Issuu

BOZAR NIGHT: ELEKTRONICA-ARTIESTEN PALMEN HET PSK IN En ook: James Taylor, Michael Kiwanuka en Nicolas Provost.

26 04 12

TOOTS

90! LEES P. 16-17

AFGIFTEKANTOOR BRUSSEL X P303153

‘Bevolking kan in 25 jaar verdubbelen’ © IVAN PUT

n 2010 kwamen er netto dertigduizend Brusselaars bij. Er waren achttienduizend geboorten en negenduizend sterfgevallen. Er trokken 13.000 inwoners meer naar Vlaanderen en Wallonië dan dat er Vlamingen en Walen naar Brussel kwamen. Maar het is de internationale migratie die voor de grootste groei zorgt: bijna dertigduizend. Kan Brussel dat aan? Deboosere, provocerend: “Istanboel, goed voor dertien miljoen, groeit ieder jaar met 250.000 inwoners. Wat Istanboel aankan, moet Brussel ook aankunnen.” Dat vertelde Deboosere in het Brussels parlement. Het Brusselse gewest telt nu al meer

inwoners dan op zijn vorige hoogtepunt, in 1968. Maar dat geldt niet voor alle gemeenten. Zoiets toont dat er nog rek op zit. Slechts negen van de negentien gemeenten tellen vandaag meer inwoners dan op hun historische hoogtepunt. Twee voorbeelden: de Stad Brussel telde 215.504 inwoners in 1923, vandaag 163.210. Sint-Joost-ten-Node – met 25.000 inwoners per vierkante kilometer de dichtstbevolkte gemeente van België – is vandaag 27.000 inwoners rijk; in 1907 waren er dat bijna 34.000. Sinds 1990 is de bevolking met 27 procent gegroeid, en daarbovenop kampt de gemeente met specifieke problemen. Parlementslid en OCMW-voorzitster

Anne-Sylvie Mouzon (PS): “Als het OCMW mensen aan een baan helpt, verlaten die de gemeente. De prijs-

“Wat Istanboel aankan, moet Brussel ook aankunnen” kwaliteitsverhouding van de woningen in Sint-Joost is slecht, en dat is moeilijk op te lossen.” En parlementslid Olivier de Clippele

(MR) zegt: “Ofwel evolueren we in de richting van Hongkong en Istanboel, ofwel leggen we stedenbouwkundige regels op die mensen ertoe verplichten Brussel te verlaten. Nu al verfranst Aalst.” Dat Brussel in 1968 ook bijna 1,1 miljoen inwoners telde, laat zien dat de huizenmarkt nog elastisch is, betoogt Deboosere. Maar: “Scholen en crèches zijn dat niet.” En zeggen dat er in 2006-2007 nog scholen gesloten werden... Hoe de migratie ook gepercipieerd wordt, het verschijnsel is eigen aan steden. “Zonder internationale migratie zou Brussel vandaag een stad(sgewest) van minder dan 500.000 inwoners zijn,” zegt Deboosere. De recente migratie is in tegenstelling tot de historische wel ‘supergediversifieerd’ en vervrouwelijkt. De cijfers vertellen ook een ander verhaal dan onze dagelijkse waarnemingen. Zo komt slechts een derde van de migratie van buiten de

EU, maar die migranten vallen meer op door hun huidskleur of kleding. Elk jaar komen er zevenduizend Marokkanen bij door migratie, maar dat is minder dan de immigratie uit landen van de vroegere Sovjet-Unie. Deboosere geeft nog een voorbeeld: “Vroeger afficheerden de reisbureaus in Matonge exclusief voor Centraal-Afrika; nu is de helft van de affiches voor twee provincies in Brazilië.” Danny Vileyn en Christophe Degreef Lees p. 4-5: ‘Het wordt (misschien) dringen’ ADVERTENTIE

Een Polo voor 4,90 €/dag.

Zie pagina 28.

Das Auto.

DB39/245240D2

BRUSSEL – In 2010 groeide de Brusselse bevolking met 2,7 procent. Als die groei zich nog 25 jaar doorzet, dan zijn we met meer dan twee miljoen. Dat stelt VUBdemograaf Patrick Deboosere. Maar volgens het Federaal Planbureau zal het zo’n vaart niet lopen. De (weliswaar voorlopige) cijfers voor 2011 laten een vertraging van de groei zien: de bevolking zou met minder dan twee procent groeien.

N° 1326 VAN 26 APRIL TOT 3 MEI 2012 ¦ WEEK 17: WEEKBLAD, EEN UITGAVE VAN VZW BRUSSEL DEZE WEEK, FLAGEYPLEIN 18, 1050 ELSENE, REDACTIE: 02-226.45.40, ABONNEMENTEN: 02-226.45.45, E-MAIL: INFO@BDW.BE, WWW.BDW.BE

BDW 1326 PAGINA 2 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

OPMERKELIJK © REINOUT VAN REES

Uitgelicht > Open Tours mag als enige hop on/hop off laten rijden

‘35 EXTRA PLAATSEN IS RUIM ONVOLDOENDE’ BRUSSEL – Vlaanderen mag Brussel niet links laten liggen in de uitbouw van kinderopvang. Daarvoor zijn de uitdagingen te groot. Dat staat in een motie die meerderheid en oppositie in de Raad van de VGC hebben goedgekeurd. De motie is unaniem: Open VLD, CD&V, SP.A, Groen!, N-VA, Vlaams Belang en Vlaamse Democraten hebben ze onderschreven. Dat is een primeur. De motie komt er niet zomaar. Half maart meldde SP.A-raadslid Elke Roex dat de Vlaamse regering dit jaar voor slechts 35 extra plaatsen in de kinderopvang in Brussel zorgt. Dat komt overeen met 5 procent van wat Vlaanderen in 2012 aan nieuwe opvang uitgeeft. Ruim onvoldoende, vinden de Vlaamse Brusselaars unisono. Brussel staat voor een enorme demografische uitdaging. Als Vlaanderen volgens de Brusselnorm (een doelpubliek van dertig procent) en de Europese norm (vijftig procent van de kindjes) crèches in Brussel zou programmeren, dan moeten er tegen 2016 maar liefst 4.200 Nederlandstalige plaatsen bijkomen, ofwel duizend per jaar. Realistisch is dat niet binnen het huidige budgettaire kader, maar duizend staat wel héél ver van de 35 luttele plaatsen die Vlaanderen dit jaar schept. Ook VGC-collegelid voor Welzijn Brigitte Grouwels (CD&V) vindt de Vlaamse inbreng voor 2012 onvoldoende. Volgens haar kunnen er ‘direct’ honderd plaatsen bij gecreëerd worden. Ze heeft hierover haar Vlaamse collega Jo Vandeurzen (CD&V) geïnterpelleerd. Intussen zijn er legio verhalen over Nederlandstalige ouders in Brussel die maanden moeten wachten op een opvangplaats voor hun kind, of in vijf crèches tegelijk op de wachtlijst staan. Vergelijkbare toestanden zijn er in Antwerpen, maar die stad krijgt dit jaar dubbel zoveel opvangplaatsen als Brussel. Minister Vandeurzen houdt intussen vol dat Vlaanderen wel degelijk de Brusselnorm van dertig procent respecteert. Helemaal eerlijk is dat niet: Vandeurzen rekent daar de meer dan tweeduizend Franstalige opvangplaatsen bij die weliswaar door Kind & Gezin zijn erkend, maar die op termijn zullen verdwijnen of hun Vlaamse erkenSVG ning verliezen.

