Issuu

Rubrieknaam

#1601 WEEKBLAD, EEN UITGAVE VAN VLAAMS-BRUSSELSE MEDIA VZW FLAGEYPLEIN 18, 1050 ELSENE

AFGIFTEKANTOOR ANTWERPEN X P303153

L E V E N

I N

D E

S TA D

N I E U W S

A C H T E R G R O N D

O P I N I E

31 | 01 | 2018

HET RESTAURANT TE VEEL IN DE VLAAMSESTEENWEG?

STRAAT VECHT VOOR EIGENHEID

VUY E & WOUTER S ‘ Maak de taalwet

afdwingbaar’

F RAN ÇOI SE AUBRY

‘Horta heeft lang op erkenning moeten wachten’

WI M D ISTE L M A N S

‘Niemand sterft voor zĳn plezier’ © SASKIA VANDERSTICHELE

LIVE RADIO VAN 7U TOT 10U

1 081

KOEKELBE R

WOE

7/2 Kom volgende week naar naar het gemeentehuis, Place Henri Vanhuffel 6, tussen 7u en 10u, voor koffie, live radio vanuit de BRUZZ-bus, en een koek van de warme bakker. Volg de Ronde van Brussel in ons magazine, online, op social media en op televisie

Chou de Bruxelles

BRUZZ | VOORAF

Fotograaf Ivan Put trekt wekelijks door de stad voor een portret

DAVID, SINT-GILLIS

Sinds zijn tiende groeit David op in Brussel. â€œIk ben ambitieus, zit vol energie en ik loop over van enthousiasme. Sinds 2017 volg ik een opleiding tot sportleraar. Brussel heeft zijn mooie en lelijke kanten. Maar zelfs voor mensen zoals ik die er wonen is het onmogelijk om alle facetten gezien te hebben van de hoofdstad van Europa.â€?

Inhoud

COLOFON BRUZZ

Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65

FLITS 07

ABONNEMENTEN

Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80, Gratis binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 20 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393, BIC: BBRU BE BB van Vlaams Brusselse Media vzw. Buiten België: 30 euro per jaar. OPLAGE : 62.609 exemplaren.

Kanaal

Plezierboten welkom in Anderlecht

ADVERTEREN?

Marthe Paklons, sales@bruzz.be, 02-650 10 61

RUBRIEKEN

DISTRIBUTIE

Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be

Chou de Bruxelles

ALGEMENE DIRECTIE

Edito

In beeld

Opinie

Steven Van Garsse (chef)

Michaël Bellon

COORDINATIE UIT

Gerd Hendrickx

Enfant Terrible

EINDREDACTIE

Nick Trachet

Big City

Jo Mariens HOOFDREDACTIE

Kristof Pitteurs WEEKBLAD

Karen De Becker, Geert Van der Hallen VORMGEVING

Heleen Rodiers (art director), Ruth Plaizier KERNREDACTIE

Jean-Marie Binst, Gerd Hendrickx, Bettina Hubo, Kurt Snoekx, Sophie Soukias, Laurent Vermeersch, Danny Vileyn, Tom Zonderman MEDEWERKERS

Nicolas Alsteen, Hilke Andries, Gilles Bechet, Michaël Bellon, Roel Daenen, Céline Emmerechts, Luc Joris, Tom Peeters, Jasmijn Post, Niels Ruëll, Tim Schoonjans, Benjamin Tollet, Georges Tonla Briquet, Nick Trachet, Tom Van Bogaert, Michel Verlinden VERTALING

Johan Arblaster, Martin McGarry

LOS VAN DE TIJD

FOTOGRAFEN

Bart Dewaele, Ivan Put, Saskia Vanderstichele ILLUSTRATOREN

Wauter Mannaert, Noémie Marsily, Steve Michiels, Wide Vercnocke, Jurgen Walschot Info voor kalender sturen naar/ Envoyez vos infos à publier dans le calendrier à / Send event details to

VISITBRUSSELS Koningsstraat 2 Rue Royale 1000 Brussels/Bruxelles 02-549.50.95, info@agenda.brussels

Erfgoed

Ondernemen

Françoise Aubry, conservator Hortamuseum

Xant maakt windmolens op maat

VERANTWOORDELIJKE UITGEVER

Steven Van Garsse, Flageyplein 18, 1050 Elsene. Bruzz is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw, wordt gedrukt op de persen van Eco Print Center (De Persgroep) en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie.

Edito

DE VERHALEN 14

Spreektĳd

Huisvesting

Interview

Reportage

Palliatief arts Wim Distelmans: 'Niemand gaat dood voor zĳn plezier

Te weinig kleine sociale appartementen

Hendrik Vuye en Veerle Wouters: 'De taalwetgeving wordt in Brussel gewoon niet toegepast'

Bloedarmoede CD&V heeft een ‘bekende Vlaming’ kunnen strikken in Brussel-Stad, SP.A trekt in Jette zonder de PS naar de verkiezingen, en Groen doet het zonder Ecolo in Molenbeek. Open VLD staat op een Défi-lijst in Schaarbeek. In Sint-Lambrechts-Woluwe en Oudergem ziet het er dan weer slecht uit voor de Nederlandstalige partijen. Met de recente stroom aan lokale nieuwtjes lijkt de campagne, ook aan Nederlandstalige kant, nu echt op gang te komen. Bij de lokale afdelingen van de Vlaamse partijen in Brussel is het momenteel een drukte van belang: alleen opkomen, in kartel met een Nederlandstalige partij of onderhandelen met de Franstalige zusterpartij of Lijst van de Burgemeester? Welke plaats kan er op die lijst verzilverd worden? Een zitje halen is de eerste bekommernis. Dat is al een hele klus. Een ex-voorzitter van een lokale CD&V-afdeling vertrouwde ons onlangs toe wat een hard labeur de gemeenteraadsverkiezingen in Brussel wel zijn. Met een kleine ploeg pamfletten bussen, affiches uithangen, pensenkermissen bezoeken, vaak als avondwerk naast de dagbaan met als enige doel zoveel mogelijk kiezers te overtuigen. In een Brussel met steeds minder Vlamingen is dat hard werken. Verjonging is broodnodig, maar niet simpel. Elke jonge kandidaat maakt logischerwijs de berekening: wat is, met al die moeite, de kans om verkozen te worden, en vooral: hoeveel kans is er om in het schepencollege te belanden? Want

een schepenambt is het enige echte lucratieve mandaat. De rest is zuiver politiek engagement met een hoog langetermijngehalte. Mooi, maar wat koop je ervoor, zo klinkt het steeds vaker bij jongeren die een baan in de lokale politiek overwegen. Nochtans hebben de Nederlandstaligen het in 2012 niet slecht gedaan. Er zijn vandaag meer dan tachtig Nederlandstalige vertegenwoordigers in de Brusselse gemeenteraden. Of het er na de verkiezingen van 2018 evenveel zullen zijn? Onze inschatting is van wel. En misschien wel hierom: de mooiste pluim op de hoed van de Nederlandstalige lokale politiek in Brussel anno 2018 is dat er sommige Vlaamse schepenen hier hun post te danken hebben louter aan hun politieke kwaliteiten, en niet omdat ze toevallig Vlaming zijn. Ze spelen een substantiële rol in het uittekenen van het beleid. Soms zijn ze zelfs gewoon nòdig om het gemeentebestuur overeind te houden. Daarmee is ook veel gezegd over de lokale politiek in Brussel. Ook aan Franstalige kant dreigt bloedarmoede. Er zijn zo veel schepenen en andere mandatarissen nodig in deze stad, dat het haast niet doenbaar is om overal de kwaliteit te leveren die de burger van hen verwacht. Het is nog maar eens een argument om de discussie te voeren over de noodzaak van het voortbestaan in de huidige vorm van de negentien gemeenten in deze stad.

BRUZZ | VOORAF

'De Vlaamsesteenweg moet geen Efteling voor volwassenen worden'

— STEVEN VAN GARSSE

NIEUWS UIT BRUSSEL. CULTUUR IN BRUSSEL. BRUSSEL. BRUZZ.BE YOU ARE THE CITY.

Flits

Nieuws heet van de naald

Simulatiebeeld van de geplande jachthaven.

PLEZIERBOTEN WELKOM IN ANDERLECHT

Marina stap dichterbij Ondanks stevig protest kreeg de bouwaanvraag voor een plezierhaven langs het kanaal in Anderlecht een gunstig advies van de overlegcommissie. Die legde wel een aantal voorwaarden op, waaronder een ophaalbrug voor fietsers. — LAURENT VERMEERSCH

et idee om een wooncomplex met een kleine plezierhaven te bouwen op een braakterrein langs het kanaal in Anderlecht lokt extreme reacties uit. Verschillende stadsverenigingen zien liever een park op de site en lanceerden onlangs nog een petitie tegen het project. Bouwmeester Kristiaan Borret had het over “achterhaalde waterfront-ontwikkeling”. Maar op de overlegcommissie van de gemeente Anderlecht daagden ook enkele bewoners en handelaars uit de buurt op die het project een warm hart toedragen. De voorstanders hopen dat het project tot een nieuwe dynamiek kan leiden, onder meer in de Wayezstraat. Het project moet vlak bij de Kuregembrug komen en omvat ook een hotel en ruimtes bestemd voor buurtwinkels, een crèche, een fietsatelier en horeca. “Dit kan het kanaal een ander imago geven,” zegt ontwikkelaar Philippe De Bloos. “Terrassen langs het water, dat lokt altijd volk.” De verkoop van appartementen moet het graven van het

dok mee bekostigen. De kostprijs daarvan zou echter niet excessief zijn. “Het is vergelijkbaar met het graven van een parkeergarage en daar stelt niemand zich vragen bij,” zegt De Bloos. De vrees dat het project een gesloten eiland in de wijk wordt, doet hij af als ongegrond. “De haven zal absoluut toegankelijk zijn voor iedereen.” De ontwikkelaar betwist ook dat er geen vraag zou zijn naar een marina. “Wij krijgen meer aanvragen dan we dachten,” klinkt het. “Er bestaat een relatief grote gemeenschap van mensen die met de plezierboot reizen.” Het idee is dat die over enkele jaren kunnen aanmeren in Anderlecht en zo Brussel bezoeken. Het feit dat Waterwegen en Zeekanaal een jachthaven wil bouwen in Lot (Beersel) bevestigt volgens De Bloos dat er een groeiende interesse is voor dit soort infrastructuur. Behalve door toeristen zou die overigens ook gebruikt worden door een zeilschool. Boven op de fundamentele bezwaren hadden tegenstanders ook kritiek op het verloop

van het openbaar onderzoek, de periode dat het dossier te raadplegen is bij de gemeente. Dat viel grotendeels samen met de kerstvakantie. De overlegcommissie, onder het voorzitterschap van schepen van Stedenbouw Gaëtan Van Goidsenhoven (MR), ging echter niet in op de vraag om het openbaar onderzoek over te doen. Het project kreeg een positief advies, zij het met een reeks voorwaarden. Het aantal woningen moet bijvoorbeeld naar beneden en de ontwikkelaar moet ook werk maken van een ophaalbrug voor fietsers boven de ingang van de marina. Dit om te vermijden dat fietsers op de belangrijke kanaalroute een te scherpe helling voorgeschoteld krijgen. “Wij zullen bestuderen wat technisch en financieel haalbaar is en zoeken naar de beste oplossing voor iedereen,” aldus nog De Bloos. Het is nu afwachten of het Brussels Gewest de vergunning effectief toekent en de voorwaarden meeneemt. Een milieuvergunning had het project al op zak.

Brusselse Keukens wiedt in postjes en vergoedingen In de nasleep van de Samusocial-affaire schrapt De Brusselse Keukens een aantal mandaten en vergoedingen. Net als Samusocial heeft De Brusselse Keukens behalve een raad van bestuur een permanent bureau. De dertien leden streken tot voor kort een mooi maandelijks bedrag op - 1650,69 euro bruto - ongeacht hun aanwezigheid. Die vergoedingen werden per 1 oktober geschrapt, zo blijkt. De bureauleden krijgen nu, net als de leden van de raad van bestuur en van de algemene vergadering, een zitpenning van 78,63 euro. Het bureau is inmiddels niet meer samengekomen. “Dat gebeurt voortaan alleen in hoogdringende gevallen,” zegt directeur José Orrico. Binnenkort zou wel voorgesteld worden om de zitpenning te verhogen, naar verluidt tot 120 euro. Op de algemene vergadering van 19 februari zal er ook gesnoeid worden in de mandaten. Het bureau gaat van 13 naar 11, de raad van bestuur van 23 naar 20. Met name stad Brussel levert postjes in. De Brusselse Keukens levert maaltijden voor scholen, ziekenhuizen en administraties in Brussel-Stad, Sint-Joost, Evere, Jette, Sint-Agatha-Berchem en Anderlecht. HUB BRUZZ | VOORAAN

Simulatiebeeld van de geplande jachthaven.

‘Brussel moet meest empathische stad worden’ Vormingscentrum Citizenne wil een empathische revolutie ontketenen in de stad. “In Brussel is veel polarisering,” zegt Cathelyne Van Overstraeten. “Je inleven in een ander is niet makkelijk. Wij willen het empathisch vermogen van de Brusselaars boosten.” Hoe dat zal gebeuren? Op dinsdag 6 februari begint de campagne met een lezing door sociaal filosoof Roman Krznaric, auteur van de bestseller Empathy, oprichter van het Empathy Museum en medestichter van The School of Life. “We hopen na afloop bij de toehoorders en onze partners de eerste concrete voorstellen te kunnen sprokkelen.” Zelf zal Citizenne workshops en straatinterventies rond het thema organiseren. “Misschien halen we het Empathy Museum naar Brussel, een mobiele installatie, waarbij mensen letterlijk in de schoenen van een ander kunnen staan. Of we maken een Brusselse variant.” HUB De lezing in ViaVia begint om 18u. Voor wie om halfvijf naar de meet&greet met Roman Krznaric wil, zijn er vijf tickets. Mail Roman naar win@bruzz.be

Flits

Nieuws heet van de naald

BRUSSEL KIEST 2018

Alex Puissant ging in op de vraag van Bianca Debaets om op te komen bĳ de verkiezingen.

Maar het allerbelangrijkste verneem ik terwijl ik in de stad rondfiets. Zelfs zonder daarbij te stoppen, zie je al wat er veel beter zou kunnen. Niet alleen voor de fietser zelf, maar ook op esthetisch vlak. Je zou echt wel wat meer groen mogen verwachten in onze stad. Maar je ziet ook meteen wat voor een onwaarschijnlijk verdeelde stad dit is: de armoede is zo zichtbaar. Zo zijn er nog dingen die opvallen, dingen waarvoor in andere steden schijnbaar wel oplossingen bestaan. Berlijn, bijvoorbeeld: die stad zwemt niet in het geld, maar bewijst wel dat goed beleid ook mogelijk is zonder met veel geld te morsen. En trouwens, over geld morsen gesproken ...

U heeft de affaire-Samusocial gevolgd. PUISSANT: We hebben allemaal dat

BRUZZ | VOORAF

Ex-VRT-journalist Alex Puissant stapt in de politiek CD&V trekt met een wit konijn naar gemeenteraadsverkiezingen in Brussel-Stad. Ex-VRT-journalist Alex Puissant zal op de tweetalige lijst van de christendemocraten te zien zijn. Hij pleit voor een andere manier van besturen. “Als een bedrijfje onder elkaar beslissingen nemen boven het hoofd van de mensen: dat kan niet meer.” — MATHIAS DECLERCQ

at hij de vraag van Bianca Debaets helemaal niet zag aankomen. Ook al hadden de twee al enkele keren van gedachten gewisseld over Brussel, tijdens conferenties die hij zelf modereerde. Maar vooral: dat de verontwaardiging groot genoeg was deze keer, om zelf het politiek engagement op te nemen. Alex Puissant mag zich na zijn tijd als anker bij het VRT Journaal Laat – ‘Voor elk van u een goeieavond,’ weet u het nog? – en als moderator van internationale conferenties nu opmaken voor de Brusselse gemeenteraadsverkiezingen.

Passages in Italië, Berlijn en New York, maar toch Brussel niet kunnen loslaten? ALEX PUISSANT: Ik heb de afgelopen

veertig jaar in Brussel gewoond, met uitzondering van die drie onderbrekingen. Ik ben me dus altijd Brusselaar blijven voelen, mijn hart ligt hier. Dat ik álles heb gevolgd op het vlak van de Brusselse politiek, is te veel gezegd. De Brusselse politiek is voor mij immers even complex als voor alle andere burgers. Gelukkig kreeg ik zelfs in Rome wel nog elke week Brussel Deze Week (de voorloper van dit BRUZZ-magazine, red.) in de bus.

