Issuu

0 07 oktober M A A N D 2026 2024

Genitale verminking bij Brusselse vrouwen ‘Probleem groter dan gedacht’ Brusselse begroting uitgelicht Aanwervingsstop en verkoop ambtswoning

DEAN RAEY Nieuwe reeks op Play

‘Ik droom van een Brusselse FC De Kampioenen’

W E E K B L A D # 1 9 94 , E E N U I TG AV E VA N V L A A M S - B R U S S E L S E M E D I A V Z W, F L AG E Y P L E I N 1 8 - 1 0 5 0 E L S E N E - A FG I F T E K A N TO O R A N T W E R P E N X P 3 0 3 1 5 3

Vooraan

Begroting Gewapende vrede tussen liberalen en PS

walk in the park. Bij de start van het Brusselse begrotingsconclaaf, afgelopen weekend, klonken de ministers opvallend optimistisch. De regering moest de begroting van 2027 opstellen, het budget van 2026 bijsturen en tegelijk op koers blijven richting een tekort van maximaal 719 miljoen euro eind volgend jaar. Een wandeling in het park werd het niet helemaal. Een uitputtingsslag evenmin. Dat komt deels omdat de meeste maatregelen in lijn liggen met het regeerakkoord. In dat document staan een aantal afspraken en evenwichten uitgetekend, en zolang iedereen zich daaraan houdt, blijft het vertrouwen groot aan tafel. De gewapende vrede tussen vooral de liberalen en de PS zorgt voorlopig voor een pragmatische aanpak, waarbij elke partij iets krijgt waarmee ze de achterban gelukkig kan maken. Ruziën levert voorlopig geen punten op; dat kan nog ruimschoots naar het einde van de legislatuur. Dat een groot deel van de inspanningen op het overheidsapparaat neerkomt – niet vervangen van profielen, een aanwervingsstop … – maakt het bovendien politiek verteerbaar. Snijden in eigen vlees verkoopt makkelijker, en getuigt volgens de burger van verantwoordelijkheidszin. Het roept wel de vraag op hoe ruim de administraties historisch bemeten zijn, en waarom niet eerder werd ingegrepen en ingezet op efficiëntie. Tegelijk mogen de onderhandelaars zich niet blindstaren op de voorgestelde winsten: te veel snijden in dat weefsel kan de dienstverlening in het gedrang brengen en de Brusselse overheid staat ook niet bepaald bekend om haar adaptatievermogen. Een nieuwe structuur uitdenken, met minder mensen, neemt feitelijk jaren in beslag voor die begint te renderen. En sociale onrust, aangeblazen

door de vakbonden, zal dat proces niet versnellen. Opvallend ook is de budgettaire ruimte die vrijkomt voor nieuwe initiatieven, onder meer extra budget in de strijd tegen schooluitval, geld voor lokale besturen, en de bouw van sociale woningen. Zelfs de geringe stijging van de gewone ticketprijs bij de MIVB valt al bij al mee. Het creëert het beeld van een regering die haar burgers ontziet, in die mate zelfs dat Brussel barmhartiger lijkt dan de Vlaamse en federale regering. Dat klopt natuurlijk niet. Het blijft wachten op de beslissing per minister wat de individuele subsidielijnen betreft, daarin zit vaak het venijn. En als die boven op de inspanningen komen van de andere politieke niveaus, zullen die des te harder doorwegen. Bovendien wacht volgend jaar een nog zwaardere besparingsoefening, met steeds minder marge en steeds minder winnaars. En van sommige beslissingen, zoals het terugschroeven van de investeringen in het openbaar vervoer, zijn de effecten pas op langere termijn te zien. Ook de figuur van begrotingsminister Dirk De Smedt (Anders) blijft dubbel. Hij bracht snelheid in de debatten en trok de regie op beslissende momenten naar zich toe, soms nadrukkelijker dan minister-president Boris Dilliès (MR). Maar zijn werkwijze veroorzaakt ook spanningen, niet in het minst aan Nederlandstalige kant. Op hoeveel goodwill kan hij nog rekenen bij een volgende besparingsronde? Het neemt allemaal niet weg dat Dilliès de besparingen een belangrijke stap noemt richting een begroting in evenwicht tegen 2029. Tijdens het parlementaire debat maandag over de cijfers zei hij ook sneller te willen gaan. Maar dat lijkt grootspraak voor de bühne. Ten andere, wie te snel gaat, struikelt makkelijker over zijn eigen voeten.

“De sociale onrust bij de Brusselse ambtenaren stijgt”

Maarten Goethals

Coördinator magazine. In het edito fileert de redactie de Brusselse actualiteit.

Lees meer De Brusselse

begroting doorgelicht: Aanwervingsstop ambtenaren en verkoop ambtswoning p.24 7 oktober 2026 |

Horst Club

24 hours

Horst Club & Black Gravity Dance A k ua b—ke Chris Ferreira D J K in S o ul DTM Funk & Redray Present Black Gravity Dance Egna GE-OLOGY j u li o j u li o & j o n s l o Kennedy K lé o M i a C e c ill e mu s c l e c ar s Rick Baguette Ri c h a r d A k i n g b e h i n THE MOVING ARCHIVE Tori Ann Vers

17 → 18 October 2026 G et your tickets 11pm - 11pm

S h u t tl e b u s Vilvoorde Station <-> Horst Club in c lu d e d Asiat Park

Inhoud

7 oktober 2026 OP DE COVER 06

Podcast In Brussel Deze week het antwoord op twee vragen: • Hoe gaat het met de dieren in onze stad? • De Brusselse begroting is er: wat betekent dat voor jou? Elke woensdag op je favoriete podcast-app en op BRUZZ.be/podcast

Gaan met Gunnar Gunnar zorgt ervoor dat je met een vaart de avond ingaat. Met muzikale gasten, een lading tips, voor concerttickets en goede muziek natuurlijk! Elke weekdag vanaf 16 uur op BRUZZ radio

Edith Dekyndt dook in de archieven van Cristóbal Balenciaga. Het resultaat is te zien in een expo in Bozar

Vooraan Gewapende vrede tussen liberalen en PS Actueel Een zwarte bladzijde voor de Nederlandstalige bibliotheken

Opinie ‘Stop met vrouwelijke genitale verminking een vorm van traditie te noemen’

Cartoon Kim Duchateau

Mobiliteit Good Move is nog niet dood en begraven

Begroting De Brusselse begroting uitgelicht: aanwervingsstop ambtenaren en verkoop ambstwoning

Meer BRUZZ

ACTUALITEIT

Celia Groothedde over de manosphere: “We moeten positieve antwoorden bieden op de vraag wat het betekent om vandaag man te zijn”

Het gesprek Dean Raey, bewaker van het Brussels

VERHALEN Protest 350 schapen naderen Brussel

ELKE WEEK

Stadsleven Olievlek

In beeld

In het nieuws

Beestig Brussel De rode wouw doet de harten van vogelspotters sneller slaan

De gevel Ontmoetingen op een gevelbankje in Jette

Column Een rug van iep

Hang-out Eloïse

Puzzelpagina

CULTUURGIDS Shoptips

Eat & Drink 3 x croque-monsieurs

Uittips

Klein onderhoud Angelo Tijssens

Uittips

Inzichten Günther Lesage

COLOFON

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw, een abonnement binnen Europa kost 119 euro per jaar, buiten Europa 139 euro per jaar OPLAGE 50.000 exemplaren ADVERTEREN? Angela Mngongo 02-650.10.81 angela.mngongo@brusselmedia.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be KLACHTEN? klachten@bruzz.be - www.bruzz.be/klachten ALGEMENE DIRECTIE Johan Goossens ALGEMEEN HOOFDREDACTEUR Klaus Van Isacker COÖRDINATOR MAGAZINE Maarten Goethals ART DIRECTOR EN VORMGEVING Heleen Rodiers VORMGEVING Maud Declerck EINDREDACTIE Karen De Becker WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Eva Christiaens, Kris Hendrickx, Sophie Soukias, Steven Van Garsse, Tom Zonderman (redacteurs); Johan Baeten, Michaël Bellon, Jasper Croonen, Andy Furniere, Michiel Leen, Jeroen Maris, Niels Ruëll, Matisse Van der Haegen, Jasper Van Belle, Sarah Vandoorne, Michel Verlinden (medewerkers) FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Dewaele, Tiene Carlier, Kim Duchateau, Delphine Frantzen, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Emiel Viellefont VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Johan Goossens, Flageyplein 18, 1050 Elsene. BRUZZ is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw wordt gedrukt bij Printing Partners Paal-Beringen en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie

2025

Het gesprek

‘Ik droom van iets als FC De Kampioenen in het Brussels’ Dean Raey scoort met ‘Chez Dean’ en binnenkort in de ‘Slimste Mens’

In Chez Dean, een nieuwe reeks shorts op Play, speelt de Brusselse influencer en duvel-doet-al Dean Raey een door en door Brusselse friturist die concurrentie te duchten krijgt van twee neven met Turkse roots die aan de overkant van de straat een snackbar beginnen. Brusselser kan een intrige niet worden, en Brusselser dan Dean Raey klinkt geen enkele dertiger van vandaag. door Michiel Leen foto’s Emiel Viellefont

7 oktober 2026 |

Het gesprek

ie lang genoeg in Brussel rondloopt, roert als vanzelf weleens een smakelijke putain, ket of fieu door zijn taalgebruik, maar durf dat geen Brussels te noemen. Toch zeker niet waar Dean Raey het kan horen. De jonge influencer, comedian en ondernemer houdt in zuiver Brussels een pleidooi voor het authentieke dialect, vandaag in de reeks shorts Chez Dean. Binnenkort maakt hij ook zijn opwachting in De slimste mens ter wereld, op Play. “Brussels is de taal die mijn hele familie sprak en nog steeds spreekt”, steekt Dean Raey van wal, wanneer BRUZZ hem spreekt in Les Brasseurs, hartje Brussel. “Alleen mijn madam, die van buiten de stad komt, spreekt Schoon Vlaams. Ik heb ook in het Volkstejoêter gespeeld. We bestaan al 25 jaar en spreken alleen maar Brussels, Brussels, Brussels.”

François Damiens, de Brusselse cultfilm Dikkenek … De clash tussen de talen in België heeft er ook voor gezorgd dat de flamands niet per se de grootste fans zijn van het Brussels. Tijdens mijn schooljaren in Vlaanderen heb ik vaak mogen merken dat mijn Brusselse uitspraak niet geapprecieerd werd. “Klap maar gewoon Schoon Vlaams!” was het motto. Aan Franstalige zijde leeft dat ook, hoor. Andere dialecten hebben vaak nog een grotere community van sprekers. Het Brusselse dialect is de taal van een oudere generatie. De Brusselse jongeren- en straattaal van vandaag is anders. Die heeft zeker ook zijn charme, maar dat neemt niet weg dat ik het spijtig zou vinden als het Brussels zou verdwijnen.

Hoor je het nog vaak spreken in de stad?

DEAN RAEY: In mijn omgeving wel, maar het staat onder druk. Als dertiger denk ik dat ik bij de laatste generatie behoor die zijn ouders thuis nog Brussels heeft horen spreken. De vergrijzing, de internationalisering, het speelt allemaal een rol. Mensen met een migratieachtergrond zullen eerder Frans spreken. De sprekers van het oude Brussel vind je eerder aan de randen van het gewest, in het centrum veel minder.

Toch maak je er een punt van om het consequent te spreken. DEAN RAEY: Het perfecte Brussels bestaat

niet: het is per definitie een melange van verschillende elementen, Nederlands, Frans, noem maar op. Ne schuune mix, quoi. Misschien maak je daardoor sneller een ‘fout’ tegen het Brussels dan tegen sommige andere dialecten, mais on s’en fout.

Kun je het nog ergens leren?

BIO • Dean Raey (31) aka Den Brusseleir werd geboren als Dean Raeymaekers • acteur, comedian, onlinecreator en ondernemer • groeide op in Sint-AgathaBerchem en de Rand • als ‘Den Brusseleir’ maakt hij humoristische video’s in het Brusselse dialect • maakt met ‘Chez Dean’ een reeks komische shorts op Play • oprichter van Dr. Ginger, een merk van gemberdranken

DEAN RAEY: Vroeger gaf Robert De Lathouwer Brusselse les, maar vandaag? Surtout: zouden mensen erin geïnteresseerd zijn? Het is toch niet zo eenvoudig om het onder de knie te krijgen: als je bijvoorbeeld het Frans al niet zo goed machtig bent, dan gaat het scherp zijn, hoor.

En in vergelijking met het Algemeen Beschaafd Antwerps en de alomtegenwoordige West-Vlaamse dialecten hoor je het amper op de televisie of radio.

DEAN RAEY: Ja, dat moet van de tijd van Raymond Goethals geleden zijn, hé. Nie zievere, speile! Aan Franstalige zijde:

Dean Raey praat zelf consequent Brussels: “Het perfecte Brussels bestaat niet: het is een melange van verschillende elementen.”

Met wie spreek jij het nog? Waar leeft het nog?

DEAN RAEY: (Wijst om zich heen) Hier, in Les Brasseurs, bijvoorbeeld. Onder vrienden. En in Chez Dean, natuurlijk. Toen ik vroeger in de schrijnwerkerij of in de bouw werkte, spraken de copains onder elkaar ook altijd Brussels. De acteurs in de serie komen uit het Brussels Volkstejoêter en spreken ook allemaal Brussels. Het is een volkse taal, een volks dialect. Op de boekhoudafdeling van een sjieke boîte ga je het veel minder horen. En surtout bij een oudere generatie.

Vooral blanke Brusselaars, ook?

DEAN RAEY: Vooral de blanken. Dat is eigen aan de historie van een dialect als het Brussels, denk ik. Stel je ook eens even in de plaats van een migrant die in Brussel

arriveert. Dan focus je wellicht toch op een goede beheersing van de reguliere taal. Het lokale dialect is dan bijzaak. Als je hier geboren bent, is de stap misschien kleiner.

Is het Brussels met uitsterven bedreigd, of loopt het zo’n vaart niet?

DEAN RAEY: Toch wel he. De ouderen spreken het niet vaak meer, je hoort het niet dikwijls meer, de jeunesse interesseert zich er niet voor. Een taal die je hóórt, die wil je veel sneller leren. Daarom hoop ik dat Chez Dean de interesse voor het Brussels kan aanwakkeren, net als mijn video’s op Instagram.

Wat staat de kijker in Chez Dean te wachten?

DEAN RAEY: Ik speel een op en top Brusselse friturist die plots de snackbar van twee

“Ik kan niet stilzitten. Een mens is niet op de wereld gezet om een hele dag aan zijn flosj te liggen trekken of tv te kijken”

Turkse neven ziet opduiken als concurrenten, pal tegenover zijn zaak. Natuurlijk verkopen die mannen ook frieten, en nog een euro goedkoper ook! Daarnaast krijgt onze frituurbaas ook af te rekenen met opdringerige verkopers, klanten die zijn vrouw willen binnendoen, enfin, alle mogelijke verwikkelingen die je in een frituur kunt meemaken. En af en toe duiken er ook bekende Belgen op in zijn frituur.

Is er volgens jou één Brussels dialect? Of spreken ze in Sint-Agatha-Berchem toch een ander Brussels dan in Molenbeek?

DEAN RAEY: Zo uitgesproken zijn de verschillen niet. Het gaat er meer over of je Frans Brussels spreekt of Vloms Brussels, zoals ik. Misschien waren de verschillen vroeger groter, maar een taal evolueert nu eenmaal, net als de stad eromheen. Ik ben vandaag al blij als ik een keer een Brusseleir hoor klappen.

Over populariteit hebben je Brusselse Instagram-filmpjes alvast niet te klagen.

DEAN RAEY: Met veelal positieve reacties. De negatieve reacties komen vooral van mensen die, in tegenstelling tot mezelf, niet voor Anderlecht supporteren. Maar de jonge kijkers zijn precies blij verrast dat ze Brussels horen. Ik krijg ook wel de vraag om het hun te leren. Maar hoe zou ik dat moeten organiseren? Ik zou zeggen: je leert het al horende, door bijvoorbeeld eens een theatervoorstelling in het Brussels mee te pikken. Maar als je het écht wil leren, dat gaat tijd kosten, hoor. Eigenlijk zou er een Duolingo moeten bestaan voor het Brussels. Chez Dean is door zijn korte format ook toegesneden op de kijkgewoonten van de hedendaagse jongeren. Maar ik droom van een volkse sitcom in de traditie van Lili en Marleen of FC De Kampioenen.

Is die focus op het humoristische potentieel van het Brussels, de Brusselse ‘zwanze’, niet ook een zwakte? Het wordt moeilijk om het serieus te nemen, zo?

DEAN RAEY: Ik snap wat je bedoelt, maar nemen de Brusselaars zichzelf zo serieus, dan? Da’s het hele verschil tussen een Brusseleir en, bijvoorbeeld, een Antwerpenaar, zie je. Ik hou ook wel van het underdoggevoel dat uit die typisch Brusselse humor spreekt. Ik ben graag de underdog, dat je zo’n beetje naar mij kijkt van “oei, oei, wat smijten ze hier binnen”. Liever dat dan opgeschroefde verwachtingen.

