BRUZZ editie 1974 (08-04-2026)

Witte mars voor vermoorde vrouw in Schaarbeek

Koert Debeuf (VUB) waarschuwt voor nieuwe wereldoorlog

Armoede

OVERLEVEN IN EEN TENTJE

‘Een echte woning huren is te duur’

THEATER, DANS, PERFORMANCE EN BEELDENDE KUNST met Apichatpong Weerasethakul, Bouchra Ouizguen & Dançando com a Diferença, Alice Diop, Davi Pontes & Wallace Ferreira, Germaine Kruip, Ewa Dziarnowska, Dana Michel, Lagartijas Tiradas al Sol, Emmanuel Van der Auwera, Orian Barki & Meriem Bennani, Laura Huertas Millán, Decoratelier Jozef Wouters, Marlene Monteiro Freitas, Michael Disanka, Alberto Cortés, Maria Hassabi, Cedric Mizero, Ali Asghar Dashti & Nasim Ahmadpour, Leu Wijee & Mio Ishida, Romeo Castellucci, Janaina Leite, Boris Charmatz / Terrain, Basel Abbas & Ruanne Abou-Rahme, Angélica Liddell, Thanapol Virulhakul, Salim Djaferi, Chien-Han Hung & Wei-Yao Hung & Ray Tseng, MEXA, Carolina Bianchi, Habib Ben Tanfous, Industria Indipendente

FREE SCHOOL — A SOFT SCHOOL: ON MALLEABILITY met McKenzie Wark, Faye Driscoll, Bart Seng Wen Long & Kaisa Saarinen, Ali Cherri, Doruntina Kastrati Nightlife en meer

Meer info en tickets: www.kfda.be

V.U./E.R. Frederik Verrote, Kunstenfestivaldesarts, Handelskaai 18 Quai du Commerce, 1000 Brussel /Bruxelles

Designed by La Villa Hermosa

Geen dop, maar ook geen jobs De perfecte storm voor een crisis

Met de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd voert de federale Arizonaregering een van de grootste hervormingen in de Belgische arbeidsmarkt van de laatste decennia door. Het is een maatregel die in budgettair moeilijke tijden nodig is, en zeker rechtvaardig oogt. Er zijn weinig politici die de maatregel, hoe ingrijpend hij ook is, betwisten.

Zelfs PS-voorzitter Paul Magnette gelooft niet dat de ‘eeuwige werkloosheid’ ooit terugkomt.

Toch mag de schok die het in ons land, en al zeker in Brussel, teweegbrengt niet onderschat worden, vooreerst op menselijk vlak. Het is voor veel werklozen een mentale en vaak ook een financiële klap. En het gaat om een erg grote groep, vandaag al 28.900 mensen die hun leven grondig anders zullen moeten organiseren, en die mogelijk richting armoede worden geduwd.

De achterliggende gedachte is dat ze nu sneller een baan zullen zoeken. Dat is op zich een logica die steekhoudt. Alleen houdt die te weinig rekening met twee factoren: veel van die mensen staan ver van de arbeidsmarkt, en hebben niet de juiste competenties op zak om snel weer aan de slag te gaan in de hoofdstedelijke arbeidsmarkt die vooral op zoek is naar hooggeschoolde profielen.

is naar de betere job. Het klassieke profiel van de Brusselse werkloze is dat van iemand zonder diploma, maar ondertussen zitten steeds meer hooggeschoolden zonder werk, zo blijkt uit de laatste cijfers van Actiris.

De combinatie van de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd met een slechte economische conjunctuur en een besparingsregering is zo de perfecte storm voor een – hopelijk tijdelijke – crisis op de arbeidsmarkt. Intussen sijpelen de cijfers binnen van het aantal geschorste werkzoekenden dat nu bij het OCMW moet aankloppen. Het gaat nu al om meer dan 41 procent, en dat aantal zal vermoedelijk nog stijgen.

“De Brusselse arbeidsmarkt is niet in haar beste doen”

Twee, de Brusselse arbeidsmarkt is niet in haar beste doen. Deze maand heeft Actiris bijna dertig procent minder werkaanbiedingen ontvangen dan vorig jaar. Dat is enorm. Het aantal faillissementen is fors toegenomen, en het middenveld bloedt al maanden door onzekerheid over de subsidies. Dat zal er niet snel op verbeteren, want ook de huidige Brusselse regering snijdt in de subsidies. Ze hakt in steunmaatregelen voor werkgevers die mensen aan een baan helpen. Op de koop toe heeft de Brusselse regering zelf het moratorium op nieuwe aanwervingen binnen haar eigen administratie strenger gemaakt.

Kortom, er zijn vandaag weinig jobs voorhanden, en dat op een moment dat er een grote rush

De redenering dat wie zijn werkloosheidsuitkering verliest sneller een baan zal zoeken, lijkt dus niet te kloppen. Slechts 15 procent van de Brusselse werkzoekenden die hun uitkering dreigden te verliezen zou al een (tijdelijke) baan hebben gevonden. Dat ligt in lijn met schattingen die de Nationale Bank al heeft gemaakt en waarop het Rekenhof zich baseert om de al te optimistische inschatting van de Arizona-regering te weerleggen. Die geloofde dat dertig procent van de werkzoekenden een baan zal vinden, en slechts dertig procent bij het OCMW zal aankloppen, maar die cijfers lijken vandaag, drie maanden na de invoering, al achterhaald.

Daarmee riskeren ook de rekeningen van de Arizona-regering niet meer te kloppen. Die wil de werkzaamheidsgraad verhogen om de sociale zekerheid te spijzen. Maar ze zal uiteindelijk dieper in de buidel moeten tasten om meer leeflonen te financieren.

Ook de Brusselse regering wil meer Brusselaars aan het werk. Ze wil de werkzaamheidsgraad tegen 2030 optrekken van 64 tot 70 procent. Hoe ze dat wil doen, net nu Actiris onthoofd is, na het vertrek van de topvrouwen Cristina Amboldi en Caroline Mancel, is een vraag die de kersverse minister Laurent Hublet (Les Engagés) de komende maanden zeker nog hoofdbrekens zal bezorgen.

Steven Van Garsse

Senior politiek analist

In het edito fileert de redactie de Brusselse actualiteit.

Lees meer Werkloosheid Nadia, Kahraman, Adea en Stéphanie verloren hun uitkering in januari p.18

Het horeca-aanbod in de Brusselse musea is erg gevarieerd. In het Legermuseum houden vrijwilligers het Sky Café open

Meer BRUZZ

Ketportret

BRUZZKet zet elke maand een straffe ket in de kijker. Deze keer is dat de tienjarige Nanouk. Zij won brons op het Belgisch kampioenschap Qwan Ki Do. Bekijk het portret op BRUZZKet.be

Podcast

De Champions play-offs in de hoogste voetbalklasse zijn begonnen. Union-speler Kamiel Van De Perre kwam langs bij BRUZZ. Luister naar het interview via BRUZZ.be/de-podcasts-van-bruzz

37

In The Toad and the Teaspoone in het Noordstation mogen klanten zelf bepalen hoeveel ze betalen voor hun hoofdgerecht

COLOFON

OP DE COVER

06Dakloosheid Tentjes en hutjes verspreiden zich in de stad

ACTUALITEIT

03Vooraan Geen dop, maar ook geen jobs: de perfecte storm voor een crisis

12Actueel Gewestelijke audit vernietigend voor huisvestingsmaatschappij Anderlechtse Haard

14Opinie ‘De dood van Gloria laat ons, vrouwen, met veel vragen achter’

15Cartoon Kim Duchateau

18Werkloosheid Nadia, Kahraman, Adea en Stéphanie verloren hun uitkering in januari

26Interview Historicus Koert Debeuf: ‘Ik zie het dezelfde richting uitgaan als voor de Eerste Wereldoorlog’

VERHALEN

22 Lentekriebels Vijf tips om nu die stadstuin in orde te brengen

ELKE WEEK

14 Stadsleven Breien

16In beeld

16In het nieuws

25Beestig Brussel Stadsvijvers zijn goed voor de geestelijke gezondheid

30 Column Restwarmte

31City Jobs Manon heeft een zuurdesembakkerij

44Hang-out Willem

46Puzzelpagina

CULTUURGIDS

36Shoptips

38Uittips

39Klein onderhoud Ingrid Von Wantoch Rekowski

40Uittips

41 Uitgelicht ‘The Köln concert’ van Keith Jarrett krijgt een nieuwe lezing in Bozar

43Inzichten UM!

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw, een abonnement binnen Europa kost 119 euro per jaar, buiten Europa 139 euro per jaar OPLAGE 50.000 exemplaren ADVERTEREN? Angela Mngongo 02-650.10.81 angela.mngongo@brusselmedia.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be KLACHTEN? klachten@bruzz.be - www.bruzz.be/klachten ALGEMENE DIRECTIE Johan Goossens ALGEMEEN HOOFDREDACTEUR Klaus Van Isacker COÖRDINATOR MAGAZINE Maarten Goethals ART DIRECTOR EN VORMGEVING Heleen Rodiers VORMGEVING Maud Declerck EINDREDACTIE Karen De Becker WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Eva Christiaens, Kris Hendrickx, Bettina Hubo, Steven Van Garsse, Tom Zonderman (redacteurs); Michaël Bellon, Jasper Croonen, Andy Furniere, Michiel Leen, Niels Ruëll, Jasper Van Belle, Matisse Van der Haegen, Duchka Walraet (medewerkers) FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Dewaele, Tiene Carlier, Kim Duchateau, Delphine Frantzen, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Emiel Viellefont VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Johan Goossens, Flageyplein 18, 1050 Elsene. BRUZZ is een

Tentjes en hutjes verspreiden zich in de stad

Een klein tentenkamp in Anderlecht, hutjes van golfplaten en zelfs klein meubilair of decoratie aan huis. De Brusselse straatslaper heeft vandaag niet langer enkel een matras. Een overlevingsstrategie, zeggen experts, die nu ook uitdijt naar minder zichtbare gebieden in de stadsrand of in parken. “Dit zijn uitingen van een totaal ontplofte woningmarkt”

door Eva Christiaens foto’s Ivan Put

Zowat tien tenten staan nu al opgesteld onder de Ring in Anderlecht, ter hoogte van tramhalte Marius Renard. De meeste staan twee per twee aan de brugpijlers, soms met een klein tafeltje bij. “Het is droog en al bij al veilig. Wij zijn hier nu drie weken”, vertellen twee Roemenen. Ze werken in de bouwsector en worden dagelijks opgepikt voor klusjes in het hele land. Hun tentjes staan dan ook vlak bij de opritten van de Ring rond Brussel.

“We worden vaak naar Gent of Brugge gereden. Van onze vorige aannemer kregen wij onderdak aangeboden, maar bij deze job niet meer. Huren is duur. En er zijn nu eenmaal heel veel migranten in Brussel”, zegt de 48-jarige Emilian, die daardoor naar eigen zeggen buiten de opvang valt. Hij deelt zijn minikamp nu met de 54-jarige Adrian: ze vertrekken samen naar de wasserette.

“We doen niemand kwaad, gebruiken geen drugs en gaan iedere dag werken. Daarom mogen wij hier blijven”, zeggen ze.

Dit tentenkamp is redelijk nieuw, zo bevestigt burgemeester Fabrice Cumps (PS) van Anderlecht. “Mogelijk gaat het om een verplaatsing van een vorig kamp aan de Maurice Carêmelaan”, zegt die, al kwam er nog geen officiële melding of identificatie. “Die mensen mogen daar niet blijven, maar helaas zijn wij voor een ontruiming gebonden aan strikte procedures. En telkens als wij een kamp ontruimen, duikt er weer een ander op.”

Het zijn inderdaad lang niet de enige tenten in Brussel. Langs de E40 in Schaarbeek verblijven, ondanks de ontruiming van een groot Romakamp daar in 2024, nog altijd verschillende mensen in een tent. Op de Vuurkruisenlaan in Neder-over-Heembeek duiken geregeld tentjes op in de middenberm, net als in bosstroken aan het moeras van Evere, Jette of her en der in andere parken. In het park van Vorst kampeerde één man afgelopen winter zelfs met een eigen bewakingscamera tegen hinder. Hij is inmiddels vertrokken. Net zo goed zie je aan metrostation Belgica, de Gesùkerk in Sint-Joost-ten-Node, bushalte Buedts in Etterbeek of middenin de bouwwerf aan het Saincteletteplein langdurige ‘hutjes’ van paraplu’s, regenbaches of golfplaten.

“Ik woon al zeven maanden op deze plek met mijn vriendin”, vertelt een Algerijnse man van 35 aan Sainctelette. Hij heeft er een beschutting van geel-blauwe werfhekken gebouwd en het dak vol dekens gelegd. Buiten staat nog een waterkoker tussen een hoop afval. “Wij willen gewoon een mooi leven”, zegt zijn Tunesische kameraad die op

“Iedereen respecteert ons. Een echte woning huren is gewoon veel te duur”

Issah

Woont in een hutje aan het moeras van Wiels

In de ‘woning’ van de broers Issah en Mohammed aan het moeras van Wiels siert een bonte verzameling schelpen, nummerplaten en fotokaders de muren.

bezoek is. Hun verhaal blijft flou, maar het is dan ook niet eenvoudig om de bewoners van deze tenten of hutten aan te spreken. Afgelopen donderdag ruimde Leefmilieu Brussel nog een hutje op aan het Wielsmoeras, omdat iemand die er maandenlang sliep uit eigen wil zou zijn vertrokken. Andere daklozen rond het moeras betwijfelen dat. “Ons terreinpersoneel heeft geen melding gemaakt van nieuwe bewoners op die plek. Mocht er toch iemand aanwezig zijn, laten wij het hutje met rust”, zegt Lynn Tobback, woordvoerster van Leefmilieu Brussel. De administratie heeft geen dwangbevoegdheid om buitenslapers of tentbewoners uit hun parken te verwijderen. Dat is voer voor de politie en betrokken burgemeester. En die schieten dan weer pas in actie na klachten van de burger, of bij verstoring van de openbare orde of netheid.

Fotokaders aan de muur

“Hier wonen zeker nog twee andere mensen”, vertelt Issah aan het moeras van Wiels. De dertiger woont er met zijn broer Mohammed in een houten schutting, een tiental meter verder van de andere, verlaten hut. De twee verblijven daar al anderhalf jaar, zeggen ze. Hun woning bestaat uit wat planken tegen een betonnen nis, maar is buiten opvallend versierd met vogelhuisjes, windklokken en zelfs een gitaar. Binnen siert een even bonte verzameling schelpen, nummerplaten en fotokaders de muren. Er is zelfs een keukentje gebouwd. “Iedereen respecteert ons. Een echte woning huren is gewoon veel te duur”, zegt Issah.

De broers hebben mogelijk geluk dat het burgercollectief achter het Wiels-moeras hen goed gezind is. Hun huisje doet wat denken aan dat van de Chinese vluchteling uit Laken, die in januari het nationale nieuws haalde met de chalet die hij had gebouwd op een terrein bij Thurn & Taxis. “De lichtjes vond ik op straat, het zonnepaneel kreeg ik van goede mensen”, vertelde hij toen over zijn verwarmde woning. “Elke avond kijk ik met mijn vrouw en kind naar televisie.” Ook hij mag daar voorlopig blijven met zijn gezin. Alleen lijkt die gedoogsteun in schril contrast te staan met de eerdere opruiming van vluchtelingententjes of grotere Romakampen elders in de hoofdstad.

“Dit soort geïmproviseerde nederzettingen verschilt sterk per gemeente en geval per geval”, reageert Brussels minister voor Sociale Zaken Ahmed Laaouej (PS). “De aanpak zal nooit dezelfde zijn voor een ‘familiaal’ kamp met twaalf personen, of een kamp met meerdere tientallen tenten. Maar het blijft aan de burgemeesters om, in

“We doen niemand kwaad, gebruiken geen drugs en gaan iedere dag werken. Daarom mogen wij hier blijven”

Emilian Leeft in een tentje langs de Ring

Onder de Ring in Anderlecht leeft een groep Roemenen in tenten.

samenspraak met hun politiezone en met hulpverleners, gepaste actie te ondernemen.” Zelf wil Laaouej zijn mening niet kwijt over de aanwezigheid van tientallen tenten in de stad. Hij belooft wel dat zijn administratie Bruss’Help een plan zal opstellen voor buitenslapers, onder meer in de stationsbuurten.

Alleen leidt net die lokale verantwoordelijkheid volgens experts én burgemeesters tot verwarring. “De nieuwe tenten onder de Ring in Anderlecht staan op een gewestelijk terrein van Brussel Mobiliteit, maar toch moet ik als burgemeester een ontruiming in gang zetten”, zegt Fabrice Cumps bijvoorbeeld. “Zolang de federale overheid haar verantwoordelijkheid niet opneemt, blijven we het probleem simpelweg verplaatsen.”