“We hebben ook allebei hetzelfde lief, Bianca en ik: Brussel” ALEX PUISSANT CD&V-VERRUIMINGSKANDIDAAT

kotsgevoel gehad bij die hele kwestie. Maar er waren genoeg andere dingen. Dat er twee jaarweddes worden uitgegeven voor een logo van niemendal (80.000 euro voor het logo van Brussel-Stad, red.) voor een van de negentien gemeenten: dat krijg je toch niet meer uitgelegd? En dan zijn er nog de centrale lanen. Kijk, ik vind het fantastisch dat ik me gezonder voel op de Anspachlaan als ik er fiets. Maar communiceer dan over dat project, over waar het naartoe moet gaan, over de overgangsmaatregelen. Dat verzacht het leed van de lokale handelaars en bewoners. De centrale lanen is één dossier, maar het is wel symptomatisch voor een bepaalde manier van aan politiek doen. Als een bedrijfje onder elkaar beslissingen nemen, boven het hoofd van de mensen: dat kan niet meer.

Verontwaardiging is één ding, aan politiek doen iets anders. Wat kan Puissant de lokale CD&V bijbrengen? BIANCA DEBAETS: Alex heeft het vaak

over burgers die als actieve pottenkijkers moeten fungeren: wel, dat is hij zelf altijd geweest. Altijd met veel liefde voor onze stad, maar ook kritisch genoeg. Hij is er, net zoals ik, van overtuigd dat de troeven van Brussel veel beter benut moeten worden. En zeker binnen de stad Brussel. Zo kan het echt niet verder, we hebben een rampzalige zes jaar achter de rug. Alex kan bovendien met zijn buitenlandse ervaring veel

Flits

Nieuws heet van de naald

VOOR DÉFI GEEN BRUSSELSE REGERING MET N-VA

Hoe ver reiken de ambities? Is toetreden tot de meerderheid in Brussel-Stad het doel? DEBAETS: Als we kunnen mee

besturen, heel graag, maar er moet vooral een andere manier van besturen komen. We willen echt wegen op de stad en de dingen fundamenteel veranderen. Inhoudelijk willen we inzetten op goed en vereenvoudigd bestuur. Dat geldt voor alle gemeenten, trouwens, maar voeg daar voor Brussel-Stad ‘ethisch bestuur’ ook maar aan toe. Meer inspraak van burgers, dat is een ander belangrijk thema, net als de opwaardering van de handel in het stadscentrum, want die is aan het doodbloeden. Je moet blind zijn om dat niet te zien. Ik wacht nog altijd op de uitvoering van de plannen van huidig schepen van Economische Zaken Marion Lemesre (MR), die van de Anspachlaan een Belgian Avenue ging maken met artisanale en Belgische producten. Ook de veiligheid in de binnenstad ligt ons nauw aan het hart. De rellen vonden niet niet toevallig plaats aan Lemonnier en Anneessens. Handelaars en bewoners daar trekken zelf al lang aan de alarmbel. Iedereen heeft recht op een veilige en propere buurt. Daarvoor moet de burgerzin opnieuw aangewakkerd worden, maar moet er ook een duidelijk kader zijn. Dat geldt nog het meest voor verkeersveiligheid en sluikstorten. Wie niet horen wil, moet voelen.

Welke rol zullen jullie daar zelf bij vervullen? DEBAETS: Wat de plaatsen op de lijst

betreft, trekt Didier Wauters van CDH de lijst. Ikzelf neem de tweede plaats in en vorm zo een duo met Wauters. Alex zal een belangrijke plaats krijgen, dat spreekt voor zich, maar er zijn nog andere kandidaten. Die plaatsen vullen we de komende weken in. PUISSANT: Ik heb tegen Bianca gezegd dat ze mag doen met mij wat ze wil. We hebben ook allebei hetzelfde lief, Bianca en ik: Brussel. En dat is geen prostituee, voor alle duidelijkheid, eerder een koningin. Of een hertog. In ieder geval iets om te koesteren.

Maingain kan N-VA niet zomaar opzijschuiven Olivier Maingain (Défi) liet weten niet met de N-VA te willen regeren in 2019. Maar wat als beide partijen incontournable blijken? — KEN DEMOL

De N-VA en Défi riskeren in 2019 belangrĳke spelers te zĳn bĳ de regeringsvorming, maar Maingain sluit de deur voor een regering met de N-VA.

et is Défi-voorzitter Olivier Maingain die de deur sluit. “Wie met de N-VA een bestuursakkoord wil ondertekenen, zal ons niet in de regering hebben,” zei hij op de nieuwjaarsreceptie van zijn partij. “De bestaansreden van de N-VA is de Belgische staat uiteen te halen.” Maingain suggereert tegelijk dat er in Brussel twee meerderheden kunnen bestaan, mocht zowel de N-VA als Défi noodzakelijk zijn bij de regeringsvorming. De laatste peilingen onthullen alvast dat beide partijen aan een fikse opmars bezig zijn in Brussel. De N-VA en Défi riskeren in 2019 belangrijke spelers te zijn bij de regeringsvorming. Wat gebeurt er dus, als zij allebei vriendelijk, doch resoluut voor elkaar passen?

CODE ROOD Eigen aan de Brusselse regeringsvorming is dat die grotendeels gesplitst verloopt per taalgroep. Frans- en Nederlandstaligen gaan na de verkiezingen apart op zoek naar een eigen meerderheid. Pas wanneer die in beide taalgroepen bestaat, gaan de twee rond de tafel zitten voor de laatste loodjes. Het Franstalige Défi heeft dus geen zeggenschap over de onderhandelingen aan Nederlandstalige kant. Het is natuurlijk wel het recht van Maingain om niet in een regering te stappen waar de N-VA deel van uitmaakt. Zelfs al gaan we er – hypothetisch – even van uit dat beide partijen absoluut noodzakelijk zijn, dan nog is het geen code rood. Er bestaat sinds het Lombardakkoord van 2001 een ‘deblokkeringsmaatregel’. Die laat toe om wetgeving ook zonder meerder-

heid in beide taalgroepen goedgekeurd te krijgen. Dat is bijvoorbeeld nodig voor gemeenschapsaangelegenheden. Na een mislukte stemming volgt er een afkoelingsperiode van een maand, waarna slechts een derde van de stemmen in beide taalgroepen noodzakelijk is. De regel werd destijds ingevoerd om ervoor te zorgen dat het Vlaams Blok de Brusselse politiek niet lam kon leggen, maar kan evengoed gebruikt worden om de N-VA te omzeilen, door bijvoorbeeld aan Vlaamse kant een minderheidsregering te installeren, zonder N-VA.

BRUZZ | VOORAF

bijbrengen, bijvoorbeeld op het vlak van burgerparticipatie.

LABIEL Of dat ook wenselijk is, is een andere vraag. Steeds een afkoelingsperiode inlassen zou de politiek aanzienlijk vertragen. Een Nederlandstalige minderheid zou aan de goede wil van haar Franstalige partners overgelaten worden, wat alleen maar meer in de kaarten van de N-VA dreigt te spelen. Ook in de Vlaamse Gemeenschapscommissie zou een minderheidsregering machteloos staan. Voor elke begroting wordt die afhankelijk van de steun van de oppositie. Weinig politici zullen in de rij gaan staan voor een zitje in zo’n labiele meerderheid. Met andere woorden: de demarche van Maingain is institutioneel mogelijk, maar komt in de praktijk neer op politieke zelfmoord voor de Nederlandstalige partijen die erin mee stappen. Al wordt de soep in de politiek zelden zo heet gegeten als ze opgediend wordt. Zo herinneren we ons nog dat de eerste twee Brusselse regeringen onder Charles Picqué (PS) zowel het FDF als de Volksunie bevatten, respectievelijk de voorgangers van Défi en de N-VA.

BRUZZ | DE WEEK

In beeld

Heden gesloten

ÂŠ PHOTONEWS

Vrijdag en zaterdag zijn traditioneel de drukste winkeldagen in de supermarkten. Niet zo de voorbije week bij Carrefour. Onder meer in Evere ging het personeel niet aan de slag nadat de directie donderdag had bekendgemaakt dat zowat een tiende van het personeel moet afvloeien. Ook sluiten twee hypermarkten voor altijd de deuren en verdwijnen in de hoofdzetel in Evere 180 banen. De besparingsronde is volgens de directie nodig om de kosten te drukken en zo meer investeringen in e-commerce mogelijk te maken.

De week

Terugblik op het nieuws

Woudschool

Overval op gemeentekas

462,8

In september moet in het Zoniënwoud de eerste openluchtschool van Brussel van start gaan. Kinderen brengen er tot zeventig procent van hun tijd buiten door en krijgen les in twee of drie talen.

Een gemaskerde en gewapende man heeft de gemeente Molenbeek bestolen. De buit zou ongeveer 70.000 euro bedragen. Drie ambtenaren transporteerden het geld van het gemeentehuis naar een bank. De overvaller bedreigde hen met een mes en ging te voet aan de haal met het geld.

Deze zomer begint de grondige renovatie van de Leopold II-tunnel. Door de werkzaamheden te spreiden over drie jaar, blijft de autotunnel buiten de vakantieperiodes en weeknachten toegankelijk. De renovatie en het onderhoud gedurende 25 jaar kosten het gewest 462,8 miljoen euro.

EERSTE STEEN GELEGD VOOR PENDELPARKING MET 1.350 PLAATSEN

BRUZZ | DE WEEK

Aftellen naar parkeertoren De eerste steen van Park&Ride-Coovi/Ceria, een betaalparkeertoren in Anderlecht naast de Ring voor 1.350 auto’s, is gelegd. Met de investering van 14 miljoen euro hoopt het Brussels Gewest vanaf 2019 een deel van het pendelverkeer naar Brussel te bufferen. — JEAN-MARIE BINST

obiliteitsminister Pascal Smet (SP.A) en Anderlechts burgemeester Eric Tomas (PS) legden maandag symbolisch de eerste steen van de Park&Ride-toren aan metrohalte Coovi aan de Bergensesteenweg in Anderlecht. Op die plek bevond zich al een slagboombeveiligde overstapparking voor 220 geregistreerde gebruikers, die tot 2016 nog gratis en vrij toegankelijk was. In de plaats daarvan komt de eerste overdekte parkeertoren van vijf verdiepingen voor intermobiel gebruik, dat moet aanzetten om auto en openbaar vervoer te combineren. Een en ander past in het overstapparkingbeleid dat het gewest in 2015 opstelde en dat tienduizend parkeerplaatsen aan toegangspoorten van de stad beloofde. Het gaat om pendelaarsparkings aan Coovi (Anderlecht), Stalle (Ukkel), Esplanade (Heizelvlakte Laken) en Kraainem. Ze worden nog deze bestuursperiode gebouwd en

in gebruik genomen, zo wordt beloofd. “Park&Ride-Coovi zal over een jaar opengaan, de laatste in Kraainem zou in 2020 operationeel moeten zijn,” zegt Smet. Later zouden pendelparkings aan Parking C, aan het treinstation en de tramterminus in Sint-AgathaBerchem, aan het UZ Brussel in Jette en aan Bordet volgen. De parkeertoren in Anderlecht is het eerste visitekaartje. Zo’n tienduizend kubieke meter grond wordt uitgegraven en maakt plaats voor parkeerplek in de hoogte, die zichtbaar zal zijn vanop de Ring. 1.200 privéauto’s zullen er kunnen staan, maar ook 150 gedeelde wagens of motorfietsen en er komt een beveiligde fietsenstalling voor 270 tweewielers. Een klein deel van de parking wordt uitgerust met laadpalen voor elektrische auto’s. Rond de site wordt de grond van de voormalige beneden- en bovenparking in een heuvel verspreid en ingericht als biodivers domein. Meteen wordt zo voor het achterlig-

gende Anderlecht een geluidsdemper voor de Ring gecreëerd.

AUTO DUMPEN Voor het concept van dertigduizend vierkante meter overdekte parkeerruimte tekende het Brussels-Antwerpse architectenbureau DDS+, bouwheer is Willemen Real Estate en als aannemers kregen Franki, Arcadis en Avant Garden de overheidsopdracht van Brussel Mobiliteit toegeschoven. “Het Brussels Gewest neemt zijn verantwoordelijkheid op voor wat Vlaanderen en Wallonië voor de pendelaar niet oplossen,” oordeelt minister Smet. En burgemeester Tomas voegde daar op de eer-

stesteenlegging aan toe: “Het was op minister Smet wachten om het dossier concreet te maken, waarvoor dank.” Bij de opening van de eindstations van metrolijn 5 (Het Rad, Coovi, Eddy Merckx en Erasmus) in 2004 stelde Brussels minister van Verkeer Jos Chabert (CD&V) dat het niet aan Brussel was om in parkings voor pendelaars te voorzien. Ook de volgende Brusselse minister Brigitte Grouwels (CD&V) kon met haar Vlaamse collega Hilde Crevits (CD&V) niet tot een overeenkomst komen om de pendelproblematiek tussen Vlaanderen en Brussel snel beter aan te pakken. Maar de overstapparking voor een goede

Geen schorsing werf

Stoelendans bij MR

Snellere Benelux

De heraanleg van de voetgangerszone op de Anspachlaan en het de Brouckèreplein kan doorgaan. Enkele winkeluitbaters hadden een schorsing gevraagd bij de Raad van State, maar die gaat daar niet op in, want dat “zou de situatie van de handelaars nog verergeren”.

Decumul oblige staat Boris Dilliès, sinds enkele maanden burgemeester van Ukkel, zijn zitje in het Brussels parlement af aan David Weytsman. Die wordt op zijn beurt opgevolgd door Clémentine Barzin als schepen in Brussel-Stad.

De klassieke intercity richting Nederland rijdt vanaf 9 april via Breda en de hogesnelheidslijn. De reistijd naar Amsterdam wordt zo met een halfuur ingekort tot iets minder dan drie uur. Den Haag wordt nog maar vier keer per dag bediend door de Benelux.

De nieuwe overstapparking Coovi lost voor 0,7 procent van de pendelaars een probleem op.

Er wordt apartheid gecreëerd op een plek van bezinning

Cartoon Wauter Mannaert

BRUZZ | DE WEEK

BRUSSELS GEDEPUTEERDE RIDOUANE CHAHID (PS) over het scheidingshek op de multiconfessionele begraafplaats van Schaarbeek in La Capitale

duizend auto’s zal het probleem van de 190.000 pendelaars niet oplossen. Voor hen blijft de vraag waar ze hun auto kunnen dumpen. Want vaak moet wie twintig kilometer buiten Brussel woont en helemaal op het openbaar vervoer is aangewezen, vier uur per dag pendelen, met verschillende overstappen tussen trein, metro, bus en tram. Bovendien moet de pendelaar de overstapparking voortaan betalen. De nieuwe overstapparking Coovi zal voor amper 0,7 procent van de pendelaars een oplossing aanreiken. In het heelal van mobiliteitsbelemmeringen een kleine lichtgevende ster.

‘Niemand gaat dood voor zijn plezier’ 14

Spreektijd

De euthanasiewet bestaat ruim vijftien jaar. Volgens Wim Distelmans is het tijd dat artsen ook stervensgevallen zonder euthanasievraag registreren. “Onze hele wetgeving is gebaseerd op het gebod ‘Gij zult niet doden’. Maar als we de tekst letterlijk uit het Hebreeuws vertalen, staat er eigenlijk ‘Gij zult niet vermoorden’.” — JASMIJN POST EN STEVEN VAN GARSSE,

WIM DISTELMANS °1952 Brasschaat 1992 Oncoloog aan de VUB 1999 Professor palliatieve geneeskunde VUB 2003 Arkprijs Vrije Woord voor zijn inzet voor de euthanasiewet 2002 Covoorzitter van de Federale Commissie Euthanasie Oprichter van het dagcentrum Topaz (UZ Brussel), van LEIF en van Brussels Expertise Levenseinde Voorzitter Forum Palliatieve Zorg 2016 Ereteken van de Vlaamse Gemeenschap Woont in 1000 Brussel

et is een belangrijk jaar voor Wim Distelmans, covoorzitter van de Federale Euthanasiecommissie en pionier op het vlak van zorgverlening aan stervenden in België. Vanaf februari registreert het UZ Brussel als eerste ziekenhuis ter wereld alle gevallen van palliatieve sedatie. Dat gaat om artsen die een patiënt in de laatste levensfase kunstmatig in slaap brengen, zodat hij of zij het lijden niet bewust hoeft mee te maken. Even terug in de tijd. Ruim dertig jaar geleden werd Distelmans’ interesse voor palliatieve zorg gewekt in de praktijk, tijdens zijn werk als oncoloog. De helft van zijn patiënten overleed, en hij zag dat er behalve reguliere verpleging niets voor hen werd gedaan. Zo ontstond op de campus van de VUB in Jette het eerste palliatieve zorgmodel, met tien verpleegsters die thuis ongeneeslijke patiënten begeleiden. Later kwamen daar het palliatief dagcentrum Topaz en palliatieve teams in het ziekenhuis bij. “Palliatieve zorg is ontstaan in Brussel en dat moeten we koesteren,” zegt Distelmans. Hij zet zijn woorden kracht bij door zijn handen op de opengeslagen pagina’s van het tijdschrift Peiler te drukken, dat vier keer per jaar een Brusselaar interviewt over stervensbegeleiding. “Onze zorgverlening staat aan de top van de wereld en is een model voor goede palliatieve zorgverlening.” De euthanasiewet die ruim vijftien jaar geleden werd goedgekeurd is daar volgens Distelmans een logisch vervolg op.

