BRUZZ editie 1985 (24-06-2026)

MinisterAnneleen VanBossuyt (N-VA) ‘Illegaal verblijven in Brussel is een misdrijf’

Lezersgefrustreerd overhunsyndicus ‘Onbereikbaar, duur en traag’

COULEUR CAFÉ

Grca.

NOTRE-DAME DES VICTOIRES AU SABLON

ONZE-LIEVE-VROUW TER ZEGE OP DE ZAVEL +

CERCLE ROYAL GAULOIS +

BOZAR SALLE M

BOZAR ZAAL M concert 12:15

Scherzi Musicali, Vox Luminis, Young Belgian Strings, Les Muffatti, Trio Zadig, Les Kapsber’girls, Ricercar Consort, Quatuor Caliente, Claire-Marie Le Guay, Emmanuelle Bertrand, Reinoud Van Mechelen, Valère Burnon, Marc Sabbah, Xavier Locus…

midis-minimes.be

Marketing coördinator (m/v/x)

Zet jij graag creatieve ideeën om in sterke campagnes? Krijg jij energie van het opstarten van nieuwe projecten?

Eindredacteur televisie (m/v/x)

Hou jij het hoofd koel wanneer de deadline nadert en wil je mee het Brusselse nieuwsverhaal vormgeven?

Hittegolf Hoge temperaturen leiden tot extra stress

Het belooft een hete zomer te worden. Letterlijk, dan. Met het kwik boven de dertig graden afgelopen weekend en met nog hogere temperaturen voorspeld voor komende week, spreekt het KMI in Ukkel officieel van een “uitzonderlijk vroege hittegolf”. Mogelijk wordt het zelfs een van de warmste juniperioden sinds het begin van de metingen, liet het meteorologisch instituut weten op zijn website.

Het verwachte hitterecord zet opnieuw de discussie op scherp of de verschillende overheden voldoende doen om de grootstad leefbaar te houden op momenten van klimaatextremen.

Zo blijft het voorzien in publieke zwemgelegenheden ondermaats, tot zelfs dramatisch. Al jaren vraagt de bevolking om meer mogelijkheden tot zwemmen in de openlucht, al jaren moeten mensen uitwijken naar filialen buiten Brussel, of nemen jongeren veiligheids­ en gezondheidsrisico’s door bijvoorbeeld te plonzen in het kanaal. Wie verkoeling zoekt bij fonteinen, zoals in de ronde vijver van het Jubelpark, krijgt dan weer de politie op zijn dak, zoals een groep bezoekers vorige zondag mocht ondervinden.

midden krijgt. Nochtans stond die wel getekend op de oorspronkelijke plannen. Het verdwijnen ervan valt om esthetische redenen te betreuren: het open, ietwat futuristische element breekt het beklemmende gevoel van beslotenheid. Maar vooral: de luifel met groendak zorgt tegelijk voor het enige element dat potentieel schaduw biedt, en dat mogelijk het hitte­eilandeffect op die plek enigszins tempert.

De beelden die momenteel circuleren op sociale media over de nieuwe situatie tonen een stenen vlakte. Een horrorscenario voor iedereen die in de buurt woont en werkt.

“De grootste hittecrisis speelt zich achter de Brusselse gevels af”

De recente belofte dat op het dak van de Abattoir in Anderlecht een openluchtzwembad zal komen, biedt voorlopig ook geen oplossing. De bouw ervan zal in het beste geval pas ten vroegste starten in 2029. Ook bij het optrekken van openbare infrastructuur lijkt de noodzaak om rekening te houden met steeds ruwere omstandigheden nog te weinig doorgedrongen.

Neem de aanleg van het Schumanplein. Door een moeilijk te volgen juridische soap tussen urban.brussels, Brussel Mobiliteit en Beliris, nota bene drie overheidsinstanties, bestaat de kans dat het plein geen luifel in het

De publieke ruimte is trouwens het meest zichtbare deel van het probleem. De grootste hittecrisis speelt zich echter achter de gevels af. Uit recent onderzoek van de Belgian Green Building Council, een platform dat de immosector verzamelt rond duurzaamheid, blijkt dat een op de vijf Belgische woningen met ernstige oververhittingsproblemen zal kampen in de toekomst. Vooral Brussel, met zijn verouderde en vaak slecht onderhouden patrimonium, staat voor hete vuren. Daarom mag het des te harder verbazen dat de huidige Brusselse regering niet in extra middelen of aantrekkelijke fiscale formules voorziet om eigenaars te helpen in de strijd tegen oververhitting. Dat de Renolution­premies uitdoven, blijft in dat opzicht een merkwaardige beleidskeuze. Hitte doet iets met een stad. Ze kan, op haar meest aangename momenten, voor een gezellige vakantiesfeer zorgen, zeker als de nachten voldoende afkoelen. Maar in het slechtste geval verandert ze woningen, pleinen en straten in plekken waar gezondheid, veiligheid en het concrete samenleven onder druk komen te staan. Een warme zomer is dan geen detail meer, maar een stresstest voor het beleid.

Maarten Goethals Coördinator magazine. In het edito fileert de redactie de Brusselse actualiteit.

Lees meer Volg al het nieuws over de hittegolf via BRUZZ.be

De BRUZZKet schoolkalender Bestel nu een gratis exemplaar

voor jouw klas

8 9 10 11 12 13 14

26 27 28 29 3031

MAANDAG DINSDAG WOENSDAG DONDERDAG VRIJDAG ZATERDAG ZONDAG 12345 6 7

2 3 4 5 6 7 8

BRUZZKet, het jongerenplatform van BRUZZ, maakt opnieuw een kalender met leuke weetjes en Brusseltips voor ketten van het 4e, 5e en 6e leerjaar.

Vraag de kalender 2026-2027 aan via de QR-code of via bruzzket.be/schoolkalender Wij leveren hem begin september gratis op jouw school.

Inhoud 24 juni 2026

Van hummus tot Dubaichocolade: hoe Brusselse groothandelaars mee surfen op veranderende smaken

Meer BRUZZ

LaatsteticketsCouleurCafé

Win de laatste tickets voor Couleur Café deze week. Luister naar Lilith in de ochtend of ga met Gunnar de avond in en wie weet sturen we je last minute nog naar Couleur Café. Luister naar BRUZZ radio

Schoolkalender

Onze BRUZZKet-schoolkalender ligt al klaar. Versier je klas met deze gratis kalender vol leuke weetjes en Brussel-tips voor ketten van het 4e, 5e en 6e leerjaar. Bestellen? Surf naar BRUZZKet.be!

41

Van Lorde tot Charli XCX: talloze artiesten noemen de Zweedse popkoningin Robyn een grote inspiratiebron

COLOFON

OPDECOVER

32Festivals Grca. en Brownsugvr openen Couleur Café met b2b-set

ACTUALITEIT

03Vooraan Hittegolf: hoge temperaturen leiden tot extra stress

06Wonen ‘Mijn syndicus? Die is gaan lopen met de potjes’

12Actueel Sociale woningbouw stokt al twintig jaar in Brussel

14Opinie ‘De publieke ruimte commercialiseren is een bewuste strategie’

15Cartoon Delphine Frantzen

18Interview Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt: ‘Ik word vaak als onmenselijk afgeschilderd’

VERHALEN

26Stadsontwikkeling Greenbizz stapelt ateliers de hoogte in

ELKEWEEK

14 Stadsleven De Kast

16Inbeeld

16Inhetnieuws

25BeestigBrussel De karper: het paarseizoen maakt vissen kwetsbaarder voor virussen

30 Column De geste telt

31CityJobs Sata is Afrikaans kapster

44Hang-out Abimael

46Puzzelpagina

CULTUURGIDS

36Shoptips

37Eat&Drink 3 x bagels

38Uittips

39Kleinonderhoud Filmregisseur Maryam Touzani

40Uittips

43Inzichten Dj Otis

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw, een abonnement binnen Europa kost 119 euro per jaar, buiten Europa 139 euro per jaar OPLAGE 50.000 exemplaren ADVERTEREN? Angela Mngongo 02-650.10.81 angela.mngongo@brusselmedia.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be KLACHTEN? klachten@bruzz.be - www.bruzz.be/klachten ALGEMENE DIRECTIE Johan Goossens ALGEMEEN HOOFDREDACTEUR Klaus Van Isacker COÖRDINATOR MAGAZINE Maarten Goethals ART DIRECTOR EN VORMGEVING Heleen Rodiers EINDREDACTIE Karen De Becker WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Eva Christiaens, Kris Hendrickx, Bettina Hubo, Steven Van Garsse (redacteurs); Johan Baeten, Michaël Bellon, Jasper Croonen, Emilia De Feyter, Andy Furniere, Michiel Leen, Tom Peeters, Niels Ruëll, Matisse Van der Haegen, Lies Van Overschée, Michel Verlinden (medewerkers); Inne Krokaert, Minne Uyttersprot (stagiaires) FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Dewaele, Tiene Carlier, Kim Duchateau, Delphine Frantzen, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Emiel Viellefont VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Johan Goossens, Flageyplein 18, 1050 Elsene. BRUZZ is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw wordt gedrukt bij Printing Partners Paal-Beringen en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie

‘Mijnsyndicus? Dieisgaan lopenmetde potjes’

Waarom zoveel mede-eigenaars botsen met hun syndicus

Wie een appartement bewoont, krijgt te maken met een syndicus. Die relatie loopt niet altijd over rozen, zo blijkt uit een bevraging van BRUZZ. Waarom loopt het toch zo vaak verkeerd? “Investeringsfirma’s zijn op de kar gesprongen en voor hen telt alleen het geld.”

door Bram Van Renterghem

Wat ik van mijn syndicus vind? Oei, hebt u een half uur? Ik heb 27 jaar ervaring met hen en nooit een goeie gehad”, zegt BRUZZ-lezer Erik*. Hij staat niet alleen met zijn verzuchting. Uit een open call op de website van BRUZZ, tijdens de maand mei, blijkt dat de Brusselaar er vaak een complexe tot ronduit getroebleerde relatie op nahoudt met zijn syndicus. Van de 35 reacties die binnenkwamen, waren er vier positief. De rest waren klachten.

Onbereikbare syndici werden het vaakst genoemd (tien vermeldingen bij BRUZZ). Daarnaast kwamen ook een gebrek aan transparantie over boekhouding, kosten en facturen (zeven vermeldingen), een foute of ontbrekende boekhouding (zes vermeldingen) en problemen met de organisatie van de algemene vergadering (zes vermeldingen) sterk naar voren.

“Onze vorige syndicus betaalde alles te laat, waardoor elke factuur tien procent duurder werd door ingebrekestellingen en herinneringsbrieven”, zegt Dries* uit Brussel-Stad. “Sibelga heeft in maart 2025 zelfs tien dagen het gas afgesloten, nadat ook de energiefacturen vijf maanden onbetaald waren gebleven. Als ik dan vroeg om na te gaan wat er precies nog moest worden betaald, rekende de syndicus extra kosten aan. Na enige tijd kwam er zelfs helemaal geen antwoord meer op mijn mails.”

Minstens vier respondenten maken zelfs melding van geld dat verdween uit reservefondsen. “De syndicus is gaan lopen met de potjes”, zegt lezeres Clara. “Ik heb er geen idee van waar hij nu zit.”

Zes mensen claimen dat hun syndicus onvoldoende of helemaal geen offertes opvraagt bij grotere werken, ook al is dat verplicht – bewoners moeten geïnformeerd kunnen kiezen met wie ze in zee gaan. “We moesten 8.000 euro betalen voor het onderhoud van de liften”, zegt Bert. “Maar als we naar die offerte vroegen, kregen we die niet vast.”

Soms komen al die problemen samen. Dat is het geval bij Johan Willekens, eigenaar in een gebouw met vijftig flats in BrusselStad. “Onze syndicus is totaal niet open over de facturen en de boekhouding. Zo bleek na speurwerk dat er 8.600 euro was uitgegeven aan schilderwerken voor een vuilnislokaal van amper tien vierkante meter. Die waren uitgevoerd zonder dat eerst offertes waren opgevraagd. De syndicus heeft gewoon de

Els Herregodts, vrederechter in het kanton Laken. “In elk geval is het aantal klachten over syndici erg hoog, zeker bij grote vennootschappen, die hun taken gebrekkig uitvoeren en zich soms gedragen als despoten – door bijvoorbeeld niet eens te antwoorden op gerechtvaardigde opmerkingen van mede-eigenaars..”

Het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars (BIV), waar ook syndici onder vallen, heeft wel cijfers. Bij de Nederlandstalige kamer ging dit van 159 dossiers in 2018 naar 226 in 2020, 372 in 2023, 382 in 2024 en 334 in 2025. De klachten bij de Franstalige kamer kennen een gelijkaardig verloop met eerst een stijging, gevolgd door een recente daling. Een verklaring voor die recente daling heeft het BIV niet echt. “Jaarlijkse schommelingen”, klinkt de uitleg.

“Het aantal klachten over syndici ligt erg hoog, en zeker wat de grote vennootschappen betreft”

ElsHerregodts

Vrederechter in het kanton Laken

aannemer gekozen die aan het werk was in de flat van een bewoner.”

“Nog veel erger is dat er 50.000 euro verdwenen is uit de kas zonder dat tegenover dat bedrag facturen staan”, zegt Willekens nog. “De syndicus beweert dat het geld naar werken is gegaan aan afvoerleidingen, maar elke verdere toelichting ontbreekt. Reacties op mails blijven vaag en als we als mede-eigenaar de boekhouding willen inkijken, worden privatieve kosten aangerekend voor de werkuren van de boekhouder. Toen we bleven aandringen, is het al tot verbale bedreigingen gekomen. We wachten nu op het advies van onze advocaat.”

Waterleiding hangt in de weg

Gecombineerd met de talloze, negatieve recensies op Google en een stroom aan cynische commentaren op platformen zoals ‘Durf te Vragen Brussel’ lijkt het alsof de syndicus voor velen als een noodzakelijk kwaad wordt beschouwd. Aan wie of wat ligt dat dan? En zijn de problemen nog toegenomen de jongste jaren?

“Cijfers zijn er niet, maar ik heb wel de indruk dat het is vermeerderd”, zegt

De cijfers moeten met de nodige omzichtigheid benaderd worden. Verschillende lezers gaven aan niet naar het BIV te willen stappen “omdat zoiets toch geen zin heeft”. Mohamed Akdad is al vier jaar eigenaar van een parkeerplaats in de garage onder de Sint-Michielswarande in Etterbeek. “Al even lang kan ik daar mijn wagen niet zetten omdat er een waterleiding in de weg hangt. Twee opeenvolgende syndici weigeren de nodige werken uit te voeren, ook al heeft de vereniging van mede-eigenaars (VME) beslist dat die buis verplaatst moet worden. Vier jaar lang al moet ik bij iemand anders een plaats huren. Aangetekende brieven helpen niet, en een klacht bij het BIV heeft geen zin, hoorde ik. Waardoor ik nu naar de vrederechter stap. Dat alles vreet energie.” Akdad heeft gelijk om niet naar het BIV te stappen. “Niet omdat het BIV de eigen leden zou beschermen, zoals soms gezegd wordt, of de zaak niet ernstig zou nemen”, stelt Jan Alleman, vicevoorzitter van het BIV en zelf syndicus. “Wel omdat wij een tuchtrechtbank zijn. Wij kunnen een syndicus schorsen of zelfs schrappen als die een deontologische fout maakt. Wij kunnen

echter bijvoorbeeld geen gelden terugvorderen of de beslissingen van een algemene vergadering ongedaan maken. Voor genoegdoening moet men bij de vrederechter zijn.” Dat in 2025 acht op de tien klachten bij het BIV geseponeerd werden, heeft volgens Alleman daarmee te maken. In andere gevallen kon er ook geen deontologische inbreuk worden vastgesteld, of was er een gebrek aan bewijs. “Maar álle klachten worden onderzocht door een onafhankelijke rechtskundige assessor. In 2025 leidde dat in totaal tot negentig tuchtbeslissingen, uitgesproken over syndici”, aldus Alleman.

Als een Zwitsers zakmes

Of het erger is dan ooit, valt moeilijk objectief te achterhalen. Er zijn eerder indicaties. Dat de relatie tussen eigenaars en

syndicus vaak stroef verloopt, en tot grote frustraties leidt, staat wel vast. Hoe komt dat toch?

De wet van vraag en aanbod blijkt een belangrijk oorzaak. “Syndicus is een knelpuntberoep”, zegt Alleman. “De syndicus moet zoals een Zwitsers zakmes zijn: juridisch, technisch en boekhoudkundig onderlegd. Zo iemand vind je niet makkelijk.” Als een beheerder van een gebouw dan geen goed werk levert, is er niemand om hem te vervangen. “Dat soort profielen hangt niet klaar aan de kapstok”, aldus Alleman.

In 2023 waren er in Brussel 608 professionele syndici, in 2024 waren er nog 566 en in 2025 slonk dat verder tot 526. Door de vereiste meertaligheid zijn de syndici in Brussel nóg moeilijker te vinden dan in de rest van het land.

Niet alle beheerders van gebouwen zijn opgeleide, door het BIV-erkende syndici. De meeste zijn in loondienst en komen vaak uit een totaal andere sector. “Die nieuwe medewerkers worden zonder fatsoenlijke opleiding voor de leeuwen gegooid”, zegt Peter Leyseele, jurist, gerechtelijk syndicus en maker van De Case, een podcast over appartementsmede-eigendom. “Ze krijgen een bureau en een laptop met daarop 45 dossiers, en honderden mails van hun voorganger. Ze beginnen met een gigantische achterstand. Zonder begeleiding haken velen na vier à vijf maanden af, tot frustratie van de mede-eigenaars, die zo wéér een nieuwe beheerder krijgen die het gebouw niet kent.”

Het grote verloop binnen één firma wordt trouwens door zes lezers expliciet als reden

gegeven voor de moeilijkheden die medeeigenaars ervaren.

“Twintig jaar geleden werd ik een jaar begeleid tot ik de finesses van het gebouw kende”, zegt Leyseele nog. “Pas dan werd ik zelf hoofdverantwoordelijke. Dat gaf me tijd om een band te scheppen met de eigenaars.”

Die tijd is voorbij, zegt ook Alleman. “Het is niet meer mogelijk om mensen lang op te leiden. Het tekort op de arbeidsmarkt is te groot.”

