Issuu

Rubrieknaam

#1639

WEEKBLAD, EEN UITGAVE VAN VLAAMS-BRUSSELSE MEDIA VZW FLAGEYPLEIN 18, 1050 ELSENE

AFGIFTEKANTOOR ANTWERPEN X P303153

L E V E N

I N

D E

S TA D

N I E U W S

A C H T E R G R O N D

O P I N I E

21 | 11 | 2018

KET VAN DE KERMIS DOET HET IN HOLLYWOOD

DEBUUTFILM KEVIN VAN DOORSLAER VALT IN DE PRIJZEN

DE JONGE WOLVEN VAN DE MR

‘PVDA heeft geen respect voor de democratie’

HET MOEIZAME VERHAAL NA DE VERKRACHTING

Politie tevreden met nieuw centrum voor slachtoffers seksueel geweld

14 32

9 30 31

25 6

12 1

36 11

37 18

29 33 20

35 4

BESTEL JE SPAGHETTI VOOR 28.11 ! 15

op brusselhelpt.be

Spaghettislag DE GROOTSTE

VAN DE WERELD

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38.

Ancienne Belgique Astridjes spaghettiavond Aximax BAVET Ixelles BAVET St. Catherine Bronks Bruzz Ket Salma en Hilke Flagey GC De kriekelaar GC De Linde GC De Maalbeek GC De Markten GC Den Dam GC Essegem GC Het Huys GC Nekkersdal GC Op-Weule GC Pianofabriek GC Ten Noey GC Ten Weyngaert GC VK GC Wabo Vzw Kaaitheater Koalect KVS Lou’s plek (Westrand) Pasta with a Purpose kabinet van Minister Pascal Smet Spaghetti alla Elfi Spaghetti in Koekelberg Spaghetti in Victoria Bij Marlies! The real deal Bolognese Tous avec TADA VUB helpt Brussel helpt! Wurmenspaghetti van Muntpunt Ne gooie spaghetti in a kas Een Warm Brussel

veggie bolognaise halal

Steenstraat 23, Brussel Eugène Ysayelaan, Anderlecht John Waterloo Wilsonstraat 19, Brussel Boondaalsesteenweg 413, Elsene Sint-Katelijneplein 1, Brussel Varkensmarkt 15, 1000 Brussel Vlaamsesteenweg, Brussel Heilig-Kruisplein, Elsene Gallaitstraat 86, Schaarbeek Kortenbachstraat 7, Brussel Hoornstraat 97, Etterbeek Oude Graanmarkt 5, Brussel Waversesteenweg 1741, Oudergem Leopold I-straat 329, Jette Rue Egide Van Ophem 46, Ukkel Emile Bockstaellaan 107, Brussel Sint-Lambertusstraat 91, Sint-Lambrechts-Woluwe Fortstraat 35, Sint-Gillis Gemeentestraat 25, Sint-Joost-ten-Node Bondgenotenstraat 54, Vorst Schoolstraat 76, Sint-Jans-Molenbeek Delleurlaan 39, Watermaal-Bosvoorde Sainctelettesquare 18, Brussel Léopold Couroublestraat 24, Schaarbeek Arduinkaai 9, Brussel Kamerijklaan 46, 1700 Dilbeek Guillaume Lefeverlaan 23, Oudergem Koning Albert II Laan 37, Schaarbeek Jean Robiestraat 39, Sint-Gillis Dapperenstraat, Koekelberg Rue De Neck, Koekelberg Gravin Van Vlaanderenstraat, Brussel Guillaume Van Haelenlaan 12, Vorst Avenue Armand Huysmans 79, Elsene Pleinlaan 2, Elsene Munt 6, Brussel Cellebroersstraat 55, Brussel Circusstraat 23, Brussel

DE FILES BEU? DOWNLOAD SNEL DE NIEUWE MIVB-APP Nieuw!

Plan uw trajecten en ontdek alle mogelijke routes in realtime

Chou de Bruxelles

BRUZZ | VOORAF

Fotograaf Ivan Put trekt wekelijks door de stad voor een portret

JOHN, STOOFSTRAAT

Dinsdag vierden de VUB- en ULB-studenten Saint-Vé. “Ik ben opgegroeid in Malaga en woon al acht jaar in Brussel,” vertelt John, oud-student van de ULB. “Ik heb Informatica gestudeerd en werd er ‘gedoopt’ in 2011. Van de pet en het lintje kan je gilde en status aflezen. Met onze studentenkring proberen we de oude en vaak wat scabreuze studentenliederen te bewaren en te doen opleven, maar nu ben ik hier op het 44ste Belgische festival van het studentenlied. We gaan naar cafés zoals La Bécasse, Le Marais, L’Ebrius om daar te zingen en te drinken onder elkaar. Ik zou graag nog een master in Informatiebeveiliging behalen, maar eerst nog een beetje reizen.”

21 NOVEMBER 2018

Inhoud

COLOFON BRUZZ

Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN

Josiane De Troyer, (abo@bruzz.be), 02-650.10.80, Gratis binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 25 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393, BIC: BBRU BE BB van Vlaams Brusselse Media vzw. Buiten België: 30 euro per jaar. OPLAGE : 62.609 exemplaren.

FLITS 09

Horeca

Café Kafka weer open in februari

ADVERTEREN?

Marthe Paklons, sales@bruzz.be, 02-650 10 61 DISTRIBUTIE

Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be

RUBRIEKEN

ALGEMENE DIRECTIE

Jo Mariens

Chou de Bruxelles

Kristof Pitteurs

Edito

WEEKBLAD

Steven Van Garsse (chef)

In beeld

COORDINATIE UIT

Enfant Terrible

Michaël Bellon

Nick Trachet

Big City

HOOFDREDACTIE

Gerd Hendrickx EINDREDACTIE

Karen De Becker VORMGEVING

Heleen Rodiers (art director), Ruth Plaizier

DE VERHALEN

KERNREDACTIE

Jean-Marie Binst, Gerd Hendrickx, Kris Hendrickx, Bettina Hubo, Kurt Snoekx, Sophie Soukias, Laurent Vermeersch, Danny Vileyn, Tom Zonderman MEDEWERKERS

Nicolas Alsteen, Gilles Bechet, Michaël Bellon, Jasper Croonen, Roel Daenen, Céline Emmerechts, Patrick Jordens, Tom Peeters, Jasmijn Post, Niels Ruëll, Tim Schoonjans, Benjamin Tollet, Georges Tonla Briquet, Nick Trachet, Tom Van Bogaert, Michel Verlinden

KALENDER UIT

Sam De Ryck

VERTALING

Johan Arblaster, Martin McGarry FOTOGRAFEN

Bart Dewaele, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Heleen Rodiers

ILLUSTRATOREN

Kim, Wauter Mannaert, Noémie Marsily, Steve Michiels, Wide Vercnocke, Jurgen Walschot

Spreektĳd

David Weytsman en David Leisterh, twee jonge wolven van MR

Interview

Kevin Le Forain, van foorkramer tot filmmaker

Milieu

Waar moeten we met ons organisch afval naartoe?

Samenleving

Zorgcentrum na Seksueel Geweld bestaat een jaar

Info voor kalender sturen naar/ Envoyez vos infos à publier dans le calendrier à / Send event details to

VISITBRUSSELS Koningsstraat 2 Rue Royale 1000 Brussels/Bruxelles 02-549.50.95, info@agenda.brussels VERANTWOORDELIJKE UITGEVER

Steven Van Garsse, Flageyplein 18, 1050 Elsene. Bruzz is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw, wordt gedrukt op de persen van Eco Print Center (De Persgroep) en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie.

LOS VAN DE TIJD 24

Dit magazine staat ook online issuu.com/bruzz.be

Interview

Guy Gypens van Kaaitheater over de kanaalzone

Geschiedenis

Molenbeek en Ukkel herdenken het einde van de Eerste Wereldoorlog

Edito

Verontrustend De lokale besturen hebben dat al enkele jaren geleden begrepen. Ze taxeren steeds meer de vastgoedeigenaars, omdat daar meer te halen valt dan bij de inwoners. Maar ook op die taxshift zit een limiet. Het verdwijnen van de middenklasse uit de stad is des te verontrustender omdat de zesde staatshervorming in 2011 meer fiscale autonomie heeft gegeven aan de gewesten. Die beslissing was toen heel logisch. Gewesten met dalende inkomsten uit de personenbelastingen werden voordien extra in de watten gelegd. Die ‘poverty trap’ is in de nieuwe financieringswet uitgevlakt. Maar het betekent ook dat Brussel langzaam meer op eigen benen moet gaan staan. CD&V opent alvast een interessant debat, waar het tot nu toe te weinig over gaat. Vanuit sociale rechtvaardigheid is solidariteit met de havenots een nobel streefdoel, maar als het fiscale draagvlak verkleint, wordt de veelgeprezen solidariteit al gauw een lege doos.

BRUZZ | VOORAF

Het is bekend. Brussel is een duale stad: met arme en rijke bewoners. Ze wonen in verschillende stadsdelen. Het was ook, zoals bij vorige verkiezingen, te zien aan de kiesuitslag. De verkiezingen brachten echter een nieuw verontrustend probleem aan de oppervlakte. Voor het eerst bleek ook de verpaupering. PS en extreemlinks konden er garen bij spinnen. Centrumrechtse partijen bezinnen zich vertwijfeld over hun toekomst in deze stad. Het verklaart misschien waarom CD&V vorige week in een partijbijeenkomst aandacht vroeg voor de middenklasse. Die staat onder druk. Volgens CD&V moet die juist de motor zijn voor de economische ontwikkeling in deze stad. De cijfers liegen er niet om. In 1990 lag het inkomen van de Brusselaar 112 procent hoger dan het gemiddelde in België. De welgestelde burgerlij-

ke Brusselaar is de afgelopen decennia geleidelijk uit het straatbeeld verdwenen. Vandaag ligt het inkomen hier meer dan 15 procent lager dan in de rest van België. Naar de oorzaken is het niet ver zoeken. Er is een stadsvlucht van jonge tweeverdieners en het groeiend aantal expats, die weinig fiscaal bijdragen. Daarnaast is Brussel ook een aankomststad, waar veel arme migranten hun heil komen zoeken. De Canadese journalist Doug Saunders bezingt in zijn boek Arrival City de lof van de aankomstwijken, die als sociale lift fungeren. Armen krijgen er de beste kansen om hogerop te geraken. Maar de cocktail van arme migranten die aankomen en een jonge middenklasse die vertrekt is ook problematisch. De stijging van de armoede tast de draagkracht van de stad aan. Dat is niet moeilijk te begrijpen. Als de inwoners steeds minder verdienen, komt er ook minder geld in het laatje. En zijn er minder centen voor sociale steun, begeleidende maatregelen om de armen er bovenop te helpen, voor onderwijs, et cetera.

— STEVEN VAN GARSSE

Recht van antwoord De rechtbank verplicht ons om op deze pagina volgend Recht van Antwoord te publiceren.

In Edito van 16/5/18, blz. 5, “Verbod is zinloos” stelt VAN GARSSE ten onrechte dat het Vlaams Belang de democratie bedreigt: “De opkomst van het Vlaams Belang eind jaren negentig heeft de Belgische politiek een opmerkelijke strategie opgeleverd die tot vandaag haar nut heeft bewezen: het cordon sanitaire. Laat alle partijen deelnemen aan de verkiezingen, maar ga niet in zee met partijen die de democratie bedreigen. Een verbod is dan niet nodig.”

Nooit bedreigde het VLAAMS BELANG de democratie. VLAAMS BELANG is een bedreiging voor de miskleun ‘België’, de Europese opengrenzenpolitiek, de verzuiling,… maar voerde die strijd steeds via democratische weg in de parlementen. Het cordon sanitaire werd niet ingesteld ter verdediging van de democratie, maar van het lijfsbehoud van de traditionele machthebbers in dit land. Dat gesubsidieerde bladen actief meewerken aan een cordon tegen een democratische partij is pas een bedreiging voor de echte democratie. Tom Van Grieken en Dominiek Lootens

21 NOVEMBER 2018

HUIZEN ON TOUR

Welk nut heeft de gevangenis écht?

.11

2 ur Beu 7.11 ssrssc .2 19 19.c0h0hoouuwbwu018 .0 u rgbu 0 r

.20

18 g

Welk nut heeft de gevangenis écht? Fondation pour l'Assistance Morale aux Détenus

Beursschouwburg, A. Ortsstraat 20-28, 1000 Brussel • Inschrijvingen tot 23 november via ndg@vrijzinnigbrussel.be of www.vrijzinnigbrussel.be/ndg

FAMD

SMBG

Stichting voor Morele Bijstand aan Gevangenen

V.U.: Freddy Mortier – Oude Keulseweg 220, 1933 Sterrebeek – Onder Auspiciën van de Unie Vrijzinnige Verenigingen vzw, Brand Whitlocklaan 87, 1200 Sint Lambrechts Woluwe. Vormgeving Studio Atang.

Een avond van infotainment met een panelgesprek rond een toekomst- en oplossingsgerichte strafuitvoering. Opgevrolijkt met jailsongs uit het repertoire van Johnny Cash gebracht door Marijn Devalck & co.

NATIONALE DAGEN VAN DE GEVANGENIS

huisvandeMens Brussel stelt voor > naast mijn hart, mijn geloof & tradities

26 NOVEMBER 2018 19U-CINEMA AVENTURE

STILLE DORST regie CLAIRE ZHOU met MOUAD BEN CHAIB en JOSHUA ALBANO Monoloog ZEEMEERMIN van JAOUAD ALLOUL muzikale begeleiding VIDA RAZAVI U dient zich in te schrijven via brussel@deMens.nu / Inkom: 5€ te storten op rekeningnummer: BE07 0011 2809 7266. Meer info: www.vrijzinnigbrussel.be Organisatie: huisvandeMens Brussel i.s.m. Rainbowhouse & Pink Marrakech.

Flits

Nieuws heet van de naald

NIEUWE UITBATERS LEGGEN ACCENT OP LIVEMUZIEK

Kafka weer open in februari Het legendarische café Kafka in de Visverkopersstraat gaat weer open. De verbouwingen zijn begin deze week begonnen. Op 1 februari vindt de ‘big opening’ plaats. — BETTINA HUBO

e nieuwe uitbaters van café Kafka zijn initiatiefnemer Jean-Luc De Greef en zijn vrouw Christiane Canu, De Greefs zoon Jan, en Kasper De Wolf. De vier vennoten hebben allen horeca-ervaring. Jean-Luc De Greef baatte eerder een café in Meise uit, Christiane Canu een restaurant in Ukkel. Kasper De Wolf werkt momen-

teel in de BarBeton en Jan De Greef in café Lava. “Vroeger heb ik nog achter de toog gestaan in de Kafka,” vertelt Jan De Greef. Samen met De Wolf zal hij het vernieuwde café ‘s avonds runnen, terwijl Canu het café overdag zal openhouden en de kleine restauratie voor haar rekening zal nemen. Zijn er veranderingen op til? Veel wil Jan De Greef daarover nog niet

Café Velvet in zee met Peck Koffiebar Velvet op de Brandhoutkaai werkt vanaf deze week samen met brunchrestaurant Peck. Velvet ging twee jaar geleden open en serveert koffie uit Colombia. Peck heeft ondertussen al verschillende restaurants in Brussel, Peck 47 op de Kiekenmarkt, Peck 20

in de Jourdanstraat, en de kiosken Woodpecker (Ter Kamerenbos) en Streetpecker (Rogerplein), telkens met een brunchconcept. “Wij wilden, behalve op koffie ook inzetten op eten,” zegt Ilse Geyskens, die Velvet uitbaat. Voortaan kan je in de koffiebar dus de hele

dag door brunchen. Daartoe werd het etablissement de afgelopen weken verbouwd. Deze week gaat Velvet Peck open. Velvet heeft ondertussen ook zijn eigen koffiebranderij in Brussel. Die is ondergebracht in het atelier van chocolatier Frederik Blondeel in Koekelberg. HUB

Jef Van Damme blijft (nog even) parlementslid © PHOTONEWS

SP.A-parlementslid Jef Van Damme wordt in december schepen in Sint-Jans-Molenbeek, maar hij zal zijn mandaat van Brussels parlementslid uitdoen. “Eind maart lopen de parlementai-

re werkzaamheden af,” zegt Van Damme. Het loont volgens hem niet de moeite om de fakkel door te geven. “Maar ik ben uiteraard geen kandidaat meer om in het parlement te

zitten na de gewestverkiezingen van 2019,” vervolgt hij. De SP.A heeft in 2016 een decumul gestemd die met de parlementsverkiezingen van 2019 ingaat. DV

Op 1 februari 2019 vindt de heropening van de Kafka plaats. © IVAN PUT

kwijt. “Het blijft de Kafka, maar de naam wordt lichtjes gemoderniseerd. Het concept daarentegen krijgt wel een stevige aanpassing. Voortaan ligt het accent op livemuziek. We plannen veel concerten.” Café Kafka werd in 1986 opgericht door Yves De Vresse,

Karina Peeters en Frantz Ariën. Toen was het etablissement gevestigd in de Zwarte Lievevrouwstraat (foto). In 2008 nam het café zijn intrek in de Visverkopersstraat. De toenmalige uitbater ging in 2012 failliet en de volgende uitbaatster stopte ermee in april 2017.

