BRUZZ editie 1984 (17-06-2026)

ConnerRousseau (Vooruit) over Brusselse

jongeren: ‘Ik sla geen Vlaams Belang-toon aan’

Ingroepzingen Zangkoren zien het aantal leden stijgen

Zonnewende

MIDZOMER VIEREN

Noordelijke traditie slaat aan in Brussel

Verbodopdeelsteps Privésteps zijn minstens zo gevaarlijk

Het rijk van de deelstep is uit in Brussel. Vanaf 2027 verdwijnen de tweewielers uit het straatbeeld, besliste de Brusselse regering, die drie argumenten geeft. De voertuigen zouden te gevaarlijk zijn, te vaak gebruikt worden door drugscriminelen en te grote hinder veroorzaken in de openbare ruimte.

Het ene argument klinkt daarbij al overtuigender dan het andere. Zo is de hinder door strooisteps vandaag veel kleiner dan enkele jaren geleden, voor er dropzones kwamen en het aantal steps werd beperkt. Het zou ons ook sterk lijken mochten daders van schietpartijen nu plots met de handen in het haar zitten. Zo van: “O nee, hoe raken we nu in hemelsnaam bij die dealplek van de concurrentie?”

Het derde argument, dat van de verkeersveiligheid, snijdt echter wél hout. De voorbije jaren werd steeds duidelijker dat e-steps een bijzonder risicovol vervoersmiddel zijn. De kleine wielen veroorzaken meer valpartijen dan fietsen en ook de letsels – vaak aan het hoofd of gezicht – zijn doorgaans ernstiger. Niet zelden zijn dat verwondingen waarbij chirurgen “heel veel werk hebben om de patiënt weer een beetje op de foto van zijn identiteitskaart te doen lijken”, noteerde de VRT ooit. Een sprekend cijfer? In 2024 was een derde van de verkeersdoden in Brussel een stepbestuurder, terwijl het stepverkeer minder dan één procent van alle verplaatsingen uitmaakt.

ten strijde trok, dat ze het verbod invoerde. Zijn er dan geen nadelen aan een verbod? Toch wel. Er is een groep gebruikers die zweert bij de step en nu uit de boot dreigt te vallen: een aantal jongeren, vaak met migratieroots. Of meisjes die uitgaan en een rok willen dragen. Het zijn gebruikers die niet warm worden van het voor de hand liggende alternatief: de elektrische deelfiets, waarvan het aantal verhoogd zal worden. Het Gewest en de aanbieders steken best een tandje bij om ook die groep op de deelfiets te krijgen en te vermijden dat ze de auto nemen of een privéstep aanschaffen.

“Voor een leefbaardere en veiligere stad loont het om ook de plaats van de auto verder in te perken”

Want als veiligheid het voornaamste argument is voor een verbod, dan komt ook die privéstep in het vizier. Die mag vandaag al sneller dan de deelstep (25 kilometer per uur in plaats van 20 voor de deelstep), haalt in de praktijk vaak krankzinnige snelheden en heeft dikwijls kleinere wielen dan de deelvariant. Een verbod op privésteps is een kluif voor de federale regering, maar heeft wel degelijk zin. In de hele verbodsdiscussie loont het ten slotte om even uit te zoomen. De belangrijkste argumenten waarmee de step nu wordt verbannen – verkeersveiligheid en hinder in de openbare ruimte – kun je evengoed toepassen op de personenwagen. Die maakt het stadsverkeer niet bepaald veiliger en neemt zowel op als naast de rijweg een buitenproportioneel groot deel van onze openbare ruimte in.

Kris Hendrickx Redacteur

Dat veiligheidsargument weegt op zich zwaar genoeg om een verbod te rechtvaardigen, zeker in een stad als Brussel met zijn chaotische verkeer, vele tramsporen en andere oneffenheden die je ‘s nachts bovendien amper ziet. Het siert de ploeg van Boris Dilliès (MR), die als Ukkels burgemeester al langer tegen deelsteps

Als we een leefbaardere en veiligere stad willen, loont het dan ook om de plaats van die auto in de stad verder in te perken en tegelijk in alternatieven te voorzien, zodat iedereen zich kan verplaatsen. Alleen is dat een kwestie waarover de Brusselse regering veel minder eensgezind lijkt dan over een verbod op deelsteps.

In het edito fileert de redactie de Brusselse actualiteit.

Reageren? Sinds vorige week is het weer mogelijk te reageren op de onlineartikels op bruzz.be

Brussel

VUB Campus Etterbeek

Pleinlaan 2, 1050 Brussel

is Democrazy for Brussels*

Anders.Brussel nodigt je uit voor een reeks boeiende panelgesprekken over hoe we de democratie in het Hoofdstedelijk Gewest kunnen versterken. We zetten onze reeks verder met thema 2: BXL Small Region, Big City?

2 BXL Small Region, Big City?

Hoe moet de grootstedelijke regio er in de toekomst uitzien? 1 gewest + 19 gemeenten: die samenwerking moet echt veel beter, pragmatisch. En hoe versterken we de metropolitane samenwerking rond Brussel? Debatteer mee!

Op woensdag 24 juni om 18.30 uur in de Melsensstraat 34, Brussel. Deelname is gratis, maar gelieve in te schrijven met een mailtje naar brussel@anders.be of scan de QR-code

* Powered by Stadslucht Maakt Vrij

Programma

10u30 Onthaal Gebouw I (Pilar)

VUB Campus Etterbeek

11u Bezoek Braemgebouw met gidsen Of

Film Zondag de Negenste, geregisseerd door Kat Steppe

12u50 Boekvoorstelling ‘De verbeelding van de gemeenschap. Kunst en gemeenschapsvorming’

13u Buffet

16u Einde

IN HET MUSEUM VOOR

KUNST & GESCHIEDENIS

ONTDEK HET MET BIJZONDERE GELEGENHEIDSGIDSEN EARLY BIRD ACTIE

VÓÓr 1 juli inschrijven via MUSEUMMATINEE.KORTWEG.BRUSSELS

Locatie JUBELPARK 10, BRUSSEL

Uur 10:00 → 13:00

Fabienne Keller Jo De Ro Philippe Van Parijs Imane Belguenani

Inhoud

Van een recyclagebeurs tot isolatiemateriaal uit oude kleding: nieuwe pistes moeten textielafval terugdringen

Meer BRUZZ

DeochtendvanBRUZZ

Sta op met BRUZZ!

Wij serveren je ‘s morgens van 7 tot 10 uur Brusselse actualiteit, interviews en verse plaatjes.

Van maandag tot vrijdag van 7 tot 10 uur op BRUZZ radio

NieuweBRUZZKet-reeks

Ben jij een ket tussen 9 en 14 jaar en groei jij op met meerdere culturen?

Dan ben je de perfecte ket om te getuigen in onze nieuwe reeks.

Stuur een korte bio en het nummer van je ouder(s) naar ket@bruzz.be of stuur ons een DM op sociale media via @BRUZZKet

COLOFON

OPDECOVER

26Zonnewende Midzomernacht vieren slaat ook in Brussel aan

ACTUALITEIT

03Vooraan Verbod op deelsteps: privéexemplaren zijn minstens zo gevaarlijk

06Hetgesprek Conner Rousseau: ‘Ja, de integratie in Brussel is mislukt’

12Actueel Anderlechtse schepen haalt uit naar burgemeester Fabrice Cumps (PS)

14Opinie ‘Burgerparticipatie in Brussel? Een surrealistische schertsvertoning’

15Cartoon Kim Duchateau

VERHALEN

22Samenleving Hoe de stad opnieuw leert discussiëren

ELKEWEEK

14 Stadsleven Nesten

16Inbeeld

16Inhetnieuws

25BeestigBrussel Gierzwaluwkuikens zijn bij de grootste slachtoffers van hittegolven

30 Column De Congreskolom

31CityJobs Friturist Steve

44Hang-out Islam

46Puzzelpagina

CULTUURGIDS

36Shoptips

37Eat&Drink 3 x neo-Grieks

38Uittips

39Kleinonderhoud Dirigent Ivan Volkov

40Uittips

Zangkoren in Brussel trekken steeds meer volk. Wat verklaart dat succes? ‘Heel even vergeet je samen de buitenwereld’

41 Uitgelicht Hoe een arctisch avontuur acteur Jérémie Renier redde van de duisternis

43Inzichten Laurent Doumont

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw, een abonnement binnen Europa kost 119 euro per jaar, buiten Europa 139 euro per jaar OPLAGE 50.000 exemplaren ADVERTEREN? Angela Mngongo 02-650.10.81 angela.mngongo@brusselmedia.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be KLACHTEN? klachten@bruzz.be - www.bruzz.be/klachten ALGEMENE DIRECTIE Johan Goossens ALGEMEEN HOOFDREDACTEUR Klaus Van Isacker COÖRDINATOR MAGAZINE Maarten Goethals ART DIRECTOR EN VORMGEVING Heleen Rodiers EINDREDACTIE Karen De Becker WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Eva Christiaens, Kris Hendrickx, Steven Van Garsse (redacteurs); Michaël Bellon, Jasper Croonen, Andy Furniere, Maren Moreau, Tom Peeters, Niels Ruëll, Maya Toebat, Matisse Van der Haegen, Sarah Vandoorne, Marie Van Loon, Michel Verlinden, Duchka Walraet (medewerkers); Inne Krokaert, Minne Uyttersprot (stagiaires) FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Dewaele, Tiene Carlier, Kim Duchateau, Delphine Frantzen, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Emiel Viellefont VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Johan Goossens, Flageyplein 18, 1050 Elsene.

BRUZZ is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw wordt gedrukt bij Printing Partners Paal-Beringen en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie

‘Pakhethele politiekebestel inBrusselaan’

Vooruit-voorzitter Conner Rousseau

Het ‘crapuul in Brussel’ moet dringend naar een bootcamp, zei Conner Rousseau na vernielingen bij de Franstalige onderwijsbetoging. Het is niet de eerste keer dat de Vooruit-voorzitter opvalt met forse uitspraken over de hoofdstad. “Of de integratie mislukt is in Brussel? Ja, absoluut.”

door Kris Hendrickx en Steven Van Garsse foto’s Tiene Carlier

Conner Rousseau die zich over Brussel uitlaat, dat veroorzaakt al eens commotie. Denk aan zijn uitspraken in Humo, die enkele jaren later nog altijd nazinderen. De Vooruit-voorzitter liet er niet enkel optekenen dat hij zich niet in België voelt als hij door Molenbeek rijdt. Hij stelde ook dat er door het lerarentekort mensen voor de klas staan die in het Arabisch lesgeven, omdat ze geen Frans spreken, een niet gestaafde uitspraak op basis van een anonieme getuigenis.

Vorige week kwam daar een uithaal bij naar jongeren die vernielingen aanrichtten in de marge van de Franstalige onderwijsbetogingen. Rousseau, die zelf jarenlang kampen voor kwetsbare jongeren begeleidde, stuurt ze liefst naar een soort bootcamp. Dat idee is geen losse flodder, maar een doordacht concept dat jongeren met probleemgedrag opnieuw op het juiste pad moet brengen, legt Rousseau uit. “Het gaat

erom dat je ze uit een negatieve context haalt om hun gedrag te veranderen, door intensieve begeleiding.”

In de marge van de Franstalige onderwijsbetogingen en de vernielingen haalde u uit naar jonge betogers die vernielingen aanrichtten, onder de titel ‘Krapuul in Brussel’. De mensen horen u niet vaak over Brussel, waarom dan net deze tirade?

CONNER ROUSSEAU: Ik heb heel uitdrukkelijk gesproken over die jongeren in Brussel en niet over Brusselse jongeren. Ze kunnen van overal gekomen zijn. En ik sprak ook niet over betogers, want dat waren die jongeren niet. De betogers die ik zag, waren vreedzaam. Dat onderscheid is belangrijk, want ik zit in een federale regering met partijen die het recht op betogen en staken aan banden willen leggen. Voor mij blijft dat een fundamenteel recht. Ik vind het ook belangrijk om het afkeuren van vandalisme en geweld niet aan extreemrechts over te

laten. Veiligheid is een links thema, wie veel geld heeft kan veiligheid kopen, maar de meeste mensen zijn afhankelijk van een overheid die hen beschermt.

De betogers protesteerden tegen zware besparingen in het onderwijs, toch een links thema. Maar u koos ervoor om te focussen op de vernielingen.

ROUSSEAU: Ik wist op voorhand niet dat er een betoging was. Dat gaat over het Franstalig onderwijs en dat staat niet op mijn agenda.

Die vandalen horen in een bootcamp, zei u. Hoe ziet u dat?

ROUSSEAU: Het is een idee dat ik vijf jaar geleden al in mijn boek vermeldde. Ik vertrek daarbij vanuit mijn ervaringen in het jeugdwerk, waar ik jarenlang met kansarme en kwetsbare jongeren, en met jeugddelinquenten heb gewerkt. Je kunt streng én sociaal zijn. Zo’n initiatief moet je

niet binnen het leger situeren, daarin verschil ik duidelijk van mening met (minister van Defensie, red.) Theo Francken (N-VA). Een vijftienjarige is veel te jong om op te geven, maar de huidige manier van werken volstaat niet. Een jeugdgevangenis focust veel te veel op de straf, terwijl een gewone blaam ook niet helpt. Ik ben ervan overtuigd dat er een tussenweg is, met zowel een afschrikkend aspect als pedagogische en zelfs psychologische begeleiding. Je haalt jongeren uit een negatieve context met het doel om hun gedrag te veranderen.

Bestaat dat niet binnen het jeugd­ en welzijnsbeleid?

ROUSSEAU: Er bestaan wel trajecten, zeer versnipperd. Het moet grondiger, we werken

daar al heel vaak voor verontschuldigd en ik zal dat blijven doen. Over Molenbeek heb ik veel meer gezegd dan wat uiteindelijk heeft gecirculeerd. Dat er bijvoorbeeld veel meer geïnvesteerd moet worden in die probleemwijken, in kinderopvang, in buitenschoolse activiteiten, in onderwijskwaliteit. Dat doen we in Vlaanderen en in mijn thuisstad Sint-Niklaas. Actions speak louder than words, hoor je weleens. Wel, mijn daden zijn altijd in lijn met wat ik als vrijwilliger deed en waar mijn partij voor staat.

Maar probeert u Vlaams Belang­kiezers bewust terug te halen?

ROUSSEAU: U stelt de vraag alsof dat iets fouts zou zijn. Ik hoop dat veel Vlaams Belang-kiezers inzien dat ze tegen hun eigen

belang stemmen. Veel mensen kiezen uit frustratie voor extreemlinks of extreemrechts. Alleen is er geen enkel voorbeeld in de wereld dat waar een van die twee aan de macht komt, de welvaart en vrijheid van mensen verbeteren. Ze stemmen dus tegen zichzelf. Zo stemt Vlaams Belang in Europa tegen hogere minimumlonen.

Vanuit Brussel voelt het soms alsof u altijd weer negatieve hoofdstadfenomenen aanhaalt om daarmee in Vlaanderen te scoren.

ROUSSEAU: Dat is dan een foute perceptie. Feiten mogen toch nog benoemd worden?

En u zegt dat ik negatief frame, maar ik zeg ook heel veel over de sterke organisaties, vrijwilligers en jongeren in Brussel. Alleen interesseert dat de pers niet. Drie weken

“Bij een zevende staatshervorming moet de structuur van Brussel sowieso op tafel komen”

daarom met Vooruit aan het concept van een residentieel vormingstraject. Ik zal met een voorstel daarover komen, dat in een decreet moet uitmonden, maar eerst raadpleeg ik nog een aantal experts. We moeten nog wat vooroordelen wegwerken. Als ik over zo’n thema spreek, schieten een heleboel mensen in een kramp. Misschien gebruik ik niet het juiste vocabularium volgens sommige intellectuelen?

De ‘krapuul’­formulering herinnerde aan andere uitspraken, zoals die over de Roma die hardhandig aangepakt moeten worden. Dan waren er uitlatingen over Molenbeek waar u zich niet in België voelde of over leerkrachten die in het Arabisch zouden lesgeven. Probeert u Vlaams Belang­kiezers terug te winnen door een Vlaams Belang­toon aan te slaan?

ROUSSEAU: Ik sla geen Vlaams Belang-toon aan, ik ben zo en formuleer nogal direct. Die Roma-uitspraken waren een fout. Ik heb me

“Met religieuze standpunten kun je veel stemmen halen in een stad als Brussel”

geleden ben ik bij een jongerenvereniging in Molenbeek gaan boksen en heb daar reclame voor gemaakt op mijn sociale media. Een echt positief project was dat, met discipline en toegewijde vrijwilligers. Ook die jongeren zijn trouwens verontwaardigd over het lokale beleid. Maar om even op die rellen terug te komen: in Brussel lijkt het wel alsof je dat probleem niet mag benoemen, alsof het zichzelf wel zal oplossen.

