталони. Од тераз преходза лєм длуги панталони, туника по колєна, длуги рукави аж и влєце. И ище цошка. Нє буду ми вецей други виберац шмати як кед бим була нєспособна. Треба ми и вецей часу у купальнї же бим давела тоти допити пирщки, а мушим класц и дакус воску на шишки най их витор нє дзвига кед сом на драже. Пре шицко тото ме секираю, бо крича же ше вше „заглобим” у найважнєйшей просториї у обисцу и украшуєм ше нєпотребно. Лєм най крича! Конєчно ше ми удало, вироятно накратко, превжац контролу над собу, та тераз на главу кладзем шапку хтору любим, шал закруцим нєсиметрично, патики оставаю нєпошнурани, а панталони лєм цо ми нє спадню яки су широки...Гей, то ци живот! Нє знам чи прето же ме ровно дахто критикує, чи прето же ме нїхто нє розуми, алє видзи ше ми же би то могол буц... пубертет. Преложела М. Р.

АЛЕКСАНДРА УРОШЕВИЧ

ПИНҐВИН У КАИРУ

инґвин патри на ґамилу, ґамила патри на пинґвина. Пинґвин Зино роздумує нач му тото було! Алє, врацме ше на початок. Пинґвин Зино одлични познаватель общей култури. По професиї є рибар, алє є страствени кед у питаню його гоби – ениґматика. Барз люби крижальки, загадки, ребуси, квизи знаня... З єдним словом – пинґвин бистрого розума! Патаґония наисце постала мали простор за його дух! А його родичи го, вшелїяк, сцели оженїц зоз сушеду хтора ше му анї кус нє пачела... Вон сцел виглєдовац, упознавац нови места, шириц кридла, т.є. пирка... т.є. кридла... т.є. шицко єдно – то нє квиз! Яка женїдба! Вон жадни знаня, швета, знаня... Кед конєчно освоєл наградне путованє нєсподзиваня на Пинґвинотеки, такой спаковал куфри, заквачел коло карку фотоапарат и шеднул до авиона. Хто гвари же пинґвини нє лєца! Пинґвин Зино любел нєсподзиваня! Ище кед бул мали, мац го любела нєсподзивац зоз порцию планктонох за полудзенок, цо було нєсподзиванє у одношеню на факт же ше полудньовало найчастейше рибу. И так ше припатрал през облак авиона и гоч як

уживал патраци акцийни филм хтори стюардеса пущела, лєдво чекал видзиц дзе злєци! Жан-Клод ван Дам, розуми ше, прежил шицко, а пейдзешат поламани авта познєйше, Зино злєцел до Каира. О, нє! Наздавал ше же нєодлуга будзе голєм у готелу зоз клима инсталацию, а любезни домашнї му уж однєсол ствари и попрагал ґамилу. Зино патри на ґамилу, ґамила патри на Зина... Рушели ше ґу пирамиди. Кед уж нє може загашиц смияд, голєм най загаши смияд за знаньом. Од горучави нє могол чуц анї власни думки, а дзе ище туристичного водителя. А водитель приповеда и приповеда о Старим царстве, о Кеопсови, Рамзесови, Тутанкамонови, а Зино видзи фатаморґани на шицки боки! Зино ше предумал – вецей нє люби нєсподзиваня. Праве одлучел вимкнуц ше зоз ґрупи и сцекнуц до готелкого базену, кед у єдней фатаморґани, тиж так на ґамили, под калапом и лепезу збачел очи пинґвинки Зини. Ошмихла ше на ньго. Фатаморґана чи нє, пинґвин Зино ше напаняцел з дезодорансон и оддринґал ґу нєй. Хто гвари же пинґвини нє знаю дринґац! И предумац ше. Преложела М. Р.

ВЕСНА ЧОРОВИЧ БУТРИЧ

ГАЛПЦИЛИНДЕР

Мадїоничар вишол опрез публики и гварел: – Задумайце, сцекол ми заяц! Хто спомедзи вас, ту присутних, сце буц заяц место заяца? Обецуєм, положим го до калапа и годзен препутовац тамаль кадзи ище нїхто нє ходзел... Мадїоничар бул стари и вистати. Ранц на його чарних панталонох нє бул оштри як нож. Очи му ослабли, а пейґланє циркуских панталонох вимагало совершену технїку. И фрак бул оштрамбани: хибела єдна ґомбичка, тота за хтору ше тримал кед виводзел сцену зоз заяцом. Лєм галпцилиндер ище вше бул у правим шветлє. Мадїоничар Дьото Балоне го пестовал як мале дзецко. Кажди дзень, по розпорядку: 1. здуванє праху; 2. щетканє зоз нїжну щеточку; 3. пейґланє сатиновей пантлїки; 4. пирсканє зоз спрейом за цилиндри; 5. окремне допатранє було видно у цихей розгварки хтору Дьото Балоне водзел зоз калапом: „Мили мой, нє знєвер ме...” Напевно думал на предходне путованє кед калап нє врацел заяца на сцену... Зоз таким мадїоничаром зочела ше Маладина кед одлучела, цо ма буц, най будзе, жертвовац ше за мадїоничара и приявиц ше най ю претвори до заяца. Шицки у публики були цихо. И мац и нина Йозефина, аж и паночка Жирамба (пшичок) хтору у кошарки прешверцовали до циркузу. – Озбильна то робота – гварел Дьото Маладини. Цалком ши порихтана? Маладина, як кед би уж познала цалу мапу путованя, махла з главу и канджурками, хусточка з велькима джобками хтору пожичела од баба-нини Жоржини пирхла и ГОП – зоз чаривнима словами ЦРК, ЗВР, Дьото Маладину претворел до найбилшого заяца. Вон лєм по очох здабал на дзивче. И по шмелосци. Нє однїмал ше кед го Дьото дрилєл до галпцилиндра... Так, першираз, по тайних конкох з гевтого боку Дьотового галпцилиндра путовала Маладина... Билозаяцова... Преложела М. Р. Приповедка зоз романа „Видумство”

МИХАЙЛО КОВАЧ

ЦАРОВЕ Єдного дня наш когут на плоце нашим кельо лєм гарла мал так ше дар: – Я цар! Другого дня сушедов нашого побил. Гордо ше тераз вон исто так дар: – Я – цар! Трецого дня на трецим плоцику дар ше дричних тих царох вон, треци їх пар: – Я – цар! А дня штвартого оцец мацери гварел: – Куня под плотом тот славни наш цар; бер, вар! Пиятого и шестого дня другим царом гарчок зоз юшку бул конєц и рай: – А – яй!

