ΤΑΚΙ ΑΛΕΞΙΟΥ - 2025 ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΕΤΟΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΟΙ 10 ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ

ΤΑΚΙ ΑΛΕΞΙΟΥ

2025

ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΕΤΟΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΟΙ 10 ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ 4 ΕΠΟΧΕΣ

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Ο Τάκις Αλεξίου γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου στις 5 Ιανουαρίου του 1942. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στη Γερμανία (Δίπλωμα Αρχιτεκτονικής και Σχεδιασμού, Τεχνικό Πανεπιστήμιο, Δρέσδη, 1964). Το 1967 ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στην Γενική και Αντιληπτική Ψυχολογία και το 1968 τη πρωτοποριακή διδακτορική διατριβή του, συνδέοντας τον Αρχιτεκτονικό Σχεδιασμό με την Ψυχολογία. Έχει εργαστεί ως Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος, σε διάφορα έργα στην Ελλάδα, τη Γερμανία, την Ελβετία, τις ΗΠΑ, την Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, τη Ζάμπια και το Ιράν. Είναι μέλος Αρχιτεκτονικών και Τεχνικών Ενώσεων και έχει συμμετάσχει σε σεμινάρια, συμπόσια και συνέδρια. Έδωσε επίσης διαλέξεις στη Γερμανία, Ελβετία, Αυστρία και Ελλάδα. Ήταν επισκέπτης Καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Offenbach/M. και στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο Darmstadt της Γερμανίας καθώς και Καθηγητής στο Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο AUA και στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο της Αγίας Παρασκευής - Αττική. Το American Biographical Institute / ABI τον επέλεξε το 1997 ως μία από τις 5.000 Προσωπικότητες του Κόσμου, για τη σημαντική προσφορά του στην Παιδεία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Είναι μέλος του Συμβουλίου Έρευνας του ABI και Ιδρυτής και Πρόεδρος του Ανθρωποκεντρικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής. Το International Biographical Center τον επέλεξε ως έναν από τους 2000 κορυφαίους διανοούμενους του 20ου αιώνα και το IBC του Cambridge της Αγγλίας ως “International Intellectual of the year 2001” για τη σημαντική προσφορά του σε μια Ανθρωποκεντρική Παιδεία στην Αρχιτεκτονική. Ως καλλιτέχνης έχει πραγματοποιήσει πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε όλο τον Κόσμο και έχει γράψει και σκηνοθετήσει δύο πολυθεάματα: “Οι Τέσσερις Εποχές” και “Το Ανδρόγυνο του Αριστοφάνη”. Έχει διατελέσει Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ιστορικής και Φιλοσοφικής Εταιρείας και του Κέντρου Τεχνών 4 Εποχές οργανώνοντας Διεθνή Συμπόσια και Συνέδρια για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Στο χώρο της μουσικής ο Τάκις Αλεξίου έχει εκδώσει μια σειρά από μουσικές συνθέσεις: “ Under one’s Breath”, “The Song of the Birds”, “Voices without a Face”, “Red Wind”, “Αγάπης Χάδι”, “From Heart to Heart”. Έχει βραβευθεί μεταξύ άλλων με το “Διεθνές Βραβείο Καβάφη”, με το 1ο Δίπλωμα στην Διεθνή Έκθεση Εικαστικών Τεχνών της Στοκχόλμης και το όνομά του αναφέρεται σε ελληνικές και διεθνείς εγκυκλοπαίδειες. Έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα και βιβλία αρχιτεκτονικού, εκπαιδευτικού και κοινωνικού περιεχομένου. Ως πρόεδρος του Κέντρου Τεχνών 4 Εποχές - CA4S-AthensArt, δημιούργησε και διαχειρίζεται μέχρι σήμερα την καλλιτεχνική ιστοσελίδα www.athensart-2010.ning.com Το 2010 διοργάνωσε το Διεθνές Φεστιβάλ Τεχνών AthensArt στην Τεχνόπολη / Αθήνα και από τότε έχει οργανώσει πολλές ομαδικές και φιλανθρωπικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό προωθώντας τη Φιλία μέσα από την Τέχνη που μπορεί να αλλάξει τον Κόσμο Ειρηνικά. Από το 2017 μέχρι σήμερα παρακολουθεί διάφορα επιμορφωτικά σεμινάρια, στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο πεδίο της Φιλοσοφίας, της Ψυχολογίας και της Ψυχοθεραπείας.

Το βιβλίο “2025 - Το κρίσιμο Έτος Αλλαγής & Οι 10 Αλήθειες του Σοφού - Από τον παραλογισμό των αγορών στην λογική των συναισθημάτων” του Τάκι Αλεξίου εκδόθηκε αρχικά ως e-book τον Ιανουάριο του 2023. Διεύθυνση παραγωγής, καλλιτεχνική επιμέλεια και εξώφυλλο: Τάκις Αλεξίου. Επιμέλεια ελληνικού κειμένου: Κική Μπαρδάνη, Πάνος Αρβανίτης. Layout: Λίτσα Μαράντη. Διανομή: Γιούλη Τσαγκαράκη COPYRIGHT: Εκδόσεις 4 Εποχές, Τηλ:0030-6944128460, Fax: 0030-210-6011904, e-mail: profalex@otenet.gr ISBN 978-960-7453-22-8

ΤΑΚΙ ΑΛΕΞΙΟΥ

2025

ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΕΤΟΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΟΙ 10 ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΡΑΛΟΓΙΣΜΟ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ with a short Summary in English

ΕΚΔΟΣΕΙΣ 4 ΕΠΟΧΕΣ · ΑΘΗΝΑ 2023

Η ψυχή είναι βαμμένη στο χρώμα των σκέψεων της. Ηράκλειτος Δεν είμαι αυτό που μου συνέβη, είμαι αυτό που επιλέγω να γίνω.

Carl Jung Δεν είμαι τίποτα, αλλά θα γίνω τα πάντα.

Karl Marx Πρέπει να είσαι η αλλαγή που θέλεις να δεις στον Κόσμο.

Mahatma Gandhi Πάντα φαίνεται αδύνατο έως ότου γίνει.

Nelson Mandela Είμαστε αστρόσκονη, καταγεγραμμένη στο DNA μας. Διονύσης Π. Σιμόπουλος Μήτε ποτέ γεννήθηκε κανείς, μήτε ποτέ κανείς πεθαίνει. Κωνσταντίνος Π. Καβάφης Μπορεί να κάνεις πολλά και διάφορα, εάν δεν κάνεις όμως αυτό για το οποίο δημιουργήθηκες δεν έχεις κάνει τίποτα, απολύτως τίποτα. Ρούμι Ο κύριος σκοπός της Εκπαίδευσης είναι να παρέχει εργαλεία που μας επιτρέπουν να διακρίνουμε τι είναι Αλήθεια και τι όχι, τι είναι Ωραίο και τι άσχημο και να προσανατολίζουμε την κρίση και τη δράση μας με ηθικά κριτήρια.

Howard Gardner

Αγαπητέ φίλε Τάκι, το έργο σου «2025 Το κρίσιμο έτος Αλλαγής και οι 10 Αλήθειες του Σοφού» είναι σημαντικό. Λόγος λιτός, απλός, με ανθρωποκεντρικό βάθος και εύρος. Λόγος οικουμενικός. Γι αυτό και λόγος σοφός.

Με τιμή και αγάπη, Φώτης Κουβέλης

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή ..................................................................................11 Αντί Προλόγου.........................................................................14 Ερωτήσεις & Απαντήσεις.........................................................18 Συμμόρφωση ή κακοποίηση???................................................26 Βουνά επαναλήψεων.................................................................32 Οι 10 Αλήθειες του Σοφού........................................................35 Έγραψαν για τον Τάκι Αλεξίου.................................................47 Short Summary in English........................................................54 Ενδεικτική Βιβλιογραφία..........................................................57

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο συγγραφέας του βιβλίου επιδιώκει να αποκαλύψει την πραγματική ουσία των όσων συμβαίνουν σήμερα γύρω μας. Ο Τάκις Αλεξίου, Αρχιτέκτων-Χωροτάκτης, Συνθέτης και Συγγραφεύς φαίνεται να συμφωνεί με τον Noam Chomsky που θεωρεί ότι οι βασικοί στόχοι στη νέα τάξη πραγμάτων και οι επιδιώξεις της παραμένουν οι ίδιοι, όπως τους καθορίζει η πειθαρχημένη πνευματική και οικονομική κατεστημένη τάξη, στηριγμένη στην άγνοια των μεγάλων μαζών, άγνοια που τους επιβάλλεται από τα συστήματα …παιδείας, και στην αναδιατύπωση της ιστορίας. Το βιβλίο του Τάκι Αλεξίου, όπως και όλη του η ζωή, αποτελεί υπόδειγμα συνδυασμού καθαρότητας της γλώσσας έλλειψης υποκρισίας αλλά και ασκήσεων συνείδησης και θα ασκήσει, πιστεύω, έντονη γοητεία σε πολλούς κυρίως νέους στην ηλικία ή στη σκέψη, όχι μόνο δηλαδή λόγω της ευθύτητας του λόγου του αλλά εξαιτίας της αντιπάθειάς του ενάντια στη διγλωσσία και την υποκρισία, πολιτική και θρησκευτική, αντιπάθειας σε ότι πιο απωθητικό υπάρχει διεθνώς στην πολιτική, θρησκευτική και κοινωνική ζωή (παρατηρείστε ,για παράδειγμα, το χειρισμό της έννοιας του Εθνους στο πρόλογο). Όλες οι ενότητες που συμπεριλαμβάνονται σ’αυτό το βιβλίο είναι εύκολα αναγνώσιμες, γραμμένες σε ζεστή και ρέουσα δημοτική γλώσσα. Ο συγγραφέας αγωνιά και νοιάζεται για την κατάσταση του ανθρώπου και την υποβάθμιση της ανθρωπιάς που συντελείται γύρω μας και προωθείται αδιάκοπα από εξουσίες νόμιμες και παράνομες. Γίνεται σαφές ότι πιστεύει, όπως και πολλοί από εμάς, ανεξάρτητα αν οι ιδιαίτερες συνθήκες μας δεν μας φέρνουν πάντα μαζί, ότι όποιοι από εμάς δεν είμαστε πρόθυμοι 11

να αναλάβουμε τους ρόλους που μας επιβάλλουν δεν έχουμε παρά ένα δρόμο: να αμφισβητούμε και να αποκαλύπτουμε την παράνομη εξουσία και να συνεργαζόμαστε με άλλους για να την υπονομεύσουμε, διευρύνοντας έτσι τους ορίζοντες της ελευθερίας και της δικαιοσύνης. « Είναι καιρός να πάψουμε να ταυτίζουμε την Πρόοδο του ανθρώπου με την πρόοδο της μηχανής» μας λέει στον πρόλογό του, και καταλήγει ότι « στην Πολιτική δεν αρκεί η διαφάνεια χωρίς την αρωγή μιας σθεναρής ηθικής» . Δεν ξέρω αν το 2025 είναι το κρίσιμο έτος αλλαγής, αλλά σίγουρα οι 10 αλήθειες του σοφού θα εκφράσουν την συντριπτική πλειοψηφία των αναγνωστών αυτού του νέου πονήματος του Τάκι. Του εύχομαι υγεία και συνεχή δημιουργικότητα στο γράψιμο. Νίκος Μαρκάτος, Καθηγητής, πρώην Πρύτανης ΕΜΠ