Is de integratie mislukt in Brussel?

ROUSSEAU: Absoluut, al is het natuurlijk een proces dat nog niet gestopt is. Brussel heeft de verplichte inburgering als laatste ingevoerd. De onderwijssituatie is zeer moeilijk, de taalkennis is erg slecht. Voor mij als socialist is het belangrijk dat je de

BIO

• Geboren in 1992 in Sint-Niklaas

• Studeert Rechten aan de UGent

• Is van 2017 tot 2019 directeur communicatie van sp.a

• Partijvoorzitter van Vooruit sinds 2019, met een onderbreking tussen 2023 en 2024, na racistische uitspraken die hij deed op café

• Vlaams Parlementslid sinds 2019

• Verandert in maart 2021 de naam van Sp.a in Vooruit

onderwijstaal van de plaats waar je bent goed kent. De werkloosheidscijfers zijn niet zo goed, de armoedecijfers zeer hoog.

Welke oplossingen ziet u?

ROUSSEAU: Ik was vijftien jaar vrijwilliger en weet als geen ander: context bepaalt gedrag. Opgroeien in een sociale woonwijk is tien keer moeilijker dan in een villawijk. Als je elke dag twee ouders naar het werk ziet gaan, je nooit moet afvragen of er eten op tafel komt en nooit geweld ziet in je leven, dan heb je minder de neiging om zelf problematisch gedrag te stellen. Als je wel in moeilijke omstandigheden opgroeit, is een strenge aanpak op zijn plaats, waarbij je tegelijk investeert in die gasten. Tegen die jongeren met probleemgedrag zei ik op kamp: “Je hebt een vreemde achternaam, een andere kleur, geen ouders die naar je omkijken en geen diploma. Het leven zal voor jou ongelofelijk hard zijn om er iets van te maken. Om jou te helpen, zal ik ongelofelijk hard mijn best doen, zodat je klaar bent om die wereld te trotseren. Want ik wil dat je slaagt.” Het is een verhaal van investeren in jongeren, in onderwijs, in jeugdwerk en in betaalbaar wonen. Hun kansen geven, maar hen ook dwingen die kansen te grijpen ’ Ilyas Mouani, die vandaag Brussels parlementslid is voor Vooruit, schreef me vier jaar geleden een kritische brief na mijn interview in Humo over Molenbeek, nog voor hij bij Vooruit was. Ik ben toen met vijftien jongeren, onder wie Ilyas, in gesprek gegaan. Die begonnen zelf over het gebrek aan kansen in het onderwijs, over hoe ze met zeven in een sociale woning woonden, over hoe straffeloosheid, vriendjespolitiek en cliëntelisme hen stoorden. Ik heb daar mijn strenge, maar solidaire visie tegenover gezet. Ilyas, die zelf een moeilijke jeugd had, kon zich daarin vinden en is bij Vooruit gekomen.

De voorbije weken was er veel aandacht voor wantoestanden en vriendjespolitiek in de socialehuisvestingssector in Anderlecht en Sint-Joost. Daar zijn telkens socialistische politici bij betrokken, in het dossier rond de Anderlechtse Haard zelfs Vooruit­lid Safouane Akremi. Zijn socialisten vatbaarder voor cliëntelisme?

Conner Rousseau, voorzitter van Vooruit: "Ik sla geen Vlaams Belang-toon aan, ik ben zo en formuleer nogal direct."

ROUSSEAU: Nee, toch de Vlaamse socialisten niet, daar gebeurt dat niet. Akremi heeft ondertussen al ontslag genomen uit zijn functie (als voorzitter van de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij, red.). Ik denk vooral dat we de situatie moeten aangrijpen om het hele politieke bestel in Brussel aan te pakken. Maak er één

17 juni 2026 | 9

OCMW, één huisvestingsmaatschappij en één politiezone van, en installeer minder grote kabinetten. Hier heerst toch nog een zeer oude politieke cultuur. Anderzijds is dat natuurlijk ook democratie: mensen stemmen blijkbaar op figuren die een-op-een beloven: “Ik ga úw leven beter maken.”

Moeten de gemeenten dan meteen ook op de schop?

ROUSSEAU: Ik denk dat die beter moeten samenwerken, bijvoorbeeld in één groot gewestbestuur met stadsdistricten, zoals in Parijs. Bij een eventuele zevende staatshervorming moet de structuur van Brussel sowieso wel op tafel komen.

Sinds de vorige gewestverkiezingen, waar nogal wat kiezers zonder link met de Nederlandstalige gemeenschap op Nederlandstalige lijsten stemden, staat ook het kiessysteem ter discussie. Hoe kijkt u daarnaar?

ROUSSEAU: In plaats van taalgemeenschappen hebben we vandaag meer communautaire gemeenschappen. Ik vind het alvast belangrijk dat we de EU-onderdanen stemrecht kunnen geven voor de gewestverkiezingen. Dat zijn zo’n 250.000 mensen die hier werken en welvaart creëren en de stad mee in de juiste richting kunnen duwen.

De PS kondigde aan dat ze Nederlandstalige lijsten wil indienen.

ROUSSEAU: Misschien moeten wij net met Franstalige lijsten komen. Ik denk dat er aan Franstalige zijde een enorme markt is voor linkse mensen die vooruit willen met de stad.

Hebt u er nog geen spijt van dat u Fouad Ahidar uit het partijbureau zette? Met zijn Team Fouad Ahidar werd hij groter dan Vooruit en nam hij wellicht heel wat kiezers mee.

ROUSSEAU: Neen, iemand die Allah als gezagsargument gebruikt, heeft geen plaats in onze partij. Maar ik stel wel vast dat je met religieuze standpunten veel stemmen kunt halen in een stad als Brussel.

Met Pascal Smet en Ans Persoons sprak Vooruit de voorbije decennia vooral een hogeropgeleid publiek aan. Moet de partij in Brussel niet verbreden en ook meer arbeiders aanspreken?

ROUSSEAU: Ze doen dat. Iemand als Ans spreekt een intellectuele flank aan en zet zich in voor dossiers als betaalbaar wonen en veiligheid van vrouwen. Ilyas komt dan weer wél uit een heel volkse wijk en omgeving. En Pascal is een beroepspoliticus met de ervaring en handigheid om dingen

“De nachtrust van een villabewoner is niet meer waard dan die van de bewoner van een sociaal appartement”

erdoor te duwen, die bovendien een heel sterk palmares heeft op mobiliteit. Dat is een breed palet.

Persoons focust als staatssecretaris voor Leefmilieu ook op de hinder door vlieglawaai boven dichtbevolkte wijken. Hoe kan die knoop ontward worden?

ROUSSEAU: Om te beginnen heeft de hoofdstad van België en Europa een luchthaven nodig, ook voor de Brusselse werkgelegenheid en mensen met een arbeidersprofiel. Als er dan hinder is, moet die wel zo eerlijk mogelijk gespreid zijn. Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat die vliegtuigen vandaag vooral over armere buurten worden gestuurd, waar heel veel volk op een hoop woont, mensen die er al niet de beste levensomstandigheden hebben. Omgekeerd lijkt de hinder veel kleiner op minder

bevolkte plekken, waar meer gegoede mensen wonen. De nachtrust van een villabewoner is echter niet meer waard dan die van de bewoner van een sociaal appartement. Laat ons alvast herstellen wat scheefgroeit binnen Brussel.

U hebt daarop invloed in de federale regering. Bovendien is het ook een kwestie van volksgezondheid, een bevoegdheid van uw minister Frank Vandenbroucke.

ROUSSEAU: Frank is daarmee bezig, hij woont trouwens niet ver. Hij overlegt daarover met (bevoegd federaal minister van Mobiliteit, red.) Jean-Luc Crucke (Les Engagés) en Ans Persoons. Maar de juiste evenwichten vinden, zowel tussen leefbaarheid en economie als voor een juiste geografische spreiding, is niet eenvoudig, zoals zoveel dingen in dit mooie land.

«L’INTÉGRATIONÀBRUXELLESAÉCHOUÉ»

FR/ Le président de Vooruit, Conner Rousseau, défend sa proposition de créer un « bootcamp » pour les jeunes ayant des problèmes de comportement et rejette les critiques selon lesquelles il adopterait un discours de droite dure. Selon Rousseau, Bruxelles doit se montrer plus stricte tout en investissant davantage dans l’enseignement, le travail de jeunesse et les opportunités sociales. « Il s’agit de sortir les jeunes d’un environnement négatif afin de changer leur comportement », dit-il.

"INTEGRATIONINBRUSSELSHASFAILED"

EN/ Vooruit chairman Conner Rousseau defends his proposal for a ‘boot camp’ for young people with behavioural problems and rejects criticism that he is adopting a hard-right tone. According to Rousseau, Brussels should take a stricter approach while investing more in education, youth work and social opportunities. ‘You remove young people from a negative environment with the aim of changing their behaviour,’ he says.

‘Ik geloof niet in mijn burgemeester’

In een interview met BRUZZ is Anderlechts schepen van Openbare Netheid Achille Vandyck (MR) scherp voor burgemeester Fabrice Cumps (PS). “Ik geloof niet in mijn burgemeester. Ik geloof niet dat hij zijn verantwoordelijkheid kan nemen om de gemeente beter te maken.”.

door Thomas Goossens en Kevin Van den Panhuyzen

“Aan de ene kant hebben we links en aan de andere kant het centrum en rechts. Het is fiftyfifty, maar we hebben niet dezelfde visie”, vertelt schepen van Openbare Netheid Achille Vandyck over de moeilijke samenwerking tussen de Anderlechtse meerderheidspartijen. PS, Vooruit, MR, Les Engagés, Open VLD en CD&V besturen samen de gemeente.

“Als er één euro op tafel ligt, willen sommigen meer personeel in de crèches en meer personeel in de sportzalen. We zeggen hen dat de prioriteit van de mensen is om niet neergeschoten te worden of om propere straten te hebben”, gaat Vandyck verder. “Netheid en veiligheid, daar is niet dezelfde visie op binnen het college. Wij zetten ons in voor stevige kerntaken, terwijl anderen cadeautjes verkiezen.”

Vandyck doet de uitspraken tijdens een gesprek met de televisieredactie van BRUZZ over de afvalproblematiek in Kuregem. Netheid is daar samen met veiligheid al jaren een van de grootste uitdagingen. Eind vorige maand legde het gemeentelijke netheidspersoneel nog het werk neer, door de onveilige werkomstandigheden in Kuregem.

Afgelopen zondag bouwde een tachtigtal buurtbewoners een muur van

vuilniszakken en afval rond het gemeentehuis dat ze enkele uren eerder in Kuregem hadden verzameld. De protestactie kwam er nadat de gemeente Anderlecht had besloten om budgettaire redenen haar netheidsdiensten niet meer actief te zullen inzetten in het weekend. “Terwijl de wijk Kuregem geprangd zit tussen de Zuidmarkt die elke zondag plaatsvindt, en de abattoirs van Anderlecht die elke dag open zijn”, aldus een betrokken buurtbewoner.

Of de netheidsschepen het nog ziet goed komen in Kuregem? “Als ik burgemeester ben met de macht over de politie, dan geloof ik er nog in”, antwoordt hij daarop. “Ik geloof niet in mijn burgemeester. Ik geloof niet dat hij zijn verantwoordelijkheid kan nemen om de gemeente beter te maken.”

‘Leider van de PS’

Daarmee haalt de liberale schepen fors uit naar de socialistische burgemeester van zijn eigen coalitie op een moment dat de Anderlechtse meerderheid al in woelig water zit. Dat heeft onder meer te maken met de Pano­reportage over de socialehuisvestingsmaatschappij Anderlechtse Haard.

Een 80-tal inwoners van de Anderlechtse Kuregemwijk bouwde zondagmiddag een muur van afval rond het gemeentehuis.

In die reportage kon de VRT aantonen dat schepen van Huisvesting en voorzitter van de Anderlechtse Haard Lotfi Mostefa (PS) de toewijzing van sociale woningen heeft beïnvloed. De reportage leidde tot verdeeldheid binnen de meerderheid, ook tijdens de gemeenteraad van vorige maand. Coalitiepartners Les Engagés en MR vroegen Mostefa om tijdelijk een stap opzij te zetten, maar daar ging de PS niet op in.

Tijdens de gemeenteraad nam burgemeester Cumps het op voor partijgenoot Mostefa. Daar kwam kritiek op vanuit de meerderheid. “Ik dacht dat hij zich zou gedragen als een pater familias, als een burgemeester die de leider is van alle Anderlechtenaren”, reageerde fractieleider van Les Engagés Sofia Bennani. “In de plaats heeft hij zich gedragen als leider van de PS in Anderlecht en dat is niet wat hij had moeten doen.”

“De burgemeester is fel verzwakt na de onthullingen door Pano”, zegt een gemeenteraadslid van de meerderheid. “Hij heeft de touwtjes niet meer in handen.” Maar de PS heeft niet meteen een alternatief, zegt het gemeenteraadslid nog. “Er staat niet meteen een ander kopstuk klaar.”

‘Démission’

Het is niet de eerste keer deze legislatuur dat de meerderheid in Anderlecht barstjes vertoont. Toen Cumps vorig jaar een nachtsluiting van 21 tot 5 uur wilde invoeren in Kuregem, leidde dat tot luid protest van op de publieksbanken in de

gemeenteraad. “Démission”, riepen boze burgers naar Cumps. Zijn voorstel haalde het niet, omdat coalitiepartners Les Engagés en MR tegen hadden gestemd. Cumps benadrukte toen dat de meerderheid niet op springen stond, maar met uitspraken als: ‘Ik geloof niet in mijn burgemeester”, van een eigen schepen lijken de scheurtjes groter te worden.

“Er zijn altijd momenten van onenigheid. Dat is normaal en in elke gemeente zo”, zegt een bron binnen het Anderlechtse schepencollege. “Spanningen zijn er altijd geweest, maar nu misschien wel iets meer.”

Een andere schepen, die ook anoniem wil blijven, is kritischer voor de rol van burgemeester Cumps. “Hij is niet in staat om de zaken te beheren en hij verdeelt de mensen veel meer dan dat hij ze verenigt. Hij vervult niet de rol van een burgemeester, maar verdedigt alleen de belangen van zijn eigen partij.”

‘Politieke spelletjes’

In een reactie op de uitspraken van schepen Vandyck erkent gemeenteraadsvoorzitter Gaëtan Van Goidsenhoven (MR) dat er spanningen zijn binnen de Anderlechtse meerderheid “gezien de actualiteit”. “De financiële situatie die we als gemeente erven, maakt het voor de huidige ploeg alleen maar moeilijker om beslissingen te nemen”, zegt hij.

“Maar wat er zich ook in de actualiteit afspeelt, wat de dagelijkse moeilijkheden en eventuele wrokgevoelens zijn, we moeten verder gaan met onze job voor de inwoners en de huidige ploeg laten verder werken”, zegt de gemeenteraadsvoorzitter. “We moeten ons contract eren tegenover een bevolking die niet altijd een makkelijk leven leidt.”

“Wij zetten ons in voor stevige kerntaken, terwijl anderen cadeautjes verkiezen”

AchilleVandyck

Schepen van Openbare Netheid in Anderlecht

Cumps zelf heeft het over “politieke spelletjes”. “Ik denk dat het beter is om de krachten te bundelen dan om hieraan mee te doen”, reageert hij kort.

Van Goidsenhoven wil de ploeg rond Cumps bijeenhouden, maar intussen doet er een flyer de ronde in Anderlecht waarin om het ontslag van de burgemeester wordt gevraagd. “Ontslag van burgemeester Cumps”, staat in vette letters op de flyer. “Onveiligheid en gebrek aan netheid”. Welke vereniging of personen er achter de flyer zitten, is onduidelijk.

Bekijk de BRUZZ-reportage op BRUZZ.be/kuregem

Opinie

‘Burgerparticipatie in Brussel? Een surrealistische schertsvertoning’

Brusselse politici nemen burgerparticipatie en de inbreng van bewoners niet ernstig. Dat is de conclusie van Bernd Bosch: hij maakte de afgelopen maanden deel uit van een overlegcommissie over netheid in de openbare ruimte.

Bernd Bosch

55 jaar

Inwoner Brussel-Stad

Zelfstandig interimmanager

Eind februari kreeg ik een brief: ik was via loting geselecteerd om deel te nemen aan een overlegcommissie van het Brusselse Hoofdstedelijke Parlement. Die commissie bestaat uit 45 Brusselaars die door het toeval gekozen worden en vijftien parlementsleden die aan de lopende band aanbevelingen formuleren over een bepaald issue. Onderwerp van debat: netheid in de openbare ruimte van dit Hoofdstedelijke Gewest.