Big is Beautiful

In 2023 waren er in Brussel 608 professionele syndici, in 2025 slonk dat tot

Jargon

526

• Vereniging van mede-eigenaars (VME): een rechtspersoon waarvan alle mede-eigenaars van een gebouw automatisch deel uitmaken, met als taak het behoud en beheer van de gemeenschappelijke delen zoals dak, gang of lift.

• Algemene vergadering (AV): verplichte jaarlijkse bijeenkomst van de mede-eigenaars, waarop – doorgaans via gewone meerderheid – beslist wordt over onderhoud, herstel en budget.

• Raad van Mede-Eigendom (RVME): vanaf twintig flats moet de VME enkele leden voordragen die de raad vormen, en de syndicus controleren.

• Syndicus: aangeduid door de AV of door de vrederechter. Voert de beslissingen van de algemene vergadering uit: de uitvoerende macht. Doet kostenramingen, betalingen en de boekhouding. Kan vrijwillig door een mede-eigenaar (vaak in kleine flatgebouwen), of door een professional die daar 25 tot 40 euro per flat per maand voor vraagt.

Door dat tekort hebben syndici de keuze om oude, kleine gebouwen die veel energie vergen, links te laten liggen. Voor die gebouwen moeten syndici ook een vergadering beleggen, de boekhouding doen, de facturen voor de lift betalen enzovoort. Voor pakweg 25 euro per appartement is dat natuurlijk veel voordeliger voor gebouwen met 80 flats dan met 10. “Economisch gezien is het de logica zelve dat syndici voor die grote gebouwen kiezen”, aldus Alleman. En dat kunnen ze, want volgens cijfers van vastgoednetwerk CIB komen er nog altijd appartementsgebouwen bij in Brussel. Van precies 30.000 in 2010 steeg het aantal naar 37.419 in 2020 en 42.388 in 2025. Niet alle appartementsgebouwen hebben weliswaar een professionele syndicus – dat aantal wordt geschat op iets meer dan de helft – maar het geeft wel een idee. Nog een factor in de moeilijke relatie, is de consolidatie van de markt, waarbij het aanbod al een jaar of zes evolueert van vele kleintjes naar enkele grote spelers. Zeker vijf lezers geven aan dat de ellende voor hen begon na een overname door een grote (buitenlandse) firma.

Easy Syndic, O.P., Trevi en Syncura zijn in Brussel zeer actief, maar zijn allemaal in handen van het Franse Emeria. Gerantis en Parte volgen als tweede en derde grootste syndicusbedrijf van het land. In 2025 stapte de Britse investeringsmaatschappij Hg Capital in Parte. Gerantis is dan weer in handen van investeringsbedrijven M80 Capital en Castelmore Group. “Zij zien dit puur als investeringen”, zegt Leyseele. Ook Tom Vandermeersch, ex-syndicus en bezieler van Appartementor, dat advies geeft aan syndici en mede-eigenaars, ziet bij de grote spelers een grote focus op de targets. “Natuurlijk: elk bedrijf wil winst maken, maar menselijk contact moet prioritair blijven. Vroeger had ik tijd om tussendoor een kop koffie met eigenaars te drinken. Als er dan eens moeilijkheden opdoken, kende je elkaar en vond je een oplossing. Nu zeggen de grote jongens: ‘Je moet geen koffie gaan

drinken maar aan je bureau zitten. En zoveel mogelijk dossiers behandelen.’”

Die grote spelers gingen vervolgens nog eens uitbreiden. “Eén vaak genoemde Brusselse firma is zo hard gegroeid dat ze niet eens de werkkracht heeft om zelfs maar de mails te beantwoorden of de nodige werken op te volgen. Die firma werkte ook relatief goedkoop, terwijl goed beheer zelden goedkoop is.” Dat het diezelfde firma was die in de hierboven vermelde getuigenis de facturen niet betaalde en een onzorgvuldige boekhouding erop nahield, vindt Vandermeersch wel echt onbegrijpelijk. “Dat moét je doen als goede huisvader.”

De betrokkenheid mag bij de grote spelers dan wel lager liggen dan bij de kleine kantoren – “De supermarkt versus de kleine kruidenier”, zoals Alleman het zegt – een consolidatie biedt ook voordelen. Grote ondernemingen staan digitaal verder, en kunnen de eigenaars bijvoorbeeld een notificatie sturen met de boodschap dat de lift binnen twee uur hersteld zal zijn. Ze kunnen goedkopere verzekeringen of energiecontracten aanbieden, en beschikken soms over een eigen bank- en klusjesdienst.

Sommige grote spelers hebben eigen poetsfirma’s, bedrijven die epc-attesten afleveren of eigen softwarebedrijven. En dat hele ecosysteem kan soms, ondanks de voordelen, ook wel problematisch zijn. “Een syndicus moet onafhankelijk zijn”, zegt Leyseele. “Als een syndicus belangen heeft in een ander bedrijf, moet hij dat vermelden”, vult Vandermeersch aan. “De algemene vergadering moet het gebruik van die diensten vervolgens goedkeuren.”

Oplossingen

Wat zijn de oplossingen? Bijna elke partij die BRUZZ contacteerde, haalt aan dat de verwachtingen soms verkeerd liggen. Dat corrigeren, is dus al een eerste stap in de pacificatie van de relatie, luidt het. “Eigenaars gaan er soms van uit dat een syndicus ook de lekkende kraan in hun privatieve delen moet herstellen”, zegt Leyseele. “Dat hij een conciërge of klusjesman is.” Terwijl een syndicus enkel instaat voor de gemeenschappelijke delen, en uitvoert wat de mede-eigenaars daarover beslissen. “Vervolgens realiseren mede-eigenaars zich niet altijd dat ze in een mini-democratie terechtkomen”, zegt Leyseele. “En dat ze zijn het zelf zijn die er onderling niet uit raken.” Een lezer liet bijvoorbeeld weten dat ze niet akkoord ging met de aannemer die gekozen werd voor het vernieuwen van het dak, en wees naar de syndicus, maar het waren de bewoners die in meerderheid voor

die aannemer gekozen hadden. Dan valt de syndicus niks te verwijten.

Het aanbod aan syndici verhogen, is wel de allerbelangrijkste maatregel, zeggen alle experts. Nu willen de meeste vastgoedstudenten makelaar worden, merkt Vandermeersch op, die lesgeeft aan de Odiseehogeschool. “Als ik aan het begin van het jaar vraag wie syndicus wil worden, steken er twee hun hand op. Ze kijken allemaal naar Huizenjagers, waar mooie jongens en kortgerokte meisjes huizen verkopen, en willen dat ook. Maar intellectueel is het beroep van syndicus meer uitdagend. Werk

rekening te laat betaalt of met de potjes gaat lopen?

Dan is die eigenaar of VME toch vooral aangewezen op de vrederechter of het BIV. Een vrederechter kan de syndicus formeel dwingen het geld bijvoorbeeld terug te storten. Het BIV kan de syndicus tuchtmaatregelen opleggen, maar daarmee heb je je geld nog niet terug. Bovendien worden acht op de tien klachten geseponeerd. “Toch maakt zo’n procedure indruk op een syndicus”, zegt Vandermeersch. “Hij of zij moet voor de uitvoerende kamer voorkomen, een soort rechtbank, en kan geschorst of

“Eigenaars gaan ervan uit dat een syndicus ook een conciërge of een klusjesman is. Dat klopt niet”

PeterLeyseele

Jurist en gerechtelijk syndicus

is er altijd en de inkomsten zijn stabiel. Na mijn betoog gaan er gelukkig meer handen de hoogte in. (Lacht)”

Werken aan bemiddeling

Ook het BIV wil het beroep aantrekkelijker maken om zo een hogere instroom te creëren. Een eerste campagne liep van 2023 tot 2025. In september gaat een nieuwe campagne van start die zich meer zal richten op de bedienden die voor erkende syndici werken. “Het is een boeiend beroep met enorm veel afwisseling”, aldus Alleman. “Je weet nooit wat de dag brengt, maar wel dat je mensen gelukkig kunt maken.”

Het aanbod aan syndici en zo ook de kwaliteit ervan verhogen: dat is iets van een lange adem. Maar wat kan de mede-eigenaar op korte termijn doen? Als zijn syndicus geen inzage wil geven in documenten, elke

zelfs geschrapt worden. Iets waar ze toch beducht voor zijn.” Het BIV kan dus wel degelijk een afschrikkend effect hebben. Rest nog één optie: bemiddeling. Een neutrale, vaak daartoe opgeleide bemiddelaar wordt dan gekozen door beide partijen, en probeert tot een gedragen oplossing te komen. Dat kan op voorstel van een van de strijdende partijen, of op voorstel van de vrederechter. Sowieso moeten alle partijen instemmen, en daar wringt vaak het schoentje. Maar toch: “Zelf heb ik het al gedaan in een renovatiedossier, waarbij er een geschil was over de verdeling van de kosten”, zegt Vandermeersch. Met succes. “Vanuit de advocatuur merk je dan ook steeds meer initiatieven in die richting. Daar ligt de toekomst.”

*Volledige naam bekend bij de redactie

CONFLITSENTRECOPROPRIÉTAIRESETSYNDICS

FR/ Une enquête de BRUZZ montre que de nombreux copropriétaires se plaignent du manque de disponibilité, du manque de transparence et de problèmes de gestion chez certains syndics. Selon les experts, ces tensions s’expliquent notamment par la pénurie de personnel et la domination croissante des grandes entreprises du secteur. Les solutions passent par davantage de syndics qualifiés et des attentes plus réalistes des copropriétaires.

CONFLICTSBETWEENCO-OWNERSANDPROPERTYMANAGERS

EN/ A BRUZZ survey shows that many co-owners complain about poor accessibility, lack of transparency, and management issues with some property managers. Experts say these tensions are mainly caused by staff shortages and the growing dominance of large management firms. Proposed solutions include attracting more qualified property managers and setting more realistic expectations among co-owners.

11 JULI GROTE MARKT

TOURIST LEMC

COOKIES AND CREAM

JUKEBOX HEROES DJ-SET

FLORIS FRANCIS ARTHUR BAND

ELLA RAY / YANNISH

Op zaterdag 11 juli 2026 verandert Brussel opnieuw in één groot openluchtpodium. Van Grote Markt over het Muntplein tot het Brussels Parlement gonst het van live muziek, uitbundige optredens, inspirerende expo’s en verrassende doe-activiteiten. Volledig gratis en voor iedereen: jong, minder jong, enthousiaste meezingers, subtiele heupwiegers en alles daartussenin.

Kom, ontmoet en omarm elkaar.

NEEM VÓÓR DE ZOMER EEN ABONNEMENT

en krijg het BRUZZ magazine nog GRATIS tot het einde van het jaar!

Nieuwformatierecord

TOCH TROTSOP DESTAD

GanaarBRUZZ.be/abo

Een abonnement op BRUZZ magazine is nog gratis tot het einde van het jaar, voor wie in het Brussels Gewest woont. Daarbuiten betaal je 29 €per jaar.

Vanaf 2027 zijn wij genoodzaakt de verzendkosten aan te rekenen aan al onze abonnees.

Sociale woningbouw stokt al twintig jaar in Brussel

Dure grond, plaatsgebrek en burgerprotest: de bouw van nieuwe sociale woningen in Brussel gaat een pak trager dan twintig jaar geleden was gepland. Dat blijkt uit een nieuw rapport van perspective. brussels. “Ik raad de regering aan om haar gronden niet te verkopen. Over tien jaar is alles nóg duurder.”

door Eva Christiaens

Yves Van de Casteele werd in 2016 aangesteld als referent voor de Huisvesting bij de Brusselse administratie perspective. brussels. Tien jaar later heeft hij acht jaarrapporten geschreven met de telling van alle woningen van sociale aard in Brussel. En telkens moet hij vaststellen: nieuwe sociale woningen bouwen, gaat traag, terwijl de wachtlijst voor zulke woningen snel groeit. Vandaag staan op die lijst al meer dan zestigduizend gezinnen. “Anderhalf keer meer dan het woningaanbod”, zegt hij.

Van de Casteele telt dan wel alleen de 41.397 sociale woningen van het Gewest mee. Opgeteld met de woningen die gemeenten of OCMW’s zelf hebben gebouwd (6.800), sociale woningen op de private huurmarkt (7.977), huurtoelagen (11.522) en allerhande leningen via het Woningfonds of Citydev, komt hij uit bij 79.641 woningen van sociale aard in Brussel. Dat is 13 procent van het totale woningbestand. De werkelijke doelstelling ligt op 15 procent.

Alleen, benadrukt de referent, “zijn de publieke woningen de enige die de huurprijs

rechtstreeks aan iemands inkomen linken”. Een huurtoelage helpt de huurprijzen op de privémarkt namelijk niet omlaag.

Net daarom was het twintig jaar lang de Brusselse ambitie om méér van dat soort publieke woningen te bouwen. Van de Casteele werd zelfs aangesteld om de voortgang van de huisvestingsplannen op te volgen. “Helaas is nog altijd maar de helft van de woningen uit de twee grote plannen gerealiseerd”, zo moet hij nu optekenen in zijn achtste monitoring van de publieke woningen.

434 woningen per jaar

Ter illustratie, het Gewestelijk Huisvestingsplan (GHP) uit 2004 had 5.000 woningen voor ogen. Twintig jaar later zijn daar 3.290 woningen van gebouwd. Een klein deel ligt nog op de tekentafel, nog eens 393 woningen zijn in aanbouw. Vooral bij middelgrote woningen loopt de nieuwbouw stroef, leert de analyse.

Dat bleek opnieuw bij een volgend plan uit 2013, Alliantie Wonen (AW). Dat voorzag in 6.720 nieuwe woningen in Brussel, inclusief sleutel-op-de-deuraankopen in private nieuwbouwprojecten. Ruim tien jaar later staat de teller daar op 2.599 afgewerkte woningen, ofwel 39 procent van de doelstelling. Nog eens 1.887 woningen zijn wel degelijk in aanbouw, een ander deel wacht op de juiste vergunning.

Alles samen zijn de voorbije zestien jaar, als deel van die twee plannen, 6.951 nieuwe openbare woningen gebouwd in Brussel. Dat zijn er gemiddeld 434 per jaar, met pieken in 2019 en 2021. Normaal gezien overschrijden we dit jaar de kaap van 8.000 nieuwe woningen. “Daarna bereiken we helaas een standstill in de nieuwbouw van sociale woningen, en dat vinden wij zeer jammer”, reageert Werner Van Mieghem van de Brusselse Bond voor het Recht op Wonen (BBRoW). “De regering heeft 400 miljoen

euro vrijgemaakt om in duizend nieuwe woningen te voorzien, maar dat gaat louter om de afwerking van plannen die al tien tot vijftien jaar bestaan. Er is niet in alternatieven voorzien.”

De doelstelling van 15 procent woningen met een sociaal karakter op de hele markt is zo nog veraf: daarvoor missen we nog 11.732 woonoplossingen, erkent perspective. brussels in het rapport. En tel je de huurtoelagen niet mee – die slechts als tussenoplossing dienen voor mensen op de wachtlijst –dan mag je dat aantal nog verdubbelen.

De vorige en de huidige Brusselse regering hebben bewust ingezet op die huurtoelagen. “De vorige staatssecretaris van Huisvesting, Nawal Ben Hamou (PS), wilde 10.000 gezinnen aan een woonoplossing helpen. Dat haar dat is gelukt, komt vooral omdat zij de huurtoelagen een boost heeft gegeven”, zegt Van de Casteele. Hij werkte tot 2016 een tijd als raadgever voor oud-minister Céline Fremault (Les Engagés), Ben Hamous voorgangster.

Bovendien hinken de gemeenten in het zuiden en oosten van Brussel fel achterop.

© VISITBRUSSELS

“De meeste nieuwe sociale woningen bevinden zich in het westen en noorden van Brussel, waar natuurlijk ook de vraag groter is”, zegt Yves Van de Casteele. In Anderlecht, Molenbeek, Sint-Joost-ten-Node – en via zijn tuinwijken uitzonderlijk Watermaal-Bosvoorde – heeft tot een vijfde van alle woningen een sociaal karakter. Ook Evere, Ganshoren, Sint-Agatha-Berchem en Brussel-Stad behalen de beoogde vijftien procent. In elk van die gemeenten ligt ook het aandeel huurders met een huurtoelage gemiddeld hoger.

Groene ruimte aansnijden

In Sint-Pieters-Woluwe heeft daarentegen maar 5,43 procent van alle woningen een ‘sociaal karakter’, hetzij als sociale woning, gemeentelijke woning of als gesubsidieerde koop- of huurwoning. Elsene (6,10 procent), Ukkel (6,20 procent) en Oudergem (6,86 procent) volgen. Op wijkniveau is het verschil nog groter: in 28 wijken, zowat allemaal in het zuidoosten van Brussel, kun je minder dan drie procent van de woningen sociaal noemen.

5,43 procent van de woningen in SintPieters-Woluwe is sociaal te noemen.

In Anderlecht is dat 20,5 procent

“Het is duidelijk dat Brussel er niet in slaagt om zijn sociale woningen gelijk te spreiden”, zegt Van de Casteele. “Dat is een wens, maar geen verplichting. Ik kreeg mijn functie in een periode waarin grote bouwprojecten, zoals Witte Vrouwen in SintPieters-Woluwe en Kwartelveld in Watermaal-Bosvoorde, vastliepen door burgerprotest en politieke tegenwind. Die woonwijken zijn er vandaag nog niet.”

Groene ruimte aansnijden ligt bij buurtbewoners vaak gevoelig, zegt hij, al weegt in het zuidoosten van Brussel vooral de grondprijs door. “Zelfs wanneer het Brussels Gewest sleutel-op-de-deurwoningen zoekt op de privémarkt, koopt men die vooral in Molenbeek, Anderlecht en BrusselStad. Het oosten is gewoon te duur.”

Volgens Werner Van Mieghem zijn er wel degelijk drukkingsmiddelen, zoals een verhoging van de stedenbouwkundige lasten in gemeenten met een te klein aandeel aan sociale woningen. “Dat lag op tafel bij de vorige regering, maar is niet opnieuw opgepikt door de nieuwe ploeg. Voor de sites Witte Vrouwen en Kwartelveld gaat het twee keer om terreinen die nu al in handen zijn van het Gewest”, benadrukt hij. “De laatste plannen lijken daar op een compromis, maar eigenlijk zijn ze een toegift: het totale aantal sociale woningen op beide sites is gezakt, in het voordeel van landbouwgrond en koopwoningen.”