ЯКИМ ОЛЕЯР

БОКСЕР Тот мой сушед Микола цо коло нас бива, таки же ше за ньго ганьби цала школа. Вон нїкого од товаришох нє почитує, а кед ше му дахто спроциви, та го такой добре вибоксує. Гвари же ше нє виучи анї за механїчара анї за шлосера, алє за боксера. Нагейце же то страшне – чи нє? А знайце ище и тото же достал рукавици за боксованє. Пре тоти рукавици шицки зоз нїм бриґи маме, та ше му з драги виступяме и од нього цо далєй сцекаме. Тото уж и вон обачел та ше почал меняц и куспокуц ше красше справовац. Тераз з нами частейше товаришує, а кед нас дахто з другей класи сце биц, вон нас одбранює. ВЛАДИМИР БЕСЕРМИНЇ

БОКСЕР Яґод кулька Мирко лєци и як лабда подскакує. Чи видзели дараз дзеци кед вон дїда вибоксує? Кед сце таке нє видзели, у нас вельки турнир будзе, приду шицки цо би сцели видзиц як ше то одбудзе. Уходнїца – цо лєм сцеце, бо Миркови шицко треба, биє дїда вжиме, влєце, най зароби фалат хлєба. Ша то ше уж од малючка треба учиц вредно робиц, прето його вредна ручка лєгко годна дїда побиц. Наваль, наваль, масо тадзи най видзиш цо руки знаю. Розглашице шицким вшадзи як дїда поласкотаю.

СИЛВЕСТЕР Д. МАКАЇ

МОЙ ТОВАРИШ

Мам я товариша – кричим на ньго: Марку! Теди вон вибегнє оддакаль зоз ярку. У єдзеню страшно є виберни, а нє поє вельо же би бул модерни. Раз у тижню – озда пре диєту – пиє млєка зоз паприґу млєту. Пред вечаром заєда колбаси; лєгнє на отоман, та штимує гласи. Же штимує гласи – най вас нє чудує, бо тот кандур стари одлично бруґує.

Доротеа Рамач, 6 роки, Руски Керестур

Хана Хромиш 4 роки, Коцур

Мария Бенчик, 6 роки, Бачка Тополя

Клара Джуджар, 6 роки, Руски Керестур Валентина Пушкаш, 5 роки, Дюрдьов

ЛЕОН ЮРИЧ ОШ „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре

оз двох оддзелєньох осмей класи нєдавно вишли 50 школяре. Було вельо вредних и совисних, алє найлєпши успихи у осемрочним школованю посциговал, та конкуровал за припознанє найлєпшого школяра у своєй ґенерациї Леон Юрич. Кед ше поздавало и вибодовало дипломи, Леон достал найвецей, та є преглашени за школяра ґенерациї. До тей титули нє лєгко дойсц, треба буц упарти, совисни, мац мотив и дисциплину нєобходну у ученю, а як оддзелєнски старшина Каролина Папуґа гвари, Леон ма шицки тоти прикмети. Шоровал петици як кед би за други оцени анї нє знал. Ище як школяр нїзших класох при учительки Нади Колошняйовей указал окремну прихильносц ґу математики, та у трецей класи бул и на першим змаганю и завжал треце место. Теди ище глєдал цо го найбаржей интересує. Єден час тренирал карате и бул на даскелїх змаганьох, алє вец видзел же нє може шицко постарчиц. Закончел и Школу за основне музичне образованє (ШОМО) у Кули, а 2015. року бул медзи найуспишнєйшима у керестурским оддзелєню тей Школи, дзе грал на кларинету. На змаганю у Лазаревцу 2015. року зоз своїм инструментом завжал друге место. Гоч заблїснул и музични талант, Леона ище баржей од музики прицаговала любов ґу природним науком. У седмей класи бул на змаганю зоз хемиї и завжал друге место на Општинским, а треце на Медзиокружним змаганю. И у осмей класи на Општинским змаганю Леон бул други. Прицагуюца му була и биолоґия, та зоз Општинского змаганя у седмей класи принєсол диплому за завжате друге, а зоз Медзиокружного треце место. З биолоґичарами кулскей општини змагал ше и у осмей класи и достал трецу награду. Кажди школяр ма и даєден школски предмет хтори му нє барз „на шерцу”. Леонови нє „лєжала” кошарка як вибрани спорт, и нємецки як други странски язик, алє зато посциговал одлични успихи зоз обидвох мацеринских язикох – оцов сербски и мацеров руски. У седмей класи на Медзиокружним змаганю зоз руского бул други, на Републичним перши, а зоз сербского як нємацеринского язика на Медзиокружним перши, а на Републичним треци. З дипломами ше врацал зоз змаганьох и у осмей класи. И на Медзиокружним и на Републичним змаганю зоз руского завжал перше место, а зоз сербского и на Медзиокружним и на Републичним змаганю бул треци. После начишлєних високих пласманох и наградох чежко одгаднуц до хторей штреднєй школи би ше Леон Юрич найволєл уписац. Йому нє чежко. Сиґурни є и уж ше пририхтує за покладанє примацого испита и уписованє до Електротехнїчней школи „Михайло Пупин”, а чи вибере напрям за електротехнїчара рахункарох, чи даєден други, о тим ище дума. К. П. и М. Р.

ЄЛЕНА ЧОРДАШ ОШ „Братство єдинство” у Коцуре

сновну школу Єлена закончела як добитнїца Вуковей дипломи и ище даскелїх специялних дипломох, алє вше скромна, циха, вредна и совисна, як гвари єй оддзелєнски старшина Ксения Бесерминї, нє обчековала же будзе преглашена за школярку ґенерациї. Видзело ше єй же у трох оддзелєньох осмей класи єст лєпших од нєй, а кед дознала же з тим вельким припознаньом „корунована” праве вона, радосци нє було конца. У оводи була у руским оддзелєню, та ю и до школи родичи уписали до рускей класи. Учителька єй була Валерия Папуґа. Ище у нїзших класох полюбела математику и тот предмет вше найволєла, та ходзела и на змаганя, алє як росла, указовала прихильносц и ґу другим предметом. Дома з родичами и братами вше приповедаю по руски, алє єй мац Мадярка, та Єлена зна и мацеров и оцов мацерински язик. Окрем з математики, участвовала и на змаганьох зоз физики, биолоґиї, ґеоґрафиї, руского и сербского як нємацеринского язика и посциговала замерковани успихи. Найдалєй сцигла зоз руского: у седмей класи на Медзиокружним змаганю була друга, а на Републичним треца, а у осмей на обидвох змаганьох треца. Осем роки ше школовала по руски, а учела и сербски, анґлийски и французки язик. Од другей класи поряднє ходзи на фолклор у КУД „Жатва”. Ґлумела и у єдней театралней представи и шпивала у дзецинскей шпивацкей ґрупи. Спорт ю нїґда нє прицаговал. После покладаня малей матури чека ю правенє лїстини жаданьох, односно штреднїх школох до хторих би ше сцела уписац. На першим месце єй Медицинска школа у Новим Садзе, а понеже є Вуковец и Школяр ґенерациї, вери же ше єй уда школованє предлужиц там дзе би найволєла. М. Р.