Na een tweede loting van de geïnteresseerden kreeg ik midden april het heuglijke nieuws: ik was echt een van de 45 (de groep bestond uit 22 mannen en 23 vrouwen, van wie de leeftijd varieerde van 16 tot meer dan 65 jaar, met oog voor de geografische en sociologische samenstelling van het gewest). Met wat fierheid en dankbaarheid zette ik

Stadsleven Nesten door Tine Vanfraechem

Mijn tuingeluk kan niet op dit jaar. In onze kleine stadstuin huisde deze lente een koppel koolmeesje. De ouders vlogen af en aan met lekkers voor hun hongerige kuikens. Het is niet ons eerste broedsel, maar elk

nestje beschouw ik als een persoonlijk compliment van de natuur. En toen kwam er een grotere verrassing: bangers aan de dakgoot!

Toen we lang geleden het dak vernieuwden, lieten we in de corniche vijf

koers. Het leek me een kans vanjewelste om bij te dragen aan het beleid van morgen in Brussel. Vandaag kijk ik met gemengde gevoelens terug op de naïviteit die

En dan de andere kant. Niet de dark side, maar een charmante uitnodiging die uiteindelijk werd omgebogen tot iets geheel anders. Als ik een beeld moet geven, dan komt het neer op een soort surrealistische schertsvertoning. Niet omdat de mensen die meededen niks te vertellen hebben, au contraire, ik ervaarde een grote eensgezindheid over het onderwerp (er is duidelijk nood aan een uniform beleid over netheid van de openbare ruimte, en het gebruik van sancties om die af te dwingen). Maar omdat de dynamiek van besluitvorming kromp tot iets wat je nog net begrijpt als een grap die je liever niet te vaak wilt meemaken. Aanbevelingen uit de groep burgers werden namelijk zonder veel uitleg aangepast of verzwakt

“Burgers zijn voor, politici tegen: laat afvalophaling niet langer toe tijdens de spitsuren”

me aanvankelijk inspireerde.

Aan de ene kant: het enthousiasme over de kracht van burgerparticipatie. Die energie die als een frisse aardbeving de kille parlementsmuren binnensluipt, en je even laat voelen dat iets broos tegelijkertijd ook krachtig kan zijn. Die enthousiaste vonk die burgers boven het partijpraatje uittilt. Dat was de kant die ik wilde koesteren.

gaten maken en een gierzwaluwnest plaatsen. Zonder succes. Tot op die mooie juliochtend: enkele nestzoekende gierzwaluwen, ‘bangers’, scheerden luid gierend voorbij de nestingangen en vlogen een paar keer binnen. Volgend jaar een nestje? Het begin van een kolonie? En nu scharrelt een

door de politici. Ideeën werden gefinetuned en gekleurd in de partijstijl. Duidelijke voorstellen verdwenen soms van tafel en werden vervolgens als “niet relevant” gecatalogeerd. Zoals de suggestie om het tijdstip van de ophalingen van afval buiten de avond­ en de ochtendspits te houden. Een andere keer voegde een politicus zomaar een punt toe dat helemaal niet besproken was,

koppel merels in ons tuintje rond. Ze rukken mos uit, verzamelen blaadjes, testen takjes uit. In onze wilde tuin vinden ze hun gading. Met een bek vol takjes, het lijken wel snorharen, verdwijnen ze in het gebladerte van de blauwe regen. Daar wordt op iets gebroed. Komt het doordat we geen spelende kinderen in

de tuin meer hebben dat de vogels hun ruimte weer inpalmen?

Ze behoeden ons in elk geval voor het legenestsyndroom…

In Stadsleven vertellen redacteurs en lezers in maximaal 1000 tekens een verrassende anekdote over Brussel. Insturen kan via redactie@bruzz.be

namelijk de verhoging van de prijs van de vuilniszakken.

En het meest frustrerende: wanneer een voorstel vanuit de burgers met verbluffende eensgezindheid overtuigend wordt goedgekeurd – bijvoorbeeld Net Brussel bestraffen wanneer de ophaling niet is gebeurd bij handelszaken of organisaties –stemde de meerderheid op de politieke banken van het halfrond dan weer flagrant tegen.

Je-m’en-foutisme

De toon van de burgers sloeg, naarmate het proces en de dialoog met de beroepspolitici vorderden, van kordaat enthousiast naar een licht opstandig je­m’en­foutisme, kwaadheid, en uiteindelijk de stille vaststelling dat je gehoord wilde worden maar niet altijd serieus wordt genomen.

Misschien is het deze keer een brug te ver. Brussel kreunt onder schulden, loopt mank door politieke correctheid, en ontwijkt problemen eerder dan ze echt aan te pakken. Voor de Brusselaar is het genoeg geweest. Brussel is een bruisende, diverse en creatieve stad; voor al die onstuimige krachtige energie is duidelijkheid, eenvoud, structuur en respect nodig.

Ook wat burgerparticipatie betreft: dat opent de deur voor betrokken inwoners. De discussies onderling waren ronduit verrijkend, de sfeer dynamisch, krachtig, eensgezind. Maar hoe het dan verder verliep? Teleurstellend.

En dat maakt opstandig. Het gevoel leeft gebruikt geweest te zijn. Het versterkt het beeld van laksheid vanuit de politiek om zaken terdege aan te pakken.

Je zou kunnen dromen van een revolutie waarbij de burger weer macht krijgt – maar in een maatschappij die door politici uit eigen belang gepolariseerd is, lijkt er maar één winnaar: de partij. En die heeft geen belang bij duidelijke eensgezindheid, bij efficiënte gewestelijke aanpak, bij sociale integratie van alle culturen … ieder in zijn hokje, ieder binnen zijn stemgebied.

Stadstaat Brussel

Als burger van dit overlegcomité roep ik daarom alle Brusselaars op om het roer in eigen handen te nemen. En te streven naar een stadstaat Brussel die onafhankelijk is van partij­invloeden en waarin de democratie in haar puurste vorm voortkomt uit gelote burgerparticipatie of zuivere referenda. Leve de Democratische Stadstaat Brussel.

Oké, ik laat me hier misschien wat meeslepen door de emotie, maar het standpunt blijft. Onze democratie dient zich dringend te vernieuwen, zodat de stem van de burger opnieuw behartigd kan worden zonder ons te verliezen in het obscure machtsspel van de particratie en de tijdsdruk van de electorale kalender.

Reageren of zelf een opiniestuk insturen? Mail naar redactie@bruzz.be

Quote

De Brusselse choreograaf Damien Jalet met ‘Mirage’, vorige week uitgekomen, een nieuwe kortfilm over de Queen of Pop

“Madonna is veeleisend, en niet snel tevreden”

De Standaard, 13 juni 2026

Cartoon door Kim

In het nieuws

12/06 | Doek valt voor Cabaret Mademoiselle aan Kolenmarkt. Na bijna negen jaar vol fabuleuze dragshows en burleske cabarets valt weldra het doek voor Cabaret Mademoiselle. Dat maakt de kleine bar aan de Kolenmarkt bekend via sociale media. “Ondanks de uitverkochte shows maakten de gevolgen van de covidpandemie en de stijgende levenskosten het niet haalbaar voor een locatie met maar zeventig plaatsen om een econo-

misch evenwicht op lange termijn te vinden”, schrijven de uitbaters. Op maandag 20 juli gaan de gordijnen voorgoed dicht. Volgende maand (op 16, 17, 18 en 19 juli) staan de laatste shows op de planning.

13/06 | Aantal technische incidenten op metronet gestegen.

Volgens de meest recente cijfers van de MIVB blijkt het aantal technische incidenten op het metronetwerk te stijgen. Waar het in 2024 om 1.239 storingen ging, bedroeg dat aantal 1.459 in 2025. Door de toenemende inzet van modernere metrostellen daalde de gemiddelde duurtijd van de onderbrekingen wel, nuanceert de

vervoersmaatschappij. 1.373 keer lag het probleem bij het ‘rollend materieel’, 86 maal scheelde er iets aan de infrastructuur, zoals wissels of signalisatie. Vooral de lijnen 2 en 6 worden geplaagd door technische problemen.

13/06 | Actrice Lisa Vanhemelrijck sleept

Garagistindekijker

Atelier de l’Enjoliveur, een kunstenaarsatelier dat onderdak vindt in een voormalige garage in de Gaucheretstraat, organiseerde afgelopen zaterdag een opvallende parade van versierde auto’s in de Noordwijk. Met de parade wilde de organisatie lokale garagisten en het vak van de automechanicus in de kijker zetten De rijdende kunstwerken werden ingekleurd door kinderen uit de buurt die ook spontaan meehielpen om de stoet van vijf wagens voort te duwen.

Duitse filmprijs in de wacht. De Schaarbeekse Lisa Vanhemelrijck heeft voor haar rol in Everyone’s Sorry Nowadays de award voor Beste Actrice gewonnen van het Duitse kinder- en jeugdfilmfestival Goldener Spatz. Dat maakt de organisatie afgelopen weekend bekend. De film is gebaseerd op het

gelijknamig boek Tegenwoordig heet iedereen sorry van Bart Moeyaert. “De acteerprestatie van Vanhemelrijck was uitmuntend”, klonk het oordeel van de kinderjury.

13/06 | Stripmaker Olivier Schrauwen ontvangt Bronzen Adhemar. Olivier Schrauwen ontving

zaterdag in Turnhout de Bronzen Adhemar 2026, de belangrijkste Vlaamse carrièreprijs voor stripmakers. Aan de prijs is een geldbedrag van 10.000 euro verbonden. Schrauwen werd in 1977 geboren in Brugge en woont tegenwoordig in Brussel. Hij studeerde animatie in Gent en striptekenen aan

Sint-Lukas in Brussel. Zijn werk wordt gekenmerkt door een eigenzinnige stijl en experimentele vertelvormen.

14/06 | Diversiteit in Brussel blijft toenemen. De diversiteit blijft groeien in Brussel. Nog 21,5 procent van de Brusselaars heeft volledig Belgische roots. Vijfentwintig jaar

geleden was dat nog de helft. Dat blijkt uit de jongste cijfers van Statbel, het Belgische statistiekbureau. Tegelijk steeg de totale Brusselse bevolking van 1,18 miljoen mensen (in 2016) naar 1,25 miljoen (in 2026). Iets meer dan de helft van dat totaal is geboren in België, terwijl 63 procent de Belgische nationaliteit heeft.

Brusselzoekt oplossingen voorgroeiende textielberg

Van recyclagebeurs tot isolatiemateriaal: nieuwe pistes moeten textielafval terugdringen

Het Brussels Gewest bindt de strijd aan met de immense afvalberg aan kledij. Zo is er de Textile Recycling Expo eind deze maand, maakt een nieuw Anderlechts bedrijf van afgedankte kleren isolatiematerialen voor de bouw, en denkt de Brusselse regering erover om zelf de ophaling van textielafval aan huis te organiseren.

door Sarah Vandoorne

Naaigaren dat smelt bij hoge temperaturen en zo het recycleren van je oude kleren vergemakkelijkt. Een AI-scanner die herbruikbaar textiel detecteert, er meteen een prijskaartje op kleeft en zo het sorteerproces stroomlijnt. Stoffen van schimmeldraden, petflessen, afgedankt katoen of andere lompen. Je kunt het zo gek niet bedenken of er bestaat een innovatief plan om de textielindustrie, die kampt met een enorm afvalprobleem, uit het slop te halen.

De meest veelbelovende ideeën, waaronder de Brusselse ondernemingen Resortecs (het naaigaren) en Trosort (de AI-scanner), zijn volgende week te ontdekken tijdens de Textile Recycling Expo op 24 en 25 juni. Die prestigieuze internationale beurs strijkt voor de tweede keer neer op Brussels Expo, na een “bijzonder succesvolle eerste editie”, vertelt de Britse marketingmanager Isobel Ree. “Het is de eerste conferentie ter wereld die zich volledig toelegt op de recyclagemogelijkheden van textiel. Vorig jaar kwamen er ruim drieduizend bezoekers uit 62 landen op af.”

“Brussel is een logische bestemming, omdat we zo dicht mogelijk bij de Europese besluitvorming willen zitten. Het Europese beleid weegt heel hard op de duurzame ambities van bedrijven”, zegt Ree, die zelf niet in Brussel woont. Twaalf van de ruim 150 standhouders zijn Belgisch, drie daarvan hebben hun hoofdzetel in Brussel.

“De meeste standhouders komen van ver”, geeft Ree mee.

Nog maar een maand geleden stelde een nieuwe veelbelovende Brusselse onderneming zich voor op de evenementensite

Circularium in Kuregem. IsoFabric wil de overmaat aan textiel tegengaan door isolatiemateriaal te maken van afgedankte kleren uit Brusselse kledingcontainers. Daarmee wil het het Brusselse patrimonium verbouwen.

Schoolgebouwen isoleren

IsoFabric laat zijn isolatiemateriaal vandaag nog maken in Noord-Frankrijk, maar wil op termijn de productie naar Brussel halen.

“Dat vraagt aanzienlijke investeringen”, zegt Adrien Liénard van IsoFabric. “Een volledige productielijn kost minstens 10 miljoen euro. Momenteel zoeken we naar financiering en vragen we subsidies aan, onder meer bij het Brussels Gewest.”

Brussels parlementslid Mounir Laarissi (Les Engagés), die aanwezig was op de voorstelling, vindt dat een uitstekend idee. “Er zijn genoeg scholen die we nog moeten isoleren, laten we dat met Brusselse grondstoffen doen.” Ook de Brusselse minister van Economie Laurent Hublet (Les Engagés) en staatssecretaris voor Leefmilieu en Klimaat Ans Persoons (Vooruit), die allebei een kortere acte de présence maakten bij IsoFabric, bleken enthousiast.

Ondanks alle schouderklopjes staat IsoFabric niet op de recyclagebeurs op 24 en

Sociale economie

25 juni. “We komen wel als bezoeker”, zegt Liénard. “De beurzen waar wij standhouder zijn, zijn eerder gericht op de bouwsector.” Wat hij daar niet bij vermeldt: in tegenstelling tot IsoFabric maken de meeste standhouders op de recyclagebeurs nieuw textiel van oude kleren. Wat IsoFabric doet, is technisch gezien een vorm van downcycling: je neemt een hoogwaardig product zoals een kledingstuk en maakt er een laagwaardig materiaal van, zoals isolatiemateriaal.

“Er zijn al genoeg kleren”, verdedigt Johannes Eneman die keuze. Hij is de textielverantwoordelijke voor Oxfam in het sorteercentrum in Haren en al even enthousiast over de recente samenwerking met IsoFabric. “Oud textiel is jarenlang gebruikt als autovulling. De oplossing van IsoFabric staat wat mij betreft op dezelfde hoogte. Het gaat om langdurig hergebruik: als isolatie of vulling blijven kleren nog decennialang in gebruik. Voor mij is de term ‘downcycling’ verkeerd: een materiaal langdurig anders gebruiken dan waar het oorspronkelijk voor bedoeld was, is niet minderwaardig.”

Kleding van kleding maken hebben de ondernemers achter IsoFabric nooit overwogen. “Onze kennis en competenties zitten elders”, zegt Liénard. “Het is te duur en er is amper vraag naar gerecycleerd textiel. We hebben voor een andere oplossing gekozen. De problematiek van de textielcrisis is breed en moet aan de bron aangepakt worden: er komen te veel kleren op de markt van steeds mindere kwaliteit. Dat moeten we afremmen.”

Vijfduizend ton textiel per jaar

Dat de Belgische en vooral de Brusselse tweedehandstextielindustrie in zwaar weer zit, is een understatement. Jaarlijks doneren Brusselaars vijfduizend ton textiel. Daar zit meer afval in dan voorheen: het aandeel textiel dat niet eens meer recycleerbaar is, steeg van 12,3 procent in 2018 naar 19,2 procent in 2024. “Dat doet de kosten natuurlijk enorm stijgen”, leerde staatssecretaris Persoons uit gesprekken met de sector. “Vroeger kregen textielinzamelaars gemiddeld 0,10 euro per kilogram textiel, nu kost een kilo hen 0,01 euro.”

“Ik wik en weeg mijn woorden, maar we balanceren wel degelijk op de rand van de afgrond”, vertelt Franck Kerckhof van Res-sources, de koepelorganisatie van socialetweedehandsinzamelaars in Brussel en Wallonië, in Kuregem. “Onze inzamelaars betalen de rekening van alle slechte kwaliteit die er verkocht wordt.”

Eind 2024 vielen er 21 ontslagen bij Spullenhulp. Oxfam zit evenzeer in zwaar weer: in De Morgen dreigde Eneman ermee de handdoek in de ring te gooien in Brussel. Nadien liet communicatieverantwoordelijke Belinda Torres Leclercq aan BRUZZ weten dat opgeven nog niet aan de orde is. “Het water staat ons, en heel de sector, aan de lippen, maar we denken er nog niet aan om te stoppen.”