21 NOVEMBER 2018

BRUZZ | DE WEEK

In beeld

Gratis plassen! Nu!

‘I want to pee free’ zingen deze dames op het Europaplein. En geef ze eens ongelijk. De vzw Plasactie klaagt hiermee op Wereldtoiletdag op een ludieke manier het wereldwijde gebrek aan sanitaire installaties aan. Uit een enquête van Plasactie blijkt ook dat 78 procent van de respondenten ontevreden is over de sanitaire dienstverlening van de spoorwegen, 96 procent vindt dat de toiletten in de stations gratis moeten zijn. En ook in de Brusselse metrostations zijn bitter weinig toiletten. Bekijken we het allemaal op wereldschaal, dan zijn we wel verwend. Een derde van de wereldbevolking moet het volgens de ontwikkelingsorganisatie Protos stellen zonder toilet. Volgens de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties zou elke gezin tegen 2030 een eigen toilet moeten hebben. DV 21 NOVEMBER 2018

De week

Terugblik op het nieuws

Winteropvang

Nachtclub Mirano

218

Donderdag begint Samusocial met de winteropvang voor daklozen. De capaciteit is uitgebreid met zo’n zestot achthonderd bedden. Daardoor kunnen tussen de 1.000 en de 1.200 mensen in de centra overnachten.

De legendarische nachtclub Mirano in Sint-Joost is al sinds december 2017 gesloten, maar ontwaakt stilaan uit zijn slaap. Na een grondige renovatie wordt het feestgedruis in de Leuvensesteenweg hernomen in 2019. De buurtbewoners maken zich wel al zorgen en vrezen voor overlast.

Gedurende 218 seconden wordt zondag het verkeer op een kruispunt in Schaarbeek tot stilstand gebracht. Met die symbolische actie op de werelddag van de verkeersslachtoffers worden de 218 doden en gewonden op de Brusselse wegen herdacht.

BRITS ICONISCH VERZEKERINGSBEDRIJF STRIJKT NEER IN HOOFDSTAD

BRUZZ | DE WEEK

Brussel en de brexit Terwijl in het Verenigd Koninkrijk de discussie rond de brexit in al hevigheid woedt, kon Brussel vorige week alvast een bijzondere Britse trofee op zijn grondgebied verwelkomen: de verzekeringsmakelaar Lloyd’s of Londen. — BETTINA HUBO

loyd’s opende zijn Europese hoofdkantoor in een flatgebouw aan de Naamsepoort. Het bedrijf, in Londen opgericht in 1686, was in het begin vooral actief in de scheepvaart, maar legde zich in de loop der jaren meer en meer toe op herverzekeringen en zeer gespecialiseerde verzekeringen zoals een verzekering voor ruimtesatellieten. Lloyd’s wil zijn omzet in Europa vergroten, maar de mist rond de brexit remt die plannen. Vandaar de beslissing om het kanaal over te steken. Voor Brussel betekent het vijftig nieuwe jobs. Lloyd’s is niet het enige Britse bedrijf dat zijn Europese hoofdkwartier verhuist vanwege de brexit. Eerder kondigden ook effectenhandelaar Euroclear, geldtransferdienst Moneygram, de Australische verzekeraar QBE en het Japanse MS Amlin aan hun Europese hub naar de Belgische hoofdstad te zullen verplaatsen. “Het zijn vooral bedrijven uit de verzekerings- en

21 NOVEMBER 2018

bankenwereld die naar het vasteland komen,” zegt Jan De Brabanter van werkgeversorganisatie Beci. “Voor heel wat bedrijven is het een noodzaak. Als het Verenigd Koninkrijk uit de EU stapt, kan men daar bijvoorbeeld geen vreemde valuta meer omzetten naar euro. In de Londense City zijn veel banken net daar veel mee bezig. Daarom zullen ze het kanaal oversteken of in elk geval een vestiging openen op het vasteland.” Dat moet niet noodzakelijk Brussel zijn, erkent De Brabanter. “Maar de Europese hoofdstad is wel het meest aangewezen omdat hier veel financiële operaties opgezet worden.” Brussel doet ook hard zijn best om zoveel mogelijk Britse trofeeën binnen te rijven. “Er wordt gezorgd voor beschikbare kantoorruimtes en er is ook hulp bij het verkrijgen van de nodige vergunningen. Voor de Brusselse regering is het een prioriteit. Het levert jobs op en het is goed voor de notoriëteit.

Aan de andere kant kan de concurrentie voor de Belgische bedrijven groter worden.”

GEZICHTSVERLIES De wedijver met steden als Parijs en Amsterdam is nochtans groot. “In Amsterdam is het Engels erkend als administratieve taal. Bij ons niet. Dat is een obstakel voor Brussel. Wij pleiten er al lang voor om hier ook het Engels in te voeren.” Sommige Britse bedrijven blijven voorlopig heel discreet over hun verhuisplannen. De Brabanter: “Ze hebben wel scenario’s uitgetekend, maar wachten met die bekend te maken tot er meer duidelijkheid is in het brexitdossier. Stel dat het

land de hele uitstap toch nog zou terugdraaien, dan zouden de bedrijven die aangekondigd hebben dat ze vertrekken gezichtsverlies lijden, hun relatie met de overheid zou daardoor mogelijk ook verslechteren.” Momenteel is de Britse premier Theresa May in eigen land wanhopig op zoek naar steun voor het ontwerpakkoord voor een zachte brexit, dat haar regering vorige week goedkeurde. De tegenstand is enorm, met name in haar eigen conservatieve partij, waar velen de voorkeur geven aan een no-deal. In dat geval houdt het EU-lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk op 30 maart 2019 abrupt op. Vanaf

Deelsteps

Nagelstudio’s

Instorting

Na Troty en Bird lanceert nu ook Lime een netwerk van elektrische deelsteps in Brussel. Met vijfhonderd autopeds ziet het bedrijf het meteen veel grootser dan de concurrentie. Lime wordt financieel gesteund door Uber.

Bij een controleactie worden tien nagelstudio’s in de Brusselse Centrumgalerij verzegeld omdat mensen die er aan de slag waren illegaal in België verblijven en in het zwart werken. Twee werkneemsters blijken minderjarig te zijn.

Een deel van de oude stadsomwalling in de Villersstraat stort zaterdagnacht in. De brokstukken komen terecht op de speelplaats van de Sint-Jorisschool. Die blijft maandag dicht, omdat het risico bestaat dat de volledige muur instort. De schade is groter dan aanvankelijk ingeschat.

Laten we genadig zĳn voor Maingain. Het heeft hem jaren gekost om te begrĳpen wat goed bestuur is, hĳ heeft ongetwĳfeld wat tĳd nodig om te begrĳpen wat ecologie is BRUZZ | DE WEEK

CHRISTOS DOULKERIDIS,

Toekomstig burgemeester van Elsene (op BX1)

Cartoon Wauter

Kim Duchateau en Wauter Mannaert wisselen elkaar af voor hun kijk op de week

Een akkoord over de brexit heeft Theresa May nog niet. Intussen halen bedrĳven hun hoofdkwartier weg uit het Verenigd Koninkrĳk. © PHOTONEWS

die dag zijn er grenscontroles en handelsbelemmeringen. De Brabanter: “Wij zeggen aan onze bedrijven: bereid u voor op het worstcasescenario. Als het dan toch een zachtere uitstap wordt, is dat mooi meegenomen. Maar zelfs in het ergste geval, moeten we streven naar een zo goed mogelijke relatie met het land. De Britse markt is te belangrijk om links te laten liggen.” In dit streven moeten alle gewesten samenwerken, vindt De Brabanter. Vorige week presenteerde Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) een Vlaams actieplan tegen de brexit. “Wij betreuren dat sommigen cavalier seul spelen, wellicht uit profileringsdrang.” 21 NOVEMBER 2018

Spreektijd

BRUZZ | DE VERHALEN

‘Ja, de lĳst was te wit’ David Weytsman en David Leisterh, twee jonge wolven van de MR

David Weytsman (links) en David Leisterh. 14

21 NOVEMBER 2018

Bij de jongste gemeenteraadsverkiezingen kregen de liberalen een oplawaai van jewelste en verloren ze in één klap vier burgemeesters. Hoog tijd voor bezinning, met twee jonge wolven die bij de gewestverkiezingen weleens een sleutelrol zouden kunnen spelen. “Echte liberalen hebben het heel moeilijk met onze samenwerking met N-VA.”

avid Weytsman en David Leisterh kennen elkaar al een zevental jaar. Brusselaar Weytsman is de oudste van de twee, de meest impulsieve ook, die al eens chagrijnig durft te reageren op een vraag. Zijn partijgenoot uit WatermaalBosvoorde is bedachtzamer, maar daarom niet minder vastberaden. “Ik kan nu eerste schepen worden, maar blijf OCMW-voorzitter, omdat ik daar het grootste verschil kan maken. Want wij zijn echt wel een sociale partij.”

Hoe zijn jullie in de politiek en bij de MR beland? DAVID WEYTSMAN: Ik herinner me dat

Dat lijkt op een motivatie om bij de PS te gaan. LEISTERH: Dat hoor ik wel vaker. Maar als je het programma van MR bestudeert, is dat ook sociaal. Alleen heb je een bijkomend aspect tegenover andere partijen: dat we mensen niet gewoon in hun miserie willen laten spartelen, maar ze vooruithelpen.

Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen hebben jullie zwaar verloren in het Brussels Gewest. Het lijkt erop dat jullie de nieuwe stedelijke thema’s als luchtvervuiling en verkeersveiligheid niet hebben kunnen vatten. Akkoord? WEYTSMAN: Ja en neen. Levenskwaliteit is wel degelijk een wezenlijk deel van ons programma, maar het klopt dat sommige tenoren heel andere accenten hebben gelegd. In BrusselStad, waar ik opkwam, was dat de politieke strategie. Mensen luisteren vooral naar de lijsttrekker (in dit geval Alain Courtois, red.), waardoor

het belang dat wij aan die stedelijke thema’s hechten niet echt overkwam.

Welke strategische keuzes waren dat? Vooral rechtsere standpunten innemen om de N-VA af te houden? WEYTSMAN: In Brussel-Stad is dat inderdaad gebeurd. Alain Courtois avait peur de se faire manger par la N-VA. We hebben hem daarvoor gewaarschuwd. Je kan als kandidaat op de lijst nog zoveel zinnige dingen zeggen tijdens huisbezoeken, als je lijsttrekker iets anders zegt, heeft dat niet zoveel effect. Wist u trouwens dat de resolutie over schone lucht die nog maar net is goedgekeurd in het Brussels parlement voor een groot deel is geïnspireerd op een liberale resolutie van jaren geleden? LEISTERH: We zijn ook niet de enige partij die niet heeft kunnen duidelijk maken dat ze leefmilieu belangrijk vindt. We moeten dat thema meer nadruk geven en in andere steden gaan kijken hoe men daar de stad van de toekomst bouwt. We moeten veel meer kijken hoe Londen, Barcelona, Singapore en New York het doen. WEYTSMAN: Ook ons standpunt rond mobiliteit moeten we beter communiceren. Hele wijken zijn nu slecht bereikbare enclaves en hebben geen metro. De plaats van de auto is nog iets dat we moeten herbekijken.

Is de MR wel geloofwaardig over mobiliteit? Neem nu de discussie

▲

ik op de leeftijd van vijf al zei dat ik président de la république française wou worden (grijnst). Waarom de MR? Ik heb echt de programma’s vergeleken, ben zelfs even bij de PS geweest omdat ik de socialistische kandidaat in Mexico-Stad had geholpen. Ik ben ook even bij Ecolo gaan kijken, de partij die mijn eerste stem heeft gekregen. Uiteindelijk werd het MR, onder meer omwille van de vrijheid die je er hebt als politicus. DAVID LEISTERH: Ik las vroeger erg veel, onder meer Le Monde Diplomatique. Dat is een erg linkse, maar goed geschreven krant. Hoe meer ik die las, hoe meer ik besefte dat ik het oneens was met hun analyse. Later zag ik dan figuren als Didier Reynders, Louis Michel en Françoise

Bertieaux, die op MR-congressen uitlegden wat hun beleid had opgeleverd. “Dát wil ik ook doen,” dacht ik. In mijn eigen familie heb ik gezien wat een degelijk sociaal beleid kan opleveren. Mijn grootmoeder kwam uit Polen en is door de staat gesteund op een manier die ook de volgende generaties vooruithielp. Mijn droom was dan ook al langer om OCMW-voorzitter te worden, wat ik nu al zes jaar ben.

BRUZZ | DE VERHALEN

— KRIS HENDRICKX EN STEVEN VAN GARSSE, FOTO’S SASKIA VANDERSTICHELE

21 NOVEMBER 2018

David Weytsman en David Leisterh

▲

rond de Franklin Rooseveltlaan, waar Alain Courtois desnoods op de rijbaan wou liggen om een versmalling van de rijstroken te verhinderen. WEYTSMAN: Die laan was een laan waar er geen verkeersopstoppingen waren en waar men die nu creëert. Een heraanleg zonder filevorming en met een fietspad was perfect mogelijk. Als ik exact dezelfde boodschap als Alain Courtois had gebracht, had men mij denk ik, wel geloofd. Ik heb nog nooit een auto gehad en mij kan je niet als een ouderwetse pro-automan afschilderen. Els Ampe heeft ook onterecht dat imago. Nochtans heeft ze me regelmatig de oren van het lijf gezaagd door nog fietspaden toe te voegen op bepaalde plannen …

De MR als nieuwe ecologische partij dus? BRUZZ | DE VERHALEN

LEISTERH: Neen, dat nu ook niet. Maar het is wel zo dat we een deel van de kiezers amper konden overtuigen: de jongeren. Rond mij hoorde ik dat heel veel mensen Ecolo hebben gestemd. Omdat ze vonden dat die partij het sterkst was, qua stadsontwikkeling, maar ook sociaal. Met name op het vlak van migratie vindt men ons te conservatief.