Vanwege Vorst zegt burgemeester Charles Spapens (PS) dat de hut aan het Wielsmoeras bekend is bij hun sociale diensten. “Natuurlijk blijft kamperen overal in Brussel verboden, maar zolang er geen betaalbare huuroplossingen zijn, zitten wij gewrongen. Ik vrees een toename van dit soort hutten”, zegt Spapens. Hulporganisatie Samusocial ziet in heel Brussel tot nu toe nog geen toename, maar vooral een verschuiving van de tentjes of hutten naar gebieden met minder passage.

Daklozentelling

“Onze mobiele teams merken niet per se dat meer mensen zich nu langer of vaker in tenten installeren dan vroeger. We zien wél dat die mensen het stadscentrum vaker inruilen voor meer afgelegen plekken”, zegt Samusocial-woordvoerster Marie-Anne Robberecht. Het gaat dan om gemeenten langs de gewestgrens, maar ook bosstroken en minder zichtbare gebieden.

Ook daar is kamperen in de regel verboden, zo herinnert Leefmilieu Brussel, maar in de praktijk zullen hun parkwachters eerst dialoog verkiezen en die mensen doorverwijzen naar de sociale diensten. Een goed zicht op de totale groep tentslapers heeft de Brusselse regering evenwel niet. De laatste daklozentelling van 2024 vond bijna duizend personen die in de openbare ruimte overnachtten, maar een heel deel daarvan sliep in metro- of treinstations en niet per se in een tent. Op een nieuwe telling is het wachten tot oktober dit jaar.

Zeker is wel dat het aantal tenten niet uitsluitend is terug te dringen met meer noodopvang. “Slapen in tenten, tuinhuisjes, garageboxen of lege caravans is een overlevingsstrategie. Het is vaak de laatste oplossing voor wie zich niet veilig voelt in de noodopvang”, zegt Koen Hermans, professor

sociaal beleid aan de KU Leuven. “Daar slaap je samen met onbekenden in een grote ruimte, kunnen je spullen gestolen worden en kom je in aanraking met mensen met psychische kwetsbaarheden.” Ook de man in het park van Vorst verklaarde vorige maand dat hij zich onveilig had gevoeld in de reguliere opvang. “Een tent of hut dient om buitenslapen te vermijden, want daarbij is iemands veiligheid voor alle duidelijkheid echt wel bedreigd”, zegt professor Hermans. Hij ziet die toename van tenten of hutten ook in andere Europese grootsteden. “Het zijn uitingen van een totaal ontplofte woningmarkt.”

macties in het Zuidstation van vorig jaar. “Die waren extreem en hebben de dakloosheid niet verholpen, integendeel. Dat Roemeense bouwvakkers in een tentje in Anderlecht slapen, toont gewoon dat onze arbeidsmarkt mensen naar hier lokt voor goedkoop werk zonder enige omkadering.”

Het stemt hem dus weinig hoopvol dat de nieuwe Brusselse regering, net als de federale, weer streng wil inzetten op diezelfde stations. Volgens minister Laaouej zal de daklozenadministratie daarbij zeker betrokken worden. “Bruss’Help zal een sociaal plan coördineren rond de stations om een evenwicht te verzekeren tussen

“In de Brusselse stationsbuurten is een extreme vorm van overlastbestrijding bezig”

Koen Hermans Professor sociaal beleid (KU Leuven)

Wel is er een duidelijke verschuiving aan de gang, zegt hij, zoals Samusocial al meldde. “Dat hebben we in het verleden ook gezien in Antwerpen: zodra het beleid in de stad strenger wordt, trekken mensen naar de minder zichtbare rand. Meer concreet in Brussel is zo’n verschuiving onderzocht en gevonden voor bedelaars”, zegt professor Hermans. GAS-boetes, alcohol- of bedelverboden in het toeristische centrum of winkelstraten kunnen ook tot zo’n verschuiving bijdragen. “Veel steden proberen hun imago op te poetsen met zulke boetes. Toch is in Brussel, met name in de stationsbuurten, nu wel een heel extreme vorm van overlastbestrijding aan de gang”, vindt hij. Hermans verwijst naar de grote oprui-

opvang en sociale cohesie in de wijken”, zegt Laaouej. Hij belooft in een latere fase nog concrete voorstellen te doen rond dakloosheid op straat: die moeten deel uitmaken van een overkoepelend plan tegen dakloosheid. “Of iemand nu in een tent slaapt of niet, wij zullen iedereen op dezelfde manier proberen te helpen”, zegt Samusocial.

Onder de Ring in Anderlecht hebben de Roemenen die hulp nog niet gezien. Als de fotograaf in de vooravond terugkeert, zijn ze brandnetelsoep aan het koken – “boordevol ijzer” – en vertelt Emilian dat hij vijftien jaar als VN-blauwhelm heeft gewerkt. Met zijn pensioen alleen komt hij niet toe om zijn familie te onderhouden. “Ik slaap hier enkel om de dure huur te ontlopen”, zegt hij.

TENTES ET CABANES DE PLUS EN PLUS TOLÉRÉES

FR/ Un petit campement de tentes à Anderlecht, des cabanes en tôle ondulée et même du petit mobilier ou des éléments de décoration. Aujourd’hui, les sans-abri à Bruxelles n’ont plus seulement un matelas. Il s’agit d’une stratégie de survie, expliquent les experts, qui s’étend désormais aussi vers des zones moins visibles en périphérie ou dans les parcs. « Ce sont les signes d’un marché du logement complètement défaillant. »

TENTS AND SHACKS INCREASINGLY TOLERATED

EN/ A small tent camp in Anderlecht, shacks made of corrugated metal and even small pieces of furniture or home decoration. Today, people sleeping rough in Brussels no longer have just a mattress. It is a survival strategy, experts say, which is now also spreading to less visible areas on the city’s outskirts or in parks. “These are signs of a completely broken housing market.”

Gewestelijke audit vernietigend voor Anderlechtse Haard

Een externe audit levert hevige kritiek op de sociale huisvestingsmaatschappij

Anderlechtse Haard. Zo worden huurders die niet betalen niet opgevolgd en lopen verschillende uitgaven op zonder de correcte aanbestedingen.

maatschappij nooit een herinnering verstuurd om de huur toch nog te betalen. Bij tien dossiers, samen goed voor een achterstand van 56.000 euro, was het onduidelijk wie de dossiers binnen de Anderlechtse Haard moest opvolgen.

Bij private huurders – denk aan winkels en bedrijven die zich in de gebouwen vestigen – is het probleem nog groter. Die private huurders betalen meer niet dan wel, stelden de auditeurs vast.

De Anderlechtse Haard, de sociale huisvestingsmaatschappij van Anderlecht, is een van de grootste in Brussel. De organisatie beheert zo’n vierduizend sociale woningen, ook in wijken die vaak in het nieuws komen voor drugsfeiten, zoals Peterbos. In totaal wonen er ongeveer tienduizend mensen in de appartementen van de Anderlechtse Haard, valt te horen bij de organisatie.

De Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM) moet de Brusselse huisvestingsmaatschappijen in de verschillende gemeenten controleren, en lichtte die van Anderlecht door in 2025. Vooral de inkomsten en uitgaven werden onder de loep genomen, en de audit stelde heel wat gebreken vast.

Huurders zonder contract

Zo hadden eind 2024 wel 798 huurders bij de organisatie een huurachterstand van meer dan 500 euro. De BGHM bekeek tweehonderd van die dossiers. In heel 2024 heeft de

De BGHM bekeek de 25 bedrijven met de grootste betaalachterstand. Drie van hen kregen wel een herinnering in de bus, maar bij geen van die bedrijven werd een schuldenprocedure juist toegepast. In drie gevallen was er zelfs geen huurcontract terug te vinden.

De sociale huisvestingsmaatschappij geeft toe dat er een gebrekkige opvolging was van onbetaalde huur. Ze noemt de private huurders bovendien “een blinde vlek”. Sinds maart 2025 worden er opnieuw herinneringen gestuurd naar huurders met een achterstand. De sociale huisvestingsmaatschappij wijt het probleem aan de overgang naar een nieuw IT-systeem.

Geen aanbesteding

De audit is ook kritisch voor de manier waarop de Anderlechtse Haard bestellingen plaatst, bijvoorbeeld om werken uit te voeren aan de gebouwen. De BGHM onderzocht de contracten van negen leveranciers die facturen hadden van meer dan 143.000 euro.

In vier van die gevallen gebeurde er helemaal geen aanbesteding. Nochtans is dat verplicht, om bijvoorbeeld een voor-

keursbehandeling voor een specifiek bedrijf te vermijden.

De Anderlechtse Haard wordt sinds 2020 geleid door lokaal stemmenkanon Lotfi Mostefa, schepen voor de Franstalige socialisten van PS in Anderlecht. De doorlichting is kritisch voor zijn rol, omdat hij zich te veel zou mengen in de dagelijkse werking van de organisatie. Andere managers bij de organisatie wordt dan weer “een gebrek aan leiderschap” verweten.

De sterke aanwezigheid van de voorzitter ziet de organisatie zelf als een positief gegeven, omdat het getuigt van “betrokkenheid”. Bij buurten zoals Peterbos, waar regelmatig gedeald of gekraakt wordt, “is Mostefa de enige die het aandurft om deze buurt te bezoeken”, klinkt het. Er komt wel een nieuwe post van adjunct-directeurgeneraal om het management te versterken.

Controleur en huurder tegelijk

De doorlichting komt boven op een aantal andere dossiers die de Anderlechtse Haard de laatste maanden achtervolgen. Begin februari bracht de krant La Dernière Heure

nog naar buiten dat er mogelijk sprake was van belangenvermenging bij de verhuur van een van de lokalen van de Anderlechtse Haard.

De voorzitter van de BGHM, Safouane Akremi (Vooruit), bleek zelf een huurcontract te hebben getekend voor een kapperszaak die zich in de lokalen van de sociale huisvestingsmaatschappij Anderlechtse Haard zou vestigen. Het is net die BGHM die ook de audit uitvoerde naar de Anderlechtse Haard. Akremi (Vooruit), stapte vervolgens op als voorzitter, naar eigen zeggen om “persoonlijke redenen”.

Eind januari raakte al bekend dat het parket een onderzoek voert naar de sociale huisvestingsmaatschappij. Dat onderzoek volgt dan weer op een incident in december vorig jaar. Een vrouw diende zich toen aan bij de Anderlechtse Haard met de boodschap dat ze betaald zou hebben om een sociale woning te kunnen krijgen.

Die betaling zou zijn gebeurd aan de zus van de secretaresse die de voorzitter van de Anderlechtse Haard bijstaat. Het is onduidelijk wat er uiteindelijk met het geld gebeur-

798

huurders hadden eind 2024 bij de Anderlechtse Haard een huurachterstand van meer dan 500 euro

de. De betrokkenen zeggen dat het om een transactie gaat in de privésfeer. De secretaresse van Lotfi Mostefa werd begin februari wel ontslagen.

‘Best geleide maatschappij’

De redactie van VRT Nieuws vroeg de afgelopen weken al inzage in de audit bij de Anderlechtse Haard. De BGHM weigerde die inzage wegens juridische redenen. De Anderlechtse Haard besliste daarop vorige week om de audit zelf publiek te maken. Van de 46 verbeterpunten die de auditeurs oplijstten, is volgens de Anderlechtse Haard 98 procent al uitgevoerd of gepland. “Dankzij het verbeteringsproces dat in 2022 van start ging en waarvan de voortgang in januari 2026 werd geëvalueerd, is de Anderlechtse Haard waarschijnlijk de best beheerde sociale huisvestingsmaatschappij in Brussel”, besluit de huisvestingsmaatschappij.

Dit is een artikel geschreven door de redactie van VRTNWS. Auteurs: Stefaan Meerbergen, Tobias Santens

De Anderlechtse Haard telt 3.800 woningen.

‘De dood van Gloria laat ons, vrouwen, met veel vragen achter’

Politie en justitie moeten inzetten op een betere coördinatie in de strijd tegen femicide. Dat zeggen de organisatoren van Justice4Gloria, die op zaterdag 11 april een witte mars in Schaarbeek organiseren ter nagedachtenis van de vermoorde Gloria.

Primrose Ntumba

Oprichtster S.A.F.E., platform dat veiligheid wil promoten in het nachtleven en in de stedelijke context

Ytal bena Lumpungu

Oprichtster Justice4Gloria

Opiniestuk wordt onderschreven door de familie van Gloria

Op 5 maart 2026 werd Gloria, een jonge vrouw van 24 jaar, in Brussel gedood door haar ex-partner. Zij is daarmee het vierde slachtoffer van femicide in België sinds het begin van het jaar en het 85e sinds 2023. Ondanks herhaalde meldingen bij de politie werd Gloria niet gehoord en werd er geen enkele maatregel ingesteld om haar te beschermen en dit drama te voorkomen.

Nadat Gloria haar ex-partner had verlaten, diende ze meermaals een klacht in tegen hem omdat hij haar niet met rust liet. Het beëindigen van een relatie is niet altijd gemakkelijk, maar als je je ook na het beëindigen ervan niet veilig voelt in je eigen woning en omgeving door het handelen van je ex-partner, dan is er iets mis. Dat had ze ook meermaals aangegeven, zoals haar vader Pascal Croteux in de media al toelichtte.

Er zijn zoveel jongere én oudere vrouwen met een relatie of met een ex-partner. Hoe weet je als vrouw met zekerheid dat je voor een partner hebt gekozen bij wie je fysiek en mentaal veilig bent, tijdens de relatie, en ook nadien? En als dat niet het geval zou blijken te zijn: hoe ga je als vrouw om met het potentiële gevaar van een (meestal) fysiek sterkere man van wie het gedrag gevaarlijk en/ of onvoorspelbaar kan zijn?

“Nog te vaak worden vrouwen door de ordediensten in vraag gesteld over hun eigen aandeel in het verhaal waarvan ze slachtoffer zijn”

Maar ook en vooral: bij wie zoek je bescherming en hoe zou die eruit moeten zien? Het verhaal van Gloria laat de rest van ons, vrouwen in Brussel en België, achter met veel vragen over welke maatregelen we worden geacht te nemen op het moment dat we aanvoelen én aangeven dat een specifieke persoon een gevaar vormt in ons leven.

Slachtoffers

Huiselijk en intrafamiliaal geweld zijn helaas geen nieuwe maatschappelijke kwesties. In 2023 profileerde België zich als het eerste Europese land dat een globale wet #StopFemicide aannam om femicide te definiëren, te voorkomen en te registreren. De dood van Gloria begin vorige maand lijkt te wijzen op

Stadsleven Breien door Eleanor Denneman

Sinds ik deze winter heb ‘leren’ breien, haal ik overal performatief mijn bol wol naar boven. Zo ook op vrijdagavond in de metro. Ik stap in op Sint-Katelijne, met een ouder Vlaams koppel. De vrouw bromt achter haar massieve montuur dat ze de andere wagon hadden moeten kiezen. Zwarte Vijvers. Negative Nancy krijgt gelijk, want er dondert een bende stinkende tieners binnen.

Rugbyspelers (met een rollende R). Een stel brede schouders perst zich in het zitje naast mij.

“¿De dónde sois?” vraag ik hem.

“Madrid”, zegt hij, met een bedenkelijke blik op mijn prutswerk. “Que haces?” Ik ken het woord voor sjaal niet dus ik zeg dat ik een “suéter” maak. Weststation. Plots schalt

het harde fluitje van de coach door de wagon. Terwijl ik mijn gevallen steek probeer te redden (niet gelukt), maakt het rugbyteam plaats voor wat scholieren. Ze smeden een plan voor een geheim slaapfeestje. “Jij belt mijn pa, en dan doe je met zo’n stemmetje alsof je Maries moeder bent!” Iedereen is chaud,

behalve ‘Maries moeder’. Ik wil bijna aanbieden om …

Veeweide. Shit, halte gemist.

In Stadsleven vertellen redacteurs en lezers in maximaal 1000 tekens een verrassende anekdote over Brussel. Insturen kan via redactie@bruzz.be

Op 5 maart 2026 werd Gloria door haar ex-partner.

een ernstige nood aan het invoeren van nieuwe of meer effectieve oplossingen, zodat femicides beter voorkomen kunnen worden.

Er moeten betere maatregelen komen op het vlak van begeleiding en bescherming van slachtoffers van gendergerelateerd geweld en concrete bescherming voor vrouwen in gevaar. Hoe moet dat er concreet uitzien? Ga voor een systematische en onmiddellijke behandeling van meldingen van geweld. Zet in op een betere coördinatie tussen politie en justitie. Wees transparant over eventuele tekortkomingen, zowel in het dossier van Gloria als in andere.

Ook de deelname, input en knowhow van de relevante middenveldorganisaties rond

vrouwenbescherming, huiselijk en intrafamiliaal geweld zijn noodzakelijk in het bredere debat. En de daadwerkelijke en doeltreffende vervolging van personen met een gedocumenteerd verleden rond geweld tegen vrouwen is absoluut een must.