Dat het zo lang duurde voor er een Brusselse regering werd gevormd, heeft de kwestie geen deugd gedaan. Het Waals Gewest besliste vorige zomer al om de sociale economie te ondersteunen: per ton die ze ophalen, krijgen ze sinds juli 151 euro steun. Ook heeft Wallonië loodsen gehuurd om de toevloed van al dat textiel in op te slaan. Res-sources, de koepelorganisatie van de Franstalige textielinzamelaars, klopte met dezelfde vraag in Brussel aan. Een antwoord bleef uit, tot er in december uiteindelijk witte rook kwam.

de ingezamelde goederen. In Brussel kunnen we slechts 10 procent lokaal hergebruiken. Tel je daar de export bij, dan zitten we aan maximaal 50 procent, minder dan de helft dus. In het Waals Gewest blijft de steun bovendien doorlopen, in Brussel is er voor 2026 nog geen beslissing genomen.” Persoons vindt het maar logisch dat er enkel steun komt voor herbruikbaar textiel. “Anders subsidieer je indirect afvalverbranding. Dat kan niet de bedoeling zijn.”

De staatssecretaris benadrukt dat de gesprekken voor verdere ondersteuning volop lopen. “De beslissing is nog niet genomen.” Wel erkent ze dat inzamelaars het lastiger hebben in Brussel dan in andere gewesten. “De stad heeft een groot probleem met netheid”, geeft ze grif toe. “Soms worden kledingcontainers weggehaald omdat ze zwerfvuil aantrekken.” Het idee is nu om de containers te hergroeperen in de buurt van glasbollen, maar ook die plaatsen trekken afval aan.

“Een materiaal anders gebruiken dan waar het oorspronkelijk voor bedoeld was, is niet minderwaardig”

JohannesEneman

Textielverantwoordelijke voor Oxfam in sorteercentrum in Haren

Van loodsen huren is er geen sprake. “Daarvoor is er te weinig plaats in het gewest”, zegt staatssecretaris Persoons, die zich de afgelopen weken vastbeet in het dossier. Wél besliste de Brusselse regering om voor het jaar 2025 retroactief 144 euro steun te betalen per ton herbruikbaar textiel, goed voor een totaalbedrag van 676.347 euro aan “restbudgetten die niet opgebruikt waren tegen het einde van het jaar”. Vlaanderen besliste om geen bijkomende steunmaatregelen te nemen voor de inzameling van textiel. Brussel deed die geste wel, maar de totale steun ligt beduidend lager dan in Wallonië, duidt Kerckhof van de koepelorganisatie. “We hadden een copy-paste van hun steunmaatregelen gevraagd. In tegenstelling tot in Wallonië ondersteunt Brussel enkel opgehaalde kledij die nog draagbaar is. Door de dalende kwaliteit wordt die fractie steeds beperkter. De Waalse regering steunt 100 procent van

Om sluikstorten te vermijden, opteren diverse gemeenten in Vlaanderen, zoals Dilbeek, ervoor om géén textielcontainers meer te plaatsen, maar over te schakelen naar ophaling aan huis. “Dat is een piste die we onderzoeken, samen met afvalophaler Net Brussel”, zegt Persoons daarover. “Huis-aan-huisophalingen kosten echter veel geld, dat hebben we nu net niet in overvloed in Brussel. En zelfs als we de kleren aan huis zouden ophalen: de textielbedrijven moeten ze nog altijd sorteren. Daarmee alleen is de crisis niet opgelost.”

Huis-aan-huisophalingen leveren bovendien gemiddeld de helft minder textiel op. Tegelijk kan het leiden tot nog meer afval op straat, omdat Brusselaars niet willen wachten op een ophaling om hun textielafval weg te doen. “Dat afval wordt vaak zwerfvuil”, zegt Persoons. “Ook dat kan niet de bedoeling zijn.”

Een andere optie is dat Net Brussel een deel van de inzameling zou overnemen. “Zo kan het de sociale economie ontlasten”, hoopt Persoons. Kerckhof noemt dat een interessante opportuniteit, maar hoopt dat Net Brussel geen graantje wil meepikken van de opbrengsten. “De kleren behoren nog steeds de sociale economie toe”, vindt hij. “En wat met onze ophalers? Zal Net Brussel hen in dienst nemen?”

‘Kledingbedrijven moeten betalen’

De Brusselse bevolking met de vinger wijzen voor de crisis wil Persoons hoegenaamd niet doen. “Mensen sensibiliseren en informeren over wat ze kopen is voor mij fundamenteel. Tegelijk trekken slechts weinig mensen zich iets aan van de duurzaamheid van hun kleren. In een stad als Brussel zijn mensen bezig met overleven. De prijs van een kledingstuk is allesbepalend.”

Niet enkel fast fashion, maar ook tweedehands is – meestal toch – spotgoedkoop. En dat heeft Brussel, de Hoogstraat en omliggende straten in het achterhoofd, in overvloed. Persoons geeft toe dat ze eerder dit jaar best verbaasd reageerde op de noodkreten van tweedehandsinzamelaars. “Ik heb zelf jonge dochters, zij hebben veel interesse in tweedehandskleren. Vintage winkels schieten als paddenstoelen uit de grond. Pas in gesprek met de sector werd duidelijk dat het ophalen van textiel haast verlieslatend geworden is. De Brusselse regering wil zeker helpen, maar de beslissing over een voortzetting van de steun uit 2025 is nog niet rond.”

De overheid mag dan willen bijspringen, zij is niet diegene die het afvalprobleem gecreëerd heeft. Kerckhof hoopt dan ook dat

“Vroeger kregen textielinzamelaars 0,10 euro per kilogram textiel, nu kost een kilo hen 0,01 euro”

AnsPersoons

Brussels staatssecretaris voor Leefmilieu (Vooruit)

de kledingbedrijven, die een overvloed aan textiel op de markt brengen, betalen voor de ophaling en inzameling van hun afval. Die intentie is er wel degelijk: de EU verplicht kledingmerken een afvalbijdrage te betalen per kledingstuk dat zij verkopen, vergelijkbaar met de Recupel-bijdrage voor elektronische apparaten. Alleen wordt die wet op de ‘uitgebreide producentenverantwoordelijkheid’ in België pas uitgerold in 2028. Spullenhulp roept op om de wet dit jaar al in te voeren. “Alleen zo kun je inzamelaars écht ondersteunen”, mailt woordvoerder Claudia Van Innis. In Nederland en Frankrijk is de wet er al. “Kledingproducenten staan er

niet voor te springen om mee te betalen”, duidt Persoons. “Er wordt veel gelobbyd om de wet zo laat mogelijk in te voeren.” Dat de sociale economie hierdoor klappen krijgt, daar kan de staatssecretaris niet bij.

Zonder extra ondersteuning trekken de inzamelaars het niet meer, vreest Kerckhof. “Nochtans hebben we een belangrijke maatschappelijke functie: we verwerken textielafval en we stellen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt tewerk. Eender welke andere ondernemer die met zo’n crisis geconfronteerd wordt, zou er al lang mee gestopt zijn.”

BRUXELLESCHERCHEDESSOLUTIONSFACEÀLAMONTAGNEDE DÉCHETSTEXTILES

FR/ Bruxelles veut lutter contre les déchets textiles grâce au recyclage et à de nouvelles méthodes de collecte. Mais le secteur de la seconde main souffre de la baisse de qualité des vêtements et de la hausse des coûts. « Avant, les collecteurs recevaient 0,10 euro par kilo ; aujourd’hui, chaque kilo leur coûte 0,01 euro », explique Ans Persoons.

BRUSSELSLOOKSFORSOLUTIONSTOTEXTILEWASTEMOUNTAIN EN/ Brussels wants to tackle textile waste through recycling and new collection methods. But the second-hand sector is struggling with lower-quality clothing and rising costs. ‘Textile collectors used to earn €0.10 per kilo; now each kilo costs them €0.01,’ says Ans Persoons.

29.05 — 05.09.26

‘Bij een livedebat kun je niemand wegswipen’

Hoe Brussel opnieuw leert discussiëren

In tijden van snel gespuwde meningen op sociale media, filterbubbels en politieke polarisatie duiken in Brussel steeds meer debatinitiatieven op. “Alles wat iemand zegt, is per definitie onvolledig.”

door Maren Moreau

Woensdagavond in The Sisters Brussels Café, nabij de Grote Markt. Hier komt de debatgroep Brussels Debaters wekelijks samen om te discussiëren over uiteenlopende onderwerpen, van ‘Is oorlog ooit gerechtvaardigd?’ tot ‘Kan je vrienden blijven met je ex-partner?’

Ondanks de lokroep van zonnige terrasjes, zit de zaal boven bomvol. BRUZZ telt meer mannen dan vrouwen en de deelnemers zijn vooral hoogopgeleid. De achtergrond van de deelnemers is dan weer heel divers: van Argentinië tot Roemenië en van Griekenland tot India. De voertaal is Engels, maar iedereen spreekt met een uniek accent. De kwestie van de avond: ‘Is de opkomst van China positief voor ontwikkelingslanden?’ De sfeer is broeierig: dat ligt niet alleen aan de tropische temperaturen, maar ook aan het verhitte onderwerp.

Vurige betogen

De formule is helder: twee teams van vier personen die ieder zes minuten krijgen om hun tegengestelde visie te verdedigen. Na een kwartier voorbereiding zijn de stemmen opgewarmd en is de toon gezet. ‘Schendt het

politieke model van China de mensenrechten in ontwikkelingslanden of is dat een ironische interpretatie van westerse landen met een koloniaal verleden?’ ‘Betekent economische steun een negatieve inmenging of moeten we met een hoopvolle blik kijken naar de steun van China?’

“In een veranderende wereld is er niet één heilig model en geen enkele wereldmacht is onschuldig”, wordt er geponeerd. De toon van de sprekers varieert van stotterend tot luid, van inhoudelijk tot emotioneel. Daniel Dapiaggi en Polly*, twee dertigers met respectievelijk Argentijnse en Britse roots, staan vanavond lijnrecht tegenover elkaar. Uit hun vurige betogen spreekt hun passie voor het debat.

“Een half jaar geleden nam ik voor de eerste keer deel”, vertelt Polly. “In de eerste plaats om nieuwe mensen te leren kennen. De laatste keer dat ik gedebatteerd had, was op school. Maar ik vond het meteen plezierig.” Ondertussen gaat ze zo’n twee keer per maand naar Brussels Debaters: om te spreken, maar ook om te luisteren. “De stellingen die worden gekozen zijn nooit zwart-wit, waardoor er geen conflict ontstaat, maar een georganiseerd meningsverschil.” Debatteren gaf Polly meer zelfvertrouwen en een grotere kennis. “Ik leer als buitenlander in België over de waarden van dit land en voel me meer betrokken bij geopolitieke thema’s.”

Voor Daniel Dapiaggi ligt de sterkte van Brussels Debaters in het debat buiten de schermen. “Ik verafschuw sociale media, er is geen ruimte voor echte reflectie. Door het algoritme belanden we bovendien in een echokamer die ons eigen gelijk herhaalt. Wanneer je in reallife met elkaar discussieert, kun je die persoon niet wegswipen. Dan

moet je echt luisteren, ook al ben je het niet eens met elkaar.”

Ondanks zijn sterke opinies, is het niet zijn doel om te overtuigen. “Alles wat iemand zegt, is per definitie ‘fout’ en onvolledig. Het boeiendste aan deze debatten vind ik dat je geconfronteerd wordt met andere meningen. Dat creëert inzicht en empathie. We zouden dus meer debatclubs nodig hebben, zeker in een land als België.”

Ongehoorde stemmen

Een diepgewortelde debatcultuur zoals in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk kent België vooralsnog niet. Maar in Brussel duiken steeds meer initiatieven op om met elkaar in discussie te gaan. Het Engelstalige Brussels Debaters bestaat intussen dertien jaar. Aan Franstalige kant is er Rugir, een organisatie die het parlementaire debat aanwakkert bij studenten en aan Nederlandstalige kant is er deBuren, het Vlaams-Nederlands Huis voor Cultuur en Debat. Debateville biedt een debat- en spreekvaardigheidsprogramma aan voor Brusselse jongeren en Let’s Talk About geeft een platform aan thema’s rond politiek en mensenrechten.

“Vanuit sociaal-cultureel werk is er de laatste tijd meer aandacht voor debat als reactie op een groeiend gevoel van polarisatie”, zegt Rachel Vlacic van Avansa Citizenne. Samen met Lieselotte Gevens van Muntpunt organiseert ze deze week de workshopreeks Sterk(er)in je stem. “Ook in de bibliotheek merken we die nood”, zegt Gevens. “Eenrichtingsverkeer werkt niet meer, dialoog is belangrijk. Al hebben mensen niet altijd de juiste handvatten.”

Dat is de reden waarom ze de workshopreeks organiseren en daarbij doelbewust inzetten op een divers publiek. “En niet alleen hoogopgeleide mensen”, zegt Gevens. “Daarom werken we samen met Avansa Citizenne. Zij zetten in op gemeenschappen

“De stellingen die worden gekozen zijn nooit zwart-wit, waardoor er geen conflict ontstaat, maar een georganiseerd meningsverschil”

Polly Neemt twee keer per maand deel aan Brussels Debaters

die niet altijd hun stem kunnen laten horen.”

Zo neemt Parlé Democratie deel, een groep van mensen met een migratieachtergrond. Om de drempel te verlagen, worden de workshops in verschillende talen gegeven en is de activiteit gratis. “We gaan er niet zomaar vanuit dat mensen hun weg vinden naar de workshop”, zegt Vlacic. “Zo spreken we rechtstreeks groepen aan in ons netwerk om te horen welke thema’s bij hen leven, zoals de rol van scholen in de opvoeding en de agressie ten aanzien van de LGBTQI+gemeenschap.”

De inhoudelijke discussie staat hierbij niet voorop, wel het vertrouwen geven aan mensen om deel te nemen aan het publieke debat. “Op die manier is het vooral emanciperend. Want al die stemmen hebben veel te vertellen als je hun de ruimte geeft. Drempelvrees voelen we niet bij de deelnemers, eerder gebetenheid.”

Geduld

Filosoof Simon Truwant, die de reeks begeleidt, probeert bewust een Brussels model te vinden. “Ik ben geen fan van het Amerikaanse debat, waarbij je het publiek moet overtuigen en je je tegenstander onderuithaalt. Dat is het tegenovergestelde van actief luisteren, het is het debat als een oorlog presenteren.” Het oorlogspad kiezen de deelnemers van Sterk(er) in je stem niet, al hoeven ze niet bang te zijn botsende meningen. “Het mag schuren, maar de deelnemers delen één gemeenschappelijk doel: een leefbare stad. Op dat vlak is Brussel heel interessant: al die verschillende perspectieven vragen veel geduld, maar geven ook kleur aan het debat.”

Maakt deelnemen aan het maatschappelijk debat je tot een betere burger dan een vuurspuwende klavierridder?

Rachel Vlacic van Avansa Citizenne gelooft van wel: “Onze deelnemers zijn sowieso maatschappelijk bevlogen, maar de kracht zit in de dialoog met andere betrokken burgers. Engagement is sterker wanneer je van je eilandje afkomt.” Ook Jef Willems, één van de organisatoren van Brussels Debaters, is ervan overtuigd. “Ik zie jammer genoeg een groeiend politiek cynisme bij onze deelnemers, maar tegelijk ook een grote maatschappelijke bevlogenheid. Debatteren in Brussel houdt je met je voeten op de grond omdat je zo’n grote diversiteit aan mensen en meningen ziet. In tijden van polarisatie willen wij onze verantwoordelijkheid daarin opnemen.”

* Polly is een schuilnaam, haar echte naam is bekend bij de redactie

PODCAST ‘IN BRUSSEL’

Luister elke week naar twee verhalen recht uit de stad

met Margot Otten

Deze week

Het Jubelpark als decor voor Amerikaans feest, maar enkel genodigden mogen binnen.

Visueel Festival Visuel brengt circus én een olifant naar de straten van Sint-Agatha-Berchem.

‘In Brussel’, elke woensdag op je favoriete podcast-app en op BRUZZ.be/podcast

Zet jij graag creatieve ideeën om in sterke campagnes?

Krijg jij energie van het opstarten van nieuwe projecten? Breng je graag mensen samen?

BRUZZ zoekt eenenthousiaste marketing coördinator(m/v/x)

Lees zeker verder op BRUZZ.be/jobs VACATURE

Beestig Brussel

Gierzwaluwkuikens Jonge vogels bij grootste slachtoffers van hittegolven

Het beloofde warme, zomerse weer veroorzaakt hittestress bij kuikens van gierzwaluwen. In de zoektocht naar verfrissing durven die uit het nest te springen.

door Andy Furniere

Door de klimaatverandering komen lange hittegolven steeds vaker voor, wat zeker in de stedelijke hitte-eilanden een probleem vormt voor veel mensen, dieren en planten. Ook vogels krijgen het zwaar te verduren, omdat ze door het opdrogen van plassen en poelen moeilijker aan water raken.