Verkoop gepland

In dichtbevolkte wijken stokt de nieuwbouw dan weer door een gebrek aan vrije, publieke terreinen. Is het dan niet beter om in te zetten op renovatie van lege huizen of zelfs kantoren? “Zeker, maar met ongeveer 5.000 leegstaande woningen en 2.000 potentiële woningen in oude kantoren, komen we er nog niet”, vindt referent Van de Casteele.

Hij maakt zich dan ook zorgen over de Brusselse plannen om een deel van het eigen woningbestand te verkopen. Dat staat in het regeerakkoord en moet de begroting op orde helpen te krijgen. “Ik begrijp de budgettaire nood, maar elke woning die je vandaag verkoopt, is over tien à twintig jaar nóg duurder om terug te kopen”, zegt hij. “Ik raad dus aan om de gronden niet mee te verkopen, maar te behouden via een langlopende erfpacht. Zo heb je over vijftig jaar alsnog de grondrechten in handen.”

Een boodschap die de Brusselse woonbond helemaal onderschrijft. “Wij vrezen dat deze legislatuur nog maar het begin zal zijn. Hoe wil je in godsnaam de wooncrisis bezweren als je een deel van je woningpark te koop zet?”

De tuinwijken Le Logis en Floréal vormen een zeldzaam aanbod aan sociale woningen in het zuidoosten van Brussel.

‘Depubliekeruimte commercialiserenis eenbewustestrategie’

“Burgemeester Philippe Close heeft een duidelijke keuze gemaakt in het stadscentrum: vóór spektakel, vóór imago en vóór toeristen.” Dat zegt VUB-stadsonderzoeker Jozef Vandermeulen naar aanleiding van de Blauwe Kubus die heel de zomer het De Brouckèreplein zal inpalmen.

Jozef Vandermeulen

Doctoraatsonderzoeker

bij Cosmopolis Centre for Urban Research, VUB

Verschillende recente evenementen doen de discussie over de commercialisering van de publieke ruimte in Brussel heropleven. Hangar organiseert hippe feestjes op publieke plaatsen in de stad, de Verenigde Staten mogen het Jubelpark op slot doen voor hun 250e verjaardag, en sinds kort palmt een gigantische kubus van blauwe spiegels het De Brouckèreplein in. De multimediashow Prodigy 12 die daarin drie keer per dag plaatsvindt voor de rest van de zomer, kun je alleen zien als je tussen de 23 euro en 35 euro wil neertellen. Die commerciële inname van de publieke ruimte lokte negatieve reacties uit van stadsbewegingen, maar ook enkele voorzichtige verdedigingen. De bedenkers benadrukken dat de kubus letterlijk “de stad weerspiegelt” en leven geeft aan het plein. Dat speelt in op een veelgehoord

Stadsleven De Kast

door Bettina Hubo

De toegang tot het toilet van café Le Cirio is een antieke kast. Bovenaan werd ooit een geëmailleerd bordje geschroefd met daarop COUR. De kast heeft twee smalle deuren. Op de linker staat ‘w.c. messieurs’,

op de rechter ‘w.c. dames’. Lager hangt nog een minuscuul plaatje: ‘poussez-duwen’. Ik zit aan een tafeltje vlakbij, een mooi gesprek overdenkend, en observeer ongewild de toiletgangers.

argument: het De Brouckèreplein zou “toch altijd wat leeg zijn”, en dit tijdelijke gebruik kan dus niet zo veel kwaad. Maar dat is een cirkelredenering. Het plein werd namelijk in zijn huidige (lege, open) vorm ontworpen, zodat er

een bredere strategie. Die is gericht op het opbouwen van het imago van Brussel via grote, vaak exclusieve evenementen. Die strategie krijgt al jarenlang vorm bij het stadsbestuur en het Gewest, de kubus is gewoon het meest recente voorbeeld ervan.

Nut van publieke ruimte

De discussie moet dus verder gaan dan afwegen of dit specifieke project tijdelijk thuishoort op het De Brouckèreplein of niet. De onderliggende vraag luidt eerder: wat is het nut van publieke ruimte? En vooral: voor wie moet het nuttig zijn? Maar in dat grotere debat kun je het stadsbestuur niet vinden. Het beperkt zijn reactie tot het steunen van de initiatiefnemers van Prodigy 12, en claimt dat het project de buurt zal “heractiveren”.

“Massatoerisme, geluidsoverlast en het blokkeren van doorgangen maken bepaalde buurten totaal onleefbaar en onbetaalbaar voor lokale bewoners”

grote evenementen en installaties op passen. Als het was ingericht met lokale bewoners en kleinschalig, dagelijks gebruik in gedachten, dan zou het plein ook anders gebruikt worden.

Die doelbewuste inrichting van het De Brouckèreplein toont aan dat de blauwe kubus deel is van

Vooral bij de heren vallen drie types op. Er zijn de kenners, vaste gasten wellicht, die met gezwinde tred op de kast afstevenen, een ferme douw geven tegen het deurtje en naar binnen gaan. Dan zijn er diegenen die minder vertrouwd lijken met het etablissement, toeristen misschien. Ook zij komen gezwind aanlopen,

Dat is een bekend verhaal. Ook Hangar zegt dat zijn evenementen bijdragen aan een dynamisch en aantrekkelijk Brussel. Ze zouden de stad bruisend maken, bezoekers uit binnen- en buitenland aantrekken, en Brussel zo een economische boost geven. Die argumenten zijn niet volledig uit

maar aarzelen plots bij het zien van de kast. Is dit echt het toilet?

Vervolgens blijkt het linkerdeurtje te klemmen – het café stamt uit 1886. Sommigen blijven dan rammelen aan het koperen handvat tot het deurtje naar binnen openschiet. Type 2. Anderen gaan onzeker voor het deurtje staan wachten, denkend dat het toilet

bezet is. “Poussez, monsieur”, roept een gedienstige ober, waarna de klant opgelucht in de kast verdwijnt. Gelukkig komt iedereen ook weer uit de kast.

In Stadsleven vertellen redacteurs en lezers in maximaal 1000 tekens een verrassende anekdote over Brussel. Insturen kan via redactie@bruzz.be

de lucht gegrepen, en dit soort citybranding als strategie heeft zijn voordelen.

Maar het allerbelangrijkste om te beseffen is dat die voordelen niet voor iedereen gelden. Er bestaat niet zoiets als beleid dat goed is voor iedereen. Daarvoor bevat een stad nu eenmaal te veel tegenstrijdige belangen. De eigenaar van een reeks Airbnb’s of restaurants zal heel andere verwachtingen koesteren van de publieke ruimte dan een gezin dat in de buurt in een klein appartement zonder tuin woont. De rol van de politiek is die belangen afwegen en keuzes maken.

Zakeneigenaars

De stad en haar burgemeester Philippe Close (PS) hebben duidelijk een keuze gemaakt in het centrum: vóór spektakel, vóór imago, vóór toeristen. Dat is een structurele strategie, geen eenmalig, tijdelijk project. En die strategie is goed voor (een specifiek deel van) de zakeneigenaars in Brussel, voor de toeristen, en voor het kapitaalkrachtige deel van de Brusselaars dat kan en wil deelnemen aan deze evenementen.

Per definitie vallen anderen uit de boot. Ervaringen in andere steden hebben al bewezen dat massatoerisme, geluidsoverlast en het blokkeren van doorgangen bepaalde buurten totaal onleefbaar en onbetaalbaar kunnen maken voor de lokale bewoners, maar ook Brusselaars die niet in

het centrum wonen, hebben belang bij het beschermen van publieke plaatsen in de Vijfhoek. Als we een gedeelde Brusselse gemeenschap willen opbouwen, moeten er ruimtes zijn waar we elkaar vrij kunnen kruisen.

Daarmee bedoel ik fysieke ruimtes: publieke pleinen, parken, ontmoetingsplaatsen en zogenoemde ‘sociale infrastructuur’. Maar ook meer abstracte, politieke ruimte: open maatschappelijk debat over waar de stad naartoe gaat en waarom.

We moeten van het stads bestuur eisen dat het ook dat soort ruimte creëert en beschermt. Dat betekent: het kritische middenveld blijven ondersteunen, Brusselaars reële inspraak geven, en transparant zijn over de eigen aanpak. De socialistische burgemeester Philippe Close en zijn stadsbestuur moeten hun citybranding-strategie dus uit de schaduw doen treden. Ze moeten hun eigen logica durven te benoemen en daar een serieus, inhoudelijk debat over aangaan. Zo krijgen lokale inwoners en stadsbewegingen de kans om de keerzijde van die strategie aan te tonen en alternatieven voor te stellen. Dat kan de noodlijdende Brusselse democratie alleen maar ten goede komen. En wie weet krijgen we er ook nog een leefbaardere stad bij.

Reageren of zelf een opiniestuk insturen? Mail naar redactie@bruzz.be

Quote

Jurgen De Landsheer, korpschef van de politie zone Brussel-Zuid, over de criminele structuren achter het drugsgeweld

“Het Zuidstation is een goedkope VDAB voor criminelen geworden”

Humo, 16 juni 2026

In het nieuws

19/06 | Molenbeek ontslaat veertig personeelsleden. De gemeente Molenbeek ontslaat twintig personeelsleden en laat nog eens twintig mensen afvloeien bij het OCMW. Dat is een van de ingrepen

die het huidige bestuur van de Brusselse gemeente afgelopen vrijdag heeft aangekondigd in het kader van de begroting voor dit jaar. Die zou afsluiten met een tekort van 312.000 euro op een totaal van 255 miljoen euro.

Daarnaast wordt het personeel dat met pensioen gaat nog steeds niet vervangen. En de eindejaarspremie wordt gemiddeld gehalveerd.

19/06 | Belangrijke documenten verdwenen bij Anderlechtse Haard. Bij de Anderlechtse Haard blijken meerdere documenten van de voorbije

jaren verdwenen. Dat meldde de vastgoedmaatschappij eind vorige week. Het gaat om de chronologische werklijsten van kandidaat-huurders en de werklijsten voor mutaties van het jaar 2023, en voor de periode van 1 januari 2024 tot en met 30 juni 2024. Mogelijk kan dat de onderzoekscommissie en het gerechtelijk onderzoek,

die momenteel lopen, bemoeilijken.

21/06 | Voor 14 miljoen euro aan boetes tegen leegstand. In zes jaar tijd heeft het Brussels Gewest ongeveer 1.600 boetes, goed voor een totaal van 14,4 miljoen euro, opgelegd voor leegstaande woningen. Dat blijkt uit cijfers die de krant L’Echo

Injeblootje

Opvallende taferelen zaterdag in de straten van Brussel, waar de 21e editie van de Cyclonudista plaatsvond. De jaarlijkse naaktfietstocht bracht honderden deelnemers samen die in adams- en evakostuum aandacht wilden vragen voor verkeersveiligheid, milieubewustzijn en lichaamspositiviteit. “Fietsers zijn in het verkeer vaak de zwakste

weggebruiker. Dat willen we zichtbaar maken”, klonk het bij de organisatie. Ook wilden de deelnemers de fiets promoten als duurzaam alternatief voor de auto en willen ze aandacht vragen voor de impact van de huidige autocultuur op het klimaat en de leefbaarheid van steden. Tot slot was samen naakt te fietsen taboedoorbrekend. Het lichaam is mooi in alle vormen en maten. © BELGA

opvroeg. In Brussel is het een overtreding om een woning langer dan twaalf opeenvolgende maanden onbewoond te laten. De boete bedraagt 500 euro per strekkende meter gevel, vermenigvuldigd met het aantal leegstaande verdiepingen en het aantal jaren leegstand sinds de eerste vaststelling. Gemiddeld ging het

de voorbije jaren om boetes van 8.900 euro.

22/06 | 650 bezwaren tegen Union-stadion. Het openbaar onderzoek naar het nieuwe stadion van Union is achter de rug en leverde tussen de 650 en 700 bezwaren op. Het stadion moet verrijzen op de Bempt-site in Vorst, niet ver van de grens met

Ukkel. Daarom konden inwoners van beide gemeenten geraadpleegd worden. Tien procent van de reacties zijn steunbetuigingen, klinkt het bij de Brusselse club. Het merendeel van de bezwaren gaat over geluids-, lichtoverlast en het verlies van 37.000 vierkante meter groengebied. Union hoopt in 2029

uit het Joseph Marienstadion te verhuizen.

22/06 | Ukkel krijgt nieuw asielopvangcentrum. In juli opent Samusocial de deuren van een nieuw opvangcentrum in Ukkel. In het voormalige Armonea-gebouw zullen 230 asielzoekers terechtkunnen. Het centrum zal vooral plaats

bieden aan gezinnen, maar ook alleenstaande mannen, geïsoleerde vrouwen en een aantal niet-begeleide minderjarigen krijgen er opvang. “Er bestaan geen manieren om ons tegen dit centrum te verzetten”, aldus burgemeester Valentine Delwart (MR). “Behalve als er op stedenbouwkundig vlak iets schort.”

‘Ikwordals onmenselijk afgeschilderd’

Met het strengste migratiebeleid ooit wervelt Anneleen Van Bossuyt (N-VA) nietsontziend door de Wetstraat. Dat grondwetspecialisten haar in dezelfde adem noemen als Trump laat de minister van Asiel en Migratie koud. “Wij moeten bepalen wie hier aankomt, niet de mensensmokkelaars.”

door

Johan

Baeten foto’s Ivan Put

De NAVO-top en het bezoek van Oekraïens president Zelensky toveren de regeringswijk om tot een burcht met cirkelende helikopters, claxonnerende chauffeurs en snerpende sirenes. Daar middenin, op het kabinet van minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA), dooft de flitsende drukte al snel uit. Nochtans stond de Gentse het voorbije anderhalf jaar niet stil. Terwijl de EU het licht op groen zette voor het migratiepact en een strengere terugkeerwet, knipte ze in het aantal opvangplaatsen, zette ze asielzoekers die doorreisden uit andere EU-lidstaten uit het Fedasil-netwerk en maakte ze onder meer een speerpunt van hardere regels voor de leeflonen van nieuwkomers en meer terugkeer van mensen in illegaal verblijf. En dan moeten de omstreden woonstbetredingen nog ingaan.

U heeft het afgelopen anderhalf jaar al bakken kritiek moeten slikken. Komt u nog graag dagelijks naar Brussel?

ANNELEEN VAN BOSSUYT: De tijd gaat heel snel, het ministerschap zal nooit wennen. Brussel is al zestien jaar lang mijn werkplaats, ik zal niet snel ook in het weekend komen. Ik ben nu al zo weinig thuis. Dan blijf ik liefst in Gent.

U onderhandelt met de Brusselse regering over de Brussels Deal, waarin onder meer bepaald wordt in hoeveel opvangplaatsen de federale regering voorziet voor het Brussels Gewest. U windt er geen doekjes om: de helft van de tweeduizend opvangplaatsen in dat kader moet op de schop.

VAN BOSSUYT: Ik heb er onlangs over gesproken met minister-president Boris Dilliès (MR) en minister Ahmed Laaouej (PS). We moeten een paar zaken op een rijtje zetten. Ten eerste: vandaag moet geen enkele persoon met recht op opvang op straat slapen.

Geen enkele? Er zijn toch asielzoekers die in Brussel op straat overleven.

VAN BOSSUYT: Dan gaat het over mensen die een definitieve beslissing hebben gekregen over hun beschermingsstatus in een andere EU-lidstaat, positief dan wel negatief. Aan die mensen weigeren we de opvang, met een individuele motivering. Dat staat nu ook letterlijk in het Europees migratiepact.

Het lijkt toch moeilijk om met klem te zeggen dat er geen asielzoeker met recht op opvang op straat slaapt.

VAN BOSSUYT: Wij krijgen daar geen melding van, alleszins toch niet dat het zou gaan over asielzoekers met recht op opvang. Wat alleenstaande mannen betreft, is er een doorstroomlijst richting reguliere opvang. Daar stonden ten tijde van de Vivaldiregering vierduizend mensen op, vandaag nog duizend. Dat betekent, om terug te keren naar de Brussels Deal, dat we vandaag opvangcapaciteit financieren die ruim boven de actuele nood ligt. Het is logisch dat we bekijken waar aanpassingen mogelijk zijn. Al erken ik zeker dat de migratiedruk in Brussel groter is dan in andere steden. Daarom kijken we naar andere manieren om Brussel te ondersteunen.

Zoals?

VAN BOSSUYT: Bijvoorbeeld door mensen meer te begeleiden naar vrijwillige terugkeer. Daarover onderhandelen we nu.

Het zullen botsende visies zijn.

VAN BOSSUYT: De wetgeving is wat ze is. Mensen in illegaal verblijf moeten terugkeren naar hun land van herkomst. Asielzoekers met recht op opvang hebben vandaag een opvangplaats. De tweeduizend plaatsen in de Brussels Deal zullen momenteel wel bezet zijn, maar niet alleen door asielzoekers met recht op opvang. Gezien de budgettaire context willen wij alleen datgene financieren waar wij bevoegd voor zijn. Ik ben niet bevoegd voor daklozen.

Er zijn stemmen die zeggen dat de wachtlijst waar u het over heeft net is afgenomen omdat u een groep asielzoekers erbuiten houdt.

VAN BOSSUYT: Dat is wat Europa zegt: je bent niet verplicht om mensen die bescherming hebben in een andere lidstaat op te vangen, als je dat individueel motiveert. Als zij aan asielshoppen willen doen, is dat hun verantwoordelijkheid. Wij kunnen toch niet iedereen opvangen? De druk op onze samenleving is gigantisch hoog. Het uitgangspunt van de regering is duidelijk: minder instroom en meer uitstroom om –en dat is minstens even belangrijk – een humanere opvang te bieden aan de mensen die het echt nodig hebben.

Maar de mensen die in Brussel aankomen met bescherming uit een andere EU-lidstaat en dan hier bot vangen, verdwijnen natuurlijk niet.

VAN BOSSUYT: Wij kunnen niemand verhinderen om een asielaanvraag in te dienen, maar wij zullen die mensen over wie u spreekt niet opvangen. Mensen die dan een negatieve beslissing krijgen van onze diensten en in Brussel blijven rondhangen, moeten het grondgebied verlaten. Illegaal verblijf is nog altijd een misdrijf.