Lijden jullie onder een soort besmetting door de samenwerking met de N-VA op het federaal niveau? Rekenen mensen jullie dat aan? LEISTERH: Ce n’est pas simple. Ik heb nu zes maanden huisbezoeken gedaan (in Watermaal-Bosvoorde, red.) en je moet constant uitleggen waarom je met de N-VA regeert. Maar als je de tijd krijgt om het concrete beleid uit te leggen en clichés te weerleggen, dan kan je plots een hele zaal op je hand krijgen. WEYTSMAN: (tobt nog steeds over de vorige vraag) Uw vraag irriteert mij een beetje. Wij gaan Ecolo niet kopiëren. Ik ben niet links, ik ben niet voor een planeconomie en ik zou nooit met de PVDA onderhandelen. Ecolo mag dan een deel van onze kiezers afgesnoept hebben, het blijft een linkse partij die individuele vrijheid niet zo belangrijk vindt. Wat N-VA betreft: ik heb bijna uitsluitend in volkswijken campagne gevoerd en daar waren er net weinig opmerkingen over onze federale samenwerking. Integendeel: veel migranten zeiden spontaan dat ze Francken steunen en ik gaf dan 16

21 NOVEMBER 2018

tegengas. Maar bij de echte liberalen van het eerste uur is het anders: die zijn gechoqueerd door het conservatisme van de N-VA.

hij gaat ze ook allemaal bezoeken. Is Laurette Onkelinx trouwens veel zichtbaarder bij de PS? WEYTSMAN: Je kan een partij op

“Gooi alle bevoegdheden van het Gewest en de gemeenten samen en kĳk welke het best past op welk niveau” DAVID LEISTERH OCMW-VOORZITTER WATERMAAL-BOSVOORDE

° 1984

sinds 2012

Didier Reynders

Studies vertaler Engels-Nederlands

Ondervoorzitter van de Brusselse MR

OCMW-voorzitter in Watermaal-Bosvoorde

Adviseur op kabinet van federaal minister

1.517 stemmen als lijsttrekker MR-GM in Watermaal-Bosvoorde

Is er eigenlijk plaats voor een identitaire partij aan Franstalige zijde? WEYTSMAN: Brussel is zowat de meest kosmopolitische stad ter wereld. We moeten eerder een beleid van sociale cohesie ontwikkelen. Mensen met verschillende achtergronden vermengen zich niet zo snel. Kijk naar de mobiliteitsstromen. Mensen uit het noorden van Brussel gaan niet naar het zuiden en omgekeerd. Ook de families vermengen niet. En het ‘décret mixité’ in het Franstalig onderwijs is een catastrofe omdat het de situatie van de wijken in de scholen reproduceert. LEISTERH: We moeten het wiel op dat vlak trouwens niet heruitvinden. Kijk naar wat Bart Somers heeft gedaan in Mechelen. Zijn beleid combineerde een beleid van sociale cohesie met een veiligheidsaanpak en dat heeft geloond. We kunnen daaruit leren.

Is er geen gebrek aan leiderschap binnen de Brusselse MR? Didier Reynders is voorzitter, maar lijkt vooral erg afwezig. LEISTERH: Reynders heeft dit jaar

nog een boek met tien voorstellen voor Brussel gelanceerd. Dat betekent toch iets. En verder is hij een echte liberaal als het over leiderschap gaat. De lokale afdelingen krijgen veel vrijheid, maar

twee manieren leiden: participatief of autoritair. Bij Ecolo en PS is het dat laatste. “Beste jongen, je zorgt dat je er bent en je duwt op de knop.” Bij ons is er meer vrijheid, iets dat de herkenbaarheid van onze boodschap misschien soms doorkruist. Ik heb niemand opgebeld om te zeggen dat ik hier een interview heb.

Oké, maar straks zijn het gewestverkiezingen en we weten nog steeds niet wie jullie kandidaat-minister-president wordt.

persoonlijke score als die van haar lijst was goed. Hetzelfde geldt voor David hier.

LEISTERH: Er zijn net verschillende mensen die het kunnen. Geef ons wat tijd. Ook de andere partijen weten het vaak nog niet trouwens. Maar mocht Didier Reynders het worden, zou dat alvast magisch zijn voor Brussel.

Moet er iets veranderen aan de structuur van Brussel?

Zijn jullie kandidaat-lijsttrekkers? (Kijken enkele seconden naar elkaar). WEYTSMAN: Dat beslist de partij. Ik denk dat we ofwel iemand moeten nemen die iets bewezen heeft bij de gemeenteraadsverkiezingen of iemand die een symbool van vernieuwing is. Mijn eigen score was niet slecht, maar ik stond op een lijst die het minder heeft gedaan.

Alexia Bertrand, de kabinetschef van Didier Reynders, deed het uitstekend in Sint-Pieters-Woluwe. WEYTSMAN: Klopt, zowel haar

WEYTSMAN: Ik heb al eerder gezegd dat ik opensta voor oplossingen als die van Parijs, Wenen of Berlijn, waarin de gemeenten meer met nabijheid bezig zijn en het Gewest duidelijker de baas is. Je zou dan ook het aantal gemeenten kunnen herbekijken. LEISTERH: Gooi alle bevoegdheden van het Gewest en de gemeenten samen en kijk welke het best past op welk niveau.

Het zijn vaak Nederlandstaligen die om een hervorming van Brussel vragen. Beweegt er ook iets aan Franstalige zijde? WEYTSMAN: Bij de MR waren we er pionier mee. Maar als ik met generatiegenoten uit andere partijen spreek, voel ik toch dat er een soort

de partij, ik zou ook willen dat we er niet te veel mee discussiëren. Wat je in Brussel-Stad hebt gezien, is dat de PVDA een deel van het PS-electoraat heeft opgepeuzeld, terwijl de PS op haar beurt een hap uit het centrum heeft genomen en met name kiezers van CDH en MR heeft overtuigd. Dat ligt ook aan een figuur als Philippe Close, die dat soort kiezers kan overtuigen.

De PS doet al decennia inspanningen om kandidaten uit de migratie op hun lijsten te plaatsen. Doet de MR dat wel genoeg?

BRUZZ | DE VERHALEN

LEISTERH: Als je onze gewestlijst van 2014 bekijkt stonden daar toch heel wat kandidaten met buitenlandse roots op. Maar wij willen met ons programma overtuigen, niet omdat mensen de ene of de andere achtergrond hebben.

Is er dan echt geen debat over de vraag ‘Zijn we niet te wit?’ binnen de partij?

grondstroom is die verandering wil. Ecolo is daar sowieso al wat duidelijker in, maar ook bij de PS en CDH hoor ik dat. Alleen mogen ze dat bij die laatste twee partijen niet zeggen. Ik praat trouwens steeds minder over dat soort hervormingsvoorstellen, omdat ik geen zin heb om tien jaar te verliezen met institutionele hervormingen, terwijl we de uitdagingen ook kunnen aanpakken met de huidige middelen. Kijk naar het Verenigd Koninkrijk. De hele regering is maar met één ding bezig: de brexit.

De PVDA deed het uitstekend bij de vorige verkiezingen. Wat betekent dat voor Brussel? LEISTERH: Hun boodschap is simplistisch en populistisch. Hun succes betekent vooral dat de andere partijen beter moeten communiceren. WEYTSMAN: De PVDA is tegelijk ook een briljante communicatiemachine, met een ultra-autoritair leiderschap.

“Een deel van de kiezers konden we amper overtuigen: de jongeren. Met name op het vlak van migratie vindt men ons te conservatief” DAVID WEYTSMAN BRUSSELS PARLEMENTSLID

°1981

2011-2014

Brussel-Stad

Opleiding handelsingenieur

Adjunct-kabinetschef Jacqueline Galant en François Bellot

Brussels parlementslid sinds februari 2018

Adviseur bij Didier Reynders 2006-2011 Adviseur bij MR-voorzitter Charles Michel

Even schepen van Stedelijke Herwaardering in

Maar je ziet ook dat ze geen enkel respect hebben voor de democratie en het werk in het parlement. Ze steunen ook verschrikkelijke

1.230 stemmen als vijfde op de MR-Open VLD lijst in Brussel

regimes. Ze wilden het bewind in Venezuela bijvoorbeeld niet veroordelen in het parlement. Ik wil niet alleen een cordon sanitaire rond

LEISTERH: Het klopt dat we op dit moment niet genoeg kleine handelaars van buitenlandse origine overtuigen. Het is niet normaal dat die zelfstandigen niet voor de MR stemmen. WEYTSMAN: Wat de Stad Brussel betreft, moet ik u gelijk geven. Onze lijst was geen afspiegeling van de maatschappij. We zijn daar niet in geslaagd en het was soms ook onze strategie om de lijsten zo samen te stellen. Het deed me des te meer pijn, omdat ik voelde dat ons discours in die allochtone wijken goed aansloeg. Maar ik begrijp het wel: als onze lijst niet divers is, zijn die mensen minder geneigd voor ons te kiezen. Gaëtan Van Goidsenhoven bewees in Anderlecht dan weer dat je met een diverse lijst kan scoren als liberaal.

Stel dat u in de gewestregering raakt. Wat zijn dan de twee zaken die MR absoluut wil realiseren? WEYTSMAN: (snel en schertsend tot Leisterh) Opgelet, David, het antwoord dat je nu geeft wordt de kop van het artikel. We doen nu net een collectieve denkoefening binnen de partij. Het is niet het moment om onze eigen ideeën daarover in de pers te gooien.

Nu lijkt u een partij die niet eens weet wat ze wil. WEYTSMAN: Goed geprobeerd. 21 NOVEMBER 2018

Interview

Kevin Van Doorslaer, tussen foor en film, tussen Brussel en Amerika

‘In New York sprak ik meer Brussels dan Engels’

BRUZZ | DE VERHALEN

Kevin Van Doorslaer stamt uit een echte Brusselse foorkramersfamilie, maar trok naar de VS om werk te maken van een filmcarrière. Behalve acteur en komiek, is hij tegenwoordig ook scenarist en regisseur. Met succes, want zijn eerste kortfilm ‘Rendez-vous mè Dieu’ viel in de prijzen op enkele festivals. — LAURENT VERMEERSCH, FOTO SASKIA VANDERSTICHELE

ondagavond was Rendez-Vous mè Dieu op het Filmfestival van Brussel. Eerder op de dag raakte bekend dat de prent de prijs voor beste buitenlandse kortfilm kreeg op een festival in filmmekka Los Angeles. “Het was emotioneel om terug te zijn in LA,” vertelt Van Doorslaer nog voor hij wist van de nieuwe prijs. “Ik was er nu als gast in het Sunset Tower Hotel, waar ik vroeger de auto’s van Jack Nicholson en Sean Penn heb geparkeerd. Dat was al onwaarschijnlijk voor een ket van de kermis, maar nu was ik daar met mijn eigen kortfilm. In de bar heb ik enkel een thee gedronken. Dat was al duur genoeg (lacht).

Bij jullie thuis was het altijd kermis. Vanwaar de filmmicrobe? KEVIN VAN DOORSLAER: In de jaren tachtig was er nog veel show op de kermis, de weerwolfman bijvoorbeeld. Als kind was ik daardoor gefascineerd. In mijn tienerjaren bestond dat niet meer, maar dat moet sporen hebben nagelaten. Als jonge gast was ik fan van acteurs zoals Marlon Brando, Al Pacino en Robert De Niro. Toch kwam het niet in mij op dat ik zelf acteur zou kunnen worden. Ik wist niet dat er zoiets bestond als toneelschool. In mijn wereld kon je niets anders doen dan kermis. Ik stelde daar geen vragen bij. Op mijn dertiende stopte ik met school en ging ik mijn vader helpen. Pas toen ik op mijn negentiende in New York was, ging een wereld voor mij open. Ik had een breuk nodig.

Hoe kwam je in New York terecht? VAN DOORSLAER: We werden uitgenodigd door een Amerikaanse vriend van mijn vader om daar de marathon te lopen. Zij hadden elkaar leren kennen op vakantie. Ze verstonden elkaar amper, maar hadden een klik bij het lopen. Ik 18

21 NOVEMBER 2018

mocht mee en voelde meteen een coup de foudre voor die stad. Toen mijn vaders vriend me voorstelde om te komen werken in zijn bakkerij heb ik niet getwijfeld. Het kermisseizoen was net gedaan. Ik had een vakantie in Thailand geboekt met vrienden, maar die heb ik laten vallen. In de plaats daarvan ben ik in volle winter gaan werken in die bakkerij.

Enkele jaren later studeerde je als eerste Belg af aan de Neighborhood Playhouse, een gerenommeerde acteerschool. Hoe ging dat? VAN DOORSLAER: Met Kerstmis vroeg mijn vaders vriend vlakaf: waarom ben je hier? Je kan de zaak van je ouders over nemen, bent getrouwd en hebt een kind. Toen heb ik voor het eerst gezegd: ik wil acteur worden. Hij werd mijn mentor. We schreven verschillende scholen aan, maar ik werd overal geweigerd. Terug in België heb ik dan Engels geleerd en theaterlessen gevolgd en twee jaar later werd ik overal toegelaten.

Waarom trok je daarna naar Los Angeles? VAN DOORSLAER: In New York vinden ze LA maar niets, maar ik wilde me daar toeleggen op

“In Amerika beleefde ik mĳn droom, maar tegelĳk was het een nachtmerrie” KEVIN VAN DOORSLAER FILMMAKER

het schrijven. Iedereen heeft er iets te maken met de filmindustrie, en voor mij was dat verfrissend. Ik kom van een wereld waarin ik met niemand kon spreken over mijn passie.

Hoe ging de familie daarmee om? VAN DOORSLAER: Het was niet evident, zeker voor de oudere generaties, maar ik liet ze geen keuze. Ik maakte duidelijk dat ik er wilde voor gaan, of ze me steunden of niet. Ondertussen zijn ze mijn eerste fans en komen ze naar al mijn voorstellingen, maar het blijft toch moeilijk voor hen om wat ik doe serieus te nemen.

Na enkele jaren volgde een terugkeer naar Brussel. Waarom? VAN DOORSLAER: Ik wilde dichter bij mijn dochter zijn. Ik beleefde ginder mijn droom, maar tegelijk was het een nachtmerrie. Ik ging soms kapot van melancholie. Om de drie à vier maanden keerde ik terug naar Brussel voor een week of twee om haar te zien, maar elk vertrek viel heel zwaar. Als ik niet was teruggekeerd, was ik haar misschien verloren. Ze weet wel dat ik vroeg of laat terugga, als ze wat ouder is.

Je timmert al lang aan de weg. Heb je nooit aan opgeven gedacht? VAN DOORSLAER: Vaak. Elke keer als ik terug-

kwam, zag ik hoe vrienden vooruitgingen in het leven, terwijl ik nog studeerde en daarnaast nog allerlei jobkes moest aanvaarden om rond te komen. Ik heb eerlijk gezegd dikwijls geprobeerd om te stoppen. Soms was ik het echt beu, al de pijn en onzekerheid. Maar het is me nooit gelukt om ermee te kappen. Plots is er dan toch weer een nieuwe opdracht of een nieuw idee en ben je opnieuw vertrokken. Sinds enkele jaren kan ik leven van mijn opdrachten, dus ik kan niet klagen, maar het blijft moeilijk.

De meeste mensen kennen je ondertussen als Kevin Le Forain, je komische alter ego. Hoe ben je daarmee begonnen? VAN DOORSLAER: Dat was op aanraden van Marka (muzikant, en vader van Roméo Elvis en Angèle, red.). Zijn vrouw Laurence Bibot is comédienne en ik ben begonnen als opwarmer

voor haar. Ondertussen is het mijn belangrijkste bron van inkomsten. Fantastisch ook dat hun kinderen nu doorbreken. Ik ken hen van in New York, waar ik host was van het Belgische feest voor 21 juli. De organisator daarvan was een vriend van Marka.

VAN DOORSLAER: Ik draai ondertussen enkele jaren mee bij het Brussels Volkstejoêter en daar heb ik gezien dat je ook iets goed kan doen in het Brussels. Een deel van het publiek komt voor het dialect, maar uiteindelijk gaat het de mensen om het verhaal. Dat zie ik nu ook met mijn kortfilm. Ik heb heel wat festivals gedaan en mensen zijn mee zonder te beseffen dat ze naar iets Brussels kijken. Dat vind ik fantastisch. Het probleem is dat Brussels vaak niet serieus genomen wordt of slecht gebracht. Zeker in het Frans bots je vaak op het cliché van de zatlap. Terwijl er wel goede fictie in het West-Vlaams of Limburgs bestaat, zoals Eigen Kweek of Rundskop.