“Water is om verschillende redenen van levensbelang voor vogels”, zegt Camille Differdange van vogelbeschermingsorganisatie Ligue Royale Belge pour la Protection des Oiseaux (LRBPO). “Ze moeten genoeg drinken om gehydrateerd te blijven, maar hebben ook regelmatig een bad nodig om hun verenkleed te verzorgen. Dat is onder meer belangrijk om goed te kunnen vliegen, hun vleugels waterafstotend te houden en zich te beschermen tegen parasieten.”

Zeker zaadeters, zoals vinken en mussen, worden op de proef gesteld tijdens weken van droogte, omdat zij weinig vocht binnenkrijgen via hun voedsel. Dat is anders voor vogels die bijvoorbeeld veel vlees, insecten en fruit binnenspelen, al kunnen ook zij niet zonder water.

Bijzonder kwetsbaar, over alle soorten heen, zijn de jonge beestjes. “Ondanks alle inspanningen van de ouders raken veel kuikens toch uitgedroogd tijdens hittegolven. Dat blijkt ook uit de piek van jonge vogels die worden binnengebracht bij het opvangcentrum in Anderlecht, wat ook veel van de verzorgers vergt. De baby’s moet je immers om het half uur voeden, door ze met een klein pincet wormpjes te geven.”

Een bijzonder geval zijn de jongen van gierzwaluwen, die in het algemeen nestelen op plekken waar ze in en uit kunnen vliegen: achter een regenpijp, in of onder de dakgoot,

• De gierzwaluw valt in de zomer op door zijn snelle vliegwerk en ijzige schreeuw

• Paart in de lucht en maakt een nest in een donkere holte van een gebouw of een nestkastje

• Vanaf midden juli vliegen de jongen uit

“De temperaturen kunnen er hoog oplopen, en gevolgen van dien, aangezien vliegen. “Tijdens

gierzwaluwen binnen, die vaak in een

eenvoudig te helpen zijn door een waterbakje

voor die gierzwaluwkuikens – behalve hen zo snel mogelijk naar een opvangcentrum brengen als je ze gewond op de grond aantreft.

“Op een breder niveau kun je ze onrechtstreeks ondersteunen door te strijden voor meer groen in de stad, wat de temperaturen doet dalen, en door maatregelen te nemen om de insecten, hun voedselbron, te beschermen. Geen pesticiden gebruiken, een stukje natuur in de tuin laten staan, het behoud van braakliggende terreinen … Dat draagt allemaal bij.”

Wie voor andere vogels een waterbakje plaatst, moet wel opletten dat ze daardoor geen makkelijke prooi voor katten worden. Dat kan door het bakje op hoogte te plaatsen of op een open plek op de grond, om het risico op een hinderlaag te verminderen. Ververs het water liefst iedere dag, om de verspreiding van ziektes te voorkomen.

Reeks nalezen?

Lees de hele reeks op BRUZZ.be/beestigbrussel

Midzomernacht viereninBrussel

Wie ver van huis woont, houdt

tradities soms net sterker vast

Brusselaars uit Scandinavië en de Baltische staten vieren komend weekend midzomer, de dag waarop de zon haar hoogste punt bereikt. Ook een steinerschool in Anderlecht steekt een groot vuur aan. “Wanneer de as is afgekoeld, springen de leerlingen erover.” door Maya Toebat

De zonnewende op 21 juni markeert de langste dag: het moment waarop de zon haar hoogste punt bereikt, waarna de dagen langzaam weer inkorten. Het is een van de oudste feesten ter wereld en voor miljoenen mensen hét hoogtepunt van het jaar, zeker in Noord-Europa, waar het contrast tussen de seizoenen zich radicaler manifesteert. Na de donkere winter voelt de terugkeer van het licht – met een climax in juni – bijna als een lichamelijke ervaring. Hoe die ontlading gevierd wordt, verschilt per regio. De een danst de nacht in, de ander laat een bloemenkrans op het water drijven of springt over een vuur. Maar de kern blijft dezelfde: je bent buiten en je bent samen.

Een paal en een accordeonist

Doctoraatsstudent Ingela Rossing woont sinds drie jaar in Brussel. Ze groeide op in Zweden, waar midzomer bijna even belangrijk is als Kerstmis. “Het centrum van een authentieke Zweedse midzomerviering is de midsommarstång: een versierde paal waaromheen gedanst wordt”, zegt ze. “Kinderen leren bloemenkransen vlechten; een ambacht dat van generatie op generatie doorgegeven wordt. Er is haring, er zijn verse aardappelen, aardbeien en jenever. Ook speelt altijd dezelfde accordeonspeler, die van dorp naar dorp rijdt.”

Midzomer is bovenal een feest dat gedragen wordt door de hele gemeenschap. “Het is de enige viering waarbij ik het hele dorp zie samenkomen. Ouderen en jongeren, families en vreemden: iedereen danst samen.”

De opwinding is voelbaar, zegt ze: op straat kom je families tegen in witte jurken. Er hangt een collectieve vreugde in de lucht, vergelijkbaar met de sfeer rond kerst, maar dan buiten. “Het is ondenkbaar om midzomer binnen te vieren”, benadrukt ze. “Omgeven zijn door de weelderige natuur, de geuren, de eindeloze avondschemer: dat associeer ik met midzomer. Een deel ervan vind ik ook in Brussel, als ik goed zoek. Dit jaar vier ik het kleiner. Ik ga picknicken in het park met vrienden uit Zweden, maar ook uit Chili, Frankrijk en Iran. Ze zijn nu al opgewonden.”

Vuur houdt je wakker

Ook buiten de Noord-Europese gemeenschappen leeft de midzomertraditie. Op steinerscholen is het Sint-Jansfeest – op 24 juni, drie dagen na de zonnewende – een van de jaarfeesten waar de kinderen naartoe leven.

“In de steinerpedagogie staat Sint-Jan loodrecht tegenover kerst”, legt leerkracht Nancy Van Wichelen van de steinerschool in

Anderlecht uit. “Waar kerst warmte en inkeer betekent, staat Sint-Jan voor de totale uitademing. De school bereidt het feest weken op voorhand voor. De kinderen leren Sint-Jansliederen, gaan bloemen plukken en vlechten daarmee kransen.”

Op vrijdagavond komen de ouders voor een picknick naar de naburige weide. Er wordt een grote houtstapel gebouwd, waarin de kinderen wensen en tekeningen hebben gestopt. “Het vijfde leerjaar mag die aansteken. We wachten tot de as afkoelt en dan springen we erover. De symboliek van het vuur is dat het je wakker houdt. Midzomer brengt je in euforie, uit je doen. Het vuur maakt dat je jezelf niet verliest.”

Sovjetperiode

Ook in Litouwen wordt midzomer – Joninės, vernoemd naar Johannes de Doper ­ gevierd, al is het net als op steinerscholen meer een natuurfeest dan een christelijke gebeurtenis. Rasa Graziene organiseert de viering mee voor de Litouwse diaspora, samen met Baltische zusterorganisaties. “Het feest heeft me door verschillende levensfasen begeleid”, vertelt ze. “Als kind vierde ik het met mijn koor. Tijdens de sovjetperiode werden de vieringen teruggedrongen naar de privésfeer: te zichtbaar, te Litouws, te gevaarlijk. Na de onafhankelijkheid keerden de feesten terug als publiek statement. Voor veel Litouwers is midzomer een symbool van stille weerstand.”

De kern van een Joninės­viering bestaat uit drie elementen: water, vuur en bloemen. “We dragen bloemenkransen, die we ‘s nachts het water op sturen op houten kruisjes met een kaars. De richting die ze uitdrijven zou iets voorspellen over het liefdesleven. Het vuur is het brandpunt: mensen springen erover om het voorbije jaar achter zich te laten.”

Omdat open vuur verboden is in Brussel en geschikte waterpartijen ontbreken, trekt de gemeenschap al jaren naar de Franse Ardennen. “Vuur samen met water is onmisbaar voor het Litouwse midzomerfeest.”

Ook de Letse gemeenschap verlaat de stad tijdens midzomer. “We vieren het voor het derde jaar in Meldert-Dorp. Het café met zijn wilde binnentuin doet me meer aan Letland denken”, vertelt medeorganisator Helena Veita, die inmiddels twintig jaar in België woont.

“Voorheen kwamen we samen in Tervuren, maar daar voel je je meer verbonden met de natuur.” Op de tafels verschijnen zelfgemaakte komijnkaas, roggebrood, vlees van de barbecue en grote hoeveelheden bier.

“Vuur en water zijn onmisbaar voor een midzomerfeest”

RasaGraziene

Litouwse die in Brussel woont

Mannen dragen kransen van eikenbladeren, vrouwen vlechten bloemen in hun haar. Centraal staat het grote kampvuur: stukjes eten worden erin geofferd, er wordt rond gedanst, en mannen en vrouwen zingen elkaar plagend toe. “Zelf neem ik altijd mijn bloemenkrans van vorig jaar mee om te verbranden”, zegt Veita. “Die heeft alle negativiteit van het afgelopen jaar geabsorbeerd.”

Gietende regen

Het feest is overigens geen besloten Letse aangelegenheid; iedereen is welkom. Veita: “Als er Vlaamse vrienden meekomen, valt hen telkens hetzelfde op: jong en oud

eten en dansen samen. Dat zie je in België nog maar zelden.” Hoe groter de afstand tot het thuisland, hoe levendiger de rituelen, zo lijkt het wel. Wie midzomer thuis vierde, deed het vaak als iets vanzelfsprekends. Wie het in Brussel viert, moet er moeite voor doen en hecht er daardoor meer belang aan. Veita: “In Letland bleef het vaak bij wat worstjes grillen in de tuin. Hier pakken we groots uit met concerten en volksdansen. Zelfs in de gietende regen kwamen er tweehonderd mensen.”

Volksliedjes

Ingela Rossing leerde meer over de geschiedenis en symboliek van midzomer in Brussel dan ze in Zweden ooit had gedaan. Indrė Butautytė begon volksliedjes te zingen nadat ze in het buitenland was gaan wonen. En Rasa Graziene vertelt hoe ze de voorbije vijftien jaar een authentiek midzomerfeest heeft proberen op te bouwen. “Er zijn zelfs mensen die terug in Litouwen wonen, maar blijven komen naar ons feest in de Ardennen. Ze zeggen daar iets te hebben meegemaakt wat ze in Litouwen nooit hadden ervaren.”

« LORSD’UNDÉBATENDIRECT,ONNEPEUTBALAYERPERSONNE D’UNGESTE »

FR/ Les clubs de débat gagnent en popularité à Bruxelles en réaction à la polarisation et aux réseaux sociaux. Justement parce qu’on ne peut pas faire disparaître quelqu’un d’un simple geste, les participants sont invités à vraiment écouter et à comprendre d’autres points de vue. Comme le dit un participant : « Tout ce que quelqu’un dit est, par définition, incomplet. »

“ATALIVEDEBATE,YOUCAN’TSWIPEANYONEAWAY”

EN/ Debate clubs are gaining popularity in Brussels as a response to polarisation and social media. Precisely because you can’t simply swipe people away, participants are challenged to truly listen and engage with different perspectives. As one debater puts it: “Everything someone says is, by definition, incomplete.”

© GRETA PIKUTIENÈ

NEEM VÓÓR DE ZOMER

EEN ABONNEMENT

en krijg het BRUZZ magazine nog GRATIS tot het einde van het jaar!

‘Ik

Nieuwformatierecord

TOCH TROTSOP DESTAD

GanaarBRUZZ.be/abo

Een abonnement op BRUZZ magazine is nog gratis tot het einde van het jaar, voor wie in het Brussels Gewest woont. Daarbuiten betaal je 29 €per jaar.

Vanaf 2027 zijn wij genoodzaakt de verzendkosten aan te rekenen aan al onze abonnees.

11 JULI GROTE MARKT

COOKIES

AND CREAM

TOURIST LEMC JUKEBOX HEROES DJ-SET

FLORIS FRANCIS ARTHUR BAND

ELLA

RAY / YANNISH

Op zaterdag 11 juli 2026 verandert Brussel opnieuw in één groot openluchtpodium. Van Grote Markt over het Muntplein tot het Brussels Parlement gonst het van live muziek, uitbundige optredens, inspirerende expo’s en verrassende doe-activiteiten. Volledig gratis en voor iedereen: jong, minder jong, enthousiaste meezingers, subtiele heupwiegers en alles daartussenin. Kom, ontmoet en omarm elkaar.

Column DuchkaWalraet

Duchka Walraet is een Brusselse auteur en is projectverantwoordelijke voor de bouwsector. In haar tweewekelijkse column beschrijft ze de stad als een zinnelijk organisme.

DeCongreskolom

Vorm volgt functie. Dat heb je van het modernisme geleerd. Aan de Congreskolom springt de functie meteen in het oog. Rechtop blijven staan, vooral niet verslappen. De kolom werd opgetrokken in 1859 om het jonge koninkrijk België van een passend symbool te voorzien. Aan haar voet flakkert de eeuwige vlam voor de onbekende soldaat die in 1922 aan het monument werd toegevoegd. Rond de sokkel van het monument staan vier allegorische figuren opgesteld die de pasverworven vrijheden van de toen nog gloednieuwe staat moesten verbeelden. Vrijheid van eredienst, vereniging, onderwijs en pers. Bovenaan, 47 m hoog, prijkt een Leopold I, vader vaderlands, herleid tot een parmantig topje. Met een tuttig verguld randje aan zijn voeten.

Vandaag staat de kolom achter steigers en zeilen. Ze wordt gerestaureerd. Je vindt dat het haar goed afgaat. De stellingen hebben iets van een theatergordijn of van cadeaupapier, maar ook van fijne lingerie. Het is een klassiek erotisch mechanisme: het zichtbare zichtbaar verbergen. Je blik wordt een luilak wanneer hij alles zomaar krijgt voorgeschoteld. Onvermijdelijk denk je aan Christo en aan de Arc de Triomphe die in 2021 in wapperend wit textiel werd verpakt. Ontdaan van zijn details werd de triomfboog een pure vorm. Een ademend volume.

Je herkent in de Congreskolom iets vergelijkbaars. De zeilen en het exoskelet volgen haar contouren en laten de tijd in haar plooien zichtbaar worden. Simultaan ontstaan drie verhalen, de drie cycli van de incarnatie. Het soort driestemmige poëzie die het Justitiepaleis je ook influistert. Oprichting, verval en wedergeboorte. De eeuwige terugkeer is niet langer een ondoorlaatbaar mysterie. Het voltrekt zich voor je blote oog. Neemt niet weg dat je het een draak van een monument vindt. De congreskolom is op haar eigen een voldoende synthesis van wat de wansmaak der kunstenaars van de jaren 1830 vermocht. Dat was het vernietigende oordeel van Herman Teirlinck. In zijn boek Brussel 1900 merkt hij op dat de kolom haar persoonlijkheid minder aan zichzelf te danken heeft dan aan haar omgeving. Die omgeving is de Laagstad die panoramisch onder haar lonkt. Teirlinck wordt teder wanneer hij de plezierigere geaardheid van haar steegjes beschrijft. Ze ronkt, dampt, zwelt van leven, ademt, hijgt en klaagt in zoevend rumoer, schrijft hij. Onder zijn pen wordt de Laagstad een lichaam. Preciezer: een voldaan postcoïtaal vrouwenlichaam. De nationale monumenten van de Hoogstad pretenderen eeuwig te zijn. Ze tonen dat overeind blijven een belachelijke inspanning vergt. Dat geldt in het bijzonder voor de Congreskolom. Bij extensie voor een kleine bufferstaat als België. En voor de meer intieme delen van de mannelijke anatomie.

Noot: de cursieve stukken zijn originele citaten uit het boek Brussel 1900 van Herman Teirlinck.

City jobs

‘Ook

ministers staan soms 40 minuten in de

rij’

Iedereen die op wandelafstand van Pannenhuis woont, kent Steve (48), de friturist en zelfverklaarde babbeltuut die er al vijftien jaar met vaste hand frieten bakt. “De voorbije jaren zijn er enorm veel Nederlandstaligen bijgekomen in de buurt.”

door Kris Hendrickx foto Ivan Put

De uitbater is net druk in gesprek met een klant, vreemd genoeg over hoe moeilijk het is om een levenloos lichaam te verplaatsen. “Weet gij wel dat weegt?” Voor de friturist is het een onderwerp als een ander. In de loop van het volgende uur converseert hij evengoed over voetbal of de nadelen van spiegelfrietkoten of de gasprijs.

“Ik ben een babbeltuut”, zegt de geboren Oudergemnaar Steven Peeters. “Ik heb contact nodig. Als je mij een pree van 4.000 euro, een auto en een bureau geeft, ben ik na twee weken depressief. Ik moet bewegen en voorkomen zoals ik zèn. Mensen appreciëren dat. Het maakt ook dat ik mijn klanten en hun kinderen ken. Die kinderen willen trouwens meekomen naar Steve. Ze krijgen hier hun stempelke met frietjes. En thuis heb ik

ondertussen een dikke map met kindertekeningen.”