ЯК ШЕ ПРЕГЛАШУЄ ШКОЛЯРА ҐЕНЕРАЦИЇ На концу осмей класи школяре хтори вше були одлични – Вуковци, а винїмково успихи посциговали и на рижних змаганьох, придаваю до школи шицки дипломи, а по Правилнїку о преглашованю школяра ґенерациї окремна комисия бодую дипломи. Школа вреднує шицки дипломи зоз змаганьох од општинских по републични, та хтори школяр ма найвецей, його ше преглашує за школяра ґенерациї.

МИХАЙЛО РАЦПЕТИ

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

зе єст вельо одличних школярох, чежко на концу осмей класи вибрац найлєпшого. Михайло Рацпети од першей класи при учительки Ани Винайовей, вец при Маї Колошняйовей и на концу при Снежани Шайтошовей вше мал лєм петици, а таки успих мал и у висших класох дзе му класни старшина була Саня Тиркайлова. Баржей го прицаговали природни як дружтвени науки, алє ше вше трудзел зоз шицких предметох мац одлични успих. Любел физику, хемию и математику, а найволєл биолоґию, цо потвердзую и дипломи у шестей класи за завжате друге место на Окружним и у седмей класи друге место на Општинским змаганю. На Смотри кириличней писменосци у Тителу того року за писмени состав написани по руски достал першу награду. Ґу историї и физичней култури нє мал окремни прихильносци, алє анї тоти предмети нє занєдзбовал. Добитнїк є Вуковей дипломи. Кед мал седем роки, почал ше учиц грац на клавиру, а як осемрочни хлапец уж бул на двох змаганьох у Бечею и у Бачкей Тополї, и завжал два перши места. Два роки ходзел ґу наставнїкови Миронови Сивчови на пририхтуюци годзини клавира, а вец ше уписал до Нїзшей музичней школи у Кули, оддзелєнє у Руским Керестуре, хтора тирвала шейсц роки. Дома ма пианино, та з Бахом, Листом, Моцартом и другима славнима композиторами, односно їх чаривнима композициями прешли осем роки препровадзовал голєм годзину-два. Влонї на змаганьох у Суботици (98 поени од можлївих 100) и у Бечею (90 поени) освоєл два перши места. Як найлєпши у своєй катеґориї мал чесц грац у Городскей хижи у Суботици. На Фестивалу музичних школох Сербиї у Зренянину Мижо ше змагал з другима школярами представяюци Школу за Основне музичне образованє (ШОМО) з Кули а зоз тей школи вон бул найлєпши. На 7. Медзинародним музичним змаганю „Фантаст 2018” у Бечею у маю того року завжал перше место (99 поени) у своєй катеґориї. Бул барз возбудзени и щешлїви кед му после змаганя члени жирия окреме винчовали и гварели же паметаю як роснул з тим талантом и як кажди рок було обачлїве його напредованє. Перши (зоз 97 поенами) бул и на Фестивалу „Исидор Баїч” у Новим Садзе. З таким талантом и телїма високима пласманами на змаганьох дзе би ше индзей предлужел школовац кед нє у Музичней школи. Длуго ше пририхтовал за примаци испит, перше при наставнїкови Сивчови, вец при наставнїци у Кули, по два, та и три раз у тижню, а кед ше приблїжело покладанє испита, кажди дзень ходзел на годзини ґу наставнїци у Новим Садзе, бо програма була барз обсяжна. Испит успишно положел, та є уписани до Штреднєй музичней школи „Исидор Баїч” у Новим Садзе. М. Римар

КАРОЛИНА ГАРДИ У НОВИМ САДЗЕ

а концу осмей класи достац Вукову диплому значи у свидоцтву о законченей основней школи мац вше лєм петици. Каролина Гардийова зоз Нового Саду од першей по осму класу у Основней школи „Петефи Шандор” вше була цалком одлична, алє вона посцигла и вельо вецей од того, о чим шведоча дипломи о успихох посцигнутих на змаганьох зоз велїх предметох. Дома од малючка з мацеру приповедала по мадярски, а з оцом по руски, та єй обидва язики мацерински, єднак блїзки. У оводи перше була у сербским оддзелєню, а вец у мишаним, дзе ше бешедовало по сербски и по мадярски. Кед виросла за школу, родичи ю уписали до мадярского оддзелєня у Школи „Петефи Шандор”, гоч вельо блїжей мала три школи, алє зоз сербским наставним язиком. Од першей класи поряднє ходзела и на годзини руского язика як виборного предмету, а була активна и у Руским културним центру. Седем роки була член дзецинскей фолклорней секциї и наступала на велїх манифестацийох, смотрох, госцованьох... Ґлумела и у театралней бабкарскей представи „Судзенє домашнїх животиньох”. Од пиятей

класи ходзела на змаганя з руского язика, а була и у Лєтней школи у Попраду у Словацкей. У седмей класи на Медзиокружним змаганю була перше, на Републичним друга, а у осмей класи на обидвох змаганьох Каролина завжала перше место. Успишна була и на змаганьох зоз сербского як нємацеринского, та у седмей класи на Републичним була треца, а у осмей на обидвох змаганьох друга. Зоз мадярского язика у пиятей класи на Медзиокружним була перша, та сцигла и на Републичне змаганє. Прешлого року за винїмково успихи достала Видовданску награду. Добре ше спорозумює и по словацки и польски, а у школи як странски язики учела анґлийски и нємецки. Язики єй ширели круг приятельох, алє и указали драгу за дальше школованє. Положела примаци испит у язичней ґимназиї у Сримских Карловцох, а хтори язики окрем тих цо уж учела, там будзе мац можлївосц научиц, ище нє зна. Зоз ученьом телїх язикох здобула вельке богатство, а нїч нє страцела же основну школу закочела по мадярски. Каролина люби путовац. Була у Горватскей, Словениї, Македониї, Греческей, Италиї, Словацкей, Польскей и у Мадярскей, а барз би сцела пойсц и на Малту. Можебуц ше єй укаже нагода у черанки ґимназиялцох нащивиц и тоту жем. М. Р.