Twee maten en gewichten

Wat bovendien in veel dossiers opvalt, zijn de twee maten en gewichten die soms worden gebruikt bij slachtoffers van intimidatie, pesterijen, geweld of andere schadelijke gedragsvormen die tot de dood kunnen leiden. Nog veel te vaak worden vrouwen door de ordediensten in vraag gesteld over hun eigen aandeel (in welke vorm dan ook) in het verhaal waarvan ze slachtoffer zijn. Kenmerken zoals culturele achtergrond, levensbeschouwing of levensstijl worden soms als argument gebruikt om de ervaringen van het vrouwelijke slachtoffer te minimaliseren. Dat kan eigenlijk niet en kan zelfs gevaarlijk zijn als het de bedoeling zou zijn om preventieve bescherming aan potentiële slachtoffers te kunnen bieden.

Justice4Gloria wil tijdens de witte mars op 11 april in Schaarbeek daarom iedereen uitnodigen om mee te wandelen in naam van de slachtoffers van femicides, van zij die geen stem meer hebben of die ze niet kunnen gebruiken.

Reageren of zelf een opiniestuk insturen? Mail naar redactie@bruzz.be

Quote

Brussels parlementslid voor Anders Sven Gatz hekelt het besluit om voortaan strikter te waarschuwen voor de gevolgen van alcohol op elk flesje bier

“Te veel drinken is niet goed voor de gezondheid. Maar iets drinken in goed gezelschap is wél goed voor een mens”

Facebook, 31 maart 2026

Cartoon door Kim

In het nieuws

03/04 | 150 miljoen euro voor nieuw congrescentrum op de Heizel. De Brusselse regering draagt 150 miljoen euro bij aan een nieuw congrescentrum, geïntegreerd in de Heizelpaleizen. Over de overige 250 miljoen euro bestaat nog geen

duidelijkheid, maar privépartners zijn een mogelijkheid. Daar heeft de Brusselse regering een principeakkoord over bereikt. Het congrescentrum moet in totaal twintigduizend deelnemers tegelijk kunnen ontvangen, waardoor

Brussel zich (opnieuw) kan profileren als congresstad.

02/04 | Minister Jean-Luc Crucke stemt in met ontslag ombudsman luchthaven. De FOD Mobiliteit heeft aanbevolen Philippe Touwaide te ontslaan als ombudsman voor de luchthaven van Zaventem en “dat is een optie waarmee ik instem”.

Dat heeft federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) donderdag verklaard in de Kamer. Touwaide werd vorige week veroordeeld tot een jaar effectieve celstraf voor belaging van de topman van Brussels Airport, Arnaud Feist. Touwaide tekent beroep aan tegen die veroordeling.

02/04 | Lake Side-project op Thurn & Taxis heeft vergunning beet. Het omstreden Lake Sideproject op de Thurn & Taxis-site van vastgoedontwikkelaar Nextensa heeft een stedenbouwkundige vergunning te pakken. Het grootschalige woonproject omvat meer dan zevenhonderd appartementen, verspreid

Mooi beton

In de jaren tachtig en negentig werd het brutalisme nog afgeschreven als monsterachtige bunkerarchitectuur, maar jaren later kan die zijtak van het modernisme weer op meer appreciatie rekenen. De stijl ontstond na de Tweede Wereldoorlog, toen er een groot tekort was aan huisvesting en er snel nieuwe appartementen moesten worden neergepoot. Beton werd het geliefkoosde materiaal: stevig, flexibel en snel. Architectuurliefhebbers lijken maar niet genoeg te krijgen van deze betonnen kunstvorm en dat is vooral op Instagram te zien. Brutalistische gebouwen die vooral in de jaren 1960-1970 het uitzicht van onze steden bepaalden, gaan er de

wereld rond. Ook in Brussel kun je een aantal prachtexemplaren bewonderen zoals het voormalig CBR-Hoofdkwartier in Watermaal-Bosvoorde of de fontein van de pensioentoren aan Brussel Zuid.

Wie maar geen genoeg krijgt van Brutalisme in Brussel kan er vanaf 9 april het boek ‘Brutalisme Bruxelles’ uitgegeven door CFC op naslaan: tjokvol foto’s en archiefmateriaal. Vanaf 10 april loopt er bij Maison CFC ook een expo met foto’s van Adam Palush

over zestien torens. Maar het project kreeg van in het begin felle kritiek te verduren. In februari nog verklaarde Nextensa-CEO Michel Van Geyte vanaf september te willen beginnen bouwen.

02/04 | Uitbetaling van achterstallige Renolution-premies opnieuw gestart.

De uitbetaling van de achterstallige Renolutionrenovatiepremies is weer gestart. Het budget daarvoor is vrijgegeven. Dat kondigden Brussels staatssecretaris Ans Persoons (Vooruit) en haar collega Audrey Henry (MR) vorige donderdag aan. Het gaat concreet om alle ingediende en goedgekeurde dossiers van

renovatiewerken met een eindfactuur in 2024.

01/04 | 20 km door Brussel uitverkocht. Alle tickets voor de 20 km door Brussel zijn de deur uit. De ticketverkoop startte op 1 april om 10 uur, een uur later was het evenement uitverkocht. Er is veel kritiek op de inschrijvingsprocedure. De organisatie

geeft toe dat de website de grote interesse niet steeds kon verwerken.

31/03 | Minigolfterrein in Fallonstadion weer open. Zaterdag heropende het minigolfterrein aan het Fallonstadion in SintLambrechts-Woluwe. Aanvankelijk zocht het gemeentebestuur een privé-uitbater, maar daar

werd op teruggekomen.

“We willen dat het een plek blijft waar families in alle rust kunnen ontspannen, met respect voor de buurt”, klinkt het bij burgemeester Olivier Maingain. Op termijn zullen er enkele kleine werken gebeuren, zoals een opfrisbeurt voor het onthaal en de installatie van zonnepanelen.

‘Mijn geliefde hond houden is te duur’

Na het verlies van de werkloosheidsuitkering

Zes maanden geleden blikten vier Brusselaars bij BRUZZ vooruit op hun uitsluiting van de werkloosheid. Een half jaar later blijkt dat ze de hervorming elk op een heel eigen manier verwerkten. Ook OCMW’s en gemeenten daveren ondertussen op hun grondvesten. “We zijn scholen, crèches en cultuurcentra aan het sluiten.”

door Kris Hendrickx

In het verleden kreeg ik 1.700 euro werkloosheidssteun. Vandaag is dat nog 800 euro van het OCMW, plus 200 euro voor vrijwilligerswerk als opvoedster in scholen. Ik tel nu echt elke euro. Cinema en theater zijn verleden tijd, eten haal ik via de overschotapp T’oo good to go’ en ik spreek niet meer af met vriendinnen op café. Toen ik dat in het begin wel nog deed, betaalden ze voor mij, maar dat stoorde me. Dus isoleer ik me thuis.”

Nadia Cherkaoui (56) was tot voor kort kleermaakster in theaters. Dat onzekere bestaan, met veel losse opdrachten, was enkel mogelijk dankzij een werkloosheidsuitkering in de periodes zonder werk. Toen Nadia in september hoorde dat ze die uitkering zou verliezen, was dat meer dan

een financiële klap. “Ik hou zielsveel van mijn hond Malou, een kruising tussen een Mechelse herder en een bordercollie, maar ik zoek nu iemand die hem wil overnemen. De kosten voor het eten, de dierenarts … Het is gewoon te veel.”

Ondanks de uppercut, blijft Nadia niet bij de pakken neerzitten. “Het plan waar ik in oktober al over vertelde, ben ik aan het uitvoeren. Ik wil Koreaanse reflexologie aanbieden op verplaatsing. Voetmassages bij mensen thuis, in bedrijven of in rusthuizen, het lijkt me echt iets voor mij. Ondertussen heb ik al een goedkeuring voor een gespecialiseerde opleiding. Daarna wil ik zelfstandige worden.”

Nadia is maar een van de ruim vijfduizend Brusselaars die twintig jaar werkloos-

“Steun vragen aan het OCMW is beneden mijn waardigheid, ik heb tenslotte gewerkt in het verleden”

Kahraman Gundoyan Elektromechanicus

heid cumuleerden en sinds begin dit jaar geen werkloosheidsuitkering meer krijgen. In totaal zullen 37.000 Brusselaars uiteindelijk hun werkloosheidsuitkering verliezen door de beslissing van de Arizona-regering. De impact op Brussel is daarmee beduidend groter dan die op Vlaanderen, waar ruim vijftigduizend mensen uitgesloten worden, maar dan op een veel grotere populatie.

Afgelopen oktober praatte BRUZZ met vier Brusselaars uit de eerste golf over hoe ze hun toekomst zagen. Als de redactie de getuigen zes maanden later weer contacteert, valt het op hoe uiteenlopend de impact én de reactie zijn.

Voor Stéphanie verandert er bijvoorbeeld amper iets. De 61-jarige werkte al in de kinderopvang in opdracht van de mutualitei-

ten en kreeg een aanvullende uitkering van de RVA. “Die blijf ik krijgen, alleen betaalt nu het OCMW. Ik ben nog altijd kinderoppas. Het OCMW van Ganshoren wees me erop dat ik nog andere rechten heb. Ik zie erg slecht en dankzij hen vraag ik nu een erkenning voor een handicap aan.”

Schaarse spaargeld

Helemaal anders ligt het bij Kahraman Gundoyan (51). Een half jaar geleden liet de gediplomeerde elektromechanicus al weten dat hij liever van zijn schaarse spaargeld leefde dan naar het OCMW te stappen.

“Dat heb ik ook gedaan, maar die paar duizend euro zijn ondertussen al op, waardoor ik het financieel erg krap heb. Hier en daar doe ik eens een klusje: tuinieren of

met oudere mensen gaan wandelen, dat levert dan 20 of 30 euro op. Genoeg om brood en zo te kopen, maar meer niet. Gelukkig woon ik in het huis van mijn moeder en betaal ik geen huur.”

Een uitkering aanvragen bij het OCMW wil Kahraman nog altijd niet. “Werkloosheidssteun beschouw ik als een recht dat je verdiend hebt, terwijl het OCMW er is om sukkelaars te ondersteunen. Dat is beneden mijn waardigheid, ik heb tenslotte gewerkt in het verleden.”

Het gevolg is wel dat Kahraman richting armoede is afgegleden. “Gelukkig word ik maar zelden ziek, want straks verlies ik ook mijn ziekteverzekering. Voor de rest is mijn moreel eerlijk gezegd niet zo goed. Ik stap veel door de stad om niet thuis te zitten.”

Een half jaar geleden dacht Kahraman nog aan een job als parkwachter, “want ik wandel toch al de hele dag rond”. Die vlieger ging niet op. “Met mijn A2-diploma elektromechanica ben ik blijkbaar overgekwalificeerd voor die opleiding. En ook voor andere jobs zie ik niet veel kansen, ik ben tenslotte al twintig jaar weg van de arbeidsmarkt.”

Wat de toekomst brengt? “Ik denk er soms wel aan om gewoon te verhuizen naar een zonnig land, om daar op een boerderij te werken, maar dat blijft voorlopig wel bij dromen.”

Bikkelen over cijfers

Toen de federale regering aankondigde dat ze de werkloosheidsuitkeringen in de tijd zou beperken, kwamen daar prognoses bij: een derde van de uitgeslotenen zou een OCMW-uitkering krijgen, een derde werk vinden en een derde uit de statistieken verdwijnen, omdat ze bijvoorbeeld geen nood hadden aan extra ondersteuning. Het verhaal van Kahraman toont alvast dat mensen die niet meer in de statistieken opduiken daarom niet per se over de middelen beschikken om de eindjes aan elkaar te knopen.

Hoe groot het aandeel van werklozen is die naar een OCMW-uitkering verschuiven, is geen onschuldige vraag. De kosten voor

die uitkeringen worden vanaf volgend jaar immers grotendeels gedragen door de gemeenten en niet door de federale overheid, die over de beperking van de werkloosheidsuitkeringen besliste. Zeker voor de Brusselse gemeenten, die voor de hervorming al op hun tandvlees zaten, is dat een koude douche.

Het lijkt erop dat er een communicatiestrijd bezig is over precies die cijfers. Zo liet de federale overheidsdienst sociale integratie vorige week weten dat het aantal uitgesloten personen dat OCMW-hulp krijgt in Brussel op dit moment 41,5 procent

bedraagt – tegenover 38 procent in Vlaanderen en 55 procent in Wallonië. Het cijfer zou volgens de dienst niet meer veel veranderen.

Het cijfer van de federale administratie ligt al hoger dan de oorspronkelijke voorspelling. Toch is het nog altijd een grote onderschatting, stellen verschillende Brusselse OCMW’s die BRUZZ contacteerde. “Er zijn vandaag nog heel veel aanvragen van de voorbije maanden waar de OCMW’s nog niet konden op antwoorden”, zegt Sébastien Lepoivre (PS), voorzitter van de federatie van Brusselse OCMW’s en zelf OCMWvoorzitter in Evere. “De federale overheid probeert de zaak rooskleuriger voor te stellen dan ze is.”

“Cinema en theater zijn verleden tijd en ik spreek niet meer af met vriendinnen op café”

Nadia Cherkaoui Kleermaakster

Doordat het op dit moment vooral over de cijfers voor langdurig werklozen gaat (de eerste en tweede golf van respectievelijk ruim twintig of ruim acht jaar werkloosheid, die ver van de arbeidsmarkt staan), ligt het percentage wellicht wat hoger.

“Ook het uiteindelijke cijfer zal veel hoger liggen dan wat de federale regering voorspelde”, denkt Gregory Jacques, secretaris-generaal van het OCMW van SintLambrechts-Woluwe. In die gemeente wordt het OCMW nochtans gerund door Les Engagés, een coalitiepartner in de Arizona-regering.

BRUZZ zocht Nadia, Kahraman en Adea, die sinds januari geen werkloosheidsuitkering meer krijgen, na zes maanden opnieuw op. Ook de 61-jarige Stéphanie getuigde toen anoniem over haar situatie. © IVAN PUT

De gevolgen voor de lokale besturen zijn ingrijpend. “Je ziet vandaag al hoe gemeenten hun diensten beginnen af te bouwen”, merkt Tristan Roberti (Ecolo), OCMW-voorzitter in Watermaal-Bosvoorde. “Brussel-Stad sloot kunstencentrum La Centrale én de school Christian Merveille, Vorst doekte diensten voor thuiszorg op en in onze gemeente sluit de school Les Naïades. Op andere plekken zie je dan weer dat projecten die al ver gevorderd zijn, worden afgeblazen. In Sint-PietersWoluwe heeft het OCMW een crèche die net af was als kantoren voor zichzelf ingericht. Dat lijstje is nog maar het begin.”

Pensioenleeftijd

Gemeenten zullen niet enkel in hun uitgaven snijden, maar ook naar de inkomstenzijde kijken, zegt Roberti. “De gemeentelijke opcentiemen zijn de voorbije jaren al gestegen in veel gemeenten, maar die trend zal zich de volgende jaren zeker doorzetten.”

Terug naar de werklozen zonder steun. In oktober praatte BRUZZ ook met Adea*. De 61-jarige kreeg onverhoopt een OCMW-uitkering toegekend. “Ik ben dan wel voor de helft eigenaar van mijn appartement, doordat ik geen huurinkomsten heb, maakt dat niet uit.”

Voor de voormalige directiesecretaresse voelt de OCMW-uitkering als een tweesnijdend zwaard. “Enerzijds voelde ik opluchting omdat ik nu financieel rondkom. Tegelijk heb ik het er moeilijk mee dat ik van het OCMW leef, dat voelt als een veel groter stigma dan een werkloosheidsuitkering. Ergens rouw ik nog altijd over het verlies van een leven dat ik ooit had.”

Toch blijft Adea hopen op een job. “Ik wil aan de slag als milieu-opvoeder, bijvoorbeeld op een kinderboerderij. Maar wat zijn mijn kansen als ik straks 62 jaar word? In theorie kan ik een jaar later al op pensioen. Stel dat iemand me een contract van onbepaalde duur aanbiedt, zeg ik dan toe om na de pensioenleeftijd verder te werken? Ik weet het zelf niet. Het perspectief van een pensioen is aanlokkelijk: eindelijk bevrijd van alle verplichtingen. Ik werk trouwens al

lang: mijn ouders lieten me vanaf mijn negen jaar meedraaien in hun wassalon.”