Steve nam de frituur over in 2011, maar had er toen al een loopbaan in de horeca op zitten. “Ik ben opgegroeid in de sector. We hadden een tearoom in Oudergem en de familietafel stond niet in de verdiepingen die we bewoonden boven de zaak, maar in de zaal. Ook dat contact met klanten is er ingelepeld. Als wij naar huis kwamen, moesten we eerst alle mannen een hand en alle vrouwen een bees geven. Later heb ik dan leercontract gedaan en heb ik in een hele reeks van zaken gewerkt.”

Een werkdag in de frituur is pittig. “Ik ben open van dinsdag tot en met vrijdag, maar het zijn dagen van 9 uur ‘s ochtends tot 9 uur ‘s avonds. Je moet sauzen klaarzetten, poetsen, frieten voorbakken en voor je het weet is het 11.30 uur en open je. Ook

in de middagpauze kan ik zelden stilzitten. Zeker op vrijdag is het vollen bak voorbakken, dan ligt er hier zeventig kilo klaar als ik openga. Er is net niet genoeg werk voor twee en eigenlijk te veel voor één persoon. Met mijn boekhouding erbij kom ik toch aan 250 uur werk per maand. Maar bon, ik leef er goed van. En het weekend is vrij voor mijn kinderen, dat is onbetaalbaar.”

Chic volk

In de vijftien jaar dat hij er frieten bakt, zag Steve de buurt rond Pannenhuis veranderen. “De bevolking is diverser geworden, op een goeie manier, geen enkele groep domineert echt. Er zijn ook enorm veel Nederlandstaligen bijgekomen. Het komieke is dat er bijna geen Brusselaars zoals ik bij zijn. Ik plaag mijn klanten daar wel eens mee: ‘Gij zijt helemaal geen

“Ik ken mijn klanten én hun kinderen, thuis heb ik een dikke map met kindertekeningen”

StevenPeeters

Uitbater frituur Steve

Brusselaar, maar een Bruggeling. Uw kinderen, met hun accent en hun manier van doen, dát zijn Brusselaars.’”

Onder die klanten is er ook best wat chic volk, weet de friturist. “Ministers, staatssecretarissen, schepenen, advocaten … Ans Persoons, Bart Dhondt, Benjamin Dalle, die wonen hier allemaal in de buurt. Het leuke is dat die allemaal ook maar gewoon klant zijn, ook de minister staat soms 40 minuten in de rij. A la friterie on est tous pareils.”

Als er een klant van Steve in de problemen komt, staat de friturist dan weer paraat. “Een paar maanden geleden heb ik nog een klant ontzet die vlakbij door vier man werd overvallen.”

Het frietkot van Steve is er nog een in de oude stijl, met een kleine veranda, statafeltjes en een elektrische verwarming, zodat klanten al eens een half uur blijven hangen en kletsen. “Als er drie man voor mijn raam staat en met elkaar aan de praat gaat, krijg je echt een cafésfeer. Klanten vinden dat zalig. Dat je nog door de baas wordt bediend, helpt voor die ambiance, denk ik. Maar ook de vorm van mijn frietkot, nog een echte barak, is een voordeel.”

In de toekomst moet Steve overschakelen op een spiegelfrituur, zoals er onder meer aan de Kapellekerk en IJzer al een staat. Het zal met tegenzin zijn. “Van mijn collega’s hoor ik dat de isolatie en de algemene kwaliteit niet goed zijn. Ook dat beschutte cafégevoel zal verdwijnen, zo’n kot heeft enkel nog een dak om onder te schuilen.” Wanneer het spiegelkot er echt komt, dat valt nog af te wachten. “Ze kondigden het eerst aan voor 2019, nu zal het al niet voor eind 2027 zijn. De Stad Brussel is failliet, hoor ik.”

In City jobs toont BRUZZ de mens achter typische en minder typische stadsjobs

‘Ineenkoor zingenis purefysica’

Samen zingen is terug en Brussel doet luid mee

Honderdtwintig lgbtqi+-koren uit verschillende landen treden van 24 tot 28 juni op in Brussel tijdens het Various Voices Festival. Ook andere zangkoren trekken massaal volk, soms met wachtlijsten tot gevolg. Wat verklaart het groeiende succes? “Heel even vergeet je samen de buitenwereld.”

door Marie Van Loon foto’s Tiene Carlier

In de Gouden Zaal van de Beursschouwburg in het centrum van de stad wordt langs toonladders op en neer gegleden, stemmen worden opgewarmd en losgezongen. Het Punch Art Choir maakt zich klaar voor zijn concert op Various Voices, het Europese festival voor lgbtqi+koren, van 24 tot 28 juni. Iedere vier jaar vindt het festival plaats op een andere locatie. Dit jaar is Brussel ‘uitverkoren’ als gastheer. Onder meer in de Bozar, het Stadhuis en het Koninklijk Circus zijn er concerten, goed voor in totaal meer dan vierhonderd evenementen. Niet iedereen is voorstander: vorige week werd een vijftiental banners die aan verlichtingspalen hangen om promotie te maken door onbekenden aan flarden gesneden.

Zoals het een lgbtqi+-evenement betaamt, wordt het een diverse omgeving: onder meer trio’s, reuzekoren, homokoren,

feministische koren en popkoren zullen van de partij zijn op het meerstemmige spektakel in de hoofdstad. Honderdtwintig koren uit achttien landen doen mee en Punch Art Choir is een van de drie Brusselse queer koren die ons land vertegenwoordigen. Dat doen ze voor de tweede keer op rij. Ook Tapalanote en Sing Out!, twee andere lgbtqi+-koren uit het Brusselse, tekenen present.

“Punch Art Choir bestaat sinds 2021”, vertelt Christel Tecchiato (52). “Ik wou een zangkoor oprichten waar mensen zich niet moeten afvragen of ze beoordeeld zullen worden door de anderen. Wie zin heeft om extravagant te zijn, mag dat. Er zijn geen limieten aan wie je kunt zijn. In een queer koor hangt een andere sfeer, meer open-minded, maar verder zijn we gewoon een jazzkoor. Al performen we tijdens concerten wel in kostuums met pailletten.”

Het Punch Art Choir zingt vooral jazznummers, maar gaat voor Various Voices helemaal de queer kant op: nummers als ‘Survivor’ van Beyoncé, ‘True Colors’ van Cyndi Lauper en ‘Wannabe’ van de Spice Girls zullen niet ontbreken in het repertoire.

“Ik woon intussen vier jaar in Brussel”, vertelt de Italiaanse Claudia Matera, die lid is van het Punch Art Choir. “De laatste jaren kreeg ik het gevoel dat ik ergens bij wou horen. Een koor leek me daarvoor perfect. Ik zing zo goed als nooit alleen, maar samen zingen, vind ik ongelooflijk krachtig: hoe je eigen stem zich mengt met de andere, tot het geheel uiteindelijk één stem wordt: dat geeft een sterk gevoel van verbondenheid.”

Blauw haar

Voor Matera was het belangrijk om aansluiting te zoeken bij een koor dat queer-friendly is. “Ik ben op een leeftijd gekomen dat ik

Muziek

verschillende aspecten van mijn queerness wil beleven. Ik wou op zoek naar een soort van familie. Een queer koor is anders, en dat zit in de kleine dingen: hier krijg ik geen commentaar op mijn blauwe haar en in het begin van het jaar vraagt de dirigent ieders voornaamwoorden. Er heerst gewoon een totale acceptatie.

Het Punch Art Choir, het Brussels Young Adult Choir, het Koor van de Munt, het Brussels Bachkoor ... De lijst van Brusselse koren is lang. A coeur joie, de Waals-Brusselse vertegenwoordiger van zangkoren, merkt een stijging in het aantal zangkoren dat zich aansluit bij de organisatie. “We tellen 52 Brusselse koren”, vertelt Emma Leclercq van A coeur joie. “Vergelijk het met de regio Luik: daar zijn voor de hele regio ‘slechts’ 27 koren aangesloten. Vorig jaar mochten we zeven nieuwe Brusselse koren verwelkomen.”

“We zien dat Brussel een grote internationale aantrekkingskracht heeft”, zegt Leclercq. “Various Voices is daar een mooi voorbeeld van, maar de stad heeft ook internationale zangkoren zoals het Swedish Art Choir. En laten we komaf maken met de clichés: onze koren zijn zeker niet allemaal oudere mensen die in een kerk zingen. Er is een grote diversiteit in leeftijden en muziekstijl.”

Mentaal welzijn

Of het nu ‘Survivor’ is, de ‘Matthäus-Passion’ van Bach of eeuwenoude hymnen: samen zingen doet de mens al sinds het Oude Griekenland. Waarom valt het vandaag zo in de smaak? “Studies tonen aan dat zingen in groep een groter positief effect heeft op het mentale welzijn dan alleen zingen”, legt Edith Van Dyck uit, musicoloog en filosoof aan de UGent. “Het wordt in veel onderzoeken gelinkt aan stressreductie en een sterk gevoel van ‘belonging’, verbondenheid.”

“We zien ook dat samenzang een positief effect heeft op de vrijgave van sommige neurotransmitters zoals bijvoorbeeld oxytocine”, gaat Van Dyck verder. “Die stof staat bekend als het knuffelhormoon en wordt gelinkt aan vertrouwen hebben in de ander, anderen in de groep goed kunnen lezen ... Ook door de vrijgave van endorfine werkt het bij sommige participanten in bepaalde studies stimulerend. Endorfine wordt in verband gebracht met een euforisch gevoel en is pijnstillend. Zingen triggert ons ‘reptielenbrein’ heel sterk, meer dan taal dat doet. We vermoeden dan ook dat de mens al zong voordat die kon praten.”

Behalve het neurologische aspect zijn er ook lichamelijke en fysieke verschijnselen van in koor zingen, zegt Van Dyck. “Het zorgt

“In een koor zingen wordt in heel wat onderzoeken gelinkt aan stressreductie”

EdithVanDyck Musicoloog en filosoof (UGent)

voor een gedeelde tijdsbeleving, heel even vergeet je samen de buitenwereld. Dat vergroot het samenhorigheidsgevoel. Je beweegt samen als één groep, één orgaan. Je traint en vertraagt er ook de ademhaling mee, wat stressverminderend werkt. Bij sommigen is er ook minder spierspanning na het zingen in koor.”

Zingen in de aula

Dat beamen ook de leden van Café Latte, het campuskoor van de VUB. “Het is een kans om energie bij te tanken en te ontstressen. Samen zingen maakt iets los binnenin. Ook het aspect van samenwerking: eerst even zitten sukkelen met zijn allen, tot het daarna toch lukt”, zegt Silke Fiers (30), een van de

leden van Café Latte over de repetities. “En harmonieee”, voegt Goedele Kerkhoven (43) daaraan toe. Maar wat is dat eigenlijk, harmonie? Dirigent en ingenieur Margot Van den Brande legt uit waarom in koor zingen zo satisfying is. “Elke noot heeft een sinusgolf met een bepaalde lengte. Bij twee noten in een verschillend octaaf is de ene sinusgolf de helft zo lang als de andere. Die twee overlappen perfect, ze passen mooi in elkaar. Samen zingen is dus pure fysica. Je voelt gewoon dat de frequenties van de stemmen matchen en dat je samen deel uitmaakt van één klank. Je hebt er geen tools of instrumenten voor nodig, de lichamen zijn het instrument.”

Wat het succes ook verklaart: in veel koren hoeven het niet per se muzikaal hoogopgeleide of professionele koristen te zijn die samen zingen. Dat toont Café Latte elke woensdagavond aan, wanneer in de VUB-campus de baritons, tenoren, sopranen en alten weergalmen.

Als BRUZZ door de gangen wandelt van gebouw D klinken de noten van ‘A Million Dreams’. In een halfronde aula staat een vijftigtal mensen recht, vrouwen vooraan, mannen achterin. De meeste van hen komen rechtstreeks van het werk, te zien aan de vele fietstassen en rugzakken die er zijn neergeploft. Dirigent Margot Van den Brande gaat over tot de orde van de dag.

Het Punch Art Choir treedt op op Various Voices, het Europese festival voor lgbtqi+-koren. Het koor bestaat sinds 2021.

De koristen hernemen de repetitie, en de pim-pom-pams van ‘Mr. Sandman’ weerklinken. Vrouwelijke alten gaan steeds hoger, terwijl de bassen de laagte induiken. Iedereen kent zijn plaats op de toonladder. Een verbaasde voorbijganger blijft even staan in de deuropening van de zaal, die normaal wordt gebruikt voor lezingen en doctoraatsuitreikingen.

Een heel academiejaar oefenen

“Dit is sowieso mijn favoriete dag van de week”, zegt Van den Brande. Ze zingt al tien jaar bij het VUB-koor en is in haar dagelijkse leven ingenieur. “Na een zware dag op het werk is het nooit moeilijk om toch te gaan repeteren. Je stapt na de repetitie met hernieuwde energie buiten.” Ze is niet de enige, want Van den Brande merkt ook duidelijk een stijging in het aantal leden bij het VUB-koor. “Voor corona hadden we een twintigtal leden. Tijdens ons meest recente concert waren we met 56.”

Café Latte werkt al een heel academiejaar aan de nummers die ze vandaag oefenen.

Onder meer ‘Can You Feel the Love Tonight’ passeert de revue. Volgende week is het generale repetitie voor een optreden in het Jubelpark voor familie en vrienden. “We hebben een lange weg afgelegd om op dit

“Onze koren zijn zeker niet allemaal oudere mensen die in een kerk zingen”

EmmaLeclercq

A

coeur

joie

punt te raken”, lacht Van den Brande. “In het begin nemen we iedereen apart en werken we stem per stem. Daarna zetten we enkele mensen samen in kleine groepjes van twee of drie. Stapje per stapje werken we toe naar samenzang met de hele groep.”

Die manier van werken levert niet alleen goede zangers op, maar creëert ook een intense persoonlijke band tussen de aanwezigen. Dat bewijst de reactie als Van den Brande zegt dat er in juli geen repetities meer zijn. Een koor van teleurgestelde ooh’s volgt.

Various voices: van 24 tot 28 juni, op verschillende locaties in Brussel. Info op Various-voices.be

«CHANTERENCHŒUR,C’ESTDELAPHYSIQUEPURE»

FR/ Bruxelles accueillera fin juin le festival européen de chorales LGBTQI+ Various Voices, alors que le chant choral connaît un succès croissant. Selon les chercheurs, chanter ensemble renforce le sentiment d’appartenance, réduit le stress et améliore le bien-être. « Chanter en chœur crée une perception partagée du temps : pendant un instant, on oublie ensemble le monde extérieur », explique la musicologue Edith Van Dyck.

“SINGINGINACHOIRISPUREPHYSICS”

EN/ Brussels will host the European LGBTQI+ choir festival Various Voices at the end of June, while choirs in general are attracting growing interest. Researchers say singing together strengthens social bonds, reduces stress and improves wellbeing. ‘Singing in a choir creates a shared sense of time: for a brief moment, you forget the outside world together,’ says musicologist Edith Van Dyck.

Café Latte is het campuskoor van de VUB. Elke woensdag wordt er samen gezongen, binnenkort volgt een optreden in het Jubelpark.

Cultuurgids Shop Made in Brussels

Lichamelijk schoon

Met een lijnenspel van kronkelende lichamen wil illustrator Silke Reyntjens wegblijven van typische elegantie en schoonheidsidealen. Vanuit haar atelier in Koekelberg brengt ze frisse ontwerpen tot leven op papier, doek, textiel én lichamelijk canvas. Wie niet voor een blijvende huidtekening durft te gaan, kan kiezen uit een selectie risoprints voor aan de muur of op de post. Vrouwelijke vormen vereeuwigd in al hun glorie en formaten. (SM)

RISOPRINTSIRE(A3) 15 euro via silkereyntjens.com

Jouw Brussels product op deze pagina? Mail naar shop@bruzz.be

FLESSENGELUK

Van de fles drinken is niet bepaald beleefd, maar als diezelfde fles is geüpcycled tot een elegant donkerglazen drinkglas mag het plots wel. Dat is precies wat Chop Art doet: afgedankte wijn­ en drankflessen van lokale horecazaken worden met een slijpschijf en veel polijstwerk omgevormd tot unieke glazen, vazen en kaarshouders. Een duurzame keuze bovendien, want zo kun je je leeggoed nog ettelijke keren volschenken. (MVDH)

CHOPART rond de 15 euro voor een glas (te koop via Vinted)

Punk-parels

Genderloos, punk en zelfs een hint van BDSM: zo omschrijft de Franse juwelenmaker Clarence Chiquello hun merk Acier Maudit. Chiquello werkt vanuit Sint-Gillis en verkoopt choker halskettingen, armbanden en zelfs maliënkolders voor wie dat wil, want Acier Maudit werkt op maat en op bestelling. In de webshop vind je wel accessoires die zo te koop zijn. Zoals dit metalen schoudertasje met zwierige parels, ideaal voor op de zomerfestivals. (EC) MOTHEROFPEARLBAG 150 euro via aciermaudit.com

Madame Beta

KWALITEIT

Restaurant 3 x neo-Grieks

AUTHENTICITEIT

INFO

Vlaamsesteenweg 169a, 1000 Brussel

MetMadameBetakrijgtdepopulairder wordendeGrieksegastronomieinBrussel ereenwarmenovertuigendadresbij.