Was je het in Amerika niet verleerd om Brussels te praten? VAN DOORSLAER: Nee jong. In New York heb ik meer Brussels gesproken dan Engels (lacht). Ik werkte er in Belgische cafés en speelde er voetbal in een ploeg met bijna allemaal Brusselaars. Na school nam ik Engelse lessen, maar dat volstond niet. Pas toen ik naar LA verhuisde, heb ik mijn Engels geperfectioneerd. Daarvoor heb ik dure lessen gevolgd met de speach coach van Al Pacino.

BRUZZ | DE VERHALEN

Zowel je sketches als je kortfilm zijn in het Brussels. Een bewuste keuze?

Je bent een echte ambassadeur van Brussel en het Brussels. VAN DOORSLAER: Zeker. Ik voel dat mijn films

altijd Brussels zullen zijn. Misschien niet altijd Brussels gesproken, maar altijd met een Brusselse feel. Ik kan dat moeilijk uitleggen. Ik heb een Colombiaanse vriend, die zal altijd Colombiaanse films maken. Een andere vriend is van New Jersey en zijn films ademen New Jersey, ook al speelt het verhaal zich elders af. Jacques Brel heeft het grootste deel van zijn carrière gemaakt in Frankrijk, maar zijn liedjes hebben meestal toch iets Belgisch.

In ‘Rendez-vous mè Dieu’ speel je zelf ook een rol en je zus in de film is ook je zus in het echt.

▲

VAN DOORSLAER: Ja, Chloe heeft mijn voorbeeld gevolgd en is twee jaar na mij ook gaan studeren aan de Neighborhood Playhouse. Ze heeft ginder ook een tijdje als actrice gewerkt. Het toeval wil dat ze rond de dezelfde tijd als ik is teruggekeerd naar Brussel. Ze is opnieuw op de kermis beland, is daar op iemand gevallen en heeft 21 NOVEMBER 2018

I 19

Kevin Le Forain

Milieu

▲

Veel studies, geen beslissing

ondertussen twee kinderen. Ik wilde Brusselse acteurs in mijn film en heb haar kunnen overtuigen om toch een rol te spelen. Nu ze heeft ze de smaak opnieuw te pakken en ze speelt ook mee in Chez Charlotteke, een toneelstuk dat ik geschreven heb op vraag van Theatre Le Fou Rire.

De saga van de Al ruim tien jaar denkt het Brussels Gewest na over de bouw van een vergistingsinstallatie voor de omvorming van organisch afval tot biogas. Maar ook deze legislatuur wordt de knoop wellicht niet doorgehakt. —BETTINA HUBO

I BRUZZ | DE VERHALEN

“Ik voel dat mĳn films altĳd Brussels zullen zĳn” KEVIN VAN DOORSLAER FILMMAKER

Je bent zelf Anderlechtsupporter, maar in je film wordt verwezen naar RWDM. Hoe kwam dat? VAN DOORSLAER: Toen ik de film aan het maken

was, maakte RWDM net zijn comeback. Mijn bobonne was 100 procent van Meulebeik. De verwijzing is een hommage aan haar en aan Molenbeek dat heel negatief in het nieuws is gekomen met de aanslagen. In de familie supporteren we voor alle Brusselse ploegen door elkaar. Mijn bompa was voor Union, mijn pa voor Anderlecht. Ik heb mijn pa gevolgd, maar ik heb ook veel sympathie voor de buren.

Smaakt het succes van je kortfilm naar meer? VAN DOORSLAER: Zeker. Ik heb ervan genoten, zowel van het schrijven als van het regisseren en het promoten. Mijn belangrijkste uitdaging voor 2019 is prioriteiten kiezen. Als ik een nieuwe film wil maken en een scenario wil schrijven, moet ik tijd maken, maar dat is niet gemakkelijk nu ik steeds meer rollen krijg.

n het Brussels Gewest wordt een enorme berg tuin- en keukenafval geproduceerd. In totaal gaat het om bijna 200.000 ton per jaar, waarvan het keukenafval – groenteen fruitschillen, vlees-en visresten, brood - het gros vormt. Ongeveer vier vijfde van het organisch afval belandt in de witte zakken en gaat dus naar de verbrandingsoven. Vanuit ecologisch standpunt is dat zonde. Bij de verbranding komt weliswaar warmte vrij, die omgezet wordt in elektriciteit, maar de CO2-uitstoot van de oven is aanzienlijk. “Bovendien is organisch afval rijk aan fosfor en andere voedingsstoffen die de bodem verbeteren,” zegt Benoît Salsac van Worms, de Brusselse vzw die werkt rond composteren. “Nu wordt het gros van die stoffen gewoon opgebrand, terwijl landbouwers intussen dure chemische meststoffen moeten kopen.” Slechts een klein deel van het organische afval wordt gerecupereerd, met name via compostering of vergisting. Steeds meer mensen gooien hun groenteen fruitresten in een compostvat in de tuin, in een wormenbak op het terras of op een composthoop in de buurt. Bovendien haalt Net Brussel sinds enkele jaren wekelijks de groene zakken met gras, bladeren, takken en ander tuinafval op. Die gaan, samen met het groenafval uit de parken, naar de industriële compostinstallatie in Vorst. Het composteercentrum

FILM

21 NOVEMBER 2018

NAAR IEPER Het gebruik van de oranje zak is momenteel niet verplicht en slaat in de ene gemeente al beter aan dan in de andere. Alles tezamen zal dit jaar 8.000 à 10.000 ton worden opgehaald. De zakken worden per vrachtwagen naar de biomethanisatie- oftewel vergistingsinstallatie van Ieper vervoerd, 130 km verderop dus. Daar worden ze omgezet in biogas en meststof. Staatssecretaris van Openbare Netheid Fadila Laanan (PS) hoopt in de toekomst aan 30.000 ton te komen. Met een eigen vergistingsinstallatie in Brussel zouden de ritten naar Ieper uitgespaard kunnen worden en zou het Gewest tezelfdertijd hernieuwbare energie kunnen produceren, ook een vereiste van Europa. Toch blijkt de bouw van een biomethanisatiefabriek een moeilijke

‘Dit is de laatste studie’

‘Rendez-Vous mè dieu’ is te zien op 3 december in het Cultureel Centrum van Oudergem. Op 6 december brengt Van Doorslaer zijn onemanshow Kevin De Forain in Experience Brussels (het vroegere BIP) aan het Koningsplein in het kader van de Weik van ’t Brussels.

verwerkt tegenwoordig ruim 17.000 ton groenafval en zit daarmee aan zijn maximumcapaciteit. Onder druk van de steeds strenger wordende Europese sorteringsvereisten is Net Brussel begin vorig jaar ook begonnen met de inzameling van de oranje zakken in alle negentien gemeenten. Hierin kunnen de Brusselaars al hun gft-afval kwijt, dus ook voedselresten als vlees, vis en gekookte maaltijden, die niet geschikt zijn voor de compostbak omdat ze ratten kunnen aantrekken of andere onhygiënische toestanden kunnen veroorzaken.

CELINE FREMAULT MINISTER VAN LEEFMILIEU EN ENERGIE (CDH) © PHOTONEWS

Staatssecretaris voor Openbare Netheid Fadila Laanan (PS) bracht in 2015 een bezoek aan de vergistingscentrale van Ieper.

beslissing, want de Brusselse politici bakkeleien er al meer dan tien jaar over. Eerst was er een hele tijd sprake van om de installatie te bouwen op de site van het composteercentrum in Vorst, maar de regering durfde het niet aan, uit schrik voor mogelijke geurhinder. In 2014 werd de kwestie opnieuw opgenomen in het regeerakkoord, maar vandaag is er nog steeds geen beslissing en ook geen ander plan voor de recuperatie van organisch afval. Niet dat er niets gebeurd is. De parlementsleden van de commissie Leefmilieu en Energie gingen kijken hoe het elders gebeurt, bijvoorbeeld in Rijsel, waar de stadsbussen op biogas afkomstig van organisch afval rijden. Ook werd vorig jaar met geld van Innoviris de operatie Fosfor opgestart, een project waarbij de vzw Worms, het centrum voor Stadsecologie, de ULB, Leefmilieu Brussel en Net Brussel naar nieuwe alternatieven zoeken voor de valorisatie van organisch afval. Voorts werden er nog meer studies besteld. Momenteel is het wachten op de resultaten van de zoveelste haalbaarheidsstudie. “De laatste,” zo beloofde minister van Leefmilieu en Energie Céline Fremault (CDH) begin vorige maand in de Commissie Leefmilieu en Energie. “Daarna zal de regering moeten beslissen hoe het organische

afval gevaloriseerd wordt.” Haar collega van Openbare Netheid Laanan reageert voorlopig terughoudend op de bouw van een biomethanisatiecentrale. “We moeten heel goed nadenken, er is de kwestie van de geurhinder, er moet een geschikt terrein gevonden worden en de installatie is alleen rendabel als er ook afval uit Vlaanderen en Wallonië wordt ingevoerd.”

GESCHIKT TERREIN Voor Brussels parlementslid Annemie Maes (Groen) is Laanan ‘dik gebuisd’. “Ze heeft geen visie op het hergebruik van organisch afval. Gewoon alles opstoken en wat energie recupereren, dan is het in orde. Maar dat is zo’n twintigste-eeuwse opvatting.” Volgens Maes is de vergistingsinstallatie er nog steeds niet omdat de PS, die al jaren over het afvalbeheer in Brussel gaat, het tegenhoudt. Ze erkent wel dat een geschikt terrein vinden in een stedelijk gebied met vele noden als Brussel geen sinecure is. “Maar bang zijn voor geurhinder? In Rijsel hebben ze daar een oplossing voor gevonden. Dan moet dat hier toch ook kunnen.” Maes verwacht niet dat de regering na deze ‘laatste’ studie snel zal beslissen. “Ik heb al zoveel beloften gehoord.” Niet alle ecologisten zijn er nochtans

van overtuigd dat een vergistingsfabriek de ideale oplossing is voor Brussel. “Met de huidige hoeveelheden ingezameld organisch afval is een grote, dure fabriek niet te verantwoorden, zegt Swen Ore van het centrum voor Stadsecologie.

BRUZZ | DE VERHALEN

vergistingsinstallatie

“Minister Fremault is voorstander omdat het Gewest de Europese vereisten voor hernieuwbare energie moet halen. Maar een grote fabriek zou maar drie procent van alle benodigde energie in het gewest produceren. Is het dan de moeite waard?” Ook Benoît Salsac van Worms ziet er geen heil in. “Zo’n grote installatie moet, zodra ze er staat, aan de gang gehouden worden, telkens met nieuw afval. Op den duur zou je bijna maïs moeten gaan planten om de machine draaiende te houden. De fabriek heeft ook een flinke CO2-uitstoot en de compost die er, naast het biogas, wordt geproduceerd is van mindere kwaliteit.” Salsac geeft toe dat in een grote stad buurtcomposten en andere lokale initiatieven wellicht niet volstaan om al het organische afval te verwerken. Hij vindt dat het Brusselse keukenafval buiten Brussel op het platteland verwerkt moet worden, zodat de landbouw er meteen profijt van zou hebben. “In het hinterland dus. Maar dan stuit je in dit land meteen op tal van barrières. Vlaanderen en Wallonië willen niet opgescheept worden met Brussels afval. Jammer. De stad zou opnieuw beter aangesloten moeten zijn op het platteland. Het platteland voedt de stad, maar wie voedt vandaag het platteland?”

Oranje zakken straks wel/niet verplicht? Hoewel alle Brusselaars sinds begin vorig jaar de mogelijkheid hebben om hun keukenafval – vlees, vis, groenten, brood – in de oranje zakken op straat te zetten, maakt lang niet iedereen daar gebruik van. Nog altijd bevatten de witte zakken voor bijna de helft organisch afval. Desondanks is staatssecretaris voor Openbare Netheid Fadila Laanan (PS) niet geneigd om de oranje zak, net als de gele en de blauwe, verplicht

te maken. Haar argumentatie: veel Brusselaars wonen klein en hebben geen plek voor nog een extra verplichte zak. Nochtans is de druk vanuit Europa om het afval te scheiden groot. Een recente richtlijn bepaalt dat alle lidstaten vanaf eind 2023 het organische afval gescheiden moeten ophalen. Volgens het kabinet van minister van Leefmilieu en Energie Céline Fremault (CDH) betekent dat dat de

Brusselaars vanaf dan geen keukenafval meer mogen droppen in de witte zakken en nog slechts de keuze hebben tussen de oranje zak en de compostbak. Het kabinet-Laanan geeft een andere lezing. “Vanaf dan zijn de lidstaten verplicht om een gescheiden ophaling te organiseren, maar het betekent niet dat alle Brusselaars verplicht worden om de oranje zakken te gebruiken,” aldus haar woordvoerder. 21 NOVEMBER 2018

I 21

Samenleving

Zorgcentrum na Seksueel Geweld een jaar open

‘De schaamte wisselt van kant’ BRUZZ | DE VERHALEN

In het Sint-Pietersziekenhuis in de Marollen opende een jaar geleden het Zorgcentrum na Seksueel Geweld. Alle hulpverlening aan slachtoffers wordt op die plek gebundeld. “Het centrum maakt deel uit van een cultuur die veiliger aanvoelt voor vrouwen,” getuigt Maaike, die vijfentwintig jaar nadat ze misbruikt werd aangifte deed in het centrum.

— JASMIJN POST, ILLUSTRATIE CHARLOTTE VAN HACHT

as elf was Maaike * toen ze voor het eerst met grensoverschrijdend gedrag werd geconfronteerd. Ze was op surfkamp, een jongen van zeventien lokte haar mee onder valse voorwendselen. Gelukkig kwam een vriendinnetje op haar gegil af. Ze timmerde met haar vuisten op zijn hoofd tot hij van Maaike afging. Alle meisjes op het kamp protesteerden, maar de kampleiding stuurde de jongen niet weg. De politie werd niet ingeschakeld. Op haar veertiende misbruikte een theaterdocent haar tijdens een werkkamp in het buitenland, en als twintiger volgden nog veel worstelingen met mannen, die soms in een verkrachting eindigden. Het duurde jaren voor Maaike die ervaringen als verkrachting durfde te benoemen. Aangifte doen was nog een stap te ver voor haar. “Heel lang heb ik geweigerd om mezelf als slachtoffer te zien. Op mijn veertiende vond ik dat ik niets moest verwerken. Ik vond dat ik gewonnen had, omdat ik ook druk op mijn verkrachter had gezet. Ik voelde me geen slachtoffer van verkrachting en voelde me heel ver

21 NOVEMBER 2018

verwijderd van alle boekjes en folders daarover. Tot een van mijn daders me ruim twintig jaar later op de mond kuste voor de ogen van zijn studenten. Aan zijn glinsterende ogen zag ik dat ik al die jaren helemaal niets had gewonnen. In zijn fantasie was onze ervaring geweldig geweest. Het heeft veel te lang geduurd voor ik inzag dat hij een pedofiel was, en een gevaarlijke man.” Toen ze dat wel besefte, duurde het nog een tijd voor Maaike de stap deed om aangifte te doen. Haar angst om niet door de politie geloofd te worden was te groot. “De jaren negentig waren hard. Grappen over verkrachtingen en geweld waren normaal, het was een tijd van chaos en machogedrag. Dat maakte me bang om niet geloofd te worden.

