BRUZZ editie 1970 (11-03-2026)

Rob van Essen over het absurde en zijn mysterieuze ziekte

Vredesbeweging in verzet tegen wapenbeurs in Brussels Expo

Boek politiecommissaris verfilmd

CLEAN

‘Ik zag mijn broer kapotgaan aan drugs’

Inval Iran Wereldconflicten zetten Brussel onder spanning

Een week na de aanval op Iran lijkt het nog altijd niet duidelijk welke richting de nieuwe wereldorde uitgaat, omdat het MiddenOosten steeds harder op zijn grondvesten davert. Decennialange evenwichten werden overnacht – letterlijk – aan flarden geschoten. Dat veroorzaakt in eerste instantie een shock, met veel onduidelijkheden op het veld. Maar wat finaal uit die toestand zal voortkomen – vrede of verzet? – weet niemand. Ook niet degenen die het startschot gaven, door de Iraanse leider Ali Khamenei te doden met een precisiebombardement: Amerika en Israël.

Meer dan andere steden in Europa is het kijken naar Brussel hoe de wereldpolitiek doorsijpelt in het dagelijkse samenleven. Door de vele nationaliteiten zet elk mondiaal conflict druk op het Gewest. De inval van Israël in Gaza, in 2023, na de terroristische aanslag van Hamas, leidde bijvoorbeeld tot een intensief gebruik van de publieke ruimte aan de Beurs en het Centraal Station voor aanhoudende protesten, en versterkte mogelijk het antisemitisme in de hoofdstad.

president, Boris Dilliès (MR), volgt uit veiligheidsoverwegingen de situatie op de voet. “Het Iraanse regime is een uitvalsbasis van het terrorisme en zijn reacties zijn vaak onvoorspelbaar”, liet hij optekenen na een gewestelijke Veiligheidsraad met de burgemeesters en de politie. “Brussel moet daarom in staat zijn om snel, gecoördineerd en doeltreffend op te treden indien nodig.”

De politiek kijkt om nog andere redenen met argusogen naar de situatie. De hele escalatie leidt nu al tot verhoogde gasprijzen door moeilijkheden met de bevoorrading in de Straat van Hormuz, goed voor bijna dertig procent van alle olie en twintig procent van al het vloeibare aardgas. Dat zal de burger rechtstreeks voelen, en mogelijk sociale onrust veroorzaken. Zeker omdat de prijzen al hoog liggen, en het leven algemeen duurder wordt. Daarom oppert de Arizonaregering van premier Bart De Wever (N-VA) om de geplande hogere accijnzen op aardgas mogelijk te schrappen – of uit te stellen.

“Volgens Boris Dilliès is het Iraanse regime een uitvalsbasis van het terrorisme”

Hoe zal de situatie in Iran, en bij uitbreiding de directe buurlanden, de bevolking hier positioneren in het debat?

Gaan de identitaire, politieke en religieuze breuklijnen ook in Brussel een strijdtoneel zoeken, met alle publieke en private spanningen van dien? Best mogelijk. Catherine Moureaux (PS), de burgemeester van Molenbeek, liet vorige week zaterdag alvast een herdenking van Khamenei en diens “onrechtvaardige martelaarschap” verbieden. Elke mogelijke tegenbetoging werd tevens in de kiem gesmoord.

Ook de nieuwe Brusselse minister-

Ook de Brusselse regering vreest een budgettaire impact van de oorlog in het MiddenOosten, en de effecten ervan op bijvoorbeeld de inflatie. De begrotingsopmaak en de cijfers en berekeningen waarmee minister van Begroting Dirk De Smedt (Anders) naar het parlement ging vorige week, dateren grotendeels van vóór de inval. Zet het de moeizaam onderhandelde begroting weer op zijn kop?

Hoe dan ook: veel onduidelijkheden, voor iedereen. Op een strategisch, geopolitiek niveau is wat in Iran gebeurt opmerkelijk, maar in een onzeker tijdsgewricht, met veel losse eindjes en onvoorspelbare leiders, leidt het vooral tot een soort fundamenteel onbehagen dat veel kan ondermijnen.

Maarten Goethals Coördinator magazine. In het edito fileert de redactie de Brusselse actualiteit.

meer Pax Christi Vlaanderen over de Defensiebeurs in Brussel: ‘Vrede ontstaat niet op een wapenbeurs’ p.14

Lees

Een richting vinden die echt bij je past?

Kom maar af!

Infodag

Zaterdag 14 maart

odisee.be/infodag

Infodagen op 14 maart, 25 april, 27 juni en 5 september

Business en Management • Digital • Lerarenopleidingen • Gezondheid en Zorg • Mens en Samenleving • Technologie en Wetenschap • Landbouw, Voeding en Milieu

Inhoud

OPDECOVER

32Film ‘Clean’kijktkritischnaarde war on drugs

ACTUALITEIT

03Vooraan InvalIran:wereldconflicten zetten Brusselonderspanning

06 Het gesprek Rob van Essenzoekt het absurdeopin‘De grote schoonmaak’

12Actueel Meerlezenenmeer

zwemmen: het nieuwe VGCbeleid

14Opinie ‘Vredeontstaatnietopeen wapenbeurs’

15Cartoon KimDuchateau

22 Financiën Steedsmeergemeenten verkopenvastgoedombegroting te redden

Meer BRUZZ

Oproep:10jaarnade aanslagen

Waar was jijop het moment van de aanslagenop22maart2016? Wat was deimpactvoorjou?BRUZZ zoektverhalen van Brusselaars. Deel je verhaal op BRUZZ.be/lezersoproep

BRUZZKet

Kinderarts Daan Van Brusselen pleit voor een brede aanpak van luchtvervuiling, en niet alleen rond scholen 41

Volg BRUZZKet, het jongerenkanaal van BRUZZ,opYouTubeenYouTube Shortsenmisniets van deverhalen voorendoorBrusselseketten. Je vindt ons via @BRUZZKet

VERHALEN

18Sekswerk Veelonlineadvertentiesvoor Brusselseescorteszijnonbetrouwbaar

ELKEWEEK

14 Stadsleven Een eitje

16Inbeeld

16In het nieuws

25BotanischBrussel Groeiende interesseindroogtoiletten

30 Column Hyperwaakzaam

31CityJobs Célineisepb-certificateur

44Hang-out Oskar

46Puzzelpagina

CULTUURGIDS

36Shoptips

37 Eat &Drink 3xvolkscafés

COLOFON

Het festival Offscreen vaart vanaf woensdag opnieuw zijn eigen koers, met cultfilms van gisteren, vandaag en morgen

38Uittips

39Kleinonderhoud GuyDermul

40Uittips

43Inzichten LeBlanc

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw, een abonnement binnen Europa kost 119 euro per jaar, buiten Europa 139 euro per jaar OPLAGE 50.000 exemplaren ADVERTEREN? Angela Mngongo 02-650.10.81 angela.mngongo@brusselmedia.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be KLACHTEN? klachten@bruzz.be - www.bruzz.be/klachten ALGEMENE DIRECTIE Johan Goossens ALGEMEEN HOOFDREDACTEUR Klaus Van Isacker COÖRDINATOR MAGAZINE Maarten Goethals ART DIRECTOR EN VORMGEVING Heleen Rodiers VORMGEVING Maud Declerck EINDREDACTIE Karen De Becker WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Eva Christiaens, Kris Hendrickx, Steven Van Garsse, Tom Zonderman (redacteurs); Michaël Bellon, Dylan Carter, Jasper Croonen, Andy Furniere, Niels Ruëll, Matisse Van der Haegen, Isabelle Vanhoutte, Duchka Walraet (medewerkers) FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Dewaele, Tiene Carlier, Kim Duchateau, Delphine Frantzen, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Emiel Viellefont VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Johan Goossens, Flageyplein 18, 1050 Elsene. BRUZZ is een uitgave

‘Ik schrijf en zie waar ik uitkom’

Rob van Essen zoekt het absurde op in ‘De grote schoonmaak’

In zijn nieuwe roman De grote schoonmaak gaat Nederbrusselaar Rob van Essen de strijd aan met het absurde. Dat manifesteert zich ook in zijn eigen leven, door een mysterieuze ziekte waaraan hij lijdt. “Ik weet niet hoelang mijn hersenen het nog goed blijven doen.”

door Michaël Bellon foto’s Ivan Put

Rob van Essen ziet zelf wel enkele gelijkenissen tussen zijn nieuwe roman De grote schoonmaak en zijn vorige De goede zoon en Ik kom hier nog op terug, waarmee hij telkens de Libris Literatuurprijs won. “Ik beschreef het genre voor mijn uitgever weleens enigszins paradoxaal als ‘autobiografische sciencefiction’. Volgens hem kon dat niet op de kaft staan, want sciencefiction schrikt veel lezers af.”

Een geruststelling voor die lezers: denk misschien eerder aan inheemse Haruki Murakami als je wil weten welke kant De grote schoonmaak opgaat. In het verhaal overkomt het eerder doordeweekse personage Thomas tot zijn ongeloof iets dat helemaal niet kan, iets absurds. Die scheur in de werkelijkheid ziet verder (bijna) niemand, waardoor hij die ontregelende existentiële oplawaai aanvankelijk

met niemand kan delen. Tot de zaak onvermoede, zelfs futuristische, en welhaast religieuze proporties krijgt.

Van Essen schreef De grote schoonmaak hoofdzakelijk in de zomers van 2024 en 2025, en had zijn uitgever beloofd najaar vorig jaar klaar te zijn. “Ik had een beetje haast, want ik heb een aandoening waardoor ik niet weet hoelang mijn hersenen het nog goed zullen doen. Waarschijnlijk nog wel redelijk wat langer blijkt nu, maar ik had toch het gevoel dat ik aan de bak moest om het nog af te maken.”

Is deze onbekende aandoening ook een absurde gebeurtenis in het leven? Van Essen: “Ze is in ieder geval raadselachtig. Het is geweten in welk spectrum ze zit – ze hoort bij de traag progressieve neurodegeneratieve aandoeningen, zoals MS, ALS en Parkinson, maar die zijn het dus niet. Misschien zal nooit duidelijk zijn wat het is, wat niet handig is voor een eventuele

behandeling of beheersing. Ik weet dus niet hoelang mijn hersenen het nog goed blijven doen, of ik met al mijn vingers zal kunnen blijven typen.”

Nochtans is Van Essen niets aan te zien. “Als we een wandeling zouden maken, zou je op een gegeven moment wel merken dat ik een beetje mank ga lopen en snel moe word. Al loop ik nu weer beter dan een half jaar geleden. Het afgelopen jaar is het allemaal redelijk stabiel gebleven.”

Daar staan wel heel veel onderzoeken en testen in het UZ Brussel tegenover. “Op den duur zie je al die ziekenhuizen als de centra van de stad die er toeleveringsgebied voor fungeert.”

Ellende op de middenberm

Lize Spit, de echtgenote van Van Essen, vroeg onlangs de aandacht van de gemeenschap voor de erbarmelijke toestand van de publieke ruimte voor hun voordeur in

Anderlecht. Dat deed ze naar aanleiding van een filmpje van een dakloze man, die met een vuurtje op de middenberm van de Poincarélaan zijn sokken probeerde te drogen.

“Ik voel me in Brussel nog steeds een beetje te gast en minder in de positie om met de vuist op tafel te gaan slaan”, zegt Nederlander Van Essen, maar dit soort zaken gaan Spit echt na aan het hart. “Ze woont al vijftien jaar in deze wijk, en het gebrek aan daadkracht van de overheden tegen het verval en de smerigheid is moeilijk te verdragen. En dan kom je bijvoorbeeld te weten dat die middenberm de verantwoordelijkheid is van het Gewest, terwijl de straten aan weerszijden onder de Stad Brussel vallen, en dat vanaf de gevels aan onze kant van de laan Anderlecht begint. Daardoor voelt niemand zich verantwoordelijk. Zodra er verschillende niveaus bij betrokken zijn, of wanneer het over drugsoverlast gaat, of de opvang bij Samusocial, spelen er zoveel dingen dat het voor deze buurt echt te veel wordt. Als het donker is, loop ik zelf ook liever langs de kant van de straat waar de portieken niet zo diep zijn. En als Lize ’s avonds laat van een lezing in het station aankomt, zou ik haar eigenlijk liefst ophalen.”

Krakers in Amsterdam

Doet het chaotische Brussel misschien niet ook een beetje denken aan het Amsterdam van de jaren 1980, waar Van Essen zijn personages al een paar keer naar liet terugkeren?

“Grappig dat je dat zegt, want toen ik hier pas kwam wonen, deed zeker deze buurt me een beetje denken aan het Amsterdam van toen. Omdat de auto hier nog zo centraal

“‘Als het donker is, loop ik liever langs portieken die niet zo diep zijn”

staat, maar ook door het verval, de leegstand, de junks op straat. Sindsdien is Amsterdam natuurlijk als gek gegentrificeerd tot een keurig aangeharkte stad die de problemen buiten de Ring heeft gedrukt. Hier zitten die juist in het centrum en de wijken eromheen. Uiteindelijk is dat misschien toch meer de wereld waarin we leven.”

Van Essen maakte zelf het Amsterdamse krakersmilieu mee, dat ook in zijn nieuwe roman een rol speelt. Hij was zelf geen hardcorekraker die met stenen gooide als de politie de meest prestigieuze panden weer kwam ontruimen, maar hij sympathiseerde wel met de krakersbeweging die de leegstand aankaartte en daarvoor ook maatregelen afdwong. “Als je ziet hoe onhaalbaar een betaalbare woning voor grote groepen mensen vandaag geworden is, zou je kunnen denken dat het vandaag nog eens tijd is voor een goede kraakbeweging.”

Alleen is een goede regering in Brussel al nauwelijks haalbaar. “Het hele Belgische systeem blijft moeilijk te duiden, ook voor veel Belgen zelf, merk ik. Achter die constructie zitten ideeën om de zaken zo eerlijk mogelijk te regelen, maar ze blijken onwerkbaar. Dat blijkbaar pas na meer dan zeshonderd dagen lukt wat net na de verkiezingen al had gekund, geeft natuurlijk te denken.”

Weg van de werkelijkheid

In zijn literatuur laat Van Essen zich zelden of nooit in met de politieke of maatschappelijke waan van de dag. “In eerste instantie niet, nee. In een column zou het kunnen, maar ik wil geen ideeën aankaarten of problemen behandelen wanneer ik een roman schrijf. Daardoor denken mensen vaak dat ik iets tegen geëngageerde literatuur heb, maar dat is niet zo. Ik vind alleen niet dat dat engagement een eis is die je aan

BIO

• geboren in 1963

• woont Anderlecht met zijn vrouw Lize Spit

• debuteert in 1996 met de roman Reddend zwemmen

• auteur van verschillende romans en bundels, zoals Visser,Alles komt goed en Hier wonen ook mensen

• wordt in 2019 bekroond met de Libris Literatuurprijs voor zijn roman De goede zoon en in 2024 nogmaals voor de roman Ik kom hier nog op terug

“Ik heb mezelf echt moeten waarschuwen dat het feit dat ik schrijf de buitenwereld tot niets verplicht”

literatuur moet stellen. Aan muziek, film of beeldende kunst wordt die veel minder gesteld. Voor mij is literatuur een vrijplaats. Ik ontwerp mijn romans niet van tevoren. Ik schrijf en zie waar ik uitkom. Dat speelse van de literatuur en wat je met taal en verhalen kunt doen staat natuurlijk meestal los van wat ‘actueel’ is. Terwijl literatuurrecensenten, en zelfs uitgeverijen dat ‘actueel relevante’ en ‘maatschappelijke verantwoorde’ juist graag in de etalage zetten.”

Het absurde voorval dat Thomas meemaakt in De grote schoonmaak heeft plaats tijdens een reclamecampagne voor een schoonmaakmiddel in een supermarkt in het Nederlandse Wageningen van de jaren tachtig van de vorige eeuw. Weinig actualiteitswaarde inderdaad, tenzij je misschien erg vertrouwd bent met het absurde in het leven.

“Als ik niet af en toe met het absurde bezig zou zijn, zou het niet opduiken in mijn werk. Hoe we op de wereld terechtkomen, wat we hier doen … het is allemaal vrij raadselachtig. Het is niet iets waartegen ik me verzet, ik vond het eerder een uitdaging, ook technisch, om te kijken of ik iets absurds zou kunnen beschrijven en daar een coherente roman van zou kunnen maken die de anekdote overstijgt. Ik héb ooit twee maanden in een supermarkt in Wageningen gewerkt. Toen al heb ik een verhaal ontworpen over zo’n man in een reclamepak in de vorm van een schoonmaakfles waarmee iets misgaat. Ik heb het nooit opgeschreven, omdat ik er niets mee kon, maar misschien is het net daarom in mijn hoofd blijven hangen. Omdat de meeste van mijn romans uitgaan van scènes, ben ik nu van die ene scène vertrokken. In de hoop dat ik alles zo kon opschrijven dat ik de lezer ook mee kreeg.”

Dat lukt helemaal. ‘Autobiografische sciencefiction’ is misschien een contradictio in terminis, maar wanneer je iets dat helemaal ongeloofwaardig is, kan inbedden in een zeer concrete en vertrouwde werkelijkheid, werkt dat blijkbaar. Zijn ongeloofwaardig verhaal maakt Thomas wel eenzaam. Van Essen: “Als hij gewoon een vliegende schotel had gezien, had zijn omgeving dat nog kunnen plaatsen, want daar bestaat een cultuur rond. Hij heeft echter alleen een flauw verhaaltje in de aanbieding.”