Toch ben je een ambitieuze mens. Als ondernemer met Dr. Ginger bijvoorbeeld. 7 oktober 2026 |

Het gesprek

DEAN RAEY: Tja, ik kan niet stilzitten. D’office heb ik ADHD. Ik moét wat om handen hebben, of ik krijg de zenuwen. Iets opbouwen, een project doen slagen. We zijn niet op de wereld gezet om een hele dag aan onze flosj te liggen trekken of tv te kijken hé. Natuurlijk moet je van het leven kunnen profiteren. Dat is ook een van de redenen waarom ik ben gestopt met stand-upcomedy. Enorm respect voor wie het doet, maar na een werkshift het halve land doorkruisen om ergens te gaan optreden voor een zak chips en een pintje, dat kan ik niet meer opbrengen. Goed materiaal schrijven kost ook veel tijd en energie. Ik ben trots op mijn realisaties als ondernemer. Dr. Ginger is typisch voor mijn manier van werken: ik vond nergens in de winkel gembersap naar mijn goesting, dus ben ik het zelf beginnen te maken. Op een bepaald moment boomde dat echt. Dat komt ook omdat ik het nooit opgegeven heb. Er zijn periodes geweest, ket … Ik zat in Aalst in een kelder met een centrifuge die ik uit China had laten overkomen, me af te vragen wat ik in godsnaam moest aanvangen. De rekeningen in het rood, dat ook nog. Het begon op slavenarbeid te lijken, ja. En toch was er altijd dat stemmetje dat zei: niet stoppen, niet opgeven. Ook als het tegenzit. Kijk, hoeveel vergeefse audities heb ik niet achter de rug als acteur? “Jongen, oeioei, die Brusselse r van jou, wat gaan we daarmee doen?” En nu hebben ze niet liever.

Hoe kijk je als Brusselaar naar de actualiteit in de stad?

DEAN RAEY: Je moet niet blind zijn voor wat er gebeurt. Ik heb het een beetje gehad met mensen van buitenaf die vinden dat de ellende op de straat zo zou bijdragen aan de grootsteedse sfeer. Niet bullshitten he, astemblieft. Brussel is een magnifieke stad. Maar het is ook een grootstad, met de problemen die daarbij horen. Tegenwoordig gaat het er wel echt over. Wat mij derangeert, is het gebrek aan respect. Het vuilnis op de straat, de ravage van sluikstort in de Rue de Brabant, onvoorstelbaar. Veel te veel kennissen zijn beroofd, lastiggevallen, in elkaar geslagen, voor niks. Daar mag strenger tegen worden opgetreden, ja. Dat neem ik de beleidsmakers kwalijk. Doen alsof álles goed gaat, is nergens goed voor. Ik bén van hier, ik weet hoe het hier een paar jaar geleden was en hoe nu. Ik hoef niets te verbloemen.

Was het vroeger beter dan?

DEAN RAEY: Zo oud ben ik nu ook weer niet. Maar ik heb het idee dat men het soms

“Brussels is een volkse taal, een volks dialect. Op de boekhoudafdeling van een sjieke ‘boîte’ ga je het veel minder horen” opgeeft: waarom de moeite doen om iemand van de straat te plukken als je hem toch weer moet laten gaan? Da’s de politie vierkant uitlachen, dat was enkele jaren geleden toch ni waar geweest.

Wat zijn je favoriete Brusselse plekjes?

DEAN RAEY: De Sablon. Koekelberg, waar mijn grootmoeder woonde, de omgeving van de Basiliek. Roi Baudoin, het park van Laken, de stameneis rond het autovrije Beursplein … Ik kan blijven opnoemen, hoor.

Heb je een favoriet Brussels woord?

DEAN RAEY: Tisj, tisjke. Mijn moeder noemt

me vaak zo. Ook in het bijzijn van vrouwen (lacht). Tisj kan van alles betekenen. Uwen tisj, dat is uw fluit. Maar tegen een

copain kun je ook tisj zeggen. Of tegen je schatje: tisjke.

Je hebt een dochtertje. Spreekt zij Brussels?

DEAN RAEY: Die is net twee en een half jaar oud, dus die zegt tout court nog niet veel. Maar het woord moustache kent ze al. Papa, moustache!

Toekomst verzekerd!

DEAN RAEY: Jawel. En ik ga een keer nadenken over die app.

Chez Dean is binnenkort te zien via play.tv/playshorts De Slimste Mens ter wereld, met Dean Raey als een van de kandidaten, loopt vanaf 5 oktober op Play

DEAN RAEY VEUT FAIRE REVIVRE LE BRUXELLOIS

FR/ Dans la nouvelle série de Play, Chez Dean, le Bruxellois Dean Raey joue un fritier confronté à la concurrence de deux cousins turcs, tout en mettant à l’honneur le bruxellois, un dialecte menacé de disparition. Raey craint que le dialecte ne se perde chez les jeunes générations et espère que sa série et ses réseaux sociaux susciteront un nouvel intérêt. Il rêve lui-même d’une sitcom bruxelloise populaire.

DEAN RAEY WANTS TO BRING BRUSSELS DIALECT BACK TO LIFE

EN/ In Play’s new series Chez Dean, Brussels-born Dean Raey plays a chip-shop owner facing competition from two Turkish cousins, while also putting the threatened Brussels dialect in the spotlight. Raey fears the dialect is disappearing among younger generations and hopes his series and social media will spark renewed interest. He dreams of a popular Brussels sitcom.

Loyal to the facts... ...not to factions EURACTIV BECOMES We bring news. Not noise.

www.rapporteur.com

BUSINESS TRACKS OP FTI BRUSSEL 3 programma’s over de laatste technologie & innovatie, inclusief netwerklunch.

THEMERODE

19 & 20 OKT THEMERODE

Duik in de toekomst van: HEALTH & HUMAN

FINTECH & GOVTECH

CIRCULAR & CITY

EXPERT SPEAKERS • NETWERKLUNCH • BEHIND THE SCENES POWERED BY

KOOP NU JE TICKET!

Actueel

Een zwarte bladzijde voor de Nederlandstalige bibliotheken Vlaamse besparingen raken Brussel

De besparingen van de Vlaamse regering op Brusselse Nederlandstalige bibliotheken en cultuur komen bijzonder hard aan bij de Vlaamse schepenen. “Dit gaat niet enkel over boeken ontlenen, maar over de Nederlandstalige aanwezigheid in Brussel.” door Kris Hendrickx

Afgelopen vrijdagmiddag krijgen de negentien Brusselse gemeenten een korte maar explosieve mail: Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) kondigt erin aan dat de gemeenten het vanaf 2027 met 30 procent minder subsidies zullen moeten rooien voor hun Nederlandstalige bibliotheekwerking en cultuurbeleid. De besparing van de Vlaamse regering is goed voor ruim 1 miljoen euro. “We beseffen dat deze beslissing een grote impact zal hebben op de werking”, staat er nog in het bericht.

Maandagnamiddag zaten de Vlaamse schepenen alvast samen met Gennez’ Brusselse partijgenote Ans Persoons, die binnen de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) bevoegd is voor cultuur, om te bekijken hoe ze met de besparing kunnen omgaan. Echt nieuws of extra budgetten van de VGC worden daar niet meteen verwacht. Ook de VGC moet trouwens inleveren in het kader van de Vlaamse besparingen. Diezelfde Vlaamse schepenen ervaren de aankondiging alvast als een ijskoude douche. “Bij de gemeente Schaarbeek moeten we 84.000 euro inleveren voor de bibwerking en in totaal 105.000 euro als je de besparing op het cultuurbeleid meetelt”, legt Gudrun Willems (Groen) uit, schepen van Nederlandstalige Aangelegenheden in Schaarbeek en voorzitster van de conferentie van Vlaamse schepenen. “Dat is een heel groot bedrag en we zien niet meteen hoe we die vermindering kunnen opvangen zonder ernstig in de dienstverlening te snijden. Want een Nederlandstalige bib, dat is niet enkel boeken ontlenen, dat is ook Nederlandse taalstimulering, laagdrempelige cultuur, een scholenwerking … Dat Vlaanderen uitgerekend daarop gaat besparen, kan ik moeilijk begrijpen, zeker in tijden van fake news.”

Gemeenten op tandvlees

De besparing komt des te harder aan, omdat de Brusselse gemeenten ook voordien al financieel op hun tandvlees zaten. “Onder meer de beperking van de federale werkloosheidsuitkeringen in de tijd heeft een zware last op het OCMW en zo ook op de gemeentekas gelegd”, zegt Willems. Schaarbeek is dan nog een grote gemeente, met een groter budget. In een kleine

gemeente als Koekelberg is de situatie zo mogelijk nog nijpender. “We voelen ons echt koud gepakt”, vertelt Koekelbergs schepen van Nederlandstalige Aangelegenheden Dirk Lagast (Vooruit). “Met weinig middelen hadden we hier veel impact, we tellen jaarlijks circa 30.000 bezoeken, ook van anderstaligen. Dat komt op de helling te staan. We zijn nu al twee dagen gesloten, mogelijk zullen we nog vaker moeten dichtblijven. En of we nog boeken zullen kunnen kopen, is maar de vraag. Verder hoop ik dat we de werkgelegenheid kunnen behouden. We houden de bib nu draaiende met 2,3 voltijdsequivalenten (VTE’s).” Voor Lagast gaat het niet zomaar om een besparing, maar raakt de maatregel ook aan iets wezenlijkers. “25 jaar geleden hebben de gemeenten met de Lambermont-akkoorden middelen gekregen voor een Vlaamse schepen, en konden ze binnen dat kader ook een bib starten en zo de Nederlandstalige aanwezigheid verankeren. De Vlaamse besparingen morrelen daar nu aan.” In Elsene wijst schepen Valérie Libert (Anders) dan weer op het belang van de scholenwerking in de bibliotheken. “We

“De bibliotheken moeten inleveren op een moment dat de PISA-testen op steeds minder leesvaardigheid wijzen. Dat klopt toch niet?” Valérie Libert

Schepen van Nederlandstalige aangelegenheden in Elsene (Anders)

hebben nu al ingespeeld op de noden van basisscholen, maar er openden net twee nieuwe Nederlandstalige middelbare scholen en volgend jaar openen we er als gemeente zelf nog een. Het is dus hoog tijd om ons aanbod ook op dat publiek af te stemmen, maar net dan krijg je te horen dat de middelen drastisch dalen. Ik zie gewoon niet hoe we dat zullen doen.” Libert wijst erop dat cultuur en bibliotheken middelen

inleveren op een moment dat de internationale PISA-testen keer op keer een achteruitgang tonen in leesvaardigheid. “Dat klopt toch niet?”

Onmogelijke keuze

De Vorstse schepen Flo Flamme (Groen) heeft het over een onmogelijke keuze. “Misschien zullen we moeten kiezen voor een heel beperkte dienstverlening, waarbij de bib enkel nog boeken te leen aanbiedt. Maar dat is eigenlijk niet waar bibliotheken vandaag vooral voor dienen. Het zijn ontmoetingsplekken geworden, plekken waar je Nederlands leert, zoals tijdens onze conversatietafels, ze zijn een vaste waarde voor de Nederlandstalige scholen … Met weinig geld hebben we vandaag zo een grote impact op de gemeente.” Vlaams minister van Brussel Cieltje Van Achter (N-VA) liet vrijdag al weten dat “ze het moeilijk heeft met de besparing op de bibliotheken”. Ze bekijkt naar eigen zeggen op welke manier de besparing kan opgevangen worden. Meer duidelijkheid over die piste kon het kabinet van de minister maandag nog niet geven. 7 oktober 2026 |

Opinie

‘Stop met vrouwelijke genitale verminking een vorm van traditie te noemen’ Bijna 9.800 meisjes en vrouwen in het Brussels gewest ondergingen genitale verminking, of lopen minstens het risico. Onaanvaardbaar, zegt de organisatie GAMS België, die zaterdag op straat komt tegen gendergerelateerd geweld.

Aïssatou Diallo en Katrien De Koster Coördinatrice Brussel en Coördinatrice Vlaanderen van GAMS België (hoofdkantoor in Molenbeek)

Deze zomer circuleerden op sociale media berichten die genitale verminking van meisjes verdedigen. Ze bereiken ook ouders en jongeren in Brussel. Daarom komen we op zaterdag 10 oktober, aan de vooravond van de Internationale Dag van het Meisje, samen op het Europakruispunt om luid en duidelijk nee te zeggen, zoals eerder op 22 augustus in onder meer Mali en Frankrijk. Want wat door voorstanders als “traditie” wordt verkocht, heeft een gezicht. Een meisje uit Anderlecht vertrekt in de zomer naar de familie van haar ouders. Wat ze niet weet: een familielid vindt dat het “tijd is”. Elk jaar voor de zomervakantie krijgen wij bij GAMS vragen van ongeruste moeders, grootmoeders, zussen, maar ook leerkrachten en artsen die precies dit vrezen. Vrouwelijke genitale verminking (VGV) is elke ingreep waarbij de uitwendige geslachtsorganen van een meisje of vrouw zonder medische reden gedeeltelijk of

Stadsleven Olievlek door Karen De Becker

Geloof het of niet: wij hebben ze eindelijk in het echt gezien, vorige week maandag, de beruchte Brusselse olievlek. Het begon met één voetganger die zijn ene voet voelde wegschuiven, zich 14

met wat armgezwaai kon rechthouden, wat onbehouwen rondkeek of iemand zijn capriolen had opgemerkt, zijn schoenzool inspecteerde en behoedzaam verder stapte. Niets gebeurd.

volledig worden weggenomen of verwond. Het gaat van het wegsnijden van het externe deel van de clitoris tot het bijna volledig dichtnaaien van de vaginale opening. De gevolgen duren een leven lang: pijn, infecties, complicaties bij bevallingen, problemen met seksualiteit en diepe psychische littekens. Het probleem is groter dan veel Brusselaars denken. In België wonen meer dan 23.000 vrouwen die geconfronteerd werden met

“Vrouwelijke genitale verminking is een sociale norm. Een besneden meisje geldt als een volwaardig lid van de gemeenschap”

Tot hij uit zijn ooghoek zag dat hij niet alleen was. Wat volgde was een soort van ijsballet: voetgangers en fietsers gleden over het Flageyplein, klampten zich vast aan banken, boompjes of paaltjes allerhande. De oorzaak: een blinkend en glad goedje, vermoedelijk olie verloren door een passerende vracht-

VGV, en ruim 12.000 meisjes lopen risico als er niet aan preventie wordt gedaan. In het Brussels gewest gaat het om bijna 9.800 meisjes en vrouwen die de verminking ondergingen of er een risico op lopen. Die cijfers dateren van eind 2020, en elke nieuwe studie toonde tot nu toe een stijging. Het cijfer is dus een zware onderschatting van deze vorm van gendergerelateerd geweld die wereldwijd in 94 landen voorkomt en de vierde grootste doodsoorzaak is bij meisjes en vrouwen in de Afrikaanse landen waar de praktijk bestaat.

Land van herkomst

De verminking gebeurt zelden in België zelf. Het grootste risico ontstaat bij een reis naar het land van herkomst, soms met een meisje dat daar wordt achtergelaten. Het is daarom dat GAMS elk jaar een preventiecampagne lanceert voor de zomerperiode. Vorig jaar lag de focus op beschermende ouders, want het zijn zij

wagen. De brandweer en ook de Civiele Bescherming kwamen ter plaatse, met een multifunctioneel voertuig en een tankwagen uitgerust met een sproei-installatie. Er moest snel gehandeld worden, want voor je het weet dijt zo’n Brusselse olievlek uit over de gemeente- of gewestgrenzen heen. Maar nu

niet. Na flink wat sproeiwerk keerde de rust terug op het Flageyplein. Weg olievlek. Niets gebeurd.

In Stadsleven vertellen redacteurs en lezers in maximaal 1000 tekens een verrassende anekdote over Brussel. Insturen kan via redactie@bruzz.be

Cartoon door Kim

die dit intergenerationele trauma kunnen stoppen, ook al vraagt dat soms al hun kracht en moed om tegen een sociale druk in te gaan. Waarom gebeurt het nog? Niet omdat ouders hun dochter kwaad willen doen. VGV is een sociale norm. Een besneden meisje geldt als een volwaardig lid van de gemeenschap. Wie weigert, riskeert uitsluiting en een breuk met de familie. Geen enkele godsdienst schrijft het voor. In de kern gaat het om controle over het lichaam en de seksualiteit van vrouwen. VGV is geen culturele praktijk, maar gendergerelateerd geweld. Sociale uitsluiting en discriminatie, een taalbarrière, een onzeker verblijfsstatuut, armoede en afhankelijkheid van familie in het buitenland plaatsen meisjes in een nog kwetsbaardere positie. Wie denkt dat dit een probleem van “anderen” is, kijkt beter ook naar zichzelf. VGV is een koepelterm. Breed gelezen is elke ingreep aan de genitaliën zonder medische noodzaak en zonder vrije, geïnformeerde toestemming een vorm van verminking. Ook in België gebeurt dat, zonder dat we het zo benoemen: een onnodige knip bij de bevalling, een ‘husband stitch’ om de vagina nauwer te maken, of operaties op baby’s met een variatie in geslachtskenmerken (intersekse kinderen). Telkens beslist iemand anders wat een aanvaardbaar lichaam is. Strengere wetten? Nee. Sinds 2001 is VGV in België uitdrukkelijk

strafbaar, ook wanneer het in het buitenland gebeurt. Wat ontbreekt, zijn de middelen om structureel aan preventie te doen. Straffen komt altijd te laat. Een cultuuromslag? Ja, en die is al bezig, vanuit de gemeenschappen zelf. De ‘Community Voices’ gaan in hun eigen taal en netwerken het gesprek aan. GAMS zelf werd ook opgericht vanuit de gemeenschappen zelf, door een aantal moedige rolmodellen, onder wie Khadidiatou Diallo. GAMS roept ook op tot een cultuuromslag binnen een bredere, maatschappelijke context, om patriarchale genderrollen aan te pakken en het vrouwelijke lichaam niet meer te gebruiken als speelbal van politiek discours en publieke opinie. Concreet vragen wij structurele financiering van preventie in plaats van losse projecten; professionals in scholen, zorg, Kind en Gezin, ONE en CLB die de signalen herkennen vóór de zomervakantie; een preventietraject bij gezinshereniging en een procedure om meisjes terug te halen die in het buitenland vastzitten; en mannen, jongeren en religieuze leiders die mee het woord nemen. Een vader, grootmoeder of imam die zegt “mijn dochter niet” weegt zwaarder dan tien folders. Want elk meisje heeft recht op een zomer zonder littekens.