Niet geloofd worden, vond ik erger dan opgesloten en verkracht worden. Bovendien lagen mijn gevoelens overhoop. De eerste jaren kon ik niet huilen. Ik implodeerde als ik het woord ‘verkrachting’ alleen al maar wilde uitspreken.” Maaike vond ondersteuning in het eerste Zorgcentrum na Seksueel Geweld in België, dat begin november 2017 opende in het Sint-Pietersziekenhuis, nu een jaar geleden. In Vlaanderen en Wallonië gingen twee gelijkaardige centra open.

De politie reageert

‘Wij kunnen nu op een meer Ook de politie is enthousiast over het Centrum. “Dit model helpt ons de juiste dingen te doen,” zeg Olivier Slosse, commissaris van de zone Brussel Hoofdstad Elsene. “Velen voelden zelf al aan dat aangiftes van verkrachtin-

gen niet verliepen zoals het zou moeten. Het centrum stelt agenten in staat hun werk te doen zoals ze dat altijd al wilden. Slachtoffers worden nu niet meer behandeld als bronnen van informatie, maar als mensen die met vragen

SCHRIJNEND In het Verenigd Koninkrijk bestaan er al gespecialiseerde centra sinds de jaren 1980, en ook Nederland telt al een tiental centra sinds 2012. “De situatie in België was heel schrijnend,” vervolgt Keygnaert. “Tot voor kort moesten slachtoffers naar de politie om een klacht in te dienen. Onder politiebegeleiding gingen ze daarna naar de spoeddienst, waar forensisch onderzoek werd gedaan. Daar werd een seksuele agressietest afgenomen, door sommigen een ‘instrumentele verkrachting’ genoemd, omdat het zeer invasieve methode is. Een arts die daar niet speciaal voor is opgeleid, doet een vaginaal en anaal onderzoek met een groot speculum. Door de aanwezigheid van de politieagenten hadden slachtoffers bovendien het gevoel dat zij het waren die iets fout hadden gedaan.” In het nieuwe centrum moeten slachtoffers maar één keer hun verhaal doen, aan een forensisch verpleegkundige. Een zedeninspecteur die daarvoor is opgeleid, neemt vervolgens een verhoor af als het slachtoffer aangifte wil doen. Ook het forensisch onderzoek is aangepast. Dat gebeurt nu met een wattenstaafje. “Die methode werkt veel beter,” zegt Keygnaert. “Er wordt niet alleen naar sperma

gezocht, maar ook naar andere sporen zoals speeksel en nagelvuil.” Bovendien volgt het centrum de slachtoffers op, en biedt het gratis psychologische ondersteuning aan. “Slachtoffers betalen vaak duizenden euro’s aan psychologen om verder te kunnen leven,” zegt Keygnaert. “In het Centrum na Seksueel Geweld belt de forensisch verpleegkundige regelmatig om te horen hoe het gaat. Als na een maand blijkt dat iemand te kampen heeft met een posttraumatisch stress-syndroom, kunnen ze tot twintig sessies vergoed krijgen.” Het

maar nog altijd pijnlijk actueel. “Het ging niet goed met mij. Ik werd elke dag wenend wakker, en had geen sociaal leven.” Ook tijdens haar werk kon ze niet meer functioneren. Tijdens een optreden liepen de tranen zonder aantoonbare reden over haar wangen. “Ik had mij al die jaren niet kwetsbaar durven op te stellen, laat staan dat ik een relatie kon opbouwen met een man. Tot iemand me zei dat ik alsnog naar de politie kon gaan, als een van de daders toenadering zocht. Het was daarvoor niet te laat: de zaak is ernstig

“Ik sta er niet alleen voor. Er zĳn mensen die zich inzetten voor slachtoffers van seksueel geweld. We gaan het gevecht met z’n allen aan” MAAIKE SLACHTOFFER VAN VERKRACHTING

is de bedoeling dat de centra, die nu in de drie gewesten als proefproject werden opgestart, over het hele land worden uitgerold. Federaal staatssecretaris voor Gelijke Kansen Zuhal Demir (N-VA) evalueert de resultaten van het eerste jaar deze week.

KOUDE REACTIES Hoewel het centrum is ingericht voor slachtoffers van acuut seksueel geweld, voelde ook Maaike zich er thuis. De zaak waarvoor ze aangifte deed, was vijfentwintig jaar oud,

genoeg. Ik had vijfentwintig jaar zitten piekeren, en gedacht dat het mijn schuld was. Gedurende die tijd was ik heel goed geworden in mannen lezen, en vrouwenhaat ontdekken. Ik was een expert seksueel geweld geworden. In het centrum zat ik plotseling tegenover een andere expert. De zedeninspecteur is ervoor opgeleid, en dat voelde ik. Hij wist hoe ik al die tijd heb moeten leven. Ik voelde dat hij echt luisterde. Er viel een last van mijn schouders.”

zorgzame manier ons werk doen’ zitten, en schuldgevoelens hebben. De politie kan op een zorgzamere manier haar werk doen.” Op dit moment zijn er in zijn zone twintig agenten opgeleid om een dergelijk verhoor af te nemen. “Die gespecialiseerde medewerkers kunnen worden

opgeroepen om naar het centrum te komen. Maar ze doen dat werk boven op hun gewone taken. Op termijn is een structurele inbedding nodig,” zegt Slosse. Gemiddeld doen jaarlijks tussen de achthonderd en de duizend mensen

aangifte van verkrachting in het Brussels Gewest. “De schatting is dat het werkelijke cijfer veel honger ligt,” zegt Slosse. Mogelijk zal, met deze gespecialiseerde hulpverlening, het aantal aangiftes van verkrachting nog stijgen. Op dit moment hebben de drie

projecten samen al zevenhonderd mensen ondersteund. In de andere politiezones gebeuren de aangiftes nog op de ouderwetse manier. “Ook zij zijn vragende partij om deel uit te maken van de nieuwe methode,” sluit Slosse af.

Voor Maaike markeerde haar aangifte een nieuw begin. “Mijn zenuwstelsel was aangetast, iemand anders had zich dat toegeëigend. Daarover de controle terugkrijgen is zo belangrijk, want al je emoties komen eruit voort, de manier waarop je ’s ochtends wakker wordt ...” Met de begeleiding van de psycholoog, durfde Maaike het ook haar familie en vriendinnen te vertellen. “Pas vanaf het moment dat ik wist dat ik hulp kreeg, heb ik het verteld. Omdat er een psycholoog beschikbaar was, was ik gewapend voor de koude reacties.” Ook het huilen is gestopt, en haar blijdschap kwam terug. Na afloop belde Maaike andere vriendinnen van wie ze wist dat ze hetzelfde hadden meegemaakt. “Bel je me echt speciaal om over het centrum te vertellen?” vroeg een van hen. Ja, dat deed ze. En met reden. “Veel van hen worstelen er nog altijd mee. Ze vluchten in drank of in veel werken, maar ik weet dat ze op een bepaald moment tegen de muur zullen lopen.” Omdat de man die haar in haar tienerjaren verkrachtte, een man met autoriteit was, was ook haar vertrouwen in instituties geschaad. Dat er een speciale plek is ingericht om slachtoffers van seksueel geweld te helpen, heeft haar vertrouwen in de wereld hersteld. “Ik sta er niet alleen voor,” zegt Maaike. “Er zijn mensen die zich inzetten voor slachtoffers van seksueel geweld. We gaan het gevecht tegen seksueel geweld met z’n allen aan.” Al die jaren had Maaike zich geschaamd voor het feit dat iemand haar geweld had aangedaan. Nu voelt ze hoe, met de wereldwijde aandacht voor seksueel geweld via de hashtag #metoo, en het centrum dat speciaal is opgericht om mensen zoals zijzelf te helpen, een tegenbeweging ontstaat in het voordeel van de vrouwen. “De schaamte wisselt van kant,” zegt Maaike. “Dit is een cultuur die veiliger is voor vrouwen. Al mag wederzijdse toestemming van mij een beter ingeburgerd begrip worden.”

BRUZZ | DE VERHALEN

In het centrum zijn verpleegkundigen, psychologen en zedeninspecteurs onder hetzelfde dak samengebracht. “Daardoor geven we de controle aan het slachtoffer terug,” zegt Ines Keygnaert, die als onderzoeker mee aan de wieg van het project staat. “Ze moeten niet meer van de ene naar de andere dienst lopen. Dat ervaren zij als heel stressvol.”

(*) Maaike is een schuilnaam Wie met vragen zit over seksueel geweld, kan terecht op de website seksueelgeweld.be

21 NOVEMBER 2018

Interview

Kaaitheaterdirecteur Guy Gypens neemt Antwerpse burgerinitiatieven als voorbeeld

Nieuw signaal voor het kanaal Kaaitheaterdirecteur Guy Gypens modereert volgende dinsdag een debat over de kanaalzone naar aanleiding van de nieuwe jaarkalender van Plaizier, met als thema ‘het Kanaal’. Gypens denkt luidop na over hoe de Brusselse civiele samenleving zich zou kunnen organiseren rond het kanaal, zoals de Antwerpse dat deed rond de Oosterweelverbinding. Het nieuwe platform Signal Kanal kan een begin zijn. — MICHAËL BELLON 24

21 NOVEMBER 2018

laderend door de nieuwe kalender van Plaizier heeft Guy Gypens bij elke foto wel wat te vertellen. Bij de foto van het Checkpoint Charlie-project van Brussels kunstenaar Emilio López-Menchero aan de Vlaamsepoort, dat tijdens Festival Kanal de barrière tussen Brussel-stad en Molenbeek in de verf zette. Bij de foto van Parckfarm dat in de verdrukking van Thurn & Taxis dreigt te komen. Bij een simulatie

van het toekomstige interieur van museum KANAL. Bij een genadeloos beeld dat de verkeerschaos bij de Ninoofsepoort illustreert. Gypens is dan ook op verschillende manieren verbonden met het kanaal. Als fietser die dagelijks van Vorst tot Sainctelette langs het kanaal pendelt. Als directeur van zowel het Kaaitheater als de Kaaistudio’s die er vlak naast liggen. Als buurman van KANAL. Als een van de krachten achter Platform Kanal dat de stedenbouwkundige

KALENDER Presentatie Plaizierkalender, 27/11, 20.30 uur in Kaaicafé, de kalender kost 27,50 euro www.kaaitheater.be www.plaizier.be

de burger nog iets te kunnen betekenen in de ontwikkeling ervan. Met Platform Kanal en Wim Embrechts van ART2WORK als drijvende kracht hebben we tien jaar geleden zo’n plek gecreëerd waar geëngageerde burgers en specialisten uit diverse hoeken van de georganiseerde civiele samenleving elkaar konden treffen.

evoluties ter plekke nauwlettend in de gaten hield en Festival Kanal organiseerde. Als kritisch volger van het Kanaalplan en een van de stemmen die zich lieten horen na de inval van de politie bij het open kunstenhuis Globe Aroma. En als mede-initiator van Signal Kanal, dat weldra officieel van start gaat.

Misschien moeten we even met die persoonlijke ervaringen als zwakke weggebruiker beginnen. Dan hebben we dat alvast al gehad.

Waarom hield Platform Kanal het dan voor bekeken?

▲

dag door de kanaalzone en ik vrees dat het nog steeds een hachelijke onderneming is. Ik heb in die elf jaar drie zware ongevallen gehad die erger hadden kunnen aflopen. Het grootste deel van mijn dagelijkse traject is in die jaren heraangelegd of wordt momenteel heraangelegd. Het fietspad tussen het Zuidstation en de Ninoofsepoort is een verbetering. De buurt rond het Zuidstation en het traject tussen de Ninoofsepoort en Sainctelette zijn dat niet. Ik kijk uit naar het doortrekken van het fietspad aan de Molenbeek-zijde onder de Sainctelettebrug, en dan verder door het aan te leggen park op de kanaaloever langs de Havenlaan. De cruciale vraag blijft echter hoe het allemaal past in een toekomstgericht mobiliteitsbeleid en wat dat beleid dan precies beoogt. Nu lijkt het toch nog te vaak gericht op het louter faciliteren van economische doelstellingen en de bijhorende projectontwikkelaars. In de ontwikkeling van Thurn & Taxis wordt het mobiliteitsprobleem zwaar onderschat. We stevenen daar regelrecht op een verkeersinfarct af. Hopelijk kan BYE BYE Kleine Ring een verbindend project worden rond die Kleine Ring. De uitdaging in de kanaalzone is complex. Sterke verbindingen in de civiele samenleving zijn in zo’n geval een voorwaarde om als geëngageer-

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

GYPENS: We wilden wegen op de ontwikkeling van een masterplan voor de kanaalzone door het Brussels Gewest. De Franse architect en stedenbouwkundige Alexandre Chemetoff kreeg die opdracht van het Gewest. Toen hij in november 2013 zijn Plan Canal voorstelde, was de directe motivatie voor het platform een beetje weg. We hadden ons sowieso van in het begin voorgenomen om het bij drie festivals te houden. Het Festival Kanal 2014 was meteen een soort afsluiting van het proces. Maar ook het feit dat het steeds moeilijker werd om de financiële middelen bij elkaar te krijgen om platform en festival te laten draaien, heeft meegespeeld. Ik heb er zelf ontzettend veel uit geleerd. Het was voor mij confronterend om te zien hoe groot de spanning tussen overheid, promotoren en civiele samenleving bleef ondanks de goede bedoelingen van het masterplan. Het kwaliteitsniveau van stadsplanning is in Brussel ongetwijfeld gestegen. Daar heeft de functie van Bouwmeester een belangrijke rol in gespeeld. De keuze voor Chemetoff – een man met ervaring en positieve antecedenten in Nantes – getuigde van ambitie. Je moet de vorige en de huidige Brusselse regering nageven dat ze het ernstig meenden met de Kanaalzone. Maar centralistische planning laat bij Brusselaars ook

GUY GYPENS: Ik fiets nu elf jaar elke

De Kanaalkalender van Plaizier Uitgeverij Plaizier is klaar voor het nieuwe jaar. Haar traditionele jaarkalender 2019 staat in het teken van de kanaalzone en wordt in het Kaaitheater gepresenteerd tijdens

een debat met Eric Corijn en Sofie Vermeulen van het Brussels Studies Institute, die de uitgebreide teksten bij de kalender verzorgden. De uit de kluiten

gewassen drietalige kalender (62X40 cm) bevat een veertigtal opmerkelijke foto’s die de ‘ruggengraat van het gewest’ in beeld brengen. Over de gehele lengte, maar ook

door de tijden heen. Er is dus zowel plaats voor archiefbeelden van toen de Citroëngarage er nog niet of maar pas stond, als voor beelden van hedendaagse stadsfotografen die de

havenactiviteit in het noorden of de kanaalduikers in het zuiden vastlegden. Dertien substantiële teksten koppelen een geografische aan een thematische insteek.