Het absurde wil bovendien verklaard worden. Wetenschap, geloof, kunst – literatuur – ontlenen er hun aantrekkingskracht aan. Of is de absurditeit van het leven vooral een appel om mee aan de slag te gaan? “Precies, als je het absurde wil verslaan of neutraliseren, dan moet je handelen, dat is

“Als Lize ’s avonds laat van een lezing in het station aankomt, zou ik haar eigenlijk liefst ophalen”

een van de conclusies. De andere is dat het absurde alleen als een verhaal te accepteren valt. Daar is het boek, en het boek in het boek, een uitvloeisel van.”

Van Essen blijft al schrijvende zijn verhaal verzinnen, en ook de structuur aan het nieuwe materiaal aanpassen. Ontleent een roman niet juist veel kracht aan het feit dat de ‘kerngedachten’ van een verhaal er van begin tot einde in besloten liggen? Terwijl de schrijvers van al die streamingseries vaak zelf niet weten waar ze zullen eindigen, en de kijker eigenlijk aan het lijntje houden? “Ik herschrijf niet veel, maar ik schrijf ook niet chronologisch van A naar Z”, legt Van Essen uit. “Ik schrijf scènes waarmee ik schuif en die ik met elkaar verbind. Die eindeloze voortgang van succesvolle series is inderdaad in zekere zin

in tegenspraak met wat een goed verhaal kan zijn. In een goed verhaal moet je snel op weg naar het einde, en dat kan in zo’n serie per definitie niet. Schrijfster Renate Dorrestein gaf zelfs als tip om het middenstuk over te slaan. Het kan meestal veel korter.”

Trauma wegpoetsen

Uit Stephen Kings boek On Writing onthield Van Essen dan weer dat je zelf geen symboliek in je boeken moet stoppen, omdat je al schrijvend op een gegeven moment zelf wel merkt waar het symbolische potentieel zit, dat je dan kan uitbuiten. In die zin kwam het schoonmaakmiddel ook erg van pas als symbool voor een rituele reiniging, of het wegpoetsen van een trauma.

Lize Spit had met haar debuut Het Smelt meteen een bestseller te pakken, Van Essen moest langer wachten op erkenning. Hij debuteerde in 1996, na tien jaar lang proberen. Daarbij hielp het boeddhisme, dat

in De grote schoonmaak een bijrol speelt, hem. In 2009 werd hij genomineerd voor de Libris-prijs met Visser. In 2019 en 2024 won hij die belangrijkste literaire prijs. Van Essen: “Ik heb mezelf weleens een quasiboeddhist genoemd, omdat een Westerse boeddhist er maar uitpikt wat hem goed uitkomt. Net als de stoa of de tao leert het boeddhisme je ego te relativeren, wat voor een schrijver misschien noodzakelijk is. Ik zag lang allerlei schrijvers om me heen die ook niet doorbraken en die daar ontzettend cynisch of boos van werden. Als je niet uitkijkt, is dit beroep niet goed voor je karakter. Ik heb mezelf echt moeten waarschuwen dat het feit dat ik schrijf de buitenwereld tot niets verplicht. Schrijven is wel mijn favoriete bezigheid. Ik ben er gewoon altijd stug mee blijven doorgaan.”

De Grote Schoonmaak van Rob van Essen verschijnt op 11 maart bij Das Mag Op 26 maart is Van Essen te gast bij Passa Porta: passaporta.be

« J’ÉCRIS ET JE VOIS OÙ CELA ME MÈNE »

FR/ Dans son nouveau roman, Rob van Essen, qui vit à Bruxelles, se confronte à l’absurde. « Si je ne m’intéressais pas de temps en temps à l’absurde, cela n’apparaîtrait pas dans mon travail. » Mais il a lui-même été frappé par une maladie mystérieuse. « J’étais un peu pressé d’écrire, car je souffre d’une maladie qui m’empêche de savoir combien de temps mon cerveau va encore fonctionner correctement », explique l’écrivain.

“I WRITE AND SEE WHERE IT TAKES ME”

EN/ In his new novel, Rob van Essen, who lives in Brussels, takes on the absurd. “If I didn’t deal with the absurd from time to time, it wouldn’t show up in my work.” But he himself was struck by a mysterious illness. “I was in a bit of a hurry to write, because I have a condition that means I don’t know how long my brain will continue to function properly”, says the writer.

DONDERDAG 20 UUR

26 MAART 2026

ZAAL DE SCHELP VLAAMS PARLEMENT

INGANG VIA HET BEZOEKERSCENTRUM: IJZERENKRUISSTRAAT 99 IN BRUSSEL

Aan de vooravond van de 25ste verjaardag van de N-VA trekt Valerie Van Peel door Vlaanderen en Brussel.

Onderweg staat ze stil bij de uitdagingen van onze maatschappij – zonder daarbij een thema uit de weg te gaan – en verduidelijkt ze de oplossingen van de N-VA.

Kom langs en verken samen met Valerie de weg naar welvaart. De toegang is gratis, maar vooraf inschrijven is verplicht.

Meer info en inschrijvingen: n-va.be/agenda/valerie-vlaandert-in-brussel

| Betaald door N-VA

Inclusief sofagesprek met Brusselminister Cieltje Van Achter

Meer lezen en meer zwemmen: het nieuwe VGC-beleid

Benjamin Dalle officieel voorzitter van de VGC-Raad

In de Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) is het meerderheidsakkoord goedgekeurd, met daarin de krijtlijnen voor het beleid op het vlak van onderwijs, jeugd, cultuur en welzijn. CD&V’er Benjamin Dalle werd officieel voorzitter van VGC-Raad.

door Steven Van Garsse

Het meerderheidsakkoord draagt de naam ‘Brussel, dat is zoveel meer’, en zet in zes pijlers de troeven van het Nederlandstalige Brusselse beleid in de verf. Die pijlers zijn kinderopvang, onderwijs, cultuur, jeugd, sport en welzijn. Het akkoord stelt een inclusieve stad voor, waar niemand aan de kant wordt gelaten en met een focus op de kinderen en jongeren in de stad.

Het leerkrachtentekort, de druk op de kinderopvang en het Nederlandstalige onderwijs komen aan bod, met een focus op het Nederlands als verbindend element in een meertalige stad. Het nieuwe VGC-college wil onder meer de ondersteuning voor gezinnen opschalen, door de Huizen van het Kind verder uit te bouwen. Er komen investeringen in de capaciteit, kwaliteit en de ondersteuning van de kinderdagverblijven. De VGC vraagt ook dat Vlaanderen de regelgeving in de kinderopvang aanpast om de kwaliteit te verbeteren en de werkdruk te verlagen, met minder kinderen per kindbege-

leider en een hogere verloning. Verder wil de VGC Brussel ook uitbouwen “tot een echte speelstad”, met meer ruimte voor het buitenspelen.

Lezen

Ook wil de Vlaamse Gemeenschapscommissie iedereen aan het lezen zetten, met een zogenoemd ‘VGC-breed leesbeleid’. Scholen en bibliotheken moeten beter samenwerken, er komt een echt leesplan, en initiatieven als Boekstart – waarbij baby’s en peuters vroeg kunnen kennismaken met boeken – worden ondersteund, waarbij ouders kinderen aanzetten “om hen al op jonge leeftijd te laten verdwalen in de wereld van beelden en verhalen”.

Het N-netwerk, de Nederlandstalige instellingen en verenigingen, zoals bibliotheken, gemeenschapscentra en lokale dienstencentra, worden verder versterkt. Voor de VGC zijn het de plekken bij uitstek waar de Brusselaars elkaar kunnen ontmoeten. De VGC investeert ook opnieuw in

cultuureducatie op school. Zo zullen de leerlingen in het Nederlandstalige onderwijs in Brussel via een VGC-programma minstens een keer per jaar in contact komen met film, theater of musea. De VGC wil transparanter worden en burgers meer betrekken bij het beleid, onder meer door kinderen- en jongerenparticipatie.

Ook onderwijs vormt een rode draad in het akkoord. De VGC zegt te zullen blijven investeren in kwaliteitsvol Nederlandstalig onderwijs. Tegelijk wordt in het meerderheidsakkoord ingezet op het aanpakken van het lerarentekort, het terugdringen van schooluitval en het verkleinen van de impact van armoede op leren.

De Brede Scholen, waarbij leerlingen ook na de schooluren met Nederlands in contact kunnen blijven, gaan verder op het al ingezette elan.

Tot slot wil het college nog inzetten op welzijn en gezondheid door de Brusselaars tot sport aan te zetten en steunt het een Brussels ‘zwemoffensief’, waarmee er bijkomend zwemwater in de stad zou moeten komen.

‘Te vaag’

“Dalle als voorzitter? Dit is een postje op maat van één persoon”

Mathias Vanden Borre N-VA-raadslid

De oppositie toonde zich weinig onder de indruk van het akkoord. Voor TFA-raadslid Najima El Arbaoui heeft een stad ambitie nodig, “maar ambitie zonder cijfers is geen beleid”, zegt ze. “En investeringen zonder cijfers, zijn geen strategie.” Het is een akkoord vol intenties, maar daar heeft de Brusselaar niet veel aan, zegt ze. “Die wil leerkrachten voor de klas.”

Voor N-VA toont dit meerderheidsakkoord vooral hoe de Vlamingen verzwakt uit de onderhandelingen met de Franstaligen zijn

© BELGA

gekomen. “Brussel is gehavend”, zegt Mathias Vanden Borre (N-VA). “De Vlaamse gemeenschap heeft het recht om autonoom haar meerderheid te vormen. Door dat principe los te laten, gaat de geest uit de fles en boeten de Vlamingen aan kracht in. Laten we niet naïef zijn, hier zijn de Franstaligen op uit.” Volgens Mathias Vanden Borre had een Nederlandstalige meerderheid met N-VA, wel de hervormingen kunnen afdwingen die Brussel broodnodig heeft.

Ook Vlaams Belang en PVDA zien geen vooruitgang. “Het lerarentekort stond ook al centraal in het vorige bestuursakkoord. Zes jaar later staan we verder van een oplossing dan ooit”, zegt raadslid Bob De Brabandere (Vlaams Belang).

Voor Jan Busselen (PTB/PVDA) is ‘Brussel, dat is zoveel meer’ een déjà vu van het meerderheidsakkoord van de VGC in 2019, met dezelfde doelstellingen en dezelfde intenties, onder meer rond kinderopvang en het leerkrachtentekort. “Het probleem is niet dat de ambities verkeerd zijn, maar wel dat die zeven jaar later bijna woord voor woord worden herhaald.” Collegevoorzitter Elke Van den Brandt (Groen), bevoegd voor begroting, belooft tegen de lente een nieuwe meerja-

renbegroting, die de visie van het meerderheidsakkoord moet vertolken.

Tijdens de zitting droegen de Vlaams-Brusselse partijen vrijdagochtend Benjamin Dalle (CD&V) voor als voorzitter van de Raad. Dalle noemde het “een voorrecht” om voorzitter te worden van een raad “met belangrijke bevoegdheden voor de Brusselaars” en bevoegdheden die de Vlaamse Brusselaars “van de geboorte tot de oude dag” bezighouden.

Daarnaast maakt Dalle zich ook sterk dat “de VGC fier kan zijn op haar sterke netwerk”. “Niet alleen op haar raadsleden, kabinetten en administraties, ook op het sterke Nederlandstalige netwerk en haar vrijwilligers.” Aan het einde van zijn speech bedankte Dalle nog zijn voorgangster Lotte Stoops (Groen).

Vanwege de specifieke samenstelling van de Brusselse bestuurscoalitie, waarbij er langs Vlaamse zijde meer partijen deelnemen dan er te verdelen posten zijn, mag Dalle de raad voorzitten met steun van de andere Vlaamse partijen. Dalle krijgt ook het voorrecht zichzelf te mogen uitnodigen op de ministerraad van de Brusselse gewestregering, als hij aanvoelt dat de belangen van zijn partij dreigen ondergesneeuwd te raken.

Die kunstgreep die nodig was om Dalle het voorzitterschap te geven, kreeg kritiek van de oppositie: “Dit is een postje op maat van één persoon”, hekelt N-VA. Omdat Dalle officieel geen deel uitmaakt van de gewestregering, noch van het VGC-college, zijn de raadsleden overeengekomen het bureau van de raad met één secretarispost uit te breiden. “Het is voor ons een brug te ver dat het bureau uitgebreid wordt enkel en alleen om de heer Dalle het voorzitterschap te gunnen”, zegt N-VA-raadslid Mathias Vanden Borre.

Gespannen voet

Hij vraagt zich ook af hoe Dalle het voorzitterschap van de raad kan combineren met een niet nader omschreven rol binnen, naast of aanleunend bij het college. “Die combinatie staat fundamenteel op gespannen voet”, stelt Vanden Borre, die vreest voor de rechtsgeldigheid van de constructie. “Dit moet écht wel uitgeklaard worden.”

Het N-VA-raadslid herinnert eraan dat een voorzitter neutraal en objectief dient te zijn. “De voorzittersrol mag geen platform zijn voor politieke profilering. Een voorzitter moet zich ook steeds terughoudend opstellen in het publieke debat”, concludeert Vanden Borre.

Opinie

‘Vrede ontstaat niet op een wapenbeurs’

De organisatie Stop Militarisering houdt op 14 maart een conferentie, als reactie op de defensiebeurs op de Heizel. “Oorlogen creëren zelden winnaars, behalve dan de wapenindustrie”, zegt Pax Christi Vlaanderen.

Orry Van de Wauwer

Oud-politicus voor CD&V

Directeur van Pax Christi Vlaanderen

Van 12 tot 14 maart strijkt op de Heizel de eerste Belgische defensiebeurs neer: BEDEX. Drie dagen lang tonen 150 bedrijven hun drones, wapensystemen en militaire technologie. Het doel is helder: de defensie-industrie een duwtje in de rug geven. Dat dit evenement net in Brussel plaatsvindt – hoofdstad van België, de EU en de NAVO – is geen toeval. Maar misschien moeten we net daarom een ongemakkelijke vraag stellen: wat zegt het over onze samenleving wanneer een wapenbeurs als een normaal evenement wordt gepresenteerd, bijna zoals een autosalon?

De wereld voelt vandaag onveiliger aan. De oorlog in Oekraïne en de onrustwekkende escalatie in het Midden-Oosten voeden het gevoel dat conflicten dichterbij komen. Het is begrijpelijk dat burgers verwachten dat veiligheid ernstig wordt genomen.

Stadsleven Een eitje door Maarten Goethals

Een aantal jaren geleden, na een relatiebreuk, kocht ik een agapornis – een dwergpapegaai. Blauw en zwart van kleur, luid van gemoed: amper dertien centimeter groot, maar maakt het lawaai van een heel orkest samen. (Niet zo handig, in een appartement in Anderlecht.)

Ronny, heet het beestje. Volgens de verkoper was

Betekent dat echter automatisch dat meer wapens, grotere defensiebudgetten en een bloeiende wapenindustrie het antwoord zijn?

Die redenering wordt vandaag steeds vaker als vanzelfsprekend

lijk voelt. In het ‘Manifest voor Vrede’ van Pax Christi argumenteren we dat een wapenwedloop niet leidt tot duurzame veiligheid, maar tot nieuwe spanningen en escalatie. Wanneer permanente voorbereiding op oorlog het dominante narratief wordt, dreigen we militarisering te normaliseren als organiserend principe van beleid. Defensie wordt dan niet langer één instrument van veiligheid, maar het kader waarbinnen veiligheid wordt gedefinieerd.

Een wapenbeurs zoals BEDEX past perfect in dat wereldbeeld. Ze presenteert veiligheid als technologie, innovatie en investeringskans. Dat de beurs ook openstaat voor het brede publiek – met verlaagde ticketprijzen jongeren tot 15 jaar – maakt het

“Defensie wordt niet alleen beleid, maar ook marketing”

gepresenteerd. Het klassieke veiligheidsdenken vertrekt vanuit wantrouwen en machtsevenwicht: Si vis pacem, para bellum – als je vrede wil, bereid je voor op oorlog. Het favoriete adagium van Defensieminister Theo Francken (N-VA).

Precies dat denken creëert een veiligheidsdilemma: hoe meer staten zich bewapenen, hoe onveiliger iedereen zich uiteinde-

Ronny een mannetje. “Al valt dat moeilijk te zeggen bij papegaaien, tenzij je een DNA-test doet.” Goed zot, dacht ik, vijftig euro extra betalen om het geslacht te weten. Momenteel staat Ronny bij mijn huidige vriendin in Molenbeek. Ik moet mijn nieuwe huis in orde brengen – het appartement ingeruild voor een

beeld compleet. Defensie wordt zo niet alleen beleid, maar ook marketing.

De stunt van Francken Het is moeilijk om dat los te zien van de politieke context. Minister Francken promoot de beurs actief en spoort ondernemers aan om in defensie te investeren. BEDEX is daarmee meer dan een sectorbeurs. Het is een symbolische

gelijkvloers – en verfdampen zijn giftig. Ik neem het risico niet. Zeker nu niet. Want een paar dagen geleden belt mijn lief me in opperste verwondering op. “Ronny is geen Ronny”, zegt ze. “Er liggen twee eitjes in zijn hokje. Sorry, haar hokje.”

Wat?

“Ja, al die jaren verkeerd gegenderd.”

Vijftig euro extra destijds had me het plezier niet kunnen geven dat ik nu ervaar. En Ronny? Die blijft gewoon Ronny.