In een recent artikel op de website Gloobles wees journaliste Kate Lough op de Atheense ‘neo-taverna’s’ die opgang maken. Ze gaf voorbeelden van restaurants in Griekenland die de klassieke Griekse keuken heruitvinden, met gerechten bereid op houtvuur, lokale (natuur)wijnen en een eigentijdse inrichting.

Ook in Brussel hebben verschillende zaken de deuren geopend die, ver weg van de roze tarama, een ander beeld van de gastronomie van het zuiderse land tonen. Een ervan, Madame Beta, geopend door Panagiotis Luca Oikonomidis (Lord Byron), maakt meteen veel indruk. Je kunt er terecht voor snelle maaltijden (pita en mezze) ‘s middags en een uniek viergangenmenu ‘s avonds. Die laatste formule, voor 40 euro per couvert mocht BRUZZ proeven, in een

bomvol restaurant (reserveren verplicht), met watergroene muren, een mooie houten toog met rood blad, kleine accenten uit de seventies en snuisterijen die knipogen naar de oudheid.

Na een smakelijk glas retsina als aperitief (7 euro voor de Lola-cuvée van domein Aoton), met heerlijke tonen van citroen en dennenhars, verschijnen er drie kleine porties op tafel, vergezeld van een zeer zacht pitabroodje. Het gaat om fava – een romige puree van gele spliterwten – de welbekende tzatziki en auberginekaviaar. Een erg verfijnd trio, fris en zonder overmatig gebruik van knoflook, waardoor de smaken, zoals dille, goed tot hun recht komen. Daarna volgt een klein briochebroodje met een zacht groentestoofpotje.

Als hoofdgerecht volgt een uitzonderlijk malse kip-souvlaki – een pluim voor de marinade – geserveerd met een romige risotto, amandelschilfers, gebakken sjalotten en een frisse salade van groene appel en granaatappelpitjes. Het dessert, op basis van chocolade en amandel, is lekker, maar net iets minder dan de rest.

De goed samengestelde wijnkaart met Griekse wijnen (tussen 32 en 55 euro) en Belgische bieren (Orval voor 5,50 euro, Zinnebir voor 4,50 euro, St Bernardus wit voor 4 euro) maken deze plek tot een adres waar je graag terugkeert. MICHELVERLINDEN

Idea

Anastasios Penteridis en Evangelos Papadas stellen bij Idea een menukaart samen die de gebruikelijke klassiekers overstijgt. Gestoofde aubergine met kopanisti­kaas uit Mykonos, wijnbladeren met geroosterde pistachenoten, Kretenzische dakos met kappertjes en kalamataolijven of octopus geserveerd met fava: elk bord getuigt van echt vakmanschap en aandacht voor regionale tradities. Parnassusstraat 1, Elsene. ideagreekfood.com

Yassou

Yassou pakt uit met een wit interieur, met enkele accenten van felgeel. Planken met alledaagse voorwerpen en een open toonbank roepen een eenvoudige en gastvrije sfeer op, bijna alsof je thuis eet. Ook op het bord keert die gulle, huiselijke keuken terug, met kolokithokeftedes (courgettekoekjes) met verse kruiden, bladerdeeg met feta, geurige gehaktballetjes en portokalopita­cake. Londenplein 1, Elsene

Pop & Jazz

JazzJetteJune

In Jette openen ze voor de 35e keer een gevarieerd blik jazz. In voor een feestje, check dan de dj­set van Manneken Swing of strek de benen op de jazzfunk van Wet Enough!?, Fransen die op hun in Londen opgenomen debuut Dancing People Don’t Dry goochelen met rap, broken beats en disco. En Thomas Champagne en co passeren met hun interactieve Griboujazz­show.

→ 18 > 21/6, Centre Culturel de Jette

Montage

Het Brusselse muzieklabel en eventbureau Montage, gerund door dj en producer Laura Conant, heeft twee cassettereleases te veil. Telkens van een duo dat ontstond tijdens een residentie bij kunstcollectief Canapé uit Laken.

Kom tijdens de rooftopconcerten van de Beursschouwburg kijken hoe Circes (aka Pitcha & o0ryxss) en JS Donny & tibslc al dan niet op elkaar ingespeeld raakten.

→ 19/6, Beursschouwburg

BEAT

De legendarische progrockband King Krimson brak door in 1969, maar ook begin jaren 1980 smulden de fans van hun platen. Oud­bandleden Adrian Belew en Tony Levin, gitaarmaestro Steve Vai en Tools­drummer Danny Carey deden de sfeer van hun drie eighties­albums in 2024 met succes herleven tijdens een Amerikaanse tournee en zijn nu eindelijk in Europa gearriveerd.

→ 23/6, Koninklijk Circus

En ook

Liedjesbelofte GalaDragot kan zich nog even opwarmen voor ze op Gent Jazz staat (20/6, Jubelpark)

De Marokkaans-Canadese popzangeres Faouzia mag het lenteseizoen afsluiten (20/6, Botanique)

TheStreets brengt zijn iconische album A Grand Don’t Come for Free integraal (22-23/6, AB)

Klassiek

MayaVerlaak

Na Glasgow en Reykjavik strijkt het festival voor open oren van dirigent Ilan Volkov neer in Brussel. Uit alle hoeken van het Flageygebouw klinkt twee dagen lang muziek: zowel genoteerd als geïmproviseerd, symfonisch als elektronisch … Volgens Volkov moet je je het hele weekend onderdompelen. Als we er toch eentje mogen uitpikken, dan de nieuwe compositie van Maya Verlaak.

→ 19 & 20/6, Flagey

AnnVeronicaJanssens &HERMESensemble

Percussionist Gaetan Lamela speelde enkele maanden geleden de pannen van het dak bij The Atomic Orchestra in Live live live. In Bozar kun je hem deze week echt live live live aan het werk horen bij HERMESensemble. Vierenhalf uur staat hij achter het slagwerk in de traag verglijdende noten van Morton Feldmans compositie For Philip Guston

→ 19/6, Bozar

BelgianNationalOrchestra, Cottis&Gatto

Ook het BNO viert mee met Fête de la Musique. Zij gaan op de jaarlijkse hoogdag van de klank op een drafje door hun komende concertseizoen. Er zijn de klapstukken van Strauss, Stravinsky, Beethoven en Berlioz, maar ook wat onverwachte accenten van Þorvaldsdóttir en Vasks. Klap op de vuurpijl is vioolsolist Lorenzo Gatto.

→ 21/6, Bozar

En ook

Twee vrouwelijke componisten sluiten het seizoen van Concertini af (19/6, de Munt)

Vrijwilligersorkest Bruocsella bestaat 30 jaar en viert dat met The Planets van Gustav Holst (20/6, Novum)

HITExtended hoort muziek in touwtjespringen. Skip deze ropeskipping­voorstelling niet! (25/6, Oasis Bxl)

RedPlanetVol.3

Xavier Duffaut

Xavier Duffaut, laureaat van ArtContest 2024, reisde naar de planeet Mars en stelde vast dat die al verontrustend veel op onze aardbol lijkt: ook daar slingeren al e­steps en lachgasflessen rond. We kunnen blijkbaar niet aan onze slechte gewoonten ontsnappen, ook niet door een verhuizing ver weg in de ruimte. Opgelet: de installatie is enkel van buitenaf zichtbaar.

→ 24/6 > 25/8, Michèle Schoonjans Gallery

ArtNouveauversusArtDeco?

Art nouveau, art deco, eclectisme, modernisme … De architecturale stijlen buitelden haast over elkaar tussen 1850 en 1950 in het westen, maar er was ook veel overlapping tijdens die evolutie. De expo maakt dat op originele wijze duidelijk aan de hand van een dertigtal stoelen van grote architect­ontwerpers als Victor Horta, Henry van de Velde en Le Corbusier.

→ 25/6 > 11/1/27, Horta Museum

Mothers&Daughters,MUSTGO!

Na negen jaar stopt het collectief Mothers & Daughters met het opzetten van ontmoetingsplekken en events voor trans, non­binaire, gender non­conforme en lesbische Brusselaars. De expo blikt terug op dit bijzondere avontuur aan de hand van veelzeggende voorwerpen, efemera en beelden die tot leven gebracht worden met verhalen en anekdotes.

→ 20 > 27/6, Beursschouwburg

En ook

Boekbanden en mozaïekvariaties kleven al eeuwen innig samen (21/6 > 4/10, Wittockiana)

Shape of absences toont hoe Syrisch erfgoed ook oorlogsslachtoffer is (18/6 > 24/1/27, Villa Empain)

GabrielleMogenet verliest zich in een roes van geschilderde verhalen (17/6 > 23/8, Botanique)

ToyStory5

Verwacht geen nieuw meesterwerk, maar een waardige voortzetting van Pixars onvolprezen filmreeks. Ook Toy Story 5 is warm, grappig, mooi, wervelend, emotioneel en diepgaand voor klein én groot. Grootste vernieuwing: de kalende Woody laat de lead aan cowgirl Jessie. Het speelgoed heeft er een geduchte concurrent bij: Bonnie raakt hopeloos verslaafd aan Lilypad, een iPad in een kikkerkostuum.

→ in de bioscoop

DarrenAronofsky

Cinematek heeft nog eens een grote vis aan haak geslagen: Darren Aronofsky. De regisseur van The Whale, Black Swan en Requiem for a Dream komt een retrospectieve van zijn werk inleiden. Sla zijn mystieke debuut Pi niet over en weet dat het metafysische The Fountain onderschat is. Hij stelde ook een programma samen met films die hem hebben beïnvloed, zoals Angel Heart, Amadeus en La dolce vita → in Cinematek (22/6 > 6/8)

Backrooms

Kane Parson met Chiwetel Ejiofor, Renate Reinsve, Mark Duplass

In de VS loopt het storm voor deze horrorfilm die voor een groot deel neerkomt op een man die een doolhof verkent van gelige, desolate kantoorruimtes die in zoemend tl­licht baden en via deuren, trappen en gangen uitkomen op gelijkaardig ruimtes. De hype is geen lege doos. De sfeer ís echt benauwend en ontregelend.

→ in de bioscoop

En ook

In het indringende Omaha plooit een berooide Amerikaan zich vierdubbel voor zijn kinderen Sainte-Marie-aux-Mines is een burleske politiekomedie van Brusselaar Claude Schmitz

Wat als je geweldige broer van verkrachting beschuldigd wordt? The Good Sister vist het uit

Klein onderhoud

Dirigent Ilan Volkov

KomendweekendbrengtIlanVolkov hetTectonicsFestivalvoorheteerst naarBrussel,waarhijbijnavierjaar hetBrusselsPhilharmonicdirigeert.

Toen de veelzijdige Israëlische dirigent Ilan Volkov aan de slag was als muziekdirecteur in IJsland vroeg hij zich af waarom ook in zijn sector dirigeren, programmeren en organiseren steevast als een aparte job beschouwd wordt. Op Tectonics, het festival met nieuwe muziek dat hij vervolgens lanceerde, combineert hij het allemaal. “De naam verwijst naar de botsende tektonische platen, die in IJsland ook fysiek te zien zijn, en symboliseert een festival dat geen boodschap heeft aan schotten tussen genres of ideeën. In Flagey presenteer ik samen met Tom Pauwels van het Brusselse ensemble Ictus klassiek werk naast geluidskunst en elektronica, nodigen we soloartiesten uit, maar ook een koor en drie grote orkesten.”

De Tectonics-missie wordt misschien nog het krachtigst vertolkt door enkele immersieve installaties en concerten. Neem Symphony for Kunstnernes Hus. “Je kunt als bezoeker gewoon blijven zitten als Brussels Philharmonic deze compositie van de Noorse componist Øyvind Torvund vertolkt, maar omdat we de muzikanten en gastsolisten opgesplitst hebben in drie groepen – koperblazers, houtblazers en strijkers – die elk op een andere plek in de zaal musiceren, moedigen we iedereen aan om zich te bewegen. De muziek klinkt overal anders. Zo zal elke bezoeker een andere concertervaring hebben.”

“Eerder dan een rode draad of thema vast te leggen, vragen we ons altijd af wat luisteren is en kan zijn, en waarom we het doen, solo of in gezelschap”, vervolgt de dirigent. Met Coming Together/Attica laat hij Ictus alvast iconisch avant-gardistisch werk hernemen. Door er de PalestijnsAmerikaanse danser Tarek Halaby bij te halen, herdenkt het ensemble de meer dan vijftig jaar oude compositie bovendien naar een hedendaagse

“Brussel was altijd al vruchtbare grond voor experimentele muziek”

context. “Toen Frederic Rzewski het intense minimalistische stuk over de opstand in de Attica-gevangenis schreef, stonden artiesten veel meer op de barricaden. Zo’n activisme inspireert en is ook erg relevant geweest in België, waar Brussel altijd vruchtbare grond was voor nieuwe en experimentele muziek. Buitenlandse kunstenaars vonden in dit centrum van omdenken en radicalisme een vrijplaats.”

“Ik geloof dat kunst de kracht heeft om ons van binnenuit te veranderen”, besluit de dirigent die zich expliciet uitsprak tegen de genocide in zijn geboorteland en na een protestactie aan de grens met Gaza vorig jaar kort werd opgepakt. TOMPEETERS

TECTONICS, op 19 en 20 juni in Flagey, flagey.be

1940 1945

NMBS, BEZET BEDRIJF

Podium

DarkHabits

Simon Van Schuylenbergh

Performancekunstenaar Simon Van Schuylenbergh, bekend van Ne Mosquito Pas en cabaret

Anal Pompidou, heeft veel vriendenkunstenaars, en trok met hen op een doe­het­zelfbedevaart naar collectieve culturele zingeving. De eerste resultaten vormen een avant­première van zijn voorstelling die op Theater aan Zee in première zal gaan.

→ 19 & 20/6, Beursschouwburg

RecyclartHolidays

De Manchesterscene in Molenbeek maakt zich op voor een zonnige zomer. Eerst is er nog het buurtfeest ‘Manchester in Joy’ op 20 juni, waarvoor Recyclart, Charleroi Danse en Cinemaximiliaan de handen in elkaar slaan. Van 23 juni tot 29 juli is het elke vrijdagavond Recyclart Holidays. De binnenplaats is dan het toneel voor muziek, optredens, expo’s, dj­sets en andere interventies.

→ 20 & 23/6 > 29/7, Manchesterstraat

LaManufacture

De bachelorstudenten hedendaagse dans van La Manufacture gingen op residentie in Lausanne. Onder leiding van gastchoreografen, de Congolese Jolie Ngemi en de Zwitserse Jeremy Nedd, presenteren ze hun eindwerken waarin ze bruggen slaan tussen culturen en verbeeldingswerelden en vraagtekens zetten bij raciale kwesties en gemeenschapsvorming in een vijandig politiek klimaat.

→ 19 & 20/6, La Raffinerie

En ook

Findesaison van Passa Porta met Julie Cafmeyer, Mélanie Rutten en Stefaan Van Brabandt (19/6).

Het theaterstuk Zeven pond gehackt over hoe ouderen nog kunnen meedraaien (19 & 24/6, BOP)

Theatergezelschap Tristero herneemt culthit Desperado (20/6, De Kriekelaar)

In mijn wijk

VisueelFestivalVisuel

Het Franstalige cultuurcentrum Archipel 19 en het Nederlandstalige gemeenschapscentrum De Kroon werken al jaren samen aan een gratis festival vol straattheater, circus, dans en activiteiten. De woordloze of visuele voorstellingen zijn hoofdzakelijk in de openlucht. Met dit jaar een achtbaan voor knuffels, een menselijke grijpmachine, een olifantenparade, een megaballenbad en een wolkenfabriek.

→ 21/6, Kerkplein Sint-Agatha Berchem

FeestinhetPark

Gemeenschapscentrum Nekkersdal heeft tijdens de verbouwing onderdak in de Gabrielle Petitstraat in Sint-Jans-Molenbeek, vlak bij de vernieuwde Jubelfeestbrug. Daarom vindt het buurtfeest in het kader van 11 juli plaats bij Parckfarm, waar je kunt genieten van pizza’s en lekkere drankjes, leuke workshops voor kinderen, karaoke, een optreden van Shak Shakito en een dj­set.