> WIN We geven drie Kanaalkalenders weg. Stuur voor 28 november een mail naar win@bruzz.be, met als onderwerp Kanaalkalender. 21 NOVEMBER 2018

n e r e d n i k w u o j n Luste

i t t e h g a p s Wurmen Proef het echte recept van mevrouw Griezel. za 01.12, 12:00 - 13:00 • Muntpunt www.muntpunt.be

Afbeelding uit ‘Het Grote Griezelkookboek’ © Quentin Blake en Jan Baldwin

l? e o d e d e o g t e h r voo

▲

Wat schort er om burgerinitiatieven doeltreffender te maken? GYPENS: Niet alleen de aanval van neoliberalen en populisten op de civil society speelt de sociaal geëngageerde burger parten. Maatschappelijke bewegingen zelf veranderen razendsnel en zijn minder grijpbaar. Het engagement van burgers is gerichter, tijdelijker, verdeeld over vele kwesties. Specialisten noemen het de vloeibaarheid van de samenleving. Dat maakt dat ideeën en idealen gemakkelijk verdampen. Een hergroepering is dringend noodzakelijk. Wat zo’n opschaling van burgerenergie kan betekenen zien we momenteel in Antwerpen. Verschillende burgerbewegingen zoals stRaten-generaal en Ademloos bundelden er de krachten met de bekende positieve gevolgen. Manu Claeys van stRaten-generaal krijgt er een zitje in de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM). Het echte werk begint altijd na de individuele opinie en na een eerste persoonlijk engagement. Burgers zullen zich hoe dan ook duurzamer en ook verticaler moeten organiseren om te kunnen raken aan het beleid.

sector heeft heel snel gereageerd op de politie-inval bij Globe Aroma: solidair en met een inhoudelijk debat. Maar het verwijt kwam al snel dat de cultuursector niet op dezelfde manier had gereageerd toen men bij de boksclub of in gewone woningen binnenviel. De georganiseerde civiele samenleving in de kanaalzone bleek elkaar niet zo goed te kennen. Dat was de aanleiding om ons beter organiseren, opdat we voortaan zouden weten wat er bij de ander aan de hand is, en om de krachten tegen een te repressief

Kanaalplan te bundelen. Dat proces is nog aan de gang, en acht maanden na de inval bij Globe Aroma voel je dat het niet evident is om het krachtig door te zetten. Maar op 7 december houden we Signal Kanal officieel boven de doopvont tijdens een startbijeenkomst in de Hageltoren. We proberen te mobiliseren bij een zo breed en divers mogelijke groep van zowel georganiseerde als informelere kleinere verenigingen. Niet alleen bij organisaties die dicht bij de vluchtelingenproblematiek staan, maar ook

bij organisaties uit de (socio)culturele sector en de jeugdsector. Het is opvallend hoe groot de burgerdynamiek en de georganiseerde civiele samenleving wel zijn in de Kanaalzone. Sommige politici zeggen dan: ‘zie je wel, het werkt niet, zoveel gutmenschen en toch zoveel radicalen en terroristen.’ Ik zeg aan die politici: ‘zorg dat die initiatieven zich kunnen versterken.’ Maar de aanval op het middenveld zet zich door.

Over jullie buren van KANAL- Centre Pompidou gesproken. Kaaitheater programmeert daar dit seizoen wel al een aantal voorstellingen. GYPENS: Wij proberen in de eerste plaats een goede burenrelatie te ontwikkelen. We zijn ingegaan op hun vraag naar partners om het programma van dit tussenjaar op te vullen omdat we het een belangrijk project vinden. Het is bijna existentieel voor ons. Als KANAL een goed project wordt, is dat voor ons fantastisch, anders hebben we er niks aan. Maar ik kan niet zeggen dat we effectief betrokken worden bij gesprekken over de toekomst en de visie van KANAL. Als artistieke buur hadden we dat wel graag gedaan - en wij niet alleen. Het binnenhalen van het Parijse Centre Pompidou heeft veel kwaad bloed gezet. De aankoop van de Citroëngarage door het Gewest was een heel goede zaak. Minister-president Rudi Vervoort en projectverantwoordelijke Yves Goldstein hebben het gebouw daardoor uit de klauwen van de promotoren gehouden. Maar vervolgens, en dat lijkt me ook typisch Brussels, wordt het vooral een politiek idee dat snel gerealiseerd moet worden. Men slaat noodzakelijke stappen in consultatie en draagvlakvorming over. Het is bijna een romantische visie op de politieke held die in weerwil van de bestuurlijke en dus democratische complexiteit, toch iets gerealiseerd krijgt. Laten we niet vergeten dat Brussel een internationaal erkende kunstenstad geworden is dankzij zijn kunstenaars. Niet dankzij de culturele instellingen. Ook het Kaaitheater is ontstaan door een bottom-updynamiek van kunstenaars in leegstaande fabrieksgebouwen in de Kanaalzone. De Citroëngarage is een ideale plek om een culturele instelling van de 21e eeuw te bouwen. Maar alleen met het Centre Pompidou lijkt me dat moeilijk.

“De aankoop van de Citroëngarage door het Gewest was een heel goede zaak, maar vervolgens wordt het vooral een politiek idee dat snel gerealiseerd moet worden” GUY GYPENS DIRECTEUR KAAITHEATER

Wordt Signal Kanal na Platform Kanal een nieuwe poging om de krachten te bundelen? GYPENS: Signal Kanal is vanuit een heel andere urgentie ontstaan dan Platform Kanal. Niet het Masterplan van het Gewest, maar het federale Kanaalplan van Jan Jambon was dit keer het referentiepunt. De cultuur-

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

altijd alarmbellen afgaan. Onze collectieve traumatische ervaringen met bijvoorbeeld de Noordwijk en de Europawijk zorgen voor achterdocht. En ik vrees dat die achterdocht niet helemaal onterecht is. De invloed van de promotoren blijft ontzettend groot. Bij de heraanleg van de Ninoofsepoort lijkt het parkje almaar kleiner te worden en de woontorens van Besix almaar hoger. De invloed die burgers en de georganiseerde civiele samenleving kunnen uitoefenen blijft beperkt. ToutPubliek (het platform dat het park van Thurn & Taxis publiek wil houden, red.) en Bral hebben bij de ontwikkeling van Thurn & Taxis fantastisch werk geleverd, maar ze hebben niet kunnen vermijden dat het Bijzonder Bestemmingsplan (BBP) dat onlangs werd goedgekeurd bijna volledig in de kaart van de promotoren speelt.

21 NOVEMBER 2018

Geschiedenis

Einde WOI herdacht in Molenbeek en Ukkel

Het leven gaat zijn gang, ook tijdens de oorlog B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Brussel was pas echt bevrijd op 22 november 1918. Bij de intrede van koning Albert I was een belangrijke rol weggelegd voor Molenbeek. Stefan Moens stippelde er een wandeling rond uit. En ook in Ukkel wordt het einde van de Eerste Wereldoorlog herdacht, met een tentoonstelling. — DANNY VILEYN

n Gent was het op 11 november, Wapenstilstand, al duidelijk dat de Grote Oorlog voorbij was, maar de Brusselaars moesten wachten tot 22 november 1918, de dag dat koning Albert I op z’n schimmel Brussel intrad via de Zwarte Vijvers en de Gentsesteenweg in Molenbeek. Op Brussels grondgebied was het burgemeester Adolphe Max die de koning, de koningin en hun drie kinderen opwachtte. De intocht via Molenbeek moest de indruk wekken dat de koning recht van het front kwam, maar dat was natuurlijk niet zo. Albert was wel degelijk eerst in Laken gepasseerd. De koning, zo vertelt Stefan Moens, docent aan de Erasmushogeschool en gids bij Brukselbinnenstebuiten, wou Brussel via een arbeidersgemeente binnenrijden, een voorafname op de aankondiging van het algemeen stemrecht voor mannen, zonder grondwetswijziging. De schrik voor de socialisten zat er dik in. Moens doorploegde hele krantenarchieven om zijn Brukselwandeling door het Molenbeek van 1914-1918 voor te bereiden. Moens

21 NOVEMBER 2018

spitst zich toe op het dagelijkse leven: hoe hebben de Molenbekenaars die vijftig maanden bezetting overleefd? Het is - weinig verrassend - een verhaal van voedselschaarste en aardappelvelden die moesten bewaakt worden, maar ook van bioscoopbezoek en een bouwwoede van niet alleen scholen, ook van een brouwerij, en straatnamen die werden geschrapt omdat ze naar Duitsland verwezen. Terwijl de Keulenstraat in Schaarbeek tot 1919 moest wachten om een nieuwe naam, de Aarschotstraat, te krijgen, schrapte Molenbeek al Duitse namen tijdens de bezetting. “Toen Edmond Van Cauwenbergh op

6 mei 1915 aan de IJzer sneuvelde, besloot de gemeenteraad, weliswaar een jaar later, om de Mainzstraat te herdopen tot Edmond Van Cauwenberghstraat,” zegt Moens. “De jongeman, hij was maar 26 jaar oud, was een bekende voetbalspeler bij FC Verviétois en vrijwilliger bij de brandweer.”

ZO FLAUW ALS EEN KAT Op 16 januari 1916 meldde het Vlaamsche Nieuws/De Vlaamsche Gazet: ‘Opstootjes te Molenbeek’.

“Criminaliteit nam vele vormen aan, zoals eierdieven die bĳ nacht en ontĳ betrapt werden met 1.400 eieren” STEFAN MOENS GIDS BIJ BRUKSELBINNENSTEBUITEN

“Op het Gemeenteplein was een massa volk toegestroomd om te protesteren tegen het tekort aan aardappelen. De Molenbekenaars namen het niet langer dat Lakenaars en Jettenaars wel aardappelen tegen een ‘normale’ prijs hadden en zij niet.” De krant brengt begrip op voor de opstootjes met als commentaar: het moet in alle geval niet aangenaam zijn zonder aardappelen te zitten. De krant citeert een man die zegt: “Ik ben zoo flauw als een kat, ik zag al sinds vijf dagen geen patatten meer.” Oorlogen roepen beelden op van platgebombardeerde steden, maar niet zo in Molenbeek, waar tijdens de oorlog een heuse bouwwoede heerste. “Er werden scholen gebouwd en uitgebreid, en waar nu hotel Meininger staat aan de Mariemontkaai, werd in 1916 een grote brouwerij gebouwd. Het Vlaamsche Nieuws had, zoals wel vaker, een rake uitsmijter klaar: ‘De Brusselaars likken zich reeds de lippen bij ‘t gedacht van den goeden faro die

WANDELING De Blijde Intrede van Albert I in een volkse gemeente met Stefan Moens van Brukselbinnenstebuiten vindt plaats op 8 december 2018 van 14 uur tot 17.30 uur. Meer info en reserveren: www.brukselbinnenstebuiten.be

Ukkel

In de oorlog was de burgemeester een kleine koning

daar zal gemaakt worden.’” Dat de Molenbekenaars ook tijdens de oorlog nood aan vertier hadden, lijkt niet meer dan normaal, ook arme Molenbekenaars, maar daar werd flink over geredetwist. Het stuitte velen tegen de borst dat de cinema in het Pradostraatje ‘vol’ zat met armen die van de ‘openbare onderstand’ leefden. De kranten riepen het gemeentebestuur op om in te grijpen. Maar de gemeente had andere katten te geselen. Criminaliteit onder meer. En die nam vele vormen aan. Eierdieven die bij nacht en ontij in de Ransfortstraat betrapt werden met 1.400 eieren. Of de plaag van de melkverdunnning waartegen burgemeester Mettewie optrad. Mettewie kreeg in de kranten overigens ook veel lof omdat hij hard optrad tegen huiseigenaren die van de oorlog misbruik maakten om de huurprijzen fors te verhogen. Zelfs tijdens de Grote Oorlog ging het leven zijn gang, zo blijkt.

21 NOVEMBER 2018

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Koning Albert I en koningin Elisabeth rĳden te paard Molenbeek binnen na de bevrĳding.

Terwijl de gewone Vandenbosch. soldaten in groepjes van Vandenbosch was drie bij particulieren een plantenteler uit verbleven, betrokken de Stalle. Zijn schriftjes Duitse officieren leren dat de oorlog kastelen zoals dat van zijn manier van Wolvendael of mooie leven nauwelijks villa’s aan de Churchillveranderde, zij het laan die toen nog dat koffie en suiker Longchamplaan heette. gereserveerd waren De Geschiedkundige voor de feestdagen. Kring van Ukkel en Toen de oorlog Omgeving heeft uitbrak, was de tientallen foto’s, liberaal Paul Errera gebruiksvoorwerpen, voorzitter van de documenten en gemeenteraad, de schilderijen van schepen van Sociale gemeente, instellingen Zaken was Louis en particulieren in Londes. “De bruikleen gekregen en organisatie van de zo een mooie tentoonbevoorrading stond stelling kunnen onder de leiding van Op het grondgebied van Ukkel is niet opzetten. schepen Londes,” zegt gevochten, maar de bevolking werd wel Tijdens de bezetting was Ameeuw. “Vreemd aangemaand om voorzichtig te zĳn. Ukkel niet anders dan dat er geen straat andere gemeenten die naar hem vernoemd ver van de IJzer liggen, vertelt Patrick Ameeuw is. Er zijn schepenen met minder verdiensten dan van de Heemkundige Kring. “Op het grondLondes naar wie wel een straat genoemd is.” Met gebied van Ukkel is niet gevochten, Ukkel heeft de koning aan het front, de regering in Le Havre de komst en het vertrek van de Duitsers en het parlement dat niet meer samenkomt, is meegemaakt zonder belangwekkende militaire het gemeentebestuur het laatste niveau dat evenementen, maar de bevolking heeft werkt, zegt Ameeuw. “Met de burgemeester als natuurlijk erg geleden onder de bezetting.” kleine koning.” Hoe hard het leven was tijdens de oorlog wordt In het midden van de tweede zaal staat een glazen mooi geïllustreerd met schilderijen van Jef kast met een geweer, penningen allerhande, Dutillieu. Al op de schouw van de eerste zaal is er aarden bierkruiken en het dagboek van François een schilderij van De Voedingswinkel in Sint-Job, Vandenbosch. Aan de muur hangen drie prachtige in de derde zaal hangen schilderijen van de gravures die het front aan de IJzer uitbeelden. De voedselbedeling. Een voedselbedeling die tentoonstelling focust op Ukkel, maar vergeet het overigens klassengebonden was, les pauvres, de algemene plaatje niet. Dat maakt ze sterk. De armen kregen hun voedsel niet samen met de tentoonstelling is ook mooi tweetalig, net zoals de pauvres honteux, de middenklasse die verarmd was bijhorende brochure. door de oorlog en zich schaamde voor de EXPO armoede. En de rijken? Ameeuw: “Die hadden De tentoonstelling Ukkel in 1914-1918 geen problemen.” loopt nog tot met zondag 25 november De tentoonstelling zoomt in op het dagelijkse in De Dekenij, Dekenijstraat 102 in Ukkel. leven, het verzet - met verpleegster Edith Cavell Open van maandag tot en met zaterdag - en getuigenissen van vier Ukkelaars: kanonnier van 12 uur tot 18 uur. en gasslachtoffer Léon Bergeret, kunstschilders Op zondag van 10 uur tot 16 uur Felix De Boeck en Henri Quittelier, en François

Enfant Terrible Bijzondere mensen in een bijzondere stad

Iedereen kan een icoon zĳn Abdel Doudou Medoki, fashionblogger/consultant/trendsetter