12

ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ Η Νέα Εποχή γεννιέται για όλο τον κόσμο μέσα από τις κακουχίες μιας τεχνοκρατούμενης Ανθρωπότητας. Το τίμημα που πληρώσαμε και πληρώνουμε μεγάλο. Τίποτα όμως δεν θα μπορέσει ν’ αναχαιτίσει την Πορεία της Αλλαγής. Η εποχή του βιομηχανικού και μεταβιομηχανικού πολιτισμού βρίσκεται ήδη στο τέλος της. Είναι καιρός να πάψουμε να ταυτίζουμε την Πρόοδο του Ανθρώπου με την πρόοδο της μηχανής. (Τάκι Αλεξίου “Για μια Ενωτική Κίνηση και Πολιτική στην Ελλάδα”, Εκδόσεις ΠΑΝ.Ι.Φ.Ε., Αθήνα β’ Έκδοση 1995) Ο γνωστός ελληνορουμάνος συγγραφέας Παναΐτ Ιστράτι γράφει: “Το έθνος είναι μια λέξη που τη διεκδικούν δύο είδη ανθρώπων: οι πολύ πονηροί και οι βλάκες. Δυστυχώς υπάρχει κι ένας μικρός αριθμός ειλικρινών και αφελών που έχουν καλή πίστη και χάρη σε αυτούς διατηρούνται τα σύνορα. Αλλιώς γρήγορα θα εξαλειφόταν η λέξη έθνος”. Δεν ξέρω αν θα συμφωνήσετε με τον Παναΐτ Ιστράτι. Αυτό το οποίο όμως γνωρίζω είναι πως η λέξη “έθνος” είναι η ρίζα της λέξης εθνικισμός. Είναι η ρίζα της λέξης εθνικο-σοσιαλισμός, δηλαδή φασισμός. Κι αυτό το οποίο γνωρίζω είναι πως οι λίγοι αφελείς και ελικρινείς με πίστη, κάνουν και πολλά άλλα λάθη και το κυριότερο: ταυτίζουν τελείως λανθασμένα την έννοια του πολιτισμού με την έννοια του έθνους... (Τάκι Αλεξίου “Κατάσχεση Νο 21”, Εκδόσεις ΠΑΝ.Ι.Φ.Ε., Αθήνα 1996) Άλλαξε, γίνει ο Εαυτός σου Νίτσε… Γιατί το μόνο που μετράει είναι το ταξίδι από το παραφουσκωμένο άρρωστο εγώ στον Εαυτό, την ψυχή του ανθρώπου, γνωρίζοντας ότι είναι στην εξουσία μας Επίκτητος και μάλιστα χωρίς να επαναστατούμε, 14

να καταστρέφουμε ή να το βάζουμε στα πόδια Hundertwasser. (Τάκι Αλεξίου “Η Αισθητική της Αγάπης”, Εκδόσεις 4 Εποχές, Αθήνα 2008) Το δημιούργημα είναι κυρίαρχο Hermann Hesse και όχι ο δημιουργός. Γιατί τότε και μόνο τότε… λάμπει η εικόνα σου μπροστά μου… Τότε αιχμαλωτίζομαι και τότε καθαρίζουν τα χρώματα και οι εικόνες κι ανακαλύπτω πού με οδηγούν…

Karl Marx. Εκατό χιλιάδες ζωές δεν είναι τίποτα χωρίς το αγαπημένο πρόσωπο Αττάρ. Δεν ήρθα για να συζητώ. Η δουλειά μου είναι η αγάπη. Το σπίτι του φίλου είναι η καρδιά. Ήρθα για να φτιάξω καρδιά Εμρέ. Και η καρδιά προσφέρει στον άνθρωπο το σημαντικότερο συναίσθημα της ασφάλειας, της εσωτερικής ανεξαρτησίας και ελευθερίας του Επίκουρος. Γιατί το φως που πέφτει πάνω στο πρόσωπο, το ελευθερώνει από κάθε φόβο και σίγουρα το κάνει ικανό να αγαπήσει και να αγαπηθεί Μπουκόφσκι. (Τάκι Αλεξίου “Επιστροφή στις Αισθήσεις”, Εκδόσεις 4 Εποχές, Αθήνα 2008) Στους καταπιεστικούς μηχανισμούς υπάγεται πρώτ’ απ’ όλα η οικογένεια όταν δεν λειτουργεί με γνώμονα τον ισότιμο διάλογο μεταξύ όλων των μελών της. Υπάγεται το σχολείο όταν βασίζεται σε εξωτερικά και όχι εσωτερικά κίνητρα. Υπάγεται το κράτος όταν αντί να εξυπηρετεί τον πολίτη, τον καταδυναστεύει. Υπάγεται η θρησκεία όταν επιδιώκει, άμεσα ή έμμεσα, να επιβάλει το δόγμα της. Υπάγεται η δικαιοσύνη όταν αντί να αναζητά την Αλήθεια, διαπλέκεται. Υπάγονται οι πάντες όταν δεν σέβονται τα δικαιώματα του ανθρώπου, αγνοούν τη φύση του και δεν συμβάλλουν κυρίως στην καλλιέργεια των αισθήσεων και των θετικών συναισθημάτων. (Τάκι Αλεξίου “Ο Κύκλος της Αρμονίας”, Εκδόσεις 4 Εποχές, Αθήνα 2008) 15

Στην Πολιτική δεν αρκεί η διαφάνεια χωρίς την αρωγή μιας σθεναρής ηθικής. Μιας ακέραιης εντιμότητας που θα καθοδηγεί τις πολιτικές επιλογές, υπογραμμίζει η ακαδημαϊκός Jacqueline de Romilly γνωρίζοντας, είμαι βέβαιος, ότι στη σύγχρονη πολιτική δεν απουσιάζει μόνο η εντιμότητα και η ηθική, αλλά και αυτή ακόμη η διαφάνεια. Η σκέψη των πολιτικών δεν είναι μόνο ασαφής και κομματικά περιχαρακωμένη, αλλά και ιδιοτελής. Ο δε λόγος τους δεν είναι μόνο ανεπεξέργαστος και αντιφατικός αλλά και υποκριτικός. Ο ειλικρινής κριτικός και εποικοδομητικός διάλογος παραμένει ζητούμενο αν και είναι ο μόνος “μηχανισμός” επίλυσης προβλημάτων και διεξόδου από κάθε κρίση ΕΙΡΗΝΙΚΑ!!! (Τάκι Αλεξίου “Η Δύναμη της Φιλίας”, Εκδόσεις 4 Εποχές, Αθήνα 2012)

16

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος, το καθήκον του ανθρώπου, σήμερα??? Απάντηση: Με τα λόγια του Επίκτητου, να πάψει να παραμένει άνθρωπος του σωρού και να γίνει φίλος της Σοφίας... Ερώτηση: Και πως επιτυγχάνεται αυτό??? Απάντηση: Με το να απελευθερώσει το μυαλό του, όπως σημειώνει ο Σωκράτης... Να μάθει να Ακούει, μετά να Ρωτά και τέλος να Συζητά, όπως δίδαξε ο Πυθαγόρας, και ο Αριστοτέλης αργότερα, που πρόσθεσε την Καρδιά... Αντιλαμβανόμαστε πόσο κοντά είναι οι τοποθετήσεις αυτές των αρχαίων Ελλήνων, και άλλων Σοφών, ανά τον κόσμο, με την σύγχρονη νευροβιολογία και τα ευρήματα των πρόσφατων ερευνών του ανθρώπινου εγκέφαλου, αναφορικά με τον συναισθηματικό νου και την μεγάλη σημασία του στην εξέλιξη του ανθρώπου και της Κοινωνίας... Ερώτηση: Και ποιος ο ρόλος, το καθήκον των ανθρώπων του πολιτισμού??? Απάντηση: Γνωρίσαμε και στην Ελλάδα το ποιόν των αποκαλούμενων “ιερών τεράτων”, και θεωρώ ότι οι αληθινοί Άνθρωποι του Πολιτισμού, σε όλο τον κόσμο δεν ανήκουν στη κατηγορία του “σωρού” και δεν θα δέχονταν ποτέ τον όρο “ιερό τέρας”, διότι στο τέλος φεύγει το “ιερό” και μένει το “τέρας”... Ο ρόλος τους είναι, πέρα από την καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης και ανάλυσης των δεδομένων, να προτείνουν τρόπους επίλυσης των προβλημάτων που εντοπίστηκαν... Αυτό λοιπόν που θεωρώ αναγκαίο είναι κάθε έργο αληθινής Τέχνης να περιλαμβάνει αυτόν τον προβληματισμό, να τον 18

μοιράζεται και να τον συζητά με το κοινό, που είναι πιο έτοιμο από ποτέ να ακούσει... Ερώτηση: Γιατί χρειάζεται, και μάλιστα άμεσα, ριζική αναθεώρηση η εκπαίδευση και η κοινωνική πολιτική??? Απάντηση: Για να νοικοκυρέψουμε, επιτέλους, το Συναισθηματικό μας Σπιτικό, που ισοπέδωσαν οι τρεις βιομηχανικές επαναστάσεις, να γίνουμε Άνθρωποι και να πάψει να κυριαρχεί η λογική του ερπετού, της βίας, των πολέμων και της καταστροφής του Πλανήτη!!! Ερώτηση: Τόσο σημαντική είναι η Συναισθηματική Αγωγή??? Απάντηση: Μια όντως Προοδευτική Κοινωνική Πολιτική δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς Συναισθηματική Αγωγή, Αλήθεια, Αγάπη και Θεραπεία, αλλιώς το αποτέλεσμα θα είναι να κυριαρχήσουν ο όχλος και η ψυχολογία του, τα Οργουελικά σενάρια και η “τέλεια” Δικτατορία του Haxley... Πρέπει να κατανοήσουμε ότι χωρίς νοικοκυρεμένο το Συναισθηματικό μας Σπιτικό δεν υπάρχουν Ηθικές Αρχές και Αξίες και θα συνεχίσει να κυριαρχεί η λογική του ερπετού... Διαλέγουμε και παίρνουμε... Ερώτηση: Ο μέχρι πρόσφατα ισχύων πολιτικός διαχωρισμός (δεξιά-κέντρο-αριστερά-πράσινοι-κόκκινοι-μπλε), έχει στις μέρες μας, ουσιαστικά, υπόσταση??? Απάντηση: Εκτιμώ πως όχι... Η πολιτική αντιπαράθεση τα επόμενα χρόνια θα είναι ακραία με την έννοια μιας χωρίς προηγούμενο δικτατορίας από τη μια και μιας συμμετοχικής Κοινωνίας των Πολιτών από την άλλη... Άγνωστο είναι ακόμα το αποτέλεσμα... Έχοντας όμως υπόψη ότι σε περιόδους κρίσης όπως αυτής που ζούμε, ο αριθμός των ατόμων με Κριτικό Νου 19

και Ελεύθερη Βούληση αυξάνεται γεωμετρικά, ίδωμεν... Ερώτηση: Κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι η απλή αναλογική το καταλληλότερο εκλογικό σύστημα??? Απάντηση: Είναι, και όχι μόνο δεν πρέπει να καταργηθεί αλλά πρέπει να ενισχυθεί, με την έννοια της ισότιμης συμμετοχής όλων των μικρότερων κομμάτων στην κυβέρνηση την οποία θα κληθεί το πρώτο σε ψήφους κόμμα να συγκροτήσει, ανάλογα φυσικά με το ποσοστό του καθενός. Με τον τρόπο αυτό υιοθετείται μια ουσιαστική, και όχι “ιδεολογική”, πολυσυλλεκτικότητα που είναι και ο μόνος τρόπος για να ωριμάσουν πολιτικά οι πραγματικά προοδευτικές δυνάμεις και να αποφευχθούν τα χειρότερα... Ερώτηση: Από πότε εκδηλώνεται ιστορικά η ανάγκη του ανθρώπου για Ειρήνη και Ευημερία??? Απάντηση: Από όσο γνωρίζω, ιστορικά τουλάχιστον, από την εποχή του Φαραώ Ακενατόν (1372-1336 π.Χ.) και της βασίλισσας Νεφερτίτης (1370-1330 π.Χ.) της αρχαίας Αιγύπτου οι οποίοι σταμάτησαν τους πολέμους, εδραίωσαν την Ειρήνη και έχτισαν την πόλη της Αγάπης El Amarna, ερείπια της οποίας σώζονται μέχρι σήμερα... Στην κατεύθυνση αυτή σημαντικό ρόλο έχουν παίξει το θεατρικό έργο Ειρήνη του Αριστοφάνη (444-386 π.Χ.) που παίχτηκε για πρώτη φορά το 421 π.Χ., ο Όρκος του Μέγα Αλέξανδρου (356-323 π.Χ.), το φιλοσοφικό και ποιητικό έργο του Ρούμι (1207-1273 μ.Χ.) ελληνικής καταγωγής από την Βακτριανή της κεντρικής Ασίας, το Σύνταγμα του Ρήγα Φεραίου (1757-1798 μ.Χ.), το έργο του Ινδού στοχαστή και ακτιβιστή Mahatma Gandhi (1883-1944 μ.Χ.) που με τους συνοδοιπόρους του έδιωξαν Ειρηνικά την μεγαλύτερη στρατιωτική μηχανή εκείνης 20

της εποχής από την απέραντη χώρα τους, η αφαίρεση της ναζιστικής σημαίας των Γερμανών από τον Μανώλη Γλέζο και τον Απόστολο Σάντα το 1941 από την Ακρόπολη, και άλλες αξιοσημείωτες πράξεις, προγενέστερων ή μεταγενέστερων ανθρώπων, από ανατολή και δύση... Ερώτηση: Θεωρείτε άρα αδικαιολόγητη τη χρήση κάθε μορφή βίας και πολέμου??? Απάντηση: Αν θέλουμε να ονομαζόμαστε και να είμαστε σκεπτόμενοι άνθρωποι Ναι! Και η βία πρέπει να αποκλειστεί σε όλα τα επίπεδα... Κάτι που είναι εφικτό, όπως μας διδάσκει και η Ψυχολογία, εφόσον αποκτήσουμε μια διεκδικητική συμπεριφορά... Από εμάς εξαρτάται... Είναι θέμα επιλογής... Είναι κάτι, που με τα λόγια του Επίκτητου, βρίσκεται στη εξουσία μας... Επιτέλους ας γίνουμε αυτό που θεωρούμε ότι είμαστε, σκεπτόμενοι άνθρωποι με Καρδιά... Υπογραμμίζει ο Δρ.