De volgende stap lijkt een betere regeling voor palliatieve sedatie, een methode om het lijden van patiënten in hun laatste levensfase te verzachten.

ziekte. In de praktijk beginnen artsen met sedatie, en gaat de dosis algauw omhoog, waardoor er eigenlijk sprake is van levensbeeindiging. Daarover bestaat veel frustratie bij de bevolking. Mensen betreuren het dat een arts een patiënt in slaap heeft gebracht zonder hun medeweten, waardoor ze geen afscheid hebben kunnen nemen. Ik ben niet tegen palliatieve sedatie, wel tegen het oneigenlijk gebruik ervan. Artsen hoeven voor sedatie geen toestemming van de patiënt te vragen. Bovendien wordt het vaak als alternatief voor euthanasie opgedrongen. Er is geen controle, en ze moeten het niet registreren bij de Commissie Euthanasie. Artsen hebben nog altijd een beetje het idee dat ze God de Vader zijn en degene die beslist. Daar moeten we vanaf.

BRUZZ | DE VERHALEN

FOTO’S SASKIA VANDERSTICHELE

Dus moeten artsen alle gevallen van sedatie registreren? DISTELMANS: Ja, ook om meer inzicht te krijgen. Als artsen moeten registreren, gaan ze ook de voorwaarden beter na. Dat ging ook zo bij de euthanasiewet, waardoor de techniek zorgvuldiger werd. Zeventig procent van patiënten weet niet dat ze worden gesedeerd. Vanaf februari moeten artsen in het UZ Brussel in een registratieformulier aangeven waarom ze sedatie niet hebben besproken met de patiënt en de familie. De arts moet ook de nabestaanden informeren zodat die afscheid kunnen nemen. Het registratieformulier hebben we tijdens het proefproject vorig jaar verfijnd. De resultaten van die studie worden binnenkort gepubliceerd in een medisch tijdschrift.

Wat vertellen die resultaten? DISTELMANS: Dat sommige artsen eigenlijk

misbruikt als containerbegrip. Het wordt voor van alles en nog wat gebruikt. Eigenlijk betekent ‘palliatieve sedatie’ iemand in slaap houden tot hij spontaan overlijdt door zijn

niet weten wat ze aan het doen zijn, om het heel ruw te zeggen. Dat ze niet beseffen dat ze iemand monddood aan het maken zijn door hem in slaap te brengen.

▲

WIM DISTELMANS: Palliatieve sedatie wordt

Wim Distelmans

▲

Waarin verschillen palliatieve sedatie en euthanasie van elkaar? DISTELMANS: Euthanasie gebeurt altijd op vraag

van de patiënt. Zonder de vraag van de patiënt kun je het niet doen. Het tweede grote verschil is dat euthanasie als doel heeft het leven te beëindigen, terwijl bij sedatie het doel is dat iemand die ondraaglijk lijdt, zijn lijden niet meer bewust hoeft mee te maken.

In Wallonië komt minder euthanasie voor dan in Vlaanderen.

BRUZZ | DE VERHALEN

DISTELMANS: We weten niet waarom, maar we

hebben de indruk dat er in Wallonië bijna dubbel zoveel wordt gesedeerd als in Vlaanderen. Sociologen leggen dat verschil uit aan de hand van de artsencultuur. Nederlandstaligen staan onder de invloed van het calvinisme van de Nederlanders, en hebben meer respect voor wat patiënten willen. Franstalige artsen staan meer onder de invloed van de Latijnse cultuur en zijn paternalistischer. Als ik met Franstalige collega’s discussieer, gaan mijn haren soms rechtstaan. Wat zij als sedatie beschouwen, beschouw ik als een levensbeëindiging. Ook dat is een reden om meer onderzoek te doen.

Sommigen stellen dat de euthanasiewet eerst geëvalueerd moet worden, voordat je het kan hebben over regelgeving rond palliatieve sedatie. In Nederland is de wet al verschillende keren geëvalueerd, hier nog niet.

Sommigen hebben er moeite mee dat u covoorzitter bent van de commissie, terwijl u vaandeldrager bent van de euthanasiewet. DISTELMANS: In het parlement is een wet

gestemd waar duidelijk instond dat de leden van de commissie voor vijftig procent moeten bestaan uit artsen die in de praktijk staan. Ik ben een arts uit de praktijk. De commissie moet pluralistisch zijn samengesteld, met mensen met verschillende ideologische achtergrond. We zijn met zestien leden, en ik ben vanaf het begin al met unanimiteit gekozen als covoorzitter. We behandelen de dossiers anoniem, en er wordt ook anoniem gestemd. Leg maar eens uit hoe ik een dossier kan beïnvloeden? Ook dat vind ik zo opgeklopt. Het komt altijd uit diezelfde hoek en krijgt vooral weerklank in de buitenlandse pers.

“Palliatieve zorg is ontstaan in Brussel en dat moeten we koesteren” WIM DISTELMANS PALLIATIEF ARTS

DISTELMANS: Het grote verschil is dat Nederland

elke vijf jaar een onderzoeksgroep betaalt om de euthanasiewet te evalueren. Ook in België wordt door de VUB eens in de zoveel jaar onderzoek gedaan naar de euthanasiepraktijk in België. De commissie legt om de twee jaar een rapport voor in het parlement. De wet is vijftien jaar oud, we hebben zeven rapporten voorgelegd. We zijn maar drie keer uitgenodigd in het parlement om het rapport uit te leggen. Er is een kleine groep hardnekkige tegenstanders die de bevolking opjut dat die wet geëvalueerd moet worden. Ik zeg: laat die wet maar evalueren! Ik heb er geen problemen mee.

Zijn er in het huidige systeem genoeg ‘checks and balances’ om de euthanasiewet te verdedigen? DISTELMANS: Ik denk het wel. Dat sluit niet uit dat er niet af en toe eens iets beter kan, maar dat is toch zo bij elke wet.

Die fanatiekelingen hebben ooit de Daily Mail een foto gestuurd van mij toen we een symposium hielden over waardigheid en existentieel lijden in Auschwitz met Lydia Chagoll - een vriendin van mij die daar al jaren gids is. De krant heeft het op zijn voorpagina gezet: ‘Doctor Death gaat naar Auschwitz om de stiel nog beter te leren.’ Het niveau… (zucht).

U laat het niet aan uw hart komen als u aangevallen wordt? DISTELMANS: Het is niet prettig, maar ik zou me pas slecht voelen als ik vond dat mij ethisch iets te verwijten viel.

Bij euthanasieaanvragen bij psychisch lijden wordt een termijn van een maand in acht gehouden. Is dat niet te kort? DISTELMANS: Het parlement kan natuurlijk

Maar bij deze wet is het wel met de dood tot gevolg. DISTELMANS: Op vraag van de patiënt. Dat

vergeet men altijd. Het is op herhaalde en ongelooflijk volhoudende vraag van de patiënt. Ik heb al mensen gekend die van het dak zijn gesprongen omdat de euthanasieprocedure te lang duurde. Die zeiden dat ze het niet meer aankonden en zichzelf dus van het leven beroofden, maar op een vreselijk manier.

beslissen om die te verlengen. In Nederland is er trouwens een termijn van nul dagen, en is het ook niet verplicht om een psychiater in te schakelen. Ik vind persoonlijk dat dat wel moet. De gemiddelde opvolgtijd voor een psychiatrische patiënt in België is in de praktijk negen maanden. Welke arts gaat na een maand zeggen bij een psychiatrische patiënt: nu gaan we over tot euthanasie? Er gaat vaak heel wat tijd overheen voordat er adviezen geformuleerd

kunnen worden. Ik heb er geen enkel probleem mee om de termijn te verlengen, maar hoeveel moet dat dan zijn? Zes maanden, een jaar, achttien maanden? Blijkbaar heeft men weinig vertrouwen in de beroepsbekwaamheid van artsen.

Een doodswens maakt bij sommigen onderdeel uit van hun pathologie. Is de euthanasievraag daardoor niet moeilijk te beoordelen? DISTELMANS: Het debat over psychiatrisch lijden heeft een hetze veroorzaakt omdat er een aantal jonge mensen in de media zijn komen getuigen over hun doodswens. Geen van die mensen is overleden, ze leven allemaal nog. Omdat ze hebben ontdekt dat er een noodrem bestaat waar ze aan kunnen trekken. Maar er zijn ook mensen die al dertig jaar lang alles hebben geprobeerd: van dokters bezoeken, tot instellingen aflopen en zelfs elektroshocks. Terwijl ze nog even veel lijden als dertig jaar geleden.

In Nederland wordt de discussie over ‘voltooid leven’ heftig gevoerd. Dat gaat over mensen die niet aantoonbaar psychisch of lichamelijk lijden. Wat is uw standpunt? DISTELMANS: In deze discussie moet je twee

dingen heel duidelijk onderscheiden. Eén is voltooid leven, en twee is polypathologie. Voltooid leven gaat over iemand die meestal bejaard is, maar niet altijd. Die niets lichamelijk of geestelijk mankeert, maar zegt dat het leven geen zin meer heeft. Daarnaast heb je de mensen, die meestal ook bejaard zijn en een opeenstapeling van kwalen hebben. Ze horen en zien minder goed, kunnen geen televisie meer kijken of zelfstandig eten en drinken, enzovoort. Met al die dingen apart valt nog te leven, maar als je ze optelt, wordt het ondraaglijk. Dat is de tol die we betalen voor het feit dat we steeds ouder worden. Uit ons rapport van 2014- 2015 bleek dat tien procent van de uitgevoerde gevallen van euthanasie daaronder valt. Wat ondraaglijk is, verschilt van persoon tot persoon. Het is aan de arts en de patiënt om te beslissen. Er zijn drie artsen betrokken om te beslissen of de patiënt ondraaglijk lijdt aan deze polypathologie.

Voltooid leven gaat over die andere cases. Vlaams parlementslid Jean-Jacques De Gucht wil het debat ook in België voeren. DISTELMANS: Als er geen medische oorzaak is,

heb ik er persoonlijk moeite mee. Ik heb het volste respect voor mensen die uit het leven willen stappen. Wie ben ik om te zeggen dat ze dat niet mogen? Misschien komen er in de toekomst criteria waar we ons aan kunnen vasthouden, maar ik bevind me momenteel op glad ijs. Ik voel mij niet competenter dan om het even wie om te kunnen oordelen of iemand onherroepelijk klaar is met het leven. Bij polypathologie kan iemand zeggen: ik heb heel mijn leven naar muziek geluisterd, en vond dat fantastisch, en ik hoor nu geen muziek meer en

BOEK Wim Distelmans, Palliatieve sedatie, Trage euthanasie of sociale dood? Houtekiet, 300 p., 21,99 euro

ik kan niet meer lezen. Dan heb je een medische context. Maar hier … Ik heb al mensen met een doodswens gekend die een paar maanden later verliefd zijn geworden en zeggen dat hun leven daardoor weer zin kreeg. Ik ben er niet uit. Ik vind het wel een maatschappelijke discussie waard.

de abortuswet was, tot zijn dochter zwanger werd en hij ermee naar Nederland ging.

U vraagt zich in uw boek ook af of een mens zonder bewustzijn, zoals het geval is bij een patiënt die gesedeerd is, nog als levend kan worden beschouwd. DISTELMANS: Ik volg daarin het standpunt van

U schreef eerder in een opiniestuk dat de dood in onze maatschappij een taboe is. Wat bedoelt u daarmee? DISTELMANS: Onze hele wetgeving is gebaseerd

op het gebod ‘Gij zult niet doden’. Maar ik heb ooit van mensen die echt Bijbelvast zijn geleerd dat we dat moeten vertalen als ‘Gij zult niet vermoorden’. Toen de Joden uit Egypte vluchtten, sloegen ze hun baby’s dood tegen de rotsen om zich sneller te kunnen verplaatsen. Zo is dat gebod ontstaan. Maar dat heeft niets te maken met wat wij onder euthanasie verstaan.

Leo Apostel van de VUB en UGent. Dat wat mensen onderscheidt van dieren, is het hebben van een sociale identiteit. Iemand is een mens omdat hij of zij kan kiezen, handelen en beslissen. Op het moment dat je dat niet meer kunt, kun je je afvragen of het zin heeft dat het leven verderloopt. Sommigen vinden euthanasie verwerpelijk omdat het gaat om bewust doden, waar dat bij sedatie niet het geval is. Dat vind

ik een onzinargument, zeker als het zonder vraag is van de patiënt. Op het moment dat je het voedsel en vocht stopt, en sedatie begint, beïnvloed je sowieso het tijdstip van sterven.

MAAND VAN DE PALLIATIEVE ZORG Op 1 februari start de tweede editie van de de Maand van de Palliatieve Zorg, met behalve een congres tal van activiteiten, waaronder de vertoning van de film The Farewell Party en een lunchdebat in Muntpunt over mantelzorg bij personen met dementie. Meer info op de website brel.centrum

Toch blijft euthanasie een moeilijk onderwerp. BRUZZ | DE VERHALEN

DISTELMANS: Natuurlijk. Terecht. Maar het is niet omdat de euthanasiewet er is gekomen, dat het voordien niet voorkwam. Het gebeurde al, maar in slechte condities. Artsen wisten niet hoe ze het moesten doen en durfden er niet goed over te praten.

Sinds de euthanasiewet is het aantal gevallen van euthanasie fors gestegen. Verklaart u dat ook door dat wegvallen van het taboe? DISTELMANS: Gevallen van geregistreerde

euthanasie zijn inderdaad gestegen en waarschijnlijk het absolute aantal ook. En hoe komt dat? Omdat mensen niet nodeloos willen afzien. Je mag niet vergeten dat we de eerste generatie zijn die ouder wordt dan tachtig jaar. In 1960 was de gemiddelde levensverwachting zestig jaar. We hebben een winst geboekt van twintig jaar, maar daardoor leven er ook meer mensen met polypathologie. Vroeger vond men troost in religie. Met het lijden zou iemand ook zijn plek in de hemel verdienen. In mijn ervaring willen mensen die nog iets hebben om voor te leven, niet dood. Ik ben nog nooit iemand tegengekomen die dood wilde voor zijn plezier. Mensen willen niet dood, maar ze willen zó niet verder leven. Een aantal van hen ontdekt na een lange zoektocht dat de enige optie euthanasie is. Dat is de realiteit.

Christenen zullen wellicht zeggen dat het lijden hoort bij het leven. DISTELMANS: Dat is hun goed recht, maar laat

ze dat niet voor andere mensen bepalen. Ik heb er respect voor, maar het heeft vaak ook te maken met ervaringsdeskundigheid. Heeft degene die zulke uitspraken doet, het lijden meegemaakt? In mijn boek geef ik een voorbeeld van een katholieke parlementariër die absoluut tegen

“Ik heb het volste respect voor mensen die uit het leven willen stappen” Wim Distelmans Palliatief arts

Huisvesting

Te weinig kleine appartementen voor alleenstaande (kandidaat-)huurders

BRUZZ | DE VERHALEN

Mismatch op DE SOCIALE HUURMARKT

Brussel kampt niet alleen met een schrijnend gebrek aan sociale woningen. De aangeboden huisvesting beantwoordt in veel gevallen ook niet aan het profiel van de sociale huurder anno 2018. Dat blijkt uit een nieuwe studie in opdracht van de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM). — LAURENT VERMEERSCH, FOTO SASKIA VANDERSTICHELE

aar na jaar stijgt het aantal kandidaat-huurders voor een sociale woning in Brussel. De beruchte wachtlijst telt ondertussen bijna vijftigduizend gezinnen, zo bleek uit de recentste Welzijnsbarometer. Om het cijfer te kaderen: er zijn meer gegadigden dan het aantal sociale woningen dat momenteel verhuurd wordt in het Brussels Gewest (ongeveer 36.000). De aanhoudende stijging van de vraag heeft te maken met de groei van de bevolking, maar vooral met de aanhoudende verarming van de Brusselaars, in combinatie met de stijgende huurprijzen op de privémarkt. Als de negatieve tendensen zich doorzetten, dreigt de wachtlijst met kandidaat-huurders volgens de studie verder te groeien tot bijna zestigduizend gezinnen in 2025, zelfs al worden de geplande bijkomende woningen tegen dan gerealiseerd (zie kader). Anderzijds zou de bevestiging van het positieve economische klimaat en de dalende werkloosheid zich ook kunnen vertalen in een stabilisatie van de vraag. Behalve de klassieke socio-economische factoren brengt de studie ook andere maatschappelijke evoluties in rekening, zoals de veranderende

gezinsgrootte. “In tegenstelling tot Vlaanderen en Wallonië worden de Brusselse gezinnen groter,” zegt Agnès Mathieu van studiebureau Isis Consult. “Het gemiddelde verbergt echter een groeiende tweedeling tussen een grote groep alleenstaanden en een groeiende groep grote gezinnen, in een aantal gevallen met slechts één ouder.” De sociale huisvestingsmaatschappijen moeten met andere woorden niet alleen kijken naar de evolutie van het aantal aanvragers, maar ook naar hun profiel. Temeer daar uit het onderzoek duidelijk naar voren komt dat er een mismatch is bij het bestaande sociale woningaanbod. De grootste groep (kandidaat-) sociale huurders bestaat namelijk uit alleenstaanden. Dat zijn meestal ouderen of mensen die in een overgangsfase zitten, zoals onlangs gescheiden of zonder werk gevallen. Hoewel die groep meer dan veertig procent van de vraag vertegenwoordigt, bestaat amper een derde van het aanbod sociale huisvesting uit studio’s of appartementen met één kamer. Daarnaast is er een groeiende groep grote gezinnen met drie kinderen of meer. Voor hen is er nood aan meer appartementen met

“De mensen blĳken heel redelĳk in hun verwachtingen” AGNÈS MATHIEU ISIS CONSULT

meer dan drie kamers, of met grotere leefruimtes en grotere kamers zodat ze geschikt zijn voor twee kinderen. Tegelijk is er een overaanbod aan appartementen met twee kamers (veertig procent van het aanbod, maar slechts vijftien procent van de vraag). Het gevolg van die mismatch is dat heel wat mensen in te kleine of te grote woningen zitten en er in veel gevallen kostbare ruimte verspild wordt.