In Stadsleven vertellen redacteurs en lezers in maximaal 1000 tekens een verrassende anekdote over Brussel. Insturen kan via redactie@bruzz.be

stunt die moet bijdragen aan wat beleidsmakers “weerbaarheid” noemen. In de praktijk betekent dat vaak iets anders: de militarisering van onze geesten.

Er is nog een tweede reden tot waakzaamheid. Wanneer defensie steeds sterker wordt verbonden met economische strategie of jobcreatie, dreigt veiligheidsbeleid gestuurd te worden door industriële belangen. Oorlogen creëren zelden winnaars voor samenlevingen. Ze creëren wel winnaars in de wapenindustrie en onder investeerders. Wanneer defensiebeleid samenvalt met industriepolitiek, verschuift de logica van menselijke veiligheid naar economische opportuniteit. Dat is geen complot, maar een structureel risico. Wie veiligheid koppelt aan industriële groei, creëert ook belangen die gebaat zijn bij permanente militaire paraatheid.

Opvallend is hoe weinig debat er lijkt te bestaan over deze beurs. Twintig jaar geleden zou een wapenbeurs in Brussel waarschijnlijk massaal protest hebben uitgelokt. Vandaag lijkt de weerstand beperkter.

Dat betekent niet dat er helemaal geen tegenspraak is. Een coalitie van vredesorganisaties binnen het platform Stop Militarisering plant een protest bij de beurs en organiseert tijdens het congresweekend ook een alternatieve conferentie. Het feit dat er verder weinig verontwaardiging leeft onder burgers zegt wel

iets over het psychologische klimaat van onze tijd. Oorlog is opnieuw een denkbare horizon geworden – en daarmee ook de industrie die eraan verdient.

Brussel verdient beter

Veiligheid is meer dan bewapening alleen. In ons ‘Manifest voor Vrede’ benadrukken we daarom Diplomatie, Development, Democratie en Defensie als vier samenhangende pijlers van veiligheid. Die bredere visie ontbreekt volledig op BEDEX. Het is een salon waar één antwoord centraal staat: meer technologie, meer investeringen, meer wapens. Mocht veiligheid echt de drijfveer zijn voor de beurs, dan zou het geloofwaardiger zijn als de initiatiefnemers ook andere stemmen uitnodigden. Waarom geen vredesorganisaties, diplomaten of conflictbemiddelaars tussen de stands? Waarom geen debat over ontwapening of conflictpreventie? Als veiligheid echt het doel is, zou een pluralistisch gesprek vanzelfsprekend moeten zijn.

Brussel is niet alleen de hoofdstad van de NAVO en Europese instellingen. Het is ook een stad van internationale diplomatie, ngo’s en andere middenveldorganisaties. Misschien zou ze zich dat meer moeten herinneren. Want vrede ontstaat niet op een wapenbeurs.

Reageren of zelf een opiniestuk insturen? Mail naar redactie@bruzz.be

Quote

Brussels begrotingsminister Dirk De Smedt (Anders) is niet te spreken over het beleid van federaal minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA)

De Morgen, 6 maart 2026

“In juli zijn het solden. Ze kan dan goedkoop een moreel kompas gaan halen. Dat is meestal te vinden links of rechts naast de ruggengraat”

Cartoon door Kim

In beeld door Tiene Carlier

In het nieuws

09/03 | MIVB bestelt 36 nieuwe elektrische bussen. De MIVB heeft 36 elektrische bussen aangekocht. Het gaat om nieuwe standaardbussen die stelselmatig hun opwachting maken op de lijnen 47, 56, 58 en 83 en die overdag gebruikmaken

van de laadinfrastructuur aan Pannenhuis en Westland-Moortebeek. De extra elektrische bussen brengen het totaal op iets meer dan 140 stille en uitstootvrije voertuigen.

09/03 | Brusselaars scoren hoogst op het

vlak van geluk. Inwoners van het Brussels Gewest scoren het hoogste op het vlak van geluk. Dat blijkt uit het nieuwste NNUGent Nationaal Geluksonderzoek. Terwijl Brusselaars 6,62 op 10 scoren, ligt dat van de Vlamingen (6,61) en de Walen (6,36) iets later. “Vooral de huidige economische en geo-

politieke onzekerheden zetten het geluksniveau opnieuw onder druk”, zegt UGent-wetenschapper Sara Claes.

07/03 | Tientallen advocatendossiers open en bloot op straat. Tientallen advocatendossiers stonden vorige donderdag gestapeld rond een boom in Sint-Joost, en

konden vrij ingekeken worden door iedere passant. “Los van het aspect sluikstorten roept dit echt vragen op over de naleving van de wet op gegevensbescherming”, zegt Brussels parlementslid Ismail Luahabi (MR) die de kat de bel aanbond. Net Brussel kwam de dossiers ophalen om ze te vernietigen.

Naar de mars

Afgelopen zondag trokken duizenden deelnemers – 8.500 volgens politie en 15.000 volgens de organisatie – samen de straat op voor vrouwenrechten. De mars vertrok in de namiddag aan het Albertinaplein en trok vervolgens naar de Keizerslaan. De stoet kleurde grotendeels paars, de wereldwijde kleur van vrouwenrechten,

feminisme en gendergelijkheid. Mensen droegen zelfgemaakte protestborden die je bij jeugdtheater BRONKS kon maken. Er werd gezongen, er werden leuzes gescandeerd en de muziek klonk luid. Vrouwenrechten moeten beter worden beschermd, zo klonk de boodschap. Ook het patriarchaat werd verschillende keren aan de kaak gesteld.

06/03 | Ken Ndiaye, voormalig cultuurschepen van Elsene, overleden. Voormalig Elsens schepen van Cultuur voor Ecolo Kélountang ‘Ken’ Ndiaye is donderdag overleden. Ndiaye voerde het mandaat uit tussen 2018 en 2024. Geboren in Senegal, arriveerde Ndiaye in 1982 in Brussel voor zijn studies aan het INSAS.

Voordien danste hij bij de compagnie Mudra, opgericht door Maurice Béjart. Lokaal genoot hij vooral bekendheid om de opening van de ontmoetingsplek L’Horloge du Sud op de Waversesteenweg.

06/03 | Beersel wil voormalige speelpleinsite van de Stad Brussel kopen. De gemeente

Beersel gaat over tot de aankoop van de voormalige speelpleinsite van de Stad Brussel. Het 5,5 hectare grote terrein aan de Hendrik Consciensestraat wordt verkocht voor 550.000 euro. De twee gebouwen erop werden in het verleden gebruikt tijdens vakantiekampen. Over de nieuwe bestemming kon de gemeente

nog geen duidelijkheid verschaffen. “Het is een strategische koop”, aldus Beersels schepen van Patrimonium Eddy Deknopper.

06/03 | Drie voorbijgangers springen in het kanaal om oudere man uit het water te halen. Vrijdagochtend is opnieuw een man gered uit het

kanaal Brussel-Charleroi. Drie voorbijgangers sprongen heldhaftig in het water om een drenkeling op het droge te brengen. Eén van hen werd samen met de man die in het water was beland, naar het ziekenhuis overgebracht. Hoe de man in het water terechtkwam, is onduidelijk, maar hij is niet in levensgevaar.

Sekswerk

Veel onlineadvertenties voor Brusselse escortes zijn onbetrouwbaar

Doorgedreven moderatie nodig bij sekswebsites zoals

Quartier-Rouge

Vernederend taalgebruik, een veelvoorkomend gsm-nummer, een leeftijd die niet klopt bij de getoonde foto: een op de drie Brusselse seksprofielen op Quartier Rouge en Redlights vertoont aanwijzingen dat iets niet klopt. “Sluit de websites”, zegt een belangengroep voor sekswerkers.

door Dylan Carter

De advertentie is kort, slordig gespeld en opvallend brutaal.

“Pretty young girl”, luidt de titel. “I do everything without a condom.” De opgegeven leeftijd in het profiel is 27 jaar. In de bio staat echter “18”. Op de foto’s lijkt de vrouw – fijn gebouwd, met donker, lang haar – erg jong. Sebastiaan Landers, onderzoeker bij de Nederlandse antimensenhandelorganisatie Spine, bekeek deze en tientallen andere atypische advertenties voor BRUZZ. “Een gebrek aan continuïteit kan erop wijzen dat iemand anders het account beheert”, zegt hij. “Een verschil van bijna tien jaar tussen de opgegeven leeftijd en de bio is een van de signalen of risicofactoren dat er iets niet klopt. Het kan zelfs wijzen op een minderjarige achter het toetsenbord. Dit profiel is in elk geval reden tot voorzichtigheid.”

Gedurende acht weken, tussen 18 september en 11 november 2025, monitorde BRUZZ meer dan 2.100 advertenties die seksuele diensten aanbieden in Brussel of naar Brussel verwijzen, op Quartier Rouge en Redlights, de grootste onlineplatforms in België voor privéontvangst, escort en massages. Ter vergelijking: samen krijgen die sites bijna vijf miljoen bezoeken per maand in België en Nederland, en hosten ze maandelijks tussen de 3.000 en 3.500 advertenties.

Tijdens het onderzoek doken bepaalde problematische patronen altijd opnieuw op. Bijvoorbeeld profielen waarbij de opgegeven leeftijd niet overeenkwam met de bio, of die extreem mobiel lijken, en frequent van plek naar plek verhuizen. Een andere risicomarker: extreem zelfvernederende taal, of boekingszinnen in de derde persoon – de

sekswerker wordt dan aangeduid als “zij” in plaats van “ik”.

En van alle unieke telefoonnummers over alle Brusselse advertenties heen, bleek dat ongeveer de helft gebruikt werd in twee of meerdere advertenties tegelijkertijd. Het vaakst hergebruikte telefoonnummer verscheen zelfs op achttien afzonderlijke profielen.

In totaal – zo blijkt uit de analyse, bevestigd door experten – bevat ongeveer een op de drie advertenties met diensten in Brussel minstens één erkende risicofactor.

Voor alle duidelijkheid: geen van die elementen op zich bewijst mensenhandel. Samen vormen ze wel een patroon waar hulpverleners met argusogen naar kijken: een advertentie die niet geschreven lijkt door de vrouw op de foto’s, bewegingspatronen die duiden op verplaatsingen tussen

steden of leeftijdsverschillen die erop kunnen duiden dat iemand anders het account beheert.

Landers benadrukt dat afzonderlijke signalen niet los van elkaar gelezen mogen worden. “Elk element kan een onschuldige verklaring hebben. Het is de combinatie die telt. Wanneer ze samen voorkomen, wijzen ze mogelijk op centralisatie. Centralisatie creëert afhankelijkheid, en afhankelijkheid verhoogt de kwetsbaarheid.”

Dat zegt ook Wieke van der Kroef, beleidscoördinator bij de Antwerpse antimensenhandelorganisatie Payoke. “Een van die drie elementen op zich is niet voldoende, maar samen verdienen ze bijzondere aandacht.”

Rijper uiterlijk

Belgische onlineseksplatformen zijn ontworpen voor zelfstandigen, maar het onderzoek suggereert iets anders: georganiseerde netwerken, vroeger vooral actief in

De data schetsen echter een complexer beeld. In België is het nog altijd illegaal om advertenties te plaatsen voor de seksuele diensten van iemand anders. Hulporganisaties zeggen dat platforms vaak kunnen zien welke contactgegevens gebruikt worden om meerdere profielen te beheren. Onduidelijk blijft hoe consequent die informatie leidt tot moderatie of verwijdering.

Link Media, de organisatie achter beide platforms, reageerde schriftelijk op de bevindingen. Het bedrijf, dat sinds september 2025 operationeel wordt beheerd door het Nederlandse team achter Kinky.nl en Sexjobs.nl, benadrukt dat “veiligheid en betrouwbaarheid centraal staan in het bedrijfsmodel”.

Volgens het bedrijf kunnen gedeelde telefoonnummers ook legitieme verklaringen hebben: één adverteerder die meerdere advertenties plaatst, werknemers van massagesalons of escortbureaus die een centraal nummer gebruiken, of zelfstandi-

Sekswebsites zoals Quartier Rouge en Redlights krijgen bijna

Hoewel de Belgische wetgeving rond sekswerk relatief permissief is – sinds 2024 kunnen sekswerkers in dienst genomen worden via arbeidscontracten bij erkende werkgevers – ligt dat anders voor advertenties. Volgens het hervormde Strafwetboek mag een volwassen persoon zijn of haar eigen seksuele diensten promoten. Maar “publiciteit voor prostitutie” namens iemand anders, bijvoorbeeld door clubs, tussenpersonen of boekingsagenten, is verboden.

‘Sluit de website’

De wet vertrekt dus van een markt waarin volwassenen zichzelf promoten, niet van netwerken van derden die advertenties plaatsen en klanten doorverwijzen naar centrale telefoonnummers.

Intussen buigt het Grondwettelijk Hof zich over de nieuwe arbeidswet voor sekswerkers, naar aanleiding van een verzoekschrift van negen middenveldorga-

bordelen en raamprostitutiezones, lijken steeds vaker het digitale terrein in te nemen dat bedoeld was voor onafhankelijke werkers. Het past in een bredere verschuiving binnen de Belgische seksindustrie. Straathoeken en gereguleerde ramen lopen leeg. Privéappartementen en onlineadvertenties vullen het gat. Dat beeld wordt bevestigd door recent wetenschappelijk onderzoek. Onderzoekers van de KU Leuven stelden vast dat internetprostitutie steeg van 35 procent in 2019 naar 54 procent in 2024, terwijl raamprostitutie daalde van 33 procent tot minder dan 20 procent.

Blijft de vraag: gebeurt er ook misbruik op die platforms? Van der Kroef antwoordt voorzichtig maar duidelijk: “Er vindt ook echte uitbuiting plaats. We moeten alleen heel praktisch te werk gaan om de gevallen van echte seksuele uitbuiting te vinden.”

Quartier Rouge en Redlights presenteren zichzelf als neutrale marktplaatsen. Individuen plaatsen de advertenties, het platform faciliteert het contact. Klanten bladeren, bellen en maken afspraken.

vijf miljoen bezoeken per maand in België en Nederland

gen die hun afsprakenbeheer uitbesteden. “Wanneer we onregelmatigheden vaststellen, melden we die aan ons contact bij de federale politie”, stelt het bedrijf.

Wat de leeftijdsverschillen betreft, zegt Link Media dat adverteerders zelf kunnen kiezen hoe ze hun leeftijd in profiel en tekst voorstellen. Daarbij merkt het bedrijf op dat “de suggestie van een jonger of rijper uiterlijk een bekend marketingelement in de sector is”. Zich jonger voordoen dan de wettelijk toegestane minimumleeftijd is volgens het bedrijf echter “expliciet verboden en wordt niet getolereerd”.

tachtig

Het bedrijf zegt maandelijks tussen de dertig- en veertigduizend moderaties uit te voeren. Ongeveer 70 procent van de advertenties wordt goedgekeurd, ongeveer 20 procent aanvankelijk geweigerd en 5 tot 10 procent leidt tot blokkering of blacklisting. Dagelijks ontvangt het platform naar eigen zeggen tachtig tot negentig meldingen van vermoedelijk misbruik, fraude of andere onregelmatigheden.

nisaties, met Isala, een vzw die hulp biedt aan personen in prostitutie, als voortrekker. De uitspraak kan ook gevolgen hebben voor onlineplatforms zoals Quartier Rouge.

De coalitie rond Isala stelt dat de erkenning van werkgevers uitbuiting witwast, dat België mogelijk internationale VN-verplichtingen schendt, en dat een wet gebaseerd op arbeidscontracten een “structureel gewelddadige sector” niet kan oplossen. “Feit is dat er geen vrije keuze bestaat in prostitutie”, zegt Natasha Malviya, juridisch vrijwilliger bij Isala. “Mannen betalen om het recht te krijgen het lichaam van een vrouw seksueel te gebruiken.”

“Lange tijd kon een zaak op elk moment zonder reden gesloten worden, omdat contracten aan sekswerkers aanbieden illegaal was”, zegt Bauwens. “Ondernemers denken dus twee of drie keer na voor ze contact opnemen met een overheid die ze nooit echt hebben vertrouwd.”

Dat wantrouwen wordt volgens hem nog groter zolang de toekomst van de wet onzeker blijft. “We zitten in een situatie waarin feministische ngo’s proberen de wet terug te draaien”, zegt hij. “De wet kan opnieuw veranderen, en dan zitten die mensen plots in grote problemen.”

werkte. Het is dus het Redlights-model dat nu wordt opgelegd aan andere platforms, en dat is eigenlijk een goede zaak.”

Volgens hem hadden sekswerkers vóór de wet nauwelijks toegang tot basisdiensten. “Of je nu correct of fout werkte: zodra je een contractuele relatie had met een sekswerker, werd je een pooier genoemd – of je nu werkgever was, boekhouder of iemand anders”, zegt Bauwens. “En wie droeg uiteindelijk de gevolgen daarvan? De sekswerkers zelf.”

Volgens de groep maken onlineplatforms het probleem groter doordat ze uitbuiting moeilijker detecteerbaar maken. Tijdens digitale hulpverlening zien ze regelmatig posts met duidelijke signalen van dwang. De vraag is volgens hen niet of individuele platforms hun veiligheidscontrole kunnen verbeteren, maar of een systeem waarin

Voor Utsopi zijn onlineplatforms een praktische realiteit waarmee regulering rekening moet houden, niet iets dat verboden moet worden. Gevraagd naar de groeiende centralisatie erkent Bauwens de grijze zone, maar hij verdedigt legitieme bedrijfsstructuren.