Rode dubbeldekker voor stadsbezoek BRUSSEL – Open Tours mag als enige tourorganisatie in Brussel hop on/hop off-bussen exploiteren. Daarmee komt een einde aan de busooorlog die de hoofdstad een tijdje heeft beheerst. Stadsgids Roel Jacobs superviseert de toeristische uitleg die in de bus te horen is.

e hoofdstad viel enkele jaren geleden ten prooi aan een ware busoorlog. De blauwe, geel-groene en rode toeristenbussen probeerden elkaar klanten af te snoepen in een bikkelharde concurrentiestrijd. Dat zorgde niet alleen voor occasionele relletjes, de kwaliteit van de dienstverlening was erbarmelijk. De Brusselse toerismedienst kreeg heel wat klachten. In 2008 heeft de Brusselse regering daar een einde aan willen maken. Toen keurde het parlement een ordonnantie goed die de sector van sightseeing-bussen moet reguleren. Vier jaar later levert die ordonnantie eindelijk resultaat op. De MIVB, die volgens de ordonnantie de markt moet organiseren, heeft in een Europese aanbesteding

het bedrijf Open Tours aangeduid voor de uitbating van de hop on/ hop off-bussen. De concessie geldt voor zeven jaar. Open Tours betaalt daarvoor jaarlijks een – relatief bescheiden – bedrag aan de MIVB, die er geen winst mee mag maken. Dat de concessie zo lang op zich heeft laten wachten, komt doordat uitvoeringsbesluiten een aantal keer verbroken zijn door de Raad van State, en door de aanbestedingsprocedure. Intussen was de bussenoorlog al min of meer uitgewoed. De blauwe en gele bussen zijn al een tijdje uit het straatbeeld verdwenen. Open Tours, dat deel uitmaakt van de internationale groep CitySightSeeing, was bij de toewijzing van de concessie de enige tourorganisatie die aan alle criteria voldeed.

Luc Vanacker van Open Tours is opgelucht. “Nu kunnen we eindelijk een langetermijnvisie uitbouwen.” Bussen worden vernieuwd en dertig chauffeurs kunnen aan de slag bij Open Tours. Ook bij VisitBrussels, dat meegewerkt heeft aan het opstellen van het contract, en bij minister van Vervoer Brigitte Grouwels (CD&V) heerst tevredenheid. “Het belangrijkste is de kwaliteitsbewaking,” zegt Grouwels. “Voor veel toeristen is de bus het eerste contact met Brussel.” Dankzij het wettelijke kader zal het gedaan met de racolage of ronselen, met de krakkemikkige bussen, de wildgroei aan toeristische bussen, gebrek aan stiptheid of ondermaatse toeristische informatie. “En zijn er tóch nog klachten, dan kunnen we die snel rechttrekken,” zegt Philippe Close, schepen van Toerisme (PS) en voorzitter van VisitBrussels. Open Tours biedt twee circuits aan: een noordelijk (stadscentrum en Heizel) en een zuidelijk (Europese wijk, Ter Kamerenbos...). Je kunt

op de bus springen aan negentien haltes in de stad, met telkens een eindhalte aan het Centraal Station. De circuits kunnen voor 24 uur geboekt worden (22 euro) of voor 48 uur (30 euro). Open Tours wil dit jaar 200.000 reizigers bereiken. In de bussen zijn er hoofdtelefoons waarmee je toeristische informatie krijgt aan belangrijke monumenten of historische plekken. Zo wordt het historische belang van het water in de stad benadrukt, vertelt Roel Jacobs, die de informatie superviseerde. “We leggen de toeristen uit waar de Zenne liep, wanneer het kanaal gegraven is en wat het belang was van de oude binnenhaven.” “Het is voortdurend een evenwicht zoeken tussen een historisch correcte vertelling, bijvoorbeeld het politieke belang van de kathedraal, en

“Voor veel toeristen is de bus het eerste contact met de stad. Kwaliteit is dus belangrijk” informatie op maat van de toerist. De uitleg mag ook niet overdreven gedetailleerd zijn.” Vanaf 7 mei zullen geen andere hop on/hop off-bussen meer te zien zijn in het straatbeeld. Toeristische bussen die groepen vervoeren, blijven uiteraard wel in Brussel rijden.

Steven Van Garsse

DE WEEK IN BEELD DOOR SASKIA VANDERSTICHELE

Kunst kijken, mensen kijken, kunst kijken: van donderdag tot en met zondag liep op de Heizel weer de kunstbeurs Art Brussels.

BDW 1326 PAGINA 3 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

WEEKOVERZICHT WOENSDAG 18 APRIL DEEL ROMA VERTREKT. Twee van de Roma-gezinnen in het CCNgebouw bij het Noordstation keren vrijwillig terug naar hun thuisland. Ze besluiten daartoe na een bezoek van Brussels staatssecretaris Bruno De Lille (Groen), de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) en de vzw Foyer. Tolken vertellen over hun situatie en wijzen hen op hun rechten. Voor de overige gezinnen is nog geen oplossing gevonden.

DONDERDAG 19 APRIL BRUSSELAAR GESELECTEERD VOOR CANNES. De Brusselse regisseur Joachim Lafosse is met zijn film A perdre la raison geselecteerd voor het filmfestival van Cannes. Tussen 16 en 27 mei zal hij in Frankrijk meedingen naar de Gouden Palm. Eerder deze week werden ook al de films van Emilie Verhamme en Leni Huyghe geselecteerd voor het festival. Beide jonge Vlaamse regisseuses studeren aan SintLukas in Schaarbeek.

VRIJDAG 20 APRIL DOLF VAN TONGERLOO BEGRAVEN. Onderpastoor van de SintMichiels- en Sint-Goedelekathedraal en voormalig pastor van Mabo Dolf Van Tongerloo wordt ten grave gedragen in de kathedraal. Hij stierf op vrijdag 13 april op 89-jarige leeftijd. Van Tongerloo stond vooral bekend om zijn inzet voor behoeftigen en noodlijdenden op straat. Bij de oudere Vlaamse Brusselaar werd hij vooral gewaardeerd om zijn Nederlandstalige missen die hij opdroeg in de dekenij.

ZATERDAG 21 APRIL VIERDE DAG VAN DE NETHEID. Brussel-Stad organiseert voor de vierde maal de Dag van de Netheid. Het initiatief moet de Brusselaar eraan herinneren dat hij de stoep voor zijn deur schoon moet houden. Voor de gelegenheid krijgt Manneken Pis een straatvegersuniform aangemeten. De Dag van de Netheid eindigt om 15.30 uur met een dansspektakel op het Sint-Katelijneplein.

ZONDAG 22 APRIL JEF DE GANCK HEEFT MOOISTE SNOR. De Orde van de Brusselse Moestasje verkiest de snor van de 75-jarige Jef De Ganck tot ‘Moestasje van ’t Joer’. De uitreiking vindt voor de vijfde keer plaats op het Vossenplein. Volgens de jury heeft de Zellikse uitbater van een taxibedrijf en een frietkraam “’n vrie chique moestasje” en is hij bovendien “nen toffe pei”.

Geen geel-groene of blauwe bussen meer in de stad. De rode bussen van Open Tours hebben de concessie binnengehaald.

“ “ HET WOORD

Kris Lauwers heeft zichzelf gediskwalificeerd. Spijtig, want hij heeft zijn bekwaamheid getoond. Maar hier maakt hij een enorme fout.” Minister-president Charles Picqué (PS) zegt op RTL TVI dat MIVB-baas ad interim Kris Lauwers geen CEO kan worden. Lauwers, kandidaat voor die functie, had in De Morgen onder meer gezegd dat de MIVB-abonnee voor kleine afstanden maar beter te voet of met de auto kan gaan dan met de bus.