Terwijl Adea uitkijkt naar haar pensioen, zien de Brusselse OCMW’s vooral donderwolken samentrekken boven hun toekomst. “Maatschappelijk assistenten zullen nog meer dossiers per persoon moeten verwerken”, geeft Tristan Roberti, die voorzitter is in Watermaal-Bosvoorde, mee. “Tegelijk verwacht de federale regering dat ons personeel mensen meer naar werk begeleidt. Met die werkdruk zal dat vooral een droom blijven.” De Stad Brussel toont zich dan weer hoopvol. “We hebben het federale geld ingezet om veertig sociaal assistenten aan te werven en mensen actiever aan een job te helpen,” zegt voorzitter David Weytsman. “Dat moet, want als iedereen met een OCMW-uitkering blijft zitten, dan zullen de gemeenten het inderdaad heel moeilijk krijgen de volgende jaren.”

Vissen in dezelfde vijver

De voorzitter van de Brusselse OCMWfederatie ziet hoe tal van OCMW’s nu al verzuipen. “Bijkomende maatschappelijk assistenten in dienst nemen is makkelijk gezegd. Het is nu al een knelpuntberoep en alle OCMW’s vissen in dezelfde vijver.”

De Brusselse OCMW’s kijken daarvoor naar de gewestelijke arbeidsbemiddelaar Actiris. “Actiris moet zich plots over tienduizenden werkzoekenden minder bekommeren, maar verliest amper budget”, merkt Gregory Jacques, secretaris-generaal in Sint-Lambrechts-Woluwe op. “Er werken daar ook veel maatschappelijk assistenten die wij heel hard kunnen gebruiken.”

Minister van Sociale Integratie Anneleen Bossuyt (N-VA), bevoegd voor de OCMW’s, laat weten dat ze de OCMW’s wil blijven ondersteunen, met name bij de trajecten naar werk. “De federale regering (…) zal ook individuele trajecten naar werk en zelfredzaamheid financieel stimuleren.”

* Schuilnaam, de volledige naam is bekend bij de redactie

« GARDER MON CHIEN BIEN-AIMÉ EST DEVENU TROP CHER »

FR/ Six mois après leur exclusion du chômage, des Bruxellois tentent de s’en sortir, souvent avec de lourdes conséquences. Pour certains, cela va très loin, comme pour Nadia : « Garder mon chien bien-aimé est devenu trop cher. » Entre-temps, les CPAS et les communes sont également sous pression en raison de la hausse des demandes d’aide.

“KEEPING MY BELOVED DOG IS TOO

EXPENSIVE”

EN/ Six months after losing their unemployment benefits, Brussels residents are trying to get by, often with serious consequences. For some, the impact is severe, as Nadia says: “Keeping my beloved dog is too expensive.” Welfare centres and municipalities are under pressure due to rising demand for support.

MariosBellas+CalyaJ. BEURSSCHOUWBURG wo 22.04

RosieStuart+Blum RITCSCAFÉ wo 29.04

TheGoFind+FewBits BEURSSCHOUWBURG vr 08.05

C-RHYMS+TROY KFKHOPE wo 13.05

HarryDescamps+Lisette ARCHIPEL do 14.05

galadragot+LimavanHees BARPILAR di 19.05

MeyanDR PHAREDUKANAL wo 20.05

SiemReap(solo)+ HeadOnStone GCPIANOFABRIEK vr 22.05

CURATEDBYSTADSKANKERI.S.M.AB

Sportweekend+Slinger + Klutter LECOQ di 26.05

SilkeHamers MERLO do 28.05

HONEY SUPERFOURCHETTE wo 03.06

Vijf tips voor een bloeiende stadstuin

Wie tijdens een lange zomeravond wil aperitieven in een groene stadstuin of op een fleurig terras, wacht best niet te lang meer om de hemdsmouwen op te stropen. April is de maand bij uitstek om die tuin eindelijk aan te pakken.

door Jasper Van Belle

Al voor de vijftigste keer organiseert de Stad Brussel deze zomer ‘Brussel in de bloemen’, een wedstrijd die inwoners, handelaars en organisaties wil aanmoedigen om hun gevel, balkon of voortuin op te fleuren met bloemen. Inschrijven kan van 1 mei tot 1 juli, en de mooiste inzendingen maken kans op geldprijzen. Tijd om die stads(voor)tuin, gevel of balkon nog eens onder handen te nemen dus, maar hoe doe je dat succesvol? En wat zijn de valkuilen? BRUZZ lijst voor u vijf tips op.

1 Bezint eer ge begint

“Overschat uw tuin niet”, vertelt tuinjournalist Marc Verachtert. “Niet alles is mogelijk, zeker niet in een kleine stadstuin of op een terras. Grote planten die meer dan een meter breed worden, zijn bijvoorbeeld

geen goed idee.” Denk dus op voorhand goed na over wat mogelijk is en hoeveel tijd en budget je eraan wilt spenderen, in plaats van impulsief naar het tuincentrum te trekken. “Begin klein én met een duidelijk plan in je achterhoofd”, zegt Verachtert. “Je kunt achteraf nog altijd opschalen.”

2Ga slim om met de ruimte

Net omdat ruimte in een stad(stuin) een schaars goed is, is een doordacht plan des te belangrijker. “Laat je niet tegenhouden, overal zijn mogelijkheden”, zegt Verachtert. “Op een terras kun je bijvoorbeeld een rij tegels wippen, maar evengoed met grote, lage bloembakken werken.”

Ook voor een tuin die weinig zon krijgt, zijn er oplossingen. “Je kunt bijvoorbeeld spiegels tegen de muren plaatsen. Die weerkaatsen het licht, maar veroorzaken ook een optisch effect: je tuin lijkt groter.” Er bestaan speciale, dure tuinspiegels, maar een tweedehandsexemplaar uit de Kringwinkel doet het ook naar behoren. Werken met planten van verschillende hoogtes helpt eveneens om diepte te creëren, waardoor je tuin groter aanvoelt.

Daarnaast biedt verticaal tuinieren kansen, zeker op kleine terrassen of aan gevels. Muren of schuttingen kun je benutten met klimplanten of hangende bloembakken. Daar hoeven niet per se bloemen in te staan; ook kruiden of aardbeien behoren tot de mogelijkheden – zo heb je er zelf nog iets aan.

3Timing is alles (of toch veel)

Timing is cruciaal in de tuin. Zoek op voorhand uit welke planten je het beste in welk seizoen aanplant. Voor sommige is dat in de herfst, voor andere in de lente, en sommige kun je zelfs het hele jaar door planten. Op de verpakking van de zaden vind je die informatie, net als online.

Ook bij water geven is timing belangrijk. Geef water bij voorkeur ’s ochtends of ’s avonds, niet midden op de dag. Het water verdampt dan minder snel en wordt beter

© SASKIA

VANDERSTICHELE

door de planten opgenomen. Geef je toch water in de volle zon, dan kan dat schade veroorzaken: waterdruppels blijven op de bladeren liggen en werken als kleine lenzen die het zonlicht bundelen, waardoor de temperatuur lokaal stijgt en het bladweefsel kan verbranden.

Hou rekening met het specifieke stadsklimaat. Door het hitte-eilandeffect liggen de temperaturen vaak iets hoger dan op het platteland, wat het mogelijk maakt om zuiderse plantensoorten aan te planten. “Denk aan een olijf- of granaatappelboom”, vertelt Verachtert. “Die planten zijn gemak-

“Plaats spiegels tegen de muren. Die weerkaatsen het licht en doen je terras groter lijken”

Marc Verachtert Tuinjournalist

kelijk te onderhouden en bestand tegen hitte, droogte en stevige regenbuien.”

4

Investeer in grond

Een goede tuin begint bij een gezonde bodem. Of je nu in volle grond werkt of met bloempotten, kwalitatieve aarde is essentieel. “Investeer in kwaliteitsvolle potgrond”, zegt Verachtert. “Die bevatten een soort gelkorrels, die water opnemen als er te veel water in de grond zit en het weer vrijgeven als de grond te droog is. Zo blijven je planten beter en langer gehydrateerd.”

Daarnaast kun je zelf op lange termijn je bodem vruchtbaar houden, door compost te gebruiken. Ook in een stadstuin of op een terras kun je gemakkelijk en geurloos composteren. Gebruik daarvoor een afgesloten compostbak. Door die regelmatig te beluchten en afval in kleine stukjes toe te voegen, ontstaat snel gezonde compost, ideaal om je bodem rijk aan voedingsstoffen te houden.

5

Maak het mooi én praktisch

Een stadstuin moet niet alleen mooi zijn, maar ook praktisch. Probeer storende elementen, zoals vuilniszakken, ergens weg te steken. “Stop die lelijkheid weg. Dat kan eenvoudig door een tuinkast aan te schaffen”, zegt Verachtert. Op zijn beurt biedt die kast extra mogelijkheden: je kunt er hangplanten op zetten of de kast zelfs als zitbank gebruiken.

Wie volop wil genieten van zijn stadstuin, let er best op om van binnenuit een goed zicht te hebben op het groen. “Dat kan een kleurrijke plant zijn, maar ik heb ooit een muurschildering gezien waarop een hert in een bostafereel stond. Zoiets trekt je blik regelmatig naar buiten, bijvoorbeeld als je thuis aan het werk bent.”

Tot slot, voor wie ook ‘s avonds ten volle van zijn tuin wil genieten: vergeet de sfeerverlichting niet. Dat maakt het des te gezelliger, en geeft ook na zonsondergang diepte in je tuin.

Voor wie meer tips en tricks: op zaterdag 9 mei, van 13.30 tot 15 uur, organiseert Muntpunt een workshop rond een bloeiende stadstuin. Deelname kost vijf euro; inschrijven kan via de website van Muntpunt.

Meer info over de wedstrijd ‘Brussel in de bloemen’: brussel.be/brussel-bloemen

Za 09.05.2026

Wonen in Brussel - De Vijfhoek: Dansaertwijk, Marollen, Vrijheidswijk en Zavelwijk

Za 16.05.2026

Wonen in Noordwest Brussel: Jette, Laken en Ganshoren

Za 13.06.2026

Wonen rond het kanaal - Zuid: langs de buurten rond het kanaal

Beleef Brussel als woonstad. Schrijf je in voor een woontour via woneninbrussel.be/woontours

Beestig Brussel

Stadsvijvers Studie naar belang van vijvers voor geestelijke gezondheid

Drie op de vier mensen krijgen een mentale opkikker wanneer ze bij een vijver vertoeven, zo blijkt uit de voorlopige resultaten van een VUB-onderzoek, dat zich voornamelijk richt op de vijvers in Brusselse parken.

door Andy Furniere

Beyond the Pond, zo heet het onderzoeksproject waarvoor VUB-doctoraatstudente Ellen Van den Bossche aan 22 Brusselse – en 6 Antwerpse –parkvijvers gegevens inzamelde over de ervaringen van bezoekers. Vorig jaar hingen aan die vijvers bordjes met een QR-code die mensen naar een enquête leidde. Het hoofddoel: te weten komen in hoeverre die vijvers een impact hadden op hun gemoedstoestand en welke rol biodiversiteit daarin speelde. De eerste resultaten suggereren een positieve invloed. “Ongeveer 75 procent van de meer dan 1.350 respondenten gaf aan dat de vijvers een grote meerwaarde hebben voor hun mentaal welzijn,” stelt Van den Bossche. En opvallend: biodiversiteit lijkt cruciaal te zijn. “Mensen willen dat het water vol planten en dieren zit. Ze zijn vragende partij voor een grote aanwezigheid van amfibieën, vissen en vogels. Enigszins tot mijn verrassing bleken insecten even geliefd als de andere diergroepen.” De onderzoekster plaatst wel een kanttekening. “Heel wat deelnemers blijken bang te zijn voor beten van insecten bij vijvers.”

liggen van het verzet tegen zwemmen in het Neerpedepark.

Voor Van den Bossche zelf voelde het opzetten van het project als een ontdekkingstocht. “Ik ben een geboren en getogen Brusselse, maar was aangenaam verrast te zien hoeveel vijvers er verspreid liggen in het gewest”, zegt ze. Sommige van die plekken lijken nog erg onbekend te zijn. “De minste reacties kwamen van een kleinere vijver in het Pedepark in Anderlecht en ook een vijver in het Neerveldpark in Sint-Lambrechts-Woluwe, die wat verscholen ligt, leverde weinig gegevens op.” De meest ‘populaire’ vijvers lagen in het Tenboschpark in Elsene en in de Jean-Félix Haptuin in Etterbeek.

Het Beyond the Pond-project maakt deel uit van een breder onderzoek, waarvoor Van den Bossche onder meer ook kleine organismen in het water zal bestuderen. Ze zal ook nagaan of er een link bestaat tussen de biodiversiteitsgraad van de vijvers en de inkomensgraad van de bewoners rondom.

Als de bevindingen bevestigd worden, levert Van den Bossche heel wat argumenten aan voor een groene aanleg en beheer van ‘blauwe ruimtes’ in Brussel. “En voor het behoud ervan. Ze kunnen aantonen dat er weinig draagvlak is voor bijvoorbeeld het verwijderen van vijvers om ruimte voor parkeerplaatsen te creëren.”

Een opvallende vaststelling is dat maar weinig deelnemers voorstander waren van zwemmogelijkheden in de vijvers in kwestie. “Wat niet per se wil zeggen dat Brusselaars niet wakker liggen van openbare zwemplekken, mogelijk willen de respondenten vooral de natuur in die waterplekken behouden.” Dat zou in de lijn

• Voor het Beyond the Pondproject werden gegevens ingezameld aan Brusselse en Antwerpse parkvijvers

• Het VUB-onderzoek focust onder meer op het belang van vijvers voor het mentaal welzijn

• Onderzoeker Ellen Van den Bossche bestudeert ook de biodiversiteit van de vijvers

“Een van de theorieën is dat een hogere inkomensgraad zorgt dat er meer geld is voor beheer en het toevoegen van waterplanten. Maar rond dat zogenoemde ‘luxury effect’ hangt nog veel mist.”

De peiling aan specifieke vijvers is afgelopen is, maar Van den Bossche blijft gegevens inzamelen via een algemene enquête.

Meer info via de Instagrampagina @beyondthepond_vub

Reeks nalezen?

Lees de hele reeks op BRUZZ.be/dossier/botanisch-brussel en BRUZZ.be/beestig-brussel

Eigenschappen

© IVAN PUT

‘Ik

zie het dezelfde richting uitgaan als voor WO I’

VUB-professor en historicus Koert Debeuf

VUB-historicus Koert Debeuf waarschuwt in zijn jongste boek Hoe een nieuwe wereldoorlog voorkomen

voor de huidige wapenwedloop en de opstapelende conflicten. Hoe uit die dynamiek komen? “Een grote vredesconferentie organiseren, en Brussel zou daarvoor een goede plaats zijn.”

door Michiel Leen foto’s Bart Dewaele

Hoe een nieuwe wereldoorlog voorkomen, zo luidt de ambitieuze titel van het nieuwe boek van Brusselaar, VUB-historicus en Midden-Oostenkenner Koert

Debeuf. In weerwil van de luid klinkende oorlogsretoriek probeert Debeuf de gemoederen te bedaren op basis van historische inzichten én zijn eigen ervaringen in de (inter)nationale politiek: hij was jarenlang speechschrijver van oud-premier Guy Verhofstadt en in 2011 verhuisde hij naar Caïro om de Arabische Lente van dichtbij mee te maken.

Debeuf is iemand die zeer kort op de bal speelt: hij begon op 13 februari te schrijven, en Hoe een nieuwe wereldoorlog voorkomen lag begin maart bij de uitgever. “Er was haast

bij, ja”, zegt Debeuf. “Dit boek is geschreven vanuit een groot gevoel van urgentie. Bovendien verandert de situatie zeer snel. Iemand als Donald Trump, die inmiddels ook aankondigt dat hij uit de NAVO wil stappen, is gewoon niet bij te houden.”

Volgens sommigen is die wereldoorlog uit de titel al bezig.

KOERT DEBEUF: Er woeden momenteel verschillende conflicten, maar die zijn niet gelieerd aan elkaar. We moeten toch de definitie van een wereldoorlog voor ogen houden: een conflict tussen twee grootmachten dat op verschillende continenten wordt uitgevochten. Dat neemt niet weg dat die heterogene conflicten als dominosteentjes elkaar kunnen gaan aantikken,

zoals aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog.

Het boek is dan ook bedoeld voor een groot publiek, beknopt en leesbaar. Maar ook voor onze Europese politici: worden op dit moment wel de juiste beslissingen genomen? Is de toename van de investeringen in defensie bijvoorbeeld nodig? Ik zie het dezelfde richting uitgaan als voor de Eerste Wereldoorlog. Misschien is dat een debat waard. Het boek zal bij de lezer vragen oproepen als: “Worden wij niet geïndoctrineerd?” Zowel voor het individu als voor de politiek is dat stof tot nadenken.

Teruggrijpen naar de recepten van vroeger is geen optie?