HUIS MET EEN TUIN Verder peilde studiebureau Isis Consult ook naar de verwachtingen van kandidaat-huurders. Honderdvijftig mensen van de wachtlijst werden daarvoor omstandig ondervraagd in een lang telefoongesprek (één tot anderhalf uur). Het resultaat? In de beste der werelden zouden een viergevelwoning met tuin

PLANNEN WACHTEN OP UITVOERING

‘Negenduizend bijkomende woningen tegen 2025’

betrekken, maar in realiteit zijn ze al erg tevreden met een appartement in een klein gebouw, met een terras en toegang tot een speeltuin of groene ruimte. “De mensen blijken eigenlijk heel redelijk in hun verwachting,” aldus Mathieu. “Ook wat de grootte van de woning betreft. De meeste alleenstaanden vragen niet meer dan vijftig vierkante meter. Wel verkiezen ze duidelijk een appartement met een aparte kamer boven een studio.” Behalve werk maken van een groter aanbod sociale woningen, beveelt de studie vooral aan om het aanbod te diversifiëren, met vooral meer eenkamerappartementen. Voor de vele ouderen moet dan weer worden nagedacht over de bouw van sociale serviceflats en woongroepen voor senioren, zoals Entre Voisins in Etterbeek.

Om tegemoet te komen aan de verzuchtingen van grote gezinnen zouden er meer woningen met tuin of terras nodig zijn. Daarnaast is het aantal kamers niet de enige factor. De grootte van de leefruimte en de kamers speelt ook mee. Veel respondenten uit de enquête geven immers aan niet per se een kamer per kind te verwachten, maar de kamers moeten dan wel groot genoeg zijn voor twee. Daarnaast kunnen bijkomende praktische ruimtes zoals washok en berging de woonkwaliteit gevoelig opkrikken. Het is nog afwachten wat de huisvestingsmaatschappijen en bevoegd minister Céline Fremault (CDH) met de aanbevelingen zullen doen. Noch zij, noch de BGHM wenst te reageren op de resultaten voor een overlegronde met de sector.

Mede door de vaak broodnodige renovatie van veel sociale woningen, zoals hier in de Marollen, trappelt het aanbod al jaren ter plaatse.

“Mensen willen wel sociale woningen, maar niet bĳ hen” YVES LEMMENS DIRECTEUR BGHM

Op basis van de vele projecten voor nieuwbouw en renovatie van bestaande sociale woningen berekende studiebureau Isis Consult dat er tegen 2025 ruim negenduizend sociale woningen kunnen bijkomen. Die prognose roept echter vragen op omdat eerdere beloftes over sociale woningbouw nooit gehaald zijn. Het meest beruchte voorbeeld is het 5.000-woningenplan van het Brussels Gewest. Dat werd gelanceerd in 2004 door toenmalige staatssecretaris voor Huisvesting Françoise Dupuis (PS) en moest binnen de vijf jaar gerealiseerd zijn. Ondertussen zijn we veertien (!) jaar verder en is dat cijfer nog altijd niet gehaald. Meer nog: door het tijdelijk buiten gebruik stellen van verouderde woningen met het oog op renovatie trappelt het aantal beschikbare sociale woningen al jaren ter plaatse. De moeilijkheid om sociale woningen te realiseren heeft verschillende oorzaken, zoals de relatief beperkte (en vaak dure) grond in Brussel, en de administratieve molen die bouwprojecten moeten doorworstelen. De moeilijkheid van renovaties is dan weer het tijdelijk verplaatsen van de bewoners, terwijl de vraag sneller groeit dan het aanbod… Toch zijn er nog heel wat mogelijkheden om nieuwe woningen te bouwen. De ontwikkeling van de strategische terreinen die eigendom zijn van het gewest zoals de Delta- of Josaphatsite is echter een werk van lange adem. De BGHM heeft daarnaast zelf verschillende terreinen in bezit, vooral in de buitenwijken van de stad, maar stuit daar vaak op onbegrip van buurtbewoners. Een project dat bijvoorbeeld maar niet van de grond komt is dat aan de Witte Vrouwenlaan in Sint-Pieters-Woluwe. Tussen bestaande woonwijken en het Zoniënwoud ligt daar een lap landbouwgrond verdoken van bijna tien hectare. Het gewest hoopte er ooit bijna duizend woningen te realiseren, waarvan een meerderheid sociale. Na protest werd dat al snel teruggebracht tot zeshonderd. Na een jarenlange impasse is het project verder afgeslankt tot ‘een tuinwijk van de 21e eeuw’, op maat van de groene en residentiële omgeving. Desondanks werd het nieuwe masterplan allesbehalve positief onthaald op een recente bewonersvergadering. “Het is vaak een dovemansgesprek,” zegt BGHM-directeur Yves Lemmens. “Mensen willen wel sociale woningen, maar niet bij hen.” LV

Interview

Ex-N-VA’ers Hendrik Vuye en Veerle Wouters willen taalwetgeving afdwingbaar maken

BRUZZ | DE VERHALEN

‘De taalwet wordt in Brussel gewoon niet toegepast’ Steeds meer ambtenaren bij Brusselse gemeentebesturen spreken geen Nederlands. De onafhankelijke Kamerleden Hendrik Vuye en Veerle Wouters (V&W, ex-N-VA), hebben een wetsvoorstel klaar dat de taalwetgeving op dat vlak afdwingbaar moet maken. — SARA DE SLOOVER EN STEVEN VAN GARSSE

et merendeel van het nieuw aangestelde gemeentepersoneel in Brussel heeft niet het vereiste taalattest in de andere landstaal,” zegt Hendrik Vuye. “Vicegouverneur Jozef Ostyn is degene die dat controleert. Als een ambtenaar niet in orde is met de taalwet, zal de vicegouverneur de aanwerving voor veertig dagen schorsen.”

Hoe vaak kwam het tot zo’n schorsing? HENDRIK VUYE: In 2016 deed Ostyn

dat ruim duizend keer. Maar het zijn alleen de Brusselse ministers die kunnen beslissen de aanwerving definitief te vernietigen. In 2015 is dat maar één keer gebeurd, blijkt uit het verslag van de vicegouverneur, in 2016 zelfs geen enkele keer. VEERLE WOUTERS: Toen waren negen op de tien beslissingen over contractuele ambtenaren niet in overeenstemming met de taalwet, en daarbovenop nog eens bijna een vierde van de beslissingen over de (veel kleinere groep, red.) statutaire ambtenaren. Tijdelijke contracten, in 2016 zowat een derde van de aangestelde ambtenaren, bekijkt de

Verslechtert de situatie?

vicegouverneur al helemaal niet. VUYE: De nieuwste truc is dat sommige lokale besturen geen dossiers overmaken. Het OCMW Brussel heeft dat bijvoorbeeld gedaan, net als de gemeente Sint-Lambrechts-Woluwe. Molenbeek en zes andere OCMW’s stuurden maar een heel klein aantal aanwervingen door. Sinds de IRIS-structuur maken de ziekenhuizen evenmin dossiers over, en ook de zes Brusselse politiezones doen alsof hun neus bloedt.

jaar slechter, en de vicegouverneur krijgt ook almaar minder dossiers. Mij maak je niet wijs dat de aanwervingen die hij niet te zien krijgt, in orde zijn. VUYE: Het federale niveau kan ook niet tussenbeide komen, zegt binnenlandminister Jan Jambon (N-VA) altijd, en daarvoor verwijst hij altijd naar de taalwetgeving. Maar dat klopt niet.

Volgt er dan geen sanctie als je geen dossiers overmaakt?

Daar hebben jullie een wetsvoorstel over. Wat staat er concreet in?

VUYE: Er loopt een termijn vanaf het

WOUTERS: Er is een oplossing te

moment dat de vicegouverneur het dossier ontvangt. Maar dan moet hij het dossier wel eerst ontvangen. Als dat niet gebeurt, kan de vicegouverneur in mijn interpretatie van de taalwet ter plaatse gaan, al heeft hij dat tot nu nog niet gedaan. Wat ons stoort, is het enorme verschil met de Randgemeenten, waar Franstaligen een strikte toepassing eisen van het recht om Frans te mogen spreken, terwijl diezelfde taalwet in Brussel gewoon niet wordt toegepast. Die spagaat kun je niet maken: het is het een of het ander.

vinden, via federale weg. Wij draaien het verhaal om. De vicegouverneur zou niet alleen kunnen schorsen, maar daarna ook het recht hebben om beslissingen te vernietigen. Als hij vernietigd heeft en het lokale bestuur is het er niet mee eens, dan moet het maar naar de Raad van State trekken. Nu laat de Brusselse regering gewoon die veertig dagen schorsing passeren en dan zijn ze er ‘vanaf’, om het zo te zeggen. VUYE: We wijzigen de taalwetgeving in ons voorstel niet: we maken ze gewoon afdwingbaar. Een wet die

WOUTERS: De cijfers worden jaar na

niet wordt nageleefd, heeft geen enkele zin. De vernietigingen van beslissingen door de vicegouverneur zullen door de Raad van State altijd bevestigd worden, want het zijn flagrante schendingen. Zodra dat gebeurt, zal men wel beginnen te zoeken naar mensen die effectief aan de taalwet voldoen.

De N-VA klaagt geregeld over de niet-naleving van de taalwet, maar zal een voorstel van twee ex-N-VA’ers nooit goedkeuren. VUYE: Dan staan ze hier dus niet achter. Wij willen die tweespalt net blootleggen, de partijpraatjes ontmaskeren. Je kunt niet in het Brussels Parlement schande spreken over het feit dat de taalwet niet wordt nageleefd, en tegelijk in de Kamer het voorstel wegstemmen dat ervoor kan zorgen dat diezelfde taalwet zou worden nageleefd. Het wetsvoorstel is al driemaal in de commissie besproken. De eerste keer vroeg de meerderheid het advies van de Vaste Commissie voor Taaltoezicht, de tweede keer verlieten bijna alle partijen de zaal, de derde keer vroegen ze het advies van de Raad van State. Beide instellingen

bevestigden dat ons voorstel mogelijk is. Nu willen ze een hoorzitting met de vicegouverneur organiseren. WOUTERS: Als het Vast Comité voor Taaltoezicht en de Raad van State, allebei tweetalige organen, zeggen dat het kan, dan moet je gewoon toegeven dat je niks mag of durft te doen. VUYE: Hetzelfde met de Brusselse politiezones. In de vorige legislatuur heeft de N-VA het wetsvoorstel over een fusie mee ondertekend. N-VA-minister Jambon kan nu het initiatief nemen om ze te fuseren, maar doet het niet. (N-VA-parlementslid, red.) Johan Van den Driessche is in het Brussels Parlement wereldkampioen persberichten uitsturen over een fusie van de zones. Hij heeft er zelfs een resolutie over ingediend, in een parlement dat niet bevoegd is. Hier in de Kamer blijft het stil, terwijl het wel een federale bevoegdheid is. Wij hebben die N-VA-resolutie uit het Brussels Parlement gewoon overgenomen, dat er ook bij gezegd, en hier ingediend bij Jambon.

De N-VA neemt communautair geen standpunten in, maar lijkt momen-

teel vooral te focussen op migratie. WOUTERS: Dat imago strookt niet

met de realiteit. Het beleid waar Theo Francken over tweet, is niet het beleid dat hij voert. Er worden

monarchie en de institutionele grendels is het in ons derde boek de beurt aan Brussel. Als Vlaamse beweging moet je daar één standpunt over hebben, vooraleer je

“Je kunt niet schande spreken dat de taalwet niet wordt nageleefd, en dan het voorstel om diezelfde taalwet na te leven wegstemmen” HENDRIK VUYE KAMERLID

bijvoorbeeld veel meer asielzoekers aanvaard, en het aantal toegekende humanitaire visa is nog nooit zo hoog geweest.

Jullie schrijven aan een boek over Brussel, dat in het voorjaar uitkomt. Waarom over Brussel? WOUTERS: We schrijven over de belemmeringen voor een onafhankelijke republiek Vlaanderen. Na de

kunt onderhandelen met de Franstaligen.

Waar gaat het boek over? WOUTERS: We beginnen historisch, hoe de verfransing van Brussel is ontstaan. Dan leggen we de huidige situatie uit. We ontwarren het kluwen aan instellingen in Brussel. Daarna lichten we alle mogelijke en onmogelijke toekomstscenario’s toe:

Brussel bij Vlaanderen, drie aparte gewesten … We zullen enkele werkbare modellen voorstellen in de hoop dat de Vlaamse partijen uiteindelijk samen één model kiezen. Partijen die verdere stappen richting onafhankelijkheid willen doen, zullen dat alleen bereiken als ze samenwerken. Net zoals de Franstaligen dat ook doen. VUYE: Als je een staatshervorming wil, zal je bondgenoten moeten zoeken, ook aan de overkant (bij de Franstaligen, red.). Daarom is het onderwerp bij de N-VA nu ook naar de achtergrond verdrongen. Ze weten heel goed dat ze met hun wij-zij-verhaal nu geen staatshervorming kunnen realiseren. De MR is aan Franstalige kant de meest belgicistische partij.

BRUZZ | DE VERHALEN

Wat na 2019 voor Vuye en Wouters? “We willen niet echt lid worden van een partĳ , want we zĳn nogal allergisch voor die partĳstructuur,” zegt Wouters.

Wat doen jullie in 2019, als jullie termijn als Kamerlid afloopt? WOUTERS: Aha, de hamvraag. We zijn nu vooral met dat boek bezig, en daarnaast kijken we of we een beweging of forum kunnen opstarten. We willen niet echt lid worden van een partij, want we zijn nogal allergisch voor die partijstructuur. Het zal afwachten worden wat er nog gebeurt in de tussentijd.

Reportage

Ophef over horeca-aanvraag in Vlaamsesteenweg

BRUZZ | DE VERHALEN

‘Het moet hier geen Efteling voor grote mensen worden’

Het pandje in de Vlaamsesteenweg waar ooit koffiebrander De Boe zat, doet dezer dagen veel stof opwaaien in de buurt. De nieuwe huurder wil een Chinees restaurant openen, hoewel in de wijk een horecastop geldt. Er is dan ook protest. “Als je er één toelaat, is het hek van de dam.” — BETTINA HUBO, FOTO’S SASKIA VANDERSTICHELE

Het pand waarin vroeger koffiebrander De Boe en later het restaurantje Chez Claude zat, zorgt voor deining. Mag er een Chinees komen of niet.