Reageren of zelf een opiniestuk insturen? Mail naar redactie@bruzz.be

Quote Met Brussel Noord Basket richtte Cas Wuyts (19) zijn eigen basketbalclub op

“Het dribbelen, de bal vasthouden, hem in het net zien gaan: dat is gewoon heel satisfying” De Standaard, 2 oktober 2026

7 oktober 2026 |

In beeld

Ochtendmist

In het nieuws 5/10 | Net Brussel vraagt om blauwe en gele zak niet buiten te zetten op 9 en 12 oktober. De nationale actiedagen van de vakbonden vrijdag en volgende week maandag zullen mogelijk impact hebben op de afvalopha ling, zo waarschuwt Net 16

Brussel. De afvaldienst vraagt daarom om op die dagen (9 en 12 oktober) geen blauwe (pmd) of gele (papier en karton) afvalzakken op straat te zetten, en ze pas bij de volgende ronde te laten ophalen. Net Brussel zal, vooral om gezondheidsre

Mist en de opkomende zon leidden maandagochtend tot feeërieke taferelen. Brusselaars die hoog wonen, zagen zich plots omringd door een dik wolken tapijt. Of keken uit op een in mist gesluierde stad.

denen, voorrang geven aan de ophaling van de witte, groene en oranje zakken. 5/10 | Sportcentrum in Neder-Over-Heembeek vernieuwd. Het sportcen trum Korte Groenweg in Neder-Over-Heembeek heeft een grondige opknapbeurt gekregen, goed voor een investering

van 750.000 euro door de Stad Brussel. De ver nieuwde voetbalvelden, een gloednieuwe looppiste en een nieuwe tribune werden vorig weekend ingehuldigd door de Brusselse schepen van Sport Florence Frelinx (MR). 4/10 | Brusselse taxi’s krijgen twee jaar extra

om overstap te maken naar wagens zonder uitstoot. De Brusselse regering houdt vast aan de deadline van 1 januari. Vanaf dan mogen er geen nieuwe taxi’s met een verbrandingsmotor worden ingeschreven. Maar taxichauffeurs mogen twee jaar langer rondrijden met hun taxi voor de verplichte

vervanging en krijgen dus nog wat respijt. De taxisector blijft wel uiterst kritisch voor de elektrificatie. 4/10 | Refugee Walk, voor het eerst in Brussel, levert 750.000 euro op. Ruim 3.600 mensen namen zondag deel aan de Refugee Walk van Vluchtelingenwerk

Vlaanderen. Vanuit Brussel wandelden ze 20 of 40 kilometer, of volgden ze een eigen route. Samen zamelden ze al 750.000 euro in, ruim boven het oorspronkelijke doel van 500.000 euro. 3/10 | Palestijnse hongerstaker opnieuw naar het ziekenhuis. Een van de Palestijnse

hongerstakers uit de Begijnhofkerk die eerder al werd opgenomen, moest weer naar het ziekenhuis. Ook kwamen enkele honderden mensen zondag samen aan de kerk om de hongerstakers te steunen. Hoewel het medisch steeds zwaarder wordt, zijn de deelnemers niet van plan hun actie te stoppen.

1/10 | Toeslag op auto die langer dan zes uur aan openbare laadpaal hangt. Vanaf 1 oktober 2026 wordt aan voertui gen die langer dan zes uur aangesloten blijven op een openbare laadpaal tussen 9 uur en 22 uur een rotatietarief aangerekend. Dat bedraagt 0,06 euro per minuut. “Laadpalen zijn geen parkeerplaatsen”,

zei Brussels staatssecre taris voor Energie Audrey Henry (MR) eerder al. 1/10 | Café in Evere bekogeld met molotov cocktail. Een handelszaak in Evere is donderdagoch tend rond 5 uur bekogeld met een molotovcocktail. Niemand raakte gewond, maar de gevel werd wel beschadigd. 7 oktober 2026 |

Mobiliteit

Good Move is nog niet dood en begraven In de Brusselse regering veroorzaakte de term ‘Good Move’ de voorbije weken alweer hoogspanning. Maar wat rest er vandaag nog van het plan dat de Brusselse woonwijken opnieuw leefbaar moest maken? “Je merkt dat de gemeenten bang zijn.” door Kris Hendrickx

Good Move. Die twee luttele woordjes volstonden de afgelopen jaren om tal van bewoners en politici de gordijnen in te jagen. Geen enkel thema leidde de voorbije legislatuur tot zoveel polarisering als dat gewestelijke mobiliteitsplan, dat leefbare wijken moest opleveren, met minder plaats voor de auto en doorgaand verkeer. Geen wonder dat de naam op veel plaatsen vervangen wordt door de term ‘lokaal mobiliteitscontract’. Dat de term ook vandaag nog de gemoederen verhit, bleek de afgelopen weken in de Brusselse regering. Die raakte het lang niet eens over de manier waarop het plan geëvalueerd zou worden, een etappe die noodzakelijk is om tot een nieuw mobiliteitsplan te komen. Binnen die regering leven immers twee uitersten: aan de ene zijde de MR, die vooral meer doorstroming voor de auto wil en de verkiezingen won door op Good Move in te hakken. Aan de 18

andere zijde Groen, dat de grote principes van het plan wil behouden en de verkiezingen in zekere zin ook won door Good Move net te verdedigen. De tweespalt in de regering betekent meteen dat de Brusselaar de volgende jaren niet meteen nieuwe ambitieuze circulatieplannen moet verwachten, waar het Gewest zich achter schaart. Reden te meer om te kijken wat er wél nog in de pijplijn zit van de vorige legislatuur. Vooral Brussel-Stad slaagde erin om zijn circulatieplan door te voeren in de Vijfhoek. De maatregel leidde tot minder autoverkeer, meer fietsers, minder ongevallen en ook minder geluidsoverlast. Minder wagens in de Vijfhoek betekent bovendien ook een zekere afname in de rest van het gewest, van voertuigen die niet meer naar het centrum rijden. In Elsene kwam er een circulatieplan light in de wijk van de vijvers. En Schaarbeek

introduceerde dan weer circulatieplannen in twee van de drie wijken waar die gepland waren, terwijl het plan voor de Berenkuilwijk de prullenbak in ging na hevig protest. Zelfde verhaal in Kuregem, waar het protest eerst ontbrandde. Door de hevige tegenkantingen kwamen Jette en SintLambrechts-Woluwe zelfs niet echt meer aan een lancering toe.

SINT-GILLIS

wachten op de Bareel En dan zijn er nog de gemeenten waar er de volgende maanden en jaren wél iets moet gebeuren. Sint-Gillis bijvoorbeeld, waar het circulatieplan pas laat in de vorige legislatuur werd goedgekeurd. Het is er vooral uitkijken naar de heraanleg van de Bareel, die gepaard gaat met een nieuw systeem van eenrichtingsstraten. Dat moet het autoverkeer op het chaotische kruispunt met zeven straten luwer maken en ook uitstralen naar de rest van

Het mobiliteitsplan doorgelicht

de gemeente. “We verwachten dat het eind 2027 zover zal zijn”, vertelt schepen van Mobiliteit Catherine Morenville (Ecolo). De werken vragen onder meer tijd omdat de tram op en rond het plein een nieuwe bedding krijgt, waardoor de trams voortaan in rechte lijn over het plein zullen rijden in plaats van er een piepend rondje te draaien. In afwachting van die hoofdmoot veranderde de gemeente al de rijrichting in een aantal straten. Ze houdt ook vast aan haar plan om de Demeurlaan (voor het stadhuis) door te knippen en op die plek een kleine voetgangerszone te introduceren. Ook het Van Meenenplein krijgt een volledige heraanleg, een maatregel die geen deel uitmaakt van het mobiliteitsplan. Morenville verwacht naar eigen zeggen “de subsidie tegen eind dit jaar”. “Het hele plannings- en uitvoeringsproces duurt ongelofelijk lang, niet enkel in Sint-Gillis trouwens. Dat is best

Via andere wegen weet ik dat de burgemeester (Christian Lamouline, Les Engagés, red.) op de rem is gaan staan omdat het studiebureau te ambitieus was. Het lijkt vooral alsof de gemeente geen ei durft te leggen uit angst dat iemand zou kunnen protesteren. Maar zo pak je geen sluipverkeer aan.”

SINT-PIETERS-WOLUWE

Onduidelijkheid over gewestsubsidies

frustrerend als je ziet dat Parijs erin slaagt om in korte tijd driehonderd straten autovrij te krijgen”, vindt Sophie Feyder van verkeersveiligheidsvereniging Heroes for Zero. “Maar over enkele jaren zal Sint-Gillis er wel de vruchten van plukken.”

tegen BRUZZ enkel diezelfde krachtlijnen herhalen. Over een concrete timing of maatregelen blijft het stil. Deze week zou het project wel op het schepencollege besproken worden.

MOLENBEEK

Door de aanwezigheid van de Keizer Karellaan wil SintAgatha-Berchem het transit- en sluipverkeer aan banden leggen. Die ambitie moet een van de hoofddoelen worden van het circulatieplan waar de gemeente aan timmert. “Het studiebureau stelde een eerste studie voor, maar we hebben gevraagd om dat plan te herzien”, legt schepen van Duurzame Ontwikkeling en Leefmilieu Katia Van Den Broucke (Groen) uit. “Tegen eind dit jaar of begin volgend jaar verwachten we een nieuwe versie. Die moet uitmonden in een uitgewerkt plan tegen de zomer, zodat we in het najaar aan de uitvoering kunnen beginnen.”

radiostilte over ‘Molendijk’ De gemeente Molenbeek wou aanvankelijk een circulatieplan uitwerken voor het hele gebied van oud-Molenbeek. Dat bleek te hoog gegrepen en schepen van Mobiliteit Saliha Raiss (Vooruit) stelde dan maar de hoofdlijnen van een afgeslankte versie voor: het bestuur focust voortaan op de kanaalkaaien en de zijstraten die ernaartoe leiden. Het doorgaand verkeer moet daar geweerd worden, er zou meer plaats voor voetgangers en fietsers komen en ook meer groen, klonk het in mei. Na de zomer zou een testfase volgen. Gevraagd naar de voortgang van het project kan de schepen

SINT-AGATHA-BERCHEM

wachten op een afgezwakt plan

Hoe de circulatiemaatregelen er zullen uitzien, is niet bekend. Dat sluipverkeer weren niet eenvoudig is, mocht de gemeente de voorbije jaren alvast ondervinden. “Er werden al geregeld wijzigingen aangebracht in de circulatie van de zijstraten van de Keizer Karellaan. In het begin zie je vaak een effect, maar na enkele dagen vinden mensen toch weer ergens een gaatje.” Zowel Van Den Broucke als schepen van Mobiliteit Ali Bel-Housseine (PS) maakt zich sterk dat het in Berchem niet snel tot protesten zal komen. “Elke maatregel wordt doorgesproken met de bevolking en kent ook een testfase. Voortdurend consultatie inbouwen loont”, aldus Bel-Housseine. Inwoner en lid van Heroes for Zero Laurens Heinen deelt het optimisme van het gemeentebestuur niet. “Sinds het voorjaar hebben de burgers niets meer gehoord over dat plan, dat daardoor een zwarte doos blijft.

Net als Sint-Agatha-Berchem zit Sint-Pieters-Woluwe nog in de planningsfase. De oostelijke gemeente buigt zich er over de Vogelzangwijk. “De gemeente wil er zes verschillende zones aanpakken”, legt schepen van Mobiliteit Georges Dallemagne (Les Engagés) uit. “Het kruispunt van de Nijvelsedreef en de Lebonlaan moet bijvoorbeeld veiliger, de wijk rond het Eddy Merckxplein willen we auto luwer maken en er moeten ook betere voetgangersroutes komen in de hele wijk. Samen met het studiebureau bekijken we nu hoe we dat uitwerken.” Eén zaak zit de schepen vandaag alvast dwars. “We hebben als gemeente geen enkel zicht op de beschikbaarheid van gewestsubsidies, dat is een euvel dat ook voor andere domeinen dan mobiliteit geldt trouwens. Dat maakt het erg moeilijk om te plannen. Bovendien willen we natuurlijk wel dat het Gewest de zaken financiert die we als gemeente belangrijk vinden.” De gemeente koos intussen voor maatregelen die amper geld kosten. “Zoals het markeren van een aantal straten met veel doorgaand verkeer als ‘lokaal verkeer’, waardoor ze bijvoorbeeld niet meer in de Waze-app opduiken. Dat levert nu al 40 procent minder doorgaand verkeer op in de wijk.”

VORST

transitverkeer geweerd van Neerstalsesteenweg De Neerstalsesteenweg was lange tijd een invalsweg die 7 oktober 2026 |

Mobiliteit

bijzonder veel doorgaand verkeer de gemeente binnensluisde. In het kader van Good Move richtte het Gewest de as helemaal opnieuw in. De trottoirs werden breder en de steenweg kreeg op een aantal delen eenrichtingsverkeer in verschillende richtingen, zodat doorgaand verkeer werd geweerd. Er verdwenen heel wat parkeerplaatsen. “Vroeger stonden trams en bussen er vaak muurvast in het verkeer en hadden de voetgangers amper plaats op het trottoir, die situatie is nu echt beter”, legt schepen van Mobiliteit Flo Flamme (Groen) uit. “Op dit moment is er wel nog sluipverkeer in onder meer de Kersbeek laan. Binnenkort volgen daar maatregelen.” De lange werken, maar ook het schrappen van parkeerplaatsen, leidden in de gemeente wel tot wanhoop bij heel wat

SAT 17.10

handelaars. “Jammer genoeg is er in het centrum gekozen voor een heraanleg op één niveau”, vindt Harold Habousha van Heroes for Zero. “Daardoor parkeren wagens gewoon op het trottoir. Zo’n heraanleg op één niveau klinkt goed, maar creëert heel veel onduidelijkheid, waar wildparkeerders van profiteren.” Vorst lanceerde ondertussen een mobiliteitstraject voor een nieuwe wijk: Hoogte Honderd. Dat moet bijdragen tot een plan voor een autoluwere en veiligere wijk. Of de uitvoering nog deze legislatuur zal kunnen starten, is koffiedik kijken.

Mobiliteit gaat in golven

Waren die circulatieplannen in het kader van Good Move nu een gamechanger voor de mobiliteit of vooral veel werk voor weinig resultaat? Vooral voor de Vijfhoek lijkt er echt wel een steen verlegd in de mobiliteits-

AFTER US:

BOZAR

A RADIOACTIVE REMINDER A FILM CONCERT BY DIMITRI STERKENS Info & Tickets

www.nationalorchestra.be

“De plannen lopen vaak tot 2030. Pas dan kan ik zeggen of met onze zorgen is rekening gehouden” Fouad El Abbouti

Comité ‘Non au plan Good Move’

rivier, maar in het algemeen gaat het bijzonder moeizaam, vindt Heroes for Zero. “In Vorst zal het de leefbaarheid verbeteren, maar als ik wat breder kijk, zie ik vooral dat de gemeenten bang zijn”, zegt Harold Habousha. “Van de ambitie van 2020 is vaak weinig over.” Zijn collega Sophie Feyder merkt op dat het ambitieniveau de volgende jaren alleen maar zal dalen. “Er zitten niet echt nieuwe initiatieven in de pijplijn en als het nieuwe mobiliteitsplan er is, zullen de maatregelen veel minder omvattend zijn. Focussen op schoolomgevingen is een goede start, maar daarmee krijg je het doorgaand verkeer nog niet uit de woonwijken.” Tegenover het relatieve pessimisme van de activisten staan echter ook mobiliteitscijfers van de afgelopen jaren. Die tonen hoe trends die al van voor het Good Moveplan dateren en voor het hele gewest gelden, zich blijven doorzetten: steeds minder Brusselaars hebben een eigen auto, fietsen en stappen zijn populairder. “Daardoor is er een kritische massa, die zal helpen om toch weer de kaart

van minder autoverkeer en een leefbaardere stad te kiezen”, denkt Tim Cassiers van stadsvereniging Bral. Ook professor Bas de Geus (UCL) wijst op het golvende verloop van mobiliteitsevoluties, ook in andere steden. Ook tegenstanders van Good Move wijzen op die golvende beweging. “In de vorige legislatuur had het merendeel van de gemeenten een mobiliteits schepen van Groen of Ecolo”, analyseert Fouad El Abbouti van het comité ‘Non au plan Good Move’. “De kiezer heeft – deels door Good Move – de kaarten herschud. Het is maar logisch dat mensen die verkozen zijn op dat thema nu ook wijzigingen aanbrengen of op de rem staan.” De tegenstanders hebben zich niet verzet voor het plezier van het protest, benadrukt El Abbouti. “Het plan is te snel ingevoerd en te vaak buiten de inwoners om, vooral in volkswijken waar nogal wat mensen hun auto nodig hebben.” Tegelijk blijft het comité waakzaam. “De plannen lopen vaak nog tot 2030. Pas dan zullen we kunnen zeggen of met onze zorgen is rekening gehouden.”