Gerald Huether Καθηγητής Νευροβιολογίας της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Göttingen: “Ήσασταν της άποψης ότι το μυαλό σας λειτουργεί έτσι κι αλλιώς από μόνο του όπως πρέπει? Τότε δυστυχώς γελαστήκατε.”!!! Ερώτηση: Αναρωτιέμαι τι θα έκανε ο Gandhi, αν εισέβαλε η Ρωσία, στις μέρες μας, στη χώρα του??? Θα ήταν λύση η παθητική αντίσταση??? Απάντηση: Προσωπικά θεωρώ πως Ναι… Η ιστορία μας διδάσκει πολλά και με τον Nelson Mandela, αναφορικά με την Συμφιλίωση… Και κανείς δεν επιτρέπεται να εξαναγκάζεται να συμμετέχει σε ένα πόλεμο που δεν θέλει… Αυτό δεν είναι κοινωνική πολιτική... Αυτό είναι κοινωνικός εξαναγκασμός, δηλαδή φασισμός!!! Ακόμα κι αν μόνο ένας είναι ο διαφορετικός δεν επιτρέπεται να είναι στο έλεος του κάθε πολεμοχαρή 21

κυβερνήτη, να χαρακτηρίζεται αυθαίρετα προδότης και να φυλακίζεται… Ερώτηση: Άρα πού καταλήγουμε??? Από τι πρέπει να απελευθερώσουμε το μυαλό μας??? Απάντηση: Το μυαλό κανενός ανθρώπου δεν είναι δυνατόν να απελευθερωθεί, εάν πρώτα δεν διαχειριστεί αποτελεσματικά τα τραυματικά του βιώματα, την κακοποίηση δηλαδή που υπέστη ως έμβρυο, μωρό, παιδί και έφηβος στο οικογενειακόσυγγενικό περιβάλλον και στο σχολείο ως μαθητής... Σε κάθε άλλη περίπτωση το τραυματικό του παρελθόν θα τον συνοδεύει μέχρι θανάτου, κάνοντας και την ενήλικη ζωή του, όπως και την ζωή των διπλανών του, μαρτύριο για να μην πω κόλαση… Ερώτηση: Και γιατί είναι οδυνηρό αυτό το ταξίδι??? Και ο πόνος από που προέρχεται??? Απάντηση: Με απλά λόγια, από τον εγωισμό, την εγωκεντρική τύφλωση και μνήμη όπως αποκαλείται στην Ψυχολογία, την αποκλειστική ευθύνη της οποίας φέρουν, επαναλαμβάνω για πολλοστή φορά, οι γονείς-συγγενείς και αργότερα οι δάσκαλοι και καθηγητές, και σε καμία περίπτωση τα παιδιά, οι έφηβοι και οι μαθητές… Εάν αυτό δεν το αναγνωρίσουμε και δεν το αποδεχτούμε, και συνεχίσουμε να θεωρούμε τα παιδιά μας προβληματικά, τη στιγμή που εμείς τους μεταδώσαμε αυτά που κληρονομήσαμε από τους δικούς μας γονείς, θα κάνουν και αυτά το ίδιο στα δικά τους παιδιά… Κάποτε όμως αυτή η αλυσίδα του κακού θα πρέπει να σταματήσει, για να μπορέσουμε να οικοδομήσουμε μια κοινωνία Ανθρώπων και όχι ερπετών… Ερώτηση: Αρκεί στις μέρες μας να καταγράφουμε, ξανά και 22

ξανά, την κόλαση, όπως φαίνεται στο συγγραφικό έργο των Orwell και Huxley??? Απάντηση: Όχι, σε καμία περίπτωση, αλλά με οδηγό τις επιστήμες, ιδιαίτερα αυτές που αφορούν τον Άνθρωπο, πρέπει να σταματήσουμε άμεσα αυτόν τον παραλογισμό μια για πάντα, αναγνωρίζοντας την ανάγκη απελευθέρωσης του μυαλού μας από τα δεινά του παρελθόντος… Ερώτηση: Το δικαιολογημένο ερώτημα που τέθηκε πρόσφατα, με αφορμή την κακοποίηση ενός παιδιού είναι, αν η κότα γέννησε το αυγό ή το αυγό την κότα??? Απάντηση: Αν καταλαβαίνω τον συμβολισμό, το κοινωνικό σύστημα έχει βαλτώσει πέρα από κάθε αμφιβολία... Όμως για να αποξηράνουμε τον βάλτο, ως ενεργοί Πολίτες θα πρέπει πρώτα να διαχειριστούμε το τραυματικό μας παρελθόν και να νοικοκυρέψουμε το Συναισθηματικό μας Σπιτικό για να απελευθερώσουμε το μυαλό μας... Είναι δηλαδή απαραίτητο να αποκτήσουμε το “γνώθι σαυτόν”, που σημαίνει να καλλιεργήσουμε μια ουσιαστική σχέση με τον Εαυτό μας (Αυτογνωσία), μια ουσιαστική σχέση με τον Διπλανό μας άνθρωπο (Φιλία) και στη συνέχεια μια ουσιαστική σχέση με την Κοινωνία (Συμμετοχή)... Αυτά είναι που αγνοήσαμε στο παρελθόν και αποτύχαμε τραγικά... Ο κάτοικος δεν γίνεται πολίτης ούτε ο πολίτης σύντροφος με το έτσι θέλω... Ούτε επειδή έχουμε μάτια κι αυτιά σημαίνει ότι βλέπουμε κι ακούμε, ούτε η παρουσία του εγκέφαλου μας κάνει σκεπτόμενους ανθρώπους... Σίγουρα, δεν είμαστε ό,τι δηλώσουμε, “ζούμε” σε μία αυταπάτη κι αυτό το ονομάζουμε πραγματικότητα... Κάτω από αυτές τις συνθήκες ψυχολογίας όχλου μόνο ζημιά και καταστροφή προκαλούμε, ανεξάρτητα από τις προθέσεις, τα αξιώματα και την εξουσία που μπορεί να διαθέτουμε...

23

Αυτό εκτιμώ είναι που εννοεί και ο Jose Saramago όταν υπογραμμίζει: “Η κοινωνία πρέπει να αλλάξει, αλλά οι πολιτικές δυνάμεις που διαθέτουμε σήμερα δεν αρκούν για να κάνουν αυτή την αλλαγή. Το δημοκρατικό σύστημα στο σύνολό του θα πρέπει να επανασχεδιαστεί.”… Η οποιαδήποτε πολιτική παράταξη που θέλει να ονομάζεται προοδευτική θα έπρεπε, εδώ και χρόνια, να έχει προωθήσει την Συναισθηματική Αγωγή στην Εκπαίδευση, γιατί χωρίς αυτήν δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στο άτομο και κατ’ επέκταση στην Κοινωνία... Κάλλιο αργά παρά ποτέ…

24

ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ Ή ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ??? Όταν πριν από 30 χρόνια έκανα γνωστές τις σκέψεις μου, στο δοκίμιο “Για μια Ενωτική Κίνηση και Πολιτική στην Ελλάδα”, περιοριζόμουν στα κοινωνικά θέματα των προκαταλήψεων, του εθνικισμού, του θρησκευτικού σωβινισμού και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων... Η καίρια ερώτηση, από που προέρχονται όλα αυτά τα θλιβερά φαινόμενα, τέθηκε αργότερα όταν διαπίστωσα το αυτονόητο, τον παραλογισμό να θέλουμε να φτιάξουμε ένα καλύτερο κόσμο με τα ίδια μυαλά που έφτιαξαν και συντηρούν τον σημερινό... Αναρωτήθηκα για το “Αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα”... Αναρωτήθηκα για “το μήλο που πέφτει κάτω από τη μηλιά”… Κι αναρωτήθηκα για το πόσο παράλογα κατηγορούνται τα παιδιά και οι έφηβοι, που μη βρίσκοντας άλλη διέξοδο, αναγκάζονται να ξεπερνούν τον φόβο προσδιορίζοντας με θυμό τα όρια τους… Αναφέρομαι στην λεκτική, συναισθηματική, σωματική και ενίοτε σεξουαλική κακοποίηση που δέχονται στο οικογενειακό κι αργότερα στο σχολικό τους περιβάλλον... Ας σταματήσουμε λοιπόν να αποδίδουμε ευθύνες εκεί που δεν υπάρχουν, κι ας αναλάβουμε εμείς -οι γονείς, συγγενείς, δάσκαλοι και καθηγητές- επιτέλους τις ευθύνες μας, συμμαζεύοντας πρώτοι το Συναισθηματικό μας Σπιτικό!!! Με την αποδοχή της κατάστασής μας και την ανάληψη των ευθυνών που συνεπάγονται απέναντι στον ίδιο μας τον Εαυτό, αρχίζει το ταξίδι της Αυτογνωσίας ή αλλιώς το συμμάζεμα του ρημαγμένου Συναισθηματικού μας Σπιτικού και το μίζερο ανθρωπάκι μεταμορφώνεται σταδιακά σε Άνθρωπο σκεπτόμενο με Καρδιά... Παύουμε να “ζούμε” με ψευδαισθήσεις και αυταπάτες, απελευθερώνοντας το μυαλό μας από κάθε λογής σκουπίδια και φαντάσματα... Μαθαίνουμε να ακούμε τον άλλο 26

άνθρωπο προσεχτικά, μαθαίνουμε να ρωτάμε καλοπροαίρετα και μαθαίνουμε να συζητάμε εποικοδομητικά χωρίς την παραμικρή διάθεση πειθούς και επιβολής των απόψεών μας... Μαθαίνουμε, μαθαίνουμε, μαθαίνουμε, και στο “Γνώρισε τον Εαυτό σου” προστίθεται “και θα γνωρίσεις τον Κόσμο”. Η ζωή αποκτά, βήμα-βήμα, Νόημα, ευγενή Σκοπό, ουσιαστική Γνώση και επίμονο Πνεύμα... Οικοδομούμε σχέσεις Φιλίας, και η συμμετοχή μας στα κοινά, απαλλαγμένη από φόβο και θυμό, είναι θεραπευτική και αποτελεσματική για μας και τους διπλανούς μας… Μελετώντας ένα πρόσφατο σενάριο και γνωρίζοντας τον ρατσισμό που έχει υποστεί ο συγγραφέας του, όπως και γω για διαφορετικούς λόγους, και έχοντας υπόψη μου την δημιουργική διαχείριση που επέλεξε να ακολουθήσει για να αποφύγει τη χρήση βίας και τα καταστροφικά επακόλουθά της, όπως και γω, θεωρώ υποχρέωση μου να επισημάνω την έλλειψη ενός καθοριστικού χαρακτήρα, εννοώ τον Σοφό, ο οποίος, πέρα από τον παραλογισμό των αγορών, υποδεικνύει συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει άμεσα να παρθούν, αναφορικά με την συναισθηματική εξυγίανση του ανθρώπου, απαραίτητη προϋπόθεση για μια όντως προοδευτική κοινωνική πολιτική… Είναι επιεικώς απαράδεκτο να ισχυρίζεται ο οποιοσδήποτε ότι “όλοι οι άνθρωποι είναι σοφοί” Karl Popper. Είναι εξίσου εξωφρενικό να ισχυρίζεται ο ίδιος πάντα συγγραφέας ότι “οι απαισιόδοξοι έχουν δίκιο” αν και χρωστάμε τα πάντα στους “αισιόδοξους”, που ουσιαστικά κατέστρεψαν έναν ολόκληρο πλανήτη και ισοπέδωσαν συναισθηματικά τον άνθρωπο… Κάποτε θα πρέπει να μάθουμε να λέμε “τα σύκα, σύκα και τη σκάφη, σκάφη”… Να κάνουμε ορθή χρήση των λέξεων και των εννοιών, κάτι που είναι τελείως απαραίτητο στην ψυχική μας υγεία.