“Nog meer horeca zal de charme van de straat doen verdwĳnen”

“Iedereen wil lekker eten, maar niemand wil een restaurant naast zĳn deur” FOUAD BENARBIA CHICAGO CAFÉ

BRUZZ | DE VERHALEN

Die kant willen we niet opgaan.” e Vlaamsesteenweg oogt op Het Katelijneplein is de afgelopen tijd vrijdagnamiddag erg rustig, bijna inderdaad wat van karakter veranderd. Ellis ingeslapen. Het is nog altijd een Gourmet Burger kreeg het gezelschap van drie behoorlijk gemengde straat, waar andere hamburgertentjes, een spaghettizaakje horeca en leuke winkeltjes elkaar afwisselen. en het Kipkot. “Vroeger had je hier enkele Maar er zijn wel beduidend meer cafés, goede restaurants,” zegt Marc Withofs, restaurants, snacks en wijnbars dan tien, voorzitter van buurtcomité Vismarkt. vijftien jaar geleden. “Daarvan rest nu alleen nog La Belle Reden waarom Brussels schepen van Maraîchère, maar de patron is ver in de Handel Marion Lemesre (MR) drie jaar zeventig en zoekt een opvolger.” geleden een horecastop afkondigde voor de Wat in de plaats kwam zijn volgens buurt. Een nieuw café of restaurant mocht Withofs goedkope zaken voor een jong alleen nog in een bestaand horecapand. publiek. “Ik heb niets tegen de jeugd, maar er De bewoners van de Vlaamsesteenweg zijn ook ouderen en die willen soms iets keken dan ook vreemd op toen ze onlangs anders. Bovendien gaat het niveau van de wijk rode affiches ontdekten waarbij een bestemhierdoor naar beneden.” mingswijziging naar horeca wordt gevraagd. Terug naar de Vlaamsesteenweg. Daar Het gaat enerzijds om het bekende Viva blijkt de schrik voor Sint-Gorikstoestanden M’Boma, een restaurant dat al veertien jaar toch niet bij iedereen even groot te zijn. bestaat, maar waarvoor blijkbaar nooit een Bewoonster Caroline Meerschaut vindt dat bestemmingswijziging werd goedgekeurd. het allemaal wel meevalt. “Het zijn de En er is het pand op nummer 36, waar tot restaurantjes die er samen met de winkels tien jaar geleden koffiebrander De Boe zat. voor gezorgd hebben Daarna kwam er een dat het een levendige eerste restaurantje in, buurt is geworden,” gevolgd door Chez zegt ze. Alleen de Claude, het resto atypique smalle trottoirs zijn van Claude Remy, die lastig. “Als er kleine eerder La Cigogne in de terrasjes en fietsen van Dansaertstraat uitbaatte. de bezoekers op staan, Hij stopte een jaar of twee kun je nog amper geleden, onder meer passeren. Waarom omdat hij niet de nodige wordt de parkeervergunningen verkreeg. strook niet vervangen De rolluiken bleven door brede trottoirs? dicht tot enkele maanden STEFANIE DEJONGE Er zijn immers twee geleden de nieuwe BUURTBEWOONSTER parkings in de buurt.” huurders - een Chinese Horecaondernemer familie - de zaak begonFouad Benarbia van nen te vertimmeren tot het hippe eetcafé Chinees restaurant. Ze Chicago probeerde afgelopen week een moesten stoppen nadat de stad hen erop had gesprek op gang te krijgen tussen de Chinese gewezen dat ze geen toelating hadden. Om de familie en de tegenstanders. Benarbia is bestemming van een gebouw te wijzigen is voorzitter van het handelaarscomité, maar een stedenbouwkundige vergunning nodig. reageert ten persoonlijken titel. Hij kreeg ook Die wordt nu aangevraagd. Op 6 februari doet te maken met een boos buurtcomité toen hij de overlegcommissie uitspraak. in 2014 zijn inmiddels erg populaire etablisBuurtbewoonster Stefanie De Jonge hoopt sement wilde openen in de straat. “Natuurlijk dat de stad de horecastop zal handhaven en had deze familie zich beter moeten informebereidt alvast een petitie voor. “Als je één ren en wachten tot de vergunningen in orde extra horecazaak toelaat, is het hek van de waren, maar ze hebben ondertussen al zoveel dam. Dan wordt het hier binnen de kortste tijd en geld in de zaak gestoken. Het duurt in keren een tweede Sint-Goriks.” Ze wordt Brussel ook bijzonder lang voor de adminisgesteund door Martine, uitbaatster van café tratieve procedure doorlopen is en al die tijd Daringman aan de overkant. “Ook ik ben moet je huur betalen.” tegen, de Vlaamsesteenweg mag geen Beenhouwersstraat worden.” INTELLIGENTE HORECA Volgens De Jonge was de Vlaamsesteenweg altijd een woonstraat, met beneden Volgens hem heeft de horeca ten onrechte winkeltjes. “De kleine panden zijn niet een slecht imago. “Iedereen wil lekker eten en geschikt als restaurant, een goede luchtafzuidrinken, maar niemand wil een restaurant of ging is moeilijk.” Nog meer horeca zal de café naast zijn deur. We zijn in 2018, alle charme van de straat doen verdwijnen, vreest stadscentra krioelen van de horeca. Wie daar ze. “Het Sint-Katelijneplein, hier om de hoek, niet van houdt, gaat misschien beter buiten de is al om zeep, een Efteling voor volwassenen. stad wonen.”

▲

Vlaamsesteenweg

BRUZZ | DE VERHALEN

▲

De vergelijking met Sint-Goriks of de Beenhouwersstraat gaat volgens hem niet op. “Wij hebben in deze straat een intelligente horeca.” Hij hoopt dat de Chinese familie een eerlijke kans krijgt. “Schepen Lemesre heeft nooit gezegd dat er geen enkele bestemmingswijziging meer mogelijk is.” “Dat klopt,” zegt de woordvoerster van de schepen. “Op basis van het commerciële ontwikkelingsschema heeft de stad beslist dat er in de buurt van de Vlaamsesteenweg en de Vismarkt voldoende horeca is. Maar er zijn uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld als iemand een kwalitatief concept voorstelt dat nog niet bestaat in de buurt.” Zo werd onlangs een aanvraag voor een bagel- en wafelzaakje op nummer 13 van de Vlaamsesteenweg afgewimpeld, terwijl een dimsumrestaurant dat op de Brandhoutkaai de plaats wil innemen van het vroegere interimbureau Manpower, wel een positief advies kreeg. “De ene niet, de andere wel, dat ruikt naar vriendjespolitiek,” meent voorzitter Marc Withofs van het Vismarktcomité.

“De restaurantjes hebben er samen met de winkels voor gezorgd dat het een levendige buurt is geworden” CAROLINE MEERSCHAUT BUURTBEWOONSTER

Dat de bagelzaak in de Vlaamsesteenweg niet mag, is overigens een flinke streep door de rekening van Yvonne, die op dit adres al tien jaar een groentewinkeltje drijft. Maar de verkoop van groenten en fruit, aangevuld met soep en broodjes is niet meer rendabel. Het water staat haar tot aan de lippen en ze zoekt dringend een overnemer. “Ik trek het nog hooguit twee maanden,” zucht ze. “En ik had dus een goede kandidaat-overnemer, maar hij krijgt geen toelating.” De avond valt en het wordt drukker in de straat. Langzaam trekt de vrijdagavond zich op gang. Michael Guérisse komt aangelopen, op weg naar zijn lederwarenwinkel Ernest. Hij vindt het niet onoverkomelijk dat Chez Claude, waar hij vroeger weleens ging eten, opnieuw een restaurant zou worden. “Zolang het er niet te veel zijn.” Wat hij een groter probleem vindt, is de leegstand. “Enkele handelspanden staan al geruime tijd leeg. Dat is niet goed voor de straat. Dan heb je toch beter horeca dan leegstand.”

Hoe een pak friet een student aan het denken zette

‘Investeer meer in openbaar vervoer’ Brusselse bus- en tramchauffeurs zijn overwerkt en daardoor vaak prikkelbaar, vindt student Steven Grumiau. Na een aanvaring met een chauffeur over een frietgeur pleit hij voor extra personeel op bus, tram en metro. “En denk ook na over meer vormen van alternatief openbaar vervoer, systemen zoals Collecto.” — SARA DE SLOOVER

tudent Steven Grumiau (21) en zijn vriendin Laura hadden twee weken geleden op een winterse avond zin in een lekkere hap. Niet zomaar eender welke snack, maar de frietjes van een bekende frituur in Watermaal-Bosvoorde. Grumiau trok eropuit. “Om terug naar huis te keren nam ik bus 95 richting Beurs. Het was kwart voor tien en we zaten maar met zijn drieën in de bus,” vertelt de student journalistiek. “Na enkele haltes stopte de chauffeur de bus en vroeg hij wie er frieten had gekocht. Ik moest uitstappen omdat de geur van mijn dubbel ingepakte friet te veel hinderde.”

“Ik heb het bij thuiskomst opgezocht: in artikel 1.18 van het MIVB-reglement staat dat het verboden is om in het bezit te zijn of gebruik te maken van gevaarlijke voorwerpen of pakketten die, wegens hun omvang, aard of reuk, anderen kunnen kwetsen of aan gevaar blootstellen; bevuilen, hinderen of ongemak berokkenen.” “Baseren we ons voor deze regel op het reukvermogen van de chauffeur of vooral op zijn prikkelbaarheid? Is het te veel gevraagd van buschauffeurs om een beetje verdraagzaam te zijn voor mensen die een snack vervoeren?” Het voorval zette Grumiau aan het denken over het openbaar

Opinie

Forum & lezersbrieven

“Is het te veel gevraagd van buschauffeurs om een beetje verdraagzaam te zĳn voor mensen die een snack vervoeren?” STEVEN GRUMIAU BRUZZ | DEBAT

STUDENT

“Met meer investeringen in het openbaar vervoer zouden chauffeurs minder gestrest zĳn,” oordeelt student Steven Grumiau. © PHOTONEWS

vervoer. “Ik ben veel met ecologie bezig en heb opzettelijk voor een kleine afstand de bus genomen, in plaats van de auto. Al duurt het daardoor soms langer vooraleer ik ter plaatse ben. Ik heb veel klasgenoten van buiten Brussel en die staan later op dan ik. Met de trein zijn ze sneller in het centrum van Brussel dan ik vanuit Watermaal-Bosvoorde. Ook om naar de frituur te gaan, had ik de wagen kunnen nemen. Of eten bestellen bij

Deliveroo, zoals de meeste van mijn vrienden doen. Maar ik wil geen geld besteden aan een bedrijf dat zijn medewerkers uitbuit.” Toch wil Grumiau zijn pijlen niet richten op de buschauffeur die hem de bus uitzette. Die had waarschijnlijk een lange dag achter de rug, vermoedt hij. “Zij hebben een vermoeiende en drukke job. In de spits staat mijn bus telkens een uur in de file. Daardoor ligt die chauffeur

voortdurend achter op schema. Prettig is dat niet. Tegelijk zie je ook heel veel mensen in de bus eten en drinken, of er afval achterlaten.” “Met meer investeringen in het openbaar vervoer zouden chauffeurs minder gestrest zijn. Een systeem zoals dat in Amsterdam, waarbij één iemand rijdt en één iemand kaartjes verkoopt en controleert, lijkt mij beter. Dat zal het werk voor de chauffeurs verlichten.”

Grumiau pleit ook voor meer innovatieve vormen van openbaar vervoer. “Collecto is daar een goed voorbeeld van, dat gebruik ik geregeld. Die deeltaxi’s ‘s nachts zijn een vorm van alternatief collectief vervoer, waarbij de overheid financieel tussenbeide komt in de prijs. Zo biedt ze een goed antwoord op Uber. Er zouden meer zulke initiatieven moeten zijn.”

Erfgoed

Françoise Aubry, een leven vol art nouveau

e waterinsijpeling in de erker van het straatsalon deze winter loste Françoise Aubry op door dezelfde dag een gespecialiseerde dakhersteller uit Luik naar de Amerikaansestraat te halen. Daar huist sinds 1969 het Hortamuseum in de privéwoning en het atelier van architect Victor Horta (1861-1947), grondlegger van de florale art-nouveaustijl. “Als ik op de mallemolen van herstelprocedures voor een beschermd pand gewacht had, was het hele huis een vijver,” zegt ze. Nu het museum met 55.000 bezoekers in 2017 weer naar de 65.000 van voor de terreuraanslagen klimt, boomt haar ambitie. “Toen ik in 1976 als kunsthistorica in het Hortamuseum begon (Aubry werd conservator in 1981, red.) bleek art nouveau geen toeristische troef,” zegt Aubry. “Het toenmalige Tourist Information Brussels in het stadhuis verwees voor alle info door naar ons. Ik heb vijftien jaar aan de telefoon gehangen om toeristen uit te leggen welke huizen interessant waren om te zien, waar die stonden, waar je binnen kon, of hoe je met trams het Hortamuseum kon bereiken, omdat we op geen enkel plattegrond te vinden waren. In de jaren 1980 had je één enkele flyer over art nouveau in de Vijfhoek. Naar de rest in het gewest had de toerist het raden.

Vanuit de Vlaamse Gemeenschap bestonden vanaf 1982 wel art-nouveauopleidingen voor stadsgidsen. Leidde dat niet tot een doorbraak?

‘Politici schatten waarde van erfgoed slecht in’ Het Europees Jaar van het Patrimonium in België wordt vandaag gelanceerd, met Horta als appetizer. Françoise Aubry, conservator van het Hortamuseum toont zich, kort voor haar pensionering, nog altijd strijdvaardig over haar en zijn werk. — JEAN-MARIE BINST , FOTO’S BART DEWAELE

FRANÇOISE AUBRY: Eigenlijk was het wachten tot de grote Horta-expo in 1996 in Bozar, die 150.000 bezoekers haalde. Meteen zagen ook de erfgenamen en auteursrechtenmaatschappij Sofam dat de auteursrechten op fotoreproductie van Horta’s werk een grote inkomstenbron betekenden. Ook de exposities over ‘1900’, in 2000 in Parijs, Londen en Washington, plaatsten de art nouveau op een piëdestal.

Is vandaag iedereen overtuigd van de erfgoedwaarde van art nouveau? AUBRY: Allesbehalve. De waarde van dat patrimonium wordt nog niet ten volle ingeschat, zelfs niet bij politici. Vorige week in La Louvière had ik het met een lokale journalist over het verval van de sgraffiti op het

HORTAMUSEUM Amerikaansestraat 25 1060 Brussel (Sint-Gillis) hortamuseum.be

Een kwarteeuw al wordt het Hortahuis gerestaureerd, en nog is het niet af.

Het is toch een investering in ons erfgoed, en in het behoud van de kennis van bijvoorbeeld zeldzame restauratie-ambachten? AUBRY: Ja, maar weinigen zien dat als iets rendabels. Voor sponsors heeft het niet het prestige van een spektakel dat wordt aangeboden. En denkt u dat een politicus het aan de burger kan ‘verkopen’ om miljoenen uit te geven voor een huis dat maar vijftien bezoekers per uur aankan? Dat neemt niet weg dat ik fervent voorvechter blijf van het behoud van dit erfgoed. Ook om het ambacht van metaalbewerkers, mozaïekleggers, ebenisten, glas-in-loodmakers in stand te houden. Het zou een drama zijn als we over vijftig jaar geen ambachtslui meer hebben om vakkundige restauraties uit te voeren aan het ijzergietwerk van Horta. In

de ambassade van Frankrijk mag ik binnenkort met een erkende stielman een lezing houden over het belang van het ambacht, iets wat president Macron goed heeft begrepen voor de arbeidsmarkt en de jongerenstages. Een besef dat bij ons niet doorsijpelt.

Restauratiebedrijven doen vaak een beroep op buitenlandse arbeidskrachten om kosten te sparen. AUBRY: Ja, Polen, Roemenen, Bulgaren klaren de klus, maar wat als ze terugkeren, onbetaalbaar worden en ook zij het binnen dertig jaar niet meer willen doen? We missen de generatie die de kennis overdraagt en die die de kennis verwerft. Het vraagt politieke goodwill om de wet op de overheidsopdrachten te veranderen. Niet meer de goedkoopste, maar de meest competente moet ‘winnen’.

Sinds 1 januari 2018 zijn de reproductierechten op Horta

afgeschaft. Wat houdt dat in? AUBRY: Uitgevers van publicaties,

prentkaarten of foto’s moeten niet meer betalen op beeldmateriaal over Horta-gebouwen of creaties. Dat is een hele opluchting. Een van onze mecenassen, CBR, stak ons geld toe bij de start van onze restauratiewerken. En wat bleek? Het bedrijf had op zijn portaalsite gecommuniceerd dat het ons museum hielp, met een beeld van onze gevel. Wel, Sofam stond aan hun deur om reproductierechten op te vorderen. Hoe kan ik voor renovaties sponsors vinden, als die zelfs geen fotootje mogen plaatsen? Eindelijk is iedereen vrij. En niet alleen Sofam verliest erbij. De helft van wat de erfgenamen kregen, moesten ze al die jaren afstaan aan de Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België, omdat Horta daar de helft van zijn fortuin aan had nagelaten.

“Het vraagt politieke goodwill om de wet op de overheidsopdrachten te veranderen”

▲

AUBRY: Het kost geld en tijd en veel onderzoek. We plannen nu de herinrichting à l’authentique van de meidenkamer en Horta’s logeerkamer. Dat kan pas nu omdat we sinds een jaar extra ruimte hebben (na de aankoop van het naburige huis, red.). Tot voor kort waren onze kantoren in de dienstvertrekken, onze archieven in de kleerkasten. Eindelijk kunnen we tijdelijke thematentoonstellingen houden. Of de nieuwe, grote maquette van het Hortahuis door Art & Build Architect tonen. Binnenkort installeren we interactieve infoschermen, over Horta-thema’s. En zelfs 3D-applicaties van het Volkshuis-interieur, waar studenten van La Cambre-Horta al drie jaar aan werken.

onvoorstelbare lijdensweg. Zo moet je voor voorstudies en renovatieaanpak voortdurend mensen in je huis laten.

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Volkshuis (van Paul Cauchie) in Pâturages. Hij herhaalde me het antwoord van Elio Di Rupo: ‘Het interesseert niemand.’ De art-nouveaucultuur is duidelijk nog niet overal ingeburgerd. Zelfs voor de koperen brievenbus op ons Hortahuis - de enige met zijn naam in gegraveerd - kreeg ik aantijgingen van Bpost: de bus is niet reglementair en moet vervangen worden. Bekijk eens alle mooie burgerhuizen, tot appartementen heringericht, waar de sierlijke deur is vervangen door een exemplaar in pvc, omdat men geen vijf brievenbussen in het eiken portaal kon incorporeren. Weer een beslissing van een minister die niet beseft welke nefaste impact zijn ‘praktische regel’ heeft op erfgoedbewaring.