Dat gebeurt nog altijd erg weinig in de praktijk, die terugkeer. Brussel moet zich dus over die mensen ontfermen.

VAN BOSSUYT: Het zou dan ook helpen als organisaties in Brussel dezelfde boodschap zouden verkondigen. Maar nee, ze zeggen dat die mensen mogen blijven en dat ze voor hen zullen zorgen. Dat helpt niemand vooruit. Zo wordt de problematiek erger en erger. Ze kunnen enkel in de illegaliteit onderduiken. Het is voor die mensen beter om een duurzame toekomst uit te bouwen in hun land van herkomst of in het land waar ze al bescherming hebben. België kan niet de hele wereld opvangen.

Rechters hebben uw opvangbeleid weliswaar teruggefloten, wat u veel kritiek opleverde van verschillende grondwetspecialisten. Wat vindt u daarvan?

VAN BOSSUYT: Dat is hun lezing. Ik heb geen rechterlijke uitspraak naast mij neergelegd.

Het Grondwettelijk Hof heeft een juridische grond op basis waarvan wij niet meer in opvang voorzagen inderdaad geschorst in afwachting van een uitspraak van het Europees Hof, dus niet vernietigd. Daarna heb ik Fedasil de nodige instructies gegeven om zich aan te passen. Ik heb vervolgens gekeken naar de juridische gronden waarmee wij die opvang dan wél konden weigeren. Ik nodig grondwetspecialisten uit om een opvangweigering aan te tonen die genomen is op basis van de geschorste juridische grond. Ze zullen ze niet vinden. Als men mij verwijt om oplossingen te zoeken, dan verwijt men mij om mijn verantwoordelijkheid te nemen als minister.

Bij Fedasil schreven bijna vijfhonderd medewerkers eerder dit jaar in een open brief dat ze de gevolgen van uw beleid niet op hun geweten willen hebben.

VAN BOSSUYT: Onze opvang is oververzadigd. Het Fedasil-netwerk telt 34.000 opvangplaatsen. Weet u in hoeveel plaatsen wij volgens Europa eigenlijk moeten voorzien?

Ongeveer een derde.

VAN BOSSUYT: Inderdaad, 12.000. We doen dus meer dan ons deel. Ik snap dat er al jarenlang een gigantische druk is op de medewerkers van Fedasil. Dat is een van de vele redenen voor onze beleidskeuzes: we willen hen ademruimte geven. Ons asielsysteem moet dienen voor mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en vervolging riskeren. Niet voor mensen die naar hier komen vanuit een land waar het economisch slecht gaat. Wij moeten bepalen wie hier aankomt, niet de mensensmokkelaars.

Vorige week heeft de N-VA, samen met CD&V, in het Europees Parlement gestemd voor onder andere terugkeerhubs buiten de EU. Uw Europese fractie had daar extreemrechts voor nodig. Ook u wordt weleens verweten dat u tegen extreemrechts aanschuurt. Er zijn bijvoorbeeld gezinnen die op straat hebben moeten slapen.

VAN BOSSUYT: Onder ons beleid moet níemand met recht op opvang op straat slapen. Het aantal veroordelingen met een dwangsom, wegens het niet-verlenen van opvang, is onder deze regering met 54 procent gedaald. Negen van de tien openstaande dwangsommen komen van de vorige regering.

Vandaag zit een asielzoeker gemiddeld 15,6 maanden in het opvangnetwerk. Je zou voor minder gek worden. We moeten ervoor zorgen dat mensen in zes maanden tijd weten waar ze aan toe zijn. Net daarom

“Wat mij stoort, is dat voor veel activistische groepen alleen hun moreel kompas het juiste is”

VAN BOSSUYT: Nee, maar we willen nagaan in welke mate iemand een inspanning doet om onze taal te leren, werk zoekt en een integratiecursus volgt.

U sleutelt ook aan een wet die woonstbetredingen mogelijk maakt. Moeten mensen zonder papieren ongerust zijn?

VAN BOSSUYT: Kijk, het kan niet de bedoeling zijn dat je illegaal in ons land verblijft. Maar nee, we zullen niet binnenvallen bij iedereen zonder papieren. Het gaat over personen die zich meermaals verzet hebben tegen terugkeer en een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid, en er is groen licht van een onderzoeksrechter nodig.

moeten we de instroom verlagen en de uitstroom verhogen.

Hoe belangrijk vindt u integratie? Van links tot rechts hebben partijen daar al jarenlang de mond van vol.

VAN BOSSUYT: Een diverse maatschappij kan succesvol zijn, maar dan moeten er voorwaarden vervuld zijn. Er is veel te lang gedacht dat die voorwaarden wel vanzelf vervuld zouden raken. We zijn bijvoorbeeld bezig met een wet om de hoogte van een leefloon van mensen met een beschermingsstatuut te koppelen aan hun integratieniveau. Als je een beroep wilt doen op een leefloon, verwachten wij daar iets voor terug. Ik vind dat eigenlijk maar vanzelfsprekend.

Hoe kunt u dat toetsen? Met een soort examen?

Ondertussen zetten organisaties campagnes op die de parallel trekken met de jaren dertig van de vorige eeuw.

VAN BOSSUYT: Dat is degoutant en gewoonweg foute informatie. Ik heb ook een video gezien van Vluchtelingenwerk Vlaanderen met een gezin waarvan de voordeur wordt ingebeukt. Dat staat zo ver af van de realiteit. En dat komt van organisaties die aan de slag zijn met ons belastinggeld.

Hoeveel personen komen in aanmerking?

VAN BOSSUYT: Een exact aantal kan ik daar niet op plakken. Maar weet u over wie het gaat? Verkrachters, drugsdelinquenten, terroristen. Mensen die minderjarigen verkracht hebben. Niet zomaar iemand die vreedzaam aan een betoging deelneemt. Het zijn mensen in illegaal verblijf over wie een onderzoeksrechter zegt dat ze een gevaar

BIO

• Geboren in 1980 in Gent

• Studeert Rechten aan de UGent

• Begint in 2010 te werken op de studiedienst van de N-VA

• Wordt in 2014 verkozen tot Europees Parlementslid

• Zit sinds 2019 in de Kamer

• Sinds februari 2025 minister van Asiel, Migratie, Maatschappelijke Integratie en Grootstedelijk Beleid in de regering-De Wever

vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid.

Verschillende Brusselse gemeenten hebben moties goedgekeurd waarin staat dat ze hun lokale politie de opdracht geven om niet mee te werken aan die woonstbetredingen.

VAN BOSSUYT: Ik kan daar niet bij. Als er dan iets gebeurt, dragen die burgemeesters een verpletterende verantwoordelijkheid. Weet u wat burgemeesters achter de schermen tegen mij zeggen? Dat er te veel mensen in illegaal verblijf de veiligheid van de stad in gevaar brengen. Maar tegelijkertijd willen ze de woonstbetredingen niet toepassen.

Riskeert die wet dan geen lege doos te worden, als het op Brussel aankomt?

VAN BOSSUYT: Nogmaals: dat is dan hun verantwoordelijkheid. Kijk naar Abdesalem Lassoued (op 16 oktober 2023 schoot die Tunesiër in naam van de terreurorganisatie Islamitische Staat drie Zweedse mannen neer in Brussel, red.): die is nooit tegen-

gehouden door een gerechtelijk onderzoek, hoewel hij aanzette tot haatspraak en mensen liet radicaliseren. Bij dat soort personen moeten we die woonstbetredingen doen. Die willen we toch niet op ons grondgebied? (Fel) Ik begrijp dat echt niet. Dit gaat over de veiligheid van onze burgers.

In de studio’s van Terzake zei u eerder dit jaar dat u geen beleid wil voeren op basis van een moreel kompas, maar op basis van “de realiteit in de samenleving”. Hoe ziet uw moreel kompas eruit?

VAN BOSSUYT: Ik word vaak als iemand onmenselijk afgeschilderd, zeker aan Franstalige kant. Wat mij stoort, is dat voor veel activistische groepen alleen hun kompas het juiste is. En elke andere mening is verkeerd.

Sorry, ik kan geen beleid voeren op basis van blinde emotie. Ik moet rationele keuzes maken. Als er onafhankelijke instanties zijn die zeggen dat iemand geen bescherming nodig heeft, dan moet die terugkeren. Als ik dan beslis op basis van emotie en voor de ene een uitzondering maak en voor de andere niet ... Dat gaat niet. Dat is niet in het voordeel van die personen zelf en al zeker niet van de samenleving. Deze regering neemt ook initiatieven voor kwetsbare profielen: opvang voor niet-begeleide minderjarige vreemdelingen die het slachtoffer zijn van mensenhandel, om maar één voorbeeld te noemen. Jammer genoeg spreekt niemand daarover.

Wat zegt u tegen de mensen die uw beleid onmenselijk noemen?

VAN BOSSUYT: Weet u wat ik onmenselijk vind? Zeggen dat iedereen naar hier mag komen ‘en dan zullen we wel zien’. Ik ben liever eerlijk en ik ga liever uit van hoe de realiteit er vandaag uitziet: de migratiedruk op onze samenleving is te hoog. Ik wil van migratie een positief verhaal maken, maar dat kan alleen als je weet wie hier binnenkomt en opvang kunt geven aan wie dat echt nodig heeft.

VANBOSSUYTDÉFENDUNEPOLITIQUEMIGRATOIRESTRICTE

FR/ La ministre de l’Asile et de la Migration Anneleen Van Bossuyt (N-VA) défend sa ligne dure et rejette les critiques sur son manque d’humanité. Elle veut réduire les arrivées, renforcer les retours et réserver l’accueil aux personnes ayant droit à une protection. Selon elle, une politique migratoire crédible exige des règles claires.

VANBOSSUYTDEFENDSSTRICTMIGRATIONPOLICY

EN/ Minister for Asylum and Migration Anneleen Van Bossuyt (N-VA) defends her strict migration approach and rejects criticism that it is inhumane. She wants to reduce arrivals, increase returns and limit reception to people who legally qualify for protection. According to her, Belgium must decide for itself who it welcomes, and a credible migration policy requires clear rules and faster procedures.

Handel in etnische voeding boomt

Tadal en Oma Trading, de twee grootste groothandelaars in de vroegmarkt Mabru, groeiden uit tot wereldspelers voor mediterrane voeding zoals thee, specerijen en conserven. De ene verdubbelde onlangs zijn terrein tot 6.000 vierkante meter door de opslagruimte van een weggetrokken concurrent te kopen, de andere wil een nieuw distributiecentrum bouwen.

door Matisse Van der Haegen foto’s Bart Dewaele

“Als kind konden we hier uren verstoppertje spelen”, vertelt David Toko, communicatieverantwoordelijke bij groothandelaar Tadal en zoon van oprichter Deniz Toko. Hij gidst BRUZZ langs lange gangen met kleurrijke paletten vol voedingswaren, opgestapeld tot wel acht meter hoog. Onderweg vertelt hij met zichtbaar enthousiasme over de producten - olijven, conserven en frisdranken - die het familiebedrijf in- en uitvoert.

“Ken je Uludag? Dat moet je echt eens proberen”, zegt hij, terwijl hij een Turks frisdrankje op basis van citroen en munt serveert. “Razend populair in Brussel.”

Heftrucks zoemen non-stop af en aan tussen de rekken; de gangen met sauzen, rijst, kruiden en olijfolie blijven komen. In totaal heeft Tadal op de site van de Brusselse vroegmarkt Mabru maar liefst zesduizend vierkante meter aan opslagruimte, iets meer dan een voetbalveld.

Toen Deniz Toko in de jaren tachtig uit het Aramese gebied in het zuidoosten van Turkije naar België kwam, was Turkse producten vinden nog een hele opgave. Dertig jaar later groeide zijn bedrijf uit tot een ware hub voor mediterrane voeding. De voormalige student geneeskunde bouwde op Mabru, gelegen langs het kanaal tussen de Van Praetbrug en de Lakenbrug, een groothandel uit die vandaag meer dan 45 mensen tewerkstelt en ongeveer 2.300 producten invoert uit landen rond de Middellandse Zee.

De buik van Brussel

De groei was zo sterk dat het bedrijf al drie keer opslagruimte moest bijbouwen. De omzet stijgt nog elk jaar met meer dan

10 procent en piekt inmiddels boven de 50 miljoen euro per jaar. Het succes van Tadal staat niet op zichzelf. De opmars van mediterrane en etnische voeding vertaalt zich op de Brusselse vroegmarkt, met zijn 110 kwekers en groothandelaars al eens ‘de buik van Brussel’ genoemd, in een hele reeks groeiverhalen.

“De basis daarvan is het multiculturele publiek in Brussel”, zegt de directeur van Mabru, Laurent Nys. “Mensen wilden kunnen eten zoals ze dat in hun thuisland gewend waren, maar inmiddels is ook de smaak van de ‘Belgo-Belgen’ geëvolueerd en exotischer geworden.”

“Mijn Spaanse schoonmoeder zegt altijd dat je in deze contreien in de jaren vijftig zelfs geen paprika’s vond. Nu valt dat niet meer weg te denken uit het assortiment. Als wij niet waren beginnen samen te werken met handelaars met nieuwe producten, dan bestond Mabru vandaag niet meer.”

Ook CEO Deniz Toko ziet hoe de smaak van de Brusselaar de voorbije decennia veranderde. “Hummus, linzen, falafel of feta: vandaag vindt iedereen dat normaal, maar twintig jaar geleden was dat nog niche.”

In België vertaalt die evolutie zich onder meer in het succes van ketens als My Tannour (Syrische streetfood), Yalla Yalla (Midden-Oosten) of Beiruti (Libanees). Ook foodmarkets als Wolf, Kay 36 en Ratz serveren vandaag moeiteloos Oost-Afrikaanse fusiongerechten, falafelwraps en smeuïge hummus in een blitse setting.

“Daarnaast gaf de coronapandemie een duwtje in de rug”, zegt Toko. “Plots zaten mensen thuis en ontdekten ze hun keuken. Ze stonden weer zelf achter de potten en gingen op zoek naar kwaliteitsvolle ingrediënten.” Ook populaire chefs zoals de Israëlisch-Britse Yotam Ottolenghi droegen bij aan de evolutie door ingrediënten als harissa, za’atar, tahin en halloumi bij een breed publiek te introduceren.

Wat ooit nicheproducten waren, ligt vandaag gewoon in de rekken van de grote supermarktketens als Delhaize, Carrefour, Aldi en Colruyt. Tadal levert sinds enkele jaren aan al die supermarkten.

Na Tadal is Oma Trading vandaag de grootste speler op de Mabru-site. Zaakvoerder Mohammed Marouani kwam in 1998

Het magazijn van Tadal. Het bedrijf moest al drie keer opslagruimte bijbouwen.

Mohammed Marouani (Oma Trading): “Ik ben begonnen met nostalgische producten uit mijn kindertijd in Marokko.”

vanuit Marokko naar België en zag al snel een gat in de markt. “Enkele jaren later ben ik begonnen met de invoer van producten die ik kende uit mijn kindertijd, maar die nauwelijks te vinden waren.”

Als voorbeeld neemt hij een pot vijgenconfituur van het Noord-Marokkaanse merk Aïcha vast. Op het etiket prijkt een glimlachend meisje met vlechtjes. “Toen ik in België aankwam, kende niemand het product. Maar voor veel Marokkanen was het pure nostalgie.”

Dadels uit Algerije

Ook de invoer van kruiden bleek een schot in de roos. “De Belgische keuken is wereldberoemd, maar gebruikt traditioneel minder kruiden dan de Turkse of Marokkaanse. Terwijl elke culinaire traditie wel haar eigen smaken heeft: denk aan ras el hanout in Marokko of specifieke mengelingen voor tajine- of grillgerechten. Die producten waren nauwelijks verkrijgbaar, dus ben ik ze beginnen in te voeren.”

Met succes, zo blijkt. “De dadels haal ik uit Algerije, de vijgen uit Griekenland en de pruimen uit het Zuid-Franse Agen, de beste soort voor in een tajine.”

Vandaag levert Oma Trading aan vrijwel alle buurtwinkels in de grote Belgische

steden, maar ook aan supermarktketens als Carrefour en Aldi. Vrachtwagens rijden er dag en nacht af en aan. De afzetmarkt reikt ver voorbij België: het bedrijf exporteert onder meer naar Scandinavië, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Frankrijk en Duitsland.

De groothandelaars handelen trouwens niet enkel in buitenlandse merken: in hun aanbod zitten ook eigen producten. Oma Trading richtte zo bijvoorbeeld olijfoliemerk Zitouna en theemerk Hayatti op. Tadal heeft dan weer kruidenmerk Edessa, genoemd naar een van de dochters van de directeur.

Van stilvallen is nog geen sprake. Oma Trading verdubbelde in mei zijn terrein tot

“Hummus, linzen, falafel, feta: vandaag vindt iedereen dat normaal, maar twintig jaar geleden was dat niche”

DenizToko CEO Tadal

6.000 vierkante meter door de opslagruimte van een weggetrokken concurrent te kopen. Tegelijk zint Tadal, na de opeenvolgende uitbreidingen, al op de bouw van een nieuw distributiecentrum. “Er zit nog veel groeipotentieel in de markt”, zegt David Toko. “Na de Marokkaanse gemeenschap vormen Roemenen de grootste buitenlandse groep in Brussel. Daarnaast zijn er Bulgaren, Polen, Moldaviërs en vele anderen, ook allemaal interessante commerciële groepen. Wij willen actief worden in heel Europa.” Tegelijk speelt Tadal steeds vaker in op een heel ander segment: dat van de virale foodhypes.

“Mijn vader was aanvankelijk sceptisch, maar mijn oom Jonathan en ik hebben hem overtuigd om het toch te proberen”, lacht David Toko. “Vandaag verkoopt het bedrijf onder meer Dubai-chocolade, blauwe Takis-chips, de sportdranken van Prime en de chocoladesnacks van de Amerikaanse youtuber MrBeast. Sommige handelaars komen speciaal daarvoor naar hier.”

Volgens Toko schuilt daarin een verrassend grote markt. “Vaak zijn het kortstondige hypes, maar net daarop kunnen wij snel inspelen. Klanten komen voor één trending product, maar ontdekken tegelijk het volledige assortiment. Zo bereik je telkens weer een nieuw publiek.”