Hij wijst erop dat escortbureaus en privéclubs vaak werken met een centraal

“De suggestie van een jonger of rijper uiterlijk is een bekend marketingelement”

De huidige grijze zone waarin veel locaties opereren, laat werknemers volgens hem kwetsbaar achter zonder bescherming. “Niet iedereen kan zelfstandig ondernemer zijn”, zegt Bauwens. “Als je schulden hebt bijvoorbeeld, dan kan dat niet. In deze sector zijn er heel wat mensen met zware schulden die toch voor sekswerk kiezen.” Volgens Utsopi biedt de wet eindelijk een weg naar basisbescherming die vroeger ontbrak.

Nood aan moderatoren

Link Media

Payoke neemt in dit debat positie in het midden in. De organisatie werkt rechtstreeks met slachtoffers van mensenhandel, maar erkent tegelijk dat vrijwillig sekswerk bestaat. Van der Kroef ziet de verschuiving naar online als onvermijdelijk en focust op praktische verbeteringen.

Organisatie achter Quartier Rouge en Redlights

seks online wordt verhandeld ooit veilig kán

“Voor ons is Quartier Rouge een pooier, omdat het geld verdient”, zegt Malviya. “Ze verdienen letterlijk veel geld aan de prostitutie van anderen. Wij zijn er voorstander van om de website te sluiten.”

boekingsnummer, voor sekswerkers die onder contract werken of zelfstandig zijn. “Daar zie ik geen probleem in”, zegt hij, en merkt op dat de wet locaties wel degelijk toelaat om hun adres te adverteren. Wat wel verboden blijft, is prostitutie promoten namens iemand anders.

“Ik denk dat er zeker ruimte is voor verbetering”, zegt ze. “Vooral op het vlak van modereren door de platforms zelf. Ze verdienen genoeg geld om moderators te kunnen betalen.”

Ze wijst op een belangrijk gebrek aan informatie: platforms hebben wel meldingsknoppen voor verdachte advertenties, maar publiceren geen gegevens over hoe vaak die worden gebruikt. “Dat is informatie die volgens mij relevant zou zijn om publiek te maken.”

Feministische ngo

Aan de andere kant van het debat staat Utsopi, de vakbond voor sekswerkers die mee aandrong op de recente hervormingen. De organisatie pleit voor arbeidsrechten en lichamelijke autonomie, en stelt dat het ontzeggen van het recht om seksuele diensten te verkopen mensen in de stilte duwt en het risico op schade vergroot.

Over platformregulering zegt Bauwens: “Het koninklijk besluit waar we voortdurend naar verwijzen, is eigenlijk sterk geïnspireerd op de manier waarop Redlights al

Dit onderzoek kwam tot stand met hulp van Fonds Pascal Decroos

DE NOMBREUX PROFILS À RISQUE DANS LES ANNONCES SEXUELLES EN LIGNE À BRUXELLES

FR/ Un tiers des annonces sexuelles en ligne à Bruxelles montre des signes d’irrégularité, comme des âges incohérents ou des numéros réutilisés. Ces profils peuvent indiquer centralisation et vulnérabilité accrue des travailleurs du sexe. Experts et associations demandent une meilleure modération des contenus et un suivi numérique pour mieux les protéger.

MANY HIGH-RISK PROFILES IN ONLINE SEX ADS IN BRUSSELS

Daan Bauwens, beleidscoördinator bij Utsopi, bekijkt het debat vanuit een andere invalshoek. Dat er momenteel slechts zes erkende werkgevers zijn onder de nieuwe sekswet, ziet hij niet als een mislukking, maar als een gevolg van een historisch gebrek aan vertrouwen, dat ook de onlinemarkt beïnvloedt.

EN/ One in three online sex ads in Brussels shows irregularities, such as inconsistent ages or reused phone numbers. These patterns may indicate centralization and increased vulnerability of sex workers. Experts and organizations call for stronger content moderation and digital support to better protect them.

Steeds meer gemeenten verkopen vastgoed om begroting te redden

Al zeker vijf Brusselse gemeenten willen een deel van hun patrimonium verkopen om hun begroting in evenwicht te krijgen. Dat moet helpen om lopende renovatieprojecten te financieren, van scholen tot sportcentra, zeggen ze. “Een eenmalige verkoop levert echter geen structurele inkomsten op”, waarschuwt expert overheidsfinanciën Herman Matthijs (VUB).

door Eva Christiaens

“Wij zijn niet de enigen die vastgoed verkopen.” Toen vorige week bekend raakte dat Sint-Joost-ten-Node, de kleinste en armste Brusselse gemeente, minstens vier panden van de hand doet om de put in zijn begroting te vullen, reageerde burgemeester Emir Kir (Onafhankelijk) nogal afgelijnd. Ja, er moest geld worden gevonden voor de vaste uitgaven, renovatiewerken en zelfs personeelskosten, zei Kir, “maar Schaarbeek, Elsene en Anderlecht doen dat ook”.

Hij heeft daarmee niet helemaal ongelijk. Buurgemeente Schaarbeek zette begin vorige maand al een art-decokantoorgebouw in de Paleizenstraat te koop voor vijf miljoen euro. “De onderhoudskosten liepen er op tot 200.000 euro per jaar, terwijl wij geen enkel project voor ogen hadden met het gebouw”, zegt burgemeester Martin de Brabant (MR).

“Wij hebben in 2025 ook twee lege woningen in de Quinauxstraat verkocht (voor samen 490.000 euro, red.) en zullen dit jaar nog twee huizen in de Godefroid Guffensstraat verkopen.” Voor die laatste rekent De Brabant samen op meer dan een miljoen euro aan inkomsten.

Ook in Anderlecht zijn vijf gemeentelijke gronden geveild via vastgoedsite Biddit. Het ging om braakliggende terreinen in de Broekstraat, Adolphe Willemynsstraat, Aristide Briandlaan, Jean Sibeliuslaan en Pierre Schlosserstraat. Opgeteld lag de startprijs van die vijf afzonderlijke gronden net boven één miljoen euro. In september was al een gelijkaardige bundel gronden en huizen openbaar verkocht. “Wij hebben anders te weinig geld om ons driejarenplan voor scholen en crèches af te ronden”, zegt Anderlechts schepen Fatiha El Ikdimi (Les Engagés), bevoegd voor gemeentegebouwen. Dat plan voorziet in de renovatie van bestaande schoolgebouwen en crèches, maar ook in de bouw van een nieuwe basisschool P18 ofwel ‘Les Étangs’.

‘Efficiëntieoefening’

Vastgoed verkopen om basisdienstverlening of lopende investeringen te betalen: het gebeurt niet alleen in de armere gemeenten van Brussel, waar de personenbelasting doorgaans lager is. Eenzelfde geluid kwam er eind vorig jaar al uit Sint-LambrechtsWoluwe, waar burgemeester Olivier Maingain (Défi) de renovatie van sportcomplex Poseidon, scholen en zelfs wegonderhoud wil financieren via de verkoop van tien miljoen euro aan gemeentelijk vastgoed. “We zijn nu een lijst aan het opstellen met

behulp van officiële schattingen”, zegt Maingain, die over een maand of twee helderheid verwacht.

In Elsene bestelde de gemeente ten slotte een audit om alle onroerende middelen op te lijsten, hun beheerskosten te analyseren en een eventuele afstoting te overwegen. Die audit is nog aan de gang. “We hebben op dit moment nog geen enkel gebouw verkocht”, benadrukt schepen van Financiën Nathalie Gilson (MR), die spreekt over een “efficiëntieoefening”. “Integendeel, we hebben afgelopen herfst pas een nieuw rusthuis voor het OCMW aangekocht.” Het vrijgekomen, oude OCMW-rusthuis in de Victor Greysonstraat gaat daardoor wél onder de hamer. Een richtprijs wil Gilson door de lopende onderhandelingen nu niet kwijt.

Het is dan ook moeilijk om zicht te krijgen op het totale patrimonium van de negentien Brusselse gemeenten, en al zeker op hun reële marktwaarde bij eventuele verkoop. Dat zegt VUB-professor Herman Matthijs, gespecialiseerd in overheidsfinanciën. “Puur boekhoudkundig is de verkoop

© IMMOVLAN

van eigendom geen goede zaak, want de actieve zijde van je begroting krimpt”, zegt Matthijs. “Alleen weten we niet hoeveel het onderhoud van elk van deze gebouwen kostte. Het kan interessant zijn om oude of leegstaande gebouwen te verkopen als het beheer ervan niet meer opweegt tegen de mogelijke inkomsten. Bij de verkoop van braakliggende terreinen win je zo zelfs twee keer: zodra die verkocht zijn als bouwgrond, kan de gemeente er (opcentiemen op de) onroerende voorheffing op heffen.”

Fusies

Zo’n grondverkoop is trouwens courant bij OCMW’s in het hele land, die historisch meer gronden bezitten dan gemeenten, zegt Matthijs. Afgelopen week werd zo nog een oud speelpleinveld van het OCMW Brussel verkocht aan randgemeente Beersel, waar dat terrein ligt. “OCMW’s hebben een aparte boekhouding, maar hun gemeenten moeten wel bijpassen wanneer er een tekort is”, aldus Matthijs. Nog vorige maand besliste de gemeente Ganshoren haar zogeheten

“Brussel heeft een te kleine financiële basis om alle gemeenten financieel overeind te houden”

Herman Matthijs Professor Overheidsfinanciën (VUB)

natuurspeeltuin ‘TOP’ op een vrij terrein in de Van Overbekelaan te verkopen. Volgens burgemeester Jean-Paul Van Laethem (Les Engagés) was die beslissing niet gedreven door geldnood, maar woningnood. “Al zullen nieuwe inwoners natuurlijk een positieve invloed hebben op onze financiën”, zegt hij. Maar, benadrukt Matthijs, zo’n verkoop levert slechts eenmalige winst op. “Zodra het goed verkocht is, ben je het kwijt”, zegt hij. “Het is geen structurele oplossing om de inkomsten te verhogen. Als je gebouwen moet verkopen om de renovatie van een bestaande gemeenteschool te financieren, die je wel wil openhouden, geef je toe dat de courante ontvangsten niet volstaan.”

Herman Matthijs geeft mee dat diezelfde problemen Vlaamse en Waalse gemeenten treffen, ook grotere als Antwerpen of Gent. “De financiering van onze gemeenten is gewestelijke materie, maar het systeem is nog altijd gebaseerd op wetgeving uit de jaren vijftig”, zegt Matthijs. Lokale inkomsten komen daardoor grotendeels uit personenbelasting, grondbelasting en een gewestelijke dotatie.

“Maar, zowat alle Brusselse gemeenten hebben hun opcentiemen op de onroerende voorheffing vorig jaar al verhoogd”, zegt hij over de grondbelasting. Kantoortaksen of commerciële heffingen hangen af van het economische weefsel, terwijl de personenbelasting is gelinkt aan de werkzaamheidsgraad. “Een gemeente als Sint-Joost-tenNode heeft simpelweg te weinig werkende inwoners om bij te dragen”, vindt Matthijs, die pleit voor een fusie van het kleine Sint-Joost met andere gemeenten.

De vraag is of iemand in Brussel staat te springen voor zo’n gevoelige fusie, zeker nu de financiën van Sint-Joost dieprood kleuren. De krant Le Soir toonde deze maandag duidelijk hoe het begrotingstekort er nu al oploopt tot 30 miljoen euro: drie keer zoveel als de voorlopige raming van de geplande vastgoedverkoop. Emir Kir wil onder meer een oude werkplaats in Evere verkopen voor een miljoen euro, maar ook een kantoorblok dat al tien jaar gekraakt is.

“Uiteraard speelt slecht bestuur een rol in lokale financiën”, vindt Herman Matthijs, “maar als zelfs een rijkere gemeente als Sint-Lambrechts-Woluwe eigendom moet verkopen, is er duidelijk een probleem. Brussel heeft gewoon een te kleine financiële basis om alle negentien gemeenten financieel overeind te houden.”

Minister van Plaatselijke Besturen Ahmed Laaouej (PS) kon deze maandag niet op tijd reageren op de nieuwe vastgoeddeals in Brusselse gemeenten.

21.03.’26

I SOLISTI

RADIO LOMAX

ALEXEY BOTVINOV

BL!NDMAN [HYBRID] x ZWERM

MARJOLIJN DIJKMAN

BELGIAN NATIONAL ORCHESTRA

VITJA PAUWELS

MARGARET HERMANT & many more

Brusselse Waterdagen Groeiende interesse in droogtoiletten

Droogtoiletten kunnen een eenvoudige manier zijn om waterverbruik en vervuiling te verminderen. Tijdens de Brusselse Waterdagen geeft vzw PooPeeDo een opleiding in het nieuwe Humuseum in Anderlecht.

door Andy Furniere

De Brusselse Waterdagen, van 16 tot 22 maart, vormen voor de vzw PooPeeDo een uitstekende gelegenheid om de voordelen van droogtoiletten tegenover traditionele wc’s in de verf te zetten. “Gewone toiletten leiden tot grote waterverspilling: in België wordt ongeveer een derde van het huishoudelijk water gebruikt voor toiletten, dat is bijna 35 liter per persoon per dag”, zegt coördinator Bertrand Vanbelle. “Dat is veel water dat voor andere zaken gebruikt zou kunnen worden.”

“Door al dat toiletwater komt er een overvloed aan voedingsstoffen in waterecosystemen terecht, met schadelijke gevolgen. Zuiveringsinstallaties zijn overbelast, maar met droogtoiletten kunnen we de aanvoer en zo ook watervervuiling verminderen.”

PooPeeDo werkt al een vijftal jaar aan bewustmaking rond droogtoiletten. Sinds eind vorig jaar ontvangt de vzw bezoekers in haar Humuseum, op het terrein van stadstuinbouwexperiment ‘Graines de Paysans’ in de Anderlechtse Vogelzangbeekvallei. Geïnteresseerden krijgen er een brede uitleg over verstandig waterbeheer en composteren.

Om mensen warm te maken voor zo’n ander soort toilet, moet een mentale belemmering uit de weg worden geruimd. “Jammer genoeg rust er een groot taboe op onze eigen afvalstoffen. We proberen dat onder meer te doorbreken met voorbeelden uit de kunst. Denk aan het omgekeerde urinoir van Duchamp, de Cloacainstallatie van Wim Delvoye of het liedje ‘Constipation Blues’ (van Screamin’ Jay Hawkins, red.).”

opkomen, is hoe ongewenste geuren vermeden kunnen worden. “Urine kan slechte geuren veroorzaken, door de stikstof die het bevat, maar je kunt dat relatief eenvoudig vermijden door je uitwerpselen te bedekken met koolstofrijke materialen zoals zaagsel en houtsnippers”, zegt Vanbelle. Vaak wordt urine in de toiletten ook gescheiden van ontlasting om geurhinder te vermijden.

Vandaag is er nog veel werk aan de winkel: volgens een kaart van PooPeeDo zijn er maar achttien plekken met droogtoiletten in Brussel. In enkele parken, zoals het De Mulderpark in Sint-Agatha-Berchem, de Josaphatfriche en stadsboerderijen zoals Parckfarm aan Thurn & Taxis. Volgens Vanbelle kunnen ook scholen een voortrekkersrol spelen. Een lichtend voorbeeld is de basisschool Sainte-Thérèse in Watermaal-Bosvoorde.

Voor particulieren valt een droogtoilet relatief eenvoudig te installeren. Sommige bedrijven bieden kant-en-klare oplossingen, zoals Eau de Vie, Fabulous Toilettes en Lécopot. Wie een tuin heeft, kan zijn afval met de nodige kennis composteren. “Zonder tuin je afval hergebruiken, is niet eenvoudig. Er zijn geen ophalingsdiensten of een wettelijk kader om het te gebruiken als compost op grote schaal voor landbouwprojecten.”

Tijdens de opleiding in het kader van de Brusselse Waterdagen leggen de experts van PooPeeDo niet alleen uit waarom een droogtoilet ecologisch is, maar ook hoe je er concreet één kan installeren en onderhouden, en hoe je je afval kan composteren.

Een van de specifieke vragen die daarbij

Eigenschappen

• Een droogtoilet vereist geen water om door te spoelen en geen chemicaliën

• Vaak wordt de urine van de ontlasting gescheiden en geurhinder vermeden door bedekking met houtsnippers en zaagsel

• Het menselijke afval kan via natuurlijke processen omgezet worden in compost

Volgens Vanbelle zullen stijgende prijzen van water en kunstmest de verspreiding van droogtoiletten en de compostering van het afval ervan in de komende jaren waarschijnlijk een boost geven. “Op termijn zou het economische argument velen kunnen overtuigen. Dat zou een terugkeer naar het verleden betekenen, toen menselijke mest een waardevolle grondstof was.”

Inschrijven voor de opleiding op 22 maart kan via bertrand@poopeedo.org

Reeks nalezen?

Lees de hele reeks op BRUZZ.be/dossier/botanisch-brussel

‘Voor kinderen telt elk procent schonere lucht’

Kinderarts Daan Van Brusselen pleit voor een brede aanpak van luchtvervuiling

Voor pediater Daan Van Brusselen is de nieuwe versie van Good Move, met focus vooral op scholen, een te beperkte keuze van de Brusselse regering. Van Brusselen schreef onlangs een boek over milieugerelateerde aandoeningen bij kinderen. “Het risico is dat je het probleem te versnipperd aanpakt. Kinderen leven niet alleen op school.”

door Isabelle Vanhoutte foto’s Saskia Vanderstichele

In een perkje op de kruising tussen de Wetstraat en de kleine Ring, staat een grijze paal met daaraan een luchtkwaliteitsmeter bevestigd. Die monitort al jaren de luchtkwaliteit op het drukke verkeerspunt. De afgelopen jaren was er een duidelijke trend: de gemeten luchtvervuiling raakte sinds 2018 in een vrije val. Er werden maar liefst 46 procent minder schadelijke stoffen in de lucht gemeten.