DEBEUF: De mens is een verstandig dier dat

intuïtief reageert op gevaar: muren bouwen, extra wapens aanslepen, proviand inslaan, en de vijand afwachten in de hoop dat het fort overeind blijft. Dat werkte misschien in de middeleeuwen, maar net die instincten hebben tot de twee wereldoorlogen geleid. Vandaag spelen diezelfde intuïties: in de tien jaar voor 1914 stegen de investeringen in defensie in Europa met 50 procent, in de laatste vijf jaar is dat nu al 62 procent. Misschien toch eens nadenken of we wel de juiste keuzes aan het maken zijn om de vrede te bewaren.

U kent het Midden-Oosten, bezocht verschillende conflictgebieden en was ten tijde van de regeringen-Verhofstadt aanwezig bij enkele belangrijke politieke ontmoetingen.

DEBEUF: Met de lessen die ik daaruit geleerd heb, wil ik in dit boek een kader scheppen om conflicten te voorkomen. Mijn persoonlijke ervaringen, waarover ik eerder al schreef (in Tribalization en Waarom dit niet de laatste oorlog is, red.), spelen daarin een rol. Als je een keer een militaire briefing van de Israëlische premier meemaakt, begrijp je beter hoe een bevolking bang wordt door het steeds weer naar voren brengen van worstcasescenario’s, waardoor ook de bereidheid om te gaan (her)bewapenen groter wordt.

Bij zo’n briefing krijg je snel het gevoel dat oorlog onvermijdelijk wordt. Kijk, het leger moet zich voorbereiden op álle mogelijke scenario’s, maar als de secretarisgeneraal van de NAVO zegt dat er nu heel

snel een conflict op ons afkomt dat even erg is als wat onze grootouders hebben meegemaakt, dan word je vanzelf bang.

Volgens u loopt het zo’n vaart niet?

DEBEUF: Ik denk gewoon dat het niet klopt. De tunnelvisie die ontstaat door altijd dat verhaal te herhalen, die is pas gevaarlijk. Kijk, vandaag komen overal ter wereld generaals op televisie voorspellingen doen die ze vijf jaar geleden niet deden. Dat creëert het gevoel dat het nu wel heel dichtbij is allemaal. Terwijl veel van die scenario’s in mijn ogen overdreven zijn.

Roger Housen mag, kortom, ophoepelen?

DEBEUF: Ik denk dan eerder aan zijn voormalige chefs die dingen zeggen die zwaar op de

maag liggen. Roger Housen is ten eerste gepensioneerd en ten tweede gaan zijn analyses net in tegen het alarmisme van veel andere stemmen bij defensie.

Ik waarschuw in mijn boek ook voor het gevaar van de algoritmes, die ons in echokamers duwen, waar we alleen nog lezen wat we fijn vinden. Vergeet niet dat de grote socialemediaplatformen in handen zijn van een klein kransje CEO’s die op de hand zijn van Trump. Bij X is het heel duidelijk dat er aangestuurd wordt op polarisatie in Europa en om extreemrechts te doen groeien. Als je ziet hoeveel geweld er getolereerd wordt op dat medium, terwijl andere accounts worden gesloten wegens een “verkeerde” mening over bijvoorbeeld Israël of Palestina, dan geef je extreemrechts

een duw in de rug. Op die manier komt iedereen in een tunnelvisie terecht. Probeer ook andere, onwelgevallige meningen te lezen, want dát brengt dialoog tot stand.

Waarom bent u er zo zeker van dat het zo’n vaart niet zal lopen?

DEBEUF: De cijfers zijn duidelijk. Europa telt alles bij elkaar 3,3 miljoen militairen, Rusland 1,3 miljoen. Het klopt dus niet dat Europa te weinig mankracht heeft of niet klaar zou zijn om zich te verdedigen. De versnippering over verschillende nationale strijdmachten is natuurlijk een probleem, maar het zijn de Verenigde Staten geweest die zich altijd verzet hebben tegen de ontwikkeling van een eengemaakte Europese strijdmacht. Bij die discussies was

“Wilhelm II was de Donald Trump van zijn tijd: een onvoorspelbare bully die een conflict in gang zette waar de rest van de wereld in werd meegesleurd”

ik destijds aanwezig. Dat Trump nu roept dat Europa geprofiteerd zou hebben van de Amerikaanse bescherming, klopt dus ook al niet. Europa moet zichzelf vooral niet onderschatten. Als de lidstaten samenwerken, zijn we sterk genoeg. Maar die samenwerking moet er dan wel komen.

De NAVO heet in uw boek een toxische alliantie.

DEBEUF: Ik maak daar opnieuw de vergelijking met de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. Keizer Wilhelm II was de Donald Trump van zijn tijd: een onvoorspelbare bully die een conflict in gang zette waar de rest van de wereld in werd meegesleurd. In die tijd bestonden er ook allianties van de grootmachten met hun bondgenoten. Die dienden in de eerste plaats om bescherming te bieden, maar als zo’n alliantie geleid wordt door een onvoorspelbare narcist, wordt het gevaarlijk.

Trump zegt niet alleen zaken die niet waar zijn, hij blijft de Europese bondgenoten beledigen en vernederen. Als we blijven geloven dat we niet in een positie zijn om te reageren, komen we zelf in een gevaarlijke positie. Wat is gebleken in het conflict met

Iran: Trump begint een oorlog, zonder Europa in te lichten, en eist dan plots dat we komen meehelpen. Het is een goede zaak dat Europa niet zomaar toestemt. In onvoorspelbare tijden als deze vraag ik me af of die alliantie nog wel zo gezond is.

Brandhaarden genoeg, momenteel. Toch? Ook conflicten die hier amper het nieuws halen, zoals Egypte versus Soedan.

DEBEUF: Pakistan tegen India, Thailand tegen Cambodja, noem maar op. Ze werken regionaal destabiliserend, maar ze zijn niet geconnecteerd. Als dat plots wel het geval is, dan is er een groot probleem. Daar zijn we echter nog niet en paniek is dus niet nodig. We moeten wel van koers veranderen. Het geld dat nu naar meer wapens gaat, gaat niet naar meer diplomatie of beter onderwijs. Op die manier verzwakken we onszelf, terwijl we denken dat we ons aan het versterken zijn.

Het dichtst bij huis is de oorlog in Oekraïne. Hoe ziet u die aflopen?

DEBEUF: Er wordt al jaren voorspeld dat Rusland economisch uitgeput zal raken, maar dat blijkt niet het geval te zijn. Zoals het nu gaat, kan het nog heel lang duren. De enige manier om hieruit te komen, is onderhandelen. Vandaag zal dat moeilijk zijn, omdat we in een wereldorde zitten die nooit een sluitend antwoord heeft gegeven op de val van de Sovjet-Unie. De conflicten van vandaag gaan over de positie van de grootmachten in de wereld. Dat geldt voor China, Rusland, zelfs voor de VS. Historisch komen zulke evenwichten tot stand op vredesconferenties na grote conflicten. Na de val van de Sovjet-Unie is dat niet gebeurd. In dat proces zou Europa wel het voortouw kunnen nemen. De Europese Unie wordt internationaal immers als een vredesproject gezien, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de NAVO.

Ook door een Vladimir Poetin, die in oorlog is met een land dat aan de EU grenst en die misschien ook nog plannen heeft met de Baltische staten?

DEBEUF: Afschrikking werkt alleszins niet. Als Rusland iets wil doen, zal het dat doen, hoe hard we ook bewapenen. De vraag is: hoe trek je de angel uit die moeilijke situatie? Rusland heeft nooit problemen gehad met de uitbreiding van de Europese Unie, maar wel met die van de NAVO, omdat die hele alliantie historisch “anti-Moskou” is uitgebouwd. Als oude Sovjetstaten plots NAVO-lid worden, worden oude vrienden in de ogen van Moskou nieuwe vijanden. We

moeten nadenken over de wereld van morgen, over de plaats van Rusland en Oekraïne daarin, in plaats van te herbewapenen.

Welke rol zou België in dat proces kunnen spelen?

DEBEUF: Brussel zou een goede plaats zijn voor een grote vredesconferentie. Als Europese hoofdstad is het voor de strijdende partijen veel meer een neutraal terrein dan bijvoorbeeld de VS. Brussel wordt vandaag positiever gezien dan enkele jaren geleden, merk ik bij mijn internationale contacten. Men hoopt dat Europa een actievere rol gaat

zullen trekken. Terwijl die retoriek ons er enkel dieper in duwt. Dat is de wereld van gisteren, niet die van morgen. Brussel, waar zoveel verschillende mensen, talen, culturen, opvattingen samenleven, zou net een voorbeeld kunnen zijn, een model van hoe de wereld van morgen er zal uitzien.

Wat vindt u als Brusselaar van de politieke situatie? Blij dat er eindelijk een regering is?

DEBEUF: Een uitgesproken mening heb ik er niet over, maar ik zag wel de kwaadheid toenemen bij vrienden en buren. Brussel heeft heel veel potentieel, maar je hebt wel een regering nodig die dat potentieel

“Brussel heeft heel veel potentieel, maar je hebt wel een regering nodig die dat potentieel uitwerkt”

spelen, want momenteel is er veel ontgoocheling omdat we Trump nog te veel achternalopen.

U pleit ook voor meer globalisering.

DEBEUF: In de zin dat we moeten aanknopen met een periode waarin er internationaal meer met elkaar werd gepraat. Waarin geen tariefmuren worden opgebouwd, waarin de vrijhandel gevrijwaard wordt en er een levendige diplomatie is. Die weg hebben we twintig jaar geleden verlaten, maar het is de enige manier om een harmonieuzere wereld te krijgen.

Daar zie je in de verkiezingsresultaten, ook in Europa, maar weinig animo voor.

DEBEUF: Ook dat is een intuïtieve reactie. Mensen hopen dat leiders die bewapening en agressie prediken hen uit het moeras

« ÉCHOS DE 1914 »

uitwerkt. Tja, zonder regering wordt het vuilnis nog wel opgehaald, maar aan beleid wordt niet meer gedaan. Iedereen zegt dat er zoveel kán met deze stad, maar het ontbreekt vaak aan visie. Dat vind ik jammer en ik hoop dat er nu wel snel werk van gemaakt wordt.

Krijgen de regeringsleiders een exemplaar van uw boek?

DEBEUF: Zowel in België als in Nederland krijgen verschillende ministers een exemplaar.

En NAVO-baas Mark Rutte? Die begrijpt ook Nederlands.

DEBEUF: Dat is de bedoeling. Hij heeft mijn nummer, hij mag altijd bellen (Lacht).

Hoe een nieuwe wereldoorlog voorkomen, Koert Debeuf, De Bezige Bij, 127 blz.

FR/ L’historien de la VUB Koert Debeuf voit des parallèles clairs entre les tensions géopolitiques actuelles et la période précédant la Première Guerre mondiale. Selon lui, la peur, le réarmement et la polarisation renforcent une logique de conflit, tandis que la diplomatie reçoit trop peu d’attention. Il plaide donc pour davantage de dialogue international et de coopération afin d’éviter une escalade.

“ECHOES OF 1914”

EN/ VUB historian Koert Debeuf sees clear parallels between current geopolitical tensions and the run-up to the First World War. According to him, fear, rearmament and polarization reinforce a conflict-driven mindset, while diplomacy receives too little attention. He therefore calls for more international dialogue and cooperation to prevent escalation.

Column Duchka Walraet

Duchka Walraet is een Brusselse auteur en is projectverantwoordelijke voor de bouwsector. In haar tweewekelijkse column beschrijft ze de stad als een zinnelijk organisme.

Restwarmte

Oké, niet in Ukkel of in Woluwe, maar op het einde van bijna elke Brusselse straat staat een vaal raam. Een treurende deurklink. De openingstijden geprint in Arial 12, gelamineerd en vastgeplakt met een reepje plakband, de kleur van vergeelde tanden. Binnen: tien wasmachines op een rij. Acht droogkasten. Op elkaar gestapeld als kubussen. Eén wasmiddelautomaat. Twee houten banken. Twee vuilnisbakken (De ene altijd vol, de andere altijd leeg). Een prikbord.

Een wasserette, dus. Zodra je de deur openduwt, wikkelt zich een doffe klamheid rondom je wangen. Restwarmte. Als een adem, uitgeblazen door het gestommel van de wasmachines. Die restwarmte kleeft aan je huid en mengt zich met de geur. Die komt in laagjes. Er is wasverzachter die verwijst naar een frisheid die zich buiten in haar puurste vorm ophoudt, maar die zich in wasserette compact naar binnen keert. En een walm vochtigheid. Op het randje van een stank, nog net geen moeras, nat dier of schimmel. Daaronder een lauwe, bedrijvige, enigszins bedreigende metaalgeur.

Je gaat zitten. Staat weer op. Telt munten. Staart naar draaiende trommels. Aan de muur hangt een prikbord vol vervaagde aankondigingen. Openingsuren. Een geïndexeerde prijslijst. Gedragsregels. Allemaal in bevelende wijs geredigeerd. Je staat nu in het voorgeborchte. Een halte in de gerodeerde mechaniek van de dagen. De tijd rekt zich uit en rolt zich op, zonder zijn gebruikelijke lineaire logica. Minuten rekken zich uit als een eindeloze zomerdag, gevangen in gefilterd tl-schijnsel.

Een vrouw sorteert haar fijne was met neurotische precisie. Ze behandelt haar kleren alsof ze een fragiel stukje van haar eigen bestaan vasthoudt en troost. Klaar om gegeseld te worden door het geweld van de wastrommel. De cyclus duurt 37 minuten. De kleren stijgen op. Vallen opnieuw neer. Een going-out-top. Een kussensloop. Een kousenbroek. Een slip. Ze springen omhoog. Een beetje vernederd. Onhandige planeten, gevangen in een te nauwe baan. De machine verzwakt niet en geeft niet op. Onvermoeibaar blijft dit linnen heelal verder duiken, draaien, vallen en weer opstaan.

De aanhoudende warmte zoemt over al het andere gezoem heen. Over made in China-wasmanden, afgeleefde pufferjacks, witte sportsokken in plastic Adidas-sandalen. En over de knikkebollende zwarte honden die meegekomen zijn om hun roes mee uit te slapen in de wasserette. Zo vormt zich een stille gemeenschap. Een gemeenschap van residuele warmte. De tweede wet van de thermodynamica verklaart dit in theorie. De wasserette maakt het tastbaar. Ze herinnert ons dat ook wij bestaan uit restwarmte. Uit bewegingen die nagloeien. Lang nadat hun oorspronkelijke energiebron werd uitgeschakeld.

City jobs

‘Mijn

oma herkent het brood uit haar kindertijd’

Als kind al verkondigde Manon Pinchart aan ieder die het horen wou dat ze later een patisserie zou openen. Het werd uiteindelijk een zuurdesembakkerij in de Blaesstraat: “Zelfs armere buurtbewoners beginnen ons te vinden.”

door Kris Hendrickx foto Ivan Put

Vlak bij het Vossenplein, in de richting van het centrum, prijken twee knalrode banken op het trottoir. Ze staan voor de ingang van Pinpin, de zuurdesembakkerij die Manon Pinchart (31) drie jaar geleden opende. Wie binnenstapt, vindt vooraan in de winkel de verkoopruimte en wat hoger achteraan het open atelier, dat als een podium voor bakkertheater aanvoelt.

Manon groeide op in Aarlen, studeerde reclame, marketing en merkendesign, maar gaandeweg voelde ze de lokroep van werken met voeding steeds luider. “Ik ben aan opleidingen wijn- en kaasmaken begonnen. Alleen is dat laatste echt iets voor mensen met geduld en dat heb ik niet. 24 uur tussen brooddeeg staan, en brood dat uit de oven komt, dat lukt nog net. Ik ben tamelijk rusteloos van natuur.”

Haar opleiding tot bakker begon Manon tijdens de covidperiode. Er volgde een stage- en werkperiode bij bakkerij La Boule in Sint-Gillis en drie jaar geleden opende ze met de hulp van haar vriend haar eigen Pinpin. “Dit is een droomplek. De sfeer in de wijk is fantastisch, er is maar één andere bakkerij een heel stuk verderop in de straat én het is vlak bij Sint-Gillis waar ik woon. Met de fiets sta ik hier in vijf minuten, handig voor een bakker die om 6 uur begint.”

Zuurdesem boven

Dat ze enkel zuurdesembrood zou verkopen, stond vast. “Qua smaak is dat een wereld van verschil met gistbrood. En dan heb je de textuur, de geur, de houdbaarheid. Veel mensen vinden het beter verteerbaar. Het meel bevat minder gluten en de zuurdesem breekt zelf al een stukje van die gluten af.”

Vandaag zijn het vooral jongere bakkers die voor de traditionele zuurdesem kiezen.

Dat verbaast Manon niet. “Mijn grootouders vertellen me dat ik het brood maak dat ze nog hebben gekend in hun kindertijd. Daarna is een periode begonnen van industrialisering, waar gistbrood goed in paste: de bakker spaarde tijd, het paste bij de machines. Maar die terugkeer naar vroeger is het echt waard.”