PARC DE BRUXELLES • WARANDEPARK

Beestig Brussel

Karper Paarseizoen maakt vissen kwetsbaarder voor virussen

In de vijvers van Marius Renard in Anderlecht sterven de karpers massaal door een virus. Moet de hele vissenpopulatie in Brussel zich beginnen zorgen te maken?

door Michiel Leen

Half vergaan en drijvend aan de oppervlakte: de stadsvijvers van Marius­

Renard in Anderlecht toonden afgelopen weken lugubere beelden van dode karpers, tot ontsteltenis van de omwonenden die klaagden over de stank en het onaangename beeld van rottend vlees.

Navraag bij Leefmilieu Brussel leert dat de vissen wellicht getroffen zijn door een virus: oftewel een variant van het herpes virus, ofwel CEV – een variant van slaapziekte die karpers treft – of toch lenteviremie (SVC), een virus waar de karperachtigen extra gevoelig voor zijn in het voorjaar, wanneer hun weerstand het laagst is. Vooral die laatste ziekte kan snel om zich heen grijpen en in korte tijd tot negentig procent van een besmette populatie doden.

Treurige taferelen zoals die in Anderlecht schetsen niet het hele plaatje. Het gaat immers best goed met de vissen in de lopen. Om de drie jaar monitort Leefmilieu Brussel de aanwezigheid van de vissoorten in de Zenne, het Kanaal en de Woluwe, naast de verschillende grote vijvers in het gewest. Wat blijkt?

Liefst 28 vissoorten duiken op in de Brusselse wateren en hun aantallen nemen jaar na jaar toe. Onder hen vooral karperachtigen, maar ook snoeken – roofvissen die soms worden uitgezet om “overbevolking” te vermijden – brasem en paling.

Dat die ziekte eind mei opduikt, veroorzaakt een perfecte storm, want in deze tijd van het jaar zijn nogal wat vissen uitgeput door het voorbije paarseizoen en hadden ze te lijden onder verslechterde waterkwaliteit en zuurstoftekorten tijdens de hittedagen van de recente pinksterperiode.

Snel ingrijpen is de boodschap en dat doen ze bij Leefmilieu Brussel. “Genezende maatregelen bestaan helaas niet voor deze virussen”, zegt woordvoerder Lynn Tobback. “Wat we wel kunnen doen, is een zo gezond mogelijk milieu creëren, om op die manier de druk op de vijvers te verlichten. Onze ploegen verwijderen de dode vissen zo snel mogelijk en bovendien is er een toevoer van vers water via andere vijvers, die de verspreiding van de ziekte een halt moet toeroepen.”

Eigenschappen

• De karper is kwetsbaar in het paarseizoen, door een lagere weerstand zijn ze dan gevoeliger voor virussen

• Ziektes zoals lenteviremie kunnen zich snel verspreiden en grote sterfte veroorzaken

• Een gezond vijvermilieu beperkt de verspreiding van virussen en het risico’s op sterfte

Daarbij moet een oogje in het zeil worden gehouden voor de invasieve vissoorten. Bij onderhoudswerken aan de vijvers en waterlopen worden exotische soorten die de originele populatie dreigen te verdringen, zoveel mogelijk verwijderd. Vooral nijlbaarzen en roodwang­, geelwang­ en geelbuikschildpadden (vaak in stadsvijvers en ­waterlopen gedumpt door hun baasjes) komen dan in het vizier.

Die diverse vissenpopulatie gezond en gelukkig houden vergt evenwel volgehouden inspanningen van alle betrokkenen. Te veel vissen in een te kleine vijver veroorzaken problemen met de waterkwaliteit en kunnen tot problemen leiden zoals in Anderlecht. De (inheemse) vissenpopulatie op een leefbaar peil houden is dus de boodschap.

Reeks nalezen?

Lees de hele reeks op BRUZZ.be/beestigbrussel

Nieuw ‘productiehotel’ in Laken stapelt ateliers in de hoogte

Het duurzame kmo-park Greenbizz in de Lakense Tivoliwijk bestaat tien jaar en krijgt er een broertje bij. Greenbizz II wordt een ‘productiehotel’, met verticaal gestapelde ateliers.

“Behoorlijk revolutionair”, zegt initiatiefnemer Citydev, “maar ook een risico.”

door Bettina Hubo foto’s Saskia Vanderstichele

In de Dieudonné Lefèvrestraat, vlak bij Thurn & Taxis, hangen de rode affiches met de plannen voor de nieuwbouw uit.

Greenbizz II moet verrijzen op het laatste vrije perceel van de groene wijk Tivoli. Daar zijn nu tijdelijk een pumptrackfietscircuit en een moestuin ingericht en er is een klein parkeerterrein.

Het nieuwe gebouw moet een uitbreiding worden van het aangrenzende kmo-park Greenbizz I. Dat ging in 2016 open en was de eerste realisatie van de duurzame woon- en werkwijk Tivoli die de gewestelijke ontwikkelingsmaatschappij Citydev op deze plek aan het kanaal wilde bouwen.

Greenbizz I kreeg een bijzondere missie: start-ups en kleine innoverende ondernemingen uit de circulaire en duurzame economie onderdak geven en op weg helpen. De groene ambities waren ook terug te vinden in het ontwerp van het gebouw. Citydev zette een ecologisch voorbeeldgebouw neer met groendak, zonnepanelen en uitstekende energieprestaties, dat er met zijn vurenhouten gevel en driehoekige motief ook nog eens aardig uitzag.

Beneden kwamen er twee overdekte straten met aan weerszijden middelgrote en grote ateliers voor productie, zestien in totaal. Daarbovenop werd een incubator ingericht, kantoren waar starters die nog niet in de productiefase zitten, terechtkunnen en ook begeleiding en coaching krijgen.

“Er zijn in Greenbizz nu 42 bedrijfjes actief”, vertelt Luc De Weerdt, sinds anderhalf jaar directeur van het kmo-park. Het zijn vaak één- of tweemanszaakjes, maar er

“Als het niet werkt, kan het gebouw redelijk makkelijk omgevormd worden tot kantoren of woningen”

BenjaminCadranel Directeur Citydev

zijn ook ondernemingen met wat meer werknemers. “Allemaal huren ze hun ruimte tegen een marktconforme, maar gematigde prijs”, zegt De Weerdt, die een rondleiding geeft door het gebouw.

De incubator boven ziet eruit als een hippe werkvloer met op de gang vrolijke zeteltjes, een koffieapparaat en printer, en buiten een groot terras. Behalve een coworkingspace zijn er twintig kant-enklare kantoren. “Je komt hier aan en een half uur later kun je beginnen.”

Veel bedrijvigheid is er niet op deze donderdagochtend. Slechts in een paar kantoren is er iemand aanwezig. “Door het vele telewerk”, legt De Weerdt uit. “Sommigen komen maar één dag per week, maar ze vinden het belangrijk om toch een vaste stek te hebben voor hun onderneming.”

Wat ook opvalt als je de naambordjes afgaat: In de incubator zitten er zeker innoverende bedrijfjes die bijvoorbeeld een koolstofarme cloud nastreven, een bio-afbreekbare printplaat willen ontwikkelen of een compostbak voor binnen in de markt willen zetten. Maar er zijn ook een advocaat en een limousineservice gevestigd, alsook

een rijschool die theoretische lessen geeft. Of dat dan duurzame innovatie is, toch het handelsmerk van Greenbizz?

“Zo’n rijschool lijkt op het eerste gezicht niet erg duurzaam”, erkent De Weerdt. “Maar we moeten ook flexibel zijn. Die rijlessen zijn voor die mensen echt een hulpmiddel om uiteindelijk aan een job te raken.”

Bovendien, een al te strenge selectie kan Greenbizz zich niet veroorloven, zegt De Weerdt, want er staan nu al enkele kantoren leeg. “We moeten de boel hier ook draaiende houden.”

Beneden bij de productieateliers is het een ander verhaal. Hier is een flinke wachtlijst. De Bulgaars-Brusselse Marta Matrakova van Fountaine Farm is dan ook tevreden dat ze vorige zomer haar intrek kon nemen in een van de ateliers, ook al is het er door het gebrek aan daglicht nogal donker. “Het ecologische karakter en de gunstige prijs zijn de grote troeven”, zegt ze.

Fountaine Farm doet aan 3D-printing. Samen met haar zakenpartner ontwikkelde Matrakova een stapelbare plantenbak met een ingenieus irrigatiesysteem. Die printen ze voorlopig nog wel in plastic. “We hebben

Het productiehotel moet verrijzen op het laatste vrije perceel van Tivoli. De kleine parking verdwijnt en het pumptrack-fietsparcours wordt verplaatst.

Ontwerpschets van Greenbizz II

het geprobeerd in een plantaardig, bioafbreekbaar materiaal. Dat lukte niet, door de combinatie met water”, legt ze uit. “Maar we blijven zoeken.”

Manneken Pis in flashy kleurtjes

Om de zoektocht te financieren, printen ze ook Brusselse souvenirs in opdracht. Manneken Pis in flashy kleurtjes, het Atomium. “En die zijn van wel biomateriaal.”

Schuin tegenover Fountain Farm is Snappies gevestigd, een bedrijfje dat herbruikbare luiers wast en droogt voor crèches. Voorts zitten er na de stopzetting van En Stoemelings en No Science, opnieuw twee microbrouwerijtjes in de productiestraten, er zijn cateringbedrijven, er is een groenaannemer, een schrijnwerker, een bouwfirma en ook een onderneming die oude computers van onder meer het ministerie van Financiën recycleert.

De Weerdt wil dat de huurders van de ateliers de lat van duurzame innovatie zo hoog mogelijk leggen. “Bij nieuwelingen kunnen we stevig selecteren, er zijn kandidaten genoeg. Wie hier al langer is, moet soms aangepord worden. Onze ateliers hebben een 3-6-9-contract. Tot voor kort konden de huurders al die tijd rustig blijven zitten. Nu moeten ze om de drie jaar opnieuw kandideren en aantonen dat ze in Greenbizz op hun plaats zijn.”

Voor De Weerdt zouden hier alleen maar voorlopers moeten zitten. “Dat betekent niet dat het allemaal rocketscience moet zijn. In elke activiteit is duurzame vernieuwing mogelijk.”

Omdat de vraag naar productieateliers groot is, bouwt Citydev nu Greenbizz II, opnieuw bedoeld voor duurzame kmo’s. “Duurzaam in brede zin, het kan op sociaal vlak”, preciseert Florence Scottini, die het project leidt voor Citydev.

Voor de inrichting zijn er lessen getrokken uit hoe Greenbizz I functioneert. Deze keer geen kantoren, alleen een dertigtal, iets kleinere productieateliers. Die worden in de hoogte gebouwd, als een soort hotel.

Citydev haalde de inspiratie voor dit productiehotel in München en Berlijn. “Het is behoorlijk revolutionair, productie op de verdiepingen”, zegt Benjamin Cadranel, directeur van Citydev. “Traditioneel gebeuren productieactiviteiten op de begane grond. Maar met de grondschaarste in Brussel kunnen we ons niet meer permitteren om één laag te bouwen. Meestal zetten we er woningen bovenop. Hier bouwen we vier verdiepingen met werkplaatsen.”

Cadranel beseft dat het een risico inhoudt. “Voor de bedrijven op de verdiepin-

gen zal het lastiger werken zijn. Alles moet eerst met de goederenlift naar boven en dan weer naar beneden. We zullen zien of er kandidaten zijn.”

“In elk geval, het gebouw is zo getekend dat de hele constructie omkeerbaar is”, zegt Cadranel. “Als het niet werkt, kan het gebouw redelijk makkelijk omgevormd worden tot kantoren of woningen.”

Stadslandbouw op het dak

De omkeerbaarheid is maar een van de duurzame principes die voor het ontwerp gehanteerd werden. “We willen verder gaan dan in Greenbizz I”, zegt projectleider Scottini. “We zullen deze keer heel veel werken met hergebruikmaterialen, het rode graniet van de gevel bijvoorbeeld. Voorts wordt de inrichting modulair. En boven op het dak komt stadslandbouw.”

Ook is het de bedoeling dat er meer interactie ontstaat met de bewoners van de Tivoliwijk. Daarom is op de begane grond van Greenbizz II een grote horecaruimte gepland, die zowel door de kmo’s als door de buurt gebruikt kan worden. De pumptrack, die momenteel dicht is, wordt weliswaar verplaatst, maar blijft behouden. Scottini: “Dit mag geen industrieel gebouw worden waar alleen iets gebeurt tussen negen en vijf.”

Het prijskaartje voor de nieuwbouw is niet gering: 18 miljoen euro en met de kosten van studie en advies inbegrepen 26 miljoen euro. Dat bedrag bijeenkrijgen is niet simpel. Want waar Greenbizz I nog voor tachtig procent gefinancierd kon worden met Europese Efro-subsidies, is het nu anders. “Efro heeft slechts negen miljoen toegezegd”, zegt Benjamin Cadranel. “En de investeringsdotatie die Citydev van het Gewest krijgt, is door alle besparingen flink gedaald.”

Zelfs met een kleinere dotatie wil Cadranel zeker doorgaan met kmo-parken bouwen in Brussel. Citydev heeft er ondertussen tien en behalve Greenbizz II zijn er nog enkele andere in de maak. “Wij bouwen de stad van morgen en willen dat er plek blijft voor industriële en productiebedrijfjes. Daarom zetten wij kmo-parken neer die we zo goed mogelijk proberen te integreren in het stadsweefsel, zodat er geen overlast is voor de buurt”, zegt hij.

“Op die manier willen we ook vermijden dat kleine Brusselse bedrijfjes naar Vlaamsof Waals-Brabant trekken, waar al bijna honderd kmo-parken zijn. Dat die activiteit hier blijft, is in het belang van de stad en ook van de Brusselaar: iedereen heeft zijn loodgieter of schrijnwerker toch het liefst in de buurt.”

GREENBIZZCONSTRUITUNHÔTELDEPRODUCTION

FR/ Greenbizz à Bruxelles s’agrandit avec Greenbizz II : un bâtiment innovant avec des ateliers de production répartis sur plusieurs étages pour des PME durables. Citydev veut ainsi répondre au manque d’espace pour les entreprises et soutenir la production locale en ville. Le projet mise aussi sur la durabilité, le réemploi des matériaux et une meilleure intégration dans le quartier.

GREENBIZZBUILDSAPRODUCTIONHOTEL

EN/ Greenbizz in Brussels is expanding with Greenbizz II: an innovative building with production workshops spread across several floors for sustainable SMEs. Through this project, Citydev aims to address the shortage of business space and support local production in the city. The project also focuses on sustainability, reuse of materials, and better integration into the neighbourhood.

Fontaine Farm doet aan 3D-printing. “We printen slimme bloembakken, maar ook Brusselse souvenirs”, zegt Marta Matrakova.

Lies Van Overschée is centrumverantwoordelijke van De Platoo. In haar column onderzoekt ze de spanning tussen Brussel als publieke ruimte en het leven achter gesloten gordijnen. Column

Degestetelt

Op zaterdag al eens geprobeerd om de metro naar Rogier te nemen? Het lijkt een retorische vraag, als ik het zelf doe, zit makkelijk de helft van Brussel mee in die wagon. In opgewekte colonne naar de City 2. Beneden, in de gang tussen metro en winkelcentrum, staat bijna altijd dezelfde man. Luid lachend spreekt hij voorbijgangers aan: “C’est le geste qui compte.”

Mensen glimlachen mee. Sommigen geven iets, anderen lopen door. Ver voorbij de eindeloos herhaalde aansporing vraag ik me af of het werkelijk het gebaar is dat telt.

City 2 is een plek waar het publieke en het private voortdurend door elkaar lopen. We bewegen er collectief door dezelfde gangen, maar doen dat met persoonlijke verlangens. We kopen er niet alleen spullen, we kopen er ook manieren. Manieren om onszelf te tonen aan de wereld.

Een kledingstuk lijkt misschien iets banaals, maar draagt tegelijk een boodschap uit. Kleur, merk of stijl vertellen wie we zijn en wie we wìllen zijn. We stappen ermee de publieke ruimte in. Via mode willen we zowel op anderen lijken als ons van hen onderscheiden. Volgen we niet allemaal dezélfde trends om uníek te zijn? De spanning tussen conformiteit en individualiteit maakt mode zo, welja, spannend.

Maar ze maakt haar ook tot de perfecte bondgenoot van het kapitalisme. Het verlangen om ons telkens weer te onderscheiden houdt de consumptiemachine draaiende. De hele mallemolen presenteert zich als een systeem dat de mens dient door steeds meer keuze en vrijheid aan te bieden, maar het neemt in de praktijk vaak meer dan het geeft: onze aandacht, onze rust en het voortdurende gevoel dat we toch niet helemaal voldoen.

Terwijl de etalages ons uitnodigen om een identiteit te kopen, stelt de man in de gang een andere vraag. Geen vraag naar smaak, maar naar verantwoordelijkheid. Een muntstuk voor een bedelaar, een gift voor oorlogsslachtoffers of een vlag aan het raam zijn vaak kleine gebaren tegenover enorme problemen. We weten dat ze de wereld niet fundamenteel veranderen en toch doen we het.

Misschien omdat we voelen dat het leed van anderen ons aangaat? Begint ethiek niet precies daar? In de confrontatie met de ander. Niet wanneer een probleem opgelost raakt, maar wanneer iemand een beroep op ons doet en wij niet kunnen wegkijken. Misschien is dat de betekenis van die kleine gebaren. Niet dat ze de wereld oplossen, maar dat ze voorkomen dat we onverschillig worden.

Zaterdag, ik bedenk dat ik nieuwe sokken nodig heb en wandel richting City 2. Al van ver hoor ik de man in de gang. “C’est le geste qui compte.” Misschien verandert een muntstuk de wereld niet. Maar een samenleving sterft niet als haar problemen te groot worden. Ze sterft als niemand er zich nog door aangesproken voelt.

