GeirOlavJørgensen
Slagmark
Kortrapportfråunderskogen
©CAPPELENDAMMAS,Oslo,2017
ISBN978-82-02-54653-3
1.utgave,1.opplag2017
Omslagsdesign:ElisabethVoldBjone Omslagsfoto:SarahJørgensen Sats:Type-itAS,Trondheim2017
Trykkoginnbinding:ScandBookUAB,Litauen2017
Satti11/13pkt.Sabonogtryktpå80gEnsoluxCream1,8.
Føresegneneiåndsverklovagjeldformaterialetidennepublikasjonen. UtansærskildavtalemedCappelenDammASeralleksemplarframstilling ogtilgjengeleggjeringberretillatesålangtdetharheimeliloveller avtalemedKopinor,interesseorganforrettshavarartilåndsverk.
Bruksomeristridmedlovelleravtale,kanføretilerstatningsansvar oginndragingogstraffastmedbøterellerfengsel.
www.cappelendamm.no
Hankjemgåandegjennomskogenogkjennerseg mindreufri.Detereinvarmdagmidtiseptember, klokkaerfem,eintørrogskinandefredag.Haner einetablertmannogharbaksegeinhektiskperiode. Unganekrevsittoghokrevsitt,ogdaganegåroppi plikter.Såslapphanendelegfri,oghanskalutmed båten.Detgjerhanikkjeoftelenger.Tofjordarskalhan krysse,ogmåletforreisaerkjent:Hanskaltainnpå eitgammaltbruksomhøyrertilslekta,eiutmarkutan bilveg.
Plassenvendermothavet,oghanhartenktåbli verandedereitpar–tredøger.Somregelplarhanreise medfamilien,mendennegongenkunnehandraaleine. Hanmåttevriseglausforåfådetiboks,hanvarresolutt,fordidetmåttetil,oghankjemgåandelangsstien, tynnkledd,medsekkpåryggen.
Dethenderisamtida.Hanertidlegiførtiåra.Ein etnisknorskmannkjemgåandelangskystenpådet norskeVestlandet,eitlandskapsomhanhøyrerheime i.Hanereingrovbygdtypemedsansforfinesjikt, hanhareikunstnarlegsidesomhanikkjefårbrukt
nok.Håreterkort,oghanharheilskjegg.Stienerdekt mednåler.Dethenderhangåroversvaberg.Hankjem gåandegjennomtare,hantrørfråsteintilstein.Idet hanpasserernokrekraftigefurutre,larhanhandarøre veddeneinestamma.
Stundaerkomen:Båtenliggivikaogventar,klarfor reis,oghanblirmeddetsameuroleg,hankjennermotstand.Menkviforskullehanfrykteådrautaleine,på einudramatiskfjord,somhanerkjendmed?Hanblæs avdette,blæsaveigneinnfall,dethaddeågjeremed samvit,sidanhobleiverandeigjenmedungane.Deter godtatdeiharkvarandre,trygt,liksom,hoheldfortetmedanhanerborte,ogdågårdetanåtafrinokre dagar.Spranget!Hanvilletasegfri,ognofårhanleve detut.Duerheldig,seierhantilsegsjølv,hanharlyst tilådraover,alleburdeverealeineavogtil.
Kanskjekjemdettilåhendenokouvanleg?Eingong komdettoflottekvinnerpadlandeforbi,dåhanvar aleinepåbruket.Deikomogspurdeomdeikunnesette oppteltpåholmen.Detvareinsommarkveld.Han ventaforlenge.Hanlågoglyttatilmåkene,detvarei lysnatt,hanlågisengaogflyttapåseg.Hankunne hagåttnedigjentildei,såkviforgjordehanikkje det?
Visshanfekkeinsjansetil,vissnokosliktskulle hende,visskvinnerkompadlande,haddehangåttned igjen,foråsjåkvasomkunnehende.Einveitjoaldri kvasomhender.