FRANCOISE AUBRY CONSERVATOR HORTAMUSEUM

Vooral buitenlanders bezoeken het Hortamuseum, is dat niet tekenend? AUBRY: In de jaren 1980 kwamen er al Japanners naar Brussel die speciaal naar Horta’s groot Volkshuis zochten (de Vlaamse Gemeenschap subsidieerde een flyer in het Japans, red.). Hun mond viel open toen ze vernamen dat die architecturale parel gesloopt was. Gelukkig zijn er vandaag nog redders: buitenlanders die lege, maar dure art-nouveauhuizen aanschaffen. Zoals onlangs het Huis Frison, waar kotstudenten in woonden en dat tien jaar stond te verkommeren (zie kaderstuk). Anderzijds is het restauratieproces voor een beschermd huis een

HUIS FRISON Geleide groepsbezoeken aan Huis Frison, na afspraak, Info: nupur@nupurconsulting.com Brussels Art Nouveau & Art Deco Festival (BANAD Festival) van 10 tot 25 maart 2018 ▲

Huis Frison krijgt opfrissing Jurist Georges Frison liet voor zichzelf een art-nouveauwoning bouwen aan de Lebeaustraat 37 in Brussel. Vorige zomer verkochten de eigenaars uit Nederland het pand aan de Indiase Nupur Tron Chowdhry. Zij wil het momument helemaal laten restaureren. — JEAN-MARIE BINST

et de afbraak van het Volkshuis om de hoek, is het huis Frison het laatste overgebleven huis van architect Victor Horta rond de Zavel. Het Koninklijk Instituut voor Kunstpatrimonium (KIK) begon ruim tien jaar terug een voorstudie tot restauratie van het Huis Frison, in opdracht van de gewestelijke dienst Monumenten en Landschappen, met onder meer het wegschrapen van muurelementen om bij de oorspronkelijke beschildering en muurbezetting uit te komen. Daarop kreeg de voormalige eigenaar van het Huis Frison een restauratievergunning in 2009, maar daar bleef het bij. Vanuit Nederland verkocht hij vorig jaar in juli het pand aan de Indiase Nupur Tron Chowdhry, afkomstig van een kapitaalkrachtige familie uit Delhi en Calcutta. Zij zag het pand in maart 2017 en was meteen ‘verkocht’ voor de stijl. Als vrouw van een Spaanse diplomaat - die toen in Brussel werkte en sinds september 2017 in Irak - trok Tron met haar driejarig dochtertje het art-nouveauhuis in, met de intentie om het pand zo goed en volledig mogelijk te restaureren. Horta-expert Barbara Van Der Wee architects staat haar bij. “Het is vreemd dat een dergelijk architecturaal pareltje

zo weinig zorg kreeg,” zegt Tron. “Ik zie het als mijn kind. De stijl is erg vergelijkbaar met de klasse van mijn Indiase thuis. Daarom ook wil ik het volledig in zijn oorspronkelijke staat laten herstellen, al zal dat meer kosten dan de aankoopprijs. Een deel van het huis zet ik open voor exposities. Ik neem alvast deel aan het BANAD-festival. De expo’s moeten de opvallende gelijkenis tussen Indische motieven en kleuren, en de art-nouveaustijl in de verf zetten. Maar hét grote project wordt de restauratie van heel het gebouw. Daarvoor moet de voorgevel (in 1955 deels uitgebroken voor een vitrine, red.) weer volgens de originele plannen worden hersteld.” Tron wijst naar het naoorlogse mastodontpand aan de overzijde: het Belgacomgebouw dat heel de helling van de Stro- tot Gerechtsstraat bezet. “Dat blok wordt afgebroken. Het is het ideale moment om inspraak te hebben, zodat het de hele Zavelwijk ten goede komt,” oordeelt Tron. De voorstudie tot restauratie houdt de restauratie in van de wintertuin, op basis van de ontdekte originele art-nouveaumotieven van Horta, de restauratie van een aantal plafonds en de reconstitutie van verdwenen elementen in de trapzaal. “Alles zal in fases gebeuren,”

“Het is vreemd dat zo’n architecturaal pareltje zo weinig zorg kreeg” NUPUR TRON CHOWDHRY EIGENAAR HUIS FRISON

stelt Monumenten en Landschappen. “Mogelijk beginnen de werken met de wintertuin, met restauratie van de oorspronkelijke muurmotieven van Horta. Vervolgens zijn ook onderhoudswerken aan het dak nodig om waterinfiltraties te voorkomen. En hopelijk gaat de eigenaar voort met de voorgevel, het visitekaartje van het huis.” “Verder wil de eigenaar de achtergevel aanpakken en wellicht ook een kleine wintertuin op het terras boven, al vraagt dat allemaal om

specifieke vergunningen,” zegt Monumenten en Landschappen. “Zo ver staat het dossier nog niet. Ook voor inrichting van de kelder of benedenverdieping tot expositieruimte met keuken of sanitair zijn stedenbouwkundige vergunningen nodig.” Koken kost geld, zeker voor een beschermd pand. Maar de eigenaar kan aanspraak maken op restauratietoelagen van het gewest. “De meeste restauratiewerken binnenshuis op de verdiepingen kunnen voor veertig procent gesubsidieerd

worden,” vertelt de bevoegde dienst. “Elementen die een reconstructie naar de originele toestand inhouden, zoals het verdwenen stuk voorgevel, worden doorgaans voor tachtig procent betoelaagd. In de toelage zitten btw, honoraria van de architect en veiligheidscoördinator.” Tron moet alle aanvragen nog doen, maar met werken die onder de restauratievergunning van 2009 vallen, kan begonnen worden. “Normaal, in augustus,” droomt Tron.

Michaël Bellon

Onze columnist trekt elke week naar een plek die tot de verbeelding spreekt

maandag 22 januari, 12u30

Twee mannen deinen op en neer achter een raam dat zo lang en breed is dat je zou zeggen dat het panoramische ambities heeft. Helaas reiken die ambities niet veel verder dan de troosteloze parking waar de heren zicht op hebben. Uit de context leid ik af dat de twee aan het lopen zijn, maar dan met de pas ter plaatse. Bandwerk. Opperen dat ze naast zich een heel Laarbeekbos ter beschikking hebben om in te gaan rennen, doen we al lang niet meer. Sedert de mens het sedentair bestaan verkoos, is lopen van langsom minder een middel dan een doel geworden. Inmiddels kan je er een abonnement met goedweergarantie op nemen. Ik moet toegeven dat ik hier normaal niet durf te komen, en dat ik ook nu, in plaats van mee te doen, eigenlijk maar wat in burgerkledij sta te gluren naar mensen die van hun lichaam wél een succesvol project hebben weten te maken. Want in tegenstelling tot wat de benaming Basic Fit doet uitschijnen, is de fitness die hier nagestreefd wordt niet zo basic. De atleten die op deze maandagmiddag in het getouw zijn, doen dit niet voor de eerste keer. Zelf beperk ik me nog even tot folderheffen. Eén van die folders heeft het over interessante sixpackagedeals, en zo’n deal heb ik nog nooit gesloten. Verleidelijk, maar het Hollandse kom-erbij-oranje dat de huisstijl van Basic Fit kenmerkt zal me toch niet over de streep trekken. Ik denk wel twee keer na voor ik me zo’n berucht fitnessabonnement laat aansmeren waar je even moeilijk vanaf geraakt als van een Scientology-lidkaart. In mijn verbeelding heeft de orde van de lichaamstempeliers iets sektairs. Eén van de abonnementen kan door alle leden van het gezin gebruikt worden, en heet daarom ‘overdraagbare kaart’. Zoals in overdraagbare ziekte. De cafetaria aan het onthaal die hier ooit was, is ondertussen helemaal verdwenen. De lampen zoemen sinister, om de stille kracht te accentueren waarmee de steriele toestellen in beweging worden gebracht. Er hangt in de zaal een geur van verbrande calorieën en de reinigingsmiddelen om die geur weg te krijgen. Te oordelen aan de lange rijen onbezet tuig, zijn er wel wat afwezigen te noteren. Overgebleven zijn de echte trainingsbeesten die niet weggaan voor alle anderen hebben opgegeven.

Niet dat ze allemaal druk bezig zijn. Bij een workout komt blijkbaar ook heel wat recuperatief rondwandelen kijken. Een beetje genieten van de opgepompte spieren, een beetje stabiliteitstraining tussendoor, een nipje van de vertakte keten aminozuren uit de automaat, en dan maar eens een volgend speeltuig uitkiezen. Krachtpatsergedrag. Ik voel me als David Attenborough - een inferieur observerend mensenmannetje tussen de ijsberende leeuwen. Daar veert er plots één op die met het bekken over een stang gebogen zijn romp telkens tot ongekende hoogten opheft. Je weet maar nooit wanneer je dergelijke beweging in het echte leven ook eens dertig keer na elkaar zal moeten uitvoeren. De locatie van deze Basic Fit is wel een beetje treiterig, zo vlak naast een ziekenhuis waar tientallen mensen aan hun bed gekluisterd liggen met hartklachten, rokerslongen en beenamputaties. Maar de site aan de Laarbeek– laan, waar ook het UZ en de VUB gevestigd zijn, heet officieel Brussels Health Campus, dus behalve voor de theorie en de praktijk van de geneeskunde mag er ook plaats zijn voor wat preventie. Net als in het ziekenhuis is hier trouwens een afdeling Cardio. Daar zijn de twee drooglopers die ik al van buitenaf zag nog steeds aan hun indoormarathon bezig. Als ze niet op die band hadden gestaan, waren ze al lang terug thuis geweest. Tussen de schouderbladen van hun onopvallende grijze T-shirts vormt zich een beschaafde zweetvlek in de vorm van het IJsselmeer. De handdoek om de nek is een reglementaire verplichting. Hoe meer grond onder hun voeten verdwijnt, hoe meer karakter ze tonen. En toch is het allemaal zaad op de rotsen. Uitzichtloos lopen. De vraag die voor de hand ligt is of we al die fysiek gegenereerde energie die nu verloren gaat niet beter zouden kunnen aanwenden. Er zijn 162 Basic Fit-vestigingen in België. Goed voor een halve defecte kerncentrale. Als je daarmee nu eens het nabijgelegen ziekenhuis van stroom voorziet zodat daar de kamersupplementen naar beneden kunnen. Zo helpen de blinden de kreupelen tenminste nog een beetje.

“Er hangt in de zaal een geur van verbrande calorieën”

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Basic Fit Jette

De hele reeks nalezen? » BRUZZ.be/laptopia

Ondernemen

Xant creëert innovatieve windenergie in hartje Brussel

Kleiner, stiller,

mooier

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Robuust als een Volvo, en monteerbaar als een Ikeakast: met zijn middelgrote windmolen zet het Brussels bedrijf Xant de wereld van de windenergie op zijn kop. Xant sleepte een nominatie voor de Ovam Ecodesign Award in de wacht. — ELIEN HAENTJENS

Windmolens van Xant in het Schotse landschap, hier in Melvich Village en Horgabost (foto’s onder). © MIKE STUART

EXPO De windmolen van Xant is te zien op de expo van de Henry van de Velde Awards, van 31 januari tot 15 april in Bozar. www.Xant.eu © ALEX DE BROE

ls de poort naar het kantoor van Xant openzwaait, kan je je ogen – zelfs op een druilerige dag – amper geloven. Voor het kantoor, dat zich te midden van een huizenblok bevindt, ligt een gigantische vijver. En dat in hartje Brussel. Hier moet een bijzonder bedrijf huizen. Dat bedrijf is 3E, een specialist in duurzame energie. En sinds kort in de schoot daarvan ook Xant. “Samen met Alex De Broe heb ik voor 3E het technisch windteam uitgebouwd. In diezelfde periode kregen we een aanvraag van de regering van Kaapverdië,” zegt Xavier Vanwijck, cofounder van Xant. “Ze hadden een windmolen laten plaatsen, maar de leverancier wilde niet in het onderhoud voorzien. Na een maand begaf de windmolen het. Uiteindelijk duurde het zeven jaar voor hij opnieuw werkte, terwijl de oorzaak in een piepklein onderdeel zat. Die ervaring stimuleerde ons om het eenvoudig te houden. We wilden een robuuste, efficiënte windmolen die weinig onderhoud vroeg.” Van bij de start wilde het team zich richten op onderontwikkelde landen waar op het platteland weinig elektriciteit beschikbaar is. “Zo zouden we hen kunnen helpen in de voorziening van elektriciteit voor scholen of ziekenhuizen,” zegt Vanwijck. “Dat vooropgestelde doel had een aantal consequenties. Zo moest de windmolen te monteren zijn zonder kraan. Daarom hebben we een van onze modellen voorzien van een hefboom, waarmee de

windmolen na montage met mankracht rechtop kan worden getrokken. Voor het onderhoud wordt hij weer neergelaten, wat een stuk makkelijker werkt.” “Ook wilden we dat hij in één container van veertig voet zou passen. Het was puzzelen met allerlei onderdelen om daarin te slagen, maar het lukte. Het transport is daardoor goedkoper en alles kan ter plekke op één vrachtwagen. Daarnaast draagt de keuze voor gerecycleerd vrachtwagenzeil voor de kap, in plaats van polyester, hiertoe bij. Of dat zeil wel sterk genoeg was voor de krachtige windstoten, hebben we via een autorace op het platteland getest,” lacht Vanwijck. “Ten slotte gooiden we volgens het Jeep-principe (Just enough essential parts, red.) alle onderdelen die niet strikt noodzakelijk waren, zoals bijvoorbeeld de fragiele versnellingsbak, overboord. Dat vergemakkelijkt het onderhoud, en laat ons toe om alleen met kwalitatieve Europese onderdelen te werken en de prijs toch concurrentieel te houden. Als we de vergelijking maken met de autowereld, dan associëren we onszelf met een Volvo. Niet spotgoedkoop, maar een solide ontwerp dat doet wat het moet doen.” Voor de nodige fondsen kon Xant onder meer op het Brussels Gewest rekenen. “In een tweede fase gaf het gewest opnieuw geld, maar het koppelde er een voorwaarde aan. We moesten een industriële partner zoeken, en ons idee

“Omdat we zo klein en flexibel zĳn, is elk nieuw exemplaar een tikkeltje beter én eenvoudiger dan het vorige,” zegt medeoprichter Xavier Vanwĳck. © SASKIA VANDERSTICHELE

concreet realiseren. Dat heeft alles in een stroomversnelling gebracht. Met biomassaketelbouwer Vyncke vonden we snel een goede partner, die ons hielp om de juiste stukken te verzamelen. 3E gaf ons de mogelijkheid om in hun kantoren ons eigen bedrijf Xant op te richten. Zo ging de bal aan het rollen.” Intussen bouwde Xant zes windmolens over de hele wereld. “Het allereerste exemplaar kwam in mei 2014 voor de kantoren van Vyncke in Harelbeke. Daarna volgde er een bij Deme in Zwijndrecht, twee in Schotland, een in Singapore en een in Vanuatu, een eilandengroep in Oceanië. Momenteel onderhandelen we daar over een tweede exemplaar,” vertelt Vanwijck.

INGENIEURS IN DE MODDER “In Alaska liggen twee exemplaren klaar voor montage, maar dat kan pas als de winter voorbij is. Eind maart komt er eentje voor de haven

“Als we de vergelĳking maken met de autowereld, dan associëren we onszelf met een Volvo” XAVIER VANWIJCK COFOUNDER XANT

van Oostende. Aangezien onze windmolens zo dicht bij de mensen staan, moesten ze zo stil mogelijk zijn. Daarom zijn de vleugels gekromd, wat maakt dat mensen hem meestal ook mooier vinden. Al is hij niet geschikt voor puur residentiële buurten. Want in de stad is de wind meestal minder stabiel, en de windmolen zelf produceert best ook veel kracht.” Ook voor de organisatie van het bedrijf zelf kleurt Xant buiten de lijntjes. “In Groot-Brittannië heeft

de overheid veel geld geïnvesteerd in de sector, waardoor verschillende bedrijven enorme assemblagehallen hebben opgericht. Nu ze geen steun meer krijgen, moeten ze mensen ontslaan of hun gebouw verkopen. Daarom pakken wij het radicaal anders aan: de voorraad bevindt zich bij onze toeleveranciers, en de assemblage gebeurt volledig ter plaatse. Per bestelling komen de stukken aan in de haven van Antwerpen, waar ze meteen in de container gaan

naar hun eindbestemming,” legt Vanwijck uit. “Daarnaast verzamelen we altijd een lokaal team rond ons dat achteraf het onderhoud kan verzorgen. Tijdens de montage leiden we hen op, én ondervinden we zelf meteen waar de knelpunten zitten. Aangezien we zo klein en flexibel zijn, is elk nieuw exemplaar dus een tikkeltje beter én eenvoudiger dan het vorige. Al heeft dat ons in het begin wel enkele vreemde blikken opgeleverd. Opdrachtgevers verwachten niet van de ingenieurs dat ze met hun laarzen in de modder staan ploeteren. Maar net dat maakt integraal deel uit van onze mentaliteit. We zijn geen typische ingenieurs. Net zoals onze collega’s van 3E. Een bedrijfswagen is taboe. De meeste werknemers komen met de fiets of het openbaar vervoer werken. Wij zijn blij dat we actief kunnen bijdragen aan een betere wereld. Ook het kantoor midden in de stad sluit perfect bij die filosofie aan.”