“Het geheim van een goed brood? Dat is in de eerste plaats de kwaliteit van het meel. Ons brood bestaat enkel uit meel, water, wat zout en zuurdesem, dat ook vooral meel is. Dat meel halen we bij twee Belgische landbouwers die we kennen en die volgens de principes van de biolandbouw werken, zelfs al hebben ze geen label.”

Het is een beetje de algemene filosofie van Pinpin: Manon en haar vriend werken enkel

“Het geheim van een goed brood? In de eerste plaats de kwaliteit van het meel”

Manon Pinchart

Zuurdesembakker

met producten waar ze helemaal achter staan. “Dat geldt ook voor de wijnen, kefir en bieren in de verkoopruimte, die deels door mijn vriend zijn gemaakt. Onder zijn impuls zijn we ijssalon Coudboul begonnen aan het Vossenplein. Daar openen geeft me meteen nieuwe creatieve energie voor de bakkerij.”

Duurder om een reden

Die kwaliteit van het meel is meteen de hoofdreden waarom het brood bij Pinpin duurder is dan bij klassieke gistbakkers. “Voor ons meel betalen we niet

één euro per kilo, maar ruim het dubbele, dan kun je moeilijk broden van 3,5 euro verkopen. In vergelijking met gelijkaardige bakkers zijn we zeker niet duurder. We merken trouwens dat zelfs de armere wijkbewoners beginnen langs te komen. Die hebben ons brood soms leren kennen via de overschotten die we aan verenigingen geven.”

Een goed zuurdesembrood staat of valt met de juiste microculturen in de omgeving, merkte Manon. “De eerste weken in de nieuwe bakkerij

leek het brood maar niet te willen rijzen. Gaandeweg ging dat beter, ik denk dat we geleidelijk de juiste culturen in de ruimte gebracht hebben. Ook daarna heb ik gemerkt dat het bij sommige mensen die het brood kneden, niet werkt.” Het delicate evenwicht van bacteriën en wilde gisten in de lucht betekent ook dat Manon niet te veel ontsmet. “Zoals bij een lambiekbrouwerij, ja.”

Het leukste aspect aan haar werk vindt Manon het aanraken van het deeg. “Er is iets meditatiefs aan kneden, ik kijk niet naar het deeg, maar voel het alleen.” En ook over de klanten is Manon in de wolken. “We hebben bewoners, toeristen en veel handelaars. En die komen met de glimlach binnen.”

In City jobs toont BRUZZ de mens achter typische en minder typische stadsjobs

Het lunchrestaurant van de Koninklijk Bibliotheek, met zijn schitterende uitzicht op de stad en fijn dakterras, doet het goed.

Het museum en zijn café: een lastig huwelijk

Van snackbar tot sterrenrestaurant, of helemaal niets. Het horeca-aanbod in de Brusselse musea is uiterst gevarieerd. En dan is er binnenkort Kanal, dat het compleet anders wil doen en uitpakt met vijf eetgelegenheden, allemaal in eigen beheer.

door Bettina Hubo foto’s Bart Dewaele

Een topcafé met een vrij aardig museum eraan vast.” Met die badinerende reclameslogan werkte het Londense Victoria & Albert Museum zich eind jaren tachtig in de kijker. De slagzin weerspiegelde de nieuwe tendens in de museumwereld om het eigen café aantrekkelijker, hipper en professioneler te maken.

De trend hing samen met de verplichting voor veel musea om, onder druk van neoliberale overheden, eigen inkomsten te verwerven en ook met een mentaliteitsverandering bij het publiek. Dat wilde bij een museumbezoek een totaalbeleving: een goede expo én een lekkere koffie of lunch.

Zo evolueerde het museumcafé van ongezellig koffiehoekje tot fancy eettent. De afgelopen decennia verrezen in grote musea wereldwijd door designers ingerichte restaurants met originele menukaarten. Meer nog, sommige musea gingen samenwerkingen aan met bekende chefs of openden een sterrenrestaurant om zo ook niet-museumgangers te lokken, denk aan het MoMa in New York, het Guggenheim in Bilbao of, dichter bij huis, het Rijksmuseum in Amsterdam en het Antwerpse MAS.

In Brussel kan alleen Bozar zich meten

met dit high-end aanbod. Het kunstenhuis heeft zijn Café Victor, zijn nieuwe bar in de Hortahal en huisvest ook het tweesterrenrestaurant van chef Karen Toroshyan.

Elders in de stad is het aanbod een stuk bescheidener. In de musea rond het Koningsplein – Schone Kunsten (KMSKB), Belvue en het Muziekinstrumentenmuseum (MIM) – is er al enige tijd zelfs niets meer van horeca.

In Schone Kunsten gingen in het begin van corona zowel het café met uitzicht op de beeldentuin als de net heropende brasserie aan het plein dicht. Sindsdien is er geen horeca meer. Het museum schreef in 2023 wel een aanbesteding uit om een uitbater te vinden. Dat leverde echter geen geschikte kandidaat op.

Intussen heeft de directie beslist om alleen het café te heropenen. Over enige tijd zal er een nieuwe aanbesteding de deur uitgaan. De brasserie is in afwachting in gebruik als personeelsrefter.

Opmerkelijk, want een kleine twintig jaar geleden koesterde het museum nog hoge ambities voor zijn brasserie. De ruimte werd helemaal heringericht en topchef Peter Goossens werd binnengehaald om de menu’s te bedenken. Goossens zelf vertrok

Horeca al vlug, het restaurant bleef tien jaar open. Daarna, in 2017, zou Yves Mattagne in de potten gaan roeren, maar dat project strandde. In 2020 lukte het alsnog. Enkele dagen na de start van Mattagnes pop-up brak echter corona uit, meteen einde verhaal.

Zelf de baas zijn

“De tijden zijn veranderd”, verduidelijkt directeur publieksdiensten Isabelle Vanhoonacker de beslissing van het museum om alleen het café te heropenen. “We moeten ons concentreren op de zaken die we aankunnen. Het is niet de missie van het museum om een restaurant gericht op de stad uit te baten. Er is genoeg aanbod in de buurt. Daarom mikken we nu enkel op een aanbod voor de bezoekers. Het café vormt een deel van de bezoekersbeleving.”

Aan de andere kant van het plein staat ook het restaurant van museum Belvue leeg. De zaal met de aangename binnenkoer werd de laatste jaren gerund door cateringgroep Les Filles, die vorige zomer failliet ging.

“We zoeken inderdaad een opvolger. Belvue is een ideale plek voor horeca en de organisatie vindt het belangrijk om die dienstverlening aan te kunnen bieden aan het publiek”, zegt communicatieverantwoordelijke Mathilde Oechsner.

Ook Belvue besliste om niet meer voor een echt restaurant te gaan. “Het aanbod van Les Filles voldeed op het vlak van duurzaamheid, maar veel van de bezoekers, vaak families, vonden het te duur. De meeste restaurantbezoekers waren mensen van buitenaf. Daarom opteren we nu voor een comptoir met een makkelijk, simpel aanbod, een slaatje of een sandwich voor eventueel later op de dag.”

Zo’n comptoir vergt minder horecapersoneel, wat het volgens Oechsner makkelijker zal maken om een uitbater te vinden. Dat is geen evidentie, is de afgelopen jaren gebleken. “Er zijn de openingsuren. Zo’n restaurant moet overdag open zijn, ook in het weekend. ’s Avonds gaat het dicht, want het gebouw openhouden voor alleen het restaurant gaat niet,” vertelt Oechsner. “In het lastenboek van de concessie staan nog andere voorwaarden die de exploitatie uitdagend maken. Het horecapersoneel moet meertalig Frans-Nederlands-Engels zijn. Voorts is dit een oud gebouw, er is weinig parkeerplek, leveren is lastig. Sommige potentiële uitbaters verkiezen een restaurantruimte waar ze zelf de baas zijn boven de concessie van een museumcafé.”

De plek in eigen beheer exploiteren is volgens Oechsner niet haalbaar. “Daar

hebben we noch de middelen, noch de expertise voor. Horeca is een ander vak.”

Om de hoek van het Koningsplein ligt ook het Muziekinstrumentenmuseum. Dat staat bekend om zijn rijke collectie en het schitterende art-decogebouw waarin het is gevestigd, maar het was jarenlang ook een trekpleister vanwege zijn panoramische café met terras op de bovenste verdieping. “Tijdelijk gesloten wegens renovatiewerken”, staat op de website. Dat is al zo sinds 2020. Het terras moet heraangelegd worden, wat blijkbaar nog altijd niet is gebeurd.

Het MIM hangt af van het grote Museum voor Kunst en Geschiedenis (KMKG) in het Jubelpark en ook daar is het armoe troef als het op horeca aankomt. Tussen 2000 en

geeft adjunct-administrateur-generaal Peter Carpreau toe. “Wij vinden dit atypische, niet-commerciële model wel mooi. Geen privéconcessie puur om geld te verdienen. De opbrengst gaat naar de vrijwilligerswerking.”

Hoe is het in de overige musea gesteld met het horeca-aanbod? Het Stripmuseum in de Zandstraat heeft al jaren zijn brasserie Horta. In het Natuurhistorisch museum is er het Dino Café, een kleine snackbar waar de bezoeker aanschuift voor hotdogs, panini’s of een slaatje. Bij Wiels’ Café in Vorst kun je in de vroegere brouwzaal terecht voor een gezonde dagschotel. En Le Bar du Baron, het museumcafé van de Villa Empain, wisselt om de paar seizoenen van cateraar, die

“Door alles in eigen beheer te doen, bewaken we de kwaliteit van het aanbod, zodat hier niemand hamburgers staat te verkopen”

Agathe Plumereau

Hoofd agentschap Kanal Food & Beverage

2020 was er de behoorlijk draaiende brasserie Le Midi 50. Na afloop van de concessie slaagde het museum er niet meer in om zijn restaurant blijvend open te houden. Cateraar Choux de Bruxelles baatte er een tijd Le Gédéon uit, maar dat hield niet stand.

Restaurant met grote R

Hoewel de directie van het KMKG eerst voornemens was om een nieuwe restaurantexploitant te zoeken, besloot ze onlangs om de plannen bij te stellen, net zoals in het KMSKB en bij Belvue. “Het project voor een restaurant met grote R werd opzijgeschoven”, zegt de woordvoerder. “Het wordt meer een cafetaria”.

Wie vandaag op de Jubelparksite vertoeft, hoeft niet van de honger om te komen. Bezoekers kunnen terecht in de Brasserie Bagnole van Autoworld, ook toegankelijk voor wie het automuseum niet bezoekt.

Aan de overkant in het Legermuseum is er het Sky Café, weliswaar alleen voor museumgangers. Het is een bescheiden etablissement dat broodjes en enkele snacks aanbiedt en sinds jaar en dag wordt opengehouden door de vriendenverenigingen van het museum. “Het is allemaal heel eenvoudig en democratisch, niks fancy”,

telkens kookt met een oosterse toets. Momenteel is de keuken in handen van sociaal restaurant Refoodgees.

Een succesverhaal is ook Albert, op de bovenste verdieping van de nationale bibliotheek van België KBR. Het lunchrestaurant met zijn schitterende uitzicht op de stad en fijn dakterras draait volgens directeur Sara Lammens op volle toeren. “En met de nieuwe buitenlift hoeven de bezoekers niet meer door het museum om het restaurant te bereiken.”

Het restaurant werd vanaf de start in 2020 uitgebaat door cateraar Witlof, die kort geleden werd overgenomen door Choux de Bruxelles. Of de concessie een belangrijke bron van inkomsten is voor het museum? “Het levert een maandelijkse huur en een percentage op de omzet op,” zegt Lammens. “Dat is mooi meegenomen in tijden van besparingen. Geld in het laatje brengen is nochtans niet de eerste doelstelling, wel de service aan de bezoeker.”

Minder geluk had het Africamuseum in Tervuren. Bistro Tembo, in de door Stéphane Beel getekende nieuwbouw, moest vorig jaar sluiten na het faillissement van uitbater Lunch Garden. Intussen heeft het museum wel een nieuwe concessiehouder op het oog, die de bistro komende zomer wil heropenen.

Sky Café in het Legermuseum is er alleen voor museumgangers. Het wordt sinds jaar en dag opengehouden door de vriendenverenigingen van het museum.

Tot slot is er Kanal, dat zich op de kaart wil zetten met een soort next generation horecamodel. Voor het kunstencentrum, dat opent op 28 november, is restauratie iets anders dan loutere dienstverlening aan de museumbezoeker.

Verplaatsbare eetkiosk

“De horeca wordt heel belangrijk”, legt woordvoerder David Salomonowicz uit. “Het is niet alleen een bron van inkomsten, maar ook een substantieel onderdeel van het hele project. Kanal is een verlengstuk van de stad, meer dan alleen een museum. Mensen kunnen gewoon iets komen eten. Daarom zullen we proberen om ook een identiteit te creëren met onze restaurants.”

Liefst vijf eetgelegenheden zijn in de maak in de voormalige Citroëngarage aan IJzer. Beneden in de centrale hal komt de bakkerij. Aan de Akenkaai wordt barbrasserie Carrosserie ingericht. Op de vijfde verdieping krijgt het gastronomische vegetarische restaurant Jeanne uitzicht op de voormalige showroom, en helemaal boven kan er gegeten worden in de rooftopbar. Ten slotte is er nog een verplaatsbare eetkiosk die her en der kan worden ingezet.

“Voor elk wat wils”, zegt Salomonowicz. “Je zult hier kunnen binnenlopen voor een

stokbrood of een koffie, maar je kunt ook chic eten.” Ook het exploitatiemodel is vernieuwend: geen klassieke concessies, maar alles in eigen beheer. Hiervoor richtte de Stichting Kanal een vennootschap op: het Agentschap Kanal Food & Beverage. Dat zal het benodigde personeel – naar schatting minstens tachtig man – in dienst nemen en huurgeld, onkosten en een deel van de opbrengst overmaken aan de Stichting.

“Door alles in eigen beheer te doen, lukt het hopelijk om de kwaliteit van het aanbod beter te kunnen bewaken, zodat hier straks niet iemand hamburgers staat te verkopen”, zegt Agathe Plumereau, hoofd van het agentschap. “Er moet in dezelfde geest

gewerkt worden als in het museum en de restaurants moeten een coherent geheel vormen. Daarom zal alles aangestuurd worden vanuit één centrale keuken. De chefs zullen moeten samenwerken en samen nadenken over zaken als duurzaamheid en welzijn op het werk.” Ook dat laatste is belangrijk voor de organisatie. “Iedereen krijgt een deftig contract.”

Kanal moet het nog waarmaken, maar de bedoeling is duidelijk. Zoals Plumereau het uitdrukt: de restauratie mag niet onderdoen voor het museum. An ace caff with quite a nice museum attached, de slogan van het Victoria & Albert Museum kan misschien nog van pas komen.

MUSÉES ET CAFÉS : UN DUO FRAGILE À BRUXELLES

FR/ L’offre horeca dans les musées bruxellois est extrêmement variée : du snack-bar au restaurant étoilé, ou parfois rien du tout. Certains grands musées ne disposent actuellement ni de café ni de restaurant, faute d’exploitant. Et puis il y a bientôt Kanal, qui veut faire les choses autrement en proposant cinq espaces de restauration, tous gérés en interne.

MUSEUMS AND CAFÉS: A TRICKY MATCH

EN/ Food and drink options in Brussels museums vary widely: from snack bars to Michelin-starred restaurants – or sometimes nothing at all. Some major museums currently have no café or restaurant due to a lack of operators. Then there is Kanal, which is set to take a completely different approach, with five dining venues all run in-house.

Het

Cultuurgids Shop Made in Brussels

Milieuvriendelijk vegen

Jaarlijks sneuvelen miljoenen bomen voor de productie van toiletpapier. Dat moet anders, dacht Amélie Nguyen. Met Ecopop lanceerde ze een start-up die toiletrollen maakt van gerecycleerd papier (geen gebruikte wc-velletjes). In tegenstelling tot klassieke rolletjes worden geen nieuwe bomen gekapt en komen er plastic noch overbodige chemische toevoegingen aan te pas. De prijs ligt rond 0,35 euro per 100 vellen. Ook vanuit het kleinste kamertje kun je dus impact hebben. (MVDH) ECOPOP 29,2 euro voor 24 rollen met 350 velletjes, ecopop.co/nl

Jouw Brussels product op deze pagina? Mail naar shop@bruzz.be

HOU HET DROOG

De vroege lente, dat zijn al iced frappuccino’s in de zon, maar net zo goed regenbuien die een stijlvolle jas verdragen. Wie bij de cappuccinotint wil blijven, kan dit seizoen terecht bij Conni Kaminski aan de Kolenmarkt. De Duits-Brusselse ontwerpster ontwierp onder meer deze regenjas met bijbehorende rok. Ze speelt zoals gewoonlijk met asymmetrie en alles is handgemaakt in eigen huis. (EC)

CAPPUCCINO JACKET 580 euro via connikaminski.com

An apple a day

Suikervrij snoep hoeft zich niet tot droge wortels of Stevia te beperken. Dat toont Smklk in Schaarbeek, een klein bedrijfje van de Oekraïense Anna Ponomarenko. Ze heeft behalve fruitsnoepjes ook appelchips in petto voor een crunchy zoete snack. Die vind je bij verschillende supermarkten. Ponomarenko startte onlangs trouwens een tweede voedingsmerk, Beercrackers, met aperitiefkoekjes van hop. En wat kraakt, dat smaakt. (EC)

CROUSTIPOM 2 euro via smklk.be

The Toad and the Teaspoon

KWALITEIT

Restaurant

3 x pay what you can

AUTHENTICITEIT

INFO

Noordstation, TRACK, Vooruitgangstraat 76, Schaarbeek, track.brussels

De koopkracht daalt, de rekeningen stijgen. Op sommige eetplekken wordt daarom de prijs aangepast, en mogen klanten zelf bepalen wat ze (kunnen) betalen.