City jobs

‘Fellaini’s haar vlechtte ik ook al’

Midden in de Matongegalerij ligt het piepkleine kapsalon van Sata Sucré (43). Haar bezoekers komen evengoed voor fijne vlechtjes als voor een zelfgenaaide pruik, een ronduit artistiek kapsel of een relaxte babbel. “Een Afrikaanse kapper is anders. Wij creëren echt kapsels.”

door Kris Hendrickx foto Ivan Put

Als BRUZZ een eerste keer langsloopt bij Sata Sucré – “een bijnaam uit mijn jeugd omdat ik zoveel lachte” – heeft Sata Niang geen tijd. In de krappe ruimte zitten niet enkel twee klanten, maar kijken nog eens vier paar andere ogen nieuwsgierig rond. Een van die dames is samen met de kapster in de weer om fijne vlechtjes aan te brengen bij een van de klanten.

“Neen, dat waren geen collega’s, maar kennissen. Ik ben hier de enige Senegalese kapper, dus komen nogal wat vrouwen uit de gemeenschap langs na hun werk, gewoon een babbeltje slaan”, vertelt Sata met een glimlach. “Wat moet je anders thuis doen? En soms beginnen ze dan al eens mee te vlechten.”

De Matongegalerij is tegelijk een wat onderkomen plek én een bont Afrikaans universum, met onder meer kapperszaken, nagelstudio’s en stoffenwinkels

die mikken op de Afrikaanse diaspora. “De meeste handelaars zijn Congolees, maar er zijn ook Kameroeners, Nigerianen en Chinezen. En in de andere galerij richting Naamsepoort heb je ook steeds meer faux blancs.” Valse blanken? “Ja, mensen met een lichte huid die niet blank zijn. Ik kom niet op hun naam  … Brazilianen bedoel ik.”

Sata, die een kappersopleiding volgde in Senegal, arriveerde in 2013 in België en heeft sinds 2024 haar eigen zaak in de galerij. “Ik verbleef eerst in Spanje, maar hoorde van iedereen dat België de beste plek is om naartoe te trekken. Er zou hier meer solidariteit zijn, de overheid zou ook toleranter zijn. Of dat ook zo is? (Haalt de schouders op) Er zijn overal wel moeilijkheden.”

Het vaakst komen de klanten van Sata voor vlechtjes. “Al naargelang de moeilijkheids­

graad kosten die meer. De heel fijne vlechtjes kunnen vier uur of langer duren, die doe ik alleen als er geen andere klanten zijn en kosten 130 euro. Maar meestal is het eenvoudiger en dus ook minder duur.”

Geometrische motieven

Tijdens het gesprek duwt een vrouw de deur open en stopt ze Sata een bos haren in de hand. “Veel mensen kopen ergens haar, waar ik dan met de hand een pruik van maak,” legt de kapster uit. Maar klanten komen evengoed voor dreads of haarverlengingen. De uitbaatster toont haar TikTokaccount met verschillende kapsels, waarvan enkele erg artistiek ogen, met lokken die zich in spiralen rollen of geometrische motieven.

“Een Afrikaanse kapper kun je niet vergelijken met een blankenkapper, die even wat

“De heel fijne vlechtjes kunnen vier uur of langer duren”

SataNiang Kapster in Matonge

gaat knippen en een brushing doet. Dit is kunst. Wij creëren echt kapsels.”

Sommige van de mannenkapsels doen aan voetballers denken. Sata knikt. “Ik heb trouwens al verschillende keren het haar van Marouane Fellaini gevlochten, telkens bij hem op hotel. (Toont video’s waar ze onder meer witte verlengstukken in zijn haren toevoegt) Hij heeft me ook vernoemd op zijn Instagram.”

Voor haar kleine ruimte in de galerij betaalt Sata 1.300 euro

per maand. “Terwijl er niet wordt schoongemaakt en er geen beveiliging is. Mijn vitrine is ondertussen al twee keer gevandaliseerd.” Op termijn wil de Senegalese graag verhuizen naar een plek aan de straat, maar wel in Matonge. “Dat lijkt me veiliger en zichtbaarder voor de klanten, ik zou graag een zaak hebben die er een beetje flashy uitziet.”

Wonen doet Sata in Denderleeuw, samen met haar vriend en zoons van 4, 6, 15 en 19. “In Brussel vond ik gewoon niets

betaalbaars en met de trein sta ik hier snel.”

Kinderen opvoeden is niet zo eenvoudig in België, vindt ze. “In Afrika houden de grootouders, de broers en zussen of buren een oogje in het zeil als je gaat werken, zelfs in een grootstad als Dakar. Hier zit iedereen gewoon in zijn hoekje met zijn eigen gezin. Daardoor gaan de kinderen ook niet buiten als ze geen school of activiteiten hebben. Het is dan al snel telefoon of televisie.”

Gelukkig groeide er in haar eigen gebouw wat Afrikaanse sfeer, merkte Sata. “Er wonen Afrikanen en Vlamingen die elkaar kennen en helpen. Maar elders heb je voor het minste lawaaitje een klacht.”

In City jobs toont BRUZZ de mens achter typische en minder typische stadsjobs

‘Emoties die ik niet in woorden gevat krijg, zet ik om in geluiden’

Vrienden Grca. en Brownsugvr openen Couleur Café met b2b-set

Grca. en Brownsugvr delen hun Angolese roots en een passie voor batida, de opzwepende muziekstijl die in Lissabon ontstond en die ze nu ook bij

het Brusselse publiek willen introduceren. Zeker op Couleur Café, waar hun gezamenlijke dj-set de feestelijkheden mag openen. “Dit wordt een sleutelmoment voor het genre.”

door Tom Peeters foto’s Bram De Jaegher

Gerson da Graça Ntiti alias Grca. (26) en Cristiano ‘Brownsugvr’ Tiago (24) zitten in een koffiebar in hartje Brussel. Geen cappuccino of latte voor de lokale vaandeldragers van de batida, een energiek genre dat hier de voorbije maanden aan een kleine opmars is begonnen. Terwijl ze genieten van een beker versgeperst sinaasappelsap vertellen ze wat er zo speciaal is aan de stijl, waar ze allebei hun thuis in vonden.

“Je zou het een variant van kuduro kunnen noemen, maar dan met invloeden uit zowel Afrika als Europa”, zegt Grca. Kuduro is het energieke genre dat in de jaren 1980 ontstond in de straten van de Angolese hoofdstad Luanda, meer bepaald in de wijk waar Brownsugvr opgroeide. “Toen Angolezen uit de diaspora kuduro naar Europa brachten, werd het genre niet geaccepteerd”, vervolgt Graça. “Maar ook in Angola was het

te niche om door te breken, waardoor de weg openlag voor iets nieuws, en dat werd batida. Het genre ontstond in Lissabon bij de Angolese diaspora, die lokale elektronische invloeden vermengde met percussie-invloeden uit hun moederland, en verspreidde zich vervolgens over Europa. Had kuduro zich opengesteld voor batida-producers uit Luanda, dan was het waarschijnlijk een substroming binnen kuduro gebleven. Hadden house- en technoproducers het genre hier opgeëist, zou het nu misschien een soort van Afro-house of -technostijl geweest zijn. In feite heeft de afwijzing langs beide kanten een nieuwe stijl gecreëerd.”

Hoe zijn jullie hier terechtgekomen, en hoe speelde muziek een rol in jullie leven?

BROWNSUGVR: Ik groeide net als mijn moeder op bij mijn grootouders in Luanda, waar mijn oom dj was en mijn buur producer. Als kind

bracht ik veel tijd door in de muziekstudio’s van mijn wijk Sambizanga, waar de meeste kuduro-artiesten vandaan komen. Ik herinner me dat men mij toen soms om feedback vroeg, ook al was ik nog maar acht of negen. Ik heb nooit muziek gestudeerd, maar als ik een dj of producer bezig zag, dacht ik vaak: dit zou ik anders aanpakken.

(Lacht)

Toen mijn moeder op mijn veertiende onverwacht overleed, verhuisde ik naar België, waar mijn vader woonde. In Ninove. Toen ik er was, verhuisden we naar Asse. Intussen woon ik vijf jaar in WatermaalBosvoorde. In het begin verliep de overgang vlot, maar na twee, drie jaar begon ik me disconnected te voelen. Ik luisterde al een tijd niet meer naar de muziek die ik als kind altijd hoorde. Pas tijdens corona ben ik weer in mijn roots beginnen te graven op zoek naar mijn eigen verhaal en is dat verbeterd.

GRCA.: Ik was drie toen mijn ouders naar België verhuisden. Ik voetbalde en ging in Torhout naar de muziekacademie, waar ik gitaarles volgde, maar ook muziekproductie. In eerste instantie maakte ik soundscapes met samples, maar mijn leraar moedigde me aan om mijn eigen stijl te vinden. Op mijn 18e ging ik in Antwerpen fotografie studeren. Ik wou mijn ouders niet teleurstellen en een diploma halen. Maar vanuit de fotografie belandde ik op concerten en festivals. Toen wilde ik zelf weer muziek gaan maken.

Hoe kregen jullie de batida-smaak te pakken?

BROWNSUGVR: Eerst had ik niet veel zelfvertrouwen. Ik experimenteerde met muziekstijlen die iedereen kende en dacht dat mijn cultuur anderen niet boeide. Maar het tegenovergestelde bleek waar: toen ik mijn wortels begon te verwerken in mijn dj-sets genoten mijn publiek én ik er net meer van.

GRCA.: Op mijn eerste dj-sets speelde ik nog songs van mijn Spotify-playlist. Dat viel in de smaak, maar ik voelde me toch comfortabeler bij muziek van mijn eigen cultuur. Mensen daarop zien dansen gaf extra voldoening. Een batida-set van Cristiano in Café Belga overtuigde me dat het beter is om muziek te spelen die je persoonlijk raakt. Hij gaf me het laatste duwtje dat ik nodig had om mijn cultuur en mezelf op het voorplan te zetten en mensen uit hun comfortzone te lokken om deze muziek te ontdekken.

Hoe hebben jullie elkaar leren kennen?

GRCA.: Online tijdens corona. We spraken elkaar geregeld in een WhatsApp-groepschat met een twintigtal andere Belgen met Angolese roots. Er was toen niets anders te doen. Die gesprekken gingen niet alleen over muziek, maar ook over het leven als nieuwkomer en hoe we hier beland waren. Die gevoelens delen gaf ons een gevoel van thuiskomen. Toen het gewone leven hernam, verwaterde het contact met de meesten, maar Cristiano en ik zijn vrienden

Brownsugvr (links) en Grca. (rechts): “Couleur Café biedt ons de kans om te tonen wat we in onze mars hebben.”

geworden. Hij is open-minded en erg volwassen voor zijn leeftijd. Iedereen voelt zich op zijn gemak bij hem omdat hij zoveel rust uitstraalt. Met hem voer ik gesprekken die met anderen niet lukken. Hij begrijpt me zonder veel woorden.

BROWNSUGVR: Eén woord is inderdaad vaak genoeg. Onze persoonlijkheden matchen gewoon heel erg goed. Ik ben erg gereser-

LABATIDAAPPORTELESRACINESANGOLAISESÀCOULEURCAFÉ

FR/ Grca. et Brownsugvr ouvrent Couleur Café avec un set commun de batida, un style musical né au sein de la diaspora angolaise à Lisbonne. À travers leur musique, ils veulent mettre en avant leurs racines culturelles et créer à Bruxelles un espace sûr et inclusif pour de nouvelles rencontres et sonorités. Ils voient ce concert comme un moment important pour faire découvrir davantage la batida au public bruxellois.

BATIDABRINGSANGOLANROOTSTOCOULEURCAFÉ

EN/ Grca. and Brownsugvr will open Couleur Café with a joint batida set, a music style that emerged within the Angolan diaspora in Lisbon. Through their music, they aim to highlight their cultural roots and create a safe and inclusive space in Brussels for new sounds and connections. They see this performance as an important moment to introduce batida to a wider Brussels audience.

veerd. Alleen als ik speel, ben ik extravert. We verwerken, denk ik, allebei onze emoties via onze muziek. Ook droeve dingen, zoals het verlies van mijn moeder, probeer ik zo te transformeren naar vreugde. Batida is ook een positief, op clubs gericht genre.

Vertel ons misschien wat meer over ER808 (spreek uit: Error), het platform dat je oprichtte om te voorkomen dat batida hetzelfde lot zou beschoren zijn als kuduro.

BROWNSUGVR: Batida creëerde een safespace voor ons, Angolezen uit de diaspora. Met ER808 wilde ik een ruimte installeren waarin liefhebbers van het genre zich gerepresenteerd voelen. Couleur Café biedt ons nu de kans om te tonen wat we in onze mars hebben. Als vaandeldrager wil ik het genre zien groeien, ook in Brussel. GRCA.: Ik kijk altijd uit naar zijn events, want de batida is ondervertegenwoordigd, zeker in de clubs. Daardoor voelen we ons activisten. Cristiano is een man met een missie, en ik steun hem voor de volle 100

procent. Als ik in de buurt ben, teken ik altijd present op een batida-feestje, omdat ik wil dat jonge mensen buitenkomen en zich openstellen voor nieuwe muziek. We moeten hen duidelijk maken dat ze op een veilige manier kunnen feesten, iets dat ze sinds corona minder zijn gaan doen.

Met Lissabon als lichtend voorbeeld proberen jullie Brussel te overtuigen?

GRCA.: Ja, de Portugese hoofdstad voelt voor ons als een tweede thuis, omdat batida er ontstaan is en onze dj-sets er in de smaak vallen. We halen er ook de meeste streams en hoeven het genre er natuurlijk niet te lanceren. Onze b2b-set op Couleur Café, waarop we onze stijlen voor het eerst live zullen blenden, zal voor de meeste oren wel een ontdekking zijn.

BROWNSUGVR: Ik heb er vertrouwen in dat onze set een sleutelmoment wordt voor de

centrale rol inneemt op je nieuwe ep. BROWNSUGVR: Ja, Nanutu Therapy is een hommage aan de Angolese saxofonist Nanutu. Helaas is hij een dikke maand geleden overleden. Ik heb een zwak voor de saxofoon. Weet je, voor het eerst lijkt alles in mijn leven volkomen logisch: ik verhuisde naar de stad van mijn favoriete artiest, Stromae, om er daarna achter te komen dat jullie ook de saxofoon uitgevonden hebben.

Gerson, welke track uit jouw recentste release Sim Senhor ga je zeker draaien?

GRCA.: ‘3AM’, omdat het mijn stijl typeert en een vliegende start inluidt voor een energieke nacht. In Lissabon is men er dol op. Ik hoor mezelf ook muzikale stappen zetten. Emoties die ik niet in woorden gevat krijg, zet ik om in geluiden en samples. Dit soort storytelling is een drijfveer om nieuwe muziek te maken.

“Ik dacht dat mijn cultuur anderen niet boeide. Maar het tegenovergestelde bleek waar”

Brownsugvr

Brusselse batida-scene. Het speelt alvast in ons voordeel dat er op Couleur Café veel open-minded mensen rondlopen, die nieuwe muziek willen ontdekken.

Behalve batida speel je af en toe ook tarraxo. Wat is het verschil?

GRCA.: Tarraxo is de tragere, meer sensuele, experimentele vorm van kizomba. Het is een ondergewaardeerde, erg expressieve stijl.

BROWNSUGVR: Het genre is bij toeval ontstaan. Een producer die aan een snelle kuduro-track werkte, had een bug op zijn laptop, die het tempo deed zakken van 130 naar 100 bpm, en toch klonk het resultaat goed.

Klinkt bekend. Weet je hoe de new beat hier ooit ontstaan is?

GRCA.: Exact. Als je sommige batida-tracks vertraagt, zou er tarraxo kunnen uitkomen. Het genre brengt in ieder geval extra dynamiek. Het is een kwestie van tijd, denk ik, voor we het hier zullen introduceren.

Cristiano, van jou verwacht ik tijdens jullie b2b-set alvast de saxofoon te horen die een

Hoort daar ook een bezoek aan jullie moederland Angola bij?

BROWNSUGVR: Ik ben van plan om eind dit jaar terug te keren. Het is nu bijna elf jaar geleden dat ik er vertrok, maar mijn hele lichaam smacht erom, al was het maar voor één of twee weken.

GRCA.: Ook ik keer in november voor het eerst sinds mijn derde terug. Ik heb het lang uitgesteld omdat ik mijn leven hier eerst op de rails wou hebben. Ik zie te veel mensen teruggaan om ginder dan een beeld op te zetten van zichzelf dat niet overeenstemt met de realiteit. Pas nu ik trots ben op alles wat ik hier bereikt heb, ben ik in staat iets terug te geven. Terwijl meer inzicht in mijn wortels me zal inspireren voor toekomstige projecten. Het voordeel is dat we hier zelf niet meer op zoek moeten naar safespaces. We creëren ze zelf. In plaats van ons ergens in te passen nemen we nu zelf het heft in handen. Als deel van een nieuwe generatie van een stijl die intussen twintig jaar bestaat, maken we ons eigen verhaal.

Grca. b2b Brownsugvr @ Couleur Café: 26/6, 17.00, black stage

Stijldansen en trendhoppen op Couleur Café

Behalve batida valt er op Couleur Café nog een rist andere genres te ontdekken. Hoewel het festival trouw blijft aan zijn fundament – reggae/dub, hiphop en world – heeft het altijd jongere muziekstijlen geïntroduceerd die vaak vanuit de kleinere club-georiënteerde podia naar de grotere doorstoten. Vooral de opmars van elektronische, urban, Afrikaanse en Caraïbische subgenres valt op, met gqom, amapiano, grime en dembow als hipste aanjagers van de hedendaagse club- en straatcultuur. Voor een explosieve combinatie van dat alles kun je deze editie terecht bij OROKORADIO (zondag, 18.00, black stage), een collectief met hoofdzetel in Accra, dat drie b2b-sets voorstelt.

Amsterdammer JARREAUVANDAL en de Londense TASHLC (zondag, 23.00, black stage) hebben eveneens een zwak voor de zwaar percussieve clubmuziek uit de Zuid-Afrikaanse underground, in het bijzonder gqom, de minimalistische, rauwe housevariant uit Durban.