Enfant Terrible Bijzondere mensen in een bijzondere stad

Mĳn missie is mensen gelukkig maken B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Zoey Hasselbank

uziek heeft altijd een heel belangrijke plaats in mijn leven gehad. Als kind wilde ik zangeres worden. Ik zong mee in het kerkkoor en schreef mijn eigen liedjes. Door mijn oom leerde ik keyboard spelen. Later, toen ik negentien was, ging ik vaak uit in Antwerpen, en ik was altijd op de hoogte van de laatste nieuwe, goeie nummers. Die speelde ik dan door aan bevriende dj’s, ik was hun muzikale dealer zeg maar (glimlacht). Op een gegeven moment, zo’n drie jaar geleden, dacht ik: ‘Eigenlijk kan ik die nummers net zo goed zelf draaien.’ Zo is het begonnen. Ik heb nu eindelijk mijn passie gevonden, ben lang op zoek geweest naar mezelf. Ik heb zelfs nog meegedaan aan de Miss België-verkiezing, maar ben daar halverwege mee gestopt. In de humaniora ben ik letterlijk elk jaar van school en van richting veranderd. Sinds ik draai, voel ik goed in mijn vel. Het geeft me echt een kick om te zien hoe ik andere mensen kan meekrijgen in mijn muzikale wereld. De ambiance, de energie die vrijkomt … ik kan het niet goed beschrijven. Soms raak ik er zelf van in extase, alsof ik totaal weg ben van de wereld. Zalig! Mijn missie is om andere mensen gelukkig te maken. Ook privé ben ik altijd de sfeermaker, voor mijn familie, mijn vrienden. Ik bereid geen enkele set voor, ik beslis op het moment zelf en speel in op het publiek. Ik kan je verzekeren, dat is elke keer anders. Draaien in Brussel is niet hetzelfde als in Antwerpen, waar ze bijvoorbeeld gevoeliger zijn voor rappers uit Nederland. In Brussel houden ze meer van afrovibes en ook van Franstalige hiphop bijvoorbeeld. Ik heb altijd een selectie bij mij van zo’n tweehonderd nummers en on the spot mix ik wat in me opkomt. Een klassieker die altijd scoort? Michael Jackson. Ik ben er afgelopen zomer nog mee begonnen op ‘We can dance’, een strandfeest in Zeebrugge. Man, ik krijg nog kippenvel als ik eraan denk, iedereen ging

meteen uit de bol. Mijn persoonlijke muzikale voorkeur gaat wel naar donkere underground trap en hiphop, van muzikanten als Asap Rocky, Playboi Carti of Damso. Ik hou van muziek met een stevige baslijn, en met nogal ‘problematische’ teksten, over gangbangs, prostitutie of drugs. Niet dat ik daar zelf mee bezig ben in het echte leven, absoluut niet, maar om een of andere reden spreken die nummers mij aan. Ik begrijp zelf niet goed waarom. Onlangs kreeg ik bij BRUZZ-radio de reactie of ik een beetje meer ‘voor de meisjes’ kon draaien. Daar schrok ik van, want wat verstaan ze daaronder? Ik hou niet van stereotiep denken, alsof vrouwelijke dj’s per se van Beyoncé moeten houden of wat? De nachtwereld is nog altijd vooral een mannenbedoening, waar het er soms ook erg seksistisch aan toegaat, geloof me. En jammer genoeg bestaat er tussen de weinig vrouwelijke collega’s die ik heb behoorlijk wat concurrentie. Dus makkelijk is het niet altijd. Ik heb moeten knokken om te zijn waar ik nu ben, ook thuis. Zeker mijn papa was er in het begin helemaal niet over te spreken dat ik mijn studies opgaf om muziek te draaien. Ook al ben ik nog groeiende als dj, de zaken gaan wel goed. Ik word almaar meer gevraagd in het buitenland, van Dubai tot Genève, en vanaf februari speel ik elke zondagavond in de VIP Room in Parijs. Mijn beste ervaring van het afgelopen jaar was toch hier in Brussel. Op de Gay Pride, aan de Kunstberg. Alles viel op zijn plek: mijn zus was toen ook net uit de kast gekomen, en ik heb voor de eerste keer de micro durven te pakken om de mensen te doen meezingen (lacht). Op het nummer I’m in love with the coco. Nochtans, ik was bloednerveus, mijn zus heeft me letterlijk het podium moeten opduwen. Maar nadien, al die knuffels die ik kreeg, zoveel liefde die ik voelde. Onvergetelijk … — PATRICK JORDENS

Zoey Hasselbank (26) is de artiestennaam van Sarah Moponami. Ze is geboren in Antwerpen en verhuisde drie jaar geleden naar Brussel. Elk weekend draait ze in The Villa in Antwerpen, en binnenkort ook in de VIP Room in Parijs. Haar eerstvolgende optreden in Brussel vindt plaats in Bloody Louis op de Louizalaan op 10 februari. Ze heeft wekelijks een mix op BRUZZ op vrijdag van 21u tot 22u.

Â© SASKIA VANDERSTICHELE

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Nick Trachet Brussel en de wereld culinair ontdekt

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Soedan

"Veel mensen nemen Soedanezen in huis. En dan vraag ik mĳ af: wat geef je hen te eten?"

Belgen zijn rare snuiters. Kondig een wet af en iedereen zal spontaan alles in het werk stellen om die te omzeilen, te ondergraven, te overbruggen of tegen te werken. Een voorbeeld? Mijn moeder vertelt hoe ze in 1942 in Brussel kinderen zag met een gele ster op hun kleren. “Dat zijn Joden,” leerde mijn grootmoeder haar. Nu had zij nog nooit van Joden gehoord. Niemand trouwens. Alleen in Antwerpen waren die een vrij opzichtige verschijning, maar in Brussel (en er leven hier minstens tweemaal zoveel Joden als in Antwerpen) waren dat gewoon onopvallende burgers. Iedere man droeg in die tijd een hoed. Alleen van de kansel in de kerk werd herhaald dat Joden de schuld droegen voor het kruisigen van Christus. Dus haatte iedereen de Joden, dat hadden ze geleerd van de pastoor. Zelfs al hadden ze nog nooit een Jood ontmoet. Maar toen kwam de oorlog en werden de Joden vervolgd door de bezetter. En wat deden de Belgen? Massaal haalden ze Joden in huis. Nonnenscholen zaten vol verborgen kinderen, boeren haalden ‘neefjes’ en ‘nichtjes’ naar het platteland ver van het oorlogsgevaar, families werden op de vlucht gezet naar een veilig buitenland. Alleen al om Den Duits te koeioneren, niet noodzakelijk uit sympathie voor de Israëlieten. Vandaag is het de beurt aan de Soedanezen. We kennen ze niet, ze hebben ons niets misdaan en zelf willen ze hier zo snel mogelijk weg. Maar niet terug, zoveel is zeker. Veel mensen nemen Soedanezen in huis om hen te behoeden voor groter onheil. En dan vraag ik mij af: wat geef je die mannen te eten? Hier moet ik mijn steentje bijdragen. Van die kanten van de wereld is de okra afkomstig, en een van de weinige groentesoorten die wij te danken hebben aan Afrika. Men vermoedt dat hij ontdekt werd in de hooglanden van Ethiopië en Soedan. Okra (gombo) is een zeer originele groente. Als lid van de kaasjeskruidfamilie (Malvaceae) bevat hij slijmstoffen die soepen en sausen een beetje doen dikken. Een nieuwe beleving voor ons westerlingen. Okra’s zijn nu vaak vers te krijgen in Afrikaanse winkels, maar ook in blik bij de Turk (daar heten ze bamya). Sesamzaad komt ook uit Noordoost-Afrika, waar het ooit de rijkdom uitmaakte van koning

(of war lord) Ali Baba, echt waar! Deze olierijke zaadjes hebben een bijzonder fijn aroma, zeker als je ze eerst even toast in een droge pan. Strooi ze over alles wat lekker is: vlees, kaas of sla. De olie van de sesam is heerlijk om in te bakken. Maar helemaal verslavend is foel. Dat is een gekruide puree van (rijpe) tuinbonen. De oude Egyptenaren bouwden er hun piramiden mee en Egypte is gewoon een land dat stroomafwaarts ligt van Soedan. Laat een halve kilo droge, gedroogde tuinbonen, fèves de marais, dubbel gedopt (ze zijn op die manier te koop) een nacht weken in water. Giet en spoel af en doe ze in een stenen pot met vers water, waarin de bonen een vingerkootje onder staan. Doe er een theelepel gemalen komijn bij, vier tot zes geperste teentjes knoflook en ruim wat zwarte peper en een beetje chilipoeder. Zet de pot in de oven bij een temperatuur van 150 °C gedurende ongeveer drie uur, tot de bonen zacht zijn en het kookwater ingedikt. Eventueel wat zout toevoegen. Boven op het gasvuur kan het uiteraard ook. Het resultaat kun je nu makkelijk prakken tot een groenachtige puree. Meng daar (warme) gehakte hardgekookte eieren, gehakte tomaten, citroensap, olijfolie en gesneden rode poivrons door. Foel kan ook koud worden opgediend als mezze. Geef er pitabrood bij. Smakelijk!

De hele reeks nalezen? » BRUZZ.be/trachet

Big City

Stel zelf je vraag en stem op BRUZZ.be

Wat bevindt er zich in de toren (met klok) van Brussel-Noord? En is die toegankelĳk? WOUTER UIT SCHAARBEEK

windrichtingen van de toren, dat hoorde zo. Vanuit praktisch oogpunt heeft een klok - zeker als die niet punctueel afgesteld staat - in het straatbeeld niet veel zin meer. De stationsmanager van Brussel-Noord weet te vertellen dat de klokkentoren toegankelijk is, maar niet voor het publiek, zelfs niet op Open Monumentendagen. Ines Venneman, woordvoerder van de NMBS: “De toegang tot de klokkentoren bevindt zich niet op de begane grond, maar gebeurt via de derde verdieping van de Infrabel Academy (het opleidingscentrum van Infrabel, red.) in het stationsgebouw zelf. In de toren kan je dan via een trap tot op de tiende verdieping geraken. Daar bevindt zich het klokmechanisme. Op elke verdieping is er één (leegstaand) lokaaltje te zien, van om en bij 20 tot 25 vierkante meter.” Waar die lokalen in de toren voor dien(d)en, is ook voor de Spoorwegen blijkbaar een raadsel. Waren het technische ruimtes, kantoren, opslagplaatsen, holle kamers ...? En dan nog de uurwerken zelf,

De klok wordt vanop afstand bediend dankzĳ een elektrisch impulssysteem. © PHOTONEWS

hoe geven zij het juiste uur aan? “Voor de klok in het torennok is er een elektrisch impulskloksysteem,” geeft Venneman mee. “Dat wordt aangedreven door elektrische impulsen, die op hun beurt gegenereerd worden door een op afstand geplaatste hoofdklok. Het voordeel van zo’n systeem is uiteraard dat alle klokken die binnen hetzelfde systeem zitten, altijd dezelfde tijd weergeven. Bovendien worden ze allemaal vanaf één centraal punt, en op hetzelfde moment, automatisch aangepast bij de verandering naar winter- en/of

zomertijd. Alle stationsklokken in Brussel-Noord, die in de toren inbegrepen, werken volgens dat principe. Blijkbaar werd al rond 1910 gebruikgemaakt van systemen waarbij een hoofdklok de tijd van verschillende gekoppelde klokken regelde. Maar helemaal zeker weten we dat niet voor de torenklok van Brussel-Noord.” — JEAN-MARIE BINST

VOLGENDE WEEK Welke activiteiten zijn er allemaal te doen in de basiliek van Koekelberg?

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

e waren hem zowaar uit het oog verloren, de riante klokkentoren van het Noordstation, door de WTC-wijkuitbreiding verscholen achter nieuwbouw, hoewel hij een architectonisch pareltje is. De stationstoren kwam er rijzig en galant in 1952 in pure art-decostijl, naar het ontwerp van Paul en Jacques Saintenoy uit de jaren 1930. Ook Jean Hendrickx Vandenbosch had er zijn deel in. Het middentwintigste-eeuwse station werd opgetrokken achter het negentiende-eeuwse Brussel-Noordstation, dat vanaf 1846 op het Karel Rogierplein stond. Zodra het nieuwe station werd gebruikt, ging het oude onder de sloophamer (1955). Decennialang deed de klokkentoren uit witte steen van Savonnière menig pendelaar naar boven kijken. Op stations en kerktorens pronken uurwerken, omdat niet iedere burger destijds een zaken later polshorloge bezat, zeker in het pre-gsm-tijdperk. De goed zichtbare wijzerplaten bevonden zich dan ook aan alle

DB374215D7

Bermabru NV (www.bermabru.be) gevestigd in Anderlecht en onderdeel van de groep Berma Decor/Bermabru, is de belangrijkste verdeler van algemeen meubelbeslag en keukenaccessoires in de Benelux met een 70 -tal medewerkers.

INSTALLATIETECHNIEKER (M/V)

Om onze groei te versterken zoeken we momenteel een (m/v):

POLYVALENT DYNAMISCH MAGAZIJNMEDEWERKER

Aquacare-Kinetico

met oog voor klantencontact

Aquacare is al meer dan een halve eeuw succesvol in het behandelen van water d.m.v. drinkwatersystemen en waterontharders. Met een team van 60 enthousiaste medewerkers zetten we ons elke dag in om de meer dan 250.000 gebruikers van onze producten een op maat gesneden service aan te bieden. Aquacare maakt vandaag deel uit van de Kinetico-Axel Johnson groep, een concern met een omzet van 8,4 miljard euro en 23.000 werknemers. We hebben als doelstelling de nummer 1 te blijven op de Belgische en de Franse markt als het gaat over compacte, hydraulisch gestuurde waterbehandelingstechnieken. Om onze organisatie verder uit te bouwen, zijn we op zoek naar een installatietechnieker (m/v) voor de regio Leuven-Brussel. Als installatietechnieker zal je o.a. instaan voor het installeren van nieuwe toestellen. Je vertrekt vanaf je thuis of deelmagazijn naar onze klanten, vnl. in regio Leuven Brussel. Je werkt volledig zelfstandig. Als installatietechnieker zal je o.a. instaan voor volgend takenpakket: - het leveren en plaatsen van waterontharders - op termijn eveneens de installatie van drinkwatersystemen; - het vervangen en verwijderen van de oude installaties; - het verrichten van onderhoud en service aan deze installaties; - het leveren van de nodige toebehoren; o.a. zout, flessen e.a. toebehoren; - het volledig afwerken en in dienst stellen van de toestellen van A-Z en dit volgens de wettelijke normen.

Je profiel

â€˘ Je hebt een opleiding genoten A2/A3 techniek, bij voorkeur in de richting sanitair chauffagetechnieken. Ervaring strekt tot aanbeveling. â€˘ Je beschikt over een rijbewijs B; â€˘ Je bent zelfstandig en praktisch ingesteld; â€˘ Je bent flexibel en stressbestendig; â€˘ Je bent klanten resultaatgericht; â€˘ Je bent een teamplayer; â€˘ Je bent positief ingesteld; â€˘ Je neemt ownership en initiatief; â€˘ Je spreekt vlot Nederlands met kennis van Frans en Engels. Je rapporteert rechtstreeks aan de Operations Manager.

Wij bieden

DE IDEALE KANDIDAAT x Is heel goed tweetalig (Nederlands en Frans) x Klantgericht (vriendelijk, beleefd, contactvaardig) x Kan overweg met de PC x Kan zelfstandig werken, maar komt tot ontplooiing in teamverband.

â€˘ Naast een marktconform salaris, ontvang je nog tal van andere extralegale voordelen. â€˘ Je krijgt de kans om jezelf te ontplooien in een sector met groeipotentieel. â€˘ Opleiding en coaching om je te ondersteunen bij de uitvoering van je takenpakket. â€˘ De kans om mee te werken aan het succes van een bedrijf in verandering met een open en gemoedelijke sfeer.

