LEGACY OF DR RENÉE PRINS
Cultivars for the Free State
Koringboere maak stem dik by kongres
Belê in Pure Koringpotensiaal
Sensako se koringkultivars is spesifiek geteel vir besproeiingsgebiede, daarom kan ons jou help om jou goeie planne in goeie opbrengs om te sit. Stel jou plantpakket saam uit die volgende SENSAKO-koringkultivars:
SST 8227
SST 8135
SST 884
SST 8154
SST 8205
Ons help jou groei
In most cases the root cause in the development of deep wheel tracks under center pivots for winter crop production lies in irrigation management. See page 18.
Koringfokus / Wheat Focus verskyn ses keer per jaar en word in samewerking met die koringbedryf saamgestel, wat insluit: LNR-Kleingraan; SA Graaninligtingsdiens & SA Graanlaboratorium.
Gratis beskikbaar aan bona fide-kleingraanprodusente
REEDS 44 JAAR DIE
ONAFHANKLIKE SPESIALIS-TYDSKRIF
VIR DIE KLEINGRAANBEDRYF
4 Heffings ondersteun navorsing in wintergraan
05 Landboubemarkingsraad se nuwe lede aangewys
06 Koringboere maak stem dik by kongres
07 ‘Koring bly ’n bron van kommer’
8 Hou kultivarheffing onveranderd, vra wintergraanwerkgroep
12 Dr Renée Prins: A legacy of agricultural scientific innovation and entrepreneurial courage
15 Koring se gene aangepas vir veiliger roosterbrood
24 Masjinerie se verkope daal in Maart
25 Egon Zunckel red familieplaas met geloof en bewaringslandbou
29 Sean Walsh retires as CEO of KAL Group
29 Agbiz welcomes new researcher
30 Duisende reeds opgelei om veldbrande te voorkom en te bestry
30 SmartMill is shaping the future of milling
NEEM KENNIS
Weens afleweringsprobleme met die gewone posdiens word intekenare en lesers versoek om hul e-posadresse aan info@mediakom.co.za te stuur vir die elektroniese versending van KORINGFOKUS - WHEAT FOCUS.
Adres vir redaksionele kopie, advertensies en intekenare: Mediakom Posbus 20250 Noordbrug 2552
Tel: 018 293 0622 E-pos: info@mediakom.co.za www.mediacomcc.co.za
REDAKTEUR: Willie Louw
ADVERTENSIES: Jana Greenall 082 780 9914
UITLEG: Mercia Venter studio.chatnoir@gmail.com
KOPIEREG EN STANDPUNTE
© Kopiereg / Copyright: Ingevolge Artikel 12(7) van die Wet op Outeursreg Nr 98 van 1978 en enige wysigings word alle regte voorbehou. Standpunte en aansprake in advertensies en artikels word nie noodwendig deur Mediacom Bk en enige medewerkers / deelnemende instansies onderskryf nie. Regstellings word net oorweeg indien ‘n tipografiese fout die bemarkingswaarde van ‘n advertensie/promosie verminder.
KLEINGRAAN
18 Managing wheel track formation under center pivot irrigation in winter crops
21 The 2026 cultivar recommendations for dryland wheat farming in the Free State
10 Nampo fokus op oorlewing én winsgewendheid
11 Vind uitstallers maklik en beweeg gerieflik NAMPO 2026
28 SAGIS: Winter cereal market information, 2025/26 marketing year
MEI • JUNIE 2026
44-3
Egon Zunckel en bewaringslandbou
Dr Renée Prins
Heffings ondersteun navorsing in wintergraan
Veertien nuwe navorsingsprojekte is onder die 51 wat die SA Wintergraan-bedryfsagentskap (SAWCIA) vir die 2025/26-seisoen goedgekeur het. Dit is die tweede seisoen sedert vrywillige heffings vir koring, gars en hawer deur statutêre heffings vervang is.
Die gekeurde navorsingsprojekte handel meestal oor kultivarteling, gewasbeskerming, produksiestelsels, graankwaliteit en markinligting. Dit is in ooreenstemming met die bedryf se behoeftes om onder meer nuwe kultivars te ontwikkel en om siektes en plae te bekamp. Ander projekte handel oor beter graankwaliteit en die aanpassing van produsente se boerderypraktyke.
Nadat die minister van landbou die statutêre heffings vir drie seisoene in 2024 aangekondig het, het SAWCIA tot stand gekom om die heffings te administreer. Die heffings per ton graan is tans R12,70 vir koring en gars en R10,60 vir hawer. Hierdie tariewe is van toepassing van 1 Oktober 2025 tot 30 September 2026 waarna dit in die volgende seisoen tot onderskeidelik R13,40 en R11,20 verhoog gaan word.
Ingevolge die vereistes vir ‘n statutêre heffing by wintergraan word 40% van die inkomste vir navorsing aangewend, 28% vir inligtingsdienste, 20% vir transformasie, 9,5% vir ad-
ministrasie en 2,5% vir kommissie aan invorderaars. Die heffings is gewasspesifiek sodat koring se inkomste byvoorbeeld slegs vir die koringbedryf aangewend mag word.
In teenstelling met die vorige seisoene tot September 2024 se vrywillige heffings is die voordeel van statutêre heffings ‘n stabiele inkomste aan die bedryf. Hoewel vrywillige heffings dit moontlik gemaak het dat belangrike dienste soos kwaliteitsontledings, navorsing en markinligting befonds en voortgesit kon word, was dit ‘n wisselvallige inkomste wat begrotings beperk het.
Danksy die heffings is navorsing en ontwikkeling van belangrike bedryfsake soos kultivarteling, plaagbeheer en gewasbeskerming moontlik. Befondsing van die bedryf se dienste vir infrastruktuur wat deur die SA Graanlaboratorium en SA Graaninligtingsdiens voorsien word kan voortgesit word en die heffings dra by tot marktoegang vir wintergraan, transformasie en die belange van ontwikkelende produsente.
Landboubemarkingsraad se nuwe lede aangewys
Prof André Jooste van die Universiteit Stellenbosch is voorsitter van die nuwe Nasionale Landboubemarkingsraad (NLBR) van tien lede wat deur die minister van landbou aangewys is. Hy is ook voorsitter van sowel die Koringforum as Mielieforum.
Die vorige raad se termyn het in Mei 2025 verstryk en dit is verleng om wetlike vereistes te kon nakom en as gevolg van administratiewe vertragings. Die raadslede is ná nominasies deur ‘n keurkomitee op ‘n kortlys geplaas waaruit die minister, John Steenhuisen, die lede vir ‘n termyn van vier jaar aangewys het. Die NLBR is kragtens die Wet op die Bemarking van Landbouprodukte (Wet 47 van 1996) ‘n statutêre raad wat aan die minister van landbou verantwoording doen.
Die raadslede is:
Prof André Jooste
Dr Sharon Thembi Xaba (ondervoorsitter)
Dr Kathleen Mary Hurly
Dr Bonile Simon Jack-Pama
Dr Muhammad Kadwa
Hlaleleni Jenetha Mahlangu
Ramatsimela Jacqueline Maisela
Happy Tlhame Mohane
Prof Khathutshelo Nephawe
Unati Speirs.
Die NLBR adviseer die minister van landbou oor die bevordering van landbouprodukte se bemarking, die uitbreiding van marktoegang, verhoging van uitvoerverdienste en ondersteuning van transformasie en ontwikkeling in die landboubedryf.
Volgens die minister is hy vol vertroue dat die raad se uiteenlopende kundigheid gaan help om transformasie te bevorder, marktoegang te verbeter en om te verseker dat die landbousektor sal aanhou om volhoubaar te groei tot alle Suid-Afrikaners se voordeel.
Heffings ondersteun navorsing in wintergraan
VAN BLADSY 4
Navorsingsprojekte
Die goedgekeurde projekte vir 2025/26 word deur plaaslike universiteite, die Landbounavorsingsraad (LNR), CenGen-laboratorium en SA Graanlaboratorium uitgevoer. Navorsing oor produksiestelsels in wintergraan word deur die Wes-Kaapse departement van landbou gedoen en die Landboubemarkingsraad het ‘n projek oor die vraag en aanbod van koring. Die graanhandelaarsvereniging Sacota onderneem ‘n loodsprojek onder leiding van JP Kotzé oor ‘n paspoortstelsel vir koring. Vir kultivarteling van koring is 9 navorsingsprojekte goedgekeur waarvan een deur CenGen ‘n nuwe projek is. Dit handel oor genotipering en genomiese kapasiteit van die SuidAfrikaanse koringbedryf.
Sewe navorsingsprojekte is vir gars goedgekeur waarvan twee nuwe projekte oor gewasbeskerming handel. Die ander projekte fokus op kultivarteling, produksiestelsels en garskwaliteit.
Een van die nuwe navorsingsprojekte by gars ondersoek die doeltreffendheid van bestaande swamdoders teen netvlek.
Die NLBR se uitvoerende hoof, dr Simphiwe Ngqangweni, het die nuwe lede verwelkom met die wens dat hulle die Raad se missie sal bevorder om bemarkingsadvies aan sleutelrolspelers te voorsien ter ondersteuning van ‘n wellewende landboubemarkingstelsel vir Suid-Afrika.
Die projek is onder leiding van dr Terekegn Terefe van LNRKleingraan. In die tweede nuwe projek onder leiding van Sandra Hull van die Universiteit Stellenbosch word teruggehoue garssaad op plase se risiko geëvalueer.
Vir hawer is een projek goedgekeur, naamlik kultivarevaluasie onder leiding van Petrus Delport van die LNR-Kleingraan.
Prof André Jooste.
Koringboere maak stem dik by kongres
Koringboere by Graan SA (GSA) se kongres het hulle misnoeë uitgespreek oor verskeie kwessies wat voortgesette winsgewende boerdery onhoudbaar maak. Te midde van lae graanpryse veroorsaak jarelange gesloer van versoeke oor aanpassings in die mark, beleidsake en faktore in die waardeketting dat koringproduksie nie meer ekonomies volhoubaar is nie.
“Ons kan nie langer wag nie en verdien nie om geïgnoreer te word nie,” het Koos Blanckenberg van Klipheuwel in die Swartland in ‘n mosie aan die kongres gesê met verwysing na die JSE se hantering van Safex se koringkontrak.
Landbouminister John Steenhuisen, wat die kongres bygewoon en dit geopen het, het saamgestem dat koringproduksie in die Swartland, Overberg en Suid-Kaap weens marktoestande onvolhoubaar geword het. Hy is danksy volgehoue kommunikasie met Graan SA op hoogte van koringprodusente se posisie en hul kostedruk wat nie eweredig in die waardeketting versprei word nie.
Die internasionale (graan-)mark is volgens Steenhuisen alreeds onvoorspelbaar en indien die plaaslike mark onvoorspelbaarheid byvoeg raak die situasie net erger. Suid-Afrikaanse koringboere het baie min beweegruimte omdat hulle teen gesubsidieerde boere meeding. Die land se voedselsekerheid berus op boere se winsgewendheid, hulle is nie welsynsorganisasies (“NGOs”) nie, het Steenhuisen gesê.