GOOD MOVE RÉSISTE

FR/ Des mesures de Good Move sont encore en cours dans plusieurs communes bruxelloises. À Bruxelles-Ville, les effets sont déjà visibles, mais ailleurs les projets avancent difficilement. Selon les associations de mobilité, l’ambition a fortement diminué.

GOOD MOVE STILL LIVES

EN/ Good Move measures are still being implemented in several Brussels municipalities. While Brussels City is already seeing clear effects, many other projects remain stuck in planning or face protests and funding issues. Mobility groups say the ambition has been scaled back, despite continued trends towards less car use and more cycling and walking.

Ontdek onze dansvoorstellingen Découvrez nos spectacles de danse wo 07.10

Dubadours + mudawi collective MUNTPUNT STADSOASE

zo Louis Makes Stoemp! 18.10

Manon Scuttenaire + Frozzze + Blu-fi CAFE FLORA

do Zenne op Toer 22.10

The Gospel + Ursula VI ‘T SMISKE (ASSE)

OCT LA VIE N’EST PAS UTILE (OU C’EST COMME ÇA) Bruno Freire & Entropie Production 14 — 17.10.2026 • STUDIO VARIA

NOV RECTUM CROCODILE • Marvin M’toumo 19 — 21.11.2026 • THÉÂTRE VARIA

DEC ORCHESTRE VIDE, LONGING FOR YOU Habib Ben Tanfous & FiNEK 09 — 11.12.2026 • THÉÂTRE VARIA

di 27.10

Echo Mesh + 4nouki

do 29.10

senna JMB (ep release)

do 05.11

Saving Nico + Amaea Rae

METTEKO

CONTINENTAL

GC DE MARKTEN

wo Marjolein Makes Stoemp! 18.11

Justees + TWEEDEDAG FLAMINGO

do 19.11

Mixed Waste + Gender Reveal Atomic Bomb CHEVAL MARIN

za Curated by 21.11

Solid’air & Saintklet BRASSERIE DE LA MULE

di 24.11

Alice George Perez + Zachary Bloemperk HET GOUDBLOMMEKE IN PAPIER

za Foteini Makes Stoemp! 28.11

Rebetiko Trio + King Kovaci YASSOU

ER Coline Struyf Théâtre Varia Rue du Sceptre 78 1050 Ixelles

Graphisme ——— Bye Bye Binary & Kidnap Your Designer Basé sur une image de Pawel Czerwinski

— gratis! ve.be i l p stoem stoemplive.be — gratis!

PODCAST ‘IN BRUSSEL’

Luister elke week naar twee verhalen recht uit de stad

ANIMAZING

met Margot Otten Deze week

Egels zoeken huisjes in Brusselse tuinen en de vos loopt weer los: hoe gaat het met de dieren in onze stad? De Brusselse begroting is er! Maar wat betekent dat voor jou? ‘In Brussel’, elke woensdag op je favoriete podcast-app en op BRUZZ.be/podcast

TENTOONSTELLING Vautierstraat 29 1000 Brussel

Beestig Brussel

Rode wouw Iconische roofvogel doet harten van vogelspotters sneller slaan Op een spoorwegbrug in Neerpede komen volgende week vogelspotters bijeen om het spektakel van de najaarstrek in volle glorie te beleven. Dit jaar mogen ze meer dan anders hopen om een rode wouw te zien overvliegen. door Andy Furniere

De najaarstrek is volop aan de gang en vogelspotters maken zich klaar om de vogels te tellen die naar het zuiden vliegen om te overwinteren in zonnigere streken. In Brussel zijn er onder meer bekende trektelposten aan de Basiliek van Koekelberg, het Brugmannziekenhuis, de Josaphat- friche, de Kattenbrug in Watermaal-Bosvoorde en het Koeivijverdal in Anderlecht. Op die laatste locatie, met een spoorwegbrug in Neerpede als precieze plaats van afspraak, organiseert Natuurpunt Brussel op 17 oktober een vogelspotactiviteit. “Je hebt er een prachtig zicht op de vogels die door het glooiende landschap zweven”, zegt vogelexpert Marina Opsomer van Natuurpunt Brussel. “Deelnemers zullen er onder meer graspiepers, vinken, spreeuwen en houtduiven kunnen observeren. De kans om een rode wouw te zien is veel kleiner, maar wel groter dan andere jaren. Als het lukt, kraak ik een fles champagne.” De rode wouw, een roofvogel uit de familie van de havikachtigen, is een publiekslieveling. “Hij wordt niet voor niets in het Frans Milan royal genoemd, met een koninklijke status dus”, legt Opsomer uit. “Hij vliegt heel mooi, met zijn diep gevorkte staart die hem uitermate wendbaar maakt bij het jagen. Daarnaast ziet hij er bijzonder uit met zijn roodbruine verenkleed met witte vlekken, blekere kop en grote, ranke vleugels.” Zijn spanwijdte is rond de 160 cm. De vogel is emblematisch voor ons continent, stelt de expert. “Het is een van de weinige roofvogels die Europa haast nooit verlaten.” In België voelt hij zich thuis in de Ardennen, maar de grootste populaties bevinden zich in landen als Duitsland, Frankrijk, Spanje, Zwitserland en Zweden. “De winters brengen ze vooral door in het zuiden van Frankrijk en Spanje, al blijven door de klimaatverandering sommige vogels nu waar ze broeden.” Dit jaar valt het ornithologen op dat er meer

Eigenschappen • De rode wouw is een van de weinige roofvogels die je vrijwel alleen in Europa aantreft • Hij heeft een roodbruin verenkleed, een lichtere kop en een diep gevorkte staart die tijdens de vlucht voortdurend wordt gekanteld • Een trekvogel die in Zuid-Europa overwintert, al wijzigt dat door de klimaatverandering

rode wouwen dan anders over België passeren, op hun tocht vanuit Noord-Europa naar het zuiden. In Vlaanderen werd eind september zelfs een dagrecord gebroken bij het trektellen, met 27 overvliegende rode wouwen in Turnhouts natuurgebied. Ook in Brussel werden ze eind vorige maand op verschillende posten gespot, onder meer op die in Anderlecht. Mogelijk zijn ze door het warme weer niet gehaast om zo snel mogelijk naar het zuiden te trekken, en blijven ze wat langer hangen. Volgens specialisten zou de aanwezigheid van meer overvliegers te maken hebben met de spectaculaire toename van de Zweedse broed populatie. “De rode wouwen doen het in het algemeen goed”, zegt Opsomer. Ze verwijst naar onderzoek dat stelt dat het aantal rode wouwen de afgelopen tien jaar met meer dan dertig procent is toegenomen. “Al blijft vergiftiging een groot probleem. Ze eten onder meer dode dieren, die zelf soms gestorven zijn aan vergif dat nog in hun lijf zit.” Volgens de Brusselse expert is het niet uitgesloten dat de rode wouw in de toekomst niet enkel over Brussel vliegt, maar zich er ook vestigt. In het verleden was het naar verluidt zelfs een stadsvogel. “Al zal dat wel al lang geleden zijn”, meent Opsomer. “Maar het is geen schuwe vogel en een alleseter. In Zwitserland komt hij langs op de terrassen en in de tuinen van mensen, die er huisafval achter laten of de vogels voederen met slachtafval.” Om aan voedsel te raken, verkiest de rode wouw gevarieerde, halfopen landschappen, waar er in de open gebieden gejaagd kan worden en in bossen gebroed, duidt Opsomer. “En zijn nest maakt hij in hoge bomen.” Misschien zien we in de komende jaren wel rode wouwen in bomen aan de rand van het Zoniënwoud.

Reeks nalezen? Lees de hele reeks op BRUZZ.be/beestigbrussel

7 oktober 2026 |

Brusselse begroting

Aanwervingsstop ambtenaren en verkoop ambtswoning Het Brusselse begrotingsakkoord uitgelicht

Besparen op de overheid, renovatieleningen, een indexering van de MIVB-tarieven en extra geld voor de gemeenten. De Brusselse regering heeft een begrotingsakkoord voor 2027 en belooft daarbij de Brusselaar buiten schot te houden. Wensdenken, reageert de oppositie. door Johan Baeten en Steven Van Garsse

e Brusselse regering wil met het begrotingsakkoord eind volgend jaar landen op een tekort van 719 miljoen euro. In 2025 stond het budget nog voor 1,6 miljard euro in het rood, aan het einde van dit jaar moet het over 957 miljoen euro gaan. “We gaan op die manier naar een halvering van het tekort”, klopt minister van Financiën en Begroting Dirk De Smedt (Anders) zich op de borst. Het blijft de bedoeling om in 2029 een begroting in evenwicht te bereiken. Meer dan een vierde van het gewestbudget vloeit naar mobiliteit en dus kwam de openbaarvervoermaatschappij MIVB tijdens het conclaaf afgelopen weekend al snel in het vizier. Bij de formatie in februari kwamen de coalitiepartners overeen om de inkomsten uit de MIVB-tarieven te verhogen, maar aan de tarieven zelf wordt uiteindelijk nauwelijks geraakt. De voordelige abonnementen voor jongeren en senioren, voor 12 euro per jaar, blijven op vraag van de PS overeind. De gewone ticketprijs wordt wel geïndexeerd. Een rit zal vanaf februari 2,50 euro kosten in plaats van 2,40 euro.

Verkeersbelasting

Er wordt wel bespaard op de investeringen van de MIVB. Waar en hoeveel is nog onduidelijk. Aan het aanbod wordt in ieder geval niet gemorreld en ook de grote bestelling van elektrische bussen blijft op schema. Verder komen er extra middelen voor verkeersveiligheid en blijven budgetten gereserveerd voor belangrijke heraanlegprojecten zoals het Meiserplein, de Ninoofsesteenweg en tram 15. Ook de tweede autoloze zondag is bevestigd. Er komt een wegenvignet. Dat is samen met de andere regio’s afgesproken. Dat moet 30 miljoen euro opleveren. In ruil wordt de verkeersbelasting hervormd. Die zal meer afhangen van het type wagen. Kleine stadswagens en emissievrije voertuigen worden vanaf de tweede helft van 2027 vrijgesteld van de jaarlijkse verkeersbelas-

ting. De aankoop van grote en zware wagens wordt zwaarder belast. Zoals beloofd wil de regering-Dilliès fors besparen op het overheidsapparaat. De geplande aanwervingsstop moet tot 70 miljoen euro opleveren. “Vacatures worden niet langer automatisch ingevuld en via interne mobiliteit worden medewerkers gerichter ingezet waar de noden het grootst zijn”, klinkt het bij minister De Smedt. Tegelijk gaan de fusies van de Brusselse administraties verder. De loonbarema’s van het overheidspersoneel blijven gevrijwaard, laat de PS weten. De regering zal bovendien de ambtswoning van de minister-president op termijn verkopen. Dat moet volgens regeringsbronnen meer dan 40 miljoen euro opleveren. Aan de kinderbijslag en de dienstencheques wordt niet geraakt, in tegenstelling tot bijvoorbeeld in Vlaanderen. Vorig jaar werden de dienstencheques in Brussel wel al duurder, tot 12 euro, en werd de fiscale aftrek afgeschaft. Ook het aantal gesubsidieerde contractuelen blijft overeind. Brussel telt zo’n vijfduizend ‘gesco’s’ bij gemeenten en vzw’s. “Die jobs ondersteunen heel wat lokale diensten in het verenigingsleven en in de sociale, onderwijs- en cultuursector”, klinkt het bij de PS.

Brussels staatssecretaris voor Huisvesting Karine Lalieux (PS) bevestigt op haar beurt dat de schijf van 131 miljoen euro voor de BGHM (Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij) dit jaar nog wordt gestort. Over het budget voor de BGHM in 2027 bestaat nog onduidelijkheid. Lalieux benadrukt dat de steun aan de meest kwetsbare huurders behouden blijft, met bevestigde middelen voor de huurtoelagen. Daarnaast wordt 104 miljoen euro uitgetrokken voor de bouw van meer dan 1.000 woningen die via Citydev.brussels tegen gematigde prijzen aan middenklassengezinnen worden verkocht.

Anderlechtse Haard

“Ook worden er middelen vrijgemaakt voor de informaticamodernisering die nodig is om de aanbevelingen van de onderzoekscommissie over de Anderlechtse Haard uit te voeren”, klinkt het. MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez dreigt roet in het eten te gooien, specifiek op dat punt. Hij liet weten dat er geen akkoord is om 131 miljoen euro vrij te geven zolang Lotfi Mostefa aan het roer blijft van de Anderlechtse Haard. “Dit soort achterkamertjespolitiek tussen bepaalde partijen binnen de coalitie is voorbij.” Binnen de regering klinkt het dat de middelen gewoon toegekend zullen worden. “We hebben geen kritiek gehoord van de MR toen dat punt is besproken.”

De Brusselse regering schafte de Renolution-energiepremies af, maar beloofde wel een nieuw systeem met leningen. Dat komt er vanaf volgend jaar. Er worden renovatieleningen tegen nulrente voorzien voor alle huishoudens. Het systeem zou in het voorjaar van 2027 in werking moeten treden. Daar wordt 66 miljoen euro voor uitgetrokken. Voor stadsvernieuwing wordt geld vrijgemaakt om de quadrilatères onder de spoorinfrastructuur rond het Zuidstation te renoveren. Ook komen er bijkomende middelen voor de aanleg van het Zennepark en het Maximiliaanpark.

“Ik zou willen dat elke Brusselaar vandaag al de resultaten van ons werk kon zien” Boris Dilliès

Brussels minister-president (MR)

7 oktober 2026 |

Brusselse begroting

Op het vlak van veiligheid vloeit er 5 miljoen euro naar het Stationsplan om de veiligheid in en rond het Noord- en Zuid station te verhogen. Dit jaar ging het nog om 3 miljoen euro. Drugspreventie-vzw Transit krijgt bijna 7 miljoen euro op haar rekening gestort. Er wordt 20 miljoen euro opzijgezet voor de bouw van een nieuwe hoofdkazerne voor de brandweer en het is de bedoeling om volgend jaar 92 nieuwe personeelsleden aan te werven. Er komt geld voor de ontwikkeling van 120 sorteerpunten in het gewest. Wat netheid betreft worden overtredingen strenger beboet. Verder is de MR verheugd over een meerjareninvesteringsplan voor bruggen, tunnels en viaducten. “Daarin zit ook de renovatie van de Baljuw- en Vleurgattunnel in hun huidige configuratie, met behoud van twee rijstroken in elke richting”, klinkt het. De renovatie van de Vleurgattunnel begint uiterlijk in 2029. Ondertussen wordt een studie opgestart voor de heraanleg van de bovengrondse Louizalaan “met een ambitieuze visie op de openbare ruimte”.

Strijd tegen schooluitval

Tot slot wijst minister van Sociale Actie en Solidariteit, Plaatselijke Besturen, Gelijke Kansen en Schoolondersteuning Ahmed Laaouej (PS) op de invoering van een groeinorm waarmee 5 miljoen euro beschikbaar komt voor nieuwe initiatieven op het vlak van welzijn en gezondheid. Er vloeit 1,8 miljoen euro naar New Samusocial, goed voor 140 opvangplaatsen voor dakloze gezinnen. Daarnaast krijgt de strijd tegen schooluitval 5 miljoen euro extra, onder meer voor initiatieven van de negentien gemeenten en het verenigingsleven. Ook gezondheidspreventie krijgt meer dan 1 miljoen euro extra, onder meer voor een betere kankerscreening en de voorbereiding van een aanpassingsplan voor periodes van extreme hitte. In 2027 stroomt bovendien 15 miljoen euro extra naar de gemeenten. “Gemeenten en OCMW’s staan in de frontlinie bij lokale openbare dienstverlening en de begeleiding van de meest kwetsbare groepen.” Na het akkoord zondagavond ging minister-president Boris Dilliès naar het parlement voor zijn State of the Union om maandagmiddag de grote lijnen aan meerderheid en oppositie voor te stellen. “Ik zal u iets bekennen”, zei hij. “Ik zou willen dat alles sneller ging. Ik zou willen dat elke Brusselaar vandaag al, in zijn straat, in zijn wijk en in zijn dagelijks leven, de resultaten van ons werk kon zien. Maar de waarheid is dat het tijd kost om een gewest 26

Minister-president Boris Dilliès: “De maatregelen steunen op een methode: ernstig bestuur, moedige hervormingen en de wil om opnieuw groei te creëren.” © BELGA

weer op de rails te krijgen. Wat we vandaag opbouwen, zal pas morgen volledig zichtbaar worden. Een begrotingstraject, een hervormde administratie, een industriële site die opnieuw een plek voor werk gelegenheid wordt: dat meet je niet in weken.” Toch kijkt Dilliès ook tevreden naar de inspanningen die zijn regering levert. “Ze steunen op een methode: ernstig bestuur, moedige hervormingen en de wil om opnieuw groei te creëren. Zo geven we Brussel opnieuw de slagkracht om te handelen, te investeren en uit te stralen.”