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Al van toen ik zo’n zeven jaar was, had ik een grote interesse in mode en kleding. Ik heb me altijd anders willen kleden dan de anderen. Mijn moeder, een echte zakenvrouw, noemde me toen al ‘avant-garde’ (lacht). Op mijn dertiende - ik woonde nog in Togo - moesten we op school iets creatiefs doen. Ik heb toen mijn eerste modeshow georganiseerd met zo’n twintig leeftijdsgenoten. Voor elk van hen heb ik een aparte outfit verzonnen. Met mijn ideeën ben ik naar een kleermaker gegaan en die heeft me geholpen om de kleren te maken. Mijn eerste intrede in de modewereld, zeg maar (lacht). Ik heb nooit een opleiding tot ontwerper gevolgd, al heb ik het weleens overwogen. Maar toen ik in de middelbare school zat - in Nederland intussen - adviseerde een leraar mij om een meer economische richting uit te gaan, omdat ik zo goed was in wiskunde en IT. Daardoor heb ik bedrijfskunde gestudeerd. De voorbije jaren heb ik vaak in de sales en het management gewerkt, skills die me nu in de modesector goed van pas komen. Zo help ik bijvoorbeeld jonge Brusselse ontwerpers met een businessplan. Ze zijn vaak wel artistiek getalenteerd, maar hebben weinig kaas gegeten van de meer zakelijke of communicatieve aspecten. Ergens ben ik blij dat ik een autodidact ben in de mode. Ik heb veel op mezelf geleerd en daardoor ben ik een richting uitgegaan die ik misschien niet had kunnen ontwikkelen tijdens een eerder klassieke opleiding. ‘New Fashion Leader’ is de naam van mijn blog, en misschien – hopelijk - binnenkort ook van mijn eerste collectie. Meer wil ik daar nu nog niet over kwijt. Als blogger volg ik de modetendensen wereldwijd, op het net vooral, maar ik loop net zo goed door de straten van Brussel. Dan neem ik foto’s van mensen die een heel persoonlijke, aparte stijl hebben ontwikkeld en daar breng ik in tekst en beeld verslag van uit op mijn blog/digitaal magazine. Mijn doel? Enerzijds mensen

informeren: wie mijn blog volgt, zal voor negentig procent op de hoogte zijn van de vernieuwende tendensen. Maar meer nog wil ik mensen inspireren. Het gaat mij vooral om een mindset: laat je identiteit niet van buitenaf dicteren, door de mensen die geld en macht hebben, maar ontwikkel je eigen ideeën en stijl. Waarom zou alleen Madonna een icoon kunnen zijn? Iedereen draagt dat potentieel in zich. Ik wil mensen via mijn visie op mode stimuleren om gamechanger te worden, en om impact te hebben op de maatschappij. De laatste jaren word ik meer en meer gevraagd om in Afrika te gaan spreken, zoals op de universiteit van Benin onlangs. Ik wil ook daar mijn zakelijke en inhoudelijke expertise delen. Want er is natuurlijk veel ambachtelijke knowhow, maar het zou ook goed zijn als de Afrikaanse jongeren die vakkundigheid leren commercialiseren. Ik wil op mijn manier bijdragen om ginds meer kansen te creëren. Als we de migratiestroom een beetje onder controle willen krijgen, moeten we daar veel meer op inzetten, en niet op muren bouwen, zoals sommigen denken (grijnst). Toen ik nog in Deventer woonde, reisde ik vaak naar Parijs, Londen, Berlijn, Brussel. Vraag me niet waarom, maar hier in Brussel voelde ik me meteen thuis. Ik heb het gevoel dat de hele wereld hier samenkomt. We klagen veel over deze stad, maar haar kosmopolitische karakter is uniek, weet je. Ik vind het geweldig om in Matonge lekker Afrikaans te kunnen eten, maar ik hou er net zoveel van om naar een Italiaans restaurant te gaan. Ik ga graag in de Europese wijk chique mensen en hun lifestyle observeren. Maar ik amuseer me net zo goed in de mediterrane buzz van de straten van Molenbeek, en waar jongeren zich graag uitdossen in Armani bijvoorbeeld. En dan het rijke culturele aanbod hier, het is allemaal ongelooflijk inspirerend! — PATRICK JORDENS

Abdel Doudou Medoki (37)

is geboren in Sokodé, Togo. Op zijn vijftiende moest hij vluchten naar Nederland door de politieke situatie in zijn land. Hij woonde eerst in Deventer en vestigde zich in 2006 in Brussel. Hij werkt nu als modetrendsetter/ consultant, en woont in Molenbeek. www.newfashionleader.com

21 NOVEMBER 2018

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D Â© SASKIA VANDERSTICHELE

21 NOVEMBER 2018

Beeldspraak

Elke week voorziet Michaël Bellon een oude persfoto van een nieuw onderschrift

Foute zet kost stukken van mensen

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Straatschaak

Braderie in de Vlaamsesteenweg: schaakspelers en man die in een megafoon spreekt. © PHOTO NEWS

Deze foto moet in de jaren twintig of dertig zijn genomen ergens waar de Vlaamsesteenweg tijdelijk plein of kruispunt wordt. Komisch is de dynamiek tussen de grijsaard die in opperste concentratie over het schaakbord gebogen zit, en de man met de megafoon die luid de andere kant op toetert. Die megafoon is een prachtexemplaar. Met een performant mondstuk en ontegensprekelijk mega. De vreemde lettertekens op het gedeukte ijzer doen uitschijnen dat hij nog diende tijdens de Russische Revolutie. Ken je iets van meetkunde, dan kan je met de formule die de kegelvormige figuur beschrijft waarbinnen de geluidsgolven zich verplaatsen, het indrukwekkende volume van de stemprojectie in de publieke ruimte berekenen. Maar

normaal verloopt het commentaar bij een schaakwedstrijd op fluistertoon, en behoeven minder prangende spelfases als Wit paard van C3 naar D5 weinig stemverheffing. Wat is hier dan aan de hand? En wie speelt tegen wie? Is de staande man met de wandelstok op de voorgrond de grootmeester die het opneemt tegen de kluit achter het tafeltje? Hij houdt zijn rechterhand in ieder geval als iemand die net een stuk heeft verplaatst met reeds heldere voorkennis omtrent de volgende zet. Of stellen we ons liever voor dat de verzamelde vertegenwoordigers van de mensheid het hier samen opnemen tegen het onzichtbare Schaakgenie? Het lijkt wel alsof de omstanders gespan-

nen afwachten tot de pionnen zich weer vanzelf zullen verplaatsen. Als betrof het een spiritistische séance. Een schaakcomputer mocht dan zelfs voor de bollebozen uit die tijd nog volkomen ondenkbaar zijn, het ontzag voor het mythische spel dat tot in de eeuwigheid nieuwe combinaties voortbrengt, was er wellicht niet minder op. De oplossing van de denkpuzzel op deze foto is linksonder op de grond gekalkt: een schaakbord-opschaal voor levensgrote schaakstukken, belichaamd door echte figuranten, verkleed als toren of gezeten op een pony die voor een paard kan doorgaan. Schaken schijnt dankzij het aan de gang zijnde WK weer in te zijn, maar deze openbare demonstratie mag er ook zijn. De megafoon seint de zetten op het kleine bord door aan de figuranten, die het spel vervolgens aanschouwelijk maken voor een massa die zowat hetzelfde ziet als bij een voetbalwedstrijd: een beperkt aantal spelers op een welomlijnd speelveld komt middels een onherhaalbare combinatie geometrische figuren tot een onvoorspelbare uitkomst. Een foute zet kost dus letterlijk stukken van mensen. Door van de miniatuur weer naar de levensgrote versie te gaan, leggen de mannen in nette pakken op de foto de ontstaansgeschiedenis van het bordspel weer in de omgekeerde richting af. Tot voorbij het moment vijf eeuwen geleden waarop ridders besloten om voortaan maar veilig binnen de slotmuren oorlogje te spelen. Zo wordt deze foto ook een aandoenlijk portret van het patriarchaat van de middeleeuwen tot nu, gefascineerd door een eindeloos spel waarin het enige vrouwelijke stuk alle kanten op moet hollen, voor een koning aan wie zelfs niet wordt geraakt als hij schaakmat staat.

— MICHAËL BELLON

De hele reeks nalezen? » bruzz.be/beeldspraak 32

21 NOVEMBER 2018

Nick Trachet

Brussel en de wereld culinair ontdekt

De feesten komen er langzaam aan, dan gaan in de supermarkten dure dingen verschijnen die er anders niet vaak liggen. Betere wijnen, al dan niet met een strik er rond, geselecteerde hapjes, foie gras en kaviaar. De rest van het jaar mogen we ernaar fluiten, maar op het einde van het jaar lijken ze wel verplicht. Onder de betere notenmix zitten dan ‘brazielnoten’ gemengd. Dat is zowat de grootste aperitiefnoot in het aanbod, buiten de kokosnoot uiteraard. Ze worden ook wel paranoten genoemd. Pará is een staat van de Braziliaanse Federatie, een van de vijf Guyana’s naast Guyane française, Suriname, (voormalig Brits) Guyana en Guayana in Venezuela. Deze noot is dus niet genoemd naar de parachutisten, al vallen ze ook van heel hoog. De boom waaraan ze groeien wordt wel vijftig meter, een echte woudreus. Voor de wetenschap heet hij Bertholletia excelsa, genoemd naar de chemicus Claude-Louis Berthollet, de uitvinder van het Eau de Javel - maar dit geheel terzijde. Zeggen dat het om een wonder der natuur gaat, is bijna te bescheiden. Met een kruin van dertig meter breed,

hoog boven de rest van het oerwoud torenend, leidt de boom een vrij eenzaam bestaan, vogels en apen klimmen niet zo hoog. Maar de ecologie van het Amazonewoud is dan ook compleet van de pot gerukt. Niets is zoals elders! Heel hoog in die bomen leven wel bepaalde orchideeen, die tussen de soep en de patatten bepaalde bijen aantrekken, en die houden

degene die toevallig voorbijwandelt. Soms breekt de houten vrucht bij de val op de grond. Zo niet zijn het de agoeti’s (snelle knaagdieren, in Suriname heten ze konkoni) die ze openknagen, er is al een klein gaatje aan de top van de vrucht. Binnenin zitten de noten, netjes geschikt als partjes in een mandarijn, maar dan ook weer elk verpakt in een stevige houten dop. Zo goed als

“Binnen in de vrucht zitten de noten, netjes geschikt als partjes in een mandarĳn, ook weer elk verpakt in een stevige houten dop” zich dan zijdelings ook bezig met die Bertholletiaboom te bevruchten via een klein gaatje in het vruchtbeginsel. Het bloempje groeit uit tot een vrucht. Dat rijpen duurt zo eventjes vijftien maanden en dan hangt daar een houten bal van een kilo of twee, die erg lijkt op een kokosnoot. Bij de eerste gelegenheid valt dat gevaarte naar beneden. Wee

onaantastbaar. Vroeger kon je hier ongepelde paranoten kopen en het was een herculische klus om die open te breken. Goed gezien, want zo kan alleen die agoeti erbij. In de Anansifabels, de van oorsprong Afrikaanse verhalen over dieren in het oerwoud, gaat de agoeti/ konkoni door voor een slim beest.

De agoeti knaagt de noot met enige moeite open, maar legt ook voorraden aan op verschillende plekken in het woud, waardoor hij de boom verspreidt. Paranootbomen komen nu voor van Peru en Bolivia tot aan de Atlantische kust, dankzij die slimme beestjes. Men doet vandaag wel pogingen om paranotelaren aan te planten, maar – zoals je kan begrijpen – is dat weinig lucratief. Het duurt ook nog eens een kwarteeuw voordat zo’n boom begint op te brengen. Dus zijn de meeste paranoten die wij op recepties snoepen uit het wild afkomstig. Het oogsten is een belangrijk deel van de boseconomie in Brazilië, waar het ondertussen verboden is om een paranotenboom om te hakken. Paranotelarenhout is daarbij toch niet erg gewild. Paranoten zijn dus goed voor het milieu, ze houden de wilde houtkap tegen. Dacht je dat dat gek genoeg was? Neen hoor. De lekkere noot bevat ook nog 65 procent olie (ook gebruikt in toiletproducten) en een aantal vitamines. Honderd gram paranoten geeft je 3.500 procent van de dagelijks gezonde dosis selenium! O ja, ze is ook de meest radioactieve vrucht die men kent, met een hoog gehalte aan radium. ’t Is maar dat je ’t weet. Smakelijk.

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

Paranoot

De hele reeks nalezen? » BRUZZ.be/trachet

21 NOVEMBER 2018

I 33

Big City

Stel zelf je vraag en stem op BRUZZ.be

B R U Z Z | LO S VA N D E T I J D

De Keizer Karellaan in 1935, net voor de inhuldiging. De trambedding moest later plaatsmaken voor extra rĳvakken.

Waarom zĳn de tunnels niet doorgetrokken tot onder de Keizer Karellaan? JAN UIT GANSHOREN

n de jaren tachtig is een tunnel overwogen, maar het idee werd nooit concreet wegens budgettaire beperkingen en tegenstand van de plaatselijke handelaars. La Belle Avenue werd ze ooit genoemd, of ook L’avenue Louise du nord. Er was een tijd dat de Keizer Karellaan geen ordinaire autoriool was. “De vergelijking met de Louizalaan is overdreven, maar het klopt dat de Keizer Karellaan ooit een mooie laan was met deftige winkels,” vertelt René Coppens (Open VLD), sinds 1977 gemeenteraadslid in Ganshoren, en sinds 2001 schepen. “Er waren zaken die kledij verkochten, schoenen, radio- en tv-toestellen enzovoort. Allemaal klassieke winkels.” De glorietijd van de in 1935 voltooide laan was echter van korte

duur. De voorbije decennia kalfde het winkelaanbod af. De komst van het winkelcentrum Basilix speelde vermoedelijk een rol, maar de belangrijkste oorzaak was het groeiende autoverkeer. De Keizer Karellaan ontpopte zich tot de onvermijdelijke doorvoeras tussen de binnenstad en de autosnelweg naar de kust, ingehuldigd in 1956. “Het was altijd al een drukke laan,” herinnert Coppens zich. “De meeste ouders stuurden hun kinderen niet naar school aan de andere kant. Dat vonden ze te gevaarlijk. Maar door de jaren heen werd het erger en erger.” Om het doorgaand verkeer te verwerken kreeg de laan in de loop van de tijd extra rijvakken. Daarvoor ging de trambedding op de schop en werden voetpaden en parkeerplaatsen versmald. Maar

het verkeer bleef jaar na jaar toenemen. “Om de verloedering te stoppen wilden we begin jaren tachtig de Leopold II-tunnel doortrekken tot onder de Keizer Karellaan,” aldus Coppens. “Als gemeenteraadslid ben ik toen gaan aankloppen bij Annemie Neyts, destijds federaal staatssecretaris voor het Brussels Gewest. Zij had oren naar de plannen, maar liet me weten dat er op korte termijn geen geld was voor zo’n duur project.” Behalve de budgettaire drempel was er ook weerstand van de plaatselijke handelaarsvereniging. “De winkeliers beseften dat de laan veel beter zou worden met de tunnel, maar ze vreesden tegelijk dat hun zaak ondertussen failliet zou gaan en dat ze daar nooit van zouden kunnen profiteren. De werf zou immers zeker twee à drie jaar duren. Veel winkeliers waren al wat ouder en wilden dat risico niet meer nemen voor hun pensioen.” Het plan stierf een stille dood en ondertussen groeide het

verkeer verder. In oktober vorig jaar werden dagelijks meer dan twintigduizend voertuigen geteld in elke richting. Sinds enkele jaren pleit de plaatselijke MR opnieuw voor de ondertunneling van de Keizer Karellaan, maar nieuwe tunnels bouwen lijkt niet aan de orde nu de meeste bestaande tunnels stuk voor stuk toe blijken aan een grondige renovatie. “De beste oplossing is volgens mij een verlenging van de metro met een overstapparking in Groot-Bijgaarden,” zegt Coppens nog. “Maar een gewone heraanleg zou ook al iets zijn. Slechter dan vandaag kan het in elk geval niet meer worden.” Minister van Mobiliteit en Openbare Werken Pascal Smet (SP.A) toonde zich eerder al voorstander van een metro richting Groot-Bijgaarden. Binnenkort zou een studie naar de haalbaarheid daarvan worden afgerond.

— LAURENT VERMEERSCH VOLGENDE WEEK Waarom is het Gesùklooster nog steeds niet gerenoveerd?