Administratiewe vertragings, soos met die tariefstelsel van koringinvoer, veroorsaak volgens Steenhuisen onnodige onstabiliteit en dit kry aandag. Dit is een van die sake in die koringbedryf se markstruktuur wat deur die Artikel 7-komitee ondersoek moet word, onderworpe aan die aanstelling van nuwe lede in die Nasionale Landboubemarkingsraad. Die Artikel 7-komitee se stigting is gekoppel aan die Nasionale Bemarkingsraad (NLBR) se bestuurstruktuur omdat die komiteevoorsitter ‘n lid van die NLBR moet wees. Steenhuisen het ‘n nuwe raad in die NLBR aangestel met raadslede geskik moet wees om ingewikkelde kwessies soos deursigtigheid en mededingendheid in die bedryf te kan aanpak. (Lees ook Nuwe raad van die NLBR aangewys - Bladsy 5.)
Nadat Steenhuisen sy toespraak gelewer het, het Pieter Nortjé aan hom gevra om veral aandag aan die krisis in die koringbedryf te gee terwyl hy (Steenhuisen) “nog in die minister se stoel sit”. Steenhuisen het die kongres verseker
dat hy nêrens heen gaan nie en dat hy bewus is van veral koringboere in die Swartland, Overberg en Suid-Kaap se benarde posisie.
Bring koring in die Vrystaat terug
Onderwyl álle graanpryse onder druk is en insetmiddele se koste verhoog, hoofsaaklik weens die gebeure in Iran, was kongreslede bekommerd oor ‘n oorproduksie van plaaslike mielies. Indien beperkings van koringproduksie aandag kry kan mieliehektare weer na wintergraan skuif. Dit sal ook help om Suid-Afrika se afhanklikheid van koringinvoer te beperk.
Danie Minnaar van die Kroonstad-distrik en voorsitter van Senwes het die minister se hulp gevra om die koringbedryf op dreef te kry sodat die Vrystaat weer soos in die verlede ‘n miljoen ton koring kan produseer. Hy het aan die minister gesê die land se koringoes het gedaal omdat dit nie meer winsgewend geproduseer kon word nie. Die oorlog in die Ooste wys hoe belangrik dit vir ‘n land is om selfvoorsienend te wees, ook met olieraffinaderye.
Tydens die wintergraanwerkgroep se afsonderlike vergadering het Andries Theron, voorsitter van die koring- tegniese komitee, gesê as Suid-Afrika weer 80% van sy koring self wil voorsien sal die Vrystaat se koringproduksie moet terugkeer.
Langverwagte alternatief vir koring nog nie aan die beurt nie
In Blanckenberg se mosie oor die JSE se hantering van die koringtermynkontrak en die vervoerdifferensiaal het koringboere se ontnugtering met die verwagte finalisering van die vervoerdifferensiaal se model vir soja na vore gekom. Weens belowende vordering met die sojaboonmodel en die verwagting dat koring na sowat twee jaar aan die beurt gaan kom, is voorbereidings getref vir ‘n alternatiewe koringmodel. Dit het onder meer gespruit uit die JSE se aanvaarding van ‘n alternatiewe metodiek vir sojabone wat van Januarie 2023 af ingestel is.
Blanckenberg het enkele dae voor Graan SA kongres van Maart 2026 verneem dat die JSE nóú eers die resultaat van sojabone se alternatiewe model gaan oorweeg, sonder dat ‘n datum vir dié oorweging verstrek is. Produsente was volgens Blanckenberg onder die indruk dat antwoorde op 28 Februarie
Richard Krige is herkies as voorsitter van Graan SA.
Foto: Graan SA.
2026 verstrek sou word.
Volgens ‘n brief van die JSE in Maart 2026 aan die JSE se tegniese komitee wat die sojboonmodel ondersoek kan dit nog ‘n jaar neem voordat ‘n besluit geneem word.
Tydens die wintergraanwerkgroep se afsonderlike vergadering by die kongres het boere hulle erge frustrasie oor die JSE se hantering van die termynmark en liggingsdifferensiaal uitgespreek. Die vergadering is in ‘n stadium deur Vuyo Mpumza, die JSE se bestuurder van afgeleide kommoditeite, bygewoon en hy het ‘n spreekbeurt gehad.
José de Kock, voorsitter van die wintergraanwerkgroep, het aan Mpumza gesê daar bestaan onreg in die mark wat reggestel moet word. Dit moet egter sonder versuim nóú gedoen word omdat daar nie meer tyd oor is nie.
Nicolaas de Villiers, ‘n graanboer van Porterville, het gesê die JSE tree op asof hy onaantasbaar is. Koringboere is op ‘n plek waar hulle niks meer het om te verloor nie, en só persoon is gevaarlik om mee sake te doen.
De Villiers het gesê na langer as dertig jaar in die boerdery is hy terug waar hy in 1991 was. As sake so voortgaan weet hy nie waar die JSE volgende jaar koring gaan kry om te verhandel nie, het hy aan Mpumza gesê.
Blanckenberg het gesê boere het die JSE en Safex se hulp
‘Koring bly ’n bron van kommer’
In ‘n samevatting van Graan SA (GSA) se kongres word die aanhoudende druk in die koringwaardeketting as ‘n belangrike punt van kommer beskryf en dat produsente se finansiële posisie wesenlik verswak word.
Die kongres is op Nampo Park gehou en bygewoon deur 615 afgevaardigdes, insluitend 325 graanprodusente en 290 sleutel-landbourolspelers, kundiges uit die bedryf en beleidmakers.
Volgens GSA het die kongres gehoor dat Suid-Afrika struktureel afhanklik bly van ingevoerde koring vir ongeveer 40% tot 50% van binnelandse behoeftes, terwyl plaaslike koringprodusente voortgaan om te worstel onder toestande wat baie produsente nie meer as ekonomies volhoubaar beskou nie.
GSA het die kongres gebruik om sy oproep vir ’n meer voorspelbare, responsiewe en deursigtige tariefomgewing te versterk, en gewaarsku dat vertragings in tariefimplementering vermybare wisselvalligheid skep en produsente se finansiële posisie wesenlik verswak.
GSA het ook weer die belangrikheid beklemtoon om deur toepaslike institusionele meganismes aandag te gee aan breër markstruktuurkwessies in koring.
Produsente het dit duidelik gestel dat voedselsekerheid nie van plaaswinsgewendheid geskei kan word nie. Indien produsente nie kommersieel lewensvatbaar kan bly nie, word die land se breër voedselstelsel broser.
Graanboere is volgens GSA se kongresverslag gewoond daaraan om weer- en marksiklusse te bestuur, maar die kongres het beklemtoon dat beleidsonsekerheid, vertraagde administratiewe besluite en gebrekkige infrastruktuur nou normale besigheidsrisiko vererger.
Produsente het weer beklemtoon dat hulle nie vir beskerming teen markte vra nie, maar vir ’n bemagtigende omgewing waarin markte voorspelbaar funksioneer, infrastruktuur werk, en regeringsbesluite duidelik en betyds geïmplementeer word.
Die kongres het nie net oor eksterne beperkings gegaan nie. Dit het ook oor produsente se praktiese reaksie gegaan. Sprekers en paneellede het herhaaldelik teruggekeer na die behoefte aan gedissiplineerde besluitneming op plaasvlak: fokus op grondbeginsels, bestuur vir wins eerder as opbrengs alleen, optimaliseer eerder as om te veel toe te dien, ken die spesifieke behoeftes van elke land, en gebruik data om beter agronomiese en finansiële besluite te neem.
Die kongres het ook Graan SA se rol as sowel ’n voorspraakorganisasie en ’n praktiese vennoot vir produsente herbevestig. Die organisasie se fokus bly op die optimalisering van plaasproduksie, die bevordering van produktiwiteit, die versnelling van tegnologie-aanvaarding, die skep van nuwe markte en geleenthede, die versterking van inklusiwiteit in die voedselstelsel, en boerdery vir die toekoms.
NA BLADSY 8
John Steenhuisen het as minister van landbou kongreslede se vrae beantwoord.
Foto: Graan SA.
Andrew Bennett van Sacta, Steve Nel van Bayer en André du Toit van SA Seed by Graan SA se kongres. Foto: Graan SA.
Heleen de Kock (staande liks) bespreek marksake tydens die wintergraangroep se vergadering. Sittende langs haar is José de Kock, voorsitter van die groep.
Blanckenberg van streek 26, koringboer van die Swartland, dien ‘n
in
Hou kultivarheffing onveranderd, vra wintergraanwerkgroep
Lede van die wintergraangroep ondersteun Graan SA (GSA) se voorstel dat die heffing vir kultivar- en tegnologie-ontwikkeling vir ‘n volgende termyn onveranderd op R35/ton vir koring, gars en hawer gelaat word. Dit is ‘n statutêre heffing wat ná die vorige termyn van drie jaar op 30 September 2026 verval.
Die werkgroep wil egter ‘n voorwaarde aan die heffing gekoppel hê, naamlik dat dit moet ooreenstem met die wet op planttelersregte. Dié voorwaarde is nodig om bykomende koste vir produsente te voorkom en ‘n grys area in die bewoording uit te skakel.
Statutêre heffings soos SACTA se heffing vir kultivar- en tegnologie-ontwikkeling het volgens Andries Theron, voorsitter van die koring- tegniese komitee, tot gevolg gehad dat telers van multinasionale maatskappye die Suid-Afrikaanse mark betree het. Hulle deelname aan die mark verskaf goeie mededinging tot voordeel van plaaslike produsente.
Met verwysing na kultivarteling en -evaluering het koring se tegniese komitee in die afgelope sowat vyf jaar sukses beleef, het Theron gesê. Die komitee evalueer kultivars onpartydig en dit is volgens Theron onsin dat kultivars met hoë opbrengste
Koringboere maak stem dik by kongres
VAN BLADSY 7
nodig om sake in die mark reg te stel. Kaapse koringboere subsidieer koring se vervoerkoste onderwyl koring by Kaapstad se hawe ingevoer word. “Ons is besig om die plaaslike produksie te verwoes.”
Hoewel Mpumza nie ‘n datum gegee het nie, het hy onderneem dat ‘n antwoord oor die differensiaalkwessie teen Mei 2026 verskaf sal word. Mpumza het Graan SA aangeraai om weer na die JSE uit te reik om die koringtermynmark te bespreek nadat ‘n besluit oor die sojamark geneem is.
Heleen Viljoen, ekonoom van GSA, het gesê Graan SA het reeds voorheen inligting oor die koringbedryf aan Mpumza ge-
afgekeur word. Hulle wil juis opbrengste help verhoog. Die komitee bestaan onder meer uit verteenwoordigers van produsente, die bak- en maalbedryf, SA Graanlaboratorium en landbousakekamer Agbiz.