AANBOD We bieden een vaste job met een correct loon binnen een uiterst stabiele groep. Dit betekent dat u op middellange termijn kan doorgroeien in ons bedrijf. Ons bedrijf is gemakkelijk bereikbaar vanaf de ring RO afrit 13 Dilbeek. Ideaal dus voor mensen uit de regio Dilbeek, Asse, Sint-Pieters-Leeuw,â€Ś HEB JE INTERESSE? Aarzel niet om je sollicitatiebrief met begeleidend Curriculum Vitae via e-mail te sturen naar Tom.De.Munter@bermabru.be

DB470105A8

Je functie

FUNCTIE x In deze gevarieerde job, bedient u in ons magazijn klanten die goederen komen afhalen die ze besteld hebben x U zet de bestelde goederen klaar en bezorgt deze aan onze klanten als ze hun goederen komen afhalen x U heeft dus absoluut geen schrik om met klanten om te gaan x U bent punctueel, werkt nauwkeurig en bent vriendelijk x Uw ambitie is om op langere termijn (gelet op ons uitgebreid produktassortiment) door te groeien in ons bedrijf naar het adviseren van klanten in onze showroom of om klanten telefonisch te ondersteunen.

BERMABRU NV - MAURICE HERBETTELAAN 63 - 1070 ANDERLECHT

Konhef, een erkend controle-organisme, voert sinds 1932 wettelijke keuringen en controles uit voor de veiligheid van hefwerktuigen en liften. Om ons team te versterken en onze groei verder te verzekeren, zoeken wij (m/v):

Interesse? Solliciteer vandaag nog online via job@aquacare.be

TECHNIEKERS / INSPECTEURS regio Brussel, Mechelen-Leuven en Halle-Vilvoorde

Functie: U bent verantwoordelijk voor het uitvoeren van periodieke controles van liften en hefwerktuigen in privĂŠ- en nijverheidsgebouwen in de regioâ€™s Brussel of Mechelen-Leuven of Halle-Vilvoorde. Profiel: â€˘ Diploma A2 elektromechanica of equivalent â€˘ U bent een dynamisch iemand met sociale vaardigheden en de nodige dosis verantwoordelijkheidsbesef â€˘ Enkele jaren ervaring in montage of onderhoudsfunctie is een pluspunt.

DB471327A8

Wij bieden u: â€˘ â€˘ â€˘ â€˘ â€˘ â€˘ â€˘

De Brailleliga zoekt voor haar Sociale dienst

EEN MAATSCHAPPELIJK ASSISTENT / ADJUNCT-VERANTWOORDELIJKE (M/V) Voltijds contract

Uiterste datum van indiening van uw kandidatuur is 09/02/2018. Meer info en voorwaarden vindt u op onze website: www.braille.be/nl/job

www.konhef.be

Bediendecontract van onbepaalde duur Een aantrekkelijke bezoldiging Vergoeding van verplaatsingskosten en onkosten Familiale hospitalisatie- en groepsverzekering Stabiele en gevarieerde job in een sector in ontwikkeling Een aangename KMO-werksfeer Goed evenwicht werk/privĂŠ

Interesse? Uw sollicitatiebrief is te richten aan Konhef, t.a.v. de heer V. Deckers, Gijzelaarsstraat 7-9-11, 2000 Antwerpen â€˘ E-mail: info@konhef.be

DB469403A8

ALG. BOUWONDERNEMING ERK. CAT.D KL.8 IBO NV uit Heffen-Mechelen is een toonaangevend bouwbedrijf, gespecialiseerd in complexe verbouwingen en nieuwbouwprojecten, actief in zowel de private als de openbare sector, met sterk uiteenlopende speciale realisaties-zoals het Kerkhotel Mechelen, Paterskerk Boom, nieuwbouw appartementencomplex Dendermonde, RĂŠsidence Palace Brussel, Scholen van Morgenâ€Ś

wenst aan te werven

DB471752A8

De Brailleliga is een vzw die in heel het land actief is. 14.500 blinde en slechtziende personen doen beroep op haar gratis diensten om hun zelfstandigheid, integratie en zelfontplooiing te bevorderen.

ERGOTHERAPEUT 7;;Ń´ŕŚžf7v REFERENTIEPERSOON DEMENTIE 7;;Ń´ŕŚžf7v

om|u-1|Â†;;Ń´ ĹŽ (Ć?ĹŠ (Ć’ ĹŽ ;b7; fo0v 1ol0bm;;u0--u o= -=ÂŒom7;uŃ´bfhÄ´

LEIDINGGEVENDE PROJECTINGENIEUR (M/V) â€˘ Als bouwkundig ingenieur bent u verantwoordelijk voor de organisatie, coĂśrdinatie en opvolging van bouwprojecten, met inbegrip van alle facetten eigen aan de functie zoals opvolging planning, budgetcontrole, kwaliteits- en veiligheidscontrole. â€˘ Tevens staat u in voor de opvolging van de vergaderingen met de bouwheer, architect en studiebureel, dit alles bijgestaan door de nodige centrale diensten. â€˘ Industrieel, burgerlijk ingenieur bouw, bachelor en/of praktische ervaring.

WERFLEIDER (M/V)

â€˘ Bouwkundige opleiding; Bachelor of gelijkwaardig door praktijkervaring â€˘ U bent verantwoordelijk voor het dagdagelijks aansturen van de verschillende ploegen en onderaannemers; zowel voor ruwbouw als afwerking â€˘ Leidinggevende teamspeler

Wij bieden, afhankelijk van de functie : â€˘ Aantrekkelijk salaris â€˘ Doorgroeimogelijkheden â€˘ Extra-legale voordelen CV te richten aan : NV Ibo, Stwg. op Blaasveld 56A, 2801 Mechelen - mail : ibo@ibonv.be T.a.v. Dhr. Patrick Willemse, Algemeen Directeur Elke sollicitatie wordt vertrouwelijk behandeld. DB469490A8

DB469283A8

onze nieuwe weekactie A Good Clean reiniger badkamerreiniger, keukenreiniger of allesreiniger 750 ml

LAB31 duo USB-wandlader met nachtlampje 2.1 A

diverse kleuren polyester/katoen/elastaan maten 35-42 2 heren sokken n maten 39-46 6

1 l = 1.32

099

dames sokken

3 paar

388

2 versnellingen voor boren en schroeven, Li-ion, 1.5Ah, 1-uurs lader, geïntegreerd LED werklicht,, LQ KDQGLJH RSEHUJNRƪHU HU

Werckmann doppenen bitset incl. ratel 32-delig

2 jaar garantie

woontrend

148

399

hondentuig

Vileda vloersysteem

maten S/M/L zwart

8.95

reinigingssysteem voor nat en droog gebruik extra ab bsorberend ideaal voor hoeken wasbaarr op 60°C

3.19

2495

239

Sleepcare dekbed

Gillette scheerschuim

vulling 350 g/m2 polyester, anti-transpiratie, anti-allergie, wasbaar 140x200 cm 200x200 cm

u en print uni katoen/elastaan maten 98-152

2-pack

367 240x220 cm

Cozzi kinder boxershort

vervang gingsdweil microve ezel chenille

18V

14-delig g

diverse varianten katoen vloerkleed: 60x90 cm wandkleed: 30x40 cm

1.78

Power Craft accuboormachine

schminkset

macramé vloerof wandkleed

normale of gevoelige huid 300 ml 3 1 l = 4.97

Gillette G w wegwerpmesjes 6 6-pack

11.95 14.95

2 2.95

carnavalstip

895

Play-Doh speelset

Figenzi eau de toilette

incl. 3 potjes klei 3+ jaar

diverse geuren voor hem of haar 50/100 ml

698 wandlamp zwart/grijs 20x31.5 cm excl. lichtbol

11.95

1 l = 27.80/13.90

795

139

795

kussenhoes

Celebrations

Dirt Devil kruimelzuiger

diverse varianten 45x45 cm

680 0 gram

1 kg g = 11.69

excl. binnenkussen

hanglamp zwart/grijs 31.5x27 cm

inhoud 0.4 lite er 6V batterij draadloos

149 Australian sweater of sweatbroek diverse erse kleuren polyyester/katoen mate en s-xl

dekbedovertrekset satijn diverse dessins, katoe en 140x200/220 cm 200x200/220 cm

14.95 240x200/220 cm

megabox

199

795

Aanbiedingen geldig van woensdag 31 januari t/m dinsdag 6 februari 2018

video op action.com

1895

18.95

995

5 www.action.com

BE EVL - Alle prijzen zijn in Euro. Zet- en drukfouten voorbehouden.

149

“Ik heb bij Roularta een boeiende job waarbij ik de mogelijkheid krijg om opportuniteiten te creëren.” › Accountmanager Leadgeneration › Account Assistant Healthcare › Customer Care Agent › Webdesigner

#EenJobMetPassie

Account Director Digital

DB471262A8

mijntoekomstbijroularta.be GEVRAAGD

Nergens zo goed als thuis

ZELFSTANDIGE voltijds of in bijberoep

ons op Facebook!

rijbewijs B - Ned. /Fr. om mee te helpen voor ontstoppingen, rioleringsreinigingen en kleine rioleringswerken

DB443370J7

Facebook.com/streekpersoneel.be

Voor meer info: contacteer 0475817140 na 18u.

DB337977A7

Vraag een vrijblijvende

offerte

Luxe Emiraten cruise Dubai - Abu Dhabi De bekende Blauwe Vogel-tarieven: • Onklopbare groepsvoorwaarden dankzij grote aankoop • Blauwe Vogel-begeleiding vanuit Brussel • NIEUW: rechtstreekse vluchten! • volpension, fooien & drankenpakket inbegrepen • 4 toffe excursies inbegrepen

Makkelijk en veilig de trap op met een thyssenkrupp traplift

INFODAG: donderdag 29 maart 2018 om 15u in het Blauwe Vogel-auditorium. 9 fijne dagen vanaf: (gratis toegang, wel even reserveren, aub)

Reisfamilie Carlier

¤1.499 alles inbegrepen

afreisdata 7 december 2018 11 januari 2019 15 februari 2019 8 maart 2019 22 maart 2019

· Duitse degelijkheid en meer dan 60 jaar ervaring van de marktleider · Een traplift op maat, met installatie aan muur- of leuningzijde · Adviseurs en installateurs uit uw buurt, met een service 24/7

0800 26 672 (gratis) www.tk-traplift.be Ontvang uw gratis informatiepakket

Luikerstwg. 62 • St-Truiden • tel. 011 705 500 • meer info: www.deblauwevogel.be DB468840A8

DB467469A8

DB374216D7

zoekt een

Verantwoordelijke processen / Technisch expert chocolatier (m/v) Het Huis Pierre Marcolini is actief in de creatie, de productie en de distributie van chocolade, patisserie, confiserie en ijs van hoge kwaliteit. Leider van de luxe chocolademarkt, ons Huis geniet van een internationale herkenning en een sterk marktimago. Het heeft een team van professionele, gepassioneerde en ambitieuze mensen rond zijn stichter, Pierre Marcolini. We hebben allen als doel om het Huis wereldwijd te laten groeien, zowel op het vlak van merkbekendheid als het verkoopnetwerk.

Missie Gevestigd te Haren (Brussel), onder de verantwoordelijkheid van de Plant Director, de verantwoordelijke processen/technisch expert chocolatier heeft als verantwoordelijkheid dat de productieprocessen gevolgd worden overeenstemmend met de regels voor veiligheid, kwaliteit en technische eigenschappen van de productieapparaten: â€˘ Verantwoordelijk over de productieteams â€˘ Verantwoordelijkheid van het opzetten en controleren van werkprocedures en receptprocedures â€˘ Opvolgen van het respect en zorgen dat de teams op de werkvloer de procedures begrijpen â€˘ De kwaliteit van onze producten verzekeren gedurende het hele productieproces â€˘ Het verbeteren van onze werkprocessen van onze teams.

Profiel â€˘ U heeft een opleiding van chocolatier en u heeft een expertise op het gebied van chocolade â€˘ U heeft minimum 10 jaar ervaring in de sector en een perfecte kennis van de machines zoals: oneshot, enrobeuse, mouleuse, ganaches, confiserieâ€Ś â€˘ U beschikt over sterke managementvaardigheden en toont volwassenheid â€˘ U werkt graag in teamverband â€˘ U bent veeleisend en georganiseerd â€˘ U houdt ervan aan meerdere projecten te werken.

Interresse? Richt uw kandidatuur met uw CV per mail naar: carla.palhares@marcolini.com of per post aan: Het Huis Pierre Marcolini, 9, rue du Bassin Collecteur 1130 Haren DB472211A8

LIDL KAMPENHOUT EN VILVOORDE GROEIEN.

www.marcolini.com

GROEI MEE. â€œOp vijf jaar doorliep ik alle stapjes van winkelbediende tot store manager. En de finish is nog niet in zicht!â€?

De kwaliteit van onze fabricatieproducten en onze dienstverleningszin hebben ertoe geleid dat wij â€˜leaderâ€™ zijn binnen ons activiteitendomein Het aantal en de verscheidenheid van ons cliĂŤnteel verzekeren onze groei en een financiĂŤle zekerheid. Voor onze dienst NAVERKOOP, sectie NOODVERLICHTING zoeken wij een (m/v):

Anthony - Store Manager

JOBDAG 7 FEBRUARI

TECHNICUS

Schrijf je nu in via werkenbijlidl.be/evenementen

HEBT U: â€˘ een voeling met de dienstverlening en een commerciĂŤle ingesteldheid â€˘ een zin voor klantencontacten â€˘ de bekwaamheid om een werk met technisch karakter uit te voeren, hoofdzakelijk voor de noodverlichting â€˘ goede technische kennis (minimum een diploma elektriciteit A3) â€˘ de nodige organisatorische bekwaamheden. DB472185A8

EN BENT U: â€˘ doorzetter, dynamisch en ambitieus â€˘ houder van een rijbewijs b â€˘ woonachtig op de lijn Gent - Aalst. WIJ BIEDEN U: â€˘ een motiverende job binnen een humane industriĂŤle omgeving â€˘ een gevarieerde werkomgeving â€˘ een arbeiderscontract â€˘ een aantrekkelijk loon (vast en variabel loon) â€˘ extra legale voordelen â€˘ opleiding.

OCMW Kampenhout ou]-mbv;;u| ;;m ;ÂŠ-l;m Âˆoou 7; =Â†m1ŕŚž; Âˆ-m ;;m Ĺ?lĹ†ÂˆĹ‘Äš

ONDERHOUDSMEDEWERKER o;Ń´ Âˆ-m 7; =Â†m1ŕŚž;Äš â€˘ Je werkt onder leiding van en rapporteert aan de werkleider. Je zorgt er mee voor dat de dienst goed verloopt en biedt ondersteuning. Jouw takenpakket bestaat uit onderhoud en netheid, schoonmaak, vervoer goederen/materiaal, ondersteuning bij evenementen, â€Ś De onderhoudsdienst staat in voor het onderhoud en het beheer van het patrimonium (OCMW-woningen, gebouwen en instellingen). -m0o7Äš ĹŽ ;;Ń´ŕŚžf7v Ĺ?Ć•Ć”ŃˇĹ‘ 1om|u-1|Â†;Ń´; |;Â‰;uhv|;Ń´Ń´bm] bm ;;m 1om|u-1| Âˆ-m om0;r--Ń´7; 7Â†Â†u ĹŽ ;ŕ¤ m7;ÂŠ;;u7 lbmblÂ†l 0uÂ†|ol--m7ŃóomÄš Ć?ÄşĆ’Ć”ŃśÄˇŃľĆ’ ;Â†uo ĹŽ -mŃ´;] Â‰;uÂˆbm]vu;v;uÂˆ; Âôou Ć‘ f--u ĹŽ (oou7;Ń´;mÄš (;uŃó=u;];Ń´bm]Äš Ć’Ć” 7-];m Ćł Ć?Ć“ =;;v|7-];m ĹŠ --Ń´ŕŚžf71_;tÂ†;vÄš Ńś ;Â†uo ĹŠ b;|vÂˆ;u]o;7bm] ĹŠ $;uÂ†]0;|-Ń´bm] or;m0--u Âˆ;uÂô;u Âˆ-m ;m m--u _;| Â‰;uh ĹŠ ovrb|-Ń´bv-ŕŚž;Âˆ;uÂŒ;h;ubm]Äş

DB472403A8

IS JOUW INTERESSE AANGEWAKKERD? Stuur uw kandidatuur + c.v. aan Mevr. H. De Doncker van de n.v. ANSUL, Industrialaan 35 te 1702 GROOT-BIJGAARDEN, via mail: hdd@ansul.be of fax 02/467 72 81

;;Ń´ŕŚžf7v Ć•Ć”Ńˇ â€˘ Contractueel â€˘ E1-E3

www.ansul.be

Uw personeelsadvertentie hier?

r ;;mÂôÂ†7b]; Âû--] 0;ÂŒou];m Â‰; f;Äš ĹŽ ;;m ŃóomvblÂ†Ń´-ŕŚž; l;| ];ŕ¤ m7;ÂŠ;;u7 l--m7v-Ń´-ubv ĹŽ ;;m =Â†m1ŕŚž;0;v1_ubfÂˆbm]Äş -mÂ‰;uÂˆbm]vÂôouÂ‰--u7;mÄš ĹŽ !bf0;Â‰bfv ĹŽ "Ń´-];m Âôou 7; v;Ń´;1ŕŚž;ruo1;7Â†u;Äş

DB471227A8

REGIO OOST- EN WEST-VLAANDEREN

âœ†

contacteer ons snel op rrs@roularta.be of 078 35 33 01

DB337970A7