Gålengerenndutør,eitprinsippsomhanhar.Han haddeeinkameratsomgjekklengerenndetsomervanleg,droghanmedsegpåallslags.Båtenblirsynleg,og detfårhantilåsetteoppfarten.Båtenliggderogventarsomeintrufastvenn,menhanharvoreeinlunefull båt,hanvarikkjealltidtilålitepå.Detkomtilådukke oppmangeihindringforeinenkelturpåfjorden.Kvar båtharsitteigevesen,fekkhansjå,ogdettegjeldogså farkostaravplast.
BygdiDanmarki1979,einavdeiraskeseglaranei sitid.Noerstilenavleggs,medfalmakalesjeogmisfargaskrog.Dethargulna.Menbåtenerbreioggod, ogkrengertileitvisstpunkt.Såsleppvindentaket,og båtenkanrettesegoppigjen,oghjartakanfinneein rolegarerytme.
Denhøgemastastårogpeikarrettoppmothimmelen.Skrogeterlekkertåsjåtil.Lekkeriforma,tenkerhanogblirlystilsinns.Menvågenliggmørk.
Svartdjup.Snartstårhanpåbryggaogdraridetsalte tauet,ogmeddetsamekjemvindennedfråliafor åbreiesegutoverflata.Einutsettplassnårdetgjeld vind.Spesieltnårhankjemfråsøraust,erhansterk. Densomharbåtenliggandeivågen,søvikkjegodt nårvindenherjar.Hankomtilåslitesegeingong, hanbleipressaopppåland.Hanbleiliggandepåbergetsomeitvrakogvareitsjokkerandesyn.Kvagjer einmedslikt?Einberandreområd.Hanventapå flod,ogfekkhjelptilåhalebåtenutigjen,ogskrogetkomnestenuskaddifrådet.Hansparklaripene,
ogpussadeined.Dengamlebåtenhaddegreiddseg fint. Familielivetstårpåspel.Detveithanjoikkjesikkert. Einpauseharhangodtavuansett,fråhenneogungane. Dennehelgatarhanfrimedgodtsamvit,detharhan bestemtsegfor.Kvamedhenne?Deteringensomkan vitekvasomrørersegihenne.Nårhanblirliggande vakenomnatta,serhankonturaravstoretingsomgår føresegmellomdei,somflyttarseghitogditidetlumskemørket.Mørketskjulerkvadethandlarom…Men detgårnokbra.Deihartofineungarilag,ogdeikjem fordetmestegodtovereins.Deistårkvarandrenær. Oftehenderdetatdeilersaman.
Fleirekortpåbordet:Hanharhattlittkontaktmed eiannakvinne.Detgirhandårlegsamvit.Somfamiliemannmåhanpasseseg.Nokoannaliggbak.Tidasom går,lystapåeventyr,einsisterestavungdom.Medkona erdetannleis.Einrolegarebase?Draumaneskalhofå haifred.Hanharsineeignedraumaroggirikkjeinnsynder.Denhemmelegedelenavdetindrelivettilpartnarendinfårduikkjehaspå,ogdetskalduvereglad for.Hanminnersegsjølvpådetavogtil.
Korharhansådenandrekvinna?Deteringentvil omathanharlystpåkroppenhennar.Hosendeeimeldingkveldenfør.Vissduvil,taregturenogbesøker deg.Hansendeeimeldingiretur.Skreivathanhadde ikkjebestemtseg,hanskreivatdeifårhaldekontakten. Hanerikkjeforelskaidenandrekvinna,oghoerheller
ikkjeforelskaihan.Perspektiveterknapt.Hanveitat dennegledablirkort,ogathanrotartillivetvisshan skulletasteget.Menhanønskerpåsettogvisåligge meddenandrekvinna,sidanhoereiannakvinne.Det serhanforseg.Hanvegforogimot,sidaninnsatsener såpasshøg.Menhangjerlurtiåleggedettilsides.Og detgjerhanderhanstår.