ЄЛЕНА МУДРИ У ДЮРДЬОВЕ

Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове того року нє вибрани школяр ґенерациї, алє медзи найуспишнєйшима школярами, хтори у маю 2018. року закончели осму класу, Єлена Мудри. Єдна є спомедзи дзевецерих добитнїкох Вуковей дипломи, а у руским оддзелєню єдина. Достала и штири специялни дипломи: зоз руского язика, зоз сербского як нємацеринского, зоз подобовей култури и з биолоґиї. З тих предметох ше поряднє змагала, а у нїших класох и з математики. Найвекше припознанє того року єй участвованє на Медзиокружним змаганю зоз руского язика. Краша ю вельо припознаня, змаганя и дипломи, а активна є и у дружтвеним живоце Дюрдьова, у кругох дзе ше презентує руска традиция, култура и язик. Руски язик почала учиц у Предшколскей установи при воспитачки Марини Сабадош, а потим го усовершовала у руским оддзелєню при учительки Єлени Салаґ, а вец, у висших класох при наставнїци руского язика Мариї Самарджич. – Од малючка ми ше пачел руски язик, а окреме кед оцец бешедовал з власним братом. Теди сом го нагварела най ме научи бешедовац по руски. Цошка ме прицаговало ґу тому язику. Барз ми ше пачел. Родичи ми виполнєли жаданє и уписали ме до руского оддзеляня у прешколскей установи, а познєйше и до основней школи – гвари Єлена Мудри. Родичи и брат єй найвекша потримовка, та єй и теди гварели же кед єй будзе чежко учиц ше по руски, премесца ю до сербского оддзелєня, алє вона о тим нє роздумовала. Єлена даскельо раз участвовала на Смотри кириличней писменосци у Тителу, а того року за писмени состав написани по руски достала першу награду. У пиятей класи пре добри успих у школи Червени криж ю наградзел з лєтованьом у Чарней Гори, а у шестей класи була у Словацкей у Лєтнєй школи хтору орґанизує Национални совит Руснацох дзе єй, як гвари, барз помогло знанє руского язика, бо там з домашнїма могла бешедовац по нашим и добре ше спорозумйовац. Єлена поряднє участвовала у школских програмох дзе ше презентовало руску традицию и културу. Була член рецитаторскей и подобовей секциї. Дзевец роки є активни член дюрдьовского КУД „Тарас Шевченко” у фолклoрней секциї, тераз уж виводзацкей ґрупи и у дзецинскей драмскей секциї. Ґлумела у даскелїх представох, а остатня була тогорочна представа „Планета Норим” у котрей ґлумела кралїцу. Окреме єй мило же од нєдавно танцує у танцу „Танцовала би я”. – Окремне чувство танцовац у рускей пасовей сукнї. Вше ме прицаговал руски язик и наша традиция, то цошка мойо и барз ше цешим же сом шицко тото научела – приповеда Єлена. Любела би и далєй буц активна при своїх и збогацовац знанє, же би лєгчейше нашла свою животну драгу. Жада буц адвокат, заступац и бранїц нєвиноватих, бо нє люби нєправду. Кед єй ше уда, упише ше до штреднєй економскей школи, а вец би сцела закончиц правни студиї и постац адвокат. И надалєй ше будзе закладац, кед єй обовязки дошлєбодза, остац активна у дюрдьовским Културно-уметнїцким дружтве. С. Саламун

I награда

ПОХОПЕЛА СОМ ЖЕ МИ Є ПРАВА ТОВАРИШКА Було то у моїм вчасним дзецинстве кед сом почала ходзиц до Дзецинскей заградки. Упознала сом вельо нових товаришох. Вєдно зме ше дружели, бавели, шпивали... Як днї и роки преходзели, так зме одрастали. Почали зме ше вше баржей дружиц. Думала сом же сом нашла прави товаришки и же сом здобула довириє до нїх. Часто сом им гуторела свойо тайни, алє сом познєйше чула же вони мойо тайни виволовали другим. Була сом жалосна и розчарована. Кед зме почали ходзиц до школи, шицки зме ше дружели и крашнє зме сотрудзовали. Почала сом ше дружиц зоз старшима. У моїм живоце ше зявело єдно дзивче. Воно старше одо мнє, алє зме здобули довориє єдна до другей. Бешедовала ми же ше и вона нашла у такей ситуациї як и я. Старша є, схопнєйша и вше ме посовитує. Трудзим ше и я ю посовитовац, гоч сом младша. Вона за мнє вше ту. Можем єй виприповедац о шицким цо ше ми случело, до кого сом залюбена. Другим нє можем. Бешедовала ми же ше и вона нашла у нєприємних хвилькох у яких и я часто була. Наздавам ше же зоз ню лєгко пребродзим таки хвильки. Були зме на єдним путованю котре нам останє длуго у паметаню. Верим же знова даґдзе пойдземе вєдно, та гоч то будзе воженє на бициґлох або на ролерох, а можебуц и шпациранє по нашим красним валалє. Кед сом зоз ню, мойо шерцо виполнєте зоз щесцом, радосцу и любову. Нїґда нє знаме дзе нас животна драга одведзе, алє вше будземе ту єдна за другу. Нє допущиме же би дахто нашо товаришство загашел, бо за мнє нашо товаришство найвекше богатство. Ребека Семан, VI, Руски Керестур

I награда

УХОДЗИМЕ ДО ШВЕТА ОДРОСНУТИХ Помали уходзиме до швета одроснутих. Тераз озбильнєйше прилапюєме даєдни ствари и баржей их розумиме. Нє дзеци зме вецей. Дзецинство прешло. Мойо дзецинство наисце було красне. Мам старшого брата и кед зме були менши, вше зме ше вєдно бавели, покля вон нє вошол до рокох у котрих я тераз. У улїци у котрей биваме, єст барз вельо дзеци розличних возростох. Дзень нам вше починал и закончовал ше з бавеньом. Вечарами зме ше бавели на джмурки. Тераз зме ше розишли, бо нам, старшим, менши почали допивац. Кажде рушел по своєй драги и шицки зме ше пременєли. Кажде иншак прилапює швет одроснутих и сам уход до ньго. Даєдни ше пременєли на лєпше, а даєдни на горше. Тераз сама знам заключиц хто яка особа и зоз ким ше треба дружиц, а зоз ким нє. Сама приношим одлуки, робим так як я думам же би требало, алє и родичи вше ту же би ми помогли, гоч цо ше случи. Швет одроснутих випатра забавни, алє, поправдзе, вон барз чежки, озбильни и мушиме го прилапиц яки є. Векша часц моїх парнякох нєозбильна и нє прилапює даєдни ситуациї. У пубертету зме, та нам шицко шмишне и забавне, аж и тото цо, кед ше лєпше роздума, наисце глупе. У будучносци жадам буц адвокат. Тото занїманє ше ми попачело пре велї ствари котри адвокат ришує. По законченю штреднєй щколи сцем ше уписац на факултет. Кед лєпше роздумам, дзецинство ми барз швидко прешло. Тераз закончуєме осму класу и єдини проблем нам оцени у школи. Патриме до хторих школох ше поуписуєме и цо будземе у дальшим живоце робиц. Любим же сом вошла до швета одроснутих и же тераз лєпше можем розумиц и ришовац даєдни ствари. Жаль ми же ми дзецинство прешло, алє ше вше будзем здогадовац на ньго. Єлена Мудри, VIII, Дюрдьов