Goed nieuws, maar toch blijft luchtverontreiniging een structureel gezondheidsprobleem, ook in Brussel, vooral voor jonge kinderen. Ondanks de verbetering zit de Brusselse lucht nog altijd boven de norm van de Wereldgezondheidsorganisatie. Dat is waarom het Gewest er moet blijven op inzetten, stelt kinderarts en onderzoeker Daan Van Brusselen. Wie de gezondheid van jonge kinderen beschermt, doet immers zoveel meer, zegt hij.

Van Brusselen weet waarover hij spreekt. Hij publiceerde recent Dagboek van een kinderarts zonder grenzen – over milieu en gezondheid van kinderen, een boek waarin hij vertelt over zijn ervaringen in talrijke kinderziekenhuizen overal ter wereld, en waar hij ook – dichter bij huis – focust op de impact van luchtvervuiling op kinderlongen.

“Brussel stond vroeger in de top tien van de meest vervuilde steden qua luchtkwaliteit in Europa. Dat is vandaag niet langer zo. Dat is belangrijk om te erkennen”, stelt Van Brusselen. “Veel Europese steden tekenden de afgelopen tien à vijftien jaar voor een duidelijke daling van bepaalde luchtvervuilende stoffen. Dat is geen toeval: strengere Europese normen, technologische verbeteringen aan voertuigen en maatregelen zoals de lage-emissiezone tonen hun concreet effect.”

Toch zijn we er nog niet, stelt de arts. “Er zijn nog altijd te veel kinderen in Brussel met astma, of kinderen van wie de longen minder goed ontwikkelen omdat ze blootgesteld zijn aan hoge uitstoot. Die effecten laten zich een leven lang voelen.”

Van Brusselens thuisstad is Antwerpen, waar hij kinderarts is in het ZAS-ziekenhuis. Hij is ook verbonden aan de UAntwerpen. Toen in aanloop naar de Oosterweelwerken de eerste plannen voor het overkappen van de Antwerpse Ring kwamen, onderzocht hij met zijn team wat een volledige overkapping zou betekenen voor de gezondheid van de omwonenden. “Volgens berekeningen zouden er jaarlijks 21 doden minder vallen in een straal van 1.500 meter rond de Ring.”

Ook in Brussel eist slechte luchtkwaliteit vandaag nog altijd levens. Leefmilieu Brussel schatte dat in het Brussels Hoofd-

stedelijk Gewest de blootstelling aan luchtvervuilende stoffen in 2024 leidde tot meer dan zeshonderd vroegtijdige overlijdens.

Die sterftegevallen vormen het topje van de piramide, duidt Van Brusselen. “De sterftecijfers gaan over de allerzwaksten, mensen met een longaandoening of een aangeboren ziekte. Daaronder zit een hele groep van mensen die vaker moeten puffen, meer astma ontwikkelen, of vaker opgenomen worden in het ziekenhuis.”

Jonge kinderen zijn extra kwetsbaar voor luchtvervuiling. “Ze ademen sneller dan volwassenen en nemen zo relatief meer vervuilde lucht op. De luchtwegen van jonge kindjes zijn nog heel smal, waardoor ontstekingen grote gevolgen kunnen hebben, bijvoorbeeld bij een RSV-besmetting. Ook zijn hun organen nog volop in ontwikkeling. Longen, immuunsysteem, hersenen: alles wordt nog gevormd. Schade die je daar oploopt, neem je mee voor de rest van je leven.”

Daar komt nog een praktisch aspect bij: hoogte. “Baby’s in buggy’s, peuters en kleuters bevinden zich laag bij de grond, op het niveau van uitlaatpijpen. Precies daar zijn de concentraties vaak het hoogst.”

‘Street canyons’

Eén stof die in Brussel bijzondere aandacht verdient, is wel stikstofdioxide (NO₂).

“Minder NO₂ in de lucht betekent minder astma, en er is ook een heel duidelijk effect op de longcapaciteit die kinderen ontwikkelen”, zegt Van Brusselen. “Die longcapaciteit bepaalt dan weer hoe sterk of zwak je longen zijn voor de rest van je leven.”

NO₂ hangt sterk samen met uitstoot door het verkeer, en kan heel lokaal pieken.

“Daarom kijk je best niet naar stadsgemiddelden, maar naar specifieke straten. Vooral in drukke straten met veel verkeer en weinig ventilatie – de zogenoemde street canyons –blijft NO₂ hangen”, stelt Van Brusselen. Zo scoorde bijvoorbeeld de kanaalzone ter hoogte van de Vlaamsesteenweg extreem slecht tijdens het burgeronderzoek in 2021 van Curieuzenair, net als de Schildknaapstraat in het centrum, met hoge gebouwen en veel verkeer.

Brussel heeft de afgelopen jaren dan ook sterk ingezet op verschillende maatregelen om de luchtkwaliteit aan te pakken: de lage-emissiezone, voetgangerszones, schoolstraten of het Good Move-plan dat autoverkeer wilde verminderen. “Die maatregelen werken”, zegt kinderarts Van Brusselen. “Daar bestaat weinig twijfel over.”

Toch zijn de maatregelen niet overal even populair. De protesten tegen Good Move leidden de afgelopen jaren tot heel wat onrust – de impact op de lokale economie en problemen met bereikbaarheid waren voor velen moeilijk te verteren. In het nieuwe Brusselse regeerakkoord werd daarom het symbooldossier Good Move geschrapt, al blijven de grote principes wel overeind: de zone 30 blijft bestaan net als de ambitie om het autoverkeer terug te dringen en alternatieven te stimuleren. De omstreden circulatieplannen in verschillende wijken worden wel bijgestuurd, met kleinere zones, vooral rond scholen.

De focus verschuift zo naar zones waar veel jonge kinderen komen. Vandaag ligt ongeveer 11 procent van alle Brusselse scholen in een schoolstraat. Het aantal schoolstraten nam de afgelopen jaren toe, vooral in gemeenten zoals Sint-Gillis, Vorst en Brussel-Stad. Toch gaat de uitbreiding van schoolstraten nog veel te traag, vindt ook Pierre Dornier van vzw Les Chercheurs d’Air, een organisatie die strijdt voor betere luchtkwaliteit in Brussel. “Brussel heeft nu ongeveer vijftig schoolstraten. Dat is weinig, zeker in vergelijking met steden zoals Parijs, dat meer dan driehonderd schoolstraten telt, waarvan er meer dan honderd volledig autovrij en vergroend zijn”, aldus Dornier.

Ecole Communale du Centre in Ukkel ligt in een erkende schoolstraat, en alvast directeur Dominique Verlinden vindt dat op alle vlakken een goede zaak.

“Onze straat telt twee scholen: École du Centre en het Collège Saint-Pierre. Daardoor was er vroeger veel autoverkeer. Nu dat verkeer tussen 8 en 9 uur wegvalt, krijgen we elke ochtend letterlijk een uur rust in een straat die normaal erg druk is. Dat is voor iedereen een grote verbetering. De dag start meteen ook veel positiever.”

“Baby’s in buggy’s, peuters en kleuters bevinden zich laag bij de grond, op het niveau van uitlaatpijpen”

Daan Van Brusselen Kinderarts

“In de avond is het moeilijker, omdat kinderen op verschillende momenten naar huis gaan, tussen ongeveer 15.30 en 18.30 uur. De straat meerdere uren afsluiten gaat in de praktijk moeilijk, want het gaat om een belangrijke doorgangsweg.”

Daan Van Brusselen plaatst een kanttekening bij die focus op specifieke plekken, zoals scholen. “Het risico is dat je het probleem zo te versnipperd aanpakt. Kinderen leven niet alleen op school. Jonge kinderen die in straten met hogere luchtvervuiling wonen of er naar de crèche gaan, belanden vaker in het ziekenhuis met ernstige luchtweginfecties, zoals RSV. Dat heb je niet mee als je je enkel op schoolbuurten focust.”

Kleine verschillen, grote effecten

Verkeer staat vaak centraal in de aanpak, toch is dat niet de enige bron van luchtvervuiling. “Voor fijnstof is houtverbranding bijvoorbeeld een enorme factor”, zegt Van Brusselen. “Houtkachels kunnen tot veertig procent van de jaarlijkse fijnstofuitstoot veroorzaken, terwijl er maar enkele maanden per jaar wordt gestookt.” Ook de binnenlucht komt in beeld. “Gasfornuizen en houtkachels hebben een duidelijke impact op de binnenlucht. Of bij wokken komt er bijvoorbeeld enorm veel fijnstof vrij.”

Hoewel de luchtkwaliteit de afgelopen jaren spectaculair vooruitging, is het belangrijk om nog door te zetten, stelt Van Brusselen. “Kleine verschillen in luchtkwaliteit kunnen grote gezondheidseffecten hebben, zeker bij kinderen. Als je die laatste procenten luchtkwaliteit verbetert, krijg je waarschijnlijk meer gezondheidswinst dan wanneer je het in extreem vervuilde steden twintig procent beter zou doen”, legt hij uit.

“Luchtvervuiling is geen lineair probleem. Als dat wel zo was, zouden mensen in steden als Delhi of Mumbai massaal doodvallen op straat, en dat gebeurt niet. Dat wil niet zeggen dat die vervuiling daar geen probleem is, maar wel dat het effect van

“Nu het verkeer tussen 8 en 9 uur wegvalt, krijgen we rust in een straat die normaal erg druk is”

Dominique Verlinden

Directeur Ecole Communale du Centre in Ukkel

extra verbetering hier, in steden zoals Brussel, relatief groot is.”

Luchtvervuiling en milieuschade stoppen niet aan de stadsgrenzen. De keuzes die lokaal worden gemaakt, hebben ook gevolgen elders in de wereld. Van Brusselen verwijst in zijn boek naar het One Health-principe, dat mens, milieu en planeet als één geheel beschouwt. “Minder verkeer betekent minder CO₂, dus globaal minder klimaatopwarming, maar het betekent ook dat er lokaal minder kinderen in het ziekenhuis belanden.”

Nevenschade

Volgens Van Brusselen is dat lokale aspect vaak onderschat. “Klimaat voelt abstract. Maar als je beseft dat je door een dieselwagen te laten staan, letterlijk de gezondheid van kinderen in je straat verbetert, wordt het concreet.”

“We moeten stoppen met doen alsof kinderblootstelling een soort nevenschade is van economische activiteit. Blootstelling van kinderen is geen collateral damage.” Hij pleit daarom voor een beleid dat kinderen centraal stelt. “Omdat ze tijdens de eerste duizend dagen van hun ontwikkeling zo gevoelig zijn, ontwikkelen ze als eerste problemen. Het is aan beleidsmakers om die problemen te voorkomen.”

« CHAQUE POURCENTAGE D’AIR PUR COMPTE POUR UN ENFANT »

FR/ Le pédiatre Daan Van Brusselen affirme que la pollution de l’air, malgré des améliorations, reste un risque important pour la santé des enfants bruxellois. Il estime que la nouvelle approche bruxelloise se concentre trop sur les écoles, alors que les enfants sont exposés ailleurs aussi. Même de petites améliorations de la qualité de l’air peuvent, selon lui, apporter de grands bénéfices pour la santé.

“FOR A CHILD, EVERY PERCENT OF CLEANER AIR COUNTS’’

EN/ Pediatrician Daan Van Brusselen says that air pollution, despite improvements, remains a serious health risk for children in Brussels. He believes the new Brussels approach focuses too much on schools, while children are also exposed elsewhere. Even small improvements in air quality can, according to him, bring significant health benefits.

Een erkende schoolstraat in Ukkel, waar autoverkeer op bepaalde momenten verboden is, zodat leerlingen veilig te voet of met de fiets op school kunnen aankomen.

Column Duchka Walraet

Duchka Walraet is een Brusselse auteur en is projectverantwoordelijke voor de bouwsector. In haar tweewekelijkse column beschrijft ze de stad als een zinnelijk organisme.

Hyperwaakzaam

Misschien beginnen met een onderscheid. Dat tussen gevaar en angst. Gevaar manifesteert zich extern. Het is tastbaar. Angst sluimert intern. Het huist in het lichaam, anticipeert gevaar en houdt het soms ook in stand als er helemaal geen gevaar meer is. Statistieken kunnen vertellen hoe vaak geweld tegen vrouwen voorkomt in een stad. Ze vatten niet hoe vaak je morbide generale repetities houdt in je verbeelding. Wanneer je een straat oversteekt, een telefoongesprek veinst, een sleutelbos vastgrijpt als geïmproviseerd wapen. Wanneer je met een geïmproviseerde oplossing een nieuw probleem creëert. Dat van de hyperwaakzaamheid.

Het Nederlandse woord veiligheid verwees ooit naar bedekt of beschut zijn. Denk aan het beeld van een deken dat over een slapend kind wordt gelegd. De buitenwereld blijft op die manier nog steeds onvoorspelbaar. De handeling is palliatief. Ze heft het risico op gevaar niet fundamenteel op. Laat ons nu naar Duitse woord Sicherheit kijken, dat ook veiligheid betekent. Het suggereert een veiligheidsbegrip zonder onzekerheid. En impliceert tegelijkertijd het bestaan van een apparaat dat deze toestand moet voortbrengen. Toezicht, regulering, een architectuur van controle. Een fort. Wanneer het faalt, voel je niet alleen angst, ook verraad. Tussen het deken en het fort ligt de hedendaagse obsessie met voorzorg. Ze neemt vaak de vorm aan van affectie. Stuur een bericht als je thuis bent. Op bestuurlijk niveau wordt ze een beleid, datagaring, handhaving. Beide drijven op hetzelfde principe. Liever iets doen dan het risico te lopen te weinig te hebben gedaan. Zorgzaamheid vervelt zo tot bezorgdheid en naadloos vloeit ze over in aansprakelijkheid. Angst vermomt zich als verantwoordelijkheid en beledigt en passant de liefde. Het ritueel van het inchecken biedt opluchting, maar bevestigt tegelijk een premisse. De wereld is vijandig, jij loopt gevaar. De andere wordt in de eerste plaats benaderd als een mogelijk slachtoffer. Niet langer als een gekoesterd lichaam. Het zijn manifestaties van affect, zeer zeker. Niet van affectie. Leven in de stad betekent naar buiten komen. De stad is een toneel van expositie: trottoirs, metro’s, cafés, kantoren. Plekken van contact en frictie. Er leven betekent instemmen met een basaal veiligheidsrisico. Momenten van acuut gevaar op straat kun je hoogstens tellen op twee handen. Soms zijn er gewelddadige gebeurtenissen die het oppervlak open doen scheuren en vrouwen zichtbaar tekenen. Ze herschrijven de mentale plattegrond van de stad voor wie het meemaakt.

Hyperwaakzaamheid verandert niets aan dat geweld. Het creëert uiteindelijk meer bruto nationale stress dan het geweld op straat tegen vrouwen zelf. Het is een ultra-oplossing die een nieuw, uitzichtlozer probleem genereert waar weinig tegen opgewassen is. Het subjectieve gevoel van onveiligheid.

City jobs

‘Ik moest met ontevreden klanten leren om te gaan’

Céline De Schryver is al epb-certificateur sinds de functie in 2011 ontstond. Tijdens haar loopbaan voelde ze de druk op de certificateurs toenemen. De volgende jaren is er dan weer goed nieuws voor eigenaars. “Met het nieuwe systeem zullen de scores stijgen.”

door Kris Hendrickx foto Ivan Put

Aan het Felix Govaertplein in Oudergem staat een bijzonder huis, met intrigerende ramen in Moorse stijl. Céline De Schryver (42) stapt binnen in de souplex, een appartement dat zich uitstrekt over de gelijkvloerse en de kelderverdieping. De eigenaar trekt de stad uit, naar zijn wijngaard in Wallonië en wil van de woning af. En wie verkopen zegt, zegt ook een verplicht epb-certificaat opmaken, een theoretische berekening van de energiezuinigheid van een woning. Met zijn eikenhouten vloeren, dubbel glas en moderne gasketel, lijkt het ruime appartement op het eerste gezicht pico bello gerenoveerd. Maar een garantie op een goede energiescore is dat niet, dat weet Céline na studie van de plannen van het appartement en een bezoek aan alle ruimtes.

“De vloer in de kelder is magnifiek, maar niet geïsoleerd. En naast het kelderdeel van de woning is geen woning, maar zijn het onverwarmde kelders. Dat betekent dat er al op twee manieren veel warmteverlies is. Daar kun je moeilijk iets aan veranderen. Die mooie vloeren wil je niet uitbreken om te kunnen isoleren. Ik vrees dat dit een G zou kunnen worden. Bij een souplex zie je vaak dat het ofwel heel goed of heel slecht is.”

De eigenaar van het appartement luistert berustend. Dat is lang niet altijd zo, mocht Céline de voorbije jaren aan den lijve ondervinden. “Het epb-certificaat is in het leven geroepen om mensen vrijblijvend te informeren, maar nu er een renovatieplicht is aan vastgeknoopt (elke Brusselse woning moet tegen 2033 minstens een epb-score E bereiken, red.), kijken mensen erg nauwlettend naar die score.”

Vooral klanten die veel geld in een renovatie stopten kunnen erg emotioneel worden, ondervond Céline. “Ik herinner me een heel mooi gerenoveerde duplex in Etterbeek, waar de eigenaar niet goed begrepen had welke muren warmteverlies opleveren.”