27

“Αγάπα τον πλησίον σου ως Εαυτόν” κατά Ματθαίον Τον ανώτερο Εαυτόν, που είναι ο προορισμός κάθε Ανθρώπου και όχι το τραυματικό εγώ... Κατάφεραν να μας βάλουν στην πρίζα, σε μια κατάσταση συνεχούς ΒΙΑσύνης και Άγχους το οποίο στην διάρκεια της ημέρας κορυφώνεται και παίρνει διαστάσεις πανικού... Κάτι που μας καθιστά ανίκανους να αποκτήσουμε μια ουσιαστική σχέση με τον Εαυτό μας, τον Διπλανό μας άνθρωπο και την Κοινωνία!!! Πού πήγε η παράδοση του κριτικού διαλόγου που γνώρισε αυτός ο Τόπος από τη Αρχαιότητα, με τον Θαλή, τον Πλάτωνα και τους νέο-Πλατωνικούς??? Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι ζούμε σε μια βίαιη κοινωνία όπου λείπει εντελώς ο κριτικός διάλογος... Τι είδους Δημοκρατία είναι αυτή??? Αναρωτιέμαι γιατί όταν οι γονείς, συγγενείς, δάσκαλοι και καθηγητές κακοποιούν, ποικιλοτρόπως, τα παιδιά και μαθητές τους, το ονομάζουμε συμμόρφωση και όχι κακοποίηση... Και τα αναφαίρετα δικαιώματα των παιδιών και μαθητών πού πήγαν??? Το παιδί που κακοποιείται στο ίδιο του το σπίτι και αντιδρά αργότερα στο σχολείο, προσπαθώντας να προσδιορίσει τα όριά του, ο αληθινός Δάσκαλος οφείλει να το αγαπήσει με όλο του το Είναι, γιατί είναι ο γονιός που δεν είχε!!! “Πώς πρέπει ν’ αγαπούμε το Θεό? / Αγαπώντας τους ανθρώπους. / Πώς πρέπει ν’ αγαπούμε τους ανθρώπους? / Μοχτώντας να τους φέρουμε στο σωστό δρόμο. / Ποιος είναι ο σωστός δρόμος? / Ο Ανήφορος.” Νίκος Καζαντζάκης Τι συμβολίζει ο ανήφορος? Τον Γολγοθά? Την Σταύρωση? Για ποιες αμαρτίες των ανθρώπων θυσιάστηκε ο Χριστός? Μήπως για το “Αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα” στο οποίο προστίθενται οι συγγενείς, οι δάσκαλοι και οι καθηγητές??? Τι άλλο είναι οι “αμαρτίες” από την κακοποίηση που υφίστανται τα παιδιά και οι έφηβοι στο σπίτι και στο σχολείο???

28

“Μηδέν κακόν αμιγές καλού” (Μέγιστο ρητό της Αρχαιοελληνικής Γραμματείας). Συχνά δεν κατανοούμε κάποιες σκέψεις και πράξεις συνανθρώπων μας... Ας μην βιαστούμε να τις κρίνουμε, γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις αντιλαμβανόμαστε, πολύ αργότερα, τη μεγάλη σημασία τους για την ζωή μας... Και μια ερώτηση: Ποιος άνθρωπος απέκτησε ποτέ τη Λευτεριά του με Βία??? Η ουσιαστική Ελευθερία του σκεπτόμενου ανθρώπου είναι εσωτερική υπόθεση... Είναι η διαχείριση και απελευθέρωση του μυαλού του από τα αδιαχείριστα τραυματικά παιδικά και εφηβικά του βιώματα... Ο φόβος αποκλείει την Αγάπη όπως και η Αγάπη αποκλείει τον φόβο, ακόμα και τον φόβο της αρρώστιας και του θανάτου Επίκτητος!!! “Δύο πράγματα είναι άπειρα: το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία. Kαι δεν είμαι σίγουρος για το σύμπαν.” Albert Einstein… Καταστρέψαμε έναν ολόκληρο Πλανήτη, το Σπίτι μας, την Ζωή μας και είχαμε το θράσος να το ονομάζουμε πρόοδο κι ανάπτυξη... Ατέλειωτα τα παραδείγματα της άπειρης α-νοησίας μας... Ρυπάναμε και μολύναμε τον αέρα και στη συνέχεια φτιάξαμε μηχανήματα καθαρισμού αέρα για να αναπνέουμε στα κατάκλειστα σπίτια μας... Τα ίδια με τις λίμνες, τα ποτάμια, τη θάλασσα… Το σύστημα φτιάχνει τους ανθρώπους ή οι άνθρωποι το σύστημα??? Είναι γεγονός ότι η μεγάλη πλειονότητα του κόσμου ανήκει στον όχλο των άμυαλων και ελάχιστοι στους Φίλους της Σοφίας... Είναι επίσης γεγονός ότι ο όχλος προέρχεται από άτομα που έχουν κακοποιηθεί λεκτικά, συναισθηματικά, σωματικά ενίοτε και σεξουαλικά... Είναι τέλος γεγονός ο μέγιστος παραλογισμός όλων αυτών που κατέστρεψαν έναν ολόκληρο πλανήτη και ισοπέδωσαν συναισθηματικά τον άνθρωπο, και όχι μόνο, να υπόσχονται οι α-νόητοι ότι είναι σε θέση να τον κάνουν καλύτερο, συγχέοντας την Αλήθεια με το ψέμα... Και η Αλήθεια είναι 29

ότι για να αναρρώσει η Γη από την ρύπανση και μόλυνση που τόσο απερίσκεπτα κι απλόχερα προσέφερε το ανθρώπινο γένος, κυρίως τα τελευταία 250 χρόνια, θα χρειαστούν πολλές χιλιάδες χρόνια μιας σώφρονος περιβαλλοντικής και κοινωνικής πολιτικής, που είναι παντελώς απούσα ακόμα και σήμερα!!! Κανένας σκεπτόμενος άνθρωπος με κριτικό νου δεν θα επέτρεπε ποτέ οι όποιες διαφορές να επιλύονται με βία και πόλεμο και όχι με διάλογο ειρηνικά! Στην εποχή μας το μήνυμα των Μιλησίων “στο σπίτι υπάρχει φωτιά” -φωτιά που θα μπορούσε να είναι και ευεργετική- δεν ισχύει... Ισχύει και παραϊσχύει όμως το μήνυμα του Θαλή, “το σπίτι έχει πάρει φωτιά” και όχι μόνο έχει πάρει φωτιά, είναι γεγονός ότι έχει γίνει στάχτη… Μετατρεπόμαστε σε ερπετά του χειρότερου είδους και χαμπάρι δεν παίρνουμε...Ποιος Πετεινός θα μας ξυπνήσει??? Κανένα σύστημα δεν μπορεί να φτιάξει τον άνθρωπο... Αυτό ισχύει τουλάχιστο μέχρι σήμερα και με τον καπιταλισμό και με την παρένθεση του σοσιαλισμού που γνωρίσαμε με επικεφαλής την τέως Σοβιετική Ένωση... Εκτός και εάν, τα επόμενα χρόνια αναλάβουν την πολιτική άτομα με νοικοκυρεμένο το συναισθηματικό τους σπιτικό, ψυχολογικά ώριμα, και θέσουν τις βάσεις για μια ουσιαστικά Προοδευτική Περιβαλλοντική και Κοινωνική Πολιτική, πέρα από τις υποσχέσεις, τα γνωστά “θα”, τους δρόμους και τα γεφύρια και πιο πρόσφατα τα επιδόματα και τα κουπόνια… Ας απελευθερώσουμε λοιπόν το μυαλό μας και ας γίνουμε επιτέλους αυτό που οφείλαμε να είμαστε εξαρχής, σκεπτόμενοι άνθρωποι με καρδιά, και όχι καταστροφικές μηχανές απληστίας, βίας και πολέμου... Χωρίς αυτό το κβαντικό άλμα στον άνθρωπο δεν υπάρχει καμία περίπτωση να ζήσουμε σε μία κοινωνία Αγάπης, Διαλόγου, Ειρήνης και Ευημερίας...

30

ΒΟΥΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΕΩΝ “Επανάληψις, μήτηρ πάσης μαθήσεως.” Μια αρχαία ελληνική ρήση που επιβεβαιώνεται από τις πρόσφατες έρευνες του μεταιχμιακού (συναισθηματικού) νου ο οποίος χρειάζεται “βουνά επαναλήψεων” όπως μας διαβεβαιώνουν οι πανεπιστημιακοί ψυχίατροι-ψυχοθεραπευτές Th. Lewis, F.i Amini & R. Lannon... Ο λόγος για καλύτερα νευρωνικά δίκτυα, τα οποία είναι “πιο οξυδερκή από τους γιατρούς στη διάγνωση, καλύτερα από τους μετεωρολόγους στο να προβλέπουν τον καιρό και ικανότερα από τους διαχειριστές των αμοιβαίων κεφαλαίων στην επιλογή κερδοφόρων μετοχών.” Η Αγάπη δεν είναι μία κούφια λέξη που ξεστομίζεται χωρίς περιεχόμενο... Είναι το πιο σημαντικό, εν δυνάμει, νευρωνικό κύκλωμα του Συναισθηματικού Νου του ανθρώπου, που όπως όλα τα νευρωνικά κυκλώματα του εγκέφαλου έχει ανάγκη από την δική του καλλιέργεια.... Και είναι απαραίτητο οι άνθρωποι που έχουν αποφασίσει να συνδεθούν ουσιαστικά μεταξύ τους να έχουν τον ίδιο ηθικό κώδικα επικοινωνίας... Καιρός λοιπόν να ειπωθούν συνοπτικά ορισμένα πράγματα με το όνομά τους, αν θέλουμε να ξεβαλτώσουμε και να ζήσουμε σαν Άνθρωποι: 1. Το Κοινωνικό Σύστημα, είτε μας αρέσει είτε όχι, αλλάζει κάθε 500 χρόνια και η Ανθρωπότητα βρίσκεται για άλλη μία φορά σ’ αυτό το σημείο καμπής, αλλαγής του κοινωνικού συστήματος...

2. Τα τελευταία 250 χρόνια, με τις τρεις βιομηχανικές επαναστάσεις καταστράφηκε ανεπανόρθωτα το περιβάλλον και ισοπεδώθηκε συναισθηματικά ο άνθρωπος...

3. Βρισκόμαστε στα πρόθυρα της 4ης βιομηχανικής επανάστασης, η υλοποίηση της οποίας θα σημάνει την πλήρη ρομποτοποίηση των ανθρώπων, επιφέροντας την τέλεια δικτατορία, και το τέλος των πάντων...

32

4. Το αδιέξοδο που ήδη βιώνουμε τα τελευταία χρόνια είναι αποκλειστικό δημιούργημα των σύγχρονων, συναισθηματικά ισοπεδωμένων, ανθρώπων του σωρού και όχι του Θεού...

5. Η κόλαση, ολοφάνερα πια έχει ανοίξει τις πύλες της, χωρίς να έχουμε αναγνωρίσει τα πραγματικά αίτια του Κακού, που είναι πρώτα ψυχολογικά-συναισθηματικά και μετά κοινωνικάπολιτικά...

6. Είναι καιρός να αντιληφθούμε ότι όσο θα συνεχίζουμε να αποφεύγουμε την Αλήθεια για την κακοποίηση που υποστήκαμε παιδιά και έφηβοι στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον, από γονείς-συγγενείς, δασκάλους και καθηγητές, δεν πρόκειται να έχουμε μια ουσιαστική Κοινωνική Πολιτική!!!

7. Είναι σημαντικό οι προοδευτικοί πολιτικοί ανεξαρτήτως χρώματος να εξασκηθούν στον κριτικό και ουσιαστικό Διάλογο με επίκεντρο την Οικουμενικότητα, για το καλό ολόκληρης της Ανθρωπότητας...

8. Μπορεί να καθυστέρησε η έρευνα του ανθρώπινου εγκέφαλου, αλλά σήμερα γνωρίζουμε ότι το παραμελημένο συναίσθημα είναι αυτό που καθορίζει όχι μόνο την ποιότητα των Ενστίκτων αλλά και τη Σκέψη μας...

9. Με οδηγό την επιστήμη της Νευροβιολογίας και το αναγκαίο νοικοκύρεμα του Συναισθηματικού μας Σπιτικού, η Συναισθηματική Αγωγή και Θεραπεία πρέπει να πάρει άμεσα τη θέση που της αρμόζει στην Εκπαίδευση...

10. Ο σχολικός Ψυχολόγος, που θα υπερασπίζεται, κυρίως, τα δικαιώματα του Μαθητή, οφείλει να είναι παρών ,σε επαρκή αριθμό, σε όλα τα σχολεία της Επικράτειας, δημόσια και ιδιωτικά, θεσμοθετώντας παράλληλα Σχολές Οικογενείας σε όλους τους Δήμους και Κοινότητες της Χώρας... Κι ας προσπαθήσουμε να αντιληφθούμε ότι το να κυοφορείς ένα έμβρυο δεν σε κάνει μητέρα. Το ίδιο ισχύει και με τον άνδρα, που δεν γίνεται αυτόματα πατέρας...