Met de stijgende prijzen zijn mensen soms geneigd om minder geld uit te geven aan gezonde voeding. Enkele initiatieven spelen daarop in met een aangepaste formule. Zo is er in het Noordstation The Toad and the Teaspoon, een project dat zich onlangs vestigde in de creatieve hub TRACK. Het is alleen op vrijdagmiddag open en noemt zichzelf een living canteen, waar lekker eten en inclusie hand in hand gaan.

De vrouw achter het project is Michelle Woods. Ze is van Filipijnse afkomst en verdiende haar sporen in Londen, als patissier bij St.John, een referentie binnen de Britse restaurantscene. In Brussel werkt ze samen met de KVS, waar ze trouw blijft aan

haar visie van koken als brug naar de ander. Het initiatief maakt deel uit van een breder netwerk, in samenwerking met organisaties zoals Groot Eiland. De vraag was hoe die ambitie zich op het bord zou waarmaken.

De eetgelegenheid huist in een indrukwekkende ruimte met haar bijna sovjetachtige volumes en uitzicht: de perrons aan de ene kant en de torens van de Noordwijk aan de andere kant. Het plafond is bedekt met gespoten akoestisch schuim.

Tegenover de ingang staat een keukentafel waar verschillende mensen druk in de weer zijn om de gasten te bedienen. De prijzen zijn democratisch: water is gratis, soep en dessert kosten 4 euro, en een heerlijke huisgemaakte gemberlimonade 3 euro. Voor het hoofdgerecht is het principe pay what you can: 8, 10, 12 of 14 euro. De porties zijn royaal, het is niet evident om alles op te krijgen.

Dat vegetarische hoofdgerecht biedt een rijke variëteit aan smaken: een hartverwarmende gestoomde aardappel met kool en een saus van peterselie en kervel; zoete aardappel, polenta en pecorino, die laatste jammer genoeg nogal flauw; en koolsla met pinda’s. Een gerecht dat aansluit bij de bedoeling van dit initiatief: een lekkere en eerlijke keuken, zonder te veel poespas. Wat er op het bord ligt, is evenwichtig en rijkelijk, meer dan dat het een uitgesproken streven is naar culinaire hoogstandjes. MICHEL VERLINDEN

Kom à la maison

In Etterbeek is Kom à la maison zowel een ontmoetingsplek als een eetgelegenheid, waar je samen aan tafel gaat en zelf de prijs afstemt op wat je kunt betalen. De gerechten zijn eenvoudig, vaak vegetarisch en worden aan grote tafels geserveerd. Het initiatief is duidelijk inclusief opgezet en nodigt iedereen uit om bij te dragen naar eigen vermogen, in een erg informele sfeer.

Veldstraat 46, Etterbeek komalamaison.be

Cassonade

Cassonade in Molenbeek werkt volgens het principe van de ‘uitgestelde koffie’. Bij de ingang krijg je een ticket voor een maaltijd, betaald door andere gasten. Daarna kun je zelf een volgende maaltijd kopen. Iedereen betaalt wat hij of zij kan missen. Op vrijdag is er een couscousbuffet, om aan gemeenschappelijke tafels in een gezellige sfeer te delen. Kortrijkstraat 47, Sint-Jans-Molenbeek cassonade.be

Klassiek Pop & Jazz

Oneohtrix Point Never

Daniel Lopatin vond zijn muzikale alias in de frequentie van een lokaal radiostation in Boston, dat telkens speelde bij de tandarts waar hij als kind kwam. Die mix van fluwelen softrock en kletterend tandartsmateriaal werd de blauwdruk voor de muzikale output van de Amerikaanse elektronicamuzikant, een zonevreemde melange van knetterende analoge geluiden en digitale choas. →13/4, Bozar

Kim Gordon

“Rich popular girl”, “Villain mode”, “Ready for spring”: op haar nieuwe album Play me parodieert Kim Gordon de playlists die onze streamers voor ons cureren. Alsof ons almaar gepamperde brein niet meer kan uitmaken wat het goed vindt en wat niet. Luisteren naar de mix van trap, rock en funk van de voormalige bassiste van Sonic Youth, bijvoorbeeld, die nog altijd rauw, edgy en rebels is.

→15/4, Ancienne Belgique

Anohni

“It must change”, zong Anohni op haar laatste album, het met soul, gospel en mededogen doordrenkte My back was a bridge for you to cross. Niemand die de pijn en radeloosheid, veerkracht en hoop van vandaag zo in een stem kan vatten als de Amerikaanse. In Brussel toont ze zich samen met pianist Gaël Rakotondrabe en percussionist Chris Vatalaro van haar meest intieme en breekbare kant.

→11/4, Koninklijk Circus

En ook

Laurie Anderson viert de vrijheid samen met het New Yorkse jazzkwartet Sex Mob (10/4, Bozar)

Vanessa Paradis viert “le retour des beaux jours” (en ‘Joe le taxi’) (16/4, Vorst Nationaal)

Tsar B viert passie, drama en de kracht van de klassieke symfonie (16/4, Ancienne Belgique)

Fasten Seat Belts!

Tien jaar na zijn dood werd de Belgische componist Luc Brewaeys de voorbije maanden herdacht met verschillende concerten onder de paraplu Fasten Seat Belts! Als slotakkoord van die concertreeks krijgen we nu eindelijk de gelijknamige “orkestnachtmerrie” te horen. Een razend energetisch stuk, in scherp contrast met de kosmische traagheid van Strauss’ compositie Also sprach Zarathustra →12/4, De Munt

Orchestra dell’Accademia

Nazionale di Santa Cecilia

Een bucketlistafspraak van de bovenste plank in Bozar. Brahms’ Eerste pianoconcerto is een van die repertoirehoekstenen die je in je leven zeker één keer live gehoord wil hebben. En dan krijg je het hier ook nog eens door een Italiaans toporkest, met een sterdirigent op de bok, met Igor Levit aan het klavier als absolute kers op de taart.

→14/4, Bozar

Jeugdkoor van de Munt & Maîtrise de l’Opéra National du Rhin

Brussel en Straatsburg wisselen elkaar braafjes af als thuishaven voor het Europees Parlement. De jeugdkoren van de opera’s van beide steden bewijzen tijdens dit concert dat ze evengoed braaf samen kunnen spelen. De Elzassische Gnages en Jémferles (we vertrouwen hier op een online woordenboek) zingen samen met de Munt-ketjes Handel, Debussy en … Queen.

→14/4, De Munt

En ook

Een middagconcert met de hipst geklede cellist van ons land: Pierre Fontenelle ... (12/4, MIM)

… en blijven plakken voor een Lets kwartet dat muziek brengt hun landgenoot Pēteris Vasks (12/4, MIM)

Quatuor Legia, dat is geen potje Poolse voetbalfans, wel kamermuziek op Luikse siroop (12/4, MoMuse)

Photographies...

Serge Leblon

Conceptstore Paradis Superstore wijdt zijn gloednieuwe exporuimte, de Paradis Artroom, in met een tentoonstelling van de Brusselse fotograaf Serge Leblon. Leblon is gekend voor zijn modefoto’s en beelden van beroemdheden, maar presenteert hier persoonlijk werk met een filmische sfeer. Verwacht je aan beelden die je naar zonnige, zuidelijke steden transporteren. →11/4 > 23/5, Paradis Superstore

Diary of happiness

Jean-Michel Othoniel

Al 30 jaar lang haalt de Fransman Jean-Michel Othoniel inspiratie uit excursies naar landen als Armenië, China, de VS, India, Japan en Mexico. Hij liet op vele plekken ook monumentale sculpturen en installaties achter. Zulke grote werken maken deel uit van de expo, opgezet als een reisdagboek, maar de rode draad vormt een honderdtal aquarellen.

→10/4 > 4/10, Villa Empain

Jardin extraordinaire

Eric Colonel & Thomas Spit and Friends

Iedereen die platgeslagen is door de dagelijkse slechtnieuwsshow, kan in deze vrolijke speeltuin van Eric Colonel en Thomas Spit terecht voor een deugddoende dosis verbeeldingskracht. Het Luikse duo creëerde een grotesk bestiarium vol keramiek, geglazuurd aardewerk, werken op papier en beeldhouwkunst. Vier kunstbroeders droegen hun steentje bij.

→9/4 > 16/5, Alice Gallery

En ook

Juliette Thibert en Mathieu Paradis behandelen wereldse trubbels (16 > 26/4, Moonens Stichting)

Lau ten Zeldam blaast een oude techniek om papier te maken nieuw leven in (9/4 > 5/5, Galerie Vertige)

Archipel geeft een beeld van de jonge generatie fotografen in België (16/4 > 5/7, Contretype)

Film

Les filles du ciel

Regie: Bérangère McNeese, met: Héloïse Volle, Shirel Nataf, Yowa-Angélys Tshikaya

Vier jonge vrouwen delen lief, leed, brood en een badkamer in een hoge flat. Veel keuze hebben ze niet. Ze worstelen met pijnlijke verledens die zwaar blijven doorwegen. Het regiedebuut van de Amerikaans-Brusselse actrice Bérangère McNeese (Demain si tout va bien) zou een energiek sociaal-realistisch drama zijn met sterke vertolkingen.

→In de bioscoop

Suburban Fury

Regie: Robinson Devor

Radicalisering, isolering, eenlingen die een aanslag op de president uitwerken: het is van alle tijden en genders, maar hoe vaak krijg je te horen wat hen bezielde? In 1975 probeerde Sara Jane Moore, een 45-jarige alleenstaande moeder, om president Gerald Ford te vermoorden. In een meeslepende documentaire blikt ze terug op wat haar bewoog.

→Cinema Nova

Gus Van Sant

Aan het begin van de prachtige jaren 1990 was Keanu Reeves nog een nobele onbekende en overklaste River Phoenix zijn broer Joaquin qua acteermagie. Beiden excelleren als twee zich prostituerende jongelingen in My own private Idaho. Flagey zet deze intrigerende filmtrip van Gus Van Sant opnieuw op de affiche naar aanleiding van de release van Van Sants misdaadthriller Dead man’s wire. →22/4, Flagey

En ook

In het nostalgische The Choral dirigeert Ralph Fiennes een door oorlog geteisterd koor Horrorfilm Ready or not: here I come 2 mocht het Bifff aftrappen

In het hoopvolle Christy and his Brother ontfermt een arbeiderswijk zich over een zoekende 17-jarige

Klein onderhoud

Theatermaker Ingrid von Wantoch Rekowski

“Was mij, en ik zal witter zijn dan sneeuw”, zingt koning David in Psalm 51, waarin hij God vergeving vraagt om zijn vleselijke zonde met Bathseba. Tussen Pasen en Pinksteren vraagt Ingrid von Wantoch Rekowski zich af wat we vandaag moeten met die metafoor van het witwassen van onze zonden.

De Brusselse muziektheatermaakster Ingrid von Wantoch Rekowski is afkomstig uit Duitsland, maar belandde al snel in Brussel, waar ze ging studeren aan de theaterafdeling van het INSAS. Daar geeft ze nu zelf ook les.

Von Wantoch Rekowski debuteerde in 1994, richtte hier haar gezelschap Lucilia Caesar op, en was van 2005 tot 2011 nog artiest in residentie in Théâtre National. Haar werk is erg beeldend, vertrekt vaak van mythische en kunsthistorische verhalen en iconografie, en is bijna altijd ook muzikaal.

“Ik hou van muziektheater en wil de dikwijls sacrale en emotioneel geladen muziek concreet belichamen op een podium. Toen ik Miserere van de Poolse barokcomponist Jan Dismas Zelenka hoorde, wist ik eerst niet waarover die ongelooflijk sterke en zintuiglijke muziek ging. Toen ik leerde dat de psalm gaat over het schoonmaken van onszelf, had ik een concreet aanknopingspunt en een centraal personage.”

Het is bij Von Wantoch Rekowski geen opperwezen, maar een poetsvrouw die belast is met de taak om iets te doen aan onze obsessie met een vlekkeloos bestaan. “Tegelijk is zij ook een soort ziener en orakel dat onheil

voorvoelt en probeert al die vreselijke stemmen die we vandaag de dag in de media horen voor ons weg te poetsen. Ze zingt op een erg theatrale manier, omringd door vijf dansers in de rol van het koor in een Griekse tragedie. De componist Sébastien Schmitz bewerkte het werk van Zelenka ingrijpend. De choreograaf Serge Aimé Coulibaly, die ik heel erg bewonder, maakte de choreografie voor de dansers die de miserie ook overstijgen

“De poetsvrouw is een soort ziener en orakel”

door hun vreugdevolle vitaliteit.”

Zo krijgen we geheel in de geest van de periode van het jaar ook een verhaal van wederopstanding gepresenteerd, maar niet in Bijbelse termen. “Al die begrippen van zonde, berouw en vergiffenis zijn een belangrijk deel van onze morele, religieuze en kunsthistorische erfenis”, legt Von Wantoch Rekowski uit. “Dat ze net als de christelijke iconografie blijven voortbestaan, duidt erop dat ze blijvende betekenis hebben. Maar ik wil ze loskoppelen van godsdienst om te onderzoeken wat die betekenis dan precies kan zijn.” MICHAÊL

BELLON

De voorstelling Miserere is te zien op 14 en 15/4 in de KVS Bol, kvs.be

In mijn wijk Podium

Vasht

Ulduz Ahmadzadeh

Ulduz Ahmadzadeh en haar danscompagnie Atash zetten hun weg verder langs de Zijderoute. Dit keer gaan ze op zoek naar danstradities in Centraal- en Zuidwest-Azië, die zowel in totalitaire regimes als in postkoloniale samenlevingen een vorm van cultureel verzet belichamen. Zo leeft dans verder in Iran dankzij oude meesters en kleine gezelschappen.

→16 & 17/4, RITCS Campus Kaai

Ontogenesis dreams

Astrid Sweeney & Weixin Chong

Deze experimentele performance-installatie is geïnspireerd op de Xenogenesis trilogy van de Amerikaanse scifischrijver Octavia E. Butler en wil het onderscheid tussen mens, dier, plant en machine overschrijden. Een opeenvolging van metamorfoses negeert het onderscheid tussen huid, zeewier en silicone, tussen performer en sculptuur, tussen lichaam, kostuums en props.

→10 & 11/4, Beursschouwburg

Seconds in clouds/LANDSCAPE

Alexandra Waierstall/Elena Antoniou

Ook in Bozar kun je af en toe terecht voor dans en performance. Deze week zelfs voor een double bill, aansluitend bij de expo Bellezza e bruttezza. Alexandra Waierstall gaat in dialoog met de sculptuur Arena seating van beeldend kunstenaar Rita McBride. In haar solo benadert

Elena Antoniou het vrouwelijke lichaam als een landschap: getekend maar nietsverhullend.

→13/4, Bozar

En ook

Het D Festival nodigt uit voor een ‘Dance invasion’ van urban performance arts in (11/4, Le Senghor)

Weg met theaterconventies in het trumpiaanse universum van Unbelievable! (15 > 24/4, Théâtre Varia)

Tijdens Common Dance kun je zelf dansen in gezelschap en bij live muziek (16/4, Les Brigittines)

The dark side of the moon

The dark side of the moon stond na zijn release in 1973 maar liefst 736 weken onafgebroken in de Billboard 200. Wie het tijdloze meesterwerk van Pink Floyd in zijn volle pracht wil horen, met bijbehorende fonkelende sterrenhemel, moet zich absoluut onder de koepel van het Planetarium nestelen, waar de muziek vermengd wordt met spectaculaire beelden die in 360 graden door het zwerk schieten.

→10/4, Planetarium, Laken

Verkoop van reurbished fietsen

Al twintig jaar zet CyCLO zich in voor de Brusselse tweewieler, onder meer met sensibilisering, innovatie in stedelijke fietsinfrastructuur en opleidingen voor fietsmecaniciens in spe. Uit zijn tien fietsateliers plukt de organisatie één keer per maand opgeknapte fietsen om ze te verkopen in zijn productieatelier in de Marollen. Ring ring!