Reactie oppositie

De oppositie kon Dilliès echter niet overtuigen. Volgens Gilles Verstraeten, de N-VA-fractieleider in het Brussels parlement, wordt de Brusselaar een begroting voorgespiegeld die meer weg heeft van wensdenken dan van ernstig begrotingsbeleid. “Men houdt nog 1 miljard euro buiten de

begroting en de aangekondigde besparingen bestaan voorlopig vooral op papier. Sinds 2018 heeft het Rekenhof bovendien de gewestelijke rekening telkens afgekeurd of kon het geen oordeel uitspreken. En toch presenteert deze regering een begrotingsevenwicht in 2029 alsof het een zekerheid is.” Dat de parlementsleden maandag bovendien niet over de bijbehorende budgettaire tabellen beschikten, noemde Brussels parlementslid Bob De Brabandere (Vlaams Belang) “een teken aan de wand”. De uitspraak van premier Bart De Wever (N-VA) dat Brussel budgettair een “zinkend schip” is, kon dan weer op weinig begrip rekenen bij begrotingsminister Dirk De Smedt. “Als u een zinkend schip beschrijft als een schip dat van een tekort van 1,6 miljard euro naar een tekort van 719 miljoen euro gaat in twee jaar tijd, dan lijkt mij dat eerder een schip dat opnieuw boven water komt drijven.”

BRUXELLES RÉDUIT SON DÉFICIT

FR/ Le gouvernement bruxellois veut ramener le déficit à 719 millions d’euros d’ici 2027 grâce à un gel des recrutements, des économies à la STIB et la vente du logement de fonction. Les investissements dans le logement, la sécurité et les communes sont maintenus. L’opposition dénonce des vœux pieu

BRUSSELS CUTS THE DEFICIT

EN/ The Brussels government aims to cut the deficit to €719 million by 2027 through a hiring freeze, MIVB cuts and the sale of the official residence. Investments in housing, security and municipalities will continue. The opposition calls the plans wishful thinking.

JOIE DE VIVRE!

SAT 24.10

STRAUSS

BRUSSELS PHILHARMONIC PRESENTS A BUCKET LIST PRODUCTION CONDUCTOR MICHEL TABACHNIK

DON JUAN XENAKIS EMPREINTES BEETHOVEN SYMPHONY NO. 8

TICKETS: BRUSSELSPHILHARMONIC.BE

FLAGEY BRUSSELS

WITH THE SUPPORT OF BESIDE TAX SHELTER AND THE BELGIAN TAX SHELTER V.U. STEVEN COSYNS · ONTWERP LIESBET LUTIN · FOTO © MARC PENNARTZ

SAT 17.10

BRUSSELS PHILHARMONIC PRESENTS A LAB-SERIES PRODUCTION CONDUCTOR ILAN VOLKOV ALTO SAXOPHONE DAVID KWEKSILBER CHOIR VLAAMS RADIOKOOR RAVEN CHACON

FLAGEY ADAGIO (FOR WADADA LEO SMITH) BRUSSELS

INSCRIPTION ANNEA LOCKWOOD SAOUAH! GEORGE LEWIS WEATHERING TYSHAWN SOREY

TICKETS: BRUSSELSPHILHARMONIC.BE

WITH THE SUPPORT OF BESIDE TAX SHELTER AND THE BELGIAN TAX SHELTER V.U. STEVEN COSYNS · ONTWERP LIESBET LUTIN · FOTO © DOMINIQUE BRION

A Brussels-wide celebration of music

Protest

350 schapen naderen Brussel Limburgse herders vragen aandacht voor hun bedreigde beroep

door Sarah Vandoorne

Een kudde van 350 Limburgse schapen is op dit moment op weg naar Brussel. Tegen de tijd dat ze het Ter Kamerenbos bereiken, hun eindbestemming, zullen ze 160 kilometer in de poten hebben. Eerder vertrokken schaapherders met hun herkauwers helemaal uit Berlijn en het Nederlandse wadden eiland Texel. In een estafettetocht lossen verschillende kuddes elkaar af. Sommige schapen lopen maar één dag mee. Andere, zoals de kudde van de Limburgse boeren Toon en Johan Schouteden, trekken zestien dagen aan een stuk door. “Voor ons is dit vakantie”, jubelt vader Johan. Net na hun vertrek in Hamont- Achel wandelt BRUZZ twee halve dagen achter de kudde aan. Of eerder: hollen, want schapen zijn opmerkelijk snel. “Aan het begin van een tocht halen schapen 6 kilometer per uur”, zegt Toon Schouteden. “Zodra ze doorhebben dat ze een langere tocht voor de boeg gaan, gaan ze weer langzamer.” Het doet deugd om even niks anders te moeten dan een schaap te 28

achtervolgen. Dat vindt ook de Limburgse kleuterleidster Jeanne, die het uitje cadeau kreeg voor haar pensioen. “Mijn collega’s kennen me”, glundert ze terwijl ze blauwe besjes uitdeelt. “Wandelen is mijn hobby.” Dagelijks trekt de kudde er tien tot twaalf kilometer op uit. Dat kunnen ze makkelijk aan. Alleen het asfalt speelt hen soms parten. Als ze enkel op zachte wegen zouden lopen, zouden ze nog verder kunnen. ‘s Middags neemt de kudde minstens twee uur pauze. Die tijd hebben ze nodig om te herkauwen. “Dat moet wel, ze eten amper onderweg”, merkt Loupa Pius op. Pius is een herder uit Oeganda en legt de tocht mee af op uitnodiging van de ngo Dierenartsen Zonder Grenzen. Hij verbaast zich over de smalle Vlaamse wegen en het gebrek aan weids uitzicht. En dan zijn ze nog in Limburg. Brussel is nog lang niet in zicht.

Spaans koor

Voor wie zelf eens wil snelwandelen in het kielzog van een schaap: de herderstocht houdt komend weekend halt in de omgeving van Brussel, en trekt op maandag en dinsdag door de hoofdstad. Een prachtige route, vindt Johan Schouteden het. “We moeten het bos bijna nooit uit.” Met een tracker kun je nagaan waar de kudde zich wanneer precies bevindt. Op zaterdag 10 oktober trekt de kudde van Huldenberg naar Overijse. Op zondag houdt ze halt in het AfricaMuseum in Tervuren en zijn er publieksactiviteiten. Van Jezus-Eik trekt ze op maandag eindelijk het gewest in: via Oudergem gaan de

Het Zoniënwoud en het Ter Kamerenbos verwelkomen volgende week 350 Limburgse schapen. Die komen helemaal van Achel om aandacht te vragen voor het beroep van hun herders.

schapen naar Watermaal-Bosvoorde langs het Zoniënwoud. Op dinsdag 13 oktober, de laatste dag, komt de kudde op de middag aan in Ter Kamerenbos. Herders uit heel Europa tekenen present. Zo komt er een Spaans koor dat alleen maar uit herders bestaat. Zoveel bekijks zoeken de herders niet voor niks op: ze trekken naar Brussel om politieke aandacht te vragen voor hun beroep. Duits Europarlementslid Norbert Lins, de vicevoorzitter van de landbouwcom missie, wacht hen op in Ter Kameren bos. Oorspronkelijk was het idee om een deel van de kudde met een aanhangwagen naar het Luxemburg plein te rijden, maar dat plan gaat niet door. In 2010 ondernam Johan Schoute den al eens een tocht van de Neder landse grens naar Brussel. Toen belandde hij wél in de Europese wijk. “Eigenlijk mochten we toen ook niet, maar een Griekse Europarlementariër stond erop dat we toch kwamen. De regels waren iets minder streng.” De herder zucht als hij alle toestem mingsformulieren opnoemt die hij dit jaar heeft moeten invullen. “In Brussel mag je niet zomaar komen met levende dieren”, duidt David Dhondt, Brussels stadsherder. Het verbaast hem dat de Limburgers een evene ment in Ter Kamerenbos mogen houden.

Tweederangswol

In Ukkel zullen de herders het nut van schapen voor landschapsbeheer benadrukken, maar ook aankaarten dat er te veel regels zijn. Niet enkel om schapen naar Brussel te krijgen, maar vooral: milieuregels en administratie. De ruimte waar schapen mogen grazen is beperkt, de herders worden te weinig ondersteund en de contrac ten zijn te kort: om het jaar of om de drie jaar herbekijken lokale overheden wie er waar mag grazen. Tot slot is ook het aantal kleinschalige slachthuizen geslonken – in Limburg kun je met je schapen nergens nog terecht – en loert de wolf om de hoek. Ook het contract van Brussels stadsherder David Dhondt loopt amper vier jaar, maar daar ondervindt hij minder hinder van, zegt hij, omdat hij ook schapen houdt voor het vlees. In Brussel heb je weliswaar het slachthuis van Anderlecht, toch

verkiest Dhondt kleinschalig slachten. Daarvoor wijkt hij helemaal uit naar Kluisbergen. “Dat kost mij enorm veel tijd.” Ruimte in Brussel? Die is er natuurlijk niet te over. “Enkel van de wolf hebben wij door de bebouwing geen last”, lacht hij. De Vlaamse Schapenhouderij, medeorganisator van de Herderstocht, hoopt op meer aandacht en steun voor het voortbestaan van zeldzame schapenrassen. Antwerpse herder Maarten D’hondt werd bij de lancering van de tocht uitgenodigd om over lokale wol te praten. Die wordt doorgaans als tweederangswol weggezet. In Brussel grazen zwart blesschapen, een ras dat weinig voorkomt. Hun wol is nóg minder waard, omdat het gekleurde wol is. Toch zet de stadsherder, samen met de vzw La Lainerie en de Schaarbeek se ontwerpster Pauline Dornat, projecten op om de vezel te herwaar deren.

“De toekomst van het herderen staat op het spel” Loupa Pius

Schaapsherder uit Oeganda

Eerder dan over het potentieel van de wol te praten in Brussel hopen Toon en Johan Schouteden op een gesprek over de toekomst van herderen. Dat staat wereldwijd onder druk, bevestigt Loupa Pius uit Oeganda. Daarom hebben de Verenig de Naties dit jaar uitgeroepen tot het jaar van herders en graslanden. ‘s Avonds houdt Dierenartsen Zonder Grenzen een symposium daarover in Chalet Robinson op het eiland in Ter Kamerenbos. De schapen zullen er niet bij zijn. “Die mogen diezelfde avond al naar huis, met de vrachtwa gen deze keer”, zegt Johan Schouteden. “En daarna zit de vakantie erop.” Volg de schapen via herderstocht2026.be Deze reportage kwam tot stand met de steun van het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek 7 oktober 2026 |

De gevel

‘Als ik op mijn bankje zit, stoppen mensen voor een babbel’ Koffiedrinken, aperitieven met de buren of kijken hoe de kinderen op de stoep spelen: het kan allemaal van op Liesbeths zonovergoten gevelbank. “Je kunt buren thuis uitnodigen voor een drankje, maar dan sluit je je toch wat af van de buurt.” door Jasper Van Belle foto Ivan Put “Het leuke eraan is dat je het kunt binnenzetten wanneer je wil”, vertelt Liesbeth Velghe, terwijl ze geniet van de zon, vlak bij het station van Jette, zittend op haar gevelbank. “Het bankje staat hier sinds 2018, op initiatief van het buurtcomité. Een Gentse organisatie kwam de bankjes plaatsen”, zegt ze. “Dat laatste bleek nodig. Tegen het advies in had een buurman zijn bankje zelf geplaatst, zonder een zogenoemd chemisch anker, en intussen is het helaas afgebroken.” Samen met haar man Steve en haar twee zoontjes van vijf en negen woont Velghe al veertien jaar in de JDupréstraat. Toen ze hun woning via een openbare verkoop kochten, in 2012, was er bijna niemand geïnteresseerd, vertelt Velghe. “Nu is zoiets ondenkbaar. Twee jaar geleden kwam het huis naast ons te koop. Op de eerste bezoekdag stond er een volledige rij en het is die dag nog verkocht, fors boven de vraagprijs.” “Wij zijn in Jette komen wonen toen de generatie oude Nederlandstalige inwoners 30

aan het verdwijnen was. Achteraf gezien was dat een kantelpunt. Het was toen nieuwsgierig afwachten wat er met de buurt zou gebeuren. Wie worden onze buren? Jette was helemaal nog niet populair, het had een wat saai imago. Toen we ons huis kochten, hadden we daar allemaal geen rekening mee gehouden. Het station is handig, het park is dichtbij en er zijn scholen in de buurt. Zo zijn we hier terechtgekomen, eigenlijk een beetje op goed geluk. Het is alleen maar fijner geworden sindsdien.”

“Jette is nog heel dorps. Iedereen kent vrijwel iedereen. Dat heb je ook in Vlaanderen niet meer overal” Liesbeth Velghe

Column

Een rug van iep Vijf mensen hebben zo’n gevelbankje in de straat, maar de meeste zijn al opnieuw opgeborgen. De bankjes kwamen er om de sociale cohesie in de buurt te verhogen. “Eigenlijk zat die daarvoor al meer dan snor”, zegt Liesbeth, “maar er was niet echt een plek om te zitten. Je zegt wel gedag op straat of nodigt mensen eens thuis uit voor een drankje, maar dan sluit je je ook wat af van de rest van de buurt. Wanneer we op het bankje zitten, stoppen er regelmatig mensen om een babbeltje te slaan. Het is een soort open ontmoetingscentrum.”

Kleine gelukjes

Liesbeths gevel is zuidgericht. “Daardoor hebben we aan de achterkant, in de tuin, niet echt veel zon. Als het ‘s zomers heel warm wordt, dan is het leuk om daar te zitten, maar in het winter- of herfstzonnetje is het leuker op de bank, om een koffie te drinken met mijn buurvrouw of iets te lezen als de kindjes aan het spelen zijn op de stoep. Dat zijn kleine gelukjes.” Opgroeien deed Liesbeth in landelijk West-Vlaanderen. Ze studeerde in Leuven, gaf les in Brussel, onder meer op scholen in Anderlecht en Sint-Jans-Molenbeek, en werkt nu als raadgever op het kabinet van Vlaams viceminister-president Melissa Depraetere (Vooruit). Ook in de lokale afdeling van Vooruit is ze actief, weliswaar achter de schermen. “Ik stond tijdens de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen niet op de lijst. Ik werk liever achter de schermen, zodat de mensen die wel op de lijst staan, en daar meer aanleg voor hebben, kunnen schitteren.” Haar ouders zijn intussen ook naar Brussel verhuisd. “Mijn moeder woont in Jette, mijn vader in het centrum. In de straat wonen nogal wat West-Vlamingen: mijn buurvrouw komt uit Wervik. Jette is stilaan het Gent van Brussel aan het worden. We nemen de gemeente volledig over (lacht).” Schrikt Brussel, de grote, soms gevaarlijke stad die in niets lijkt op een West-Vlaamse provinciestad, hen niet af? “Niet echt, denk ik”, zegt Liesbeth. “Zelfs voor mijn moeder is het niet zo’n grote aanpassing. Jette is nog heel dorps. Iedereen kent hier vrijwel iedereen. Dat heb je op veel plaatsen in Vlaanderen niet meer.” Daar zit haar gevelbank vast voor iets tussen.

In De gevel toont BRUZZ de mensen die achter de opvallendste façades van de stad wonen

Daar is de kleine kilometer van tram 7 die me het liefst is. Drie haltes, ze hebben namen die zich alleen met eerbied laten uitspreken, Louis Bertrand, Heliotropen, Chazal. De tram wordt in een lange, zachte kromming geaaid: hier krult het Josaphatpark zich rond de rails. Elke tram moet ergens onderweg vloeibaar worden. Op lijn 55 is er lang de kaarsrechte lijn van een straat zonder verbeelding, maar dan dringt de ovale weelde van het Eugène Verboekhovenplein

“De telefoon is een koektrommel die moet worden leeggegeten” zich op, dan mag de tram geen stijf leer meer zijn, dan versoepelt hij en komt de lenigheid, zoals in een mensengezicht de reserves wegvallen bij een onverwacht weerzien. Dan wordt de tram de schouder en het plein de oksel. Op lijn 7 gaat het omgekeerd: het park zit aan de buitenkant, het legt zich rond de tram, is de dirigent van de kromming. Het voelt als een voorrecht om zo omhelsd te worden, het park dat de rug van de tram wordt, het park dat mijn rug wordt, een rug van mos en blad en iep en linde. Ik ken die kromming ook uit andere werelden, bedenk ik me vandaag. Ze komt ook weleens bij mensen voor, bij minnaars die wakker worden in een bed dat zijn eigen wetten heeft gestemd. De dekens zijn versleept tijdens de nacht, de werkelijkheid is veranderd, en de twee lichamen vinden elkaar ’s ochtends terug in meetkunde die ze niet zelf

bedacht hebben: het ene beschermt aan de buitenkant, het andere wordt beschermd aan de binnenkant. De kromming, de ronding: niets steekt nog uit, alle hoeken zijn weg, elke scherpte is verdwenen. Uit het bed, in de tram lijkt iedereen op lijn 7 vandaag genoeg te hebben aan geïsoleerde, puntige bewegingen. De telefoon, natuurlijk, de telefoon is een koektrommel die moet worden leeggegeten. Niemand die zich laat besmetten door de omhelzing van het park. Dan toch: een vader en een dochter. Het is laat en zij moet naar bed, een bode heeft de slaap al naar haar ogen gebracht. Het meisje schenkt haar hoofd het zachtste stukje van de schouder van haar vader, ze weet dat daar niet de droom maar wel de rust te vinden is, en even sluit ze de ogen, op haar slapen het wit en op haar wangen het rood van de tevredenheid die je slechts één keer in je leven bezoekt en zich dan weer terugtrekt, de tevredenheid van wanneer je perfect negen bent. Ik zie het hoofd, ik zie de schouder, ik zie de negen jaren, en ik zie dat de dochter nooit meer dochter was dan hier, en de vader nooit meer vader dan nu, met die rug van mos en blad en iep en linde, in die kromming die trams en mensen geneest.