We zien tegenwoordig zelfs tramfiles.” Olivier Willocx van werkgeversorganisatie Beci vindt dat het Brussels Gewest alles op alles moet zetten om de mobiliteit te verbeteren. Over tien jaar zullen zich in Brussel twee miljoen mensen verplaatsen, pendelaars en toeristen inbegrepen (in Trends).

Sero-vriendelijk

Seropositiviteit hoeft niet altijd negatief benaderd te worden. Daarom opent The Rainbow House op de Kolenmarkt op zondag 29 april het eerste hiv-café in Brussel. Met dit unieke concept wil de organisatie een serovriendelijke plaats aanbieden aan mensen die besmet zijn met het hiv-virus. Ze kunnen er terecht voor een babbel met de medewerkers, maar evengoed gewoon iets komen drinken met vrienden. Ook seronegatieve

mensen zijn welkom. Zo kan dit initiatief een uitgelezen kans zijn om het taboe te doorbreken. De sero-vriendelijke plaats moet een omgeving zijn waar iedereen zichzelf kan zijn, of je nu seropositief bent of niet. Het hiv-café is voortaan elke laatste zondag van de maand open tussen 16 en 23 uur, aan de Kolenmarkt 42. NV

GROUWELS EN DEJONGHE SAMEN OP DE MOTOR. Brussel parlementslid Carla Dejonghe (Open VLD) nodigt Brussels minister van Mobiliteit Brigitte Grouwels (CD&V) uit voor een ritje op haar motor. Zo wil ze de zwarte punten voor motorrijders in Brussel in kaart brengen. Dejonghe vraagt dat daarmee rekening wordt gehouden bij infrastructuurwerkzaamheden. Volgens Grouwels zal Mobiel Brussel alle gladde wegmarkeringen in de stad vervangen.

MAANDAG 23 APRIL BUURTBEWONERS TEGEN WETSTRAAT-TORENS. Tientallen inwoners van de Europese wijk uiten in een brief aan Stad en Gewest hun bedenkingen over de nieuwe plannen in de Wetstraat. Daar zouden torens tot 165 meter hoog komen. Een Belgisch record, dat hun wijk een groot deel van de dag in de schaduw zou stellen. Ook vrezen ze dat de torens tocht veroorzaken.

DINSDAG 24 APRIL HOP ON/HOP OFF: PLEIT BESLECHT. Open Tours mag als enige tourbedrijf nog hop on/hop off-bussen laten rijden in Brussel. Dat is het gevolg van een concessie die Open Tours sloot met de MIVB en VisitBrussels. Hiermee komt een einde aan de bussenoorlog die de hoofdstad een tijdje teisterde. TOT DRIE UUR AANSCHUIVEN OP RING. Door een ongeval met vijf voertuigen richting Groot-Bijgaarden staan er ellenlange files op de Brusselse buitenring. Er valt een lichtgewonde. De brandweer komt ter plaatse om brokstukken en olie op te ruimen, waardoor de linker- en de middenrijstrook versperd zijn. Automobilisten moeten tot drie uur lang aanschuiven. EINDE HONGERSTAKING. Na 102 dagen zetten de 23 hongerstakers in het gebouw van de VUB hun actie stop. Volgens rector Paul De Knop zijn ze nog tot 1 juli welkom in het huis aan de Triomflaan. De groep hongerstakers voerde actie om een verblijfs- en werkvergunning te krijgen. De Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) en staatssecretaris voor Asiel en Migratie Maggie De Block (Open VLD) geven niet toe aan de eisen. Samengesteld door Nick Vervaeck

MEER NIEUWS DE HELE WEEK ROND OP SURF NAAR BRUSSELNIEUWS.BE EN SCHRIJF JE IN OP DE NIEUWSBRIEF

BDW 1326 PAGINA 4 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Toeven in een steeds drukkere stad. “In het straatbeeld merken we vooral de immigranten van buiten de EU op, zij zijn herkenbaar aan hun huidskleur en kleding. En toch maken ze maar een derde van de migratie uit,” zegt demograaf Patrick Deboosere.

Bevolking > Verschillende visies op steeds meer mensen

Het wordt (misschien) dringen BRUSSEL – Het is een veelbesproken onderwerp, en toch zag tot voor kort niemand het aankomen: de bevolkingsgroei. Voor de ene ‘een demografische boom’, voor de andere een lokale nachtmerrie. Dat leidt tot behoorlijk verschillende visies. “We kunnen twee miljoen inwoners aan,” zegt demograaf Patrick Deboosere. Of toch niet?

et Brussels Hoofdstedelijk Gewest kent een forse demografische groei. Waar er van de jaren 1960 tot midden jaren 1990 een bevolkingsdaling was, stijgt het aantal Brusselaars nu al bijna twintig jaar. In 2011 stond het aantal inwoners

van het gewest op meer dan 1,1 miljoen. En vorig jaar becijferde het Federaal Planbureau dat als het zo doorgaat, Brussel in 2060 anderhalf miljoen inwoners zal tellen. Dat is volgens demograaf Patrick Deboosere van de VUB ook het aantal mensen dat de stad aankan. “Ander-

BRUSSEL – Overal in Vlaanderen is er een tekort aan pleegouders, maar in Brussel is de nood bijzonder hoog. Het Agentschap Jongerenwelzijn, het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap en Kind & Gezin kunnen in de hoofdstad

slechts rekenen op 48 pleeggezinnen. Dat heeft te maken met de meertaligheid, kleinere behuizing, lagere socio-economische status en andere grootstedelijke fenomenen. Volgens de vier erkende Nederlandstalige pleegzorgdiensten (Kinderdienst, Kiezen voor Kinderen, Onderweg en Opvang) verloopt het

auto is het tij voorgoed gekeerd.” Nochtans lijkt het of de demografische boom jarenlang onopgemerkt bleef en enkele jaren geleden plots opdook als een fait accompli. Iedereen schrok. In de media was er een eerste keer sprake van in de marge van het nieuwe Brusselse regeerakkoord. In 2009 was dat. Deboosere ziet dat anders. “In 2008 al pakte het Planbureau groot uit met de bevolkingsgroei en de sterke prognoses. We dachten dat de media hier aandacht aan gingen beste-

In Brussel staan 48 pleeggezinnen paraat: vele malen te weinig.

zoeken naar oplossingen voor Brusselse kinderen erg moeizaam. Zeker voor de allerkleinsten is de situatie penibel. De Brusselse parlementsleden Fouad Ahidar (SP.A) en Bianca Debaets (CD&V), beiden zelf pleegouder, drongen er afgelopen week dan ook bij minister Brigitte Grouwels (CD&V) op aan dat er efficiënte acties zouden worden opgezet om nieuwe pleegouders te werven. Debaets denkt dat velen afgeschrikt worden door de gedachte van een langdurig engagement en benadrukt dat er ook allerlei korte vormen van

pleegzorg mogelijk zijn. “Die moeten meer in de verf worden gezet.” Volgens Grouwels gaf de VGC in het verleden herhaaldelijk subsidies voor promotie aan de pleegzorgdiensten. Ook steunde de VGC een project gericht op de werving van allochtone pleeggezinnen. Sinds vorig jaar heeft het samenwerkingsverband Pleegzorg Vlaams-Brabant en Brussel de bewustmakingsacties en de werving overgenomen van de vier pleeggezinnendiensten afzonderlijk. Bettina Hubo

NIJPEND TEKORT AAN PLEEGOUDERS IN BRUSSEL

half tot twee miljoen mensen maximaal.” “Dat de bevolking zo groeit, is het resultaat van het stadsbeleid dat sinds het oprichten van het Gewest in 1989 werd gevoerd en nu vruchten begint af te werpen,” zegt de demograaf. “Kijk bijvoorbeeld maar

hoe aantrekkelijk de stad voor studenten is geworden. Brussel telt tachtigduizend studenten; die zijn niet ingeschreven in de bevolkingsregisters, maar ze blijven wel steeds vaker hangen om hier te wonen en te investeren. Maar niet alleen dat maakt de stad aantrekkelijk. De dichtslibbende mobiliteit in dit land dwingt de mensen meer om in de stad te wonen. Na de snelle deindust rialisering van Brussel in de jaren 1960 en 1970, de ontvolking en de keuze voor de voorstad en de

BDW 1326 PAGINA 5 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Economie en politiek Studenten en idealisten zijn natuurlijk niet de enige oorzaak voor de aanwas. Deboosere: “In de periode 2000-2002 was er door de regularisatie een fikse bevolkingsaanwas. In 2003 en 2004 daalden de cijfers. In 2007 merkten we op dat er een flinke groei geweest was in 2005-2006, veel geboorten, maar ook internationale migratie. Recentere cijfers moeten nog geanalyseerd worden.” En wat brengt de toekomst voor Deboosere? “Sterfgevallen en geboorten zijn relatief stabiel. Met migratie weet je niet welke kant het uit gaat. Dat hangt af van de economie en van politieke beslissingen. De val van de Berlijnse Muur heeft alles veranderd. Idem voor het Verdrag van Maastricht. In het straatbeeld merken we vooral de immigranten van buiten de EU op, zij zijn herkenbaar aan hun huidskleur en kleding. En toch maken ze maar een derde van de migratie uit.” “In de jaren 1960 was er vooral arbeidsmigratie, nu is de migratie supergediversifieerd. Maar ik ben er gerust op. Leegloop doet meer met een stad dan groei.”

Geen middenklasse Een ander geluid horen we bij Vincent De Wolf (MR), burgemeester van Etterbeek en Brussels parlementslid. Hij ziet op lokaal niveau de gevolgen van de bevolkingsgroei. De Wolf: “Etterbeek telt nu 45.000 inwoners, er kunnen er nog maar vijfduizend bij en dan is de limiet bereikt. Twee derde van de Etterbeekse bevolking vernieuwt zich om de zes jaar. En van de totale bevolking zijn er dertienduizend mensen die op de ene of de andere manier met de Europese instellingen te maken hebben. Die wonen hier niet lang, ze investeren weinig en hebben simpelweg de tijd niet om hier te integreren. Bovendien gaan door hen de huurprijzen de hoogte in.” De Wolf juicht wel de aantrekking van de stad op jonge mensen toe. “Die willen hier investeren en kiezen bewust voor de stadsfilosofie als ideaal. Het zijn bobo’s, maar in een stad moeten die er zijn,” zegt de liberaal met een boutade. Ernstiger vindt de burgemeester dat met een bevolkingsgroei en dito vernieuwing

de veiligheid en het samenleven op het spel staan. Want de Europeanen integreren misschien niet, ze hebben wel wat geld. Dat is niet voor iedereen zo. “Kijk, het is eenvoudig. Als men in Brussel n’importe quelle population wil aantrekken en als de stad daardoor hoofdzakelijk jong en arm blijft, dan kost dat natuurlijk handenvol geld. Brussel kan wel wat mensen aan, maar als je niet zorgt voor de middeninkomens, dan krijg je een stad met veel armen enerzijds, een bepaalde klasse rijken anderzijds en algemeen hoge huur- en koopprijzen, waardoor de middeninkomens de klos zijn. De privésector heeft dat al langer in de gaten, de overheden nog te weinig.”

Patrick Deboosere:

“Het eigen stadsbeleid sinds 1989 werpt vruchten af”

we met 45.000, nu al met 49.000. Het bevolkingsverloop is versneld. In 2011 schreven zich achtduizend nieuwe inwoners in, terwijl er zevenduizend uit de bevolkingsregisters werden geschrapt.” De socialist is ook schepen van Europese Zaken. “Het aantal Europese ingezetenen is de jongste tien jaar gedaald. De generaties die hier dertig, veertig en vijftig jaar geleden aankwamen, zijn ondertussen gepensioneerd. Een aantal onder hen is teruggekeerd naar Portugal, Spanje, Griekenland en Italië. Zo is het aantal Grieken in tien jaar tijd gehalveerd naar vierhonderd. Toch telt Sint-Gillis nog altijd tweeduizend inwoners van Griekse origine.

grootste probleem. Geld is dat wel. “In Anderlecht heb je de wijk van De Vijvers, die heel divers is, maar heel dynamisch en met een goede mix van verschillende inkomens. Die wijk kent dus niet zoveel problemen. Maar kijk naar Kuregem: daar komen diversiteit en gebrek aan geld samen. Algemeen genomen is in Anderlecht veertig procent van de bevolking vreemdeling, en steeg de bevolking snel van 90.000 enkele jaren geleden tot meer dan 110.000 nu. Het aantal Vlamingen is sindsdien altijd gedaald, en tegenwoordig merken we dat ook steeds meer Franstaligen de gemeente de rug toekeren. In de plaats komen veel mensen met lage inkomens. En dat

cent De Wolf een kleine stad, en een dichtbevolkte stad. Maar voorts lijkt niemand te durven zeggen dat er grenzen zijn aan de huidige groei. Net zoals er ook niet veel Brusselaars durven te zeggen – De Wolf opnieuw als uitzondering – dat wijken enorm veel druk ondervinden door de diversiteit, de snelheid waarmee de bevolking zich vernieuwt en de vervreemding die daarmee gepaard gaat. Vorige week vertelde de criminoloog Paul Ponsaers in deze krant (p. 4-5) dat al die factoren kunnen leiden tot toenemende anonimiteit, mogelijk tot criminaliteit. En in de Verenigde Staten kwam de Harvard-politicoloog Robert Putnam al tot de bevin-

is een probleem, want de behoeftestructuur wordt duurder. Persoonlijk denk ik dat Brussel de bevolkingsgroei niet alleen aankan.”

Een plek waar de bevolkingsaangroei, de diversiteit en de bevolkingsdruk zich sterk doen gelden, is op het openbaarvervoersnet. Uit een interview met waarnemend MIVBbaas Kris Lauwers bleek vorige week dat de MIVB de groei maar moeilijk aankan en dat de metrostellen gewoonweg vol zitten. Nieuws is dat niet, want capaciteit is een van de te verwachten pijnpunten voor het nieuwe beheerscontract dat dit jaar tussen de MIVB en het Brussels Gewest gesloten wordt. En extra dienstverlening kost natuurlijk geld, geld dat steeds minder zeker bij de overheid gehaald kan worden. Brussel is volgens politici als Vin-

ding dat groepen mensen in een erg diverse samenleving zich meer op zichzelf terugplooien en individualistischer worden. Verwacht wordt dat de armere gemeenten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de sterkste bevolkingstoename zullen blijven kennen: Sint-Joost-ten-Node, Anderlecht, Brussel-stad, Schaarbeek en Sint-Jans-Molenbeek. Nu al zijn dat de dichtstbevolkte, of de grootste in bevolkingsaantal. Hoopgevend is dan weer dat Molenbeek, waar er vorig jaar zesduizend nieuwelingen bij kwamen, onlangs voor het eerst een welkomstavond organiseerde, een succesformule waar vooral een voorzichtige en erg diverse middenklasse op afkwam. Christophe Degreef en Danny Vileyn

Wij Brusselaars wil de debat cultuur nieuw leven inblazen.

vend project, aan ambitie en nieuwe dynamiek, opdat het zijn troeven ten volle kan uitspelen en elke Brusselaar fier kan zijn op deze kleine metropool. Later dit jaar worden nog debatten rond onderwijs en rond ‘multinationaal Brussel’ georganiseerd. De organisatoren hopen dat het verslag van deze avonden en het slotdebat een leidraad worden voor een ‘Brussel van de toekomst’. TDM www.facebook.com/ wijbrusselaars

den, maar het nieuws werd toen niet of nauwelijks opgepikt. De enige verklaring luidt dat het land zich in volle economische crisis bevond. En dus kreeg het bevolkingsnieuws een klein stukje in de krant.”

Walter Vandenbossche:

“Ik denk dat Brussel de bevolkingsgroei niet alleen aankan” “Die dualiteit werkt de onveiligheid in de hand. Door het bevolkingsverloop is het moeilijk om mensen met elkaar te laten samenleven, en al helemaal om een beleid te voeren.”

Meer mix De gemeente Sint-Gillis, thuisbasis van Brussels minister-president Charles Picqué (PS), is kleiner dan Etterbeek, maar heeft meer inwoners en is als stationsgemeente vanouds een gemeente met veel verloop. Carlo Luyckx (PS) is er sinds 2000 schepen van Burgerlijke Stand. Hij waagt zich uitsluitend aan de cijfers, niet aan voorspellingen. Luyckx: “Tussen 2000 en 2005 vertrokken in Sint-Gillis jaarlijks vijftot zesduizend inwoners en kwamen er evenveel nieuwe bij. De bevolking bleef nagenoeg op peil. Sinds 2005 echter komen er ieder jaar duizend inwoners bij. Vijf jaar geleden waren

Veel Grieken hebben dan ook de Belgische nationaliteit aangenomen.” De jongste tien jaar heeft Sint-Gillis ook veel Fransen zien komen, net als Elsene, zegt de schepen. “Toen waren ze met 1.800, vandaag met bijna vierduizend. De Polen zijn in tien jaar tijd meer dan vertienvoudigd, tot bijna tweeduizend inwoners. Tien jaar geleden waren er natuurlijk meer Polen in Sint-Gillis dan uit de bevolkingsregisters bleek, maar toen kwamen ze om een paar maanden te werken. Nu vestigen ze zich hier.” “Decennialang hebben migranten samengeklit in bepaalde buurten. Vandaag is dat niet meer het geval. De bevolkingsmix is groter geworden,” constateert Luyckx. Die diversiteit is voor Walter Vandenbossche, ondervoorzitter van het Brussels parlement en Anderlechts gemeenteraadslid (CD&V), niet het

Warm welkom?

EEN KRITISCH HART VOOR BRUSSEL BRUSSEL – Het collectief Wij Brusselaars organiseert op 3 mei het tweede debat in een reeks van vier, ditmaal over veiligheid. Vanaf 20 uur gaan Luckas Vander Taelen (Groen) en Saad Amrani (politiecommissaris Brussel-Elsene) in het Ritscafé in debat. Thema van de avond is ‘Fier op Brussel/Veiligheid’. Xavier Taveirne modereert en

Joost Vandecasteele (o.v.) zorgt voor een kritische reflectie achteraf. Wij Brusselaars is opgericht door vier Nederlandstalige, geëngageerde Brusselaars die niet langer lijdzaam willen toezien hoe deze stad zichzelf zo weinig au sérieux neemt. Met dit burgerinitiatief willen ze het debat van de keukentafel weg halen. Als onafhankelijk en niet-gesubsidieerd collectief organiseren ze regelmatig

thematische debatten. Ze geloven in de kracht van het woord en doen een gooi naar een beter Brussel. Op 2 februari laatstleden had het collectief zijn openingsdebat. Daarin werden ideeën voor een breed stadsproject geformuleerd door experts en ervaringsdeskundigen. Ook het publiek kon interveniëren. De teneur na afloop was duidelijk: Brussel heeft behoefte aan een wer-

BDW 1326 PAGINA 6 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Syzana, Oxana, Nora, Songül, coördinatrice Hamida en Michaëla van de dienst interculturele bemiddeling van de Foyer.

REEKS

FOYER IN MOLENBEEK, ORGANISATIE MET VELE GEZICHTEN (AFLEVERING 5)

Niet gewoon vertalers SINT-JANS-MOLENBEEK – Oxana, Syzana, Nora, Michaëla: Foyers interculturele bemiddelaars hebben namen als liedjes uit alle windstreken. Elke ochtend vliegen ze uit over heel Brussel om mensen bij te staan in de gezondheidszorg en sociale dienstverlening. Een CLB overlegt met ouders die alleen Berbers spreken: Zakya komt helpen. Kind & Gezin gaat op huisbezoek bij een Turkse familie: Songül kan mee.

‘I

n 2011 kregen we zo’n 3.800 oproepen,” specificeert coör dinatrice Hamida Chikhi. “Wij streven naar zelfredzaamheid van onze klanten. Normaal gezien maken we onszelf in vier, vijf keer overbodig. Tegen dan hebben onze klanten meestal voldoende inzicht in de situatie om het zonder ons te redden.” Zo is er het voorbeeld van een Kroa tische familie met een kind dat spe ciale zorgen nodig heeft. De familie snapt niets van al het volk dat over de vloer komt: een verpleegster, een psycholoog, een sociaal assistent. Dankzij de uitleg van de intercul turele bemiddelaar wordt de rol van elke verzorger duidelijk en is de fa milie in de wolken over de begelei ding. Sinds 1992 kan de Foyer dankzij

het Brussels Hoofdstedelijk Gewest negen mensen in dienst nemen met een geco-statuut, terwijl de Vlaam se Gemeenschapscommissie (VGC) de coördinatie van het project finan ciert. Hamida Chikhi legt uit dat de bemiddelaars niet zomaar tolken zijn. “Ze leren nog allerlei andere zaken zoals omgaan met de men sen, of de nodige informatie ver strekken. Toen ik zelf als verpleeg ster werkte, moest ik soms tolken voor Marokkaanse patiënten, maar zonder enige opleiding ging mij dat echt niet goed af.”

Interculturele hulp in het UZ Gökben is een van de interculturele bemiddelaars. Twee ochtenden per week gaat ze naar het UZ in Jette. Alle patiënten met een naam die Turks lijkt, kunnen een bezoekje

van haar verwachten. Nu is er bij voorbeeld een Turkse jongen van zestien jaar die pas in België is ko men wonen en de controle over zijn diabetes verloor. De jongen is in de wolken over de goede zorgen in het UZ, al werd hij ook in Turkije goed verzorgd. Toch zijn er verschillen, die hem fascineren. Zo heeft hij vandaag voor het eerst een boter ham met confituur mogen eten. De diëtiste heeft veel werk gestoken in het opstellen van haar voedings advies en heeft samen met Gökben een Turks kookboek doorgenomen om haar raad aan te passen aan de Turkse eetgewoonten. “Dat is het gevolg van ons werk als intercultu rele bemiddelaars hier,” legt Gök ben uit. “Wij helpen het medisch personeel in acute situaties, maar de gevoeligheid voor het intercultu

rele vindt ook los van onze concrete aanwezigheid haar weg in de wer king van het ziekenhuis. Omgekeerd moeten we vaak aan patiënten uit andere culturen uitleggen hoe het ziekenhuis werkt. Voor moslims is een ziek familielid bezoeken een goede daad, maar natuurlijk mogen ze niet met te veel tegelijk op bezoek komen en moeten ze zich aan de be zoekuren houden. Als je dat rustig uitlegt, begrijpen de mensen dat.” Ria Vanschoenwinkel van het UZ bevestigt het belang van de inter culturele bemiddelaars in het zie kenhuis. “Wij moeten instaan voor een goede gezondheidszorg. Om een juiste diagnose te kunnen stellen, moeten we met de patiënten kunnen praten. Als een patiënt geen Neder lands of Frans spreekt, halen we er een interculturele bemiddelaar bij. Daardoor kunnen we sneller en vei liger een juiste diagnose stellen. In vergelijking met gewone tolken zijn de interculturele bemiddelaars van de Foyer beter voorbereid op tolken in een medische context en op het vertalen van de cultuur. Ze kennen het geloof, de eetgewoonten, de ri

tuelen bij het wassen van overle denen,... Mensen kennen hun weg vaak niet in de gezondheidszorg. Mede dankzij de bemiddelaars wor den ze wegwijs gemaakt, zodat ze zich zekerder voelen en alles beter gaat.” Het ziekenhuis is ook begonnen met informatiesessies in het Turks. De lessenreeks omvat thema’s als ro ken, moeilijke kinderen, diabetes, gezonde voeding, de structuur van de gezondheidszorg. “Iedereen was enthousiast. De deelnemers brach ten zelfs koekjes mee en maakten er een feest van,” zegt Vanschoenwin kel met een glimlach. Nu is het de bedoeling om de lessen ook in het Marokkaans aan te bieden.

Roma helpen Roma Bij de Foyer is er nog een tweede dienst bemiddelaars, toegespitst op de Roma. De Roma-bemiddelaars zijn bijna allemaal zelf Roma. Hun prioritair aandachtspunt is onder wijs. “Scholen waar Roma-kinderen naartoe komen, kunnen met ons contact opnemen en ondersteu ning vragen,” legt coördinator Koen

BDW 1326 PAGINA 7 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Geurts uit. “We sluiten een soort samenwerkingsakkoord met die scholen. In de eerste plaats moeten de scholen ons alle ongewettigde afwezigheden doorgeven. Wij gaan dan naar de ouders om na te gaan waar het probleem ligt en om ze te motiveren om hun kinderen naar school te laten gaan.” De statistieken spreken boekdelen: dankzij deze eenvoudige ondersteu ning is het percentage ongewettigde afwezigheden in korte tijd met meer dan dertig procent afgenomen. Het contact met de families in verband met het schoolgaan van de kinderen vormt de basis voor een uitgebreider contact. In vele gevallen groeit er een goede relatie, waardoor de kin

“Je mag niet met te veel tegelijk op ziekenbezoek en je moet je aan de bezoekuren houden. Als je dat rustig uitlegt, begrijpen mensen dat” deren niet alleen veel minder afwe zig zijn op school, maar ook andere problemen worden aangepakt. De Roma-bemiddelaars helpen ook OCMW’s en andere overheidsdien sten als die communicatieproble men hebben met Roma. Zowel op Europees, Belgisch als Vlaams niveau beweegt er van alles om de problemen van Roma aan te pakken, al staat er vooral veel op papier en is er nog weinig concreet. Door hun werk zijn de mensen van de Dienst Roma en Woonwagenbewoners van de Foyer de eersten om vast te stel len dat er nog veel werk aan de win kel is. “Als we de problemen erken nen, kunnen we ze aanpakken, en dan zijn we al een stap verder,” re deneert Koen Geurts, die graag zou zien dat de rol van Roma-bemidde laars structureel erkend werd. Biser, die van Bulgarije naar Brus sel verhuisde om mee te werken aan een Europees project rond Roma, en die nu voor de Foyer werkt, legt uit dat de problemen van Roma in hun thuisland vaak nog veel groter zijn: “Zelfs het meest armoedige le ven hier in België is nog beter dan het leven van veel Roma in Bulga rije.” Maar, vindt Geurts, “voor wat hoort wat. Je kunt niet verwachten dat de overheid alles voor je doet en dat je zelf niets hoeft terug te doen. Die boodschap proberen wij over te brengen. Anderzijds zouden overhe den Roma meer moeten betrekken bij het uitstippelen van het beleid en het oplossen van problemen. Zo voelen ze zich er mee verantwoorde lijk voor.” Jo Govaerts Volgende week sluiten we de reeks over de Foyer af met een bezoek aan de dienst Rechts bescherming www.brusselnieuws.be/foyer

P-PRAAT De N-VA in Brussel gaat helemaal loos met debat. Vorige week nog kon u hier lezen hoe de Vlaams-nationalisten een gezellige ElsensEtterbeekse avond organiseren in het centrum van Brussel. Met Jan Jambon. En deze week is er dan weer een gespreksavond over veiligheid. Met Brice De Ruyver. Ook al in Brussel-centrum, de Lombardstraat. Let op dat u bij het aanbellen de ophaalbrug niet op uw hoofd krijgt. De uitzondering is natuurlijk de lokale en dis sidente N-VA-afdeling Sint-Gillis en Vorst. Die houden gespreksavonden op café, zonder slot grachten en mét Noord-Afrikaanse binken. Hoe zou het nog zijn met Piet Deslé, de VTMhoofdredacteur met wie Lijst Deslé, pardon, Lijst Dedecker in 2009 de gewestverkiezingen zou winnen? Tot Deslé in een interview met deze krant trots verklaarde: “Ik ben geen liberaal.” Sindsdien is niets meer van hem vernomen. Goed, deze rubriek is al over de helft en we heb ben het alleen nog maar gehad over de rechter zijde van het politieke spectrum. Niet eerlijk, we weten het. Tijd dus om Philippe Moureaux van stal te halen. De PS-burgemeester van Molenbeek stortte vorige week zijn toorn uit over Frédéric Deborsu, RTBf-journalist, en beschul digde de reporter van propagandapraktijken die wel eens voorkwamen tijdens het Derde Rijk. Deborsu had het gewaagd een reportage over moslimradicalisering te maken, en die reportage ontlokte een heus islamdebat in Franstalig Bel gië. Gevraagd, in Le Soir, of Moureaux spijt had van zijn vergelijking: “Je suis encore un homme politique qui ‘réagit’ au lieu juste de ‘calculer’.” Volgens Moureaux lijkt de huidige tijd dan ook meer op de jaren 1920 dan op de jaren 1930. ‘Réagir’, eh oui.

CHIEN ÉCRASÉ SNOR – Er is weer een Moestasje van ’t Joer verkozen. Alleen in Brussel en Antwerpen is de snor nog een legitiem versiersel van de man nelijke bovenlip. Marcel van het gelijknamige café in de Marollen verklaarde het ooit zo aan ons: “Zonder moestasje is ’t toch naaig duud.” Waarvan akte. MANNELIJK – Er is weer heel wat te doen over torens. De Franse architect De Portzamparc wil in de Wetstraat een paar wolkenkrabbers zetten, mogelijk zelfs een van 165 meter. Uiteraard levert dat heel wat protest op. Een van de theo rieën waarom mensen tegen hoogbouw zijn, is omdat torens te mannelijk zouden zijn. In de zin van: staat het recht, dan denken wij krom. MOTOR – Brigitte Grouwels (CD&V) genoot afgelopen weekend van een ritje achter op de motor, met Brussels parlementslid Carla De jonghe (Open VLD) aan het stuur. De Brusselse minister van Vervoer wilde eens aan den lijve ondervinden wat het betekent om op een masjien door de stad te zoeven. Na aankomst verklaarde ze aan de pers dan ook dat motorrijden “très excitant” is. CARNAVAL – Ook van de partij was Steve Coey mans, de FDF-motard die u ongetwijfeld nog kent van de actie ‘Touche pas à Bruxelles’ (ge richt tot de Vlamingen, dus). Hij verklaarde voor de camera’s van Télé Bruxelles – met Grouwels in beeld – “dat dit carnaval toch een beetje laat kwam.” Coeymans vindt namelijk dat Grouwels motards negeert. Een Vlaams complot.

ADVERTENTIE

BDW 1326 PAGINA 8 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

soneel van de sluiting? We hadden het hun graag gevraagd, maar de winkelverantwoordelijke is stellig: “We hebben duidelijke instructies van Carrefour gekregen dat we niet met de pers mogen praten.” Een sociaal bloedbad is het niet, want de tachtig personeelsleden met een contract van onbepaalde duur zijn volgens Carrefour allemaal overge plaatst naar andere winkels. Maar het personeel met een contract van

“We hebben al de Sarma in de SintKatelijnestraat zien dichtgaan, en nu dit” bepaalde duur gaat wel voor de bijl. Een anoniem ‘overlijdensbericht’ vanuit vakbondskringen aan de re dactie heeft het over dertig banen die sneuvelen, maar dat ontkent woordvoerster Vera Vermeeren van Carrefour formeel.

Bewaking Klanten Sarah Strube en Serge Suleau, op zoek naar het laatste voedsel in GB De Hallen.

Economie > Een van ’s lands oudste supermarkten definitief dicht

GB De Hallen, koningin der vergane winkelglorie BRUSSEL – GB De Hallen aan de Beurs sluit zaterdag definitief de deuren. Daarmee verdwijnt een van de oudste supermarkten van het land en blijven de trouwe klanten uit het centrum verweesd achter. Dat geldt ook voor de rekken, die nagenoeg leeg zijn.

e GB in de Zwarte Lieve vrouwstraat zit in de ter minale fase. Op zaterdag 28 april om 18 uur gaat de winkel definitief dicht. 48 jaar heeft de su permarkt het uitgehouden, net niet lang genoeg voor een gouden jubi leum. Dat de winkel dicht moet, ligt niet aan de Franse winkelketen Carre four, maar aan de eigenaar van het hele huizenblok, AG Real Estate. Die gaat de supermarkt slopen, net als Parking 58. In de plaats komen er honderd appartementen op de bovenste verdiepingen, 25.000 vier kante meter kantoorruimte en vijf honderd ondergrondse, openbare parkeerplaatsen. Een wandeling door de supermarkt is een surreële ervaring. Japanse toeristen vragen zich allicht af of ook hier een tsunami is gepasseerd. Of misschien vormt de winkel wel het decor voor een apocalyptische film? Zelfs in de somberste tij den van de sovjetdictatuur waren de winkelrekken er nooit zo leeg. Het parfum van de ondergang be

dwelmt de bezoeker met een nos talgisch gevoel naar wat ooit was. Aan de ingang staan nog maar twee grote winkelkarren. Beneden tracht één eenzame gebraden kip de laat ste gulzige klant te bekoren. Al leen de dierenvriend komt nog goed aan zijn trekken: Rundsvlees César Senior 10+ voor honden met pre

pensioen, kattenvoeding light om de strijd tegen obesitas aan te binden. De afdeling wereldkeuken is leeg: de wereld draait hier niet meer door. Er komt een bejaard koppel aange sjokt. “We hebben al de Sarma in de Sint-Katelijnestraat zien dichtgaan, en nu dit,” zegt wijkbewoonster Sarah Strube (82) met een zucht.

“Ik kom hier al jaren en ken al het personeel. Ik kies de kassa uit in functie van de vriendelijkheid van de kassiersters. Ik zal nu wel naar de Delhaize moeten, maar met te genzin. Het personeel daar, dat zijn echte loups-garous, weerwolven. Ze achtervolgen je om te zien of je niets steelt. Rustig flaneren zoals in de GB zit er niet in.” Haar zwijgzame le vensgezel Serge Suleau voegt eraan toe: “De een zijn dood is de ander zijn brood.” En wat vindt het (overblijvende) per

De winkel werd al jaren geplaagd door diefstallen. De twee agenten van een externe bewakingsfirma hadden hun handen vol, maar ze konden niet beletten dat er veel werd gestolen. Bewakers die in de winkel werden gepositioneerd, wisten dat hun een zware taak wachtte. Som migen belandden zelfs in het zie kenhuis. Cijfers over de diefstallen wil Carre four niet geven. De spreiding van de winkel over twee verdiepingen van elk 1.800 vierkante meter maakte de beveiligingsopdracht er niet makkelijker op. En toch had de supermarkt onmis kenbaar charme. Artiesten, bo hemiens, ambtenaren, buurtbewo ners en sociale schipbreukelingen troffen er elkaar in een vreemde dans op het ritme van de grote stad. Er was tijd en ruimte voor een bab bel, voor wat menselijkheid in het hectische centrum. GB De Hallen, koningin der vergane winkelsteden als het ware. Nu gaat het boek van de supermarkt voorgoed dicht en begint het postGB-hoofdstuk. Voor vele klanten is dat een rampscenario. Eric Vancoppenolle / brusselnieuws.be

Delhaize: De leeuw van de Brusselse supermarkten BRUSSEL – Voor de Delhaize aan de Anspachlaan breken gouden tijden aan. Nu de grootste concurrent GB verdwijnt, is de leeuw van Delhaize de koning te rijk. Maar kan de winkel van amper 1.050 vierkante meter de toevloed wel aan? Ben Yaghlane Lassaad, gedelegeerd bestuurder van Euro-Center Bourse, dat de franchise-Delhaize uitbaat, zegt klaar te zijn voor de stormloop. “Het aantal kassa’s stijgt van tien naar veertien, terwijl er aan de ingang twee kassa’s voor alcohol komen in plaats van de ene nu. Bovendien wordt de efficiëntie aan de kassa nog verhoogd.

Nu al behandelt elke caissière driehonderd klanten in vijf uur: dat is één klant per minuut.” Lassaad wil de flow opvoeren naar 45 seconden per klant. Inderdaad, in 45 seconden inpakken, betalen en wegwezen. Daarvoor komen er elektronische borden aan de wachtrijen. Die geven het aantal klanten in de wachtrij precies aan, zodat de klant snel naar een andere rij kan overschakelen. Op de borden zal ook het bericht ‘Volgende klant’ verschijnen, telkens wanneer op het scherm van de caissière de eindafrekening van de huidige klant verschijnt. Dan kan de volgende klant zijn mandje al op de desk plaatsen, dat is weer vijftien seconden uitgespaard.

Lassaad benadrukt dat zijn winkel, hoewel ze daartoe niet verplicht zijn, voor alle producten dezelfde prijs hanteert als de zogenaamde geïntegreerde Delhaizes, die van de keten zelf. En waar kunnen de klanten voorts naartoe? Naar de gloednieuwe Proxy Delhaize in de Fabrieksstraat bijvoorbeeld, die op 18 april openging. Voorts is er een Proxy Delhaize in de Schildknaapstraat en zijn er Carrefour Expressfilialen op het Muntplein, in de Lakensestraat, in de Boterstraat en aan de Steenkoolkaai. De Carrefour Market in City 2 of de Lidl in de Artevelde straat zijn ook alternatieven. EVC

BDW 1326 PAGINA 9 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Onderwijs > TKO Brussel viert tiende verjaardag

Groot feest voor cursisten, vrienden en familie

ANDERLECHT – Voor zijn tiende verjaar dag organiseerde het Tweedekansonderwijs (TKO) Brussel afgelopen zaterdag een groot feest voor alle huidige en ex-cursisten, en hun vrienden en familie. In het Centrum voor Volwassenenonderwijs Brussel in de Materiaalstraat was er doorlo pend iets te doen voor jong en oud. De cursis ten zelf konden hun talent tonen op het free podium, en de dj’s onder hen zorgden onafge broken voor muziek.

Het kleinschalige initiatief van tien jaar gele den is ondertussen uitgegroeid tot een afde ling met meer dan vierhonderd studenten. Het tweedekansonderwijs leidt tot een volwaardig secundair diploma, maar het verschilt wel in manier van aanpak. Zo kunnen studenten zelf hun leertempo bepalen door zich in te schrij ven voor aparte modules. Nieuwe kandidaat-cursisten zijn welkom op de infodag op 2 juni tussen 10 en 16 uur. NV

Wonen > BBRoW en Codes tegen leegstand

150 lege woningen in Sint-Gillis alleen

Sticker ‘Hier kan men woningen maken’.

SINT-GILLIS – De Brusselse Bond voor het Recht op Wonen (BBRoW) voert campagne tegen leegstand en wil burgers, huiseigenaars, gemeenten en Gewest bewustmaken van het probleem. In Sint-Gillis liep het Comité de Défense de Saint-Gilles (Codes) alle straten van de gemeente af, op zoek naar leegstaande panden. In zijn ronde door Sint-Gillis stelde Codes vast dat 150 gebouwen, of zowat 750 wonin gen, leeg staan. Volgens de actiegroep grijpt de gemeente te weinig in om dit probleem aan te pakken. Eigenaars van leegstaande panden zouden niet extra belast worden, en

het openbaar beheersrecht wordt nauwe lijks toegepast. Wel lopen er verschillende renovatieprojecten, maar dat vindt Codes niet voldoende. Samen met gelijkgestemde organisaties uit het hele Brusselse gewest werd nog een inventaris opgesteld, waaruit blijkt dat er in Brussel ongeveer tweeduizend woningen leeg staan. Omdat ze het onaan vaardbaar vinden dat openbare en private ei genaars hun panden maanden tot jaren leeg laten staan, lanceerde de BBRoW deze actie. De BBRoW wil komende maanden een uit gebreide inventaris opstellen en leegstaande panden markeren met een ‘leegstandsticker’. Onlangs kreeg de organisatie de bevestiging dat er binnen de drie maanden gereageerd wordt na het indienen van een officiële klacht bij de gemeente of de gewestelijke dienst Leegstand. Daarnaast zal de BBRoW eige naars voor de rechtbank van eerste aanleg dagen. Zo wil de vereniging tot een vonnis komen dat eigenaars verplicht een einde te maken aan de leegstand van hun eigendom. Volgens de BBRoW en Codes zijn de aan komende gemeenteraadsverkiezingen een ideaal moment om het probleem aan te kaar ten. Nick Vervaeck

ADVERTENTIE

BDW REGIO

BDW 1326 PAGINA 10 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Deze week in de Livornostraat > Steeds vuiler en onveiliger, klaagt de buurt

Oude Louiza of nieuw Matonge? op een jonge Albanees drie weken geleden. “Die is gestorven in de armen van zijn broer, heel zijn zijkant was met messen opengereten. Dat leek meer dan een gewone café ruzie.” “Weet u wat het probleem is?” gaat de Libanees verder. “Het socialistische bestuur in deze stad. Ik ben zelf van vreemde origine, maar ik heb nooit hulp nodig gehad. Terwijl de socialisten vreemdelingen naar hier halen en niets durven te eisen, om hun stemmen niet te verliezen. En bijgevolg heeft Brussel een probleem met veiligheid, steeds meer. Ja, u mag dat in de krant schrijven. Moi, je suis de droite. De overheid moet opnieuw strenger straffen, anders loopt het uit de hand.” Ook deze man bevestigt het verhaal van die ene nachtclub naast het Italiaanse consulaat.

Grauw

Er zijn veel nachtclubs in de Livornostraat, vaak een bron van overlast.

ELSENE – Het spookt in de Livornowijk. Overdag is dit stukje Brussel een oord van lekker eten en drinken, ’s nachts wordt het een grote nachtclub. Nadat er enkele weken geleden een jongeman doodgestoken werd, is de maat voor de buurtbewoners vol. Ze hebben een petitie gelanceerd. Maar eigenlijk gaan de problemen al langer mee.

arallel met de Louizalaan, zevenhonderd meter lang, op het grondgebied van drie gemeenten: Elsene, Brussel en SintGillis. Een politiekantoor, zes nachtclubs. Een paar bekende en drukgefrequenteerde restaurants. Een Italiaans consulaat. Veel meer dan alleen een straat is Livorno ook een wijk die hoog-Sint-Gillis verbindt met de Elsense Kasteleinswijk. Zes nachtclubs, we zeiden het al. En een paar louche bars. Niet in de Livornostraat zelf, maar in de kruisende Defacqzstraat. Volgens het Elsense gemeenteraadslid Bianca Debaets (CD&V), zelf een buurtbewoonster, zijn er daardoor veel problemen in de chique buurt. “Onlangs vroeg een buurtbewoner in de vroege ochtend aan een groepje lawaaimakers of het wat stiller kon. Het groepje kwam tamelijk gedrogeerd uit een waterpijpbar gestrompeld. Hun reactie? Ze stampten de deur

in en stormden naar boven, waar er klappen vielen. Zulke dingen gebeuren de jongste tijd. Bovendien is er steeds meer zwerfvuil, overlast en wildplassen. En dat in een voorheen nette buurt. Het begint hier een beetje op de Matongewijk te lijken.”

Boîte Het uiterste deel, op het grondgebied van Elsene, oogt nochtans mooi; pas halverwege de straat verandert het uitzicht. Nachtclub naast nachtclub. “Het is vooral de club naast het Italiaanse consulaat die voor overlast zorgt,” zegt Yannick, de jonge uitbater van een Italiaans restaurant annex wijnbar. “Ik herinner me dat de politie er al tweemaal zwaargewapend is binnengevallen. Nu, overdag, merk je natuurlijk niets van overlast, maar je moet maar eens in het weekend komen kijken, als de drank in de man is.

Enfin, voorlopig is het hier nog relatief rustig. Dat is ook wel een beetje te danken aan de vele nachtportiers van al die clubs, die agressie meestal voorkomen. Behalve dan voor die

“Het is hier steeds gevaarlijker,” zegt een wat oudere man van Libanese origine die we in de straat treffen. “Anderhalf jaar geleden werd ik door twee mannen gegijzeld, en in mijn appartement hier vlakbij gedwongen om mijn geld en mijn gsm af te geven. Vervolgens werd ik met een revolver geslagen en vastgebonden. Het bloed gutste uit mijn hoofd. Dat is een tijdje geleden, maar sindsdien heb ik van de politie niets meer ver-

“Vooral de club naast het Italiaanse consulaat zorgt voor overlast. De politie is er al twee keer zwaargewapend binnengevallen” ene discotheek, une boîte des noirs, als u begrijpt wat ik bedoel. In die zin