S!RENE (vrijdag, 19.30, black stage) versnijdt zijn r&b en dancehall dan weer met amapiano, de trendy blend van lome deep house en jazzy piano’s. Andere moderne, jazz-achtige Afro-house schrijven we op naam van de Canadese GAYANCE (zondag, 16.00, black stage). Maar ook veel grotere namen, zoals de Nigeriaanse superster REMA (vrijdag, 0.00, red stage) en het Amerikaanse boegbeeld van de alté-scene AMAARAE (zondag, 22.30, red stage), verwerken de nieuwste muzikale stromingen in hun smeltkroes van afrobeats en meer. Grime, dat met zijn rauwe raps en agressieve beats van rond de 140 bpm rond de eeuwwisseling uit de UK garage-scene floepte, is met SKEPTA (vrijdag, 0.15, red stage) intussen doorgegroeid naar het hoofdpodium. PARISONGO (zaterdag, 23.45, the fox) steekt traditionele Cubaanse son-ritmes dan weer in een funky hedendaags jasje en ANAÏSB (zaterdag, 23.30, black stage) is dol op shatta, een zwoele clubstijl uit de Caraïben. Verwant aan dancehall, maar sneller en repetitiever is Dominicaanse dembow. Artiesten als TOKISCHA (zaterdag, 20.45, red stage) mixen het met reggaeton en een zwik traditionelere latin ritmes, tot groot jolijt van Madonna, Rosalía en A$AP Rocky, die collabs aangingen. Nog zuidelijker is ten slotte ook baile funk of funk carioca, een opzwepende straatstijl uit de Braziliaanse favela’s met agressieve drumritmes en vocale chants, bij CAIO PRINCE (zaterdag, 21.30, black stage) in prima handen.

Cultuurgids Shop Made in Brussels

De Belgen zijn bekend om hun conceptuele mode: zo groeit ook Janue stilaan uit tot een internationaal label. Met archetypes van wijde blouses, broeken, shorts en jurken startte kunsthistorica Céline Van den Bossche het modemerk zeven jaar geleden op in Minimenstraat. Dit voorbije seizoen presenteerde ze voor het eerst in Parijs en verhuisde ze haar winkel naar de Kleine Zavel. Je vindt er modieuze prêt-à-porter en handgemaakte uniformen voor wie als een echte dandy naar het werk wil. (EC)

WIJDESHORTINZWARTKATOEN 285 euro via janue.be

FLOWERPOWER

Bloemen, tweedehandskleding en geregeld een dj-set voor de sfeer. In april opende de amper 24-jarige Emma Thiébaut een nieuwe vintagewinkel in Elsene, Eh ma frip. Net als in haar eerste winkel in het Henegouwse Lessen deelt ze de ruimte met een bloemist, NoMade. Al sloot Thiébaut zopas de winkeldeuren in haar thuisdorp. Concert-T-shirts, Levis-jeansbroeken en merkkledij in afslag? Eh ma, dan kan er misschien nog wel een boeketje bij.(EC)

EHMAFRIP kledingstukken vanaf 2 euro in Bouréstraat 6, 1050 Elsene of via Instagram @eh_ma_frip

Bananenboost

Bananen zijn de meest verorberde fruitsoort ter wereld, maar door hun snelle rijptijd belanden ze geregeld in de vuilnisbak. Sabine Simbi geeft met haar Brusselse start-up Mamaspe de bruingevlekte exemplaren een tweede leven in de vorm van bananengembersap en soja-banaanballetjes. Vanaf augustus zijn ze beschikbaar in de winkels van Carrefour, maar je kunt ze nu al voorbestellen om het project te steunen. (MVDH)

MAMASPE 10 euro voor een pak balletjes, een fles sap van 500 ml en een saus van partner Didden.

Naam

KWALITEIT

Restaurant 3 x bagels

AUTHENTICITEIT

EIGHT

Kernstraat 48, Brussel

Naeenlangeperiodeindevergetelheidis debagelweerhelemaalterug.Drie adressenwaarhetbroodjeprominentop dekaartprijkt.

Nieuwe hypes, het is niet altijd evident om ze te begrijpen. Denk aan de rage rond cafés die hun koffie serveren via een opening in de muur – zoals GAT in de Lesbroussartstraat. Daarom ging BRUZZ met enige reserve naar Eight. Op papier leek het adres de bagel weer hip te willen maken door hem ‘open’ te serveren: in tweeën gesneden, met beleg op beide helften, in plaats van op elkaar gelegd. Reden genoeg om te vrezen voor een concept dat beter werkt op Instagram dan aan tafel, maar, zo blijkt, Eight is aanzienlijk interessanter dan de marketingpraatjes doen vermoeden.

Zodra je binnenkomt, weet de zaak te bekoren met een doordachte inrichting. Rood meubilair van Ateliers J&J op het terras, lichte houten toonbanken, krukjes

met zachte lijnen, papieren hanglampen: het geheel straalt een warm minimalisme uit, geïnspireerd door Scandinavië en Japan.

De bagels worden aan de toog bereid, onder de nieuwsgierige blikken van de klanten. Het brood wordt ter plaatse gevormd en gebakken, en pas daarna belegd. Het concept is eenvoudig: kies je bagel –naturel, sesam of knoflook-ui – en dan je beleg. Reken op 6 tot 8 euro per helft, waarbij je er twee moet bestellen. Gelukkig mogen die verschillend zijn.

Van de geproefde varianten is de gerookte zalm met kappertjes en citroenzeste een schot in de roos. Hetzelfde geldt voor de combinatie comté-tomaat, die extra karakter krijgt door een mayonaise met miso en verse dragon. Verrassender is de avocado in combinatie met sumak en stukjes gedroogde chilipeper, al is de portie wat karig in verhouding tot de grootte van het broodje. En dan is er nog de PB&J, een combinatie van pindakaas en kersenconfituur, gekruid met flink wat nostalgie.

Wat hebben die recepten gemeen? Een subtiel geroosterde bagel, knapperig aan de buitenkant en zacht vanbinnen. Voor Eight is de uitvoering duidelijk belangrijker dan het concept. Achter de trendy uitstraling gaat een zaak schuil die haar vak kent en de bagel een bijzonder overtuigende tweede adem geeft. MICHELVERLINDEN

Malo

Malo zet in op de combinatie van specialty coffee en bagels, en heeft ook het concept van de ‘open’ bagel omarmd. De zaak gebruikt die als basis voor zeer eigentijdse recepten, of het nu gaat om een eiersalade met miso en chili crisp of een variant met zalm, dille, viseitjes en gemarineerde uien. Een creatieve aanpak die bewust afstand neemt van de klassieke bagel.

Waterloosesteenweg 586, Elsene

Brood

Zin om je eigen bagel samen te stellen? Zuurdesembakkerij Brood biedt prima naturel- of sesambagels aan, die zonder beleg worden verkocht. Een ideale optie voor liefhebbers van DIY, temeer omdat de zachte textuur van het kruim en de royale laag zaadjes getuigen van echt bakkersvakmanschap. Wie hier binnenstapt, zal het wel moeilijk hebben om de croissants, babka’s en andere kaneelbroodjes te weerstaan. Darwinstraat 38, Elsene

Klassiek Pop & Jazz

ElvisCostello&theImposters withCharlieSexton

Radio Soul! The Early Songs of Elvis Costello belooft een flinke hap te nemen uit de eerste tien jaar en elf platen van de Britse singer-songwriter, die begon als angry young man, maar opschoof richting manusje-van-alles dat elk genre aankon. Fans krijgen hier, drie dagen voor een kortere passage op Rock Werchter, uitgebreid de kans om oude hits te herontdekken.

→ 29/6, AB

BurningSpear

Vorig jaar was het Jamaicaanse reggae-icoon op zijn 80e nog de ouderdomsdeken op Couleur Café. Deze zomer verhuist de bruggenbouwer naar de AB om tot zelfbeschikking op te roepen. Het tempo mag dan wat lager liggen, de even gezapige als aanstekelijke ritmes blijven – zes decennia nadat Bob Marley hem heeft uitgenodigd om eens iets op te nemen – een winnend handelsmerk.

→ 2/7, AB

Fakemink

Met een mix van cloudrap, witch house en synthpop is Vincenzo Camille alias Fakemink de volgende jonge Londenaar die uit de hiphopunderground komt gekropen. Nadat ‘Easter Pink’ in 2023 al viraal was gegaan, kreeg hij schouderklopjes van Drake en Frank Ocean. Nu zijn studiodebuut Terrified uit is, lijken zijn elektroclashende raps klaar om nog veel meer zieltjes te winnen.

→ 1/7, Botanique

En ook

BacoExudoBlues heeft de gave om straattaal te injecteren met poëzie (27/6, La Madeleine)

KyleDixon&MichaelStein brengen een immersief klankspektakel (28/6, AB)

Voor een vrije bijdrage kun je het afscheid vieren van het Brusselse rocktrio Tuvalu (2/7, Recyclart)

Anoctetemporis

Het ensemble van Anna Besson en Reinoud van Mechelen viert al het hele seizoen uitbundig zijn tienjarig jubileum. Enkele weken geleden stoften ze nog Rameaus onbeminde partituur van Les Boréades af. In Flagey kiezen ze dit keer voor sprankelende jeugdmuziek van Wolfgang Amadeus Mozart, zoals het levensvreugdige dubbelconcerto voor fluit en harp.

→ 26/6, Flagey

GaëlleSolal

In popkringen staat de gitaarwereld in rep en roer omdat instrumentbouwer Fender komaf wil maken met namaak-Stratocasters. Het klassieke wereldje staat al een tijdlang in vuur en vlam door de nieuwe cd van Gaëlle Solal. Samen met het Orchestre Royal de Chambre de Wallonie dook ze in enkele zuiderse concerto’s. Op het Musiq3 Festival komt ze Rio live voorstellen.

→ 27/6, Flagey

Surtoutv’nezpas!

Luister vooral niet, wanneer deze zangers u vragen om niet te komen. Sopraan Marie Perbost en tenor Pierre Derhet – festivalartiest van deze editie – stelden namelijk een heerlijk luchtig programma samen, vol grofgebekte klassiekers uit het caféconcert-circuit en goedlachse aria’s uit de opéra comique. Komt dat vooral wél horen.

→ 28/6, Le Marni

En ook

Een saxkwartet, Tsjaikovski en meer klassiek op Les EstivalesdelaWoluwe (> 12/7, Roodebeekpark)

Op wandel door barokke landschappen met het ensemble EnChemin (op 26/6, in locatie)

Een hele zomer lang muzikale middagmalen met MidisMinimes (1/7 > 28/8, verschillende locaties)

BozarMonumental

Delcy Morelos

Bozars Hortahal wordt deze zomer ingepalmd door een monumentale installatie – 14 m lang en 9 m breed – gebaseerd op de complexe constructie van vogelnesten. De Colombiaanse kunstenaar Delcy Morelos maakt met eeuwenoude technieken en lokale materialen zintuiglijke werken die moeten helpen om de band met onze Pachamama – Moeder Aarde – te herstellen.

→ 28/6 > 30/8, Bozar

Wevindenhetwel

Een boek is meer dan de tekst die het omsluit, ook zijn uiterlijke vorm vertelt een heel verhaal. In het atelier Design du livre et du papier de l’ENSAV–La Cambre, het boekbindatelier zeg maar, leren studenten via een uitgekiende opbouw en materiaalgebruik zulke artistieke verhalen construeren. Deze expo toont hun experimentele ontwerpen van de voorbije twee jaar.

→ 26/6 > 27/9, Wittockiana

BastaBasta

Disarming Design & Various Artists

In galerij n0dine vind je het kunstzinnige equivalent van een bastah, Arabisch voor marktkraam. Achter de toonbank staan twee collectieven die verenigd zijn in hun steun voor Palestina. Disarming Design verkoopt creaties van lokale ontwerpers en ambachtslieden, Various Artists kunst over de genocide in Gaza en de voortdurende bezetting.

→ 19/6 > 12/7, n0dine

En ook

Kleine Blokjes, Grote Geschiedenis van speelgoedfabrikant Cobi (1/7 > 07/10, Legermuseum)

Lichtpunt toont hoe muurschilderingen een wijk in leven kunnen houden (18/6 > 12/8, AMVB)

Kunstenaars mijmeren over verborgen levens in After the Encounter (4/7 > 1/8, Almine Rech)

Film

BrokenEnglish

Jane Pollard, Iain Forsyth

Zeg in gebroken Engels waar je voor vecht, zingt Marianne Faithfull in ‘Broken English’. De gelijknamige experimentele documentaire vecht voor eerherstel voor de Britse muzikante die de wildste periode van The Rolling Stones overleefde. Met gevoel voor humor corrigeert ze onheuse verhalen die getuigen van een rijk leven. Faithfull overleed begin vorig jaar.

→ in de bioscoop

GoodBoy

Jan Komasa met Anson Boon, Stephen Graham, Andrea Riseborough

Waarom jong crapuul op bootcamp sturen als je ze ook aan een ketting kunt leggen en heropvoeden als een hond? Fout gedrag bestraf je met de matrak, goed gedrag beloon je met meer speelruimte voor de ketting. Het is een efficiëntere methode dan je zou denken. Zo lijkt Good Boy te suggereren, een provocerende thriller van de regisseur van Corpus Christi → in de bioscoop

JimQueen

Marco Nguyen, Nicolas Athane

The Little Mermaid, Dragon Ball, The Last of Us: zonder kennis van de popcultuur dreigt Jim Queen aan jou voorbij te gaan. Zonder gevoel voor humor, trash, gore en queer plezier ook. De uitwerking van deze animatiefilm is zotter dan het concept: uit eigenbelang zoekt gay-icoon Jim Queen een remedie voor een virus dat alle homo’s van Parijs in hetero’s verandert.

→ in de bioscoop

En ook

Een alleenstaande moeder achterhaalt de identiteit van haar spermadonor in het Noorse Solomamma Minions & Monsters is al de zesde animatiefilm rond guitige, gele, slapstick-specialisten

Cinematek bevredigt nieuwsgierigheid met films van Jesús Franco en Tinto Brass (26/6)

Klein onderhoud Filmregisseur Maryam Touzani

Ookdezezomertrakteert‘Bruxelles faitsoncinéma’inelkegemeenteop eengratisfilmvertoninginde openlucht.

Zaterdag kun je in Evere naar Têtes Brûlées, het sterk debuut van de Brusselse Maja-Ajmia Yde Zellama. Molenbeek mag zich dan weer opmaken voor het charmante Calle Málaga van Maryam Touzani. De Marokkaanse regisseuse van prachtfilms als Adam en Le Bleu du caftan, toont hoe een oude vrouw uit de Spaanse gemeenschap van de Noord-Marokkaanse kuststad Tanger opveert na het verlies van haar huis. “De film is mijn hommage aan een gemeenschap en cultuur die zelfs de Spanjaarden amper kennen”, vertelt Touzani. “Honderd jaar geleden floreerde de Spaanse gemeenschap in Tanger. Maar ze werd alsmaar kleiner en vandaag dreigt de totale vergetelheid.” Ze is er zelf wel mee vertrouwd. Haar grootmoeder was een Spaanse die vergroeide met Tanger. “Na de dood van mijn moeder voelde ik de behoefte om het Spaanse facet van mijn identiteit en cultuur weer toe te eigenen.”

Voor de hoofdrol strikte Touzani Carmen Maura, de legendarische, inmiddels tachtig jaar oude muze van Pedro Almodóvar. “Ik vertelde haar alles over mijn grootmoeder en weken voor de start van de opnames nam ze al haar intrek in de Spaanse wijk in Tanger. Zo kon ze zich laten inspireren door de straten, de geuren, de geluiden, de mensen en de gebruiken. Ik hecht enorm belang aan authenticiteit. De

realiteit van Tanger is niet die van Madrid of Parijs.”

Voor de tedere liefdesscènes ging Carmen Maura voor het eerst volledig uit de kleren. “Dat was primordiaal. Met die scènes wil ik iets essentieel zeggen over onze kijk op ouderdom en hoe de maatschappij omgaat met verouderende lichamen. Op een gegeven momenten vinden we ze visueel lelijk en verbergen we ze. Dat breekt mijn hart. Daar wil ik tegenin gaan door het oude

“Dat we oude lichamen verbergen, breekt mijn hart”

lichaam met heel veel liefde en respect wel te tonen. Voor mij zijn rimpels geen weg te moffelen gebreken, maar sporen van een rijk leven. Oud worden is een voorrecht.”

Dat al haar films visueel ijzersterk zijn en op een sobere manier beeldschoon heeft Touzani te danken aan de Brusselse cameravirtuoos Virginie Surdej. “Onze samenwerking is magisch. We kunnen uren en uren praten over de film én elkaar op de set perfect verstaan zonder een woord te zeggen. Haar gevoeligheid is ongelofelijk.”

NIELSRUËLL

BRUXELLESFAITSONCINÉMA, 26/6 > 18/7 in de negentien gemeenten. Calle Málaga op 10/7 in het Huis van culturen en sociale samenhang, Sint-Jans-Molenbeek

In mijn wijk Podium

TheRound(8+)

ECCE/Claire Croizé

Vlak voor de vakantie presenteert BRONKS nog graag iets in de openlucht, dit keer in een patattenveld in Dilbeek, waar het publiek plaatsneemt op een cirkelvormig tribune van Jozef Wouters. Negen jonge dansers zorgen er onder begeleiding van Claire Croizé voor een energieke show met eigenzinnige processies, parades, defilés en percussie.

→ 27 & 28/6, CC Westrand

MeettheWriter

Dave Eggers

Herinnert u zich nog Een hartverscheurend verhaal van duizelingwekkende genialiteit uit 2000? Ondertussen is de Amerikaanse auteur met onder meer De cirkel en Wat is de wat nog verschillende bestsellers verder. Hij spreekt in Bozar over zijn nieuwe roman Contrapposto, en toont er ook beeldend werk.

→ 28/6, Bozar

DESITCOMEBACK DE HOE

Zelden was de unanimiteit zo groot over wat het beste theaterstuk van het jaar was, als eind vorig jaar, toen DE SITCOM van DE HOE bovenaan zowat elk eindejaarslijstje stond. Ook opvolger DE SITCOMEBACK, waarin de leden van DE HOE pogen om een antwoord te geven op de vragen waar ze niet langer omheen kunnen, trekt alleen maar uitverkochte zalen.

→ 28/6, CC Strombeek (Kaaitheater)

En ook

De Hallen van Schaarbeek gaan eruit met het grote gratis evenement LeGrandMarché (26 > 28/6)

De PoleArtShow laat nog eens zien dat paaldansen een kunst is (25&26/6, La Fabriek)

De Lesbian&TransBarMothers&Daughters geeft een laatste rondje (25&26/6, Beursschouwburg)

HillsofBelgium

Hills of Belgium is het project van Jérémie Fraboni, Lorcan Fahy, hun stemmen, hun viool en hun banjo. Ze brengen hun Amerikaanse old-timemuziek met een hedendaagse Belgische twist naar Watermaal-Bosvoorde voor een gratis concert. Ook de muzikanten die brass & drums toevoegden aan het recentste album Come on Buddy Don’t You Want to Go, zijn van de partij.