Volgens Theron is die maal- en bakbedryf ook opgewonde oor die moontlikheid van witkoringkultivars in die mark. Wit koring is nie noodwendig die oplossing vir die koringbedryf se probleme nie maar dit is een moontlikheid wat produsente in ‘n beter posisie kan plaas. Hy voorsien dat tot 30% van die tradisionele aanplantings na wit koring kan skuif. Weens prosedures soos die registrasie van witkoringkultivars kan dit nog twee tot drie jaar neem voor sulke kultivars kommersieel beskikbaar gaan wees.
Die Buro vir Voedsel- en Landboubeleid (BFAP) is getaak met ‘n ondersoek na die waarde van Suid-Afrikaanse koring in die ekonomie sodat die bedryf akkurate inligting tot sy beskikking het, het Theron gesê. In dié ondersoek gaan die BFAP onder meer inligting oor Australië se koringbedryf versamel. Dit is ‘n raaisel hoe Australië dit regkry om onder ongeveer dieselfde toestande as in Suid-Afrika koring uit te voer.
stuur. GSA skakel voordurend met die JSE en sal voortgaan met die kommunikasie.
GSA het ander lande en beurse se verhandelingsplatforms ondersoek en Viljoen het aan boere by die wintergraanwerkgroep gesê die Wes-Kaap se liggingsdifferensiaal vir koring is vier keer hoër as sommige van die buitelandse mededingers. Sowel Australië as Amerika se markte het leweringspunte waar koring gelewer kan word met ‘n nul-aftrekking vir die liggingsdifferensiaal. Die Wes-Kaap se persentasie van die liggingsdifferensiaal by die JSE is tot 12% van die leweringsprys teenoor die Chicago-beurs (CBOT) se 2,65%
Foto: Graan SA.
Koos
mosie
by Graan SA se kongres
Foto: Graan SA.
Nampo 2026 fokus op oorlewing én winsgewendheid
Saam met ou gunstelinge by Nampo wat op ‘n gevestigde reputasie gebou is kan besoekers vanjaar uitsien na nuwighede in produkbekendstellings, voertuie, ‘n wêreldrekordpoging en verskeie nuwe trekkers. Die terrein self groei verder met nuwe geboue, bykomende standplase, ’n groter verskeidenheid uitstallers en ’n nuwe ontspanningsarea met verversings.
Hoewel geen gesplete-hoefdiere vanjaar by Nampo 2026 toegelaat word nie, gaan telersgenootskappe die waarde van hul rasse deur kreatiewe uitstallings uitbeeld. Besoekers kan uitsien na ‘n nuwe ervaring wat verder strek as die fisiese dier se voorkoms.
Die Nampo Oesdag vind van 12 tot 15 Mei 2026 by Nampo Park buite Bothaville plaas met die tema: “Veerkragtigheid deur innovasie.” As die grootste landbouskou in die suidelike halfrond bly Nampo die belangrikste ontmoetingspunt vir produsente, landboubesighede en die breër waardeketting - ’n platform waar tegnologie, kennis en praktiese oplossings byeen kom.
“Nampo Oesdag bly die belangrikste ontmoetingspunt vir landbou in Suid-Afrika - veral in ’n tyd waar produsente onder toenemende druk funksioneer,” sê dr Dirk Strydom, besturende direkteur, Nampo (Edms) Bpk. “Veerkragtigheid gaan nie meer net oor oorlewing nie, maar oor die vermoë om aan te pas, beter besluite te neem en volhoubaar winsgewend te bly. Nampo bring die oplossings, tegnologie en gesprekke bymekaar wat produsente nodig het om hierdie uitdagings met vertroue aan te pak.”
Ou gunstelinge en nuwe ervarings
Benewens nuwe ontwikkelings bly die kern van Nampo se sukses die bekende elemente waarna besoekers jaar na jaar terugkeer. Die gewilde Standard Bank 4x4-baan en Avontuur 4x4-baan bied steeds aksiebelaaide demonstrasies, terwyl die saadpersele aan die oostekant waardevolle insig bied in die nuutste genetika en gewasopsies.
Die Nasie in Gesprek-reeks bring weer hoëvlak gesprekke oor plaaslike en internasionale landboutemas. Hoewel geen gesplete-hoefdiere vanjaar by Nampo 2026 toegelaat word nie, gaan diere sonder risiko’s, soos perde, honde en pluimvee, steeds onder streng biosekuriteitsmaatreëls teenwoordig wees.
Telersgenootskappe gaan die waarde van hul rasse deur kreatiewe uitstallings uitbeeld. Besoekers sal meer kan leer oor die wetenskap en prestasie van lewendehawe - nie net die voorkoms van die dier nie. Benewens kreatiewe uitstallings in die TAU Animal Feeds Vee-arena word ’n sterkman-kompetisie en ander verrassings aangebied om die arena steeds ’n dinamiese trekpleister te maak.
Die Graan SA Museum, geborg deur Santam, bied die geleentheid om die ryk geskiedenis van Graan SA en Nampo te beleef. Geleë langs die Voorsitter se Onthaalarea aan die westekant van die terrein, vertel die museum die verhaal van
Saadmaatskappye se saadpersele aan die oostekant van Nampopark vertoon graan-, voer- en weidingsgewasse met personeel byderhand om meer inligting te gee.
die organisasie se ontwikkeling en die groei van Nampo oor die jare - ’n betekenisvolle herinnering aan die wortels van SuidAfrikaanse graanproduksie.
Die Santam Landbou Vroueprogram, in samewerking met Rooi Rose, is een van die hoogtepunte en vind in die Rooi Rosetent plaas. Die program beloof ’n dinamiese mengsel van inspirasie en vermaak met kunstenaars en persoonlikhede soos Hannon, Willem Botha, Amanda Strydom, Carmién Tea, Reandi Grey, Lizz Meiring, Susan Coetzer, John Rock Prophet en Hannes van Wyk.
Praktiese verbeterings op die terrein sluit die beskikbaarheid van vliegtuigbrandstof op Nampo Park in, asook ’n uitbreiding van die pendeldiens met bykomende waentjies om beweging oor die terrein verder te vergemaklik.
“Nampo 2026 weerspieël die werklikhede van moderne boerdery - kleiner marges, groter risiko’s en ’n groeiende behoefte om slimmer en meer presies te boer,” sê dr Strydom. “Veerkragtigheid hang toenemend af van die vermoë om aan te pas en vorentoe te beweeg, met vindingrykheid as dryfkrag - van presisietegnologie en gevorderde meganisasie tot verbeterde genetika, navorsing en data-gedrewe besluitneming. Nampo skep die ruimte waar hierdie oplossings tasbaar word en waar produsente eerstehands kan ervaar wat die toekoms van landbou moontlik maak.”
Die uitstallings kan rustig te voet besoek word, veral wanneer die Nampo-toep ingespan word om spesifieke persele te vind. Vir ‘n gerieflike geheelervaring kan die trekkerwaens gebruik word om terselfdertyd die voete te laat rus. Meer stilhouplekke is vir die waentjies bygevoeg.
Vind uitstallers maklik en beweeg gerieflik
Vir vanjaar se Nampo speel die Nampo 2026-toep ’n sleutelrol om besoekers se ervaring te verbeter. Met toegang tot meer as 900 uitstallers, verbeterde navigasie en interaktiewe funksies kan besoekers hul roetes vooraf beplan, uitstallings maklik opspoor en die terrein in besonderhede verken. Die toepassing verskaf alle noodsaaklike inligting - van programme tot video-inhoud - op een platform.
Beweging op die terrein bly eenvoudig en doeltreffend.
Die streeksradiodiens OFM saai regstreeks van Nampo Park af uit en deel belangrike verkeers- en roete-opdaterings. Die gewilde Mieliehop-pendeldiens verbind Bothaville en Nampo Park daagliks, terwyl bykomende roetes van die OR Tambo-lughawe en omliggende dorpe af toegang verder vergemaklik.
Die organiseerders het opnuut die vloei van verkeer ondersoek en aanpassings gemaak om die toegang te vergemaklik. In teenstelling met vorige jare is die waarskynlikheid groot dat die grondpad-toegangsroetes weer in werking sal wees.
Vir lugreisigers bied Century Avionics ’n lughawe-sitkamer met pendeldiens na die terrein. Binne Nampo Park vervoer trekkerwaens besoekers tussen uitstallings, en meer bushaltes is ingerig om toegang tot alle plekke van die terrein te verbeter.
Verblyf en kos
Om aan die groeiende vraag na akkommodasie te voldoen, bly die woonwapark suid van Nampo se Hek 2 ’n gewilde opsie met 100 kragaansluitende staanplekke en twee ablusieblokke. Dit bied ’n gerieflike oplossing vir besoekers wat naby die aksie wil bly.
Die koservaring word verder versterk deur die terugkeer van Syngenta Boerekos se Plaaskombuis, wat weer topgehalte disse in ’n ontspanne plaasstyl-omgewing bied. Saam met Nampo se tradisionele kosstalletjies, wat deur plattelandse nie-winsgewende organisasies aangebied word, skep dit ’n diverse en eg Suid-Afrikaanse kulinêre ervaring.
Kaartjies en besoekersinligting
Kaartjies vir Nampo 2026 is via OpenTickets (www.opentickets.co.za) beskikbaar, met afslag vir aanlyn-aankope. Hekke open daagliks om 07:00 en sluit om 17:00. Volledige rigtingaanwysings, parkering en inligting oor die privaat landingstrook is beskikbaar op die Nampo-webwerf en via die Nampo-toep.
Besoekers word herinner dat troeteldiere, fietse, selfaangedrewe karre en motorfietse nie op die terrein toegelaat word nie en dat die beskikbare pendel- en vervoeropsies die maklikste manier is om die terrein te verken.
Saam met die tradisionele kosstalletjies wat deur plattelandse nie-winsgewende organisasies aangebied word en verspreide rusplekke soos voor die Nampo-saal, is die Syngenta Boerekos Plaaskombuis met hul topgehalte disse in ’n ontspanne plaasstyl-omgewing beskikbaar.
Dr Renée Prins: A legacy of agricultural scientific innovation and entrepreneurial courage
As Dr Renée Prins prepares to retire in August 2026, the South African agricultural sector reflects on a career that has fundamentally reshaped the landscape of plant genetics, crop improvement, and scientific innovation. Her journey is not only one of scientific excellence, but also of extraordinary courage, vision, and determination - a story that stands as a benchmark for what is possible when innovation meets purpose.
Mariana Purnell CONTRIBUTOR
In 2003, at a time when molecular genetics was still emerging within South Africa’s small grain industry, Dr Prins made a decision that would alter the course of agricultural research in the country. From a rural town in the Western Cape, and with no institutional backing, she accessed the equity in her personal home loan to establish CenGen (Pty) Ltd, a private molecular genetics laboratory. Her intention was twofold: to create a scientific career for herself in an environment where no such opportunities existed, and to embed DNA technologies into agricultural research and breeding programmes.