Jeroen Maris is schrijver en journalist, en woont in Schaarbeek. In zijn tweewekelijkse column beschrijft hij Brussel via zijn observaties in de tram, de metro en de bus.

7 oktober 2026 |

Samenleving

Celia Groothedde schreef een boek over de manosphere

‘Het is niet genoeg om te zeggen: wees geen verkrachter’ 32

Voor wie de manosphere nog niet kende, gaf de Netflix-reeks Adolescence (2025) een ontluisterende inkijk. Nu het fenomeen zich steeds verder verspreidt en normaliseert, wijdt Groen-politica en auteur Celia Groothedde er een boek aan zonder taboes of vooroordelen. “We moeten positieve antwoorden bieden op de vraag wat het betekent om vandaag man te zijn.” tekst en foto’s Sophie Soukias

elia Groothedde zat vanaf 2019 in het Vlaams Parlement voor Groen, en maakte in 2024 de overstap naar het Brussels parlement. Haar pen heeft ze al die tijd niet neergelegd. Na haar analyse van De crèchecrisis (2023) buigt ze zich nu in een nieuw boek over de manosphere. Die wereld blijft allang niet meer beperkt tot de donkerste hoeken van Reddit of 4chan. Van het jargon op de speelplaats en in de klaslokalen tot in de hoogste politieke linies: het fenomeen heeft zich in alle lagen van de samenleving genesteld. In het sterk gepolariseerde politieke landschap van vandaag benadrukt Groothedde dat haar boek Wees een man! Voorbij de manosphere geen partijpolitiek pamflet is. “Ik heb natuurlijk een ideologie en ideeën”, erkent ze. Maar voorbij de ideologische scheidslijnen roept het Groen-parlementslid op tot een brede maatschappelijke reactie: “Momenteel is het voornamelijk de manosphere die antwoorden biedt op de existentiële problemen van mannen, en dat maakt haar zo aantrekkelijk. Daarom is het cruciaal om hun vragen ook buiten die wereld te kunnen beantwoorden en het gesprek te verbreden.”

Brussel is uw dagelijkse politieke biotoop, en toch keek u voor uw analyse van de manosphere liever in de richting van de VS. CELIA GROOTHEDDE: Je hoeft het woord Brussel niet letterlijk te laten vallen om de link te leggen met wat er in de VS en ook hier gebeurt. Dat merk ik aan mijn keukentafel met drie Brusselse tieners: woorden uit de manosphere worden heel terloops gebruikt, alsof het de normaalste zaak van de wereld is.

In de Franse krant Le Monde verscheen onlangs een artikel dat aantoont hoe vrouwen beoordelen op hun uiterlijk door hun een score op tien te geven een populair en genormaliseerd tijdverdrijf is geworden onder jonge mannen.

GROOTHEDDE: Dat verbaast me niet. Het komt recht uit de manosphere en is daar al lang ingeburgerd. Zo’n symbooltje hangt vast aan

een hele manier van denken: een relatie is geen kwestie van gevoel of overtuiging, maar een economische transactie die genoeg moet opbrengen. De waarde van vrouwen wordt echt teruggebracht.

Uw eerste opzet voor het boek dateert van 2019, maar u moest het even on hold zetten. Destijds hoopte u dat de manosphere vanzelf zou overwaaien. Precies het tegenovergestelde is gebeurd.

GROOTHEDDE: De manosphere breidt zich uit als een soort olievlek. Zelfs heel progressieve ouders horen hun zonen plots zeggen: “Vrouwen zijn toch golddiggers?” Ik sprak onlangs met een leerkracht die zei dat ze voortdurend tekenen van de manosphere in haar klas zag. Ook van ouders krijg ik signalen die aangeven dat de meisjes in de klas hun mond niet meer durven open te doen. Het recente onderzoek in Nederland over de verminderde acceptatie van homoseksualiteit onder Nederlandse jongeren is veelzeggend. In België is dat onderzoek nog niet afgerond, maar ik durf er gif op in te nemen dat je ook in België die verandering zult zien bij die jongeren. Dat er leerkrachten zullen zijn die niet langer open zijn over hun geaardheid, maar ze liever verborgen houden. Uit dat Nederlandse onderzoek bleek dat het zowel hoogopgeleide als laagopgeleide jongeren zijn, uit de migrantengemeenschap, maar ook helemaal niet uit de migrantengemeenschap. Ook bij meisjes zie je een terugval.

Er wordt veel gepraat over een crisis van de mannelijkheid: mannen zouden niet meer weten hoe ze zich moeten gedragen, noch wat hun waarde is in de huidige maatschappij.

GROOTHEDDE: De vraag waar jongens, jonge mannen mee beginnen, is niet hoe ze vrouwen kunnen haten. De vragen gaan over hoe een goede man te zijn. Hoe kan ik met meisjes praten? Hoe ga ik een gesprek met een vrouw aan zonder creepy over te komen? Op die vragen komen er weinig antwoorden uit democratische, niet-extreemrechtse hoek. De manosphere geeft die

antwoorden dan weer wel, maar het zijn zeker niet de antwoorden die je als links-georiënteerd of progressief iemand zou geven.

Welke antwoorden moeten we die jonge mannen bieden om hun vertrouwen te herstellen?

GROOTHEDDE: Een positiever antwoord, waar jongens en mannen mee verder kunnen. Een antwoord dat niet alleen zegt wat mag en niet mag. Zeggen: “Wees geen verkrachter”, volstaat niet. Hoe kunnen we in deze sterk veranderende maatschappij wél met elkaar omgaan, romantisch, emotioneel, seksueel? Op die vragen zie ik te weinig antwoorden. Of nog: hoe ben ik een goede vader? Op welke manier kan ik als man waardevol zijn? Daarover moeten wij collectief nadenken én actie ondernemen, waarbij relationele en seksuele opvoeding een grote rol kan spelen, in het belang van de hele maatschappij.

In uw boek is de manosphere niet louter een cultureel fenomeen: u wijdt een lang hoofdstuk aan de socio-economische wortels ervan. GROOTHEDDE: Kijk naar Brussel: de schooluitval bij jonge mannen ligt er gigantisch hoog en traditionele, mannelijke industrieën vallen weg, zoals de Audi-fabriek in Vorst, met bijna uitsluitend mannelijke werk nemers. Kijk naar de meest kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt: de gig- en platformeconomie, waar je nauwelijks sociale zekerheid of arbeidsrechten hebt. Ook in die sectoren werken veel mannen en jongens, bij Deliveroo, Uber of soortgelijke diensten. Nu zijn we in een fase beland van automatisering. Typische arbeidersjobs verdwijnen, maar met de ontwikkeling van artificiële intelligentie volgt waarschijnlijk een aantal hooggekwalificeerde technische jobs. Zo ontstaan hele groepen mensen die worden achtergelaten en alleen nog in die manosphere een antwoord op het heel existentiële probleem: “Wat is mijn toekomst nog?”

Hoe schat u de dreiging van de manosphere in in een stad als Brussel? 7 oktober 2026 |

Samenleving

GROOTHEDDE: Ik zal niet alarmistisch zeggen dat we morgen een aanslag moeten vrezen. Wel weten we dat mensen, wanneer er asociale politiek wordt gevoerd en wanneer mensen in de steek worden gelaten, naar extremere ideeën evolueren. Dat gebeurt op een gelijkaardige manier als de gewelddadige radicalisering ten tijde van IS (Islamistische Staat, red.). Jammer genoeg kun je dat bijna niet in cijfers vatten. Dat fenomeen blijft onzichtbaar tot de top van de ijsberg en de symptomen naar boven komen drijven. In andere landen zijn er al verschillende terroristische aanslagen geweest, geïnspireerd door de manosphere. Bij ons – gelukkig – nog niet, maar is het nu echt nodig om daarop te wachten om actie te ondernemen? Een grote groep jongens en mannen wordt als het ware achtergelaten in de samenleving en zij hebben gegronde redenen om geen toekomst te zien, maar ze worden naar homofobie, vrouwenhaat en allerlei schadelijke ideeën geleid.

Is het in linkse en progressieve kringen nog altijd een taboe om medelijden te tonen voor mannen en te erkennen dat ook zij onder discriminatie kunnen lijden?

GROOTHEDDE: Sommige ouders en mensen pleiten wel voor een bredere opvoeding die meer empathie voor hen heeft. Aan de rechter- of extreemrechtse kant klinkt het: “Je mag geen man meer zijn.” Mannelijkheid wordt gebruikt voor politieke doeleinden. Neem nu de militairen in Brussel: ze symboliseren mannelijkheid, maar mogen letterlijk niks doen, agenten zijn als het ware hun babysit – en dat bedoel ik absoluut niet denigrerend tegenover hen - puur omdat de minister van Defensie (Theo Francken, N-VA, red.) symboolpolitiek wil voeren. Het komt echter van mannen én van vrouwen. In Brussel misbruikt Anneleen Van Bossuyt (N-VA, red.) de rechtsstaat en de asielzoekers voor een ideeënstrijdje dat dicht tegen extreemrechts aanleunt. Ze gebruikt bewust alleenstaande mannelijke asielzoekers met de boodschap: “Dat zijn geen goede mannen.” Bij die tentenkampen zat ik vaak te denken: hoeveel jongens en mannen zitten daar die volwaardig lid willen en kunnen zijn van onze maatschappij? Maar zo wordt er nooit naar hen gekeken. Terwijl met de tekorten in kinderopvang en zorgberoepen zoveel mannen daar een vervullende job zouden kunnen vinden.

Vindt u dat er aan de ene kant mannelijke en aan de andere kant vrouwelijke waarden bestaan? 34

Celia Groothedde in het Erasmushuis: “Het is belangrijk dat we niet als uitgangspunt nemen dat mannen toxisch zijn.”

“Militairen op straat symboliseren mannelijkheid. Dat wordt voor politieke doeleinden gebruikt”

GROOTHEDDE: Eigenlijk niet. De maatschappij is vandaag zo georganiseerd, maar na al het onderzoek voor mijn boek ben ik er nu van overtuigd dat heel veel mannen zorgen voor hun naasten als een basiswaarde zien om hun leven zin te geven.

Begrijpt u de angst bij een deel van de samenleving om meer mannen in de kinderopvang te laten werken, wetende dat meer dan 90 procent van de pedocriminaliteit door mannen wordt gepleegd? Het schandaal in de crèche van de ULB-campus heeft bij veel mensen een diep trauma achtergelaten. GROOTHEDDE: Daarbij was ook een vrouw betrokken. Ook wat dat betreft denken we

misschien te veel in stereotypen en kijken we te weinig naar het beleid. Seksueel misbruik wordt bijvoorbeeld mogelijk gemaakt doordat kindbegeleiders alleen op de vloer staan. Waar wordt in de zorg op bespaard? Op mensen, want die kosten het meest. Zo maak je dat soort dingen juist mogelijk.

Om terug te komen op de manosphere: hoe pak je preventie concreet aan, los van het tonen van de serie Adolescence in de klas, zoals in het Verenigd Koninkrijk werd aangemoedigd?

GROOTHEDDE: Vrijwel elke jongere weet wat er in Adolescence speelt, omdat zij het al hebben meegemaakt. Het was vooral een wake-upcall voor volwassenen. Wel zie je in sommige landen, zoals Denemarken, dat de psychische zorg er veel beter is aangepast aan mannen. Wat dat betreft staan wij nog in de kinderschoenen. We weten dat mannen en jongens minder snel psychische hulp zoeken. Dat ligt voor een deel aan onze maatschappij die zegt dat je als man of jongen geen hulp zoekt. Los je problemen zelf op, wees een echte man. Zo krijg je een domino-effect.

Is de kans dan groter dat mannen zonder psychologische hulp in een vicieuze cirkel van geweld terechtkomen?

GROOTHEDDE: Ook veel mannen zijn slachtoffer van geweld. Voor alle duidelijkheid: het is goed dat er meer aandacht is voor vrouwen en partners die het leven verliezen door intrafamiliaal geweld, maar tegelijk zijn er daarin enorm veel blinde vlekken. Geweld tegen vrouwen is helaas ook iets wat politiek kan worden gebruikt. Door daar hard op in te zetten, wordt de polarisatie tussen mannen en vrouwen soms weer in de hand gewerkt. Het zou goed zijn als we geweld wat systemischer bekijken, in plaats van het alleen over bestraffing te hebben. Het zou zo mooi zijn als er politiek meer wordt ingezet op de preventie van zulke drama’s en zo’n leed. Dat gaat bijvoorbeeld via dingen die de laatste jaren minder populair zijn geworden, maar ook totaal gekarikaturiseerd worden, zoals seksuele en relationele opvoeding.

Heeft die polarisatie tussen mannen en vrouwen de blik op het grotere plaatje vertroebeld? GROOTHEDDE: Ik denk dat leerkrachten en jeugdwerkers keihard werken om die problemen op te vangen. Dat merk ik ook bij feministen: er zijn veel dingen waar zij al jaren voor pleiten. Het grote verschil is

“Heel veel mannen zien zorgen voor hun naasten als een basiswaarde om hun leven zin te geven” hoeveel bereik je hebt. Dat geef ik aan in het boek: hoe vergroot je die bubbels? We moeten de boot groter maken en de inrijpoort wagenwijd opengooien, zodat jongens en mannen zich welkom voelen en begrijpen dat we hen aanspreken. Soms kunnen we hen niet bereiken vanwege een vooroordeel: “Deze mensen zijn er niet voor mij.” Als eerste uit een arbeidersgezin die hogere studies kon doen, herinner ik me de eerste keer dat ik een theater- of concertvoorstelling bijwoonde. In de brochure stond een erg ingewikkelde uitleg, maar tijdens het stuk dacht ik: mijn familie zou dit prachtig en ontroerend vinden, het gaat over hen en ze snappen het perfect. Alleen had die folder hen eigenlijk al op voorhand de toegang ertoe ontnomen.

Heeft het feit dat u uit een arbeidersgezin komt, u een bijzondere gevoeligheid gegeven voor gemarginaliseerde thema’s en groepen?

GROOTHEDDE: Dat ik Brusselse ben, is een gelukkig toeval. Mijn moeder werd onverwacht zwanger, op een moment dat dat in haar gezin absoluut niet oké was. Ze kwam in een opvangtehuis in Molenbeek terecht. Op mijn geboorteakte staan twee nobele onbekenden die ik anoniem dankbaar ben. Ik zou ze moeten opzoeken, maar ik durf niet goed ... Dat is te emotioneel. Mijn verhaal is het verhaal van ongelooflijk veel Brusselaars. Heel veel mensen komen hier terecht en voor hen kan Brussel,

dankzij de sociale politiek die hier al decennia wordt gevoerd, een springplank zijn. Dat dreigt nu grotendeels door het beleid van de federale regering kapot te worden gemaakt. Mijn onderzoek heeft me soms diep ontroerd. De stem van de arbeiders- en de onderklasse wordt in de media en de politiek amper écht gehoord. Er wordt eerder op hen neergekeken als ‘de ander’. Die mannen lezen voelde alsof ik de stemmen uit mijn jeugd opnieuw hoorde. Dat deed me enorm goed. Maar identiteit is niet alles. Jos Geysels (minister van Staat en voormalig politicus voor Groen, red.), een witte middenklassenman die nooit armoede heeft gekend, schrijft er wel uitstekende boeken over. Die man is meer dan zijn identiteit.

Een witte middenklassenman kan schrijven over armoede. Kan een vrouw dan net zo goed schrijven over de manosphere? GROOTHEDDE: Persoonlijk verwelkom ik elke bondgenoot in elke zaak. En ik hoop dat dat bij mij dan ook zo zal zijn.

Maar missen we mannen die zo’n boek moeten schrijven?

GROOTHEDDE: Moeten is een groot woord. Het is belangrijk dat we niet als uitgangspunt nemen dat mannen toxisch zijn. Een tiener of een man googelt niet: “Ik wil graag meer toxische mannelijkheid in mijn leven.” Dat is misschien ook de reden waarom ik ervoor pleit om er anders over te gaan praten. Zij willen oplossingen, zij willen dialoog. En heel wat mannen bouwen dat vandaag al op. Dat is mooi, en daar mag gerust meer mee gedaan worden. Als je jezelf herkent in bepaalde stemmen en ziet dat anderen nieuwe paden bewandelen, kan dat ook voor anderen veel betekenen.

Wees een man! Voorbij de manosphere van Celia Groot hedde, Standaard Uitgeverij, 304 blzn., 24,99 euro

« IL NE SUFFIT PAS DE DIRE : NE SOIS PAS UN VIOLEUR »

FR/ Dans son livre Celia Groothedde met en garde contre l’influence croissante de la manosphère auprès des jeunes Bruxellois. Selon elle, il ne suffit pas de dire aux hommes ce qu’ils ne doivent pas faire : il faut aussi apporter des réponses positives à la question de savoir ce que signifie être un homme aujourd’hui.