Sekken?Hanliggpåbryggasamanmedrestenav provianten.Derharhanogsåmatenståande,hanmåtte gåtovender.Hanslårhalvstikkrundtpålenogklatrar nedpådekk,forålasteombord.Hansetnøkkeleni hengelåsen,løftaropplukene,stårogserinnilugaren.
Bøyersegframogstikknaseninnidentetteluktaav dieselogkjølsvin.Slengerjakkainnpåkøyaoggårned denvesletrappa.Stårkrøktilugarenogstuar.Haner ikkjeroleg.Somvanleguroleg,hanereinsomtenker formykje.Skullehanbrukeflagget?Påhyllaliggflagget.Hanstårrakogkjennerbåtengyngesvakt.Deter ikkjemagenisegsjølv.Detervindensombyggerseg opp,deimeldevind,ogvindmåeinhaforåsegle,dei meldeikkjemeirennbris,ogdåfåreinhåpeatdetikkje blirkuling.Klaffaneernede,oghansvingardetvesle bordetsidevegs.Sertilmotoren.
Sitpåkneogopnardørainntilmotorrommet:Godt. Ingaoljeunderbotnpanna.Hanstikkhandaundervaskenogfinnframtilhovudbrytaren.Deterstraumpå batterietoglampablirtend.Menhangårogsløkker lampaogtarmedsegflaggetut.Hanståricockpiten,underdeikviteskyene,ogsvingarflaggetfram,det
fåreitpregavseremoni.Ihekkenblirflaggetplanta,i raudt,kvittogblått.Sålettarhanpåfillasomliggunder tenninga,ogfinnnøkkelenakkuratderhanskalvere. Hanhaddestartkveldenfør.Dåroddehanovermed kannaogfyltedieselogpeilaolja.Motorenplarstarte lett.Hanvrirom,ogmeddetsamestartarmotoren, motorenerlojal.Hanskiftaimpeller.Einbåtereit pågåandeprosjekt.Småting.Filter.Hanmåtteskifteein slange,detvarlekkasjepåolja.Eingonglakhanpå kjølinga.Ellesharhanputraoggått.Hanlarmotoren liggeogjobbepådeimjukevibrasjonsdemparane,han hargodtavågåsegvarm.Einlågmæltmotor,billegi drift,medkjølingfråsjøen.Hanstrekkersegoverrekka ogsersjøensprutestøytvisfråpotta.Hanopnarluka, finnkannaogsmørakslingen,nokredropareraltsom måtil.
Hankjemgåandeoverdekk.Svingarsegundervaierenoggårframibaugen.Sitpåhukogsertildreggen. Hanhaddebåtenpåslippiapril.Fekkblåseavhan grønskaoggitthaneitstrøkmedsmurning.Hanstårog heldsegivaierenoglyttartilfjorden.Fjordenerikkje synleg.Førstmåhanrundeneset.Menhanhøyrerfjorden.Hanhøyrersusetogserfjordenforseg.Engsteleg? Detfårhanikkjevere.
Hanklatraropppåbrygga.Servindenan,kjenner vindeniandletet,oghanløyserakterførst,såbåtenblir liggandestabiltetterbaugen.Kveilenslepperhanned pådekk.Sålangarhanutogløyserframme,førhan venderpåhælenogtrekkersegmedfirelangestegned
igjenicockpiten,oghanersnarmedåfinneroretno, forvindenviltrekkehaniretningberget.
Hangirgassoggåroppmotvindenførst.Dreierav ogsetkursmotfjorden,ogfartenerlåg.Hanharlyst tilåsegle,vissvindenskullespelepålag.