33

ΟΙ 10 ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ Η πρώτη Αλήθεια του Σοφού μας πληροφορεί ότι από αρχαιοτάτων χρόνων υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων, αυτή του σωρού, δηλαδή του όχλου, που κυριαρχεί σε όλο τον Κόσμο, με την γνωστή καταστροφική ψυχολογία του, και αυτή των ελαχίστων, των Φίλων της Σοφίας που θεμελιώνουν βήμα-βήμα, ένα Κόσμο Διαλόγου και Ειρήνης… Ο Κόσμος δεν θα καταστραφεί από τους κακούς αλλά από αυτούς που βλέπουν το κακό και δεν κάνουν τίποτα Albert Einstein. Και συμπληρώνω όχι μόνο δεν κάνουν τίποτα, αλλά δεν αφήνουν και τίποτα όρθιο στο διάβα τους… Το χειρότερο από όλα είναι ότι “ζούμε” σε μια φυλακή χωρίς τοίχους, στην Τέλεια Δικτατορία, όπως μας την περιγράφει ο Aldous Huxley, εδώ και έναν αιώνα, και εμείς παραμυθιαζόμαστε ότι “ζούμε” ευτυχισμένοι σε ένα παράλληλο σύμπαν δυτικότροπης “ελευθερίας”... Προτιμώ τη σκέψη του Νίκου Καζαντζάκη: “Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι Λεύτερος”. Με τα λόγια του Επίκτητου “Να μη φοβάσαι τις αρρώστιες και τον θάνατο, να φοβάσαι τον φόβο.” Ας πάψουμε λοιπόν πρώτα να φοβόμαστε και η πραγματική Ελευθερία έρχεται… “Όλοι οι πολιτισμοί που γνωρίζουμε δεν έχουν δημιουργηθεί ποτέ από ανθρώπους του σωρού, η δύναμη του οποίου είναι μόνο να καταστρέφει” Gustave Le Bon. Και το άμεσο ερώτημα: Από πού προέρχεται αυτή η καταστροφική μανία του ανθρώπου???

35

Η δεύτερη Αλήθεια του Σοφού αναφέρεται στο γεγονός ότι το κοινωνικό σύστημα, είτε μας αρέσει είτε όχι, αλλάζει κάθε 500 χρόνια, χωρίς ακόμα να γνωρίζουμε αν θα κυριαρχήσει ο απόλυτος παραλογισμός των αγορών ή αν θα θεμελιώσουμε, για πρώτη φορά στην Ιστορία της Ανθρωπότητας, μία Κοινωνία συναισθηματικά ώριμων Πολιτών… Έχει μεγάλη σημασία να συνειδητοποιήσουμε, με τα λόγια του Νομπελίστα Konrad Lorenz, ότι δεν είμαστε παρά “το μεταβατικό στάδιο από τον πίθηκο στον άνθρωπο”… Και το ερώτημα: Γιατί κολλήσαμε σ’ αυτό το μεταβατικό στάδιο??? Αναρωτιέται και ο νευροβιολόγος Gerald Huether τι πρέπει τελικά να κάνουμε για να μπορέσει ο εγκέφαλός μας να αναπτύξει όλες τις δυνατότητες που κρύβει μέσα του... Οι περισσότεροι άνθρωποι παγκοσμίως έχουν Δείκτη Νοημοσύνης (IQ) από 85-115. Ο Albert Einstein είχε 160-190 και ο William James Sidis 250-300... Είναι θέμα IQ??? Κατηγορηματικά όχι, από τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι το Συναίσθημα είναι αυτό που καθορίζει πέρα από την ποιότητα των ενστίκτων και την ποιότητα της λογικής μας. Αναρωτιέμαι, γιατί αποκρύψαμε την Αλήθεια για τις καταστροφικές συνέπειες που είχαν οι τρεις βιομηχανικές επαναστάσεις και η τεχνολογία στο Φυσικό Περιβάλλον, στην Κοινωνία, στην Οικογένεια και στον ψυχισμό του Ανθρώπου???

36

Η τρίτη Αλήθεια του Σοφού εξηγεί ότι η Κοινωνία των ώριμων συναισθηματικά Πολιτών είναι πιθανή διότι σε περιόδους κρίσης, όπως αυτή που διανύουμε στις μέρες μας, έχει διαπιστωθεί ότι ο αριθμός των ατόμων με Κριτικό Νου και Ελεύθερη Βούληση αυξάνεται και μάλιστα γεωμετρικά… “Μηδέν κακόν αμιγές καλού”, και δεν είναι τυχαία η συναισθηματική κάθαρση που περνάει ολόκληρη η ανθρωπότητα τα τελευταία χρόνια… Στην ερώτηση λοιπόν από πού προέρχεται αυτή η καταστροφική μανία του σύγχρονου ανθρώπου, η απάντηση πρέπει να αναζητηθεί πέρα από την βαρβαρότητα της κοινωνίας των αγορών, στη γνωστή μεσαιωνική παροιμία “Αμαρτίαι γονέων Παιδεύουσι Τέκνα”. Το ρήμα “παιδεύω” εδώ σημαίνει τιμωρώ, κολάζω, ταλαιπωρώ, βασανίζω, κακοποιώ, τυραννώ… Με άλλα λόγια οι απάνθρωπες συνθήκες στις οποίες εκτέθηκαν οι άνθρωποι και ειδικότερα τα παιδιά τα τελευταία 250 χρόνια των βιομηχανικών επαναστάσεων, είχαν ως αποτέλεσμα την συναισθηματική μας ισοπέδωση και την καταστροφική μανία του ανθρώπινου γένους. Ας αποδεχτούμε λοιπόν πρώτα απ’ όλα ότι το πρόβλημα που πρέπει να επιλύσουμε άμεσα δεν βρίσκεται στα παιδιά και μαθητές που υπήρξαν θύματα αλλά στους εκάστοτε θύτες, γονείς, συγγενείς, δασκάλους και καθηγητές…

37

Η τέταρτη Αλήθεια του Σοφού δηλώνει ότι ο άνθρωπος αποκτά Κριτικό Νου και Ελεύθερη Βούληση από τη στιγμή που αρχίσει να καλλιεργεί μια Ουσιαστική Σχέση πρώτα με τον Εαυτό του [Αυτογνωσία], στη συνέχεια με τον Διπλανό του [Φιλία] και τέλος με την Κοινωνία [Συμμετοχή στα Κοινά], με αυτή την σειρά!!! Δηλώνει επίσης πως οι παραπάνω ιδιότητες προϋποθέτουν αντίστοιχα ότι ο άνθρωπος έχει μάθει α) να Ακούει πραγματικά, εννοείται ανεξάρτητα από τα σκουπίδια του μυαλού του. (Η χρήση του όρου “σκουπίδια” γίνεται από τον γνωστό πανεπιστημιακό, ψυχοθεραπευτή και συγγραφέα Irvin Yalom), β) να βάζει ουσιαστικές Ερωτήσεις, γ) να επεξεργάζεται τις Απαντήσεις και δ) να Συζητά εποικοδομητικά, κάτι παντελώς άγνωστο στον σύγχρονο άνθρωπο του σωρού… Αποσαφηνίζεται επίσης ότι οι τρεις Αλήθειες που ήδη αναφέρθηκαν αποσκοπούν στην “απελευθέρωση του μυαλού” του ανθρώπου από την κακοποίηση στην οποία εκτεθήκαμε στα παιδικά και εφηβικά μας χρόνια (τον όρο “απελευθέρωση του μυαλού” χρησιμοποιεί ο Σωκράτης) …

38

Η πέμπτη Αλήθεια του Σοφού υπογραμμίζει το γεγονός ότι τα τραυματικά βιώματα δεν είναι ουρανοκατέβατα και συντελέστηκαν, επαναλαμβάνω, αρχικά στο επονομαζόμενο “πατρικό” σπίτι από γονείς και συγγενείς, και στη συνέχεια στο σχολικό περιβάλλον από δασκάλους και καθηγητές, στους οποίους πρόσφατα προστέθηκαν και οι σχολικοί ψυχολόγοι… Αναφέρεται στη βάρβαρη κακοποίηση στην οποία εκτέθηκαν και συνεχίζουν να εκτίθενται τα παιδιά και οι έφηβοι, εκτός από το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον, στους χώρους εργασίας, με αμέτρητα θύματα σε όλο τον Κόσμο… Η απόκρυψη της Αλήθειας και η ελλιπής καταγραφή μιας υπάρχουσας κατάστασης, είτε αυτή αφορά το άτομο είτε την κοινωνία, οδηγεί πάντα σε λανθασμένες αξιολογήσεις, συμπεράσματα και αποτελέσματα...

39

Η έκτη Αλήθεια του Σοφού μας θυμίζει ότι βρισκόμαστε στα πρόθυρα της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης την οποία τυφλά ακολουθούμε, χωρίς να έχουμε αξιολογήσεισυνειδητοποιήσει την ανεπανόρθωτη ζημιά που διέπραξαν οι τρεις προγενέστερες, με την οποία θα ολοκληρωθεί η καταστροφή της Γης και μαζί της κάθε μορφή ζωής που την κατοικεί, συμπεριλαμβανομένου, φυσικά, και του ανθρώπου… Και όλα αυτά ονομάζονταν και ονομάζονται “ανάπτυξη” και “πρόοδος” που οδήγησαν στην κλιματική καταστροφή και όχι, όπως ψευδώς ισχυρίζονται, στην κλιματική αλλαγή... Διότι αυτή η “αλλαγή” είναι αποτέλεσμα μιας καταστροφικής κοινωνικής πολιτικής, καθιστώντας δυστυχώς, το ανθρώπινο γένος, “το πιο βάρβαρο, επιθετικό και εκδικητικό είδος που περπάτησε ποτέ πάνω στη Γη” Anthony Storr… Αναφέρεται τέλος στα έτοιμα σχέδια που υπάρχουν για την εγκατάσταση διαστημικού σταθμού στη Σελήνη, καθώς και στην εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου και στην συνεπαγόμενη καταστροφή ακόμα ενός πλανήτη, του Άρη… Ο απόλυτος παραλογισμός των κυβερνώντων σ’ ολόκληρο τον Κόσμο, σε Ανατολή και Δύση…

41

Η έβδομη Αλήθεια του Σοφού μιλάει για την άπειρη α-νοησία της ανθρώπινης ύπαρξης η οποία κορυφώνεται και η οποία, πέρα από κάθε αμφιβολία, προέρχεται από το ερειπωμένο Συναισθηματικό Σπιτικό που κουβαλάμε στις πλάτες μας, ανίκανοι να ξεχωρίσουμε το παρελθόν από το παρόν και τις αφορμές από τα αίτια… “Το μυαλό σου είναι το αδιέξοδό σου, δεν χρειάζεται αλλαγή, χρειάζεται να απελευθερωθεί.” Σωκράτης “Η εκπαίδευση του μυαλού, χωρίς την εκπαίδευση της καρδιάς δεν είναι εκπαίδευση.” Αριστοτέλης Η απελευθέρωση του μυαλού και η εκπαίδευση της καρδιάς επιτυγχάνονται με το να μάθει ο άνθρωπος να Ακούει πρώτα, μετά να Ρωτά και στο τέλος να Συζητά, όπως δίδαξε ο Πυθαγόρας, και ο Αριστοτέλης ο οποίος αργότερα πρόσθεσε τη σημασία της Καρδιάς, δηλαδή του Συναισθήματος στην Εκπαίδευση... Έτσι η Παιδεία που παραμένει καθηλωμένη στον παπαγαλισμό και ανταγωνισμό, στην επιφάνεια και όχι στην Ουσία, είναι ανίκανη να αλλάξει τον άνθρωπο και κατ’ επέκταση την κοινωνία…

42

Η όγδοη Αλήθεια του Σοφού μας θυμίζει τα λόγια του Albert Einstein: “Είναι παράλογο να κάνουμε κάθε μέρα τα ίδια πράγματα και να περιμένουμε διαφορετικό αποτέλεσμα.” Ορθά διαπιστώνει και ο Jean-Claude Carriere, συγγραφέας, σεναριογράφος και ηθοποιός, ότι “η μεγαλύτερη βλακεία είναι να νομίζεις ότι είσαι έξυπνος”... “Ο Spielberg, όπως πολλοί άλλοι, θέλει να πείσει πριν συζητήσει. Σε αυτό, υπάρχει κάτι πολύ ολοκληρωτικό.” JeanLuc Godard Πολλοί είναι αυτοί, και όχι μόνο ο Spielberg, που θέλουν να πείσουν χωρίς να έχουν συζητήσει, και η επιβολή είναι πράγματι κάτι πολύ ολοκληρωτικό δηλαδή απάνθρωπο και φασιστικό... Να προσθέσω ότι εξίσου ολοκληρωτική, απάνθρωπη και φασιστική υπήρξε και παραμένει η πόλη της ταχύτητας του γνωστού αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Le Corbusier που οδήγησε και οδηγεί σε μια κοινωνία θηρίων, καταστροφική για την ανθρώπινη φύση και ολόκληρο το Σύμπαν…