У ЧИМ РАДОСЦ И КРАСОТА ЖИВОТА

Кажде существо, нє важне чи чловек чи животиня, кажде дакеди ма чежки, а дакеди радосни днї. Пенєж шицки любя, алє людзе котри го маю вельо, хасную го на чкоду штреднїм и худобним. Єст и добрих людзох котри дарую тот пенєж гладним и бидним. Знайце же стрес и депресия главни хороти модерного часу. Зависц и нєзадовольство вас можу дрилїц до самозабойства. Поглєдай помоц, нє падай под колєна тим хоротом. Живот маш лєм єден, жий у задовольству и найдз любов, а пенєж най ци будзе на остатку. Снованє фамелиї єдна з найкрасших часцох живота. Кед чловек ма фамелию, вон достава смисел свойого живота. Дзеци чийо родичи мало зарабяю, часто нагнївани на родичох же им нє можу оможлївиц шицко цо би сцели. Най подумаю на дзеци котри жию у Африки, як вони там жию. Тисячи дзеци умераю од гладу. Нїкому нє бриґа и кажде дума лєм на себе. Думам же тим дзецом живот красше прейдзе, бо нє маю телевизию, рахункари и мобилни телефони. Патрел сом на интернету людзох котри окончели самозабойство лєбо повредзели своїх ближнїх пре рахункарски бависка. Єст вельо краси нашого живота, лєм их треба поглєдац, гоч су барз глїбоко у нас скрити, алє кед их найдзеш, теди ти воскрешнєш. Михайло Рацпети, VIII, Руски Керестур

II награда

КРАСОТА МОЙОГО ВАЛАЛА

ЧЛОВЕК НЄ СТВОРЕНИ ЗА ПОРАЖЕНЯ

Мой родими валал Дюрдьов. То досц вельки валал. У нїм єст штири прекрасни парки. Єден ше ми найбаржей пачи. У нїм гомбалки, спущовалки и други бависка за старши и младши дзеци. Дюрдьов ше находзи нєдалєко од Нового Саду. Маме и основну школу хтора досц стара, алє красна и зачувана. У валалє єст и два церкви. Вони краша нашо место. Маме и оводу. У центру єдна гамбурґерия. Нашо улїчки вше ушорени. Прости су и широки, а шицки украшени зоз желєнїдлом. Єст и стари и нови хижи. Наш валал познати по ґереґох и диньох. Людзе их садза, допатраю, а вец предаваю до других местох. И мой тато садзи ґереґи, та их шестра и я влєце предаваме. Дюрдьов окружени з полями, бо ше велї людзе занїмаю з польопривреду и зоз статкарством. Найвецей тримаю дробизґ и швинї. У валалє активни и два културно-уметнїцки дружтва: „Тарас Шевченко” и „Бранислав Нушич”. Маме и два манифестациї: „Най ше нє забудзе” и „Дюрдьов отвореного шерца”. Позната и наша „Руска одлога”. Мой валал красни у шицких штирох рочних часцох, а мнє є найкрасши вжиме. Теди є чисти и били. Дзеци ше радую и бавя ше у шнїгу. Людзе вжиме топя до пецох же би им у обисцох було цепло. Любим мой валал прето же сом ше ту народзела и жиєм у нїм од малючка, и прето же є красни.

Чловек ше народзел, алє нє совершени. Мале дзецко, кед ше учи ходзиц, спаднє, алє такой станє. Нє придава ше. Барз важне намагац ше. Мал сом пейц роки. Нє чувствовал сом ше добре. Пошли зме до лїкара. Мал сом чежку и опасну хороту. Нє повем яка хорота була, бо дацо мушим знац лєм я. Намагали зме ше полни два роки вилїчиц ме. Мой оцец кажди дзень ходзел зоз Крущичу до Нового Саду. Приношел ми єдзенє, бависка и инше... най ше цо красше чувствуєм. Мац оставала зо мну, а оцец ше врацал дому. Пре мнє страцел роботу, алє му нє було важне, бо ме барз любел. Лїкаре ме вилїчели. После седем рокох почал сом ше з пайташами бавиц. То були бависка на компютеру, хтори я нє знал бавиц. Нє придавал сом ше. Бавел сом горше од шицких, та ше нїхто нє сцел зо мну бавиц. Почал сом ше бавиц сам, бо ме нїхто нє потримовал. Алє, ище сом ше нє придал. Помали сом почал буц лєпши. Нєшка ше шицки зо мну бавя. У седмей класи ми оцени нє були таки яки би требали буц. Влапел сом ше до ученя. Барз сом сцел повиправяц оцени и удало ше ми. Живот нє совершени, алє нє думайце так. Треба вше буц позитивни. Шицки нєкрасни думки вируцуйце з глави. Живот красни. Нє придавайце ше. Тераз мам єден проблем. Пачи ше ми єдно дзивче, лєм я ше єй нє пачим. Алє, як сом уж гварел, нїґда ше нє треба придац. Наздавам ше же и тот проблем будзе ришени.

Марина Барна, V, Дюрдьов

III награда

Алексей Мудри, VIII, Руски Керестур

ЗБУЛО ШЕ – ВРЕДЗИ ПРИЗНАЧИЦ

Бул сом школяр першей класи Основней школи „Петро Кузмяк”. Мал сом седем роки. Єдного красного єшеньского дня бавел сом ше у баби. Як и кажде дзецко, мал сом вельо жаданя, алє мойо вше були чудни и цикави. Роздумовал сом о лєценю и о шлєбоди птицох, та сом сцел лєциц. По полудзенку сом покрадзме вжал зоз бабовей ладички фалат платна. У дворе сом нашол стари лати. Осторожно сом зоз комоди винял пейц гвозди и млаток. Випендрал сом ше на пойдзик над курнїком, а там ми уж були порихтани три манили. Там и почала операция под меном „Ястраб”. Гвозди сом з млатком поприбивал до латох, а з манилами сом себе платняни кридла повязал на руки. Виґрабал сом ше на вельки плот и барз сом замахнул з кридлами и одруцел сом ше з ногами. У єдней хвильки сом почувствовал шлєбоду птицох и красу лєценя, а у другей хвильки сом почувствовал боль у лївей руки. Плачуци сом вошол до хижи и лєгнул сом на посцель. Кед сом ше дакус змирел, достал сом облог на руку, бо ми барз пухла. Познєйше зме пошли до Вербасу до шпиталю. Гварели же ми напухнул лиґамент, та ми руку положели до ґипсу. Три тижнї сом мал ґипс, а вец сом мушел ходзиц до Червинки на вежби за покалїчену руку. Швидко сом ше окрипел. Жаданє лєциц ми ище вше нє витворене. Плануєм го витвориц, алє без калїченя. За тераз моя операция „Ястраб” закончена. Павле Гербут, VI, Руски Керестур

МОЯ МАЦ Я мою мацер найволїм у нашей фамелиї. Мено єй Наташа. Ма трицец роки. Власи єй красни. Вона ше стара о мнє и о мойому братови. Вари полудзенок, купує шицко цо нам треба, райбе нам шмати, пораї обисце. Помага ми кед сом хори. Барз люби квеце, а найволї мнє, брата и тату. Часто ше з нами бави. Кед нам приду госци, вона рихта смачни єдла. Щешлїви сом же ше так о нас стара и же нас шицких люби. Иван Фейди, II, Руски Керестур Анастазия Петрович, III Руски Керестур

БОГАТСТВО ТО ЗНАНЄ И ПРИЯТЕЛЄ, А НЄ ПЕНЄЖИ

Емилия Ждиняк, I, Шид

ВИРНИ ПЕС БУРКО Ми дома маме вельо животинї, алє моя наймилша животиня пес Бурко. Чом му так мено? Прето же ма барз кандрасту и бураву шерсц. Чарни є як углє.. Хвосцик му длугоки и вше кед ме обачи, радосно з нїм маха. Любим кед ше мой брат и я бавиме з Бурком. Часто го купаме, чешеме и оганяме ше з нїм. Хижка му стої у заднїм дворе. Тато часто на ньго лярма, прето же пес прави галайк, розцагує мехи, койяку пластику и нашо бависка. Любим нашого пса Бурка прето же є мой вирни приятель и прето же ме вше вирно чека при капурки кед ше врацам дому. Емина Бики, IV, Руски Керестур

Богатство то нє лєм кед даєдни людзе бешедую же су богати, алє кед маю и знаня и приятельох хтори ше стараю єдни о других. Кед даєдни маю пайташох лєбо пайташки, нїґда их нє треба предавац за пенєжи. Приятельох треба чувац за друженє и за помоц кед нам будзе потребна. Богатство мац приятельох то велька ствар, бо єст мало людзох хтори прави приятелє. Велї лєм приповедаю же су вирни дакому, а кед му треба помогнуц, вец их нєт. Я мам добри пайташки. Гоч ше дакеди и повадзиме, швидко ше помириме. Нїґда бим их нє предала, нє зрадзела пре пенєж, гоч цо би ми дахто обецал. Сцем най буду ту и най будземе зложни и вирни єдна другей, вше порихтани помогнуц. Шицким людзом потребни пенєжи, та би дакеди були порихтани предац пайташох лєм же би ришели свою ситуацию. Мудри знаю же богатство лєм єдно, а то приятельство. Богатство придзе, алє и прейдзе, а правих пайташох кед раз одруциш, вецей ше нє враца ґу тебе, бо думаю же су нє потребни. Даєдни людзе ше вешеля най шицки видза же вони маю барз вельо пенєжи, а даєдни ше з пенєжом нє хваля, прето же им важнєйше приятельство. Богатство нє лєм пенєжи, алє и приятелє хторих треба чувац и почитовац цали живот. Желяна Такач, VII, Дюрдьов

ПЕРШИ ЗАРОБЕНИ ПЕНЄЖ Перши пенєж сом заробел у свойого бачика Влади Кухара. Гонєл сом трактор и оберал сом малини. Найволєл сом кед зме наоберали малини и вец зме их у ладичкох знїмали и ношели до хладзальнї. Мой роботни час бул од шейсц годзин и трицец минути рано, та покля бачи нє пришол на польо. Теди нам бул закончени роботни дзень. Плацел ми двасто динари на годзину. Раз кед сом гонєл трактор, пукла ґума. Кед падал диждж, було блато та зме нє могли робиц на полю. За два тижнї сом заробел петнац тисячи динари. У бачика робим уж другу сезону малинох. За заробени пенєж сом себе купел маїци, фармерки и ботоши, а куповал сом и бензин до моторки. Натрапел сом ше влєце, по горучави заробиц тот пенєж, алє сом бул задовольни. На павзи сом могол попиц пол литри води. Кед почала школа, робел сом у бачика лєм всоботу и внєдзелю.

Михал Хромиш, V, Дюрдьов

Я И ПУБЕРТЕТ

Анастазия Надь, VII, Руски Керестур

ЛЮБИМЕЦ ОБОВЯЗКА, АЛЄ И РАДОСЦ За перши родзени дзень родичи ми подаровали щенє. Дали зме му мено Луна. Вона тераз ма дзевец роки. То нємецки овчар. Барз є фини и мудри пес. Ма длугу, мегку кафово-чарну шерсц. Очи єй кафово, а зуби били и барз оштри. Кед була мала, Луна єдла ґранули з млєком, а тераз найволї єсц косци. Одроснутого пса треба кармиц два раз на дзень. Раз у тижню идземе з мацеру до месарнї купиц косци. Луна є и шпи лєм у своїм боксу. Кажди дзень ю мушим пущиц до двора, же би ше дакус набегала. Теди є барз щешлїва. Барз ше люби бавиц зоз пластичну фляшу. Я руцим фляшу, а Луна бежи и принєше ми ю. Кед шедзиме на дворе, вона лєжи при нас, а кед останє сама, обовязно закопе бабово папучи до заградки. Влєце ю часто купаме, бо и єй горуцо як и нам. Кед є хора, оцец ю веже до ветеринара. Теди зме шицки забриґовани. Я щешлїви же мам Луну. Зоз ню сом вироснул. Мац пса велька обовязка, алє ище векша радосц. Луна нас зна наградзиц за шицко цо єй даваме. Вше нам ше барз радує и чува нас. Андрей Шайтош, IV, Руски Керестур

Кажде дзецко муши обняц пубертет, та так и мнє нє заобишол. Наполнєл сом уж дванац роки. Почала ме обнїмац сила пубертету, та ме здоганяю нови проблеми. Єден спомедзи перших знакох то вибиванє пирщкох на твари. У школи вше горши и горши оцени, прето же нє маме дзеки за ученє, як зме мали скорей. Приходза нам нови интересованя. Бависка ми вецей нє цикави, та сом даєдни подавал младшим дзецом, а даєдни сом одложел на пойд. Тераз ме прицагує лєм мобилни телефон и дружтво. Кед дацо нє робим добре, я нє свидоми того, а после ми жаль. Каждого дня ше сцем пременїц, алє ми вше руши од початку, як нє треба. Раз ше ми брат питал чи му помогнєм виробиц домашнї задатки, а я такой гварел: „Помогнї себе сам!” Кед сом вишол з хижи, похопел сом же сом погришел и врацел сом ше помогнуц му и замодлїц го най ми пребачи. Зрозумел же сом у пубертету и же и вон будзе таки, та ми пребачел. Часто нє слухам совити родичох, а потераз вше мали право. Швидко меням розположенє. Раз сом сцел патриц єдну телевизийну емисию и бул сом барз радосни. Кед сом уключел телевизор, нєстало струї. Знємирел сом ше и гнївал сом ше на шицких. Кед пришла струя, похопел сом же сом за тот час док нє було струї, вельо койчого могол зробиц, а я ше у хижи гнївал. Вше шицко сцем зробиц и нїґда сом нє задовольни зоз тим цо мам. Док прейду тоти „шалєни” роки, нїч вецей нє будзе исте. Нє годзен сом ше тельо бавиц з пайташами. Будзем мац вше вецей и вецей обовязки, а за бавенє нє будзе оставац часу. Любел бим час врациц назадок и знова буц мале дзецко хторе ше по цалим дню лєм бави. Павле Бесерминї, VI, Коцур

РЕПУБЛИЧНЕ ЗМАГАНЄ З РУСКОГО ЯЗИКА Наградзени школяре - порядна настава VIII класа 1. Леон Юрич, Руски Керестур 2. Теодора Русковски, Руски Керестур 3. Єлена Чордаш, Коцур VII класа 1. Катарина Кулич, Коцур 2. Наташа Тамаш, Коцур 3. Ясмина Будински, Дюрдьов 3. Анастазия Надь, Руски Керестур На змаганю участвовала и Йована Казак, школярка осмей класи зоз Руского Керестура

Наградзени школяре – виборна настава VIII класа 1. Каролина Гарди, Нови Сад 2. Анастасия Джуджар, Кула VII класа 2. Боґларка Ґере, Бачка Тополя 2. Ана Чизмар, Вербас 3. Михаило Пап, Нови Сад

Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове 26. мая того року отримане 18. Републичне змаганє з руского язика и язичней култури. Змагали ше осмеро школяре седмих и осмих класох зоз Руского Керестура (штверо), Коцура (тройо) и Дюрдьова (єден), дзе ше порядна настава одвива на руским язику, и пецеро школяре зоз (Нового Саду (двойо), и Вербасу, Кули и Бачкей Тополї (по єден школяр), дзе ше руски язик виучує як виборни предмет. Наградзени школяре на Змаганю достали на дарунок кнїжки хтори видало Дружтво за руски язик, литературу и културу, а шицки учашнїки и їх наставнїци достали и Подзекованя. Змаганє орґанизовало Министерство Просвити, науки и технолоґийного розвою Републики Сербиї, Дружтво за руски язик и ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове.

СМОТРА КИРИЛИЧНЕЙ ПИСМЕНОСЦИ У ТИТЕЛУ

радицийна, 16. Смотра кириличней писменосци отримана 24. мая у Народней библиотеки „Стоян Трумич” у Тителу, а участвовали школяре 51-ей основней и штреднєй школи зоз Сербиї и Републики Сербскей. Шветочносц почала зоз привитну бешеду директора библиотеки Ґорана Поповича, хтори медзи иншим гварел: „Шлїдом наших солунских мисионерох Кирила и Методия и зоз їх присутносцу у каждей написаней букви предлужуєме ше бориц за свойо писмо. Подзековни зме тим двом братом, учительом и просвитительом за витирвалосц у борби за славянске писмо...” Потим пошвецене колїво и славски колач, а вец писатель з Беоґраду Бранко Стеванович наградзеним школяром уручовал награди и грамоти. На конкурс школи посилали найлєпши писмени состави писани по сербски, македонски, русийски, болгарски лєбо руски, зоз кирилку. И того року роботи своїх школярох послали наставнїци руского язика Ксения Шовш и Каролина Папуґа у основней школи и професорка Любка Малацко у руским оддзелєню Ґимназиї у Руским Керестур. Школярски писмени роботи написани по руски послала и наставнїца руского язика Мария Самарджич зоз Дюрдьова, а калиґрафски роботи наставнїца подобовей култури у дюрдьовскей школи Татяна Перович.

Наградзени школяре: Штреднї возрост (V и VI класа) 1. Ребека Семан, VI, Руски Керестур: „Похопела сом же ми є права товаришка” (наставнїца Ксения Шовш) 2. Марина Барна, V, Дюрдьов: „Красота мойого валала” (наставнїца Мария Самарджич) 3. Павле Гербут, VI, Руски Керестур: „Збуло ше – вредзи призначиц” (наставнїца Ксения Шовш) Старши возрост (VII и VIII класа) 1. Михайло Рацпети, VIII, Руски Керестур: „У чим радосц и красота живота” (наставнїца Каролина Папуґа) 1. Єлена Мудри, VIII, Дюрдьов: „Уходзиме до швета одроснутих” (наставнїца Мария Самарджич) 2. Алексей Мудри, VIII, Руски Керестур: „Чловек нє створени за пораженя” (наставнїца Каролина Папуґа 3. Ясмина Будински, VII, Дюрдьов: „Богатство то знанє и приятелє, а нє пенєж” (наставнїца Мария Самарджич) Ґимназия Руски Керестур, (професорка Люпка Малацко) 1. Тереза Будински, II: „Шлєбода шицких людзох виборена на боїску” 2. Марина Надь, I: „Єден член моєй фамелиї” 3. Жарко Остоїч, III: „Критериюми по хторих мерам людску красоту” Найлєпши состав написани по руски Дорис Бучко, IV: „Поведз ми цо видзиш кед патриш до далєка” Награди за подобово роботи зоз кириличней калиґрафиї достали школяре зоз Дюрдьова: Кристина Дюранїн, Никола Матошевич и Сандра Петкович

МУДРИ ОДВИТИ - Чом жирафа ма таки длугоки карк? - Же би могла долапиц лїсце хторе рошнє високо на конарох. - А чом лїсце рошнє так високо? - Же би ше жирафа нє мушела хиляц кед сце одорвец лїсце.

РОЗЛИКИ

ПРИРУЧНЇК - Оцец, треба ми пенєжи за нови циґонь – гвари Мирко оцови. - Нєдавно сом ци купел єден, та ши го зламал – одвитує оцец. - Нє правда. Зламала го велька риба котра ше ми на ньго заквачела – бранї ше Мирко. - И... дзе тераз тота риба? Най ю видзим? – гвари оцец. - Одквачела ше и сцекла од страху – толкує Мирко. МУДРИ ПИТАНЯ - Оцец, чи Цихи океан наисце цихи? - Уф, питай ше ми дацо мудрейше. Добре, а од чого умарло Мертве мойо? Було барз хоре? Найдз 9 розлики на тих двох рисункох.

ЧАРНИ КРУГ Єден спомедзи 8 кругох покладзених коло слики мал би буц на месце чарного круга на слики. Хтори?

Автор Нела Таталович

За двочисло юний-юлий вредни сотруднїки до Редакциї послали 88 свойо литературни и подобово роботи. Коцур: Хана Хромиш, Ема Мученски (овода); Мартина Уйфалуши (II); Теодора Ґайдош, Мая Ґайдош, Весна Бильня, Сара Горняк, Дамян Радванї, Алексей Медєши, Борис Чордаш, Филип Хромиш, Синиша Буила (III); Михаела Ґубаш, Патриция Будински, Мартина Уйфалуши, Лео Бесерминї, Стефан Буила (IV); Михаела Горняк, Катарина Недич, Павле Бесерминї (VI). Вєдно 33 роботи. Дюрдьов: Елеонора Винаї, Стефан Ґнип, Ваня Роман, Никола Йованов, Иван Молнар, Давид Такач, Арсен Станкович (II); Ксения Вереш, Марина Барна, Ясмина Мудри, Кристина Дюранїн, Кристиян Будински, Никола Орос (V); Златка Канюх, Ясмина Будински, Желяна Такач (VII). Вєдно 23 роботи. Руски Керестур: Надя Горняк, Клара Джуджар, Доротеа Рамач, Анамария Сопка, Дюла Фаркаш (овода); София Симунович, Сара Еделински, Мая Надь, Йована Фаршанґ, Миа Чордаш, Сара Боцка, Алексей Роман, Иван Будински (I); Адриана Русковски, Емина Бики, Андрей Шайтош (IV). Вєдно 17 роботи. Бачка Тополя: Мария Бенчик (овода); Даниєла Бицок (IV). Вєдно 7 роботи. Вербас: Варя Контра, Оленка Контра, Драґана Оґризович, Андєла Миклош, Иван Киш (III). Вєдно 5 роботи. Нови Сад:, Сара Сабадош, Тара Корпаш (I); Елена Деметер (II). Вєдно 3 роботи.

ТАПЕТАР Мой дїдо Янко тапетар. Прави кавчи, фотелї, двошеди, трошеди, табурети и други файти меблю. Баба му помага, та шиє заглавчки. Дакеди прави пахульки зоз хторима полнї заглавчки. Тапетар муши мац роботнїкох хтори знаю збивац рамики, корунки, фейдериковац, прецаговац и скравац. Вше муши видумовац нови модели, же би мал цо вецей купцох. Мой дїдо прави нови кавчи, алє часто и преправя стари. Теди муши покласц нови фейдери, нову шпунджию и нови штоф. Мнє ше тото ремесло барз пачи. Любим помагац дїдови и баби. Дїдови забивам до кавчох гвоздзики, а з бабу полнїм заглавчки. Хана Будински, II Руски Керестур

МОЙО НАЙВЕКШЕ ЖАДАНЄ Мойо найвекше жаданє же би Ваньови цо скорей виздравела нога. Я тото жадам прето же вец годзен ходзиц, бегац, бавиц ше... Теди бим зоз нїм ходзела до школи. Ваня мой товариш хтори бива блїзко при мнє. Було би барз крашнє кед бизме ше могли и на улїци вєдно оганяц лєбо ше вожиц на бициґлох. Я барз жадам же би ше ми тото жаданє виполнєло. Елеонора Винаї, II Дюрдьов

Елена Деметер, II, Нови Сад

ПОСПАНИ КВИТОК Прешла жима и сцигла нам яр. Пажици и лєси полни зоз вшелїяким квецом. Лєм на велькей пажици єдно квеце ище спало. Нїхто нє знал прецо. Шицки ше намагали зобудзиц го. Дзвончки дзвонєли, птички чвиринкали. Витор го нїжно колїсал. Аж и погарики обрацели ґу ньому свойо главки. А квиток подумал: „Будзем ище дакус спац и причекам яр!” Слунко ше припатрало з нєба и надумало зобудзиц поспани квиток. Попатрело му до очох, та их такой отворел и станул. Радошнє гварел: „Добре рано! Витай, яри! Оґнєн Сабадош, III Вербас

ШАМПИОН У БЕЖАНЮ

ФРАНЧЕСКО ПЕТРАРКА ПЕРШИ ГОРЯК Горяцтво почало у 16. вику, а праве интересованє за тот спорт чи рекреацию аж концом 18. вику. Медзитим, перши призначени нововиковни горяцки досяг посцигнул познати италиянски гуманист, историчар и поета поета Франческо Петрарка (1304-1374). Зоз братом и приятелями 1336. року освоєли верх Монт Вантуа (1909 m) у Италиї. На верх Триґлава ше перши раз випендрали даскельо алпинисти 1778. року, а Монблан (4 807 m), найвисшу гору у Европи ґрупа людзох освоєла 1786. року. Прави „бум” горяцтво дожило аж у 20. вику. Найвисши верх швета Монт Еверест лєбо Чомолунґма (8850 m) освоєни 1953. року.

Ной найвекша птица на швеце. Праве прето анї нє може лєциц, алє є у швидким бежаню прави шампион. Жиє у пустиньских крайох Африки и Азиї. Високи є вецей як два метери, а чежки од 90 по 130, та и 160 килограми. Ма моцни и длугоки ноги, и лєм два пальци з моцнима пазурами. Други птици маю по три, а даєдни аж штири пальци. Ной поє шицко на цо наидзе: овоц, квеце, нашенє, инсекти, шмикачох, глодарох, та аж и каменче. Гей, лїґа каменче же би лєгчейше розтрушел поживу. У жалудку одроснути ной вше ма коло килограм каменча. З моцним писком и пазурами може звладац аж и лєва. То копнова животиня з найвекшима очми на планети. Ной ма векши очи як мозоґ. Тота швидка птица жиє у ґрупи у хторей их єст 5 до 50, а з нїма у дружтве любя буц зебри, антилопи и ґнуи, прето же ной дзекуюци своєй висини и одличному виду скорей обачи нєприятеля – гладну жвир и опомнє же треба сцекац хто кадзи зна.

НАЙМЕНШИ ГОРОД НА ШВЕЦЕ

У централней часци Истри, 14 километери юговосточно од Бузету у Републики Горватскей, находзи ше Хум – найменши город на швеце. Кед 2001. року бул попис жительства, у тим населєню бивали лєм 17-еро людзе. Титулу найменшого городу додзелєла му редакция Ґинисовей кнїжки рекодох. Хум походзи зоз вчасного штреднього вику. У рамикох очуваних городских мурискох находза ше лєм два мали улїци и два церкви. Нєшка у Хуму єст штири фамелийни ґаздовства, алє тото малючке населєнє нащивюю велї туристи уживац у амбиєнту городчика и у карчми у пиньвици попиц погарик лїковитей палєнки „биски” випеченей зоз имели, по рецепту старим даскельо вики. Pririhtala R. ]. Petrovi~

Иван Будински, I Руски Керестур

Даниєла Бицок, IV Бачка Тополя

Анастазия Няради, II Коцур Ксения Вереш, V Дюрдьов