Young children & (future) parents in Brussels Share your experience on family support in (the agglomeration of) Brussels. Have a quick look at bit.ly/ouders_parents or scan the QR-code. Untitled-1.indd 1

15/11/2018 11:47:00

Alle cadeaus van Sint Gevonden bij de Action

lichtbord

spreekwolk: met marker, 15x14x3.5 cm met letters: wit LED licht, 21x15 cm

Emoji kinder horloge Lollipop XL diverse varianten

Duracell batterijen

15x 9 gram

15x AA en 10x AAA alkaline

1 kg = 9.56

dames jurk diverse kleuren polyester/elastaan maten s-xl

25-pack

244

298

eece plaid met dessin

diverse varianten polyester 150x200 cm

kussenhoes 45x45 cm

129

1195

395

DVD kinder-/ f

Axe giftset

LED kerstverlichting

Dark Temptation douchegel 250 ml en aftershave 100 ml

diverse titels

excl. binnenkussen

voor binnen en buiten met 8 lichtfuncties warm wit 15.8 m

540 lamps

499

395 garage speelset

leren tellen en kleuren herkennen met touchscreen en accessoires

XL digitale smart fryer

incl. 6 auto's 66x45x47 cm

gezonder frituren met hete lucht tot 80% minder vet 1500 Watt capaciteit 4.5 liter

Welly Nex modelauto

795

995

nieuw

3992

Disney puzzel

kleur- of schetsboek

Werckmann gereedschapset

167

149

795

diverse varianten 24, 50 of 99 stukjes

volwassen kleurboek 160 kleurplaten of schetsboek A3 28 vel

Magic Village kerstdorp

diverse varianten maten 27-34

jongen/meisje met LED boom terracotta 13x8x14 cm

knutselartikelen

doppenset: 13-delig, Cr-V met ratel of borenset: 63-delig

met LED verlichting diverse varianten 20x16x15 cm

995

mix&match design blok 2x24 vel of papier fancy 1 kg diverse varianten

Werckmann gereedschapset i 50-delig

159

Play-Doh koekjes speelset Flip 'n Frost Cookies

Play-Doh klei 2x 84 gram 1 kg = 7.44

396

695

Aanbiedingen geldig van woensdag 21 november t/m dinsdag 27 november 2018. Altijd op de hoogte blijven van acties en nieuwe producten met onze nieuwsbrief. Meld u aan op action.com/newsletter

BEVL - Alle prijzen zijn in Euro. Zet- en drukfouten voorbehouden.

speelgoed kassa

474

KRIJG DE MEESTE LIKES VAN BRUSSEL. Zet uw zaak online op de kaart met de experts van de Digitale Versnelling. Telenet biedt Brusselse ondernemers gratis gepersonaliseerd advies en begeleiding door een onafhankelijke expert. Ontdek wat de Digitale Versnelling kan doen voor uw online marketing en uw succes op sociale media. Om het even of u Telenet Business-klant bent of niet ! Boost uw business.

Boek nu een gratis afspraak op digitaleversnelling.be ! Benoit Coquelet Procrastination

2u GRATIS ADVIES !

DB557535J8

Meer info en voorwaarden op digitaleversnelling.be

DB374215D7

Werken bij Pearle Opticiens betekent werken bij de grootste speler in de optiekbranche in België.…. en we hebben nog groeiambities. Pearle Opticiens biedt een dynamische werkomgeving boordevol uitdagingen en mogelijkheden om te groeien. Het grote enthousiasme van onze medewerkers om elke dag weer het beste van zichzelf te geven, maakt Pearle Opticiens tot wat het is. Onze medewerkers streven naar de hoogst mogelijke kwaliteit, service en deskundigheid, zodat ze onze klanten steeds professioneel advies en de beste oplossing voor veilig en scherp zicht kunnen bieden.

GEMEENTE HULDENBERG werft aan (m/v):

WIJ ZOEKEN

DESKUNDIGE MOBILITEIT

opticien/zaakvoerders IN DEZE REGIO!

B1-B3 • voltijdse betrekking in contractueel verband • onbepaalde duur Onder leiding van het diensthoofd patrimonium werk je in de afdeling grondgebiedzaken. Je staat in voor het uitwerken van de doelstellingen inzake mobiliteit, je coördineert en volgt de mobiliteitsdossiers op, je staat in voor de organisatie en samenwerking van de verkeersraad, je werkt nauw samen en overlegt met de bevolking, politie en het bestuur. Diplomavereisten: minstens een bachelordiploma of diploma van hoger onderwijs van één cyclus of daarmee gelijkgesteld onderwijs geïndexeerde brutomaandwedde minimum 2.460,78 euro en maximum 4.146,34 euro.

(Merchtem – Meise- Dilbeek – Alsemberg)

¡ Hou je ervan om klanten verder te helpen naar een haarscherpe toekomst? ¡ Heb je commerciële flair? ¡ Ben je gediplomeerd opticien en communiceer je vlot in het Nederlands en het Frans?

ADMINISTRATIEF MEDEWERKER HRM Halftijdse betrekking in contractueel verband • onbepaalde duur

WAT MAG JE VERWACHTEN? • Aangename werkomgeving • Informele sfeer • Topcollega’s

Onder leiding van de hoofddeskundige werk je in de afdeling interne beheers- en beleidszaken. Je staat in voor de personeelsadministratie en loonadministratie van gemeente en ocmw-personeel. Diplomavereisten: minstens een diploma van het secundair onderwijs of daarmee gelijkgesteld onderwijs geïndexeerde brutomaandwedde minimum 963,67 euro en maximum 1.763,79 euro.

Zie jij het zitten om bij Pearle Opticiens werken?

Uiteraard dienen de kandidaten te beschikken over de nodige competenties en persoonlijke kwaliteiten om de beoogde functie optimaal in te vullen. De competenties zullen getoetst worden aan de hand van een schriftelijke en mondelinge proef.

Geweldig!

Aanbod: Boeiende en gevarieerde functies in een dynamische werkomgeving, een aantrekkelijk salaris waarbij relevante ervaring (max. 6 jaar) overgenomen wordt en extralegale voordelen (interessante verlofregeling, maaltijdcheques, hospitalisatieverzekering, …). Er wordt een wervingsreserve van 1 jaar aangelegd.

We kijken er naar uit je te leren kennen.

Stuur je sollicitatie met je cv, een uittreksel uit het strafregister en een kopie van je diploma per aangetekend schrijven of per gewone brief (de poststempel dienst als bewijs) naar de gemeente Huldenberg t.a.v. het College van Burgemeester en Schepenen, gemeenteplein 1, 3040 Huldenberg. Zij kunnen eveneens tegen ontvangstbewijs worden afgegeven op de personeelsdienst of per mail worden verzonden aan personeelsdienst@huldenberg.be .

INSPECTEURS

Om ons team te versterken en onze groei verder te verzekeren, zoeken wij (m/v):

Functie: U bent verantwoordelijk voor het uitvoeren van periodieke controles van liften en hefwerktuigen in privé- en nijverheidsgebouwen in de regio’s Brussel, Mechelen-Leuven, Halle-Vilvoorde, Antwerpen, Rupelstreek en/of Waals-Brabant.

DB561288K8

regio’s Brussel, Mechelen-Leuven, Halle-Vilvoorde, Antwerpen, Rupelstreek en/of Waals-Brabant

Profiel: • Diploma A2 elektromechanica of equivalent • U bent een dynamisch iemand met sociale vaardigheden en de nodige dosis verantwoordelijkheidsbesef • Enkele jaren ervaring in montage of onderhoudsfunctie is een pluspunt. Wij bieden u: • Bediendecontract van onbepaalde duur • Een grondige opleiding en regelmatige bijscholing • Een aantrekkelijke bezoldiging • Vergoeding van verplaatsingskosten en onkosten • Familiale hospitalisatie- en groepsverzekering • Stabiele en gevarieerde job in een sector in ontwikkeling • Een aangename KMO-werksfeer met behulpzame collega’s • Goed evenwicht werk/privé Interesse? Uw sollicitatiebrief is te richten aan Konhef, t.a.v. de heer V. Deckers, Gijzelaarsstraat 7-9-11, 2000 Antwerpen • E-mail: info@konhef.be

www.konhef.be

Thuiszorgwerker(ste

DB529403G8

VENDE ZESTIGER Ik ben een HULPBEHOE LP HU en zoek INWONENDE en, voor huishoudelijke tak regio Vilvoorde, nt. rijbewijs is een pluspu

0475 63 89 62. Voor inlichtingen, bel gevens naar Of stuur uw persoonsge info@amsecurity.be

Chauffeur luchthavenvervoer voor BILLO

personeels-

advertentie

hier?

Ideale job voor gepensioneerden > Wij zoeken gepensioneerde chauffeurs die op drukke dagen kunnen werken. > Een sympathieke aangename job in een goede organisatie, mooie bijverdienste, één of meerdere dagen per week. > Spreekt u NL en FR, hebt u een goede wegenkennis van België en bent u vooral heel klantvriendelijk. Veel werk ’s morgens heel vroeg.

contacteer ons snel op rrs@roularta.be of 051 26 67 89

Solliciteer koen@v-tax.be DB560512K8

DB486171C8

Gemeente Oud-Heverlee organiseert een selectieprocedure voor de samenstelling van een wervingsreserve van een:

VOLTIJDS CONTRACTUEEL DESKUNDIGE MOBILITEIT - GIS (B1-B3) (M/V) Opdracht: De deskundige mobiliteit en GIS staat onder leiding van het afdelingshoofd infrastructuur: • Als mobiliteitsdeskundige is hij/zij een verkeerskundig generalist, verantwoordelijk voor de inhoudelijke kwaliteitszorg en de ambtelijke coördinatie van de voorbereiding en uitvoering van het gemeentelijk verkeers- en mobiliteitsbeleid • Een groeitraject volgen tot GIS-coördinator, waarvoor de nodige opleidingen voorzien worden door de werkgever. Het uiteindelijke doel is, in samenwerking met de externe GISbeheerder, de interne GIS-gebruikers te ondersteunen zodat zij op een efficiënte en toegankelijke manier gebruik kunnen maken van kwaliteitsvolle data in het Geografisch Informatie Systeem. Bovendien werkt hij/zij mee aan het beheer, het verwerken en ter beschikking stellen van geografische data. Tewerkstelling: in contractueel verband met een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur, bepaalde duur of vervangingsovereenkomst. Diploma: bachelordiploma ofwel een diploma van het hoger onderwijs van één cyclus of daarmee gelijkgesteld onderwijs. De geïndexeerde bruto maandwedde: minimum 2.4610,73 euro en maximum 4.146,26 euro. (index 11/2018) Wervingsreserve: de kandidaten die slagen in deze bekwaamheidsproef worden opgenomen in een wervingsreserve geldig voor 3 jaar, eventueel verlengbaar met maximum 2 jaar. Examenprogramma: Het examenprogramma beoogt de toetsing van de basisvaardigheden, de communicatiemogelijkheden en het profiel van de kandidaten op basis van het niveau van de betrekking en de functiebeschrijving. Het examenprogramma bestaat uit een schriftelijke competentieproef en gevalstudie (50% van de punten), en een mondelinge proef (50% van de punten). Vereiste basiskennis: • Wetgeving, regelgeving en normering in verband met het functiedomein mobiliteit • Noties van GIS • Basiskennis hebben van Ruimtelijke Ordening en Stedenbouw • PC-vaardigheden • Ruimtelijk inzicht • Sterke organisatorische en communicatieve vaardigheden. De kandidaten die slagen in de bekwaamheidsproef (d.w.z. minimum 50% behalen in de schriftelijke proef, 50% in de mondelinge proef en bovendien minimum 60% behalen in de totaliteit van deze bekwaamheidsproef), worden opgenomen in een wervingsreserve geldig voor 3 jaren, eventueel nadien nog verlengbaar met maximum 2 jaren. Uw kandidatuur, met duidelijke vermelding van de beoogde functie, vergezeld van een uitgebreid curriculum vitae en een afschrift van het vereiste diploma, moet: • hetzij overhandigd worden op het secretariaat van het gemeentebestuur Oud-Heverlee, op de 1° verdieping van het gemeentehuis, Gemeentestraat 2 te 3054 Oud-Heverlee, waar u een ontvangstbewijs zult ontvangen • hetzij per post verzonden worden aan het college van burgemeester en schepenen, Gemeentestraat 2, 3054 Oud-Heverlee • hetzij verzonden worden via e-mail met ontvangstmelding en leesbevestiging, met een uitgebreid curriculum vitae en een afschrift van het vereiste diploma als bijlage, naar volgend e-mailadres: personeel@oud-heverlee.be. Uiterste inschrijvingsdatum voor deze functie: 14 december 2018. Bijkomende inlichtingen i.v.m. de voormelde functie, de arbeidsvoorwaarden en de selectieprocedure vindt u op de website van de gemeente Oud-Heverlee (www.oud-heverlee.be - rubriek “Vacatures”). U kunt ook contact nemen met de personeelsdienst van het gemeentebestuur Oud Heverlee, Gemeentestraat 2, 3054 Oud-Heverlee, tel. 016/38 88 29 en/of e-mail: personeel@oud-heverlee.be.

DB559053K8

Konhef, een erkend controle-organisme, voert sinds 1932 wettelijke keuringen en controles uit voor de veiligheid van hefwerktuigen en liften.

Solliciteer nu via www.jobsatpearle.be of HR@grandvisionbenelux.com! DB561186K8

Kijk voor de volledige functiebeschrijvingen op www.huldenberg.be en klik door op de rubriek vacatures.

DB561398K8

gepassioneerde opticiens

-1

€ INCL. BTW

BIJ AANKOOP VAN 6X25CL CAN

© 2018 The Coca-Cola Company. p y “Coca-Cola Zero” is een gedeponeerd g p merk van The Coca-Cola Company. p y V.U.: Coca-Cola European Partners bvba • Bergensesteenweg 1424 - Brussel 1070 • Ondernemingsnummer: BE0425071420.

COCA-COLA

DE UNIEKE SMAAK VAN COCA-COLA ZONDER SUIKER ZONDER CAFFEÏNE

ZERO CAFFEINE, RASPBERRY, LEMON, OF CHERRY GELDIG TOT EN MET 31/12/2018 Enkel geldig in België en in GHL. Onmiddellijk aftrekbaar aan kassa. Één bon per gezin en niet cumuleerbaar. Bericht aan de HH. Handelaren: deze bon geldt enkel bij aankoop van het vermelde product. Coca-Cola European Partners Belgium behoudt zich het recht voor de terugbetaling te weigeren bij gebrek aan voldoende aankoopbewijzen. Bonnen terug te sturen vóór 31/03/2019 naar Coca-Cola European Partners Belgium c/o HighCo Data, Kruiskouter 1, 1730 Asse voor controle en terugbetaling. Enkel geldig op de originele papieren versie, met uitsluiting van alle elektronische media en reproducties.

-1

, 50€ INCL. BTW

BIJ AANKOOP VAN EEN ‘MINIPACK’ 8/12X25CL PET OF 12X15CL CAN

COCA-COLA GELDIG TOT EN MET 31/12/2018 Enkel geldig in België en in GHL. Onmiddellijk aftrekbaar aan kassa. Één bon per gezin en niet cumuleerbaar. Bericht aan de HH. Handelaren: deze bon geldt enkel bij aankoop van het vermelde product. Coca-Cola European Partners Belgium behoudt zich het recht voor de terugbetaling te weigeren bij gebrek aan voldoende aankoopbewijzen. Bonnen terug te sturen vóór 31/03/2019 naar Coca-Cola European Partners Belgium c/o HighCo Data, Kruiskouter 1, 1730 Asse voor controle en terugbetaling. Enkel geldig op de originele papieren versie, met uitsluiting van alle elektronische media en reproducties.

NAAR HET LAATSTE NIEUWS

DB501395D8

ANTIQUAIR ZOEKT VOOR 2 ANTIEKWINKELS

Alle kwaliteitsbeelden, Chinese vazen, klokken, bronzen…

ZONDAG

Bekende 5* Riu tophotel ultra all-inclusive 2 afreisdata 2019: 10/1 • 7/2 www.deblauwevogel.be

12 fijne dagen

¤1.490

afreis van februari: +¤100

HOGE PRIJZEN, CASH GELD VRIJBLIJVENDE SCHATTING

0494 26 21 47

ostantix@hotmail.com

DB557613J8

OP ZOEK

CB11350

DB560585K8

R ei sf a mi l i e C a rl i er

Luikersteenweg 62 • 3800 Sint-Truiden • Tel. 011 70 55 00

www.storesquare.be

De enige échte zondagskrant van Vlaanderen

Je lokale handelaar is dichterbij dan ooit. Bij wie shop jij vandaag?

www.dezondag.be

DB554192J8

DB561009K8