“IT’S NOT ENOUGH TO SAY: DON’T BE A RAPIST”

EN/ In her book Celia Groothedde warns that the manosphere is increasingly gaining ground among young people in Brussels. She argues that it is not enough to tell men what they should not do: they also need positive answers to the question of what it means to be a man today. She calls for greater attention to mental health care, relationship and sex education, and the social problems that make young people vulnerable. 7 oktober 2026 |

Cultuurgids

9 → 15/10

Shop

Made in Brussels

KIJK, WIE BRANDT DAAR? Op zoek naar wat licht in donkere dagen? Dit fopraampje voor in huis brengt beterschap. De wandlamp is een creatie van designduo Paulineplusluis uit Vorst. Achter het merk schuilen twee Fransen, Pauline Capdo en Luis Bellenger, die elkaar leerden kennen in Doornik. Ze trokken naar La Cambre, bleven hier plakken en rijgen al tien jaar grote prijzen, samenwerkingen en beurzen aaneen. Hun hoofdfocus bleef al die tijd verlichting. (EC) WANDLAMP FENÊTRE IN ALUMINIUM 220 euro, paulineplusluis.com

Net geen piercing Earcuffs of zogeheten oormanchetten helpen je zonder piercing tóch stoer door de stad. Juweel-ontwerpster Fanny Bergerot vormt met haar merk Alga Jewelry zo’n sierlijk mogelijke sculpturen in zilver, die zelfs zonder gaatje rond je oorschelp slingeren. De inspiratie komt vaak uit de natuur en alle productie gebeurt bij Continental aan het De Brouckèreplein. Alga heeft ook leuke ringen in het gamma en biedt eigen workshops aan. (EC) EARCUFF CORAL 140 euro, algajewelry.com

Jouw Brussels product op deze pagina? Mail naar shop@bruzz.be

Praline-pil De praline ontstond in het begin van de twintigste eeuw in Brussel als een soort vergulde pil: apotheker Jean Neuhaus omhulde zijn geneesmiddelen met een laagje chocolade om de bittere smaak te verzachten. Ruim 100 jaar later brengt het Ganshorense merk Tchelo een ode aan dat erfgoed met een pralinelikeur op basis van hazelnoten, cacao, vanille en limoen. Een voorschrift is niet nodig voor deze ‘sugar for the soul’. (MVDH) TCHELO 36 euro, tchelo-concept.com

Restaurant

3 x croque-monsieurs

L’Estive KWALITEIT AANBOD AUTHENTICITEIT

••••• ••••• •••••

INFO

Jachtstraat 58, Watermaal-Bosvoorde, fromagerielestive.be

Goudbruin brood, gesmolten kaas en nog wat extra ingrediënten: dat is het basisrecept voor de croque-monsieur. Ook in Brussel kun je van die klassieker genieten, als je de juiste adressen kent. Een verbrande croque-monsieur, gemaakt van twee sneetjes industrieel brood is een van de slechtste dingen die je kunt eten. Maar wie deze klassieker met zorg klaarmaakt, kan er iets bijzonders van maken. In Watermaal-Bosvoorde heeft de erg charmante kaaswinkel L’Estive er een specialiteit van gemaakt. Daar staat Anne-Sophie Meurin, de dochter van Marc Meurin – de voormalige baas van Château de Beaulieu in Pas-de-Calais – voor in. Zelf noemt ze een croque een jeugdherinnering, zoals een “madeleine van Proust”. In haar winkel serveert ze croques van 10.30 tot 18.30 uur, alleen zaterdag warmt het toestel al op vanaf 10 uur. Zondag en maandag blijft de zaak gesloten.

Haar medewerkster Lysiane bereidt de onweerstaanbare warme lekkernijen, die worden verpakt in blauw papier en belegd met zorgvuldig geselecteerde producten. Op het krijtbord prijken zowel vaste waarden als seizoenscreaties. In de eerste categorie is de Dandy (8,60 euro) te vinden, met truffelgouda en gekookte ham, net als de Prince de Paris (8,90 euro), met fruitige comté, Parijse ham, lente-ui, truffelzout en nootmuskaat. De tweede categorie speelt in op de seizoenen, met onder meer de Pink Betty (8,60 euro), die met een mix van feta, gekonfijte biet, basilicum en uienpickles geschikt is voor vegetariërs. Op ons bord kwam de Peïo (9,30 euro), een heerlijke croque op basis van schapenkaas, chorizo, tomatenchutney, kruiden en citroen. Je kunt niet in de winkel eten, maar gelukkig zijn er alternatieven. Er is het mooie terras bij mooi weer, twee kleine tafeltjes onder een luifel bij minder goed weer – mét dekentjes – of je kunt gaan voor de takeaway en de croques in het park rechtover opeten, of bij de buren van conceptstore Buona Vita. Dat mag als je er een drankje bestelt. L’Estive biedt zelf ook drankjes aan, zoals de sapjes van Milliat (5,10 euro) of de limonades van L’Annexe (3,20 euro). Nog zin in een dessert? Het huis maakt zijn eigen fontainebleaus (3,50 euro). MICHEL VERLINDEN

La Fruitière

Zijn de lekkerste croques die met kaas? Allicht en daarom stelt La Fruitière nooit teleur. Op het menu: brood van bij La Boule, gezouten boter uit Normandië en, voor de huisklassieker, fruitige comté en ham uit de Jura. Met vijf tot zes recepten is er genoeg afwisseling, van gerookte cheddar tot geurige raclette, en croque met truffel. Ze zijn verkrijgbaar in een vegetarische variant. De prijs begint bij 9,50 euro. Kolenmarkt 99-103, Brussel, lafruitiere.brussels

Café Costermans

Op de geplaveide binnenplaats van een antiekzaak op de Zavel heeft Café Costermans altijd wel iets lekkers te bieden: croque met ham, bechamelsaus, provolone en mosterd op traditionele wijze (16 euro), vegetarische croque met gekonfijte groenten, scamorza en gedroogde tomaten (14 euro). En dan is er nog de spicy tuna melt op zuurdesembrood, met tonijn, augurken en chilipeper (14 euro). Grote Zavel 5, Brussel, maisoncostermans.be

7 oktober 2026 |

Klassiek

Expo

Erykah Badu

Hayoung Choi

Kevin Osepa

Twee jaar geleden stuurde rapper en producer The Alchemist een handvol beats naar Erykah Badu, wat de Amerikaanse neosoulqueen ertoe aanzette om na een lange sabbat weer nieuwe muziek te maken. Naar Brussel brengt ze IMEHO mee, een intieme, grotendeels geïmproviseerde show waarin stem, piano en percussie samensmelten. Elke avond bouwt ze de voorstelling in realtime op, zonder vast script.

Ondertussen is met Ettore Pagano een opvolger opgestaan, maar Hayoung Chois overwinning op de Elisabethwedstrijd voor cello in 2022 is daarmee niet plotsklaps vergeten. De Koreaanse passeert nog een keer in Brussel. Op twee vijvers afstand van waar haar concourstraject begon, speelt ze misschien wel hét essentiële werk voor haar instrument: de Cellosuites van Bach.

In de foto’s en films van de CuraçaosNederlandse kunstenaar Kevin Osepa vloeien de realiteit van het dagelijks leven en de magie van mystieke rituelen in elkaar over. Osepa verbindt zijn eigen geschiedenis met brede kwesties als de identiteit van AfroCaribische jongeren in een postkoloniale wereld, de rol van gender en het zoeken naar een thuisgevoel.

→ 14/10, Bozar

→ 9/10, Abdij ter Kameren

→ 10 > 31/10, Stieglitz19

Festival des Libertés

Belgian National Orchestra, Petrenko & Kobekina

Identita – The story of Czech graphic design

Nog meer celloschoon bij het BNO. Zij nodigen Anastasia Kobekina uit om de menselijke stem van de strijker bloot te leggen in het concerto van Atonín Dvořák. In een interview noemde de soliste een klassiek concert ooit “rust die ons emotioneel en intellectueel stimuleert”. Al is er hier misschien toch weinig kalmte in de Boheemse levendigheid.

Behalve een overzicht van Tsjechisch grafisch ontwerp uit de voorbije eeuw, toont de expo ook de rol van deze creatieve discipline in het vormgeven van de identiteit van het land, in dialoog met politieke en sociale omwentelingen. Laat de tijd stilstaan bij het bekijken van de art-nouveau-affiches van Alfons Mucha en de filmposters van Zdeněk Ziegler.

→ 8 > 17/10, Théâtre National

→ 11/10, Bozar

→ 16/10 > 7/3, Design Museum Brussels

Listening Session: Brux Residency

Anna Besson

Juvenilia. 100 ans de typographie et de livres à La Cambre

Cultuurtips

Pop & Jazz

Elk jaar koppelt het Festival des Libertés pertinente docu’s, performances en conferences aan muzikale artiesten die geen blad voor de mond nemen. Op de affiche dit jaar vallen onder meer de Franse rapper en slammer Abd Al Malik, de Nigeriaanse blufunker Keziah Jones, het Brusselse hyperpopduo Ascendant Vierge, het Britse electropunkduo Sleaford Mods en de Anatolische funk van Altin Gün op.

Met zijn nieuwe residentieruimte in de Steenstraat geeft de AB artiesten de ruimte om te experimenteren, creëren en verdiepen. BRUX, een hoofdstedelijk collectief van negen jonge rappers, werkt er aan een hiphopsound voor de toekomst. Tijdens deze Listening Session delen ze het resultaat van een schrijverskamp en vijf dagen residentie.

Enkele weken geleden bracht Anna Besson een puike plaat uit met alle fluitkwartetten van Mozart. Op het Artonov-festival staat ze er helemaal alleen voor met haar traverso, een barokdwarsfluit. Besson duikt in het oudste repertoire voor haar barokke dwarsligger: Carl Philipp Emanuel Bach, Joachim Quantz en vooral de fantasietjes van Georg Philipp Telemann.

→ 9/10, Ancienne Belgique

→ 12/10, Hotel Winssinger

→ 16/10 > 14/2, Wittockiana

En ook

Global jazzers Echoes of Zoo gaan op zoek naar onze collectieve intelligentie (14/10, Ancienne Belgique)

Suzan Peeters en Radio Hito voeren experimentele gesprekken met accordeon (9/10, Beursschouwburg)

Ontdek kunst uit het Canadese hoge noorden in Inuit (16/10 > 18/4, Museum Kunst & Geschiedenis)

Beatbakker Le Motel duelleert met de BritsNigeriaanse pidgin-rapper Magugu (10/10, Recyclart)

Contratenor Logan Lopez Gonzalez brengt Britse barok bij een boterkoek (11/10, Bozar)

Schilder Tina Gillen laat het land wegzakken onder je voeten (17/10 > 28/11, Nosbaum Reding)

De Nieuwe Lichting-finaliste Elis Floreen debuteert met dromerige, eigenzinnige pop (11/10, Botanique)

Lorenzo Gatto nodigt een karavaan aan fijnbesnaarde ‘matties’ uit voor Vivaldi (15/10, MIM)

Kunstenaar én dj Juliana Lindenhofer vindt inspiratie in de clubcultuur (14 > 31/10, Affiliate/Wiels)

Verdiep je hier in de jeugdwerken van kunstenaars die in de voorbije eeuw als student experimenteerden in de ateliers voor typografie, visuele communicatie en boekbinden aan La Cambre. De expo etaleert pamfletten, affiches, kunstenaarsboeken, briefpapier en boekomslagen van onder meer Pierre Alechinsky en Sophie Alouf-Bertot.

Film

Klein onderhoud

Schrijver en theatermaker Angelo Tijssens

Leviticus

Het is een slecht jaar voor wie horrorfilms negeert. Na Obsession, Backrooms en Teenage sex and death at camp Miasma valt het bloedmooie, onheilspellende Leviticus op. In een uithoek van Australië krijgen twee verliefde jongens na tussenkomst van een gebedsgenezer een demon achter zich aan. Zowel de horror als het liefdesverhaal beklijft. → in de bioscoop

The social reckoning

Van Aaron Sorkin, met Mikey Madison, Jeremy Allen White, Jeremy Strong

The social reckoning doet onder voor voorganger The social network van regisseur David Fincher en scenarist Aaron Sorkin. Sorkin regisseerde zijn scenario deze keer zelf, maar is daar lang zo goed niet in. Gelukkig is hij wel goed in vinnige dialogen en het bevattelijk maken van complexe zaken. Hij reconstrueert de totstandkoming van de Facebook Files. → in de bioscoop

Gérard Corbiau In de geschiedenis van de Belgische film kun je niet om Le maître de musique heen. De melomane film over een operazanger die met pensioen gaat om zijn passie en kennis over te dragen aan de nieuwe generatie, werd voor een Oscar genomineerd. Cinematek serveert de kersvers gerestaureerde versie. Ook de andere films van de Brusselse regisseur Gérard Corbiau worden vertoond.. → 8/10 > 7/11, Cinematek

En ook Robert Pattinson speelt in Primetime de presentator van het beruchte tv-programma To catch a predator Grandir van de Brusselse Géraldine Doignon gaat over twee vrouwen die opgroeiden in een tehuis Een reeks in Cinematek (9/10 > 29/11) sluit aan bij het boek Bioscoop in bezet België

Van Adrian Chiarella, met Joe Bird, Stacy Clausen, Mia Wasikowska

Schrijfster Gaea Schoeters, literatuurhuis Passa Porta en gasten gaan in een nieuw seizoen van café chantant Dead Ladies Show weer op zoek naar opmerkelijke vrouwen uit het verleden die meer aandacht verdienen. In de nieuwste aflevering verzorgen pianiste Lies Colman en de Belgische sopraan Emma Posman de muziek, stelt Moya De Feyter de Brits- Mexicaanse surrealiste Leonora Carrington voor, en vertelt Luanda Casella over de Amerikaanse schrijfster Octavia Butler. Het strafste verhaal is misschien wel dat van de zeventiende-eeuwse Franse operazangeres Julie D’Aubigny met wie schrijver Angelo Tijssens het publiek laat kennismaken. Tijssens – theatermaker bij Ontroerend Goed, romanschrijver, en (co)scenarist van films als Girl, Close en Coward (met Lukas Dhont) – is liefhebber van de Dead Ladies Show en maakt er een zaak van vergeten of weggeduwde stemmen weer aan het woord te laten. “Deze reeks zegt veel over de manier waarop wij geschiedenis schrijven, bepalen wat belangrijk is, wie een standbeeld krijgt en in het museum mag. Veel vrouwen, queer mensen en mensen van kleur vielen af. Hen op een entertainende manier naar voren schuiven, is mijn favoriete manier om militant te zijn.” Uit zijn lijstje kandidaten pikte Tijssens als eerste Julie D’Aubigny, die een onwaarschijnlijk leven had, met een Brusselse link. “Er zijn zoveel adjectieven en versies van Julie die

allemaal tegelijkertijd hebben bestaan. Zij was een crossdressende, schermende, biseksuele, brandstichtende operazangeres. Ik heb haar zelf ontdekt via de heerlijke Britse podcastreeks Bad gays van Huw Lemmey en Ben Miller over “evil and complicated queers in history”. Ik zou D’Aubigny niet meteen als ‘bad’ catalogiseren, maar ze was in ieder geval complex en had behoorlijk wat op haar kerfstok.

“Ik beloof plechtig niet zelf te zullen zingen” Toen ik de aflevering over haar hoorde had ik meteen een crush.” Bepaalde haar geaardheid haar lot als buitenbeentje? “Ze stak kloosters in de fik, maar is in haar waanzinnige, veel te korte leven erg succesvol geweest als operazangeres in Parijs, en ook in Brussel. Dat zie je vaker: we willen excentrieke mensen wel op een podium zien voor ons entertainment, maar op straat voelt de samenleving zich er minder comfortabel bij.” Hoe pakt Tijssens het eerherstel aan? “Ik beloof plechtig niet zelf te zullen zingen, maar ik ga wel een pleidooi houden om een big budget-opera over Julie te maken.” Hopelijk steekt de nieuwe directeur van De Munt even over naar het Beurscafé. MICHAËL BELLON De Dead Ladies Show vindt plaats op 9/10 in het Beurscafé, beursschouwburg.be

9/10/

Podium

In mijn wijk

Made in Cité

Messidor

Eindelijk: comedian Erhan Demirci komt met zijn vijfde avondvoorstelling Made in Cité naar Brussel. Demirci woont hier nu ook, maar werd op 14 januari 1983 geboren in het shtijle Beringen, en groeide op in het nog shtijlere Limburgse Ham. Nu kunnen ook de Brusselaars horen hoe de kleine “Cité-rat” er zijn blik op de wereld ontwikkelde.

Ward Daenen is wat je noemt een laatbloeier, maar laat dat predicaat je niet afleiden bij de ruikers van songs die hij ons toestopt. Die bundelt hij samen met Maarten Moesen en Bert Hornikx onder de noemer Messidor. Intussen hebben ze een tweede album klaar, Lizières, een plaat over hoe rusteloosheid je in beweging brengt, terwijl je tegelijk ook verlangt naar tegendeel ervan.

→ 14/10, De Kriekelaar

→ 8/10, De Markten, Brussel

Broken home, my shrine

Een stevige patat tegen armoede

Zeven jaar lang verzamelde Alix Konadu getuigenissen van mensen die hun thuis achterlieten en elders opnieuw begonnen, of van wie de familie dat deed. Die interviews vormen met de persoonlijke geschiedenissen van de performers de leidraad van een multidisciplinaire voorstelling met livemuziek over migratie en identiteit van migranten.

Op zaterdag 17 oktober is het Werelddag van het Verzet tegen Armoede. De Brusselse gemeenschapscentra roepen op om een wit laken buiten te hangen en deel te nemen aan de lampionnentocht, uit solidariteit met Brusselaars in armoede. Onder de noemer ‘Patat Tegen Armoede’ staan de hele maand activiteiten op het programma, van solidaire lunches tot wijkwandelingen.