43

Η ένατη Αλήθεια του Σοφού ξεκινά με τον Mario de Andrade, ο οποίος δηλώνει ότι: “Θέλω την ουσία, δίπλα σε πρόσωπα που δεν αποφεύγουν τις ευθύνες τους... Το ουσιώδες είναι αυτό που αξίζει, να περιτριγυρίζομαι από πρόσωπα που ξέρουν να αγγίζουν την καρδιά των ανθρώπων…” Και ποιος δεν θέλει την Ουσία, με όσα αυτή συνεπάγεται. Και η ερώτηση: Πώς φτάνει κανείς σ’ αυτήν??? Σίγουρα όχι με αποφθέγματα όπως αυτά του Οδυσσέα Ελύτη “Θα θελα να κοιμηθώ μια μέρα και να ξυπνήσω σ’ έναν αιώνα όπου και τα πουλιά ακόμη να κελαηδούν ελληνικά και νικητήρια”… Είναι Ουσία ο ρατσισμός??? Κολλήσαμε στο “πας μη Έλλην, βάρβαρος”??? Και το κακό συνεχίζεται με ποιήματα-άσματα του ίδιου νομπελίστα όπως: “...Όσο κι αν κανείς προσέχει / όσο κι αν το κυνηγά / πάντα, πάντα θα ‘ναι αργά / δεύτερη ζωή δεν έχει.” Ο Ελύτης υποστηρίζει κάτι που η νευροβιολογία και η έρευνα του ανθρώπινου εγκέφαλου απορρίπτει κατηγορηματικά... Ποτέ δεν είναι αργά και πάντα υπάρχει “δεύτερη ζωή” και αυτή είναι το “πέθανε (από άνθρωπος του σωρού) για να ζήσεις” (ως άνθρωπος με Εαυτό ανώτερο και Ψυχή αθάνατη)… “Ε κακομοίρη άνθρωπε … Θεό κουβαλάς και δεν το ξέρεις… Ας ανασκουμπωθούμε εμείς που το ξέρουμε ας σύρουμε, μπορεί να μας ακούσουν!!!” Νίκος Καζαντζάκης “Μπορεί να κάνεις πολλά και διάφορα, εάν δεν κάνεις όμως αυτό για το οποίο δημιουργήθηκες, δεν έχεις κάνει τίποτε, απολύτως τίποτε.” Ρούμι Για τι άλλο έχει δημιουργηθεί ο άνθρωπος, από το να είναι Άνθρωπος??? “Γίνε Αθάνατος και μετά πέθανε” ισχυρίζεται ο Jean-Luc Godard... Αρκεί να “θάψουμε” το τραυματικό μας παρελθόν, να απελευθερώσουμε το μυαλό μας και να “αναστηθούμε” αναγεννημένοι σε ένα φωτεινό Παρόν!

44

Η δέκατη Αλήθεια του Σοφού θεωρεί ότι το ζητούμενο σήμερα, δεν είναι μία τάχατε “πράσινη” ανάπτυξη και “προοδευτική” κοινωνική πολιτική, γενικώς και αορίστως. Αυτό που άμεσα χρειαζόμαστε είναι μια Πολιτική που θα θέσει, επιτέλους, στο επίκεντρο της τον Άνθρωπο, την Συναισθηματική Υγεία και Αποκατάστασή του!!! Εξηγεί ότι χωρίς το νοικοκύρεμα της συναισθηματικής μας υπόστασης δεν υπάρχει περίπτωση να επικρατήσει μια προοδευτική κοινωνική πολιτική, ούτε φυσικά ο Διάλογος, η Ειρήνη και η Ευημερία στον Κόσμο. Προσδιορίζει, κλείνοντας, ότι μια όντως Προοδευτική Κοινωνική Πολιτική είναι εκείνη που συγκεκριμένα α) θα εισαγάγει άμεσα την Συναισθηματική Αγωγή σε όλες τις βαθμίδες της Εκπαίδευσης, β) θα θεσπίσει τα Σχολεία Γονέων σε όλους τους Δήμους και Κοινότητες της Χώρας και γ) θα προσφέρει Συναισθηματική στήριξη σε όσους Πολίτες την έχουν ανάγκη, δηλαδή σε όλους μας και πρωτίστως στους πολιτικούς, εκπαιδευτικούς και γονείς, άμεσα και δωρεάν!!!

45

ΕΓΡΑΨΑΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΑΚΙ ΑΛΕΞΙΟΥ Για τον Τάκι Αλεξίου έχουν αναφερθεί μ.α. οι: Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος, Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τούντας και Γεώργιος Πεσματζόγλου, Ακαδημαϊκοί και Θουκυδίδης Βαλεντής και Κωνσταντίνος Κιτσίκης, Καθηγητές Ε.Μ.Π. Ειδικότερα για τις ιδεολογικές του πεποιθήσεις, σημειώνει ο Ακαδημαϊκός Άγγελος Αγγελόπουλος: “Πραγματικά θα άλλαζε η όψη του κόσμου αν όλοι οι λαοί, όλοι οι άνθρωποι ενστερνίζοντο την έννοια της οικουμενικότητας, στην επικράτηση της οποίας αποβλέπει η Ενωτική σας Κίνηση”. Ο πρώην Πρόεδρος του Αρείου Πάγου Στέφανος Ματθίας τον συγχαίρει, όπως ο ίδιος γράφει “… για την προσπάθεια που καταβάλλετε και για το έργο, μελέτης και συνειδητοποίησης των θεσμικών προβλημάτων μας, το οποίο επιτελείτε”. Ο Βουλευτής, Αντιπρόεδρος της Ευρωβουλής και Συγγραφέας Κώστας Νικολάου αναφέρεται στις “βαθύτατα ανθρωπιστικές καταβολές” του Αλεξίου “που τον ωθούν εξακολουθητικά σε μια ασυμβίβαστη κοινωνική και πολιτική στράτευση υπέρ των αδικημένων και κατατρεγμένων της ζωής…”, τονίζοντας “… την στράτευσή του σε πανανθρώπινες αξίες που εκφράζουν ταυτόχρονα και κατασταλαγμένα φιλοσοφικά του πιστεύω”. Για το συγγραφικό του έργο και ειδικότερα τις εντυπώσεις του από τα ταξίδια του στην Ανατολή ο Καβαφολόγος και Καθηγητής του Πανεπιστημίου Harvard Γιώργος Π. Σαββίδης υπογραμμίζει: “Πιστεύω ακράδαντα ότι μια τέτοια έκδοση μπορεί τώρα να αποδειχθεί και από πνευματικής και από πολιτιστικής πλευράς, τόσο σημαντική όσο τουλάχιστον υπήρξαν και οι προπολεμικές εντυπώσεις του Καζαντζάκη”. Για το βιβλίο του “Ναζισμός και Παραθρησκεία στα 47

πρόθυρα του 21ου αιώνα” ο πρώην Α’ Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Βουλής Παναγιώτης Κρητικός σημειώνει ότι “… είναι ένα βιβλίο που επισημαίνει κοινωνικά φαινόμενα ιδιαίτερης σημασίας και ως εκ τούτου ιδιαίτερα χρήσιμο”. Και ο Μητροπολίτης Κυθήρων Ιάκωβος ευχαριστεί θερμά και συγχαίρει εγκαρδίως. Για τη ζωγραφική του δουλειά, από την Ιαπωνία, ο Ζωγράφος και Ακαδημαϊκός Ν. Χατζηκυριάκος-Γκίκας πιστεύει πως ο Αλεξίου ακολουθεί αυθόρμητα τους κανόνες της αρχαίας κινεζικής ζωγραφικής και διαβεβαιώνει πως τα έργα του “είναι τόσο φανερά “Ζεν” στο πνεύμα ώστε είναι σχεδόν πρότυπα του είδους”. “Είσαι ανθρωποκεντρικός… Ποιητής ωραίων προσώπων γεμάτων οδύνη και αγωνία που ξεπροβάλουν κοιτώντας μας κατάματα για συμπαράσταση μέσα από τα τετράγωνα κλουβιά των κοινωνικών συμβάσεων” επισημαίνει ο Καθηγητής της Θεολογίας και Κοινωνιολογίας Γιώργος Μουστάκης. Ο Καθηγητής του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Δημήτριος Δεληγιάννης σημειώνει: “Είναι ένας καλλιτέχνης αυτόνομος και ταυτόχρονα κοσμοπολίτης. Μοναχός από τη μία και απ’ την άλλη μποέμ της αισθητικής. Είναι ένας καλλιτέχνης που πραγματικά σέβομαι το έργο του, το οποίο είναι σοβαρό, επίσης σέβομαι την ποιητική διάσταση που αποπνέει και ως καλλιτέχνης και ως έργο.”. Ο Καθηγητής Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Σάββας Κονταράτος σημειώνει: “Ο κ. Αλεξίου είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που συνδυάζει τα χαρίσματα του πολύπλευρου δημιουργού και του ανήσυχου διανοούμενου… Η δημιουργικότητά του όμως έχει επεκταθεί και σε άλλους τομείς, όπως η ζωγραφική και η μουσική σύνθεση, στους 48

οποίους και πάλι έχει διακριθεί. Θα ήθελα, τέλος, να τονίσω ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο με εξαίρετο ήθος και εράσμιο χαρακτήρα, αφοσιωμένο στη δουλειά του, αλλά και ικανό να επικοινωνεί άμεσα και να συνεργάζεται αρμονικά με τους άλλους”. Ο διεθνής κορυφαίος χορογράφος Morris Bejart χαρακτηρίζει τη μουσική του “πολύ ενδιαφέρουσα” και η γνωστή Ελληνίδα Ποιήτρια και Ακαδημαϊκός Κική Δημουλά εκφράζει τη “σφοδρή” της εκτίμηση, όπως η ίδια σημειώνει “στην αληθινά μεγάλη απόλαυση” που της προσέφερε “η συναρπαστική Μουσική” του. Ο γνωστός διπλωμάτης Mario Calderon Rivera σ’ επιστολή του προς τον συνθέτη Τάκι Αλεξίου γράφει: “Ειλικρινά σας ευχαριστώ και εκτιμώ την ευγενική και γενναιόδωρη χάρη των δύο θαυμαστών αυτών δίσκων με την υπέροχη και εμπνευσμένη συμφωνική μουσική σας. Την απόλαυσα πραγματικά και θα απολαύσω πολλές φορές στο μέλλον την πνευματική ανάταση που προσφέρουν αυτές οι θεσπέσιες συνθέσεις”. Ο Καθηγητής του Παιδαγωγικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Αποστόλης Παπαϊωάννου στέκεται “… περισσότερο στον Αλεξίου άνθρωπο, στοχαστή, ψυχολόγο και παιδαγωγό που με το ήθος, τις έρευνες και γνώσεις του έχει ανοίξει νέους δρόμους για μια ουσιαστικά δημοκρατική παιδεία δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στην ευαίσθητη σχέση μεταξύ διδάσκοντα και διδασκόμενου, από την οποία, όπως όλοι γνωρίζουμε εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό και ο απώτερος στόχος μας, η ουσιαστική δηλαδή μετάδοση κάθε μορφής γνώσης.” Ο ομότιμος Καθηγητής του ΕΜΠ Αθανάσιος Αραβαντινός, αναγνωρίζει ότι, πέρα από την Αρχιτεκτονική και Πολεοδομία: “…Εξίσου σημαντική είναι η προσφορά του κ. Αλεξίου στον 49