Theorie en praktijk zijn daarbij niet altijd hetzelfde. “Die eigenaar redeneerde bijvoorbeeld dat het lokaal met de verwarmingsketel de woning meeverwarmde. Dat klopt in de praktijk, maar in theorie is het een muur die wél warmte verliest. Had die man me voor de werken gecontacteerd, dan was dat anders gelopen. Veel mensen doen dat wél. Ze laten een voorlopig epb opmaken en doen dan de werken die een betere score opleveren.”

“Ik neem de tijd om helder uit te leggen waarom ik tot een bepaalde score kom”

Céline De Schryver Epb-certificateur

Ontevreden klanten waren de voorbije jaren de grootste uitdaging in de job van Céline. “Ik heb daarmee moeten leren omgaan: me in hun situatie verplaatsen, geduld hebben en pedagogisch zijn. Ik neem nu de tijd om helder uit te leggen waarom ik tot een bepaalde score kom.”

Kleine mier

Dat die score niet altijd logisch aanvoelt, beseft Céline maar al te goed. “Thuis heb ik een F omdat we een overdekt balkon hebben afgesloten, waarvan de vloer en het plafond niet geïsoleerd zijn. Mijn buren met een open balkon halen een B,

terwijl we amper meer verbruiken. We betalen circa 30 euro per maand voor gas, dat is echt weinig.”

Het mooiste aan de job vindt de veertiger de afwisseling. “De opleiding als certificateur deed ik al toen ik nog bij de Confederatie Bouw (vandaag Embuild, red.) werkte. Vervolgens werd ik certificateur in bijberoep om uiteindelijk helemaal zelfstandige te worden. Ik hou van de bezoeken op het terrein, de contacten met klanten en gebouwen fascineren me. En ik voel me ergens ook een mier die

een kleine rol speelt voor een hoger doel: klimaatvriendelijkere en zuinigere gebouwen.”

Voor eigenaars die wakker liggen van hun energiescore en hun huis niet meteen moeten verkopen, heeft Céline een tip. “Je wacht beter nog even met het opmaken van een epb. Er zit een hervorming van de regels in de pijplijn, waardoor de gemiddelde epb-score beter zal zijn dan vandaag. Die regels zullen bijvoorbeeld rekening houden met de hogere gemiddelde buitentemperatuur door de klimaatopwarming. Eenzelfde woning stoot daardoor minder CO2 uit dan enkele decennia geleden. Even wachten zal wellicht een letter verschil uitmaken.”

In City jobs toont BRUZZ de mens achter typische en minder typische stadsjobs

‘De war on drugs is een puur politiek vehikel’

Acteur Tibo Vandenborre en korpschef Peter Muyshondt kijken in ‘Clean’ kritisch naar het drugsbeleid

In de bioscoopfilm Clean speelt Tibo Vandenborre een Brusselse commissaris die de war on drugs moet uitvechten én zijn zwaar verslaafde broer wil helpen. Peter Muyshondt, korpschef van de lokale politiezone Rupel, maakte het zelf mee. De film is gebaseerd op zijn boek over zijn drugsverslaafde broer. door Niels Ruëll foto Ivan Put

“

Daar was de schmink. Hier haalde ik de kinderen van school. Daarboven werd er heroïne tussen mijn tenen geïnjecteerd.”

Kalm vertelt Tibo Vandenborre Peter Muyshondt over de filmopnames, terwijl ze samen via het skatepark aan de Kapellekerk, het Sint-Jan-Berchmanscollege en het Brigittinenpark naar de esplanade van het L-vormige sociale woonblok lopen voor de foto’s. Het is een van de locaties uit Clean, een oprecht om de drugsproblematiek bekommerde politiefilm van Koen Van Sande. Vandenborre speelt een kaarsrechte commissaris van de Brusselse drugsbrigade die zijn carrière en huwelijk riskeert in een ultieme poging om zijn broer uit de klauwen van een ontspoorde heroïneverslaving te redden. De kern van het verhaal is niet verzonnen. Peter Muyshondt, tegenwoordig korpschef van de lokale politiezone Rupel, verloor zijn broer Tom aan een overdosis en maakt een snoeiharde analyse van de tragedie in het boek Broers waren we

Politiebotten

Drie jaar geleden nam Vandenborre contact op met Muyshondt. “Je voelt het leven tussen de letters van het boek en daar wil je het fijne van weten. Ik wilde dicht bij de waarheid zijn, een lichaam voelen, een ademhaling horen, zien hoe hij reageert. In het boek was me de constante strijd opgevallen: je wil je politiewerk zo verantwoordelijk en goed mogelijk doen, en tegelijk worstel je met alle emoties die komen kijken bij een broer die hulp nodig heeft, maar door het systeem in de steek wordt gelaten. Met die sandwich kon ik als acteur aan de slag. De film brengt de vooroordelen over

Korpschef Peter Muyshondt (links) en acteur

Tibo Vandenborre. De film ‘Clean’ is gebaseerd op het boek van Muyshondt, dat het verhaal vertelt van zijn aan drugs verslaafde broer Tom.

drugsgebruikers en politie netjes samen.”

De acteur uit Rundskop, 1985 en De big fuck-up heeft hij niet geïmiteerd. “Ik heb mijn haar kort geschoren en ben op mijn gevoel afgegaan. En ik heb maanden in politiebotten rondgelopen. Een politieman die zijn schoenen niet met zorg uitkiest en verzorgt, dat is geen politieman. Die schoenen zijn zijn bureau. Door uitstel van de opnames heb ik er veel langer in rondgelopen dan voorzien. Brussels by night, ontmoetingen: het trok allemaal in die schoenen. Maar promis, juré, dat is het enige graantje methodacting.”

“Ik ben nog een oude militair: die schoenen moeten blinken”, lacht Muyshondt. “Weet je waar mijn vrouw smakelijk om kon lachen? Jij vouwt je kleren op als een maniak, ik nooit. Ze vindt dat ik jou als voorbeeld moet nemen.”

Muyshondt heeft zich een tijd lang tegen de film verzet. “Koudwatervrees. Ik kon mijn verhaal niet afgeven. Ik wou de film verbieden. Nu is het omgekeerde waar: ik ben vastberaden om mijn mond weer open te doen. Ik vecht al 38 jaar als politieman en heb mijn broer zien kapotgaan aan drugs, maar ook aan het drugsbeleid.”

Kraan dichtdraaien

“Als er een eenvoudige oplossing bestond voor het complexe probleem, dan hadden we ze al lang gevonden. Het is normaal dat het zoeken is, maar het gratuite politieke populisme neem ik wel op de korrel. Het is erger dan ooit. Er is geen debat. Iedereen blijft in zijn warroom. Het is een opbod van steeds hardere handhaving. Het leger moet de straten op! Helikopters moeten parachutisten boven Brussel droppen, terwijl de politici poseren voor de foto. Sorry voor de oneliner. Ik weet dat we er zo niet komen. Maar de war on drugs is een puur politiek vehikel en heeft helemaal niks te maken met de gezondheid van de burgers.”

Vandenborre zag vrienden wegkwijnen door een verslaving. “Hoe ambetant

sommigen ook konden zijn, ik zag vooral hypergevoelige, onzekere, angstige mensen die in pijn leven. Voor mij zijn dat geen criminelen. Weinig mensen denken nog zo, maar dat ziet de politiek precies niet in. Het is zéér pijnlijk om vrienden te verliezen door een overdosis of door zelfmoord. Ik had met hen een sterke emotionele band. Op goede momenten wisten ze dat ze moesten ingrijpen, maar bij het minste waren ze weer vertrokken. Die cyclus is zo frustrerend.”

Muyshondt zag de escalatie in Brussel en Antwerpen aankomen. “In het boek Beleid op speed: hoe de drugsoorlog alle zin voor rede versmoort uit 2017 heb ik voorspeld dat het geweld enkel zou toenemen bij een war on drugs. Het is weggezet als een pamflet. Kan er mij iemand vertellen wanneer die war on drugs een succes zal zijn? Als je de kaap van duizend ton in beslagnames per dag bereikt? Gezonde indicatoren lijken mij afname van het gebruik, afname van de productie, afname van de criminaliteit en toename van de gezondheid. Daar moet je je beleid op richten. Ondertussen is het drugsgebruik met twintig procent gestegen en het problematische gebruik meer dan verdubbeld. Het geweld tart de verbeelding. Laten we aanvaarden dat deze situatie slecht is en dat we het eens op een andere manier moeten bekijken. Het is schandalig nalatig dat de beleidsmakers dat weigeren te doen.”

“Het enige dat we nu doen? De symptomen bestrijden van onze eigen beleidskeuzes. Dweilen met de kraan open en alsmaar meer investeren in dweilen. Misschien moeten we de kraan dichtdraaien en zien wat er dan gebeurt.”

Legaliseer

Muyshondt is een pleitbezorger van een wettelijke regeling. “Legaliseer. Een illegale markt kun je nooit regelen. De criminele wereld heeft geen toegang tot de rechtsstaat, tot de politie, tot de justitie en kan zich enkel bedienen van geweld en afpersing. Haal drugs uit de illegaliteit en een deel van het geweld valt weg. De CEO van Delhaize legt geen bommen onder de auto van de CEO van Colruyt.”

Tibo Vandenborre (links, toen nog zonder baard) speelt in de film ‘Clean’ een Brusselse commissaris, die zijn broer uit de klauwen van de drugs probeert te houden.

“Aanvaard ook dat mensen sinds mensenheugenis drugs gebruiken. Tachtig procent van de gebruikers ontwikkelt nooit een probleem. Ze zetten hun lichaam onder druk, maar ze slaan niemand de kop in, ze stelen niet, ze rijden niet onder invloed. Het zijn je vrienden, collega’s, familieleden. Moeten we daar echt een geldverslindende machinerie op loslaten?”

De commissaris praat drugsgebruik niet goed, is niet voor vrije verkoop in supermarkten. Legalisering is niet hetzelfde als commercialisering. “Dat is uit den boze. Wij willen de drempels juist verhogen.” Cafés noemt hij met een knipoog “gebruikersruimtes”. “Wees eerlijk. Verheerlijk geen schadelijke producten. Van cannabis – als je het niet rookt tenminste – en MDMA-producten is aangetoond dat bij gecontroleerd gebruik de primaire en secundaire schade aan de

“Haal drugs uit de illegaliteit en een deel van het geweld valt weg”

Peter Muyshondt

Korpschef

gezondheid veel minder groot is dan bij alcohol of tabak. Toch worden die producten niet verketterd. We verkopen zelfs alcohol in tankstations langs de snelweg.”

“Ik krijg hier een versnelde cursus”, lacht Vandenborre. “In al die details heb ik me niet verdiept. Ik heb naast Peters boeken wel Sale flic. Enquête dans les coulisses de la police belge van de Brusselse journalisten Thomas Haulotte en Philippe Engels gelezen. De film werd naar Brussel verplaatst. Daardoor krijg je andere accenten, andere frictie.”

“Het geweld in Brussel is nog veel erger dan in Antwerpen”, zegt Muyshondt. “Maar ik merk wel dat Brussel al twee gebruikersruimtes heeft en dat de vzw Transit hier bakens verzet. Men is pragmatischer. Vlaanderen is helemaal in de greep van een radicaal-fundamentalistische visie op drugsbeleid. Daar moeten we afstand van nemen.”

Echte wrakken

Clean stelt de vraag hoe je mensen, vrienden, familie, kennissen, met een zware verslaving kunt helpen. “Ik weet waar ik mensen heen moet sturen als ze niet weten waar te slapen”, zegt Vandenborre. “Ik probeer niets te negeren. Vanwaar die golf,

ook in Vorst, waar ik woon? Ik zie zo veel lijkbleke jongeren aan de Parvis bedelen, omdat ze dringend een hit nodig hebben. Soms probeer ik iets zots te doen. Ik trok iemand de kerk in, in de hoop hem iets te laten ervaren. Op het Bethlehemplein zie je voortdurend auto’s, fietsers, brommers kopen en weer doorrijden. Die zijn nog sportief, die hebben nog een auto. Daarnaast zijn er de echte wrakken. Onder wie ook echt veel jonge, maar ook oude vrouwen.”

Ook de acteur kent geen wonderoplossingen. “Ik wil zo graag een oplossing vinden, maar wie ben ik? Blijven spreken, dat lijkt me verstandig. Ook over wat er vaak achter zit: diepe, geïnternaliseerde pijn. Als ik naar mezelf kijk en hoe ik omga met mijn problemen, met stress, met afstand nemen van pijn, met trauma’s … Na een tijd is er een connectie tussen je hart en je hersenen en lijk je alcohol of sigaretten nodig te hebben om de rust terug te vinden. En die grote onrust vind je in de hele maatschappij terug, ook in het politiewezen. Wat bij mij het beste werkt, is een body-based praktijk.”

Hij verwijst naar de Hongaars-Canadese arts Gabor Maté, die verslaving linkt aan jeugdtrauma’s. “De passage van kind naar volwassene pakken we niet goed aan en we houden vast aan een lichamelijke opvoeding

“Ik zie veel lijkbleke jongeren aan de Parvis bedelen, omdat ze dringend een hit nodig hebben”

Tibo Vandenborre Acteur

van de 19e eeuw. Ik ben tegen legalisering als we er geen sociale, pedagogische verandering aan koppelen. Mij zou het enorm geholpen hebben om als jongere al bepaalde technieken te kennen om rust te vinden. Meditatie. Yoga. ’s Morgens en ’s avonds op school. Trauma bespreekbaar maken. Ik vind het zo spijtig voor die gasten die ik verloor, zoveel goede energie die er niet meer is. Hun pijn heeft bijna altijd te maken met geweld. Geweld in hen, in de familie, in de maatschappij. Hoe ga je met stress en pijn om? Dat moeten we zo jong mogelijk leren.”

Schuldgevoel

Muyshondt knikt. “Het boek en de film spreken er niet over, maar ik mag het niet langer weglaten. Niemand heeft daar schuld aan, maar mijn broer en ik zijn opgegroeid in een heel onveilige context. Ik ben op mijn vijftiende het leger ingevlucht. Mijn broer is op zijn vijftiende drugs gaan gebruiken.”

De commissaris en de filmflik roepen op tot empathie, niet om alles door de vingers te zien. “Weet je waarom ik de film zo goed vind? Door dit soort lastige vragen. Mijn broer was een goede gast als hij niet gebruikte. Zijn vrienden droegen hem op handen. Maar als hij gebruikte, was hij geen heilige. Hij heeft een dealer het mes op de keel gezet. Ik heb hem ooit buiten gezwierd nadat ik heroïnespuiten had gevonden in mijn slaapkamer. Waar de kinderen rondkropen. De scène zit niet in de film, maar we stonden neus aan neus. Ik was getraind door de speciale eenheden, ik was

een thaibokser in de fleur van mijn leven, en toch was ik bang. Het is net niet uit de hand gelopen dankzij broederliefde.”

“Voor mij is het een heel mythische film geworden”, pikt Vandenborre in. “Geen drama, maar een tragedie. Dat verhaal van jou en je broer is voor mij een soort werveling. Een liefdestrijd tussen orde en chaos, tussen Apollo en Dionysus. Voor mij gaat het over een transformatie. Een openbreking. Een vermenselijking. Een ontbloting.”

Muyshondt heeft voor zijn broer dingen gedaan die de wet hem niet toelaat. “Om mijn broer te helpen, heb ik heel wat gedaan dat eigenlijk het daglicht niet mag zien. Dingen die niet kunnen als politieman. Ik nam mijn wapen, een matrak, mee als ik hem moest gaan zoeken in gevaarlijke omgevingen. Sommige inbreuken had ik moeten melden. Soms heb ik die wet gevolgd, even vaak koos ik voor mijn broer. Het beste aan de film vind ik dat hij (wijst naar Vandenborre) niet de goeie is. Je hebt minstens zoveel sympathie voor de broer met een verslaving.”

“Ik was getraind om de maatschappij te helpen. Om de held te zijn. Ik zat bij de speciale eenheden. Na ons is er niemand meer, maar mijn eigen broer bleef achter. Dat neem ik mezelf voor de rest van mijn dagen kwalijk. Iedereen probeert me dat schuldgevoel uit mijn hoofd te praten, maar daar word ik slechtgezind van. Ik koester dat schuldgevoel. Het is de enige manier om Tom nog bij mij te hebben.”

‘Clean’: sinds woensdag in de bioscopen

LE FILM ‘CLEAN’ REMET EN QUESTION LA WAR ON DRUGS

FR/ Dans ‘Clean’, Tibo Vandenborre incarne un commissaire qui mène la guerre contre la drogue tout en tentant d’aider son frère toxicomane. L’histoire s’inspire du vécu du chef de police Peter Muyshondt, qui a perdu son frère d’une overdose. Selon lui, la politique antidrogue actuelle s’attaque surtout aux symptômes plutôt qu’aux causes.

‘CLEAN’

QUESTIONS THE WAR ON DRUGS

EN/ In ‘Clean’, Tibo Vandenborre plays a police commissioner fighting the war on drugs while trying to help his addicted brother. The story is inspired by police chief Peter Muyshondt, who lost his brother to an overdose. According to him, current drug policy mainly targets the symptoms rather than the causes.