Hanerikkjeeinsomelskaråsegle.Ifjordenfårein kastevind,oghankomoppieindelkrevjandesituasjonarnårhanvartilsjøs.Kuleravvindkomnedfrå breen.Segletkilteseg.Hanfekkdetikkjened,ogbaugenstodogstampamotstraumsjøen.Nokokomalltidogbergahantilslutt.Hanharvorelivredd.Spesielt nårhanhaddevorelengepåland.Ingenveitkvavinden vil,oghankanikkjefordraåmistekontrollenheilt.Ein blirnøyddtilågisegovertilvinden,hankanjoikkje temjast.Einkanprøveåspelepålagmedhanogbåten. Deterdenneovergangenfrålandtilsjø.Somseglarer haneinreddhare,hanheldtdetikkjeutmedungane ombord,hanfekkikkjetestagrensenenok,somregel gjekkhanformotoristadenforsegl.Hanseglahelst medmannskap,medfolksomkunnesegle.
Handreivogseglamedeinkarsomnektaåreveuansettkvasomhende.Mannengjordesegtilkapteinså snarthanhaddetrøddombord,ogkunnetoppeTorgrimsivurderingidetmeste.Nogårdettilhelvete! roptedeieingongikor,oghanhaddeikkjenervartil åpleiedenvennskapenilengda.Hanskulleigrunnen hatteinvanlegmotorbåt.Mendennegongenskalhan segle,oghanharstoppamotoren.Eistundblirhanlig-
gandeogdrive.Deteiillevarslandestille,synesthan, nokrehundremeterfråfyret.Luftaerblittkjølig.Iryggenharhanlandet,ogførehanliggdenopnefjorden. Berrekom,du,dettegårfint,seierfjorden.
Forrestenseierhaningenting,hanereinlikesælfjord, pålinemedrestenavnaturen,fjordenharingenåsvare for.Flaggetbegynneråflakke,detlagarnokreharde smell.Hanlegghandaforpannaogplirermotvindmålarenitoppenavmasta.Austanvindfråsidaerbra. Hanopnarsekkenogtarutmobilen.Påmedvesten, reimaunderskrittet.Sjøgangenkjemtilåauke.Han targrepomrorkulten,somhardunkaoglagarabalder. Hanfåreitglimtavåsenoghuset.Syndåreiseifrådei nårdetendelegblirhelg.Denlettestemninganårfredagenkjem,omkveldenkrordeisegisofaen.Hohadde planaromentrecôte,oghaddekjøpteinkartongmed raudvin,menhantarhellervegenfatt.
Hanløyserpåbabordside.Slepperpustenogrullarfokkaut.Hantrekkeritauet,rykkernokregongar,hardt,ogvindenhjelperogblæshennefram,rullar henneut,tilstagetstårnakeogsegletfyllest.Hanfestarivinsjenpåstyrbordside,tregongarrundt,såkiler hanfast,ogsøkerlymedkultenunderarmen.Båtenvil framogskrårover.Vindenfyllerdetkvitesegletheilt, ogendelegseglarhan,medsjøensomkjemglidande forbihanpåbeggesider.Einfriskogstødigvind.Han halariseglettildetsluttaråblafreogdukenharpasselegbus.Fartsmålarenharbegyntådurelågt,ogkjølen skjerseggjennomsjøen,beintmotnord.Densomer
rasjonell,fårkontrolloversituasjonen.Tilsluttvardet berreågjeredet,einmistarjoikkjehovudetavslikt…
Motetharauka,ogmedeittrykkfårhanbommen fri.Såflekkarhankalesjaavstorseglet.Hanstikkhandtaketpåplassogfårjekkaseglettiltopps.Detereiknirkingsomtiltarforkvartørnoppetter.Svingandebom! Hanpassarsegforbommenogheldhovudetlågt.Han trekkeritauetogfårtrimmaliket.Trimmarsålangt detgår,oghansetkursenmottreøyersomliggmidt mellomdeitofjordane.Denvanlegestrakevegen.Det høvermedvindretninga.Dethendereinikkjeharuflaks medretninga.Hansiktarmotdennordlegasteøya.