φιλοσοφικό προβληματισμό που άπτεται του ανθρώπου και της σχέσης του με το φυσικό και δομημένο περιβάλλον και στην παιδαγωγική θεωρητική και εφαρμοσμένη έρευνα”, υπογραμμίζοντας ότι “… το σύνολο του έργου του κ. Αλεξίου έχει μια βαθιά ανθρωποκεντρική θεώρηση, επιστημονικά τεκμηριωμένη, που αντιμετωπίζει σφαιρικά τον άνθρωπο αποκλείοντας μια στείρα μηχανιστική αρχιτεκτονική και πολεοδομική αντίληψη κάθε κλίμακας”. Ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην Πρύτανης ΔΠΘ Γιάννης Πανούσης διαβεβαιώνει “…για την σοβαρότητα και τη συνέπειά του, καθώς και την αναγνώριση της οποίας τυγχάνει σε ευρύ κύκλο επιστημόνων”, καθώς και για τον “…πανεπιστημιακό χαρακτήρα του έργου και των ενασχολήσεών του…”. Ο Καθηγητής και πρώην Πρύτανης του ΕΜΠ Νίκος Μαρκάτος επισημαίνει: “…είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τον κ. Αλεξίου και ως σκεπτόμενο άνθρωπο και να αξιολογήσω θετικά τις βαθιά ριζωμένες ανθρωπιστικές και δημοκρατικές του ευαισθησίες”. “Tο δυνατό σημείο του έργου του Αλεξίου είναι ότι επικοινωνεί άμεσα μαζί μας, χωρίς βερμπαλισμούς και δυσνόητες φιλοσοφικές δολοπλοκίες, και το κείμενο είναι διαρκώς ζωντανό ώστε να το ζει και ο αναγνώστης. Ο Αλεξίου ενώνει αισθήσεις, αισθητική και αρμονία, καθώς και πνεύμα και ύλη, και χώρο και χρόνο μέσα στην ενέργεια του σύμπαντος, σε μια απειροελάχιστη γωνιά του οποίου ο άνθρωπος βιώνει την τραγική του μοίρα, χαμένος μέσα στα άστρα, που όμως εξακολουθεί, όπως και ο Τάκις, να τα κοιτάζει.” Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής Παρθένιος τον συγχαίρει με πολλή αγάπη, όπως ο ίδιος γράφει “για την πορεία Σας στον αγώνα σας της ελευθερίας του Πνεύματος”. Για την περίοδο προεδρίας του στην Πανελλήνια Ιστορική και 50

Φιλοσοφική Εταιρεία και συντονισμού της Πρωτοβουλίας Πολιτών για την Προστασία του Συντάγματος, των Δημοκρατικών Θεσμών καιΑνθρωπίνωνΔικαιωμάτων ο Καθηγητής και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος Μπαμπινιώτης σημειώνει: “…σας συγχαίρω για την Εταιρεία σας. Μπορείτε να προσφέρετε πολλά”. Ο ομότιμος Καθηγητή ΕΜΠ Νικόλαος Κουμάντος υπογραμμίζει τους “...υψηλόφρονες πνευματικούς στόχους της Εταιρείας”. Ο τ. Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Μιλτιάδης Παπαϊωάννου σημειώνει πως “… τέτοιες πρωτοβουλίες συμβάλλουν στον προβληματισμό και την ευαισθητοποίηση της Ελληνικής κοινωνίας”. Και ο τ. Υπουργός Πολιτισμού Σταύρος Μπένος εκφράζει τη βεβαιότητα “…ότι τα συμπεράσματά σας θα αποτελέσουν πηγή προβληματισμού και έμπνευσης στο κατώφλι του 21ου αιώνα”. Ο γνωστός φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης ευχαριστεί “…για την τιμητική πρόσκληση”, όπως γράφει ο ίδιος “να γίνω επίτιμο μέλος της Εταιρείας και αποδέχομαι με ευχαρίστηση”. Το ίδιο και ο Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου και τ. Ευρωβουλευτής Δημήτριος Τσάτσος. Ο Πρέσβης ε.τ. Κώστας Φωτήλας θεωρεί ότι “ο Τάκις Αλεξίου, ο ζωγράφος, ο ποιητής, ο πεζογράφος, ο εκφραστής του λόγου και της σκέψης στη δημιουργική πολυμορφία τους…” είναι “…ένας άνθρωπος χωρίς σύνορα, χωρίς “εθνικισμούς” με περιορισμένη έννοια του όρου, χωρίς προκαταλήψεις, αλλά με μια παγκοσμιότητα στην έκφραση που πηγάζει από ποικιλόμορφες καταβολές στο χώρο και στο χρόνο”. Ο ξεχωριστός δημοσιογράφος και συγγραφέας Βασίλης Ραφαηλίδης σημειώνει: “Ο Αλεξίου είναι ένας πολυτάλαντος σεμνός πολυκαλλιτέχνης, και ένας βαθύτατα φιλοσοφημένος και ανήσυχος άνθρωπος… είναι εξοργιστικά κατά την άποψή μου, ελληνοκεντρικός, και η ελληνικότητά του είναι ανάλογη 51

μ’ αυτή του συμπατριώτη του Καβάφη: Οικουμενική και συμφιλιωτική…”. Με τα λόγια του γνωστού δημοσιογράφου και ποιητή Δημήτρη Ιατρόπουλου “…Ο Αλεξίου είναι μια σημαντική προσωπικότητα στην άνυδρη Ελλάδα…” Ο τ. Δήμαρχος Αγίας Παρασκευής Αντώνης Σιδέρης τον ευχαριστεί από καρδιάς “… για την ευγενική προσφορά” του “στον εμπλουτισμό του προγράμματος του Λαϊκού Πανεπιστημίου” δηλώνοντας ότι: “Το κοινό που παρακολούθησε τις παραδόσεις σας, πυκνό και ενθουσιώδες, μιλά με ανυπόκριτο θαυμασμό για το γλαφυρό τρόπο ανάπτυξης των θεμάτων σας και για την αδιαμφισβήτητη επιστημονική ενημέρωσή τους”.

O Πατριάρχης Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής Θεόδωρος, σε επιστολή του τον αποκαλεί “τέκνον της Μετριότητος Ημών”, επιθυμεί να εκφράσει “την ευχαριστίαν δια τε την ενημέρωσίν και την εκφρασθείσαν μέριμναν της υμετέρας ελλογιμότητος, περί της επιστημονικής μελέτης αυτής, σχετικώς με τον χρωματισμό του ανακαινισθέντος Πατριαρχικού Μεγάρου…” και εύχεται “δια τον κόπον και την συνδρομήν” του “την παρά Θεού ενίσχυσιν και το άπειρον Αυτού έλεος εις υμάς και τους συνεργάτες υμών». Η Ελληνική Κοινότητα Καΐρου σε επιστολή της αναφέρει: “Η Διαχειριστική Επιτροπή της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου σε πρόσφατη συνεδρίασή της, αναγνωρίζοντας την ευγενική χειρονομία σας να διαθέσετε σημαντικό μέρος του αξιόλογου έργου σας προς πώληση, διαθέτοντας τα έσοδα για την ενίσχυση του Ελληνικού Νοσοκομείου Καΐρου, αποφάσισε όπως σας απονείμει … τον τίτλο του δωρητή-ευεργέτη. Η λεπτότητα των συναισθημάτων σας που σαφώς εκδηλώνεται και με το υψηλού επιπέδου καλλιτεχνικό σας έργο δεν μας αφήνει περιθώρια κολακείας, αλλά τα όσα εκφράζουμε 52

αποτελούν ειλικρίνεια συναισθήματα. Εκφράζοντας τις θερμές μας ευχαριστίες.” Ο Πρέσβης ε.τ. Παναγιώτης Βλασσόπουλος αναφέρει για τον Τάκι Αλεξίου: “Πρόκειται για πολυτάλαντο άνθρωπο, θερμό θιασώτη του διαλογισμού, με πολλές ευαισθησίες και έντονη επιθυμία ανίχνευσης των διαφόρων πολιτισμών. Ο έρωτας του με το ωραίο αναδύεται μέσα από την αρχιτεκτονική, ζωγραφική, μουσική και συγγραφή. Η άδολη αγάπη του προς την Ελλάδα, υπό την ευρεία πολιτιστική έννοια, αντικατοπτρίζεται στα έργα του. Υπήρξε για μένα ένας πολύτιμος και θερμός συμπαραστάτης στην καθιέρωση του θεσμού των Καβαφείων στην γενέθλια πόλη του ποιητή, το 1983, με την προσωπική αμέριστη συνδρομή της αείμνηστης Μελίνας Μερκούρη.”

O Βουλευτής Λεωνίδας Κύρκος έγραψε: “Φίλε μου Τάκι, ξέρεις πόσο εκτιμώ τη δουλειά σου… Με πολλήν αγάπη.” Ο Βουλευτής Σωτήρης Παπαπολίτης αναφέρει σε επιστολή του: “Οι ευαισθησίες και η προσφορά του Τάκι Αλεξίου αποδεικνύουν τον κόσμο του και το είναι του. Κλάσμα του ανθρώπινου με μόνιμο κοινό παρανομαστή σε όλα του τα έργα και την πράξη την ανθρωπιά… Στο έργο του … δεσπόζει η κατάργηση της μονοδιάστασης. Ο Τάκις Αλεξίου και η δουλειά του είναι η σάρκωση της διάγνωσης του Μενάνδρου: Ως χαρίεν εστ’ άνθρωπος όταν άνθρωπος η.” Τέλος, η επίτιμη Σύμβουλος Επικρατείας και Πρόεδρος της Προγεννητικής Αγωγής Ιωάννα Μαρή στον πρόλογο του δοκιμίου του Τάκι Αλεξίου “Οι 12 Λέξεις” αναφέρει: “Τι χαρά, πρώτα όταν αντίκρισα τις ζωγραφιές του: ανέδιδαν την λάμψη του ήλιου και της ελεύθερης ψυχής! Κι έπειτα διάβασα τις επίκαιρες σκέψεις του στα τεκταινόμενα των καιρών… Πολύ ωφέλιμες οι σκέψεις σου φίλε μου: να ενστερνισθούμε βαθειά, τον βασικό στόχο της ζωής μας, το να οδηγήσουμε την ύπαρξή μας στην ολοκλήρωση… Ναι, είναι η ώρα των αλλαγών…”

53

SHORT SUMMARY IN ENGLISH The New Age emerges for the whole world through the hardships of a techno-dominated Humanity. The price we paid and are still paying is enormous. But nothing will be able to halt the Process of Change. The era of industrial and post-industrial civilization is already ending. It’s time to stop equating Human Progress with Machine Progress...

When 30 years ago I made my thoughts known, in the essay “For a Unionist Movement and Politics in Greece”, I was referring only to social issues of prejudice, nationalism, religious chauvinism and human rights... The key question, where all these sad phenomena come from, was raised later on when I realized the self-evident, the absurdity of 54

wanting to build a better world with the same minds that built and maintain the current one...

I wondered about the “Sins of parents tyrannizing children”...

I wondered about “the apple that falls under the apple tree”...

And I wondered how absurdly children and teenagers are accused, when finding no other way, they are forced to overcome fear by defining their limits with anger... I am referring to the verbal, emotional, physical and sometimes sexual abuse they suffer in their family and later in their school environment... So let’s stop assigning responsibilities where there are none, and let us -parents, relatives, teachers and professors- finally take our responsibilities, being the first to tidy up our Emotional Home!!! Does the apple fall from the apple tree or the apple tree from the apple???

One of the most famous sayings of Socrates rightly states that “the mind does not need change, it needs liberation”...

Thus Pascal truly states in his well-known saying that “man cannot be quiet alone in a room”. .. I can mention hundreds of sages from all over the world, who, even though they identify and formulate various situations concerning the problematic psycho-emotional state of man throughout the centuries, they do not bother to reveal the roots of evil and give us the necessary supplies to overcome them, free ourselves, and find Peace...

Since we know that people with a tidy Emotional home are those in whom, in addition to their instincts, the quality of their thinking also improves incomparably, it is obvious that they are the ones who will be at the forefront in terms of protecting a) the natural environment of the entire planet Earth, b) the cultural tradition of all people and c) the spiritual substance of man, which is completely connected with Good, Bright, Beautiful, Understanding, Kindness, Dialogue, Peace, Truth and Love.