→10/4, Productieatelier CyCLO, Brussel

Saturday Night Hop

Lindyhop ontstond ongeveer een eeuw geleden in de Afro-Amerikaanse gemeenschappen van Harlem, maar ook vandaag is de dans nog springlevend. Voor lindyhop heb je een partner, een goeie portie swingjazz, een paar sliding shoes en een glimmende houten vloer nodig, en die vind je om de twee zaterdagen in café Rocco Pantalon (tot voor kort Flamingo).

→11/4, Rocco Pantalon, Brussel

En ook

Trek short en shirt aan voor een het beachvolleybaltornooi van Cercle Solvay (15/4, Parking Janson)

Maak je in de vakantie vrij om je defecte spullen te herstellen in het Repair Café (12/4, Elzenhof)

De animatiefilm Kleine dingen geeft de kleinsten een eerste filmervaring (15/10, Burgercafé Conscience, 2+)

Uitgelicht

The Köln concert van Keith Jarrett krijgt een nieuwe lezing in Bozar

‘Zo’n iconisch optreden naspelen is eigenlijk absurd’

Met The Köln concert bewees Keith Jarrett dat geïmproviseerde muziek tegelijk ingenieus, lyrisch en hypnotiserend kon zijn. Vijftig jaar na datum hameren de pianisten Thomas Enhco en Maki Namekawa zijn legendarische performance nieuw leven in.

door Tom Zonderman

0p een gure winteravond in januari 1975 trok de Amerikaanse pianist

Keith Jarrett naar de opera van Keulen. Hij had als jonkie met Art Blakey, Charles Lloyd en Miles Davis de uithoeken van de jazz verkend, maar nu tourde hij solo door Europa. Zonder voorbereiding, zonder partituur, enkel geleid door zijn gemoed van de dag.

Dat gemoed was die dag bijna zo diep gezakt als de temperatuur buiten. Tijdens de nachtelijke autorit met zijn tourmanager had Jarrett geen oog dicht gedaan. Het korset dat hij droeg tegen de helse rugpijnen waarmee hij worstelde, bracht meer benauwenis dan soelaas. Op de koop toe bleek het instrument dat concertorganisator Vera Brandes voor hem had klaargezet een krakkemikkig repetitie-onding in plaats van de plechtstatige Bösendorfer-vleugel waar hij doorgaans zijn vingers over liet rollen.

Pianostemmers werden inderhaast gesommeerd. Ze deden wat ze konden tijdens de voorafgaande operaopvoering van Lulu, kregen het pedaal nog net gefikst, maar niet de kwaliteit van het klavier. Het waren allemaal voortekenen voor een avond in mineur, tot het tegendeel waar werd. Geïnspireerd door de beperking van zijn instrument en getergd door de pijn en de uitputting, speelde de 29-jarige artiest een van de meest bevlogen shows uit zijn leven.

De opnames, die tegen Jarretts zin in waren gemaakt, werden later dat jaar vereeuwigd in het dubbele vinylalbum The Köln concert. Dat werd een van de best verkopende platen uit de geschiedenis van de jazz, en kreeg een iconische status.

Een vleugje pop

“En toch was ik aanvankelijk niet zo’n fan van dat album”, zegt de Franse pianist Thomas Enhco, die het legendarische concert samen met de Japanse toetseniste Maki Namekawa in Bozar meer dan vijftig jaar later opnieuw tot leven wekt. Enhco was vijftien toen hij de plaat aangereikt kreeg van een pianoleraar. “Als adolescent wilde ik me niet laten vertellen wat ik goed moest vinden en wat niet. Dus haalde ik er mijn

neus voor op, omdat ik dat rebels vond. (Lacht) Keith Jarrett was een van mijn grootste invloeden, maar ik luisterde liever naar zijn jazzstandards en naar het mythische trio dat hij later vormde met Jack DeJohnette en Gary Peacock.”

Enhco fietste altijd om het album heen, tot de Philharmonie de Paris drie jaar geleden aanklopte met vraag of hij The Köln concert een nieuwe lezing kon geven. “Pas toen ben ik er helemaal in gedoken, en heb ik de ware schoonheid van het werk ontdekt.”

Met zijn composities, die hij ter plekke bedacht, zeilde Keith Jarrett destijds naar een ongekend niemandsland tussen jazz en klassiek. In de melodieën zat zelfs een glimp pop. Dat is ook het geheim van zijn bijval,

“Keith Jarrett bedacht zijn compositie in realtime. Er zijn maar heel weinig mensen ter wereld die dat kunnen”

Thomas Enhco pianist

meent Enhco. “Keith Jarrett wist hoe hij zijn publiek in het concert moest trekken, door harmonieus en toegankelijk te beginnen, met een makkelijke melodie.”

Naarmate het concert vorderde, begon de Amerikaan meer groove en complexe, repetitieve patronen in zijn spel te verweven. Soms bleef hij wel een kwartier rond één akkoord cirkelen, tot iedereen in trance raakte, inclusief hijzelf. “Het is alsof hij zijn toehoorders bij de hand neemt en ze door een vertrouwd landschap leidt. Vervolgens voert hij hen naar veel meer ontregelende, uitdagende muzikale regionen. Dat gebeurt heel geleidelijk, zodat het niemand afschrikt.”

De toon ging van iets heel vrolijks naar blues en gospel, waarna Jarrett donkerdere sferen opzocht. Om dan te eindigen op een positieve noot. “Er zit ook iets heel explosiefs in zijn performance, een soort plots opflakkerende inspiratie.”

Heilige figuur

Het is Enhco ook al overkomen dat de piano die voor hem klaarstond niet echt beantwoordde aan de verwachtingen. “Heel vaak zelfs, maar dat zegt eigenlijk niets over het concert. Soms zijn de omstandigheden

De Franse pianist Thomas Enhco improviseert rond de improvisatie van Keith Jarrett: “Het vraagt enorm veel concentratie, want ik moet de hele tijd aan de originele architectuur denken, én er nieuwe ornamenten bij verzinnen.”

ideaal, maar speel je niet per se geïnspireerd. En omgekeerd.”

Een concertervaring blijft ook subjectief. “Het is mij al overkomen dat ik dacht: dit concert is echt moeilijk. Terwijl mensen die mij goed kennen en erbij waren achteraf zeiden dat het mijn beste concert ooit was. Wat de artiest voelt op het moment dat hij speelt, is niet noodzakelijk de waarheid.”

Vorig jaar werd het wedervaren van Keith Jarrett in Keulen en de odyssee die organisator Vera Brandes ondernam om hem op de bühne te krijgen, puntig verfilmd in Köln 75 “Je moet opletten voor mythologisering”, zegt Enhco, die de film niet heeft gezien. “Er is veel over gezegd en geschreven, ook veel onzin. Over de kwaliteit van de piano, bijvoorbeeld. Als ik de opname hoor, klinkt die niet zó slecht. Jarrett zou ook doelbewust enkel het middenregister van de piano beroerd hebben, maar dat klopt niet.”

Enhco weet waarover hij spreekt, want hij ging Jarrett zelf opzoeken bij hem thuis, op het platteland van New Jersey. “Keith Jarrett staat bekend als grillig en veeleisend, iemand die het podium verlaat als iemand ongevraagd een foto neemt. Maki en ik hebben onze versie van zijn concert voor hem gespeeld. Dat was heel beangstigend, maar hij was er heel blij mee. Hij is een soort onaantastbare, bijna heilige figuur, maar helaas is hij niet meer in goede gezondheid, waardoor hij zelf bijna niet meer kan spelen. Dus was hij blij dat zijn werk in andermans handen voortleeft.”

Improviseren op improvisatie

Evident is de uitvoering van Enhco en Namekawa allerminst. De Japanse pianiste speelt het eerste deel van het concert noot voor noot na, waarna Enhco improviseert, vertrekkende vanuit Jarretts eigen improvisatie. “Op zich is dat een absurd idee: improviseren rond een improvisatie. Maar het vraagt enorm veel concentratie, want ik moet de hele tijd aan de architectuur van het origineel denken, én er zelf nieuwe structuren en ornamenten bij verzinnen. Improviseren is bovendien erg moeilijk. Je hebt een sterk ritmegevoel nodig, anders wordt het saai. Bij Jarrett is het nooit saai.”

Het geniale is dat Keith Jarrett in realtime componeerde. “Wat je hoort, heeft een structuur, een vorm, een narratieve boog, het is heel slim opgebouwd, maar dan in het moment zelf. Het is improvisatie, maar met een veel diepere betekenis. Er zijn maar heel weinig mensen ter wereld die dat kunnen.”

Thomas Enhco en Maki Namekawa spelen The Köln concert op 15/4 in Bozar, bozar.be

Inzichten

Wat weet muzikant UM! van het leven?

Welke misvatting bestaat over jou?

Ik ben een redelijk zacht persoon. Die zachtheid wordt soms gezien als een zwakte, maar is dat in mijn ogen niet. Wat kun jij dat de meeste anderen niet kunnen?

Dat ik half Japans, half Belgisch ben, opgegroeid in Brussel, en een brede muzikale kennis meekreeg van thuis, lijkt mij een vrij unieke combinatie. In welk ander vak zou je ook top zijn?

Ik denk dat ik in de mode-industrie zou beland zijn. Ik hou van het esthetische. Typeer Brussel in drie woorden. Bruisend, gecompliceerd en liefdevol. Wanneer verbaast Brussel jou?

Als op een warme lentedag iedereen blij op de terrasjes zit, maar ook als ik terugkom van Japan en weer door de pisgeur in het Zuidstation moet.

Waarop trakteer je jezelf af en toe?

Meubels en kleren. Toen John Coltrane het zwaar had, onder meer door zijn alcoholverslaving, droeg hij nog altijd een pak. “Dress good, feel good”, was zijn devies. Ik heb ook graag dat mijn habitat en mijn werkplek goed voelen.

Wat doe je anderen graag cadeau?

Mensen die drinken: een leuke Japanse whiskyfles. Anders probeer ik uit te zoeken wat de persoon zelf graag heeft. Welke lifehack verbeterde je leven?

Meer sporten. Ik ben dit jaar dertig geworden en ga naar de fitness, terwijl ik vroeger allesbehalve een ‘gymbro’ wilde zijn. Intussen heb ik gemerkt dat die endorfines echt wel goed zijn voor de geest en een boost geven aan je dag. Met welke quote pak je graag uit?

Het motto van Confucius, dat je nooit een dag in je leven moet werken als je iets vindt wat je graag doet, is ook dat van mij.

Waar kijk je naar uit de komende maanden?

Zeker naar mijn shows in de AB en op Paradise City. Dat ik solo aan een nieuw avontuur ben begonnen, is spannend.

Naar waar zou je willen verhuizen?

Ik zie het heel rooskleurig, met appartementen over de hele wereld.

Om te beginnen een in Tokio, al zou ik daar niet permanent kunnen leven.

Wie verdient het écht om ‘heilig’ verklaard te worden?

Iemand die ik in de bloemetjes wil zetten, is Luuk Cox, alias Shameboy, die mijn nieuwe album geproducet en

•UM!, of Umi Defoort, is een Brusselse producer en muzikant met Japanse roots en een liefde voor verschillende genres

•In 2020 verscheen zijn solodebuut UM!, een hiphopalbum met bijdragen van onder anderen Peet, Glints, Jazz Brak, en met Chibi Ichigo, met wie hij ook het album Chibumiverse maakte

•Met Pulse, zijn eerste soloplaat in vijf jaar, duwt UM! je zachtjes zijn elektronische universum binnen

gemixt heeft. Hij was de laatste jaren een constante bij mijn muzikale bezigheden.

Bij welke historische gebeurtenis was je graag aanwezig geweest?

Ik had graag de jazzgrootheden in de jaren 1960 en 1970 bezig gezien.

Wat was er vroeger beter?

Qua muziek was het misschien toch beter dat niet iedereen zomaar muziek online kon gooien. Het aanbod verwatert. Misschien zijn gatekeepers en smaakmakers nodig.

Voor welke breed gebezigde uitvinding ben jij bijzonder dankbaar?

De riolering.

Welke levenswijsheid kreeg je van ouders?

Die lag in de steun en de vrijheid die ze me gaven om mijzelf te ontdekken. Welke zin mag op je doodsprentje? Dank u om te komen. MICHAËL BELLON

UM! stelt zijn album Pulse voor op 10/4 in de Ancienne Belgique, abconcerts.be

The hang-out

Lezen in de bruine fauteuil in bib Joske

Elke week toont een Brusselse ket zijn favoriete plek in de stad. Deze keer neemt Willem (9) BRUZZ mee naar bib Joske in Sint-Joost-tenNode.

Je kon moeilijk kiezen tussen het skatepark aan Thurn & Taxi of de bib. Waarom koos je voor de bib?

Dit is de eerste plek waar ik alleen naartoe mocht stappen. Het is hier zo thuisachtig. En er zijn veel boeken die ik leuk vind en die ik kan lezen. Welk boek ben je nu aan het lezen?

De reeks van De Legendariërs. Ik lees ook graag strips van Kiekeboe, Suske en Wiske en Kinderen in het verzet

Heb je een vaste plek waar je leest?

Ja, in de bruine fauteuil in de hoek. Maar die is meestal bezet.

Weet je al wat je later wilt worden?

Ik wil sportcommentator worden of sportjournalist voor wielrennen. Commentator zijn is gewoon praten, en meestal praat ik veel. En dan mag ik de hele tijd tv-kijken.

Hoe kwam je op dat idee?

Ik was naar de koers aan het kijken op vakantie en toen herhaalde ik steeds wat er gebeurde. Toen zei iemand van mijn familie: “Jij moet echt sportcommentator worden.”

Heb je een plan B?

Dan wil ik meteen met pensioen, want dan kun je doen wat je wilt. Als je tekenen leuk vindt, kun je tekenen. Als je gewoon wilt stilzitten, dan kan dat ook.

Ga je graag naar school?

Ik moet veel leren en veel stilzitten in dezelfde houding. En veel schrijven, daar krijg ik duimpijn van. Het zou beter zijn om twee dagen naar school te gaan en vijf dagen weekend te hebben.

Als je één dag iemand anders zou kunnen zijn, wie zou je dan kiezen?

Ik zou iemand van 69 jaar willen zijn, dat lijkt me een goede leeftijd. Ik vind dat de leeftijd voor pensioen omlaag moet. Misschien naar 57 jaar. Nu moeten we te veel werken. Het grootste deel van je leven zou vrije tijd moeten zijn. ANNELIES BONTJES

Wil jij ook je favoriete plek tonen? Stuur een mailtje naar ket@bruzz.be.

Fubuki

Vul de cijfers 1 tot en met 9 in het rooster in, zodat het resultaat van de sommen klopt met de cijfers rechts en onderaan de kolommen. Elk getal mag maar één keer voorkomen. Het niveau van de puzzel kan variëren per editie.

Rekenpuzzel

Vul de witte vakjes met positieve gehele getallen zodat elke rij een kloppende som vormt met het doelgetal rechts of onder. Reken van links naar rechts en van boven naar beneden, zonder voorrang van × of ÷ (bij delen moet de uitkomst altijd een geheel getal vormen).

Verborgen Brussel

De hoofdstad kent veel verborgen plekjes, onverwachte panorama-uitzichten, en onbekende maar daarom niet minder intrigerende panden en kantjes, ver weg van Manneken Pis, de Grote Markt en het Atomium. Zoals deze poort. Waar is deze foto genomen? Zelf een foto van een onverwacht stukje Brussel insturen? Mailen naar redactie@bruzz.be

Woordzoeker

Zoek alle verborgen woorden in het raster van de speciale woordzoeker van BRUZZ.

Streep de begrippen één voor één weg, dit kan in alle richtingen: horizontaal, verticaal, diagonaal, en van links naar rechts en andersom.

▢ Zaaien

▢ Liefde

▢ Datingapp

▢ Jazz

▢ Breien

▢ Zuurdesem

▢ Tentenkamp

▢ Tuintje

▢ Narcis

▢ Jezus

▢ Heropstanding

▢ Pasen

Oplossingen

De puzzels in dit magazine zijn intern ontwikkeld of gegenereerd met gebruik van toegestane tools en artificiële intelligentie. Elke gelijkenis met bestaande puzzels is toevallig.

GTLUHEROPSTANDING

J QENGQTZZDZPJKCJH ZTGNPPAGNITADBYNK AMJNTATIZVBDHLWQJ

WIN TICKETS

Stuur het trefwoord, samen met je adres en telefoonnummer, naar win@bruzz.be

Roots & Roses 5x2 tickets, Lessines, 1/5 rootsandroses.be

Mail ‘roses’

Disselstraat, Brussel-Hoofdstad

Antwoord

Film naar keuze 5x2 tickets, UGC

Mail ‘Film’