→ 19/6 Parckfarm (Thurn & Taxis)

Essence

Klassieke gitaristen Sarah Badlissi, Maarten Vandenbemden en Helin Hallik presenteren Essence, een muziekprogramma met arrangementen van filmmuziek voor gitaar. Op het programma solo’s, duo’s en trio’s die zoeken naar de essentie van tijdloze muziek: denk aan soundtracks van Studio Ghibli, How to Train Your Dragon of Parasite, maar ook aan werk van John Powell, Joe Hisaishi, en Laufey.

→ 20/6, Pianofabriek

En ook

Zet de zomer in in Ukkel met een dansinitiatie en dan het folkbal van TrioTourbillon (21/6, GC Het Huys)

De film Les Baronnes over vier grootmoeders uit Molenbeek komt thuis in de Vaartkapoen (19/6)

WAZAiii is woordeloos poppenspektakel en peutertheater van gezelschap FroeFroe (21/6, De Zeyp)

Uitgelicht

Hoe een arctisch avontuur Jérémie Renier redde van de duisternis

‘Ikhadhetgevoeldat mijnlevenachtermelag’

Het was jarenlang een wetmatigheid: Jérémie Renier dook elk jaar minstens in één goeie film op, vaak in twee. Maar na de tragische dood van zijn beste vriend kwam zijn leven tot stilstand. Met een arctisch avontuur, inclusief een aanval van een ijsbeer, en de documentaire D’un monde à l’autre trok de Brusselaar zich weer op gang.

`d

oor Niels Ruëll

“

Ik zit al sinds mijn vijftiende in het vak en heb het geluk gehad dat ik met heel veel geweldige regisseurs formidabele films heb mogen maken”, zegt Jérémie Renier. Het is zacht uitgedrukt. Amper zestien was de Brusselaar toen hij, na een glansvertolking in La Promesse van de broers Dardenne, het ouderlijke huis inruilde voor Parijs. Het draaide goed uit. Dik 25 jaar lang acteerde de lieveling van zowel de broers Dardenne als François Ozon in wel vijftig films zonder ooit teleur te stellen. Gouden Palm-winnaars (L’Enfant) en publiekstrekkers (Cloclo), gewaagde debuutfilms (Slalom) en prestigeprojecten (Saint Laurent), Franse, Belgische en internationale topfilms. De hemel voor een acteur.

Hij viel er op 19 januari 2022 brutaal uit toen zijn beste vriend, de Franse steracteur Gaspard Ulliel, een skiongeval niet overleefde. “Een midlifecrisis en het overlijden van iemand die als een broer voor me was, verpletterden me. Ik kwam, totaal uitgeput, op elk vlak tot stilstand: in het leven, in het werk, als persoon. Ik had het gevoel dat mijn leven achter me lag.” Hij stopte met acteren.

Na een afwezigheid van bijna vier jaar komt Renier weer boven water met een film die hij zelf regisseerde. D’un monde à l’autre houdt het midden tussen een rouwboek en een documentair verslag van een expeditie in het noordpoolgebied aan de zijde van de ‘knettergekke’ Franse explorateur Loury Lag.

“Ik schreef hem aan na een interview. Hij bezorgde me zijn boek met al zijn exploten, avonturen en zijn visie op natuur en ecologie. Ik was ook onder de indruk van een brief waarin hij zijn vader vergaf voor het verleden. Als jongen heeft hij zwaar

afgezien. Die fragiliteit contrasteerde met het beeld van de machtige avonturier en alfaman. Dat greep me aan. Mijn brief vertelde wat ik doormaakte. Soms is het makkelijk om je hart te luchten bij mensen die je niet kent. Ik eindigde met de gedachte dat we misschien iets samen konden doen.”

Reniers brief raakte Loury Lag. “Hij is een norse, ruige kerel. Zachtheid heeft hij zelf nooit echt gekend. Hij was ook zijn vader aan kanker aan het verliezen. Onze wegen kruisten.” Renier kreeg het voorstel om mee te gaan naar het noordpoolgebied. “Zijn voorstel viel uit de hemel op een moment in mijn leven dat ik dat het hardst nodig had.

“Het was een intense reis en dat heeft het verdriet zeker doen afnemen”

Ik heb de kans met beide handen gegrepen. Het idee van een film kwam pas achteraf.”

D’un monde à l’autre is geen heldenverhaal. In Deadhorse of Prudhoe Bay, Alaska begint Loury aan een van zijn extreme avonturen. Het idee is dat Renier hem op verschillende etappes opwacht om uiteindelijk een stuk mee te stappen. Niets loopt echter als gepland. Ze mislopen elkaar voortdurend. Na de ontdekking van een financiële malversatie is de crisis totaal.

“De ontdekking van die vorm van bedrog, een gemene streek, was pijnlijk.” Weken en weken gaan voorbij. Loury maakt alleen maar tegenslagen en complicaties mee. Renier en de minimale filmploeg beseffen dat de expeditie ‘nog veel gevaarlijker was’ dan gedacht. “We besloten om op te geven, maar toen dacht ik: ‘Dan is heel de reis voor niets geweest.’ Dat zou zo zonde zijn.”

Vriesdood

Uiteindelijk stapt Renier veertien dagen met Loury mee. Of dat verantwoord was, is voor discussie vatbaar. “De kou is je grootste vijand. Toen ik in Prudhoe Bay van het vliegtuig stapte, bevroor al mijn lichaamshaar binnen een paar seconden. Het was -45  °C. Dat snijdt je de adem af. De ijskou went gelukkig wel, je kunt je er op kleden.”

Een heel ander verhaal werd het toen hij alsnog met Loury de Groenlandse ijskap introk. “Je moet de hele tijd op je hoede zijn en ook bij elkaar checken of het gezicht of de handen niet aan het bevriezen zijn. Het kleinste probleem kan een catastrofe worden.”

Het gevaar was reëel. “Een ijsbeer viel ons ‘s nachts aan. We liepen de tent uit om de situatie in te schatten en het beschermlint weer aan te spannen. Maar zonder ons echt in te pakken. Het vroor vijftig graden onder nul. Binnen een paar seconden verlamt de kou je en raak je onderkoeld. De cameraman beefde, ik kon amper nog bewegen. Loury nam de leiding.” Het liep goed af, maar Renier leerde hoe het in enkele seconden volledig verkeerd kan gaan. “We riskeerden te sterven omdat we ons wilden beschermen. Niet de aanval van een roofdier was het grootste gevaar, maar de kou.”

In de film vraagt Renier zich luidop af wat hem bezielde om een onbekende te volgen op een levensgevaarlijke tocht. “Ik was toen diep ongelukkig in mijn leven. Ik zag Loury’s voorstel als een uitgestoken hand, als iets ridderlijks: op leven en dood. Ik heb instinctief ja gezegd. Dit is wat het leven me biedt. Ik weet niet waar het me heen zal leiden, maar ik moet het doen. Beter kan ik het niet uitleggen.”

De onderneming én de verplichting om voor de film pijn en gedachten onder woorden te brengen, hielpen Renier rouwen. “Het was op alle vlakken een intense reis en dat heeft het verdriet zeker doen afnemen. Uit die pijn, uit dat verlies, heb ik een soort licht geput. Ik hoop dat ik een stem ben voor hen die die pijn ook ervaren, maar niet in staat zijn het woord te nemen.”

Wil dat zeggen dat je ijsberen en dodelijke kou moet trotseren om het rouwen draaglijk te maken? “Nee. Ik heb geen handleiding voor hoe je met rouw omgaat. Ik vertel hoe ik het heb ervaren. Wat me wellicht nog het meest heeft geholpen, is niet de waanzinnige reis op zich, maar de ontmoeting met iemand die op zijn manier ook rouwde.”

Praten helpt volgens Renier nog het meest. “Het is niet altijd makkelijk om je mond open te doen en over je pijn en verdriet en donkere gedachten durven te praten. Vertellen wat er in je omgaat, is een manier om te genezen. Voor mij was het therapeutisch. Twee zaken hebben me gered: stappen in de natuur én schrijven. Ik heb daar dingen van me kunnen afschrijven die ik daarvoor niet onder woorden kon brengen. Dat was hyperbevrijdend.”

D’un monde à l’autre: nu in de bioscoop

Inzichten

Wat weet saxofonist Laurent Doumont van het leven?

Opwelkvooroordeelbetrapjijjezelf soms?

Ik geloof dat je de ware aard van mensen aan hun gezicht kunt aflezen. Watkunjijdatdemeesteanderen nietkunnen?

Ik ben blijkbaar een goede imitator. Ik ken ook veel dialogen uit films uit het hoofd.

Inwelkandervakofberoepzouje ooktopzijn?

Acteur – een oude droom. Schrijver – dat is een project. Of diplomaat. Alsjejezelfeenanderenaamkon geven,welkezoudatdanzijn?

Lorenzo Lo Presti (mijn voornaam in het Italiaans en de achternaam van mijn moeder).

Welkefoutmaakjeregelmatig tijdenshetcreatieveproces?

Ik raak afgeleid. Jazzmuzikanten moeten veel projecten hebben: verschillende bands, lesgeven, componeren. Daardoor vervaagt de inspiratie soms.

BeschrijfBrusselindriewoorden. Un beau bordel !

Watdoejeopjeverjaardag?

Ik geef een groot feest voor familie en vrienden. Op 30 december.

Watdoejeanderengraagcadeau?

Boeken, mijn tijd en mijn hart. Welkekooktrucwiljedelen?

In de Italiaanse keuken: per gerecht slechts één bol (knoflook, uien of sjalot) en één kruid (basilicum, peterselie …).

Geen room in de carbonara. Geen likeur in de tiramisu.

Waarkijkjenaaruitdekomende maanden?

Eind juli treed ik tijdens het Dinant Jazz-festival op tussen een aantal grote namen. Daarna ga ik op vakantie. Naarwaarzoujewillenverhuizen?

Ik kom uit Charleroi. Voor mij is de hele wereld een upgrade. Op een dag vertrek ik naar de zon: Rome, Sicilië of Corsica. Wieverdienthetechtomheilig verklaardteworden?

Mijn moeder. Wieisdebekendstepersoondieje ooitsprak?

James Brown. Ik heb op een avond met hem gespeeld.

Watwasvroegerbeter?

We waren jonger.

Voorwelkeveelgebruikteuitvinding benjebijzonderdankbaar? Zeep.

• Laurent Doumont is een saxofonist, zanger en componist die in Brussel woont, met een voorliefde voor soul en jazz

• In 1999 verhuisde hij naar New York. Na zijn terugkeer kwam zijn eerste album Soul Quintet uit. Daarna volgden de albums Papa Soul Talkin’, l’Americano en dit jaar Meanwhile

• Tot de projecten van Doumont behoren The Heavy Muffulettas, orgelkwintet Alligator Boogaloo, Trio V.O. en sinds 2023 funk-jazzband Nø Steam. Hij deelde het podium met Boney M, George McCrae, Boogie Boy Percy Sledge en James Brown

Welkeappontbreektinjeleven?

Een die mijn boekingen regelt met AI. Waaromzoujeopdelottospelen?

Om zorgeloos en vrijgevig te zijn. Watiskunst?

De weergave van de wereld door middel van emotie. Wat kunst onderscheidt van de wetenschap of de filosofie, is dat ze eerst probeert te raken. De boodschap komt pas daarna.

Welkelevenswijsheidkreegjevanje ouders?

De zin om te werken, aandacht voor het familiale, veerkracht en vergevingsgezindheid.

Welkezinmagopjedoodsprentje?

“Keep me in your heart for a while” (Warren Zevon).

Bestaatereengod?

Je moet erin geloven en eraan twijfelen. MICHAËLBELLON

Laurent Doumont Sextet, Meanwhile, Jazz Jette June, 19/6

Als een toerist in Thurn & Taxis

ElkeweektoonteenBrusselse tienerzijnfavorieteplekindestad. DezekeerneemtIslam(12)BRUZZ meenaarThurn&Taxis.

Waarom is deze plek belangrijk voor jou?

Toen ik nog bij Bockstael woonde, kwam ik hier heel vaak met mijn mama in het weekend om plezier te hebben. Ik mis het wel een beetje, sinds januari woon ik in Evere. Thurn & Taxis is zoals een museum, omdat er oude dingen zijn. En als je honger hebt, zijn er restaurants. Zou je het hier aanraden aan anderen?

Ja, Thurn & Taxis is niet zo bekend. Toeristen moeten naar informatie kijken over België. Anders weten ze niet waar ze heen moeten gaan en missen ze dit. Er zijn dingen die bekend zijn, zoals het Atomium. Ook dat is heel mooi.

Hoe is het in Evere?

Het nieuwe huis is groter, met meer bomen en planten. Ik vind het beter. Uit mijn raam zie ik de vliegtuigen die landen. Ik kijk daar graag naar. Ik heb geen last van het geluid, want ze komen van de andere kant.

Het WK-stickeralbum steekt uit je rugzak. Welke belangrijke sticker ontbreekt nog?

Ik wil heel graag de sticker van Ronaldo, die is echt zeldzaam. Kevin De Bruyne heb ik al.

Voor welk land supporter je?

Marokko en als tweede voor België. Bij Marokko zijn sommige goede spelers zoals Hakim Ziyech niet geselecteerd. Ze hebben een nieuwe coach. Ik weet zijn naam niet.

Wie wordt wereldkampioen?

Portugal. Ik wil een finale Argentinië-Portugal, want Ronaldo en Messi spelen hun laatste WK. Welke goede raad wil je nog delen? Luister meer naar je ouders. Toen ik een keer mijn gsm te veel had gepakt en mijn oog begon pijn te doen, zei mijn mama dat ik mijn telefoon weg moest leggen. Ik deed dat en toen ging de pijn weg. En ook: “Blijf sterk”, dat zei mijn vader tegen mij.

MARJONUDO

Wil jij ook je favoriete plek tonen? Stuur een mailtje naar ket@bruzz.be.

Fubuki

Vul de cijfers 1 tot en met 9 in het rooster in, zodat het resultaat van de sommen klopt met de cijfers rechts en onderaan de kolommen. Elk getal mag maar één keer voorkomen. Het niveau van de puzzel kan variëren per editie.

Rekenpuzzel

Vul de witte vakjes met positieve gehele getallen zodat elke rij een kloppende som vormt met het doelgetal rechts of onder. Reken van links naar rechts en van boven naar beneden, zonder voorrang van × of ÷ (bij delen moet de uitkomst altijd een geheel getal vormen).

Verborgen Brussel

De hoofdstad kent veel verborgen plekjes, onverwachte panorama-uitzichten, en onbekende maar daarom niet minder intrigerende panden en kantjes, ver weg van Manneken Pis, de Grote Markt en het Atomium. Zoals deze klimtoren. Waar is deze foto getrokken? Zelf een foto van een onverwacht stukje Brussel insturen? Mailen naar redactie@bruzz.be

Woordzoeker

Zoek alle verborgen woorden in het raster van de speciale woordzoeker van BRUZZ. Streep de begrippen één voor één weg, dit kan in alle richtingen: horizontaal, verticaal, diagonaal, en van links naar rechts en andersom.

S N C Z B E R O O K G N A Z T S K

D I S C U S S I E L Z L Y H A B A

M P A N J

Oplossingen

De puzzels in dit magazine zijn intern ontwikkeld of gegenereerd met gebruik van toegestane tools en artificiële intelligentie. Elke gelijkenis met bestaande puzzels is toevallig.

▢ Dansen

▢ Verhuurkantoor

▢ Bas

▢ Alt

▢ Zangkoor

▢ Discussie

▢ Crapuul

▢ Socialist

▢ Kelten

▢ Zweden

▢ Finland

▢ Midzomernacht

Antwoord

De klimtoren van

JES in Molenbeek

De BRUZZKet schoolkalender

Bestel nu een gratis exemplaar voor jouw klas

SEPTEMBER MAANDAG DINSDAG WOENSDAG DONDERDAG VRIJDAG ZATERDAG ZONDAG 12345 6 7

8 9 10 11 12 13 14

15 16 17 18 19 20 21

22 23 24 25 26 27 28

MAANDAG DINSDAG WOENSDAG DONDERDAG VRIJDAG ZATERDAG ZONDAG 29 30 123 4 5

6 7 8 9 10 11 12

20 21 22 23 24 25 26

29 30 12345 6 7 8 9 10 11 12

MAANDAG DINSDAG WOENSDAG DONDERDAG VRIJDAG ZATERDAG ZONDAG 12345 6 7

15 16 17 18 19 20 21

22 23 24 25 26 27 28

23 24 25 26 2728

BRUZZKet, het jongerenplatform van BRUZZ, maakt opnieuw een kalender met leuke weetjes en Brusseltips voor ketten van het 4e, 5e en 6e leerjaar.

Vraag de kalender 2026-2027 aan via de QR-code of via bruzzket.be/schoolkalender. Wij leveren hem begin september gratis op jouw school.