55

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ E. Burke, Philosophical Enquiry into the Origins of our Ideas of the Sublime and Beautiful, Printed for J. Dodsley in Pall-mall, London 1747 A. G. Baumgarten, Aesthetica, Kunze 1750 C. G. Jung, Seelen Probleme der Gegenwart, Rascher & Co, Zürich 1931 E. Brunswik, Wahrnehmung und Gegenstandswelt, Wien 1934 Ε. Λεμπέσης, Η τεραστία κοινωνική σημασία των βλακών εν τω συγχρόνω βίω (μελέτη κοινωνιολογική και ψυχολογική), Αθήνα 1942 A. Huxley, A Brave New World, Harper, New York 1946 W. Ehrenstein, Probleme der ganzheitspsychologischen Wahrnehmungslehre, Leipzig 1947 A. Malraux, Psychologie der Kunst I & ΙΙ – Das imaginäre Museum, Rowohlts, Hamburg 1957 & 1958 A. Koestler, The Art of Creation, Hutchinson, London 1964 A. N. Leontjew, Probleme der Entwicklung des Psychischen, Volkseigener Verlag, Berlin 1964 W. Ehrenstein, Probleme des höheren Seelenlebens, Ernst Reinhardt Verlag, München 1965 G. Debord, La Société du spectacle, Buchet/Chastel, Paris 1967 E. T. Hall, The Hidden Dimension, Anchor Books, New York 1969 D. Berlyne, Aesthetics and psycho-biology, Appleby Century Croft, New York 1971 E. Goffman, Verhalten in sozialen Situationen, Bauwelt Fundamente 30, Bertelsmann Fachverlag, Bielefeld 1971 A. A. Moles, Informationstheorie und ästhetische Wahrnehmung, Dumont, Köln 1971 Esser, Naschold, Väth, Gesellschaftsplanung in Kapitalistischen und Sozialistischen Systemen, Bauwelt Fundamente 37, Bertelsmann Fachverlag, Bielefeld 1972 R. L. Gregory, Auge and Gehirn: Zur Psychophysiology des Sehens, Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt/M. 1972 A. Hedri, Psychohygiene des Alltags, Musterschmidt, Berlin 1972 57

A. A. Moles, E. Rohmer, Psychologie de l’espace, Casterman, Paris 1972 D. V. Canter, Architekturpsychologie Bauwelt Fundamente 35 Bertelsmann Fachverlag, Bielefeld 1973 Ά. Κωνσταντινίδης, Στοιχεία Αυτογνωσίας – Για μια αληθινή Αρχιτεκτονική, Ίδρυμα Φορντ, Αθήνα 1975 R. Mckim, Experiences in visual thinking, 2nd Edition, PWS Engineering Boston, Massachusetts 1980 J. Z. Young, Programs of the Brain, Macmilan, London 1980 C. J. Lumsden & E. O. Wilson, Genes, Mind and Culture, Harvard University Press, Cambridge Mass. 1982 Chr. Market, Τα συναισθήματα αποκαλύπτουν…, Θυμάρι, Αθήνα 1982 P. Davies, God and the New Physics, J. M. Dent & Sons Ltd, London 1983 Ν. Herbert, Quantum Reality: Beyond the New Physics, Anchor Press, New York 1985 E. Rossi, The Psychobiology of Mind-Body Healing, Norton, New York 1986 M. Buber, Το πρόβλημα του Ανθρώπου, Εκδόσεις Γνώση, Αθήνα 1987 L. Buscaglia, Να ζεις, ν’ αγαπάς και να μαθαίνεις, Εκδόσεις Γλάρος, Αθήνα 1988 Th. Szasz, M.D., The Myth of Psychotherapy: Mental Healing as Religion, Rhetoric, and Repression, Syracuse University Press, New York 1988 K. Wilber, Ψυχολογία της απελευθέρωσης, Εκδόσεις Ιάμβλιχος, Αθήνα 1989 A. Bowie, Aesthetics and Subjectivity from Kant to Nietzsche, Manchester University Press, Manchester 1990 D. Bennett, Consciousness explained, Penguin, Harmondsworth 1991 D. Chopra M.D., Κβαντική Θεραπεία, Εκδόσεις Ασημάκης, Αθήνα 1991 H. Gardner, Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences, Basic Books, New York 1993 J. Barrow, The artful Universe, Clarendon Press, Oxford 1995 G. Kepes, Language of Vision, Dover Publications Inc., New York 1995 P. Ekman & E. L. Rosenberg, What the face reveals, Oxford University Press, Oxford 1997 58

C. Pert, Molecules of Emotion, Pocket Books, New York 1997 Th. Szasz, M.D., The Manufacture of Madness: A Comparative Study of the Inquisition and the Mental Health Movement, Syracuse University Press, New York 1997 D. Goleman, Συναισθηματική νοημοσύνη / Καταστροφικά συναισθήματα, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1998 / 2005 Γ. Ε. Κουγιουμουτζάκης, Η έμφυτη καταγωγή του διαλόγου και η πορεία του σε μονολογικές κοινωνίες: ερευνητική μαρτυρία. Συμπόσιο “Εθνικισμός & Δημοκρατία” της ΠΡΩ.ΠΟ.ΣΥ, Αθήνα Μάιος 1998 Γ. Μαυρίκιος, Τεχνολογικές κατακτήσεις και Κοινωνία. Συμπόσιο “Εθνικισμός και Δημοκρατία” της ΠΡΩ.ΠΟ.ΣΥ., Αθήνα Μάιος 1998 Σ. Μερκούρης, Η Δημοκρατία στο πέρασμα του 21ου αιώνα και η σημασία του Πολιτισμού. Τριήμερο “Εθνικισμός και Δημοκρατία” της ΠΡΩ.ΠΟ.ΣΥ., Αθήνα Μάιος 1998 R. Taylor, Fractal Expressionism, New Scientist, 25 July 1998 M. Buchanan, Inside Science, New Scientist, 19 June 1999 J. McCrone, Left brain, Right brain, New Scientist, 3 July 1999 Πλωτίνος, Περί Αιώνος και Χρόνου, Εκδόσεις Γεωργιάδης, Αθήνα 1999 S. Zeki, Inner Vision, Oxford University Press, Oxford 1999 M. Kaku, Οράματα του Μέλλοντος - Η επιστημονική επανάσταση στον 21ο αιώνα, Εκδόσεις Anubis, Αθήνα 2000 J. de Romilly, La Grèce Antique Contre la Violence, Editions de Fallois, Paris 2000 F. Pessoa, Ηρόστρατος – Η αναζήτηση της αθανασίας, Εκδόσεις Εξάντας, Αθήνα 2001 Π. Ν. Τζερμιάς, Ο Μαρξισμός από τον “υπαρκτό σοσιαλισμό” στην “παγκοσμιοποίηση”, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, Αθήνα 2002 P. F. Smith, The Dynamics of Delight – Architecture and Aesthetics, Routledge, London 2003 K. R. Popper, Όλοι οι άνθρωποι είναι φιλόσοφοι, Εκδόσεις Μελάνι, Αθήνα 2003 C. Rogers, Το γίγνεσθαι του προσώπου, Εκδόσεις Ερευνητές, Αθήνα 2006 59

I. Wallerstein, Ουτοπιστική, Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2007 Th. Szasz, M.D., The Medicalization of Everyday Life. Selected Essays, Syracuse University Press, New York 2007 Th. Szasz, K. Kraus, Αφορισμοί για την Ψυχιατρική και την Ψυχανάλυση, Εκδοτική Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 2007 A. Miller, Οι φυλακές της παιδικής μας ηλικίας, Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2007 A. Miller, Το ξύπνημα της Εύας, Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2007 G. Hüther, Οδηγίες χρήσης ενός ανθρώπινου μυαλού / Η βιολογία του φόβου / Η εξέλιξη της Αγάπης, Εκδόσεις Πολύτροπον, Αθήνα 2007 / 2008 A. Miller, Το σώμα δεν ψεύδεται ποτέ, Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2009 P. Alekseevich Kropotkin, Αλληλοβοήθεια - Ένας παράγοντας της εξέλιξης, Εκδόσεις Καστανιώτης, Αθήνα 2009 A. Percy, Νίτσε - 99 Μαθήματα καθημερινής φιλοσοφίας, Εκδόσεις Πατάκης, Αθήνα 2009 Th. Szasz, M.D., The Myth of mental illness, Harper Collins Publishers Inc, New York 2010 V. E. Frankl, Το νόημα της Ζωής, Εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα 2010 K. R. Popper, Η ζωή είναι επίλυση προβλημάτων, Εκδόσεις Μελάνι, Αθήνα 2011 Α. Schopenhauer, Η τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο, Εκδόσεις Πατάκης, Αθήνα 2011 A. Touraine, Μετά την κρίση, Εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2011 Πλούταρχος, Οι συμφορές του δανεισμού, Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2011 J. E. Stiglitz, Ο θρίαμβος της απληστίας, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, Αθήνα 2011 S. Weil, Για την κατάργηση των κομμάτων, Εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2011 A. Miller, Η απαγορευμένη Γνώση, Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2011 C. M. Cipolla, Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας, Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2012 B. Franklin, Ο δρόμος προς τον πλούτο, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, Αθήνα 2012 60

Th. Lewis, M.D., F.i Amini, M.D., R. Lannon, M.D., Μια Γενική Θεωρία της Αγάπης, Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2013 M. A. Puig, Βρες ξανά τον εαυτό σου, Εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα 2013 D. Cohn-Bendit, Να καταργήσουμε τα πολιτικά κόμματα, Εκδόσεις Πατάκης, Αθήνα 2013 A. Miller, Δρόμοι της Ζωής, Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2013 Κ. Γκοτζαμάνης, Μεγαλώνοντας (με) το παιδί μου, Εκδόσεις Πατάκης, Αθήνα 2014 Ph. Stutz, B. Michels, Τα εργαλεία της Ψυχής, Εκδόσεις Πατάκης, Αθήνα 2015 R. May, Η ανακάλυψη του Είναι - Αυτογνωσία & Νόημα της Ζωής, Εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2016 G. Le Bon, Η ψυχολογία των όχλων, Εκδόσεις Αγγελάκης, Αθήνα 2016 Θ. Πετρίδου, Χαρούμενη μαμά = Χαρούμενα παιδιά, Εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα 2017 Δ. Π. Σιμόπουλος, Η άνοιξη του Σύμπαντος, Εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2018 Dr. G. Maté, Scattered Minds, The Origins and Healing of Attention Deficit Disorder, Penguin Editions, London 2019 Dr. G. Maté, Hold on to Your Kids, Why Parents Need to Matter More Than Peers, Penguin Editions, London 2019 A. Miller, Για το καλό σου, Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2020 Κ. Γκοτζαμάνης, Πανικός - Η μεγάλη εξέγερση μέσα μας, Εκδόσεις Πατάκης, Αθήνα 2020 A. Brandt, D. Eagleman, Η Δύναμη του Νου, Brainfood Editions, Αθήνα 2020 Th. Erikson, Ανάμεσα σε ηλίθιους, Εκδόσεις Διόπτρα, Αθήνα 2020 Ν. Καζαντζάκης, Ο Ανήφορος, Εκδόσεις Διόπτρα 2022 Dr. G. Maté, The Myth of Normal, Penguin Editions, London 2022

61

ΜΕΡΙΚΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ 1.Η Ψυχολογία της Αρχιτεκτονικής στο παράδειγμα του Μουσείου Τέχνης (1968) 2.Ζωγραφική 1975-1980, Painting, Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 1980 3.Ζωγραφική, Κείμενα, Εφαρμογές / Painting, Texts, Applications, Εκδόσεις Πολυπλάνο, Αθήνα 1981 4.Ο τρίτος Καβάφης, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 1982 5.Ιαπωνία -Japan-Japon, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 1984 6.Abdi Ipekci, Milliyet, Κωνσταντινούπολη 1986 7. Μια Ζωντανή Διδασκαλία, Βιβλίο 1-6, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 1989-1993 8. Για μια Ενωτική Κίνηση και Πολιτική στην Ελλάδα, Εκδόσεις ΠΑΝ.Ι.Φ.Ε., Αθήνα 1993 9. Ιαπωνία: Η χώρα του Ζεν, Εκδόσεις ΠΑΝ.Ι.Φ.Ε., Αθήνα 1995 10.Ναζισμός και Παραθρησκεία στα πρόθυρα του 21ου αιώνα, Εκδόσεις ΠΑΝ.Ι.Φ.Ε., Αθήνα 1995 11. Για τη Γυναίκα με 12 σχέδια του Τάκι Αλεξίου, Εκδόσεις Εικοστός Πρώτος, Αθήνα 1995 12. Κατάσχεση Νο 21, Εκδόσεις ΠΑΝ.Ι.Φ.Ε., Αθήνα 1996 13. Επιστροφή στο Παρόν – Συναισθηματική αγωγή, ανθρώπινες σχέσεις & περιβάλλον, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2001 14. Αντίο νύχτα – Σχέδια και Λόγια, Σοφία, Αθήνα 2001 / Farewell darkness – Drawings and Writings, Εκδόσεις Σοφία, Αθήνα 2002 15. Φίδια και Σκάλες – Περιπλανήσεις στον κόσμο του πραγματικού, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2002 16. Beyond the tyranny of contemporary Architecture, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2004 17. Η εποχή του φόβου πέρασε…, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2004 18. Υπατία – Ο δρόμος προς την Ελευθερία, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2006 19. Κρατούμενος Συνείδησης, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2006 20. The Aesthetics of Love, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2008 21. Επιστροφή στις Αισθήσεις – Για μια Αρχιτεκτονική του Ανθρώπου, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2008 22. Ο κύκλος της Αρμονίας – Ψυχολογία και Αρχιτεκτονική, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2008 23. Η Δύναμη της Φιλίας – Από την τυραννία των αγορών στην Κοινωνία των Πολιτών, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2012 24. Man’s journey from “I” to “WE”, e-book, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2016 25. Notes on Healing Philosophy (e-book 2022) / Σημειώσεις για μια θεραπευτική φιλοσοφία, e-book, Εκδόσεις Τέσσερις Εποχές, Αθήνα 2022