Energiebalans

Vrouwendag is voorbij, maar energiedrankenmerk Zyla van Spadel uit Sint-LambrechtsWoluwe zet door met een opvallende campagne: mannen krijgen een gratis energiedrankje, om hen te aan te zetten meer te doen in huis. Zyla bevroeg duizend Belgen en ontdekte dat vrouwen zo’n driekwart van het huishouden runnen, terwijl driekwart van de mannen dat niet ziet. Hopelijk geeft de energiestoot hen geopende ogen. (EC)

ZYLA kortingscode voor één gratis blikje, via zyladrink.com

Cultuurgids Shop Made in Brussels

HOOKED

“De repetitieve handeling werkt heel rustgevend”, vertelt de Libanese ontwerper Rami Moukarzel over de aantrekkingskracht van haken. “Én ik wilde wat kleur brengen in het grijze België.” Met zijn merk Muk maakt hij al enkele jaren fleurige, handgemaakte hoofddeksels: van mutsen en balaclava’s tot fluffy maliënkolders. Zo’n drie stuks per dag rollen er van zijn haaknaald: uniseks en voor zowel winter als zomer. Een muts have dus, lijkt ons. (MVDH)

MUK verschillende prijzen, thisismuk.com Jouw Brussels product op deze pagina? Mail naar shop@bruzz.be

Bloembellen

Upcycling van oude kleding, dat kennen we, maar wat met oude bloemen? Juweelontwerpster Nisrine Samadi tovert bloemblaadjes met hars en parels om tot echte statement pieces aan je oren. De merknaam Fleur du désert verwijst naar haar Marokkaanse roots, waar Samadi’s grootmoeder haar leerde te naaien en creatief zijn. Het hobbyproject werd eind vorig jaar een professionele job: Samadi organiseert ook workshops. Hou die gevallen lentebloesems maar even bij. (EC)

IHYA OORBELLEN VAN CLEMATISBLOEMEN 70 euro via @ fleur.du.desert_

Aux Trois Rois

KWALITEIT

Restaurant 3 x volkscafés

AUTHENTICITEIT

INFO

Zaterdagplein 6, Brussel

Het oudste café van Schaarbeek, Aux Trois Rois, bestaat al even niet meer, maar dankzij Philippe Debroe overleefde het interieur. Het café herrijst nu als pop-up.

Aux Trois Rois, een café uit 1722 dat als het oudste café van Schaarbeek wordt beschouwd, sloot in 2016 zijn deuren en leek, net als zoveel andere Brusselse cafés, gedoemd om te verdwijnen. Als stamcafé van de Schaarbeekse folklore en ontmoetingsplaats van de ‘Vrienden van Pogge’ was het een populaire bistro, waar vaste klanten uit de buurt, muzikanten en lokale figuren samenkwamen.

Fotograaf Philippe Debroe zag de sluiting met lede ogen aan. Net voor de sloop nam hij daarom alle afmetingen tot op de millimeter nauwkeurig op, nam hij kleurstalen en documenteerde hij elk detail van het interieur. Het resultaat is geen restauratie, maar een bewuste reconstructie. Bijzonder zinvol erfgoedactivisme in een tijd waarin

Brussel zijn buurtcafés ziet verdwijnen ten gunste van saaie ketens.

Het project heeft nu een thuis gevonden in het Brussels Ouderenplatform (BOp), waar een pop-upversie van het café tot minstens juli te zien is. De ruimte is voor iedereen toegankelijk, tijdens weekdagen van 9 tot 16.30 uur en op donderdag tot 20 uur. De installatie maakt deel uit van de 150e verjaardag van de ‘Vrienden van Pogge’, een folkloristische vereniging die de populaire figuur Pogge (Pierre De Cruijer), de mascotte van Schaarbeek uit de 19e eeuw, eert.

Op de begane grond is het pop-upcafé gevestigd, dat met groene banken, lambrisering en muren bedekt met foto’s de sfeer oproept van een bistro uit vervlogen tijden.

Bestellingen plaats je echter niet aan de oude toog – die zal dienstdoen als dj-booth, met name op 25 juni wanneer dj Pogge een selectie van 45 toerenplaten zal draaien die hij heeft gekocht van Julo, de laatste eigenaar van het café.

De kaart is beperkt en blijft trouw aan de volkse sfeer van de plek. Jupiler in flesjes (2,50 euro), koffie (1,50 euro) Cuarenta-limonade (2,50 euro), Westmalle Bruin (4 euro) of een zeer goede rode wijn uit de Rhône, Les Vignerons d’Estézargues (3 euro). Om te eten, nemen we genoegen met een zakje chips voor 2 euro of, beter nog, een hardgekookt ei voor 1 euro. Alles es Just! MICHEL VERLINDEN

Au Duc de Brabant

Au Duc de Brabant, gelegen aan de uitgang van het metrostation Ribaucourt en voorzien van een mooi zonnig terras, is het bewijs dat een bruin café kan moderniseren zonder zijn ziel te verliezen of onbereikbaar te worden – een Jupiler wordt hier verkocht voor 2,70 euro (25 cl en van het vat). Het interieur is charmant, de kleine keuken degelijk, de bierkaart sterk en het onthaal door de familie Kinali hartelijk. Leopold II-laan 143, Molenbeek

La Péniche

La Péniche is een van die Brusselse cafés die hun authentieke karakter hebben behouden – denk maar aan Chez Martine. Een verweerde toog, trouwe stamgasten en een eenvoudige keuken – steak, paling of dagschotel – zijn de essentie, én Jupiler voor 2,50 euro. Terras met uitzicht op het water. Eenvoudige en vriendelijke ontvangst, zoals het hoort in die cafés die Brussel zo hard nodig heeft. Brandhoutkaai 37, Brussel.

Klassiek Pop & Jazz

The Kids

There will altijd be a next time, in tegenstelling tot wat The Kids ook mogen beweren in hun onverwoestbare evergreen. De Antwerpse punkband mag in de Ancienne Belgique vijftig kaarsjes uitblazen, en sleept in zijn kielzog Sunpower, HETZE, Kotskat en Colère mee voor een minifestival dat het jaarthema van Punk 50 van wat extra rebellie mag voorzien. God save the Kids!

→14/3, Ancienne Belgique

Lézard

David Byrne mag dan elke poging tot reünie van zijn band Talking Heads in de kiem smoren, Sound Track-winnaar Lézard doet zijn stinkende best om de erfenis van de New Yorkse new-wavepioniers levend te houden. In de wispelturige, hoekige artrock van zijn kersverse debuut, Que se passe-t-il, ontwaren kenners vast ook nog toefjes Devo, LCD Soundsystem en Telex.

→15/3, Botanique

De Amerikaanse jazzpianist Brad Mehldau en de eveneens uit de VS afkomstige (contra) bassist Christian McBride zijn al jaren twee handen op één buik. Ze kennen elkaar al meer dan drie decennia en waren vaak samen te horen op albums van die andere kleppers, Joshua Redman en Brian Blade. Benieuwd wat voor lekkers ze met hun tweeën zullen serveren.

→15/3, Bozar

En ook

DEUS voegt zijn eerste twee albums samen tot één goddelijke trip (19 & 20/3, Vorst Nationaal)

De Ierse hype Cmat komt tonen hoe lekker Eurocountry smaakt (16/3, Ancienne Belgique)

Fabiano Do Nascimento breekt Braziliaanse jazztradities open (13/3, Flagey)

Víkingur Ólafsson

Zowat alles wat de IJslandse pianist Víkingur Ólafsson aanraakt, lijkt te veranderen in goud – of misschien eerder in vakkundig geslepen kristalglas. Of hij nu Glass, Bach of Mozart speelt, met zijn uitgepuurde techniek snijdt hij steeds weer naar de essentie. Eind vorig jaar voegde Ólafsson met Opus 109 Beethoven toe aan zijn discografie, dat album komt hij nu in Bozar voorstellen.

→13/3, Bozar

Boesmans Wave

Vier jaar geleden, in volle afwerking van zijn muzikale vaudeville On purge bébé, overleed Philippe Boesmans. Hij was huiscomponist van de Munt, maar in alle zalen graag gezien en gehoord. Ter ere van wat zijn negentigste verjaardag had moeten zijn, staat ‘s mans muziek zowel in Flagey als in de opera in de kijker ... met later op Klarafestival nog een orgelpunt.

→13 & 14/3, De Munt & Flagey

Sitkovetsky Trio

Beethoven en Sjostakovitsj, wat een fantastische pianotrio’s hebben die mannen geschreven. Maar dit concert moet je vooral meepikken om de muziek van Cécile Chaminade te horen te krijgen. Haar grandioze Tweede Pianotrio krijgt schromelijk weinig aandacht. Online zijn vooral veel middelmatige uitvoeringen te vinden … en daar moet je met dit drietal nu net niet voor vrezen.

→15/3, Bozar

En ook

Trio Les Heures Bleues stelt zijn nieuwe plaat voor (13/3, La Tricoterie)

Het surrealisme van auteur en schilder Henri Michaux inspireert het muzikale Trio Michaux (15/3, MIM)

Pianist Olivier de Spiegeleir boekt een muzikaal snoepreisje naar Italië (13/3, Sint Markuskerk, Ukkel)

Alles dooft. De horizon wijkt

Laurent Dumortier

Tijdens nachtelijke wandelingen, onder meer door Brussel, begon Laurent Dumortier ramen te zien als levende schilderijen. Door zijn achtergrond als tuinder werd hij in het bijzonder aangetrokken door de planten – echt of artificieel, levend of dood – in de interieurs. In zijn eigen fictieve ruimtes worden ze personages in intieme huiskamervoorstellingen.

→15/3 > 25/4, Michèle Schoonjans Gallery

Home Sweet Home

De verbeelding van ontwerpers neemt een hoge vlucht in deze speelse expo met meer dan 75 originele nestkastjes. Omdat elk vogeltje zingt zoals het gebekt is, oogt het ene huisje fragiel, het andere robuust, functioneel of uitgesproken sculpturaal. De Gentse rijzende ster Bram Vanderbeke ging voor zijn creatie aan de slag met gegoten aluminium.

→11/3 > 25/4, MAD Brussels

The big beautifull billboard

Damien Deroubaix heeft lak aan vakjes. Hij weigert te kiezen tussen allerhande technieken – zoals schilderkunst, gravure, wandtapijt, houtsneden en beeldhouwkunst – en zijn vormentaal is een smeltkroes van stijlen. Zo gaan in zijn werk verwijzingen naar middeleeuwse meesters een (vaak macabere) dans aan met de esthetiek van metalmuziek.

→ 14/3 > 2/5, Nosbaum Reding

En ook

Ontdek en maak moderne borduurkunst tijdens het Mauvais coton festival (13/3 > 15/3, LaVallee)

Geen enkel materiaal is post-minimalist Richard Tuttle te min (13/3 > 2/5, Greta Meert)

Het BANAD Festival voor architectuurfans viert zijn tiende verjaardag (14/3 > 29/3, verschillende locaties)

Brad Mehldau & Christian McBride

Damien Deroubaix

Film

Claudia Cardinale

In meesterwerken als Il Gattopardo van Luchino Visconti, Otto e mezzo van Federico Fellini, Once upon a time in the west van Sergio Leone én Fitzcarraldo van Werner Herzog meespelen? Het lukt alleen als je bloedmooi bent, prima acteert en Claudia Cardinale heet. Cinematek eert de overleden Europese filmster met een retrospectieve.

→> 24/5, Cinematek

Simone

Regie: Eva Giolo & Aglaia Konrad

De modernistische architecte Simone Guillissen-Hoa was een van de eerste vrouwelijke architecten in België met een eigen bureau. In deze documentaire wordt archiefmateriaal gecombineerd met observaties van de huizen en gebouwen die GuillissenHoa ontwierp, zoals het Immeuble Hou Avenue Bel Air en het Spedenerhuis in Ukkel. →12/3 > 4/4, Bozar

The Testament of Ann Lee

Regie: Mona Fastvold met Amanda Seyfried, Lewis Pullman, Thomasin McKenzie

Ann Lee groeide in de 18e eeuw uit tot spiritueel leider van de Shakers. Ondanks verplicht celibaat werd haar egalitaire commune in Amerika een succes. Mona Fastvold (The Brutalist) giet het in een experimentele musical, gedragen door extatische hymnes en een verbluffende Amanda Seyfried. →In de bioscoop

En ook

In Dreams van Michel Franco loopt het mis voor Jessica Chastain en een Mexicaanse balletdanser

De documentaire Ai Weiwei’s Turandot toont hoe de dissidente Chinees een opera van Puccini actualiseert

Cherien Dabis verhaalt met All that’s left of you over Palestijnse veerkracht, trauma en onmacht

Klein onderhoud Schrijver Guy Dermul

Met De voetganger schreef Brusselaar Guy Dermul een roman over een man die opgroeide onder de Portugese dictatuur van Salazar. In de stad die hij tijdens zijn dagelijkse rituelen doorkruist, is Brussel erg goed herkenbaar.

Dermul is vooral bekend als acteur met een verleden bij Dito’Dito en de KVS. Binnenkort is hij te zien in de film Clean van Koen Van Sande. Nadat Dermul met Het had waar kunnen zijn al een fictieve kunstenaarsbiografie had geschreven, is dit nu zijn tweede boek. Waarom is hij schrijver geworden? “In wezen heb ik me altijd als een ‘maker’ beschouwd”, zegt Dermul, “ook toen ik speler was. Het verschil is dat ik me nu beperk tot tekst, maar ik blijf een verhaal vertellen en me van de wonderlijke taal bedienen.”

In het boek zitten we het hoofdpersonage Arié Amendoeira op de huid. Een oude man, opgegroeid in Lissabon, die al vijftig jaar in Brussel woont en daar werkte als luthier – een maker en hersteller van snaarinstrumenten. Intussen is hij twee jaar op rust, en begint hij raar gedrag te vertonen. Oude demonen steken de kop op, onder meer uit zijn jeugd in het totalitaire Portugal onder António de Oliveira Salazar, waar pas een einde aan kwam met de Anjerrevolutie in 1974. “Geschiedenis en nalatenschap zijn essentieel in mijn werk”, stelt Dermul. “In deze politiek turbulente tijden is het nog belangrijker te herinneren aan gebeurtenissen uit het verleden die een kentering teweegbrachten, maar dreigen vergeten te worden. De dictatuur als

model is weer dichterbij dan ooit. Maar ik wilde het ook over ‘geloof’ hebben. Niet over religieus geloof, dus koos ik voor geloof in de revolutie.”

Dermul doorspekt De voetganger met korte non-fictionele, essayistische terzijdes over interessante personen of fenomenen uit de beeldende kunst, muziek en architectuur.

De stad waarin alles zich afspeelt is een herkenbaar Brussel, maar mét fictieve locaties. “Het is mijn Brussel. Ik refereer continu naar werkelijkhe-

“De dictatuur als model is dichterbij dan ooit”

den, maar schrijf fictie. Illusie is een hoofdthema in het boek. Hoe werkelijkheid de illusie beïnvloedt, maar misschien meer dan ooit ook het omgekeerde.”

Tot slot, zouden we met zijn allen, zoals Arié, misschien wat meer rituele wandelingetjes door de stad moeten maken, zonder concreet doel? “Goed idee! Ik zou het beter wat meer doen, want ook ‘voetganger zijn’ was voor mijzelf een fictioneel gegeven. Tijdens het wandelen komen de meest verfrissende ideeën en gedachten uit het niets aangewaaid.” MICHAËL BELLON

Boekpresentatie op 12 maart om 19 uur in Ouderenplatform (BOp)

PODCAST ‘IN BRUSSEL’

Luister elke week naar twee verhalen recht uit de stad

met Margot Otten

Deze week

Defensiebeurs BEDEX wil Brussel op de kaart zetten van de oorlogsindustrie, logisch of slecht zaak? Met directeur Nils Duquet van het Vlaams Vredesinstituut.

Alain Pierre componeerde voor iconische films, na zijn overlijden krijgen zijn synthesizers een tweede leven dankzij studio Edmond en zijn dochter Tatiana.

‘In Brussel’, elke woensdag op je favoriete podcast-app en op BRUZZ.be/podcast

In mijn wijk Podium

Worldwide International Global Idiodrama

Lies Pauwels & Willemijn Zevenhuijzen

We leven in een wereld vol meningen en toch zijn de idioten aan de macht. Kunnen we dat verstand niet afsluiten, stil zijn en dansen? Verstand op nul! is de slogan die Lies Pauwels, Willemijn Zevenhuijzen en Hantrax in de praktijk brengen in deze voorstelling vermomd als een talkshow die geen talkshow is.

→ 13/3, BRONKS

No Dreams, No Gold

Ingrid Berger Myhre & Lasse Passage

Ingrid Berger Myhre is danser en kunstenaar. Ze is afkomstig uit Noorwegen en woont in Brussel. Lasse Passage is componist en muzikant in Oslo. Ze brengen een mix van erotische hoorspelen, hybride lezingen en optredens van elektroakoestische ‘one-manbands’, maar gaan ook op zoek naar structuur, door stil te staan bij de rol van pauzes.

→ 13 & 14/3, Kaaistudio’s

Three Times Left is Right

Studio Julian Hetzel

Regisseur Julian Hetzel onderzoekt samen

met Josse De Pauw en Kristien De Proost de economie van polarisatie. Vanuit de vaststelling dat rechts zich het vocabulaire en de revolutionaire houding van links heeft toegeëigend. Er zit een dunne lijn tussen liefde en haat. Word je weer links als je maar rechts genoeg afslaat?