→ 26/6, GC Wabo

ThestreetsofBrussels

In Elsene zijn deze lente heel wat amateurfotografen de straten van Brussel gaan verkennen, in het kader van een reeks van lessen en wandelingen om de knepen van de straatfotografie te leren. Nu, aan het einde van de reeks, is het tijd om uit te pakken met de resultaten op een tentoonstelling die de beste digitale en analoge beelden laat zien op prints en projecties.

→ 26/6, GC Elzenhof

BronvanSint-Joost

Onder de torenhoge Résidence Pacific in Sint-Joost stroomt natuurlijk bronwater. Deze zomer wordt dat door Herbronnen.Ressources vzw, Fors & Meow collective, Josée, en Ten Noey letterlijk en figuurlijk aangeboord om kinderen en buurtbewoners verkoeling te brengen. Met een openingsfeest en later waterspelletjes en activiteiten, een bar, volkskeuken, concerten, openluchtcinema..

→ 26/6 & 1 > 12/7, Sint-Joostplein

En ook

In verschillende gemeenschapscentra staan er zomerfeesten op het programma

In de Pianofabriek volgen de gratis Koerconcerten elkaar op (1 > 3/7)

De indieband Kunos zorgt voor een lunch met een Swinging Sandwich in GC Den Dam (2/7)

Uitgelicht

Waarom iedereen van Robyn houdt

‘Zedoet onsdansen enhuilen tegelijk’

Niemand die de voorbije twee decennia liefdesverdriet zo overtuigend in euforische dansvloeranthems wist te vertalen als de Zweedse popkoningin Robyn. Dinsdag staat de moeder aller sad bangers na vijftien jaar opnieuw op een Brussels podium.

door Tom Peeters

Na tien concerten in Amsterdam in het voorprogramma van Harry Styles is het belangrijkste Zweedse exportproduct sinds ABBA aan haar Europese tournee begonnen. Het is geleden van 2019 dat Robyn (47) nog eens op een Belgisch podium stond, en van 2011 dat ze in Brussel concerteerde. Toen waren met ‘With Every Heartbeat’ (2007) en ‘Dancing On My Own’ (2010) haar populairste tracks al uit, al waren dat lang geen nummer één-hits. Pas later zou blijken hoe belangrijk ze geweest waren voor de ontwikkeling van een nieuwe generatie zangeressen die net als hun Zweedse boegbeeld op hun onafhankelijkheid stonden.

In 2005 stampte ze na onoverkomelijke meningsverschillen met haar platenlabel – men vroeg haar onder andere een nummer, waarin ze openhartig is over de abortus die ze op 19-jarige leeftijd liet uitvoeren, aan te passen voor de Amerikaanse markt en dat wou ze niet – het eigen Konichiwa Records uit de grond. Het was haar onafhankelijkheidsstatement: vanaf nu zou alles onder haar voorwaarden en op haar tempo gebeuren. Het verklaart de lange periodes tussen releases en tournees. Tussen haar huidige album Sexistential en voorganger Honey zat acht jaar, waarin ze onder meer de tijd nam om moeder te worden.

Bal van emoties

Haast alle hedendaagse popartiesten loven Robyn als wegbereider. Voor velen is ze het bewijs dat je volledig onafhankelijk kunt zijn en alsnog de invloedrijkste popmuziek ter wereld kunt uitbrengen. Romy van de Engelse indieband The xx, die door haar gestimuleerd werd om solomuziek te maken, noemde haar de ultieme gids. De Nieuw-Zeelandse popster Lorde vertelde het Britse muziekblad NME dan weer hoe dankbaar ze het vond dat er “in de wereld van Robyn zoveel ruimte is om een hete puinhoop te zijn, of een bal van emoties die alle kanten uitschiet”. In een videointerview voor iHeartRadio klonk het dat Robyn haar niet zozeer klankmatig had beïnvloed. “Maar ze kan iets ongelooflijks: enerzijds schrijft ze superstrakke, klassieke popsongs, anderzijds maakt ze iets waar je op wilt dansen, maar ook op wilt huilen. Haar grootse feestnummers bevatten een complexe mix van emoties.”

Het Amerikaanse popidool Katy Perry tweette voor miljoenen volgers dat haar muziek de perfecte soundtrack is voor als je wilt dansen en huilen tegelijkertijd. Producer Jack Antonoff, die ‘Dancing On My

Own’ een van de beste popnummers ooit noemt, zei dat de productie je dwingt om te bewegen, terwijl het emotionele verhaal je hart breekt. In een gezamenlijk interview in V Magazine vertelde de Britse popartieste Charli XCX haar idool dat ze in muziekstudio’s wel vaker dit hoorde: “Laat ons een nummer maken waar je op de dansvloer van moet huilen – net als Robyn!”

Voor een van de opvallendste covers van haar klassieker deelde ze vorig jaar het podium met David Byrne. In een overmaats pak danste ze naast de Talking Headszanger, die later aan The New Yorker vertelde: “Wat zo interessant is aan haar

“Robyn zal er altijd voor me zijn, terwijl ik haar niet eens ken”

PerfumeGenius Indiezanger

muziek, is die dwingende puls die zegt: ‘Het komt wel goed, de muziek tilt je op, blijf doorgaan.’ Het is triomf over tegenspoed. Liedjes kunnen dat doen: je tegelijk onderdompelen in het probleem én in de oplossing ervan.” Ze doet het trouwens niet alleen met eigen nummers. Toen Björk in 2010 de prestigieuze Zweedse Polar Music Prize won en Robyn tijdens de ceremonie met groot orkest een versie van ‘Hyperballad’ bracht, was het IJslandse indie-icoon diep ontroerd. Achteraf vertelde ze dat het moeilijk was haar tranen te bedwingen, maar ze moest wel, anders zou haar mascara uitlopen.

Baken voor buitenbeentjes

Robyns invloed beperkt zich niet tot de muzieksector. Toen Lena Dunham van de HBO-reeks Girls haar in 2018 mocht spreken voor het Amerikaanse magazine Interview, schreef ze dat het, toen ze voor een iconische scene in de serie moest dansen op ‘Dancing On My Own’, voelde alsof ze naakt poseerde. “Ik voelde me ontzettend kwetsbaar, één en al lijf, ademhaling en instinct. En ik wilde haar trots maken, omdat haar muziek me zoveel vreugde en vrijheid had geschonken in tijden waarin beide moeilijk te vinden waren.” De scène weerspiegelde Robyns filosofie helemaal – ben je emotio-

neel geïsoleerd of een wrak, dan nog kun je via muziek troost en verbinding bij elkaar vinden – en zou het nummer ook in de Verenigde Staten definitief lanceren als anthem voor buitenbeentjes tout court.

“Als jij over romantiek schrijft, gebruik je dat als een metafoor voor iets universelers,” zei ze aan haar idool. “‘Dancing On My Own’ gaat voor mij niet over iemand aanstaren van aan de andere kant van de kamer en willen weten of die gevoelens voor je koestert. Het gaat over grotere vragen, over hoe het voelt om mens te zijn en plezier te hebben.”

Perfume Genius, de Amerikaanse indiezanger, prees op Pitchfork haar compromisloze aanpak: “Wat ik zo leuk aan haar vind, is dat ze er altijd voor me zal zijn, terwijl ik haar niet eens ken. Ik vertrouw haar gewoon. Wat ze doet voelt oprecht aan.” Toen hij nog niet aan de bak kwam met zijn liedjes, een rotbaantje in een supermarkt had en het even niet zag zitten was ze voor hem, als fan, een baken. “Net dan heb je een voorvechtster het hardst nodig. In mijn appartement dansen op haar muziek gaf een extatisch gevoel. Zo’n band had ik nooit gehad met dansmuziek.”

Ook op haar nieuwe album Sexistential, waarop ze zingt over ouder worden, single moederschap en haar libido, laat ze horen dat je geen gepolijst poppetje hoeft te zijn om de wereld te veroveren en dat het dus oké is om af en toe de controle te verliezen. Haar Zweedse collega Zara Larsson verwoordde het zo in The Guardian: “Ik denk dat het oké wordt bevonden om op je 40e geil te zijn, tenzij je eruitziet alsof je echt 40 bent. Als je tekenen van veroudering durft te laten zien, word je afgedankt en krijg je te horen dat je niet over seks mag praten. Ik vind het verfrissend dat Madonna er nog altijd is en Robyn zegt: ‘Dit ben ik, zo zie ik eruit, en ik ben nog steeds sexy.’”

Dat dat haar nooit gelukt was zonder haar fans benadrukte ze zelf toen ze in 2020 op de NME Awards uitgeroepen werd tot Songwriter van het Decennium: “Toen ik als kind de liedjes ontdekte die me zouden vormen, was dat omdat iemand precies verwoord had wat ik voelde, maar zelf niet kon uitleggen. Dat is wat goede songs doen. Het is een samenwerking tussen diegene die ze schrijft en jullie, het publiek. Zonder jullie zouden mijn liedjes niet zoveel betekenen. En ik ben heel dankbaar dat ik een publiek heb dat op dezelfde manier naar muziek luistert als ik.”

Robyn: The Sexistential Tour, op dinsdag 30 juni in de ING Arena. ing.arena.brussels

Inzichten

Wat weet dj Otis van het leven?

Welkemisvattingbestaatoverjou?

Ik merk dat introverte mensen snel als arrogant worden bestempeld.

Watkunjijdatdemeesteanderen nietkunnen?

Tecktonik dansen.

TypeerBrusselindriewoorden Verwaarloosd sociaal experiment. (Credits aan wie de woorden ‘sociaal experiment’ gebruikte voor Brussel –dat vond ik wel heel toepasselijk. Eigenlijk ook voor België: het werkt voor geen meter, maar er komen toch heel interessante dingen uit.)

Waaroptrakteerjejezelfafentoe?

Ik doe constant dingen op mezelf: gaan eten, naar het stadion, de cinema, de wellness. Ik ben graag alleen op schok. Welkelifehackverbeterdejeleven?

De Itsme-app.

Welkvreemdvoorwerpslingertrond injehuis?

Een fidgetspinner. Waarkijkjenaaruitdekomende maanden?

Ik ben nu onderweg naar Solstice, een festival tijdens midzomer in het noorden van Finland, waar de zon niet ondergaat gedurende heel het weekend. Naarwaarzoujewillenverhuizen?

New York, Londen of Mexico-Stad. Ik heb de impulsen van een grootstad nodig. Nu toch nog. Als ik ouder ben, zal ik de rust opzoeken. Ik leef nogal op contrast. Soms moet alles hard en snel gaan, daarna moet ik weer even van de rust genieten. En vice versa. Wieverdienthetéchtom‘heilig’ verklaardteworden?

De Franse muzikante Oklou. Ze heeft een soort aura van perfectie. Honourable mention: de founders van de Itsme-app.

Wieisdebekendstepersoonmetwie jeooitsprak?

Singer-songwriter Charli XCX, al was het een heel kort gesprek.

Hoeveelpersonenbenjijverwijderd vanbekendpersoonX?

Ik heb ooit wat tijd met Yung Lean gespendeerd. Via hem zitten we bij Kanye, en zo bij Trump, in drie personen. Ik geloof echt in de stelling dat je eender wie kunt verbinden in drie of vier connecties. Hetzelfde geldt voor artiesten, in the end ligt dat allemaal dichter bij elkaar dan je denkt. Bijwelkehistorischegebeurtenishad jegraagingegrepen?

• Otis (Dehaes) begon als dj rond zijn veertiende op zijn slaapkamer. Hij is ook de oprichter van het Brusselse cutting edge cluben electronicalabel Slagwerk

• Slagwerk host en cureert evenementen op plekken als Beursschouwburg, Recyclart, Vooruit en Botanique, Market Hotel (NY), La Station (Parijs) en werkt met een resem binnen- en buitenlandse artiesten

• Stond al onder meer op Horst, Dour, Festival Berlin, Listen! Festival en Garage Noord

10 juli 2018. De halve finale FrankrijkBelgië op het WK voetbal, minuut 51 – driedubbele mandekking op Samuel Umtiti en de wereld had er anders uitgezien.

Doeeenseengekketoekomstvoorspelling.

Sigaretten zijn de wereld uit binnen dit en twintig jaar.

Voorwelkebreedgebezigdeuitvindingbenjijbijzonderdankbaar?

Sauna’s.

Waaromzoujeopdelottospelen?

Ik ben stiekem groot voorstander van gokspelen. Na een avondje uit of naar de cinema ben je sowieso geld kwijt, ga je naar een casino kom je misschien met het dubbele terug. Leuk toch?

BestaatereenGod?

Ja, al vraag ik mij af of hij geen spijt heeft van zijn laatste uitvinding (de mens). MICHAËLBELLON

Slagwerk: Anna Luna , Europa, Bapari, Lagrima, Otis, 26/6, Botanique

The hang-out

Twee keer per week naar de film

ElkeweektoonteenBrusselseket zijnofhaarfavorieteplek.Met Abimael(15)gaatBRUZZnaarUGC DeBrouckère,waarhijgraagde nieuwstefilmsgaatbekijken.

Hoe vaak ga je naar de bioscoop?

Dat hangt ervan af. Als er veel interessante films uitkomen en ik tijd heb, ga ik soms twee keer per week. Bij UGC De Brouckère kom ik het meest, omdat ik een abonnement heb. Soms ga ik naar andere bioscopen, zoals Kinepolis of een kleinere cinema in de galerijen.

Welke soorten films kijk je graag?

Van alles: actie, horror, romantiek en komedies. Mijn favoriete genres zijn horror en actie. In de zomer verschijnen er meestal meer films. In rustigere periodes kijk ik soms gewoon naar een willekeurige film.

Waar komt die passie vandaan?

Toen ik klein was, keek mijn tante veel televisie en ik keek mee. Later ontdekte ik in de bibliotheek dat ik dvd’s kon lenen. Daardoor ben ik steeds meer naar films beginnen te kijken.

Leen je nog altijd dvd’s?

Ja, bijvoorbeeld in Muntpunt. Ik bekijk die dvd’s dan via mijn Playstation. Er zijn eindeloos veel mogelijkheden om films te zien.

Wat vind je van Brussel?

Het is een mooie stad. Er zijn veel plekken die ik interessant vind, zoals bioscopen, theaters en bibliotheken. Het weer is niet altijd geweldig, het is soms vuil en druk, maar het blijft een leuke stad. Welke vakken vind je het leukst?

Engels, Nederlands en biologie. Bij Engels en Nederlands speelt de leerkracht een grote rol. En biologie vind ik gewoon interessant. Door films hoor ik veel Engels.

Heb je een levensmotto?

Je leeft maar één keer. Als je iets wilt doen, moet je het gewoon doen en niet blijven uitstellen.

Zie je de examens zitten?

Ik heb er vertrouwen in. En na de examens ga ik bowlen met mijn vrienden. EMILIADEFEYTER

Wil jij ook je favoriete plek tonen? Stuur een mailtje naar ket@bruzz.be.

Fubuki

Vul de cijfers 1 tot en met 9 in het rooster in, zodat het resultaat van de sommen klopt met de cijfers rechts en onderaan de kolommen. Elk getal mag maar één keer voorkomen. Het niveau van de puzzel kan variëren per editie.

Rekenpuzzel

Vul de witte vakjes met positieve gehele getallen zodat elke rij een kloppende som vormt met het doelgetal rechts of onder. Reken van links naar rechts en van boven naar beneden, zonder voorrang van × of ÷ (bij delen moet de uitkomst altijd een geheel getal vormen).

Verborgen Brussel

De hoofdstad kent veel verborgen plekjes, onverwachte panorama-uitzichten, en onbekende maar daarom niet minder intrigerende panden en kantjes, ver weg van Manneken Pis, de Grote Markt en het Atomium. Zoals deze molen Waar is deze foto genomen? Zelf een foto van een onverwacht stukje Brussel insturen? Mailen naar redactie@bruzz.be

Woordzoeker

Zoek alle verborgen woorden in het raster van de speciale woordzoeker van BRUZZ. Streep de begrippen één voor één weg, dit kan in alle richtingen: horizontaal, verticaal, diagonaal, en van links naar rechts en andersom.

Oplossingen

De puzzels in dit magazine zijn intern ontwikkeld of gegenereerd met gebruik van toegestane tools en artificiële intelligentie. Elke gelijkenis met bestaande puzzels is toevallig.

▢ Kostelijk

▢ Kwaad

▢ Ergernis

▢ Onderhoud

▢ Tuin

▢ Verzekering

▢ Klusjesman

▢ Democratie

▢ Huissleutel

▢ Reservefonds

▢ Eigendom

▢ Syndicus

C W O Z S U P M S X Q D Z E F K F

N

Antwoord Museum van de Molen en de Voeding, Evere

PODCAST ‘IN BRUSSEL’

Luister elke week naar twee verhalen recht uit de stad

met Margot Otten

Deze week

Straathoekwerker Filip Keymeulen maakt van straatbewoners hoofdpersonages in zijn boek.

Het Japanse keizerspaar is in onze stad. Wat maakt dat bezoek zo belangrijk voor de Japanse gemeenschap?

‘In Brussel’, elke woensdag op je favoriete podcast-app en op BRUZZ.be/podcast

Z o rg z aam N eder -Ov er -H eem b ee k &

D e Ov er b r o n s t e ll en voo r

ZOMERFESTIVAL

Een hele zomer lang in het Groentheater van WZC De Overbro n

PROGRAMM A

DE ROMEO ’ S

Zaterdag 6 juni

vanaf 14 u

Andrea Croonenberghs, Els Dottermans en muzikanten

Zondag 7 juni u

La Ï s

Zaterdag 4 juli

vanaf 14 u

Willy sommers

Zondag 5 juli

vanaf 14 u

Gunther Neefs

Ben Crabb É , Bert Embrechts, Jean Blaute en Filip Bollaert

Zaterdag 11 juli

vanaf 14 u

Zomerba r & Snac k s Grati s toegan g

Belle Perez

Zondag 6 september vanaf 14u