→ 15 > 19/10, KVS

→ 31/10, verschillende locaties

Le petit B

Nuits du Beau Tas

Ook de aller-allerkleinsten hebben recht op theater, in dit geval beeldend danstheater van het Franse gezelschap rond Marion Muzac. Een voorstelling zo zacht als kussentjes, in een cocon gevuld met hypnotiserende klanken. Met aaibare sculpturen in een vorm die de jongste kijkertjes bekend kan voorkomen. De dansers bewegen tussen de toeschouwers door.

De Nuits du Beau Tas, een onafhankelijk, alternatief en anticommercieel muziekfestival dat ontsproten is aan de eigenzinnige geest van voormalig Botanique-programmator Pierre-Jean Vranken, is aan zijn negentiende editie toe. Deze week vieren saxofonist Grégoire Tirtiaux en trompettist Zéphyr Zijlstra, het improvisatiecollectief Datan en de fluitiste Michi Fujita muzikale dwarsigheid.

→ 11/10, BRONKS, 1+

→ 9/10, La Fonderie, Molenbeek

En ook

Jozef Wouters en wijkbewoners hernemen The latecomers (14 > 17/10, Decoratelier)

Met haar muziekreeks Het Huis van Lilo brengt Leïla Alice de zon naar de Pianofabriek (9 & 10/10)

CC Jacques Franck is de Belgische gastlocatie van de internationale Hip Hop Games (10/10)

VRT-journalist Willem Van Mullem stelt zijn boek Het theater van de schoonheid voor (11/10, Den Dam)

Ga de Onze-Lieve-Vrouw ter-Zavelkerk bewonderen tijdens de klanken lichtshow Genesis (12/9 > 25/10)

Wie het klimaat een warm hart toedraagt, moet op de Klimaatmars zijn (11/10, Brussel-Noord)

THEA

Erhan Demirci

« Théa, de nieuwe komeet van de hyperpop, melancholie en woede van de jeugd. » Radio France

Alix Konadu/Moussem & KVS

LE LOU

ZONMAI

Les Halles de Schaerbeek 22a, rue Royale Ste-Marie, 1030 Bxl reservation@halles.be | +32 (0)2 218 21 07

Marion Muzac

Uitgelicht

Edith Dekyndt dook in de archieven van Cristóbal Balenciaga

‘De stof beslist zelf’ Wie Edith Dekyndt vraagt om in dialoog te gaan met een haute-couture-icoon als Cristóbal Balenciaga, weet dat daar geen gladde modeshow uit voortvloeit. De duo-expo The fabric decides in Bozar onthult de fragiliteit van materialen, hoe luxueus ook. door Andy Furnière

7 oktober 2026 |

Cristóbal Balenciaga richtte zijn eerste modehuis op in zijn Baskische thuisregio, maar brak helemaal door nadat hij tijdens de Spaanse Burgeroorlog naar de Franse hoofdstad was verkast. Hij werd beroemd met radicale nieuwe vormen zoals de zakjurk, babydoll en tuniek die werden gedragen door de aristocratie van zijn tijd en beroemdheden als Grace Kelly en Marlene Dietrich. Maar Dekyndt was nooit geïnteresseerd in een traditioneel overzicht van iconische jurken. Zij raakte in de archieven niet alleen gefascineerd door het meesterschap en het vernieuwende karakter van Balenciaga’s werk, maar ook door de manier waarop de stoffen van de kleren waren getransformeerd door de jaren heen en door de mensen die ze ooit droegen. “Het archief deed enigszins denken aan een mortuarium, en het ontleden van de kledij daar aan een autopsie”, zegt ze. “In de vouwen en vervormingen van de stof voel je nog de lichamen die ze ooit omhulden.” In de expo liggen – naast onder meer kousen en allerhande accessoires – verschil42

lende prachtige jurken uit de archieven opgebaard, met zichtbare markeringen van de tijd. “Een knoop die loshangt aan een gerafelde draad, tekenen van slijtage, verkleuringen door licht en vocht … Allemaal indicaties van verval waar wij normaal niet de nadruk op leggen”, zegt een vertegenwoordiger van het Balenciaga-archief die liever anoniem blijft. “Maar door daar op in te zoomen, zoals Dekyndt doet, brengt ze als het ware een verborgen onderlaag naar boven.” Dekyndt heeft ook letterlijk onvolkomenheden uitvergroot in de expo. Bij het binnenkomen passeer je als bezoeker langs een groot, delicaat doek waarop je, als je goed kijkt, verschillende vlekken kunt waarnemen. “Dit nieuwe werk is een uitvergroting van een klein textielfragment uit de Balenciaga-archieven”, legt tentoonstellingsdirecteur Zoë Gray van Bozar uit. “Het laat je meteen mooi door haar ogen naar modestoffen kijken.” In verschillende andere werken maakt Dekyndt gebruik van technologie om geheimzinnige eigenschappen van textielmaterialen naar boven te brengen. Zo knettert een deken als een haardvuur terwijl het wordt opgeschud, in een video-installatie geïnspireerd door een verblijf in arctische streken. “Ik lag er te woelen in de dekens in mijn koude bed toen ik plots blauwachtige lichtvonken waarnam”, legt ze uit. “Dat heeft alles te maken met statische elektriciteit in extreem koude omstandigheden, die hier ook voor het knetterende geluid zorgt.” Voor andere experimenten bedekte Dekyndt met behulp van 3D-printing een

Verborgen onderlaag

an het begin van de expo The fabric decides ligt een schetsboekje van Edith Dekyndt opengeslagen, met een tekening van een vrouw in een opvallende jurk. “Ooit zat ik in het Pradomuseum in Madrid bijzondere kledij op schilderijen van artiesten als Rubens na te tekenen in dat boekje”, legt de Brusselse kunstenares uit. “Een ideale manier om inspiratie op te doen.” Dekyndt groeide op in een familie waar het heel gewoon was om zelf kledij te maken en verfraaien. “Mijn moeder en grootmoeder waren geen beroepskleermakers, maar ze hadden een heel repertoire aan ambachtelijke technieken onder de knie. Zelf heb ik altijd een fascinatie gekoesterd voor de werelden van mode en architectuur, en ben er uiteindelijk zowat tussenin beland.” Toen de beeldend kunstenares jaren geleden de kans kreeg om binnen te stappen in de Parijse archieven van Cristóbal Balenciaga, moest ze dan ook niet lang nadenken. In tegenstelling tot het huidige merk dat nog steeds zijn naam draagt, focuste deze Spaanse modelegende enkel en alleen op haute couture gemaakt met de beste materialen. Toen hij aanvoelde dat die cultuur op haar limieten botste, in 1968, besloot hij te stoppen in plaats van zich aan te passen aan de evolutie naar meer confectiekleding.

“In de vouwen en vervormingen van de stof voel je nog de lichamen die ze ooit omhulden” Edith Dekyndt

kunstenares

Inzichten

Wat weet acteur Günther Lesage van het leven?

Edith Dekyndt liet een rode deken transformeren in een diepvriezer.

stuk fossiel hout met een laag plastic en liet ze een rode deken transformeren in een diepvriezer. Maar evengoed laat ze vooral de natuur haar gang gaan. Zo bestaat een wandkleed in de expo uit textiel dat gedurende een lange periode werd bloot gesteld aan de weerselementen op een dak, met allerlei – verrassend decoratieve – metamorfoses als resultaat.

Buiten de schijnwerpers

“’The fabric decides’ of ‘de stof beslist zelf’ is een uitspraak van Balenciaga die heel hard ook op mijn praktijk van toepassing is”, zegt Dekyndt. “Ik hou ervan om het materiaal te laten doen, te observeren terwijl het verandert door verschillende processen en de boeiende en vaak poëtische effecten te tonen. Balenciaga was ook iemand voor wie het materiaal vooropstond. In plaats van tekeningen als allesbepalende basis te gebruiken, beeldhouwde hij als het ware op maat met stoffen. Hij was een ambachtsman met een enorme kennis van textiel, zodat hij er het beste uit naar boven kon halen.” Ook qua persoonlijkheid ziet ze wel parallellen met zichzelf. “Hij was net als ik iemand die liefst hard werkte en de schijnwerpers meed. Ik ben ook allesbehalve iemand die vernissages afschuimt, bijvoorbeeld.” Balenciaga stond eveneens bekend voor zijn afkeer van interviews met journalisten. “Daar heb ik zelf wel geen last van, maak je geen zorgen.” De expo The fabric decides over de ontmoeting tussen Edith Dekyndt en Cristóbal Balenciaga loopt van 14/10 tot 31/1 in Bozar, bozar.be

Welke misvatting bestaat over jou? Dat ik door mijn theater met LAZARUS en mijn sporadische rollen op tv werk genoeg zou hebben. Heb je een hardnekkige gewoonte? Ik kom te vaak aan mijn baard, en in mijn anekdotes zitten te veel details. Wat kun jij dat de meeste anderen niet kunnen? Mijn oren apart van elkaar bewegen. Wat ben je ooit kwijtgeraakt dat je graag zou terughebben? Mijn naïviteit. Waar ben je trots op? Op mijn drie kinderen, vier opgerichte theatergezelschappen en meer dan zestig theaterproducties. Wat heb je meegemaakt dat wij maar moeilijk kunnen geloven? Ik heb in Costa Rica een rivier van 100 meter overgezwommen waar krokodillen in zaten. Alleen wist ik dat pas achteraf. Wat ligt er op je nachtkastje? Momenteel het boek Uitwissing van Thomas Bernhard. Waar kijk je naar uit de komende maanden? Naar de vier theatervoorstellingen die ik door elkaar speel: Boze geesten, A comedy of errors, Stuk Stroganoff en mijn solovoorstelling TISOVERALIETS. Naar waar zou je willen verhuizen? Lissabon, Barcelona, en de Spaanse Pyreneeën voor de natuur. Vancouver wil ik ook zien. Wat doen jongeren beter dan de oudere generaties? Zij gaan bewuster om met veiligheid in het verkeer. Wie is de bekendste persoon die je ooit sprak? Al Pacino. Naar welke tijd en plaats mag de teletijdmachine je brengen? Naar de gouden jaren 1920: vrijheid, jazz, dansfeesten, economische groei en de introductie van radio en bioscoop. Bij welke historische gebeurtenis had je graag ingegrepen? De oorlog in Oekraïne en de aanval van Hamas op 7 oktober. Wat was het beste algemene nieuws van de afgelopen weken? Een koraalrif voor de kust van Benin dat zestig jaar geleden dood werd verklaard, blijkt weer gezond te zijn. Wat was er vroeger beter? De lucht.

• Günther Lesage (Ardooie, 1967) is de broer van Dieter, Peter en Friedl’, studeerde aan Studio Herman Teirlinck, en speelde in tal van films en tv-series

• Hij richtte onder meer de

theatergezelschappen De Onderneming en LAZARUS op. Onlangs speelde hij in De miskenden, Orde van de dag en TROJE

• Met LAZARUS herneemt hij nu de Dostojevski-bewerking Boze geesten en daarna toert hij met zijn solovoorstelling TISOVERALIETS

Waarom zou je met de loterij meespelen? In de kunstensector wordt het steeds onzekerder dat je je rekeningen nog kunt betalen. Welk kunstwerk red je, mocht de beschaving vergaan? Misschien dan toch de Sixtijnse Kapel. Met welke kunstenaar wil je op café? Banksy. Met welke quote pak je graag uit? Wees jezelf, er zijn al anderen genoeg. Welk typisch zinnetje zeiden je ouders altijd tegen jou als kind? Stikt joen hemde in joen broek. Welke zin mag op je doodsprentje? “Ik kom terug.” Welke andere vraag hadden we je beter gesteld? Wat vind je het moeilijkste in de liefde?

MICHAËL BELLON

De voorstelling Boze geesten is op 12/10 te zien in theater1150, kunstencultuur.woluwe1150.be 7 oktober 2026 |

The hang-out

Dansen op veel podia Elke week bezoekt BRUZZ een ket op zijn of haar favoriete plek in de stad. Deze week toont Eloïse (8) haar dansschool in Etterbeek.

Vertel eens over Studio 51.

Ik doe hier al vier jaar ballet, elke zaterdag. Ik vind ballet leuk omdat er soms leuke muziekjes zijn. Je moet veel kunnen: de zes posities kennen, lenig zijn en veel onthouden.

Wat vind je leuk aan optreden?

Op een podium staan en voor andere mensen te dansen. Iedereen van de dansschool laat dan een dans zien. Ik moest goed oefenen en de stress vond ik eigenlijk ook wel leuk.

Wat wil je later met ballet doen?

Ik wil goed leren dansen en op veel podia komen. Nu hebben we één keer per jaar een optreden, maar ik zou graag vaker op een podium staan. Soms doe ik dat ook met toneel, maar ballet vind ik leuker.

Je bent verhuisd van Etterbeek naar Sint-Pieters-Woluwe, hoe is dat?

We zijn verhuisd omdat het appartement te klein was. In Woluwe is het rustig, groter en er is veel groen. Het Woluwepark is dichtbij en ik fiets er graag naartoe. Soms gaan we daar picknicken. Het is wel verder van mijn school.

Fiets je graag in Brussel?

Ja, ik zou graag met de fiets naar school gaan, maar dat mag niet omdat er ‘s ochtends veel auto’s zijn.

Je bent wel naar de autoloze zondag geweest. Wat heb je toen gedaan?

We zijn naar het Warandepark geweest. Daarna zijn we met de fiets een ijsje gaan eten. Het was leuk om op straat te fietsen, want normaal kan dat niet zomaar.

Waar word je verdrietig van?

Pesten. Dat heb ik zelf meegemaakt. Soms pesten jongens de meisjes op school. Dat gebeurt nog altijd.

Spelen. Soms speel ik in mijn kamer. Ik speel ook Lego met mijn broer. Gisteren heb ik nog een spiderman van Lego gemaakt. We spelen ook verstoppertje. EMILIA DE FEYTER Wil jij ook je favoriete plek tonen? Stuur een mailtje naar ket@bruzz.be.

8–31 OCT. 2026

De Markten Brussels FREE ACCESS

PAMELA TULIZO More info

Za 24.10.2026 Wonen rond het kanaal - noord: Brussel-stad, Schaarbeek, Sint-Jans-Molenbeek

Zo 15.11.2026 Wonen in zuidoost Brussel: Van Woluwevallei tot Flagey

Zo 29.11.2026 Wonen in noordwest Brussel: Van Atomium tot het kanaal

Beleef Brussel als woonstad. Schrijf je in voor een woontour via woneninbrussel.be/woontours.

Fubuki

Rekenpuzzel

Vul de cijfers 1 tot en met 9 in het rooster in, zodat het resultaat van de sommen klopt met de cijfers rechts en onderaan de kolommen. Elk getal mag maar één keer voorkomen. Het niveau van de puzzel kan variëren per editie.

Vul de witte vakjes met positieve gehele getallen zodat elke rij een kloppende som vormt met het doelgetal rechts of onder. Reken van links naar rechts en van boven naar beneden, zonder voorrang van × of ÷ (bij delen moet de uitkomst altijd een geheel getal vormen).

Zelf een foto van een onverwacht stukje Brussel insturen? Mailen naar redactie@bruzz.be

A S U P F

H R

D D B P T N E W R D P C I

De hoofdstad kent veel verborgen plekjes, onverwachte panorama-uitzichten, en onbekende maar daarom niet minder intrigerende panden en kantjes, ver weg van Manneken Pis, de Grote Markt en het Atomium. Zoals deze muur. Waar is deze foto getrokken?

T L

D U

S A P M K J

T W

L O S N J

F E E E

H W E Z

J O M T R Y A W P U M I

L S S Z B K H Q

R W C Z W Q O H

I D R U V H Z Y

Q W C O Y S C M E N L

E W N L

Q H M Z

I R

G A W M E M Q W V M S B

J A K Y O I

W Z P E S Z F

S C

A E G F Y D K Y R T

Z O E M U M

Z N F T T M H B K S H M

O C X W O K F R

E A V B G Y

Z N O J

V R O U W E

E H R E K E

Stuur het trefwoord, samen met je adres en telefoonnummer, naar win@bruzz.be

F X O G

F M O W Z A

WIN TICKETS

E X

J V R D

O O K

J K H E

X B

A Comedy of Errors 5x2 tickets, 9/10, Westrand

Mail ‘comedy’

K W X O

W E P K V J V S K Q X U V U K D G I

A H

L M A N N E L

K H E

Y B

D A K L

All Day I Dream About Soccer (ADIDAS) 5x2 tickets, 10/10, Kaaistudios

Antwoord Een opvallende muur langs het Congreskolom, aan de Koningsstraat.

M Z M M P O L

2 9 3

- 22 13

— .

+ 6

x 3

+ 5 x

. 8 — . 4

8 12

De puzzels in dit magazine zijn intern ontwikkeld of gegenereerd met gebruik van toegestane tools en artificiële intelligentie. Elke gelijkenis met bestaande puzzels is toevallig.

Oplossingen

▢ Ram ▢ Ooi ▢ Herder ▢ Schapen ▢ Omweg ▢ Mobiliteit ▢ Vrouwelijkheid ▢ Onzekerheid ▢ Politica ▢ Feminisme ▢ Macho ▢ Mannelijkheid

Zoek alle verborgen woorden in het raster van de speciale woordzoeker van BRUZZ. Streep de begrippen één voor één weg, dit kan in alle richtingen: horizontaal, verticaal, diagonaal, en van links naar rechts en andersom.

Verborgen Brussel

— .

Woordzoeker

. x — .

Puzzel & wedstrijd

Mail ‘soccer’

ROULARTA

ADVERTENTIE