→ 18 > 21/3, KVS BOL

En ook

Karimi Fariborz maakt Whispered dreams met onder meer Mona Ahmadi in Teheran (17&18/3, Pilar)

Sulaiman Addonia en Hanne De Backer verkennen het thema Where is home (19/3, Passa Porta)

Gezelschap Cie Mossoux danst met schilder Goya in The great he-goat (18/3, 140)

Arno: rock-‘n-roll godverdomme

Regie: Kristof Michiels

Al bijna vier jaar moet Brussel, en bij uitbreiding de wereld, het zonder Arno doen. In zijn rockumentary Arno: rock-‘n-roll godverdomme, een rauwe collage van collage van liveopnames, videoclips, tv-verschijningen, foto’s, films en stukjes interview, brengt Kristof ‘DJ 4T4’ Michiels van ’t Hof van Commerce Le Plus Beau weer tot leven.

→ 13/3, De Zeyp, Ganshoren

Boule Mpanya

Boule Mpanya groeide op in het bruisende Kinshasa, waar muziek en dans overal aanwezig waren. Van het kerkkoor tot hiphopgroepen: al jong ontdekte hij zijn stem en ontwikkelde hij een sterke podiumprésence. Vandaag creëert hij een eigen, hybride geluid, waarin Congolese rumba en soukous samensmelten met hiphop, r&b, soul en afrobeat, en verrijkt met invloeden uit pop en salsa.

→ 13/3, De Vaartkapoen, Molenbeek

Science for kids

3,1415926535: freaks kunnen waarschijnlijk een eindeloze reeks cijfers aan het getal pi verbinden, een transcendentaal cijfer dat in de wiskunde wordt gebruikt om de verhouding uit te drukken tussen de middellijn en de omtrek van een cirkel. Op 14 maart is het Pi-dag, en dat wordt onder meer gevierd met een workshop waarin er op los kan worden geëxperimenteerd en gecijferd.

→ 14/3, Op-Weule, Sint-Lambrechts-Woluwe, 6 > 12 jaar

En ook

Creatief Café en Ksaar leren je alles over de schone kunst van het zeefdrukken (13/3, De Markten)

Lach je een breuk met Britse humor tijdens de English Stand-up Comedy Night (13/3, Kontakt)

Leer de eindeloze mogelijkheden van gehaakte granny squares met Petra (19/3, Ten Noey)

Uitgelicht

Bij Offscreen zijn cult en controverse in veilige handen

‘We zijn heel politiek zonder activistisch te zijn’

Of de tijden nu hypergevoelig zijn of juist hyperongevoelig, Offscreen vaart vanaf woensdag opnieuw zijn eigen koers. Het festival toont de cultfilms van gisteren, vandaag en morgen ongeacht of ze nu bijzonder poëtisch zijn of hondsbrutaal en controversieel. Maar nooit zomaar.

door Niels Ruëll

De bloederigste weerwolf-films, anti-patriarchale lesbische vampierenfilms, het schokkende relaas van een priester die zijn celibaat niet onder controle heeft, torture porn die uitmondt in een politieke allegorie over onderdrukking in een ultraconservatief Hongarije: wie snel geschandaliseerd is, moet de volgende drie weken het festival Offscreen mijden. Zoals elke editie. Wie graag verrast wordt door opzienbarende genrecinema uit de marge moet in Cinema Nova kamperen. Zoals elk jaar.

Grote problemen met het vertonen van films, heeft Offscreen nooit gehad. Zelfs niet toen cancelculture, al dan niet terecht, een hot topic was. Ook niet nu er onlangs in Limburg een leerkracht werd ontslagen na het vertonen van Pink Flamingos van John Waters, Offscreens eregast in 2013.

“Ik vind niet dat ik daar een standpunt moet in innemen”, zegt Dirk Van Extergem, de stichter en bezieler van Offscreen. “We weten niet eens wat daar juist gebeurd is.” Feiten en context maken voor hem al het verschil van de wereld. “Ik laat Pink Flamingos ook niet zomaar zien aan mijn veertienjarige zoon.” Een festival is een héél ander verhaal. “Ten eerste wéten de mensen dat we geen comedyfestival zijn. We tonen genrefilms. Ten tweede waken we over de context. De films zijn gecureerd en passen in een breder verhaal. We verzorgen inleidingen. De voorbije dagen hebben vijftien vrijwilligers met veel plezier Cinema Nova thematisch aangekleed. Daarnaast organiseren we elk jaar lezingen en een symposium.” Misschien nog het belangrijkste: op een festival ben je niet alleen. “Je kijkt in groep. Alle mogelijke emoties worden gedeeld en na afloop is er een spontane nabespreking. Wat vond je goed, wat schokt je? Hoe kijkt iemand anders daarnaar?”

Van Extergem zal niet rap aan zelfcensuur doen. “Het staat letterlijk in ons subsidiedossier: wij tonen en begeleiden films. Iets niet tonen is vaak géén optie, maar je toont niet zomaar. Je kadert de film, je duidt de context, je haalt er sprekers bij. Ik durf er mijn hand voor in het vuur steken: Offscreen is een van de meest kwalitatieve genrefestivals van Europa.”

Dat wil niet zeggen dat er nooit interne of externe discussie is. “In het programmateam zitten mensen uit verschillende generaties. Soms is er hevige discussie, maar dat is net goed. We komen er steeds uit.” Duiding is altijd mogelijk. “We werden ooit op de hoogte gebracht van mistoestanden op de set van een Russische film. We

hebben de film toch getoond, maar de mensen uitgenodigd om te komen vertellen wat er op de set is gebeurd. Ik trek een serieuze lijn tussen kunstwerk en de mens achter het werk. Bij film zeker, want dat is altijd een collectief werkstuk.”

Steekvlam

Films niet tonen is zelden een goed idee. “Aansturen op het annuleren van een film vind ik verschrikkelijk. Soms krijg ik online

“Offscreen kadert de films, duidt de context, haalt er sprekers bij”

Dirk Van Extergem Offscreen

reclamaties over een vertoning. Op mijn uitnodiging om er op de man af over te discussiëren, gaan ze nooit in.”

De eerste grote confrontatie draaide om het vertonen van de historisch invloedrijke pornofilm Deep Throat in Cinema RITCS. “Niet het publiek, maar de jonge studenten van de filmschool wilden de film niet vertonen omdat de actrice (Linda Lovelace) was verkracht op de set, maar ze bleken de

film nooit gezien te hebben noch de heel interessante documentaires over de film.” De vertoning kreeg een disclaimer mee en werd vervolgd met een diepgaande discussie. Van Extergem maakt zich geen geen zorgen, maar beseft dat een rel of relletje snel enorme proporties kan aannemen. “Kijk naar wat het BIFFF overkwam met Love Lies Bleeding (die vertoning werd ontsierd door een ruzie in het publiek na homofoob gejoel, red.). Dat was een ongewild gevolg van de traditionele mondigheid van het BIFFF-publiek. Dat unieke aspect van het mainstream genrefestival sloeg de laatste jaren soms om in een nauwelijks te controleren beleving. Vergelijk het met enkele hooligans of ultras die de sfeer tijdens een voetbalmatch voor de rest (dreigen te) verpesten. Het verschil is dat het conflict tot in het vakblad Variety ruchtbaarheid kreeg, dat iedereen copy-pastete en het incident een eigen leven begon te leiden. Het BIFFF stond even op ontploffen. Dat wil je niet meemaken.”

Van Franco tot Trump

Offscreen blijft Offscreen. De negentiende editie toont Feels Like Home van Gábor Holtai. Wat begint als torture porn transformeert volgens Offscreen in een claustrofobische nachtmerrie die doet nadenken over familie, patriarchaat en kapitalisme. “Die film wringt, is niet gemakkelijk, maar net door dat ongemakkelijke kan de regisseur een ander verhaal beginnen. Genrefilms teren op codes en verwachtingspatronen. De interessantste cineasten gebruiken die

Offscreen toont ‘Feels Like Home’, de debuutfilm van de Hongaarse regisseur Gábor

codes om iets anders mee te doen. Genre is een taal.”

De focus van Offscreen ligt dit jaar op het gouden tijdperk van de Spaanse genrefilm en het causaal verband met het fascistische regime van generaal Franco. “We zijn niet zomaar een nostalgisch retrofestival. We duiken in de geschiedenis, kijken verder dan de waan van de dag. Zonder activistisch te zijn, is Offscreen heel politiek.”

Toen Spanje zich begin jaren 1960 verplicht zag tot meer openheid, kreeg de filmsector eindelijk kansen om zich te ontplooien. In 1968 explodeerde de horroren fantastische filmindustrie. “Spaanse genrefilms zijn altijd een beetje harder en bloederiger. De vraag is waarom. De cineasten smokkelden kritiek op het regime en de maatschappij in hun genrefilms. Het regime had dat niet door, het publiek wel.”

In het destijds zeer succesvolle Tombs of the blind dead ontwaken tempeliers uit een eeuwenlange slaap en laten als zombies een spoor van vernieling achter zich. “De metafoor ligt voor de hand. De falangisten of fascisten waren heel katholiek, maar het fascistische regime had niet door dat het belachelijk werd gemaakt. Niet door een politieke auteursfilm, maar in populaire cinema die de censuur te slim af was. Je kunt de kritiek van sommige genrefilms zo doortrekken tot de fascistische mannetjesputters die zich vandaag roeren.”

Offscreen: 11 > 29.3 in Cinema Nova, Cinematek, Cinéma Aventure, Cinema Ritcs

Inzichten

Wat weet rapper LeBlanc van het leven?

Welke misvatting bestaat over jou?

Dat ik klassieke rap maak à la Jazz Brak. Ik zou het eerder beschrijven als elektropunk. Maar shout-out naar alle echte rappers.

In welk ander vak zou je ook top zijn?

Ik denk heel stiekem dat ik een goeie politieke journalist zou zijn.

Typeer Brussel in drie woorden

Spannend, prachtig, echt.

Welk cliché over Brussel stoort je?

Dat het onveiliger is dan andere grootsteden, zie de Antwerpse granaten.

Doe je iets speciaals op je verjaardag?

Taart eten met de liefste mama op de wereld.

Wat had jij pas op erg late leeftijd door dat iedereen al lang wist?

Dat boekhouder zijn niks voor mij is.

Welke lifehack verbeterde je leven?

Als je triest bent, roep in een micro. Welke kooktruc moet iedereen kennen?

Groenten uit de diepvries. Kost niks en is megagezond.

Met welke quote pak je graag uit? “Druk maakt diamant.”

Welk nutteloos feitje ken jij?

Dat het verhaal dat de architect van het stadhuis op de Grote Markt zelfmoord zou hebben gepleegd toen hij doorhad dat de centrale toren niet centraal stond, een stadsmythe is.

Welk vreemd voorwerp slingert rond in je huis?

Een rode plastic hond uit Kortrijk. Zijn naam is Carlos.

Waarheen zou je willen verhuizen?

Utrecht. Prachtig en rustig, met lekker veel rechttoe rechtaan Hollanders. Ik ga echt goed op water in de stad. Ik word er helemaal rustig van.

Wie is de bekendste persoon met wie je ooit sprak?

Sean Paul. Al herkende ik hem niet direct omdat hij in het echt wat ouder lijkt dan in de filmpjes. Goeie gast wel. Hoeveel personen ben jij verwijderd van bekend persoon X?

Twee mensen van Kanye West. Ik ga hem eens uitnodigen om in het

Josaphatpark te komen chillen.

Bij welke historische gebeurtenis was je graag aanwezig geweest?

Toen King Connah het nodig vond om Roma uit te schelden. Ik zou de blik in zijn ogen willen zien op dat moment.

• LeBlanc werd geboren als Daan De Witte, groeide op in de Helmet-wijk in Schaarbeek, en studeerde toegepaste economische wetenschappen aan de VUB

• Sinds hij brokken maakte in het popconcours De Nieuwe Lichting van Studio Brussel, is de bijval voor zijn mix van rap, punk en electronica alleen nog maar toegenomen

• Na zijn album Nog Steeds Op Een Zoektocht uit 2024, komt nu zijn ep Hypocriet uit, geproduceerd door de Nederlandse producer Iggnick

Wat was het beste algemene nieuws van de afgelopen weken?

Dat Brussel een regering heeft.

Wat was er vroeger beter?

Huurprijzen in Brussel.

Welke minder bekende app raad je iedereen aan?

Beeper. Al je berichten van Messenger, Instagram en WhatsApp op één plek. Welke levenswijsheid kreeg je van je ouders?

Dat je niet alles (tegelijk) kunt hebben – tijd voor muziek, vrienden, liefde, carrière en (genoeg) centjes. Dat het oké is om in verschillende fases van je leven andere accenten te leggen.

Welke levenswijsheid wordt overschat?

Dat alles op zijn tijd komt.

Bestaat er een God?

Nee, anders zou God een zware sadist zijn. Alhoewel ik soms het gevoel heb dat ik wat god kan gebruiken in mijn leven. MICHAËL BELLON

LeBlanc stelt zijn nieuwe ep Hypocriet voor op 13/3 in AB

Holtai.

The hang-out

Chillen op het voetbalveld

Elke week toont een Brusselse tiener zijn favoriete plek in de stad. Deze keer neemt Oskar (10) BRUZZ mee naar zijn voetbalclub FC Kosova in Schaarbeek.

Waarom is de club belangrijk voor je?

Omdat ik mij hier echt kan laten gaan. Als ik me niet goed voel en dan naar het voetbal ga, voel ik me altijd veel beter. Dan pieker ik minder. Ik heb veel stress.

Hoe komt het dat je stress hebt?

Omdat ik veel toetsen heb. Ik heb daar al veel over gepraat met mensen. Waarom weet ik niet, want ik heb altijd goede punten. Als ik veel stress heb, kan ik vaak niet zo goed slapen. Daarom denk ik dat ik lang zal blijven voetballen.

Waarom helpt voetbal jou?

Om me op iets anders te focussen en alles te laten gaan. En zweten.

Heb je ook stress voor een match?

Ça va, er is geen klassement. Dat is spijtig, we zouden hoog staan. Ik ben wel zenuwachtig als het een harde ploeg is.

Nog andere trucjes om met stress om te gaan?

Een stressbal heb ik lang gebruikt. En ook een klein plastic popje van een uiltje, ik nam dat mee, zette het naast mijn blad tijdens de toets. Ik probeerde daar in mijn hoofd mee te praten om niet te panikeren.

Intussen is dat al een jaar geleden.

Nu heb ik minder stress voor dingen.

Wil je later voetballer worden?

Ja. Het is niet makkelijk, ik weet het. Ik speel vanaf mijn zes jaar voetbal, net zoals Kevin De Bruyne. Hij is een van mijn idolen.

Hoe ga je die droom waarmaken?

Eerst wil ik hier nog lang spelen, zodat ik kan oefenen. Elke voetballer is klein begonnen, hierna kan ik naar grotere clubs gaan.

En wat als het niet lukt?

Dan word ik huisarts.

Ben ik iets vergeten te vragen? Wat moet er in een tekst over jou staan?

Nee, gewoon voetbal, voetbal en voetbal. MARJON UDO

Wil jij ook je favoriete plek tonen? Stuur een mailtje naar ket@bruzz.be.

Fubuki

Vul de cijfers 1 tot en met 9 in het rooster in, zodat het resultaat van de sommen klopt met de cijfers rechts en onderaan de kolommen. Elk getal mag maar één keer voorkomen. Het niveau van de puzzel kan variëren per editie.

Rekenpuzzel

Vul de witte vakjes met positieve gehele getallen zodat elke rij een kloppende som vormt met het doelgetal rechts of onder. Reken van links naar rechts en van boven naar beneden, zonder voorrang van × of ÷ (bij delen moet de uitkomst altijd een geheel getal vormen).

Verborgen Brussel

De hoofdstad kent veel verborgen plekjes, onverwachte panorama-uitzichten, en onbekende maar daarom niet minder intrigerende panden en kantjes, ver weg van Manneken Pis, de Grote Markt en het Atomium. Zoals deze sculptuur. Waar is deze foto genomen? Zelf een foto van een onverwacht stukje Brussel insturen? Mailen naar redactie@bruzz.be

Woordzoeker

Zoek alle verborgen woorden in het raster van de speciale woordzoeker van BRUZZ.

Streep de begrippen één voor één weg, dit kan in alle richtingen: horizontaal, verticaal, diagonaal, en van links naar rechts en andersom.

▢ Angst

▢ Veiligheid

▢ Toilet

▢ Ranzig

▢ Prostituee

▢ Advertentie

▢ Energielabel

▢ Coke

▢ Undercover

▢ Aandoening

▢ Hersenen

▢ Roman

Oplossingen

De puzzels in dit magazine zijn intern ontwikkeld of gegenereerd met gebruik van toegestane tools en artificiële intelligentie. Elke gelijkenis met bestaande puzzels is toevallig.

D D Z H E R S E N E N T U T A G A

A R E V O C R E D N U T E K A T N

E C O H Z T F D

WIN TICKETS

Stuur het trefwoord, samen met je adres en telefoonnummer, naar win@bruzz.be

Cirque (ouverture du festival) 5x2 tickets,

Studio’s en appartementen met 1, 2, 3 slaapkamers met terras te koop. Vanaf €274.000. Interessant als investering of eigen bewoning.

Elke woensdag tussen 11u-15u

VROUWXNLENTE PRINTEMPS DES FXMMES

MAART I MARS 2026

I

WORKSHOPS

Vier Vrouwxnlente in de gemeenschapscentra. Ontdek alle activiteiten op vrouwxnlente.brussels.

Célébrez Printemps des Fxmmes dans les centres socio-culturels. Découvrez toutes les activités sur vrouwxnlente.brussels.

Vrouwxnlente Printemps des fxmmes vrouwxnlente.brussels