BråtterhaniNederland:Hanflyttarsegirom,derhan sitogprøveråtøylevinden.Detervindensomfårtankentilåskytefart,oghanflyttarsegdermeditid.Det varideidagardåhansenkablikketmotfortauetnår hankomgåande,foråsjåomnokonkunnehamista einmynt.Tjueårsidan.Hanvarblakkogreisterundt, detkangåan.Ideidagargjekkdetan,hanvaraleine. Hanhaddehattmidlartilåbegynnemed.Hanreiste eingongjordarundt.Asia,Australia,Amerika,Europa. Hanhaddefåttnokavskulegangogbrautavstudietog drogutforåsjåsegom.
Istartenvarhaneinbackpacker,medguidebokog oppspartemidlar,ogfrådenperiodenerdetminstå fortelje,hanfølgdeeinplan.Detvareilangreissom
komtilåsakkefartetterkvartsomhofiltehanned oggavhanerfaring.Hanbegynteåvekslemellomto–trekontinent.Hantokdiversejobbarsomhanfann undervegs,hantokdetsombaudseg,slikathankunne reisevidare,ogdetgjordehaneistundtil,meneinsemdakraupinnpåhan.Densisteperiodenreistehani Europa.
Dådreivhanrundtfråbytilby.Hankunnealltidsha kastainnhandkledetogreistheimtilNorgeigjen,den tryggehamnalågogventa.Menhanvillehaledetut.Ei annaforteljinglågibakgrunnenforreisahans,eiforteljingomkjærleik,hanvargladieikvinnesomikkje lengervillehanokomedhanågjere.Deihaddebrote medkvarandre,oghanprøvdeåleggebaksegdenforteljinga.
HandrogfråFrankfurttilAmsterdam,ogskullebli kjendmedBekin,sigøynaren.Virtuospåspanskgitar, hanspelarpågata.Flagrandehårogslagferdigspråk. Meddjuperennerfråstrengeneihudapåfingrane,etter allspelinga.Bekin.Youknowthemeaningofmyname? Loyal.HanslårlagmedBekin,oghundentilBekin,ein cockerspanielsomgårundernamnetHoliday.Haner fullavlopper.
Torgrimferrundtmedhattenogsamlarinn.Deiskal delefifty–fifty.Såblirhanleiavdenneluringen.Myntaneforsvann.Hantærerpådeisistemidlane.Nårdet
regnar,sithanpåcoffeeshopsogrøyker.Hantarhyre påeitlitegjestehus.Hanjobbarpåkjøkenetogfårein eigenteknikkmedoppvasken.Lakjørelaståogbløyte segidetvarmevatnet.Einsamblantfolk?Hanmottar einstolensykkeligåvepågata.Hansyklarrundtieit tåkeland.VekslarmellomLeidsepleinogRembrandtpleinogparken.HansyklargjennomRedLightDistrictforåkikkepåhorene.Hanerikkjeeinhorenes mann.Hanhaddeikkjehattråduansett.Hanserdeiog syklarrolegvidare.PåeincoffeeshopfårhanaugekontaktmedeiungkvinnefråSardiniasomhanhåparhan greieråforføre.
Sommarengårslik.Hanblirkjendmedfolksomreiser vidare,hansitpårøykfyltesjapper.EistundharhanselskapaveikvinnefråNewYork,hoerfemtenåreldre ogharryggsomeinkroppsbyggar.Augoergrå,stemma erhås.Hoharpengarogspanderer,ogdeiharselskap medkvarandre,mendetblirikkjemeir.Hositogfortel ommennsomhoharhatt.Virilemennsomhomøtte påmotellrom,dåhovargift,oghanserdetforseg,eit vanskelegekteskap.
Einkveldsitdeipågrasetiparkenogpratar.Kva medhan?Hovilathanskalfortelje:Sowhat’syour story?Mendenfårhoikkjehøyre.Påeinuterestaurant vedkanalen,attmedflytenavfolk,tillydenavliveflamenco:Hoseierduereinfinfyr,mendukanikkjekle deg,duharverkelegikkjepeilingpåstil,oghansitog skjemmest.Deterhosombetaler.