From these modest beginnings - initially operating from an extension of her home - CenGen has grown into a national strategic scientific facility and an internationally recognised molecular genetics and genomics laboratory that competes on the global stage. Today, it stands as a testament to what can be achieved through visionary leadership, resilience, and an unwavering commitment to excellence, despite the constraints of a rural setting. This success is all the more remarkable given its rural location and the absence of early institutional support.
Pioneering DNA technologies in South African agriculture
Dr Prins played a pivotal role in introducing and advancing DNA-based technologies in South Africa’s wheat and barley breeding programmes at a time when such approaches were still in their infancy locally. Her early work in 1999, while still at the Agricultural Research Council, marked the first quantitative trait loci (QTL) study in wheat in South Africa - laying the foundation for identifying genes responsible for disease resistance and other key traits.
Through CenGen, she played a pivotal role in changing this trajectory. Dr Prins’s early work expanded across multiple crops and diseases, leading to the first QTL mapping studies in barley, table grapes, and soilborne diseases in wheat in South Africa. Over time, her research progressed well beyond mapping, contributing to the identification and validation of numerous valuable genes and DNA marker-trait associations used in marker-assisted selection (MAS).
The long-term practical impact of this work has been profound. By enabling breeders to identify desirable traits at a genetic level - long before they are visible in the field - CenGen has significantly improved the efficiency and accuracy of breeding programmes. This has directly contributed to the release of improved wheat cultivars, strengthening productivity, resilience, and ultimately, food security in South Africa.
A landmark achievement in global wheat genomics
Among Dr Prins’s many achievements, 2022 stands out as a defining milestone. CenGen played a key role in generating the first full reference genome of a South African commercial wheat cultivar, Kariega - now regarded internationally as one
Dr Renée Prins Photo supllied
Prof Willem Boshoff (UFS), Dr Jan Battgenhauser (previously KAUST), and Dr Renée Prins. Photo supllied
of the highest-quality wheat genomic resources available. In the same year, her team successfully cloned a disease resistance gene in South African wheat - a groundbreaking accomplishment that has advanced global understanding of plantpathogen interactions. These achievements not only placed South Africa firmly on the global genomics map, but also demonstrated the country’s ability to contribute meaningfully to global genomics and cutting-edge international science.
Beyond her scientific contributions, Dr Prins’s impact on human capital development and infrastructure in a rural setting is equally significant. From a single-person operation, CenGen has grown into a specialised team of scientists and technical experts. And, in a region historically lacking opportunities in advanced science, she has created sustainable, high-skilled employment and fostered a culture of continuous learning and innovation.
What makes her achievements even more remarkable is the context in which they were realised. At the time CenGen was established, there was no independent molecular genetics laboratory in South Africa providing DNA-based services to the small grain industry. Access to such services internationally was costly and limited, and local uptake of these technologies was slow.
Through consistent delivery of high-quality scientific outputs, Dr Prins attracted sustained funding from both local and international sources, enabling CenGen to build worldclass infrastructure. This included the acquisition of advanced genotyping platforms, robotic extraction systems, and, more recently, whole genome sequencing capabilities. In 2018, CenGen was also invited to become a DIPLOMICS partner laboratory. DIPLOMICS is an initiative of the department of science, technology and innovation (DSTI) with the vision of helping to make South Africa a leading player in ‘omics’-based translational research and bio-economic development.
CenGen’s infrastructure has evolved from a laboratory extension to her home, to a company that now operates from two dedicated facilities - informally known as the “Worcester Science Park” where a highly efficient team of skilled scien-
“CenGen staan op die skouers van reuse – die koring- en garsprodusente van Suid-Afrika.
“Dit is met ‘n dankbare hart dat ek wetenskap waarwel roep. Ek het ‘n ongelooflike loopbaan gehad. Julle swaarverdiende bydraes as ‘heffings’ en ondersteuning op vele wyses en forums het CenGen gedra. Verder het baie jong wetenskaplikes ‘n hoogs gevorderde werksgeleentheid gekr y om te help seker maak ons SA produsente het toegang tot die voordele van DNS-tegnologie. Julle impak strek baie wyer as kleingrane alleen.
“Ek groet julle met ‘n diepe dankbaarheid en glo julle sal die pad verder saam met CenGen stap. Mooi loop.”
- Renée Prins
tists, including 12 researchers, deliver services across 31 different organisms and completing more than 400 projects for the broader agricultural sector which includes the horticulture, viticulture, potato and groundnut industries to mention a few. Its work spans crop improvement, pathogen detection, genetic identity verification, and the development of DNA fingerprint databases - all of which have had significant economic and operational benefits for farmers, breeders, and industry stakeholders.
Driving collaboration and advancing skills development
A defining feature of Dr Prins’s career has been her ability to build and sustain powerful collaborations. By working with leading scientists and institutions locally and internationally, she ensured that South African research remained globally relevant and competitive. Her success in attracting funding from organisations such as the BBSRC, the British Council, Corteva Agriscience, and the King Abdullah University of Science and Technology reflects both the quality and credibility of her work.
Equally important has been her commitment to human capital development. Recognising early the need for bioinformatics skills in modern crop genetics, she initiated training programmes that equipped South African scientists with essential data analysis capabilities.
Beyond her scientific and industry contributions, Dr Prins has made a profound societal impact through her dedication to education and outreach. In a rural region with limited exposure to advanced scientific careers, she created opportunities for young people to engage directly with cutting-edge science.
Since 2012, CenGen has hosted dozens of job-shadowing students, inspiring learners from both universities and local schools. This commitment was formalised in 2021 with the launch of the geneWorkshops initiative, supported by the DIPLOMICS. These workshops bring genetics to life for high school learners and teachers, demonstrating its relevance to everyday life and food production.
In 2024, this vision culminated in the Veldkos | Field Food DNA project, where Grade 11 learners successfully generated a draft genome assembly of an indigenous plant species - a groundbreaking achievement that showcased the potential TO PAGE 14
After a long day in a field trial at Greytown with colleagues hunting for resistance genes: Prof Simon Krattinger (KAUSTSaoedi-Arabië),
Dr Renée Prins: A legacy of agricultural scientific innovation and entrepreneurial courage
FROM PAGE 13
of South African youth when given access to opportunity and mentorship.
Recognition and awards
Dr Prins’s contributions have not gone unnoticed and she has been widely recognised within the agricultural and scientific communities. Among her many accolades:
• W inner of the NSTF-South32 Award for Research and Innovation (SMME category) in 2017, recognising CenGen’s excellence as a small-to-medium enterprise in science and innovation.
• Nominee for the Southern Africa Plant Breeders Association Plant Breeder of the Year Award (2020).
• Recipient of the Grain SA Inspiration Award (2023) for over 20 years of impactful contribution to the wheat and barley industries.
• Awarded Fellow Membership of the Southern African Plant Breeders Association (2024) in recognition of her outstanding local and international contributions to plant breeding.
• Short-listed as a finalist of 10 in the category Lifetime Award for the 2024/2025 NSTF-South32 Awards.
A lasting legacy
Over more than two decades, Dr Renée Prins has remained a steady and innovative force in an industry marked by change and uncertainty. Her work has enabled more efficient, cost-effective breeding, reduced reliance on chemical inputs through improved disease resistance, and safeguarded agricultural investments through genetic verification technologies. As she steps into retirement, Dr Prins leaves behind far more than a successful company. She leaves a legacy of scientific advancement, industry transformation, and human empowerment. CenGen stands as a living testament to her vision - a platform that will continue to serve the agricultural sector and inspire future generations. Her career is a powerful reminder that true impact is measured not only in publications, technologies, or awards, but in the lives changed, the opportunities created, and the lasting contributions to society.
Dr Prins has achieved all of this - and more She is incredibly grateful to all CenGen’s collaborators over the years, in particular Prof Sakkie Pretorius (University of the Free State), who supported her work right from the beginning. She feels strongly about the fact that CenGen’s success is just as much the story of its incredibly dedicated staff over the years that helped her to make it a success.
Dr Prins is looking forward to have more time to support her family - husband Corrie, a medical specialist, and her daughter Yanti, a medical student - as well as focus on her own health and take care of herself. Although not being able to participate in endurance sport anymore, she looks forward to support her friends participating in these events. With her home situated on the edge of town she also loves spending time in her garden and to watch the porcupines, mongooses and birds enjoy the space.
Grade 11 learners from CenGen’s Veldkos / Field food DNA project 2024 with Dr Renée Prins (front row, right). CenGen developed and executed the project as an extension of their geneWorkshop initiative, a first-of-its-kind training in South Africa for Life Sciences’ Grade 11 learners. Photo supllied
Dr Renée Prins demonstrating that a human cannot win the race against robots in the laboratory. Photo supllied
Koring se gene aangepas vir veiliger roosterbrood
Onderwyl navorsers verskil oor gesondheidsprobleme wat moontlik deur akrielamied veroorsaak kan word, het wetenskaplikes aangepaste koringgene ontwikkel waarmee brood gerooster kan word sonder ‘n gesondheidsrisiko.
Navorsers van die Rothamsted Navorsingsentrum in Hertfordshire, Engeland, het tegnologie van Crispr-genoomredigering gebruik waarmee die DNS van lewende organismes selektief aangepas kan word.
Koring bevat volgens ‘n berig deur Helena Horton in The Guardian die amonisuur vrye-asparagien waarmee die plant stikstof opberg. Wanneer brood gebak, gebraai of gerooster word kan die aminosuur ‘n toksiese verbinding genaamd akrielamied vorm. Sommige wetenskaplikes het akrielamied geklassifiseer as moontlik karsinogeenvormend.
Akrielamied vorm in verbrande dele van voedsel, veral styselkos, wanneer dit aan hoë hitte warmer as 120 ºC blootgestel word.
Wetenskaplikes verskil egter van dié klassifisering en of akrielamied wat deur dieet ingeneem word, waarskynlik kanker by mense kan veroorsaak. Die Verenigde Koninkryk se kankernavorsingseenheid het die opvatting dat die eet van verbrande voedsel kanker veroorsaak as ‘n mite bestempel.
Rothamsted se navorsers het met twee jaar se veldproewe en die gebruik van Crispr-genoomredigering koring geproduseer wat beduidend minder vrye-asparagienkonsentrasies bevat sonder dat die koringopbrengs laer is.
Met hierdie koring kon hulle brood en koekies bak wat minder akrielamied bevat. Sommige van die brode se akrielamiedinhoud was minder as die waarneembare grense, selfs al is dit gerooster.
Die geredigeerde koring is met koring vergelyk wat volgens die gewone goedgekeurde metode behandel is waarin die genetiese materiaal gewysig is deur dit aan ‘n chemiese stof bloot te stel sodat mutasies gevorm kon word.
Met die Crispr-redigering is die geen wat asparagien produseer geteiken. In ‘n ander koringlyn is ‘n verwante geen verminder. Volgens die navorsers het die geteikende redigering vrye-asparagien in die graan met 59% verminder en in die gekombineerde redigering is dit met 93% verminder sonder dat opbrengs benadeel is.
In konvensionele metodes is ‘n vermindering van 50% vryeasparagien bewerkstellig maar die koring se opbrengs het met bykans 25% verminder. Wetenskaplikes het dit toegeskryf aan onbedoelde mutasies elders in die genoom.
Volgens dr Navneet Kaur, ‘n navorsingsleier by Rothamsted Navorsingsentrum, wys hierdie navorsing die waarde van Crispr-tegnoloige om akkurate en voordelige veranderings van gewasgenetika te bewerkstellig. Hy meen beduidende voordele kan vir landbou en voedselstelsels ontsluit word indien regulasies dit sal ondersteun.
Die Verenigde Koninkryk (VK) het met Brexit ‘n belangrike sentrum vir geredigeerde geennavorsing geword omdat die Europese Unie (EU) se wetgewing oor geneties gemodifiseerde voedsel nie meer van toegepassing was nie. Wetgewing oor genetiese tegnologie wat in 2023 in die VK aanvaar is maak dit makliker om geneties gemodifiseerde gewasse en lewende hawe te ontwikkel. Hierdie voordeel is egter nou in die gedrang omdat onderhandelinge gevoer word oor ‘n nuwe sanitêre en fitosanitêre ooreenkoms tussen die VK en EU.
Indien die EU se voedselriglyne deur die VK aanvaar word sonder om voorsiening te maak vir uitsonderings soos geneties gemodifiseerde gewasse en lewende hawe, kan dit volgens The Guardian se artikel die aanvaarding van gewasse met presisieteling in die VK vertraag.
In die EU kan sommige soorte brood verbied word weens die hoë akrielamied-inhoud. Die EU het voorgeskrewe maatstawwe en is van voorneme om die huidige maksimum vlakke vanjaar nog meer te beperk. Dié voorskrif sal op ingevoerde produkte van toepassing wees, ook op produkte van die VK af.
Volgens prof Nigel Halford van die Rothamsted Navorsingsentrum, wat die studieleier van die projek was, kan koring met verlaagde akrielamied voedselondernemings in staat stel om toenemende veiligheidstandaarde na te kom sonder om produkkwaliteit of produksiekoste te benadeel. Dit bied ook ‘n beduidende geleentheid om verbruikers se dieetblootstelling aan akrielamied te verminder, sê hy.
Die volledige artikel (Scientists develop gene-edited wheat that can make toasted bread less carcinogenic) kan gelees word by: https://www.theguardian.com/science/2026/apr/07/crispr-gene-edited-wheat-toasted-bread-less-carcinogenicacrylamide?CMP=share_btn_url
Moenie raai-raai speel as dit kom by raaigras nie Kies die beproefde, betroubare opsie vir
onkruidbeheer
SWARTSTAM IN KANOLA: VOORKOMENDE BEHEER IS JOU WAPEN TOT SUKSES
Raaigras word wêreldwyd as die nommer een weerstandbiedende onkruid beskou en kan beduidende opbrengsverliese inhou indien dit nie vroegtydig aan die kaak gestel word nie. Hoewel dit wydverspreid in Suid-Afrika voorkom, is dit veral ’n probleem in winterreënvalstreke. Talle gewasse wat in somerreënvalstreke deur die herfs- en wintermaande onder besproeiing verbou word, kry dikwels ook probleme met raaigras, soos byvoorbeeld in boorde, wingerde en kleingrane van die Noord-Kaap.
MAAK GEBRUIK VAN BEPROEFDE, BETROUBARE PRODUKTE
Kanola vorm ’n belangrike deel van produsente se wisselbouprogramme en die volhoubare produksie van gewasse in die Wes-Kaap. Swartstam (Leptosphaeria maculans/Phoma lingam) is een van die siektes in kanola wat tot groot opbrengsverliese kan lei. Waar die swam die weerstand van kultivars oorkom het, kan verliese van 50% tot 90% voorkom.
Lewensiklus van Swartstam
Die Lolium- (raaigras-) grasgroep het hul oorsprong in dieselfde gematigde streke van die wêreld waar belangrike kleingraansoorte soos koring, gars en hawer ontstaan het. Dieselfde mate van aanpasbaarheid by hul omgewing en soortgelyke behoeftes aan groeifaktore (water, lig en voedingselemente) maak sterk kompetisie tussen hierdie onkruid- en gewassoorte onafwendbaar waar hulle vermeng voorkom, soos op kleingraanlande.
Wanneer dit kom by die e ektiewe beskerming van jou lande teen onkruide, is daar geen kortpaaie nie. Die gebruik van getoetste produkte wat bewese resultate lewer, bo generiese alternatiewe, is belangrik. Een van die groot voordele van Sakura®, is die betroubaarheid daarvan. Hierdie onkruiddoder is reeds vir baie jare ’n betroubare keuse vir boere regoor SuidAfrika en het reeds talle proewe ondergaan om die kwaliteit daarvan te verseker.
Verskeie faktore kan bydra tot die ontwikkeling van die siekte. Die hoofbron van die primêre infeksie is kanola-residue. Die inokulum kan egter ook deur die saad oorgedra word (diagram 1). Die impak tussen seisoene as gevolg van saad is egter klein as dit vergelyk word met die inokulum van besmette stoppel van vorige jare.
Met die gebruik van enige onkruiddoder, is dit belangrik om die regte praktyke toe te pas om onkruiddoderweerstand te voorkom en te bestuur.
Produksie van perithecia en askospore op plantreste vanaf vroeë herfs tot in die winter
Askospore
Asci (bevat agt askospore binne die perithecium)
Primêre infeksie
Windgewaaide askospore
Swam oorleef op plantreste in die somer
Saadinfeksie deur piknidiospore wat op die saadhuid geproduseer word
Saailinginfeksie deur askospore
DIAGRAM 1: Die lewensiklus van Swartstam
Vyf goue reёls vir doeltre ende bestuur van onkruiddoderweerstand:
Besmette saad geoes en gesaai in die volgende seisoen
Stamkankerinfeksie
Piknidiospore vrygestel vanuit piknidium
Saadpeulinfeksie
Die groot uitdaging vir kleingraanprodusente is om ’n onkruidgrassoort (raaigras) wat tussenin ’n ander grassoort (kleingraan) groei, op ʼn selektiewe wyse, sonder risiko vir die gewas, te kan beheer. Onkruiddoders met selektiewe werking het lank goeie raaigrasbeheer gebied totdat weerstand teen meeste daarvan met verloop van tyd ontstaan het. Die “fops” (bv. diklofop-metiel) en die “dims” (bv. Iodosulfuron-metiel-natrium) asook die sulfonielureum (bv. chlorsulfuron) onkruiddoders het lank goeie, selektiewe beheer van raaigras gebied, maar weerstand teen belangrike onkruiddoders in hierdie drie groeperings het mettertyd in ʼn mindere of meerdere mate ontstaan. Wêreldwyd het raaigras ook weerstand opgebou teen nie-selektiewe onkruiddoders wat tipies as ’n voorplant “uitklop-opsie” benut word, naamlik: glifosaat, glufosinaatammonium en parakwat.
Produksie van letsels en piknidia op jong plante
1. Hou onkruidgetalle op die land so laag as moontlik –dit beperk outomaties die getal onkruidplante wat weerstand bied.
2. Voorkom onkruidsaadproduksie in ’n bepaalde seisoen, want dormante sade sal in die grond-saadbank oordra om oor verskeie seisoene heen te ontkiem.
3. Moenie oorafhanklik wees van ’n enkele metode van onkruidbeheer nie, óf dit nou onkruiddoder, grondbewerking óf dekgewas behels. Onkruid sal oor tyd by enige enkele soort beheerpraktyk aanpas en “weerstandig” raak.
(Plenodonmusstadium)
Seisoenale omstandighede speel ’n groot rol by die vlak van infeksie wat verwag kan word. Reën en koel weer stimuleer die ontwikkeling van spore en klam toestande veroorsaak die vrystelling van swartstamspore van kanolastoppel wat op die oppervlak voorkom.
4. Vermy die gebruik van ’n enkele soort onkruiddoder. Die onkruiddoderprogram moet onkruiddoders met verskillende metodes-van-werking insluit.
Waterspatsels vanaf piknidiospore na ander dele van die gasheer of na nuwe gashere
Stamkankerinfeksie
Sakura® van Bayer is besonder e ektief vir die beheer van raaigras, omdat dit die opkoms van raaigras verhoed. Die gewas is dus van vroeg af vry van kompetisie met raaigras en kan derhalwe ’n kritiese voorsprong kry bo raaigras en ander onkruidsoorte wat deur Sakura® beheer word. Die hoofbestanddeel van hierdie residuele, vooropkomsonkruiddoder, Piroksasulfoon (Pyroxasulfone), word hoofsaaklik deur die wortels van die plant opgeneem en tot ’n mindere mate deur halms van ontkiemende onkruide, en inhibeer groei in die meristematiese weefsel (wortels en halms).
Sakura® se sukses kan grotendeels toegeskryf word aan die produk se vermoë om vir langer periodes aktief in die grond te bly (langer as die meeste vooropkomsonkruiddoders). Dié onkruiddoder bly lank genoeg aktief om goeie onkruidbeheer te verseker.
Tipe infeksie: blaar- en kroonkanker
Swartstamspore word hoofsaaklik deur die wind versprei met die hoogste persentasie binne 500 meter van enige kanolastoppel. Spore word vanaf die stoppel vrygestel totdat die stoppel heeltemal afbreek. Dit kan tot vier jaar neem voordat die stoppel afgebreek het (sien diagram 2).
5. Hou streng by voorgeskrewe dosisse wat op etikette van onkruiddoderprodukte verskyn. Beide oor- en onderdosering bevorder die ontwikkeling van weerstand teen onkruiddoders. Volg ook nougeset die voorskrifte rakende die tyd van toediening (vooropkoms en/of na-opkoms) asook die ideale groeistadium van onkruid vir toediening (bespuiting van té groot plante kom neer op “onbedoelde onder-dosering”).
DIAGRAM 2: Die vrystelling van spore oor vier seisoene in Wes-Australië
(https://www.agric.wa.gov.au/canola/managingblackleg-canola)
E ektiewe beheer teen onkruide is noodsaaklik om jou koring die beste kans op sukses te gee en om ’n verhoging in opbrengs, en daarmee saam, winsgewendheid te verseker. Maak Sakura® vandag nog deel van jou koringspuitprogram en ervaar die voordele wat dit vir jou boerdery inhou.
Die swartstampatogeen kan die plant op enige stadium infekteer, maar die vroeë saailinginfeksie het die grootste kans om tot kroonkankers later in die seisoen te ontwikkel, wat die grootste impak op opbrengsverlies het.
Besoek www.bayercropscience.co.za of kontak jou naaste Bayer-
Blaarinfeksie het byna geen impak op opbrengs nie, maar dit is hier waar die patogeen vanaf die letsel op die saailingblaar deur die blaarpetiool en teen die stam af na die kroon van die saailing groei om later in die seisoen kroonkanker te vorm.
Dit is egter belangrik om Sakura® se werking te verstaan om seker te maak dat jy die regte omstandighede vir sukses verseker. Bestudeer die produketiket vir meer inligting oor die toedieningsvereistes.
1: Swartstamletsel op die blaar.
Figuur 2: Swartstaminfeksie in die stam.
3: Kroonkanker by kanola wat tot die afsterwing van die plant kan lei.
Figuur
Figuur
Swartstam-blaredakinfeksie (BDI) (Blackleg upper canopy infection – UCI)
As spore later in die seisoen vanaf die stoppel vrygestel word, lei dit tot blaredakinfeksie. Dit is moontlik dat Swartstam alle dele van die kanolaplant kan affekteer. Blaredakinfeksie (BDI) is ’n kollektiewe term wat gebruik word om die infeksie van die blomme, stam, peule en sytakke te beskryf.
BDI het oor die laaste paar jaar in Australië toegeneem en kan geassosieer word met ’n vroeër blomperiode omdat kultivars
kan wees. Die effek op opbrengs hang af van die tyd van besmetting en watter gedeelte van die plant geïnfekteer word. Blomverlies as gevolg van infeksie van die blomme of pedunkels het nie so ’n groot uitwerking op die verlaging van opbrengs nie, want die kanolaplant kan kompenseer deur meer blomme te produseer.
Wanneer die swam egter die geassosieërde sytakke infekteer, kan saadset en graanvul van die peule geaffekteer word. Infeksie van die peule of pedunkels nadat die peule gevorm het, kan groot oesverliese tot gevolg hê. Ernstige infeksies kan stamme en sytakke laat afbreek en voortydige rypwording laat plaasvind wat die oopspring van peule veroorsaak. Dit kan ook tot gevolg hê dat die korrekte plantsnystadium moeilik bepaalbaar is omdat daar verskille is tussen plante wat geaffekteer is deur Swartstam, al dan nie.
SWAMBEHEER VIR SWARTSTAM – KROONKANKER
Wanneer dit by e ektiewe onkruidbeheer kom, is daar geen kortpaaie nie. Reeds vir baie jare plaas boere hul vertroue in ’n beproefde oplossing wat keer op keer presteer – Sakura®. Maak Sakura® jou nommer een keuse in die langdurige vooropkomsbeheer van grasonkruide in jou koringlande en ervaar die kwaliteitsvoordeel vir jouself.
Swambeheer moet toegepas word wanneer die 4–6-blaarstadium bereik word.
Die rede vir die vroeë bespuiting is omdat infeksie reeds vroeg kan plaasvind wat dan tot kroonkankers later in die seisoen lei.
DUBBELAKSIEGEWASBESKERMING
www.cropscience.bayer.co.za
Waterfall-sirkel, Country Estate Rylaan 9, Waterfall City, Midrand, 2090. Sakura® is ’n geregistreerde handelsmerk van Kumiai Chemical Industry Co. Ltd.
GEVAAR
Reg. Nr.
Nr. 36 van 1947).
850 g/kg.
Piroksasulfoon (pirasool)
g/kg. Gevaarlik. Gevaarstellings:
Managing wheel track formation under center pivot irrigation in winter crops
In South Africa’s summer rainfall regions, the expansion of winter crop production under center pivot irrigation - particularly wheat - has brought with it a set of operational challenges that are often underestimated. Among the most persistent and costly is the development of deep wheel tracks. While commonly attributed to soil type or machine design, the root cause in most cases lies in irrigation management.
This issue is not mechanical at its core - it is agronomic and operational. Understanding the interaction between winter climatic conditions, soil behaviour, and irrigation practices is essential for effective control.
Winter presents a fundamentally different irrigation environment compared to the summer growing season. Lower temperatures, reduced solar radiation, and shorter days result in significantly lower evapotranspiration (ET) rates. For wheat, daily water use typically ranges between 2 and 4 mm, and can be even lower during cold or overcast periods.
Despite this, many irrigation systems continue to operate on schedules better suited to summer conditions. The consequence is predictable: more water is applied than the crop can use.
Soil response and the onset of wheel tracks
When irrigation exceeds crop demand, soils remain near or at field capacity for extended periods. Under these conditions:
• soil strength declines sharply,
• bearing capacity is reduced, and
• surface structure becomes vulnerable to deformation.
Center pivots, by design, repeatedly travel the same tracks. The concentrated load of each tower, when applied to wet soils, leads to compaction and rut formation. With each pass, the problem escalates. Tracks deepen, soil structure deteriorates further, and the pivot’s performance begins to suffer.
The impact of wheel track formation extends beyond simple
inconvenience. Deep ruts increase rolling resistance, placing additional load on gearboxes, motors, and structural components. Towers may struggle to maintain alignment, increasing the risk of stoppages and long-term damage.
Identifying the real cause: over-irrigation
In the majority of cases, severe wheel tracking is a direct indica-
tor of over-irrigation. Typical contributing factors include:
• fixed irrigation cycles that do not adjust to changing weather conditions;
• failure to account for rainfall events;
• lack of soil moisture monitoring; and
• overestimation of crop water requirements during winter.
Addressing these factors is far more effective than attempting to solve the problem mechanically.
The role of sprinkler technology in reducing runoff and soil damage
An often overlooked, yet highly effective, contributor to improved winter irrigation performance is the choice of sprinkler package - specifically the use of moveable spray plate sprinklers.
Technologies such as the Komet Twister and Senninger I-Wob have proven particularly valuable in addressing both runoff and soil surface integrity.
The moving (“wobbling”) spray plate will cut the water into near ideal, constant droplet sizes, evenly distributing the droplets under the whole sprinkler area. Due to the kinetic energy of the movement it also projects the water further, increasing the wetted area and lowering the instantaneous application rate dramatically, reducing soil sealing, retaining the soil structure, easing infiltration and therefore reduce runoff and keeping water from running into wheel tracks.
Technologies such as the Komet Twister have proven particularly valuable in addressing both runoff and soil surface integrity under center pivot irrigation.
Managing wheel track formation under center pivot irrigation in winter crops
FROM PAGE 19
The practical benefits are significant:
• Lower instantaneous application rates
Water is applied more gently and spread over a wider area, reducing the likelihood of exceeding soil infiltration capacity.
• Improved infiltration characteristics
The wider, even distribution with controlled droplet sizes improve overall soil intake.
• Reduced surface sealing and crusting
Narrower band width with closer spacing of sprinklers to compensate, combined with uncontrolled droplet sizes from conventional sprays, all create high application rates that can break down soil aggregates, creating sealing and runoff. Moveable plate systems reduce this effect, maintaining better soil structure.
• Minimised runoff and surface ponding
Particularly important in winter when infiltration rates are already compromised by cold, wet soils.
From a wheel track perspective, the implication is clear: Less runoff and less surface saturation translate directly into improved soil bearing capacity. This reduces rut formation and helps maintain stable travel conditions for the pivot. However, it is important to emphasise that sprinkler technology is an enabler - not a substitute - for proper irrigation scheduling. Even the most advanced sprinkler package cannot compensate for excessive water application.
Practical management strategies
• Refine irrigation scheduling
Irrigation must be aligned with actual crop water use. This requires either soil moisture monitoring or reliable estimation of daily ET. The objective is simple: replace only what the crop has used. Allowing the soil to dry moderately between irrigation cycles is critical. Maintaining constant saturation is the primary driver of wheel track formation.
• Reduce application depth per cycle
Heavy irrigation applications, although valuable in summer, should be avoided in winter conditions. Smaller, controlled applications reduce the risk of prolonged saturation and improve soil stability.
• Improve load distribution
In fields prone to rutting, using purpose designed irrigation tyres (as is available at Senter360) rather than using standard tractor tyres not designed for irrigation purposes will also significantly reduce the formation of ruts. Also available from Senter360 is a field proven 4-wheel drive system, halving the ground pressure per tyre. While this does not necessarily eliminate the problem, it can significantly slow its progression.
• Maintain and manage wheel tracks
Where ruts have already formed, periodic mechanical correction may be required. However, this should be viewed as a corrective measure - not a solution - unless irrigation practices are simultaneously improved.
• Optimise sprinkler performance
Sprinkler packages should be matched to soil infiltration rates. The use of modern, low application rate sprinklers plays a key role in reducing both runoff and soil degradation.
A strategic perspective
The challenge of wheel track formation in winter irrigation systems highlights a broader principle: success under pivot irrigation is not determined by how much water can be applied, but by how precisely it is managed.
Winter cropping in summer rainfall regions demands a shift in mindset. Lower crop water demand must be matched with tighter control, more responsive scheduling, and a willingness to adapt irrigation practices to prevailing conditions.
Modern sprinkler technologies now provide producers with an additional advantage – enabling better water placement, improved infiltration, and reduced soil damage. When combined with purpose made tyres and disciplined scheduling, these tools can significantly improve system performance
The 2026 cultivar recommendations for dryland wheat farming in the Free State
The Free State is one of the most demanding dryland wheat environments in South Africa, if not in the world. Winter rainfall is sparse and highly variable within and between seasons. In this kind of system, drought risk management starts with soil-water conservation and correct planting date, but cultivar choice is often the deciding factor between a stable crop and total disappointment.
Thobeka Khumalo-Mthembu, Lientjie Visser, Dawie du Plessis, Richard Taylor, Toi Tsilo and *Ernest Dube
ARC-SMALL GRAIN, BETHLEHEM
*NELSON MANDELA UNIVERSITY
Producers currently have a wide pool of cultivars to choose from. The challenge is that cultivars do not perform the same everywhere. A cultivar that performs well in one locality, or in one planting window, can give poor results when conditions change. That is exactly why the Agricultural Research Council’s National Wheat Cultivar Evaluation Programme (NWCEP) remains so important. It provides independent, local per-
formance data across regions and planting dates, so cultivar selection is based on evidence rather than speculation or limited on-farm experience. The annual NWCEP results therefore help producers match cultivars to local conditions and planting windows, improving productivity, profitability and long-term sustainability.
The 2025/26 wheat cultivar evaluation trials
The 2025 wheat season again highlighted how rainfall patterns can vary considerably across the province. In the north-western Free State (Wesselsbron area), early-season conditions were particularly dry, with only about 15 mm recorded from March
A successful wheat evaluation trial in Clocolan in the Eastern Free State.
Photo: D du Plessis.
The 2026 cultivar recommendations for dryland wheat farming in the Free State
FROM PAGE 21
to May 2025. In contrast, the eastern Free State (Bethlehem area) received around 45 mm over the same period, supporting better establishment. Spring rainfall in October generally favoured the eastern Free State, while the north-western areas remained comparatively dry. An additional challenge, especially in the north-west, was red-billed quelea damage, which is becoming a serious yield risk where control options are limited.
Our wheat cultivar evaluation programme consisted of twelve field trials, testing 15 cultivars from Syngenta Seeds, SA Seed (Corteva) and ARC-Small Grain. A new entry for the season was SST 3207. Trials were conducted across both the north-western and eastern Free State under dryland conditions. Two trials at Bultfontein were written off due to severe quelea bird damage. However, the remaining trials were successfully protected with netting, ensuring reliable data from the rest of the trials.
Across locations, the results again showed a clear advantage of early planting, consistent with the 2024 trend. Early planted wheat out-yielded later plantings, with average yields of 2.43 t/ ha in the north-western Free State and 3.29 t/ha in the eastern Free State. At the same time, cultivar responses differed strongly across planting dates and sites, with yields ranging from 1.27 to 3.89 t/ha. In practical terms, this confirms two points: (1) planting date remains a major yield lever under dryland conditions, and (2) cultivar choice must be aligned with the local environment and planting window to reduce risk.
The full yield results for the 2025/2026 season, together with two-, three- and four-year performance summaries for different regions and planting windows, are presented in Tables 1 to 4.
PAGE 24
*Only Wesselsbron CS data
A wheat evaluation trial in Daniëlsrus in the Eastern Free State, protected from bird damage with a net. Photo: D du Plessis.
Table 1. North-Western Free State (earlier planting). Average yield (t/ha) of
North-Western Free State (later planting). Average yield (t/ha) of entries during the period from 2022-2025.
Data from two locations at Wesselsbron R = Ranking LSD = Least significant difference
Table 3. Eastern Free State (earlier planting). Average yield (t/ha) of entries during the
Only Clocolan data
Clarens data
Table 2.
The 2026 cultivar recommendations for dryland wheat farming in the Free State
FROM PAGE 22
These longer-term datasets are particularly valuable for identifying cultivars that deliver stable performance across seasons, rather than relying on a single year’s results.
Producers are strongly encouraged to consult the annual Wheat Production Guidelines published by ARC-Small Grain, available from the ARC website (www.arc.agric.za). These guidelines combine current-season results with long-term performance data across production regions and planting dates, allowing farmers to make informed, risk-aware cultivar deci-
sions tailored to their local conditions. For further information or to request hard copies of the guidelines, producers can contact Dr Khumalo-Mthembu at 058 307 3400 or via email at khumalotp@arc.agric.za
This research was made possible through funding by the Agricultural Research Council (ARC), the South African Winter Cereal Industry Trust (SAWCIT), the South African Winter Cereal Industry Agency NPO (SAWCIA) and the Department of Agriculture (DoA).
Table 4. Eastern Free State (later planting). Average yield (t/ha) of entries during the period from 2022-2025.
R = Ranking LSD = Least significant difference
Masjinerie se verkope daal in Maart
Die daling van trekker- en stroperverkope in Maart 2026 was volgens ontleders nie onverwags nie. Teen die agtergrond van lae graanpryse, die wisselkoers en verhoogde brandstofpryse was die vermindering van landboumasjinerie se kleinhandelsverkope voorspelbaar.
Volgens die SA Landboumasjinerievereniging (SALMA) se verkoopsyfers is 8% minder trekkers en sowat 22% minder stropers in Maart 2026 verkoop. Die verkope van 2026 se eerste drie maande is nogtans meer as in die ooreenstemmende maande van die vorige jaar.
Wandile Sihlobo, die landbousakekamer Agbiz se hoofekonoom, sê 2026 se verkope is nog stewig bokant die gemiddelde langtermynverkope. Meer tyd is egter nodig om te sien of die neiging gaan voortduur en hoe vanjaar se verkope gaan verloop. Soos dit in die kwartaalverslag van Agbiz/IDC se vertrouensindeks weerspieël word, het die oorlog in die Midde Ooste en brandstofpryse ‘n negatiewe uitwerking op die sektor.
Produksietoestande van graan- en tuinbougewasse is vol-
gens Sihlobo egter steeds goed en verleen in ‘n mate ondersteuning aan landbou se finansiële omstandighede.
Volgens Willie Human, SALMA se voorsitter, is die druk van lae graanpryse die grootste bekommernis. Insetkoste dra daartoe by maar die mark bly steeds positief. Produsente weerhou hulle egter daarvan om kapitaaltoerusting te koop weens eksterne faktore soos die rand se waarde en diesel- en kunsmispryse.
Die landboumasjineriebedryf verwag dat vanjaar se trekkerverkope dieselfde as in die vorige kalenderjaar sal wees of marginaal minder.
2026
Op Zunckel Farms se plaas Killarney wei sommige van die boerdery se beeste. Die veevertakking speel ‘n belangrike rol in die plase se bewaringsboerdery.
Egon Zunckel red familieplaas met geloof en bewaringslandbou
Egon Zunckel was in 2024 die Landbouskrywers SA se Boer van die Jaar in die KwaZulu-Natal-streek. Tydens ‘n onlangse besoek deur lede van die Landbouskrywers SA het Zunckel sy omkeerstrategie verduidelik om die boerdery van ondergang te red en aan die joernaliste die huidige werk op die Bergville-plaas gewys.
Egon Zunckel se vasberadenheid om gewasopbrengs op sy plaas naby Bergville te verbeter en die familieplaas Rustenburg te red het daartoe gelei dat hy geenbewerking begin beproef het. Met baie seisoene se deursettingsvermoë tydens terugslae en soeke na oplossings het Zunckel Farms ‘n suksesvolle onderneming en voorstander van bewaringsbewerking geword.
Die sukses van ‘n koringoes wat vroeër jare ná sojabone geplant is en ‘n rekordmielie-oes, wat voorafgegaan is deur ‘n dekgewas van hawer, was een van die ligpunte wat Egon Zunckel oortuig het van dekgewasse se nut.
In sy beginjare van 1984 het Zunckel volgens tradisie konvensionele praktyke gevolg deur lande te ploeg. Probleme soos water-afloop, erosie, grondverdigting en ondergemiddelde oeste het egter voortgeduur en met die swaard van die plaas se ondergang het hy na oplossings gesoek.
‘n Wenk oor geenbewerking en deklae in Brasilië het Zunckel daardie pad laat kies. Met proefnemings deur mielies in koringreste te plant was daar ‘n opbrengsverbetering van 2 ton/ha. Meer inligting het hom egter laat besef dat bewaringspraktyke veel meer omvattend is.
NA BLADSY 26
Die McCormick Farmall B450 waarmee Egon Zunckel se pa konvensionele bewerking gedoen het word soos die ander masjinerie gediens en in stand gehou. Langsaan is ‘n Amazonestrooier van Falcon.
wat blaarvoeding en swamdoder toedien.
Egon Zunckel red familieplaas met geloof en bewaringslandbou
Hoewel die grondgesondheid verbeter en meer koolstof bevat het, het wortelvrot in die mielies nuwe beperkings meegebring, deels te wyte aan die rotasie van mielies en koring. Zunckel het saam met geenbewerking die aanplanting van dekgewasse beproef.
‘n Gewasrotasie van withawer as dekgewas, sojabone in die hawerreste nadat die hawer bewei is en koring ná die sojabone het Zunckel Farming se beste koringopbrengs van 8 ton/ha opgelewer. Mielies sonder bewerking is daarna in die koringstoppels geplant en weer eens het ‘n baie goeie mielie-opbrengs van 15,8 ton/ha gevolg.
Met die beskikbaarheid van dekgewasse as voer en vir die voordele van beweiding in die lande het Zunckel die plaas se veefaktor uitgebrei. Toe hy die boerdery in die tagtigerjare oorgeneem het is die melkery gestaak omdat dit nie winsgewend was nie, maar met bewaringsboerdery kon vee weer ‘n nuttige rol speel en inkomstebron wees.
Die boerdery volg ‘n patroon van gewasrotasie, deklae en hoëdrukbeweiding in verskillende lande wat aangepas word op grond van die resultate. Verskillende spesies deklae van onder meer radys, hawer, peulgewasse en grassoorte word toegepas.
Zunckel se aanvanklike doel met vee in die boerdery was om die koste van dekgewasse uit die vee te verhaal. Die veefaktor met insluiting van ‘n kommersiële vleisbeeskudde op die Warden-plaas het egter ‘n belangrike inkomstebron geword wat nie minder waardevol is as die graanopbrengs en -inkomste nie.
Vir die veefaktor word speenkalwers in die herfsmaande aangekoop en wanneer hulle kondisie met lekaanvulling en benutting van dekgewasse verbeter het word hulle as vet osse verkoop.
In ‘n streek waar sterk wind voorkom kry brandvoorkoming voortdurende aandag. Die plaas het voorheen skade aan oeste en toerusting soos ‘n spilpunt beleef toe ‘n veldbrand selfs oor
Egon Zunckel (regs) is die vierde geslag van die familieboerdery Zunckel Farms en boer saam met sy seuns, Tyson en Carl.
VAN BLADSY 25
Carl Zunckel hervul een van Zunckel Farms se Case IH Patriot 3250-hoogloopspuite
Egon Zunckel en sy vrou Gaynor, ‘n onderwyseres wat gemeenskapswerk doen. Hulle bewoon steeds die oorspronklike huis op die familieplaas Rustenburg naby Bergville.
Masjinerie van Zunckel Farms is hoofsaaklik rooi omdat hy daarmee grootgeword het, sê Egon Zunckel. Case IH is een van Zunckel se bedryfsvennote waarmee hy ‘n vertrouensverhouding opgebou het. Hy gebruik onder meer twee Case IH 7250 Axial Flow-stropers en die Case 250 AFS Magnum-trekker op die voorgrond.
‘n pad en brandbane gewaai het. Danksy goeie verhoudings met bure word brandvoorkoming en bestryding gesamentlik behartig. Ondanks sulke risiko’s vir gewasse en toerusting glo Zunckel daaraan om self voorsiening te maak vir skade en selfversekering toe te pas.
Zunckel Farms het ‘n vloot vragmotors sodat geoeste graan vinnig weggeneem kan word om die nadele van reën en winde te voorkom en die graan se optimale voginhoud te behou.
Familieboerdery
Egon se twee seuns, Tyson en Carl, het nadat hulle in Amerika ervaring gaan opdoen het in 2009 by die boerdery aangesluit. Hulle vorm ‘n span waar elkeen spesifieke take het maar terselfdertyd op hoogte is van die ander se pligte en die plaas se roetine sodat hulle mekaar se take kan oorneem en kan bystaan. Altwee seuns is getroud en saam met hul eggenotes en ma Gaynor sit hulle die suksesvolle boerdery as die vyfde geslagte voort.
Danksy Egon se deursettingsvermoë, soeke na oplossings
‘n Belowende sojaboonoes berus op gesonde grond waarin lewende organismes voorkom, soos hierdie land waarin konvensionele bewerking reeds 30 jaar lank gestaak is. Met bewaringslandbou behaal Egon Zunckel goeie opbrengste in graangewasse.
Wanneer klimaatstoestande soos reën dit onmoontlik maak om gewasse met ‘n hoogloopspuit te behandel word hommeltuie gebruik. Kurt Wesson en Olaf Hillerman beheer die DJI T50hommeltuie waarmee swamdoder en blaarvoeding vanaf ‘n doelgeboude waentjie toegedien word.
en sukses met herlewingslandbou is die familieplaas net nie van ondergang gered nie maar het ook van sowat 700 hektaar na bykans 5 000 hektaar uitgebrei. As toegewyde Christen skryf Egon hulle sukses aan harde werk en genade van die Here toe en rig ook die familie en boerdery se lewensmissie op boerdery om God te verheerlik.
Winter cereal market information: 2025/26 marketing year
Sanet Naudé SA GRAIN INFORMATION SERVICE
WHEAT
International situation
According to the International Grains Council, global wheat production increased 5% to a new record in 2025/26 at 845 million tons with Russia, Australia and Kazakhstan who have surpassed previous expectations. Total consumption is forecast to reach a record high of 825 million tons (+2%). Wheat for human consumption is also projected at an all-time high of 572 million tons, while wheat for animal feed is to increase with 4% to 158 million tons.
Local situation
Compared to the positive outlook for global wheat production, the local wheat situation remains challenging.
Whole wheat stocks on 1 October 2025 opened with 650 894 tons (13,2% lower year-on-year). By the end of February 2026, unutilised stocks were 1 556 524 tons, representing a 10,1% year on year decline.
By the end of February 2026, a total of 1 740 384 tons of whole wheat was delivered directly from farms to commercial premises. Over the same period, imports and exports declined respectively with 5,3% and 54,1% year-on-year.
For the five months period, October 2025 to February 2026, 1 439 220 tons of whole wheat had been processed for human consumption, underlining the continued dominance of wheat for food use. In contrast, wheat processed for animal feed fell sharply, declining by 73,4% year-on-year to only 1 147 tons.
The weekly reports from 1 October 2025 to 27 March 2026 shows that:
• Imports for RSA were 937 703 tons. Most imports were from Poland (211 938 tons), following by Lithuania (191 556 tons) and Australia (116 634 tons).
• Exports of locally produced wheat, all to neighbouring countries, were 28 796 tons. Most exports were to Botswana (9 620 tons), Lesotho (7 620) and Zimbabwe (6 277 tons).
According to the Supply and Demand Estimates Committee the total wheat demand (domestic plus exports) is forecast at 3 849 000 tons. This includes:
• 3 550 000 tons processed for human consumption,
• 11 000 tons for animal consumption, and
• 17 500 tons for seed usage.
At an average processing rate of 296 750 tons per month, this
stock volume is forecast to two months, or 48 days, of supply to the market at the end of September 2026.
Wheaten products
At the end of February 2026, a total of 1 491 084 tons wheaten products were manufactured, 15 127 tons were imported, and 13 076 tons were exported.
In Figure 1 the total wheaten products manufactured, imported and exported over a period of eight years can be seen. In Figure 2 the fluctuation in some wheaten product prices can be seen.
Source: SAGIS, IGC, S&DEC
Figure 1. Wheaten products.
SAGIS.
Figure 2. Wheaten products index. SAGIS.
Sean Walsh retires as CEO of KAL Group
Sean Walsh retired as chief executive officer of the KAL Group Limited after nearly 15 years of leadership. Johann le Roux, non-executive director of KAL Group, was appointed as the new CEO.
Le Roux is a chartered accountant and holds a higher diploma in taxation. He has been closely involved with KAL Group since April 2014 and has previously served as CEO and CFO of JSE-listed Zeder Investments Limited and as a director of several of its operating subsidiaries and associates.
According to George Steyn, chairman of KAL Group, the Group’s two core business segments, Agrimark Operations and PEG Retail Operations, will continue under the leadership of their respective managing directors, Arno Abeln and Xolisa Bangazi.
Steyn said the entire KAL Group extends its heartfelt gratitude to Walsh for his leadership, dedication and many contributions. His professional journey includes executive roles at SA Breweries, Sefalana Holdings Company Ltd, Derek Brink Holdings, SBV Services, and GWK Ltd.
“Under Walsh’s leadership, KAL Group transformed from a primarily agri-focused organisation into a growth-oriented lifestyle retailer, offering best-in-value solutions across retail, fuel and agri-inputs in Southern Africa. This evolution included the successful repositioning and listing of the company on the JSE in 2017,” Steyn said.
“He guided us through both exciting and challenging periods, including our JSE listing and COVID-19, always with clarity, vision, heart and a touch of humour.”
Walsh remains as Agbiz chair
Walsh will continue to serve as chairperson of the agricultural business chamber Agbiz until the Agbiz Congress in June 2026.
Theo Boshoff, CEO of Agbiz, said beyond Walsh’s corporate leadership, he has made an immeasurable contribution to Agbiz, where he has served as chairperson and as a longstanding member of the Agbiz Steering Committee.
“Sean’s contribution to Agbiz and the broader agribusiness sector has been immense. His steady and thoughtful leadership has helped to shape Agbiz’s strategic direction as an im-
Agbiz welcomes new researcher
Siphiwe Charmaine Ka Makhaya joined the agricultural business chamber Agbiz as a researcher.
Her academic work and professional experience focus on agricultural markets, trade, and agribusiness development. She has also conducted research on agricultural value chains, including a published study on factors influencing rooibos tea certification and quality control for smallholder farmers in South Africa.
Ka Makhaya holds a Master of Science in Agricultural Economics and Management from Nanjing Agricultural University in China, a Master of Arts in Agricultural Economics, and a Bachelor of Commerce in Agribusiness Management, both from the University of Pretoria.
Agbiz says in addition to her academic background, she brings international exposure and industry experience. Ka Makhaya has worked in agricultural consulting, where she advised on market entry strategies and trade opportunities between Africa and China, and has extensive experience in research, stakeholder engagement and data analysis.
Fluent in English, Zulu, Afrikaans and Mandarin, she brings strong cross-cultural communication skills and a global perspective to agricultural research and collaboration.
portant and affective industry association for the agricultural value chain.”
Boshoff added that Walsh’s continued role as chairperson until Congress will ensure continuity as Agbiz prepares for its next phase of leadership and strategic engagement.
Siphiwe Charmaine Ka Makhaya.
Sean Walsh
Photo: Agbiz
Photo: Agbiz
Duisende reeds opgelei om veldbrande te voorkom en te bestry
Meer as 2 500 boere, plaaswerkers, vrywilligers en gemeenskapslede van die Noord-Kaap, Noordwes en Vrystaat het opleiding in brandvoorkoming gekry. Die projek van Agri SA se rampverligtingstigting is in samewerking met Agri SA se provinsiale filiale en met die ondersteuning van die kommersiële bank FNB van stapel gestuur.
Die opleiding was volgens Agri SA gerig op die voorkoming van veldbrande, bestryding daarvan en risikobestuur in provinsies met die grootste risiko vir veldbrande. Daarmee kon die plaaslike vermoëns van plaasgemeenskape versterk word. Die provinsiale filiale van Agri Noordwes, Agri Noord-Kaap en Vrystaat Landbou was by die projek betrokke.
In die Noord-Kaap is tien opleidingsessies in brandvoorkoming in vyf distrikte aangebied. Bykans 600 mense het die opleiding ondergaan om onder meer vinnig op brande te reageer, veral in gemeenskappe met min hulpbronne. In onlangse jare is meer as
500 000 ha weiding in veldbrande in die Noord-Kaap vernietig. Noordwes se sambreelvereniging teen brandbestryding en die bekamping van veldbrande het 28 opleidingsessies tussen Januarie en Junie 2025 aangebied en 1 487 mense opgelei. Die projek het plaasgemeenskappe, skole en korrektiewe sentrums en die leierskap van 56 tradisionele en Khoi-San-gemeenskappe betrek.
Deur moderne tegnieke in brandvoorkoming met tradisionele ekologiese kennis in Noordwes te kombineer is samewerking tussen gemeenskappe, brandvoorkomingsverenigings en regeringsdepartemente versterk.
Vrystaat Landbou het 14 opleidingsessies tussen Julie en Oktober 2025 georganiseer. Die 740 deelnemers het boere, plaaswerkers en gemeenskapsboere ingesluit. Die opleiding was gerig op basiese brandbestryding, paraatheid teen brande en die voorkoming daarvan.
SmartMill is shaping the future of milling
Digitalisation, automation, and data-driven decision-making are rapidly transforming the global milling industry, with SmartMill approach emerging as a key pathway to improved efficiency, consistency, and competitiveness. These trends were highlighted by Swiss technology company Bühler during its presentation at the recent 90th congress of the National Chamber of Milling in Knysna.
Speaking at the event, Fabio Curatolo, senior customer relationship manager at Bühler Southern Africa, highlighted how the SmartMill concept is helping millers respond to growing operational pressures, tighter margins, and increasing quality and compliance demands.
Millers today face a complex operating environment, making consistent production performance more difficult to maintain. At the same time, the market is demanding tighter margins, greater traceability, and higher standards of food safety and quality.
“In South Africa, these pressures are even more pronounced because of energy instability and rising operating costs,” notes Curatolo. “SmartMill technologies help millers address these challenges by improving process control, strengthening traceability, and making operations more resilient.”
SmartMill is not an end product, but more of a concept made up of hundreds of complementary innovations designed through close collaboration with the industry. By integrating sensors, digital platforms, and advanced analytics, mills can move from manual checks and experience-based decisions to real-time, data-driven process control.
“The SmartMill means using connected equip
ment, sensors and software to make milling operations more predictable and responsive,” explains Curatolo. “Operators can rely on real-time data to maintain optimal performance, ensure consistent quality, and react faster to deviations.”
Digital monitoring and data collection play a central role in this transformation. Bühler supports millers in their transition to SmartMill through a comprehensive approach that spans consulting, engineering, digital solutions, and ongoing operational support.
One advantage of the SmartMill approach lies in it being an incremental journey rather than a revolutionary moment, allowing customers to join at the point that best suits their business. While the speed and direction of the journey is up to each company, everyone needs to start from the same point.
According to Bühler’s experts, anyone thinking of being part of the journey in the near future should be thinking now about installing sensor technology and the connectivity that offers the necessary production transparency that informs decision making, because this is the foundation of the whole SmartMill process.
Curatolo expects digitalisation in the milling sector to accelerate significantly over the next decade. He emphasises that a successful SmartMill journey requires more than simply installing new technologies. “The SmartMill works best when it is implemented as a practical, step-by-step programme,” he says.
Curatolo
Fabio
Maak gebruik van die spesialiste
UITGEWERS VAN:
Koringfokus / Wheat Focus: Die spesialistydskrif vir kleingraan in Suid-Afrika
Vegetables & Fruit / Groente & Vrugte: Ontgin alternatiewe moontlikhede in nismarkte
Subtrop Journal: Joernaal vir avokado-, mango- en lietsjiekwekers.
Navorsingsjoernaal:
SA Avokadokwekersvereniging (SAAGA)
SA Lietsjiekwekersvereniging (SALGA)
Kontak jou naaste BASF-verteenwoordiger om verder te gesels. WhatsApp eenvoudig ‘hi’ na: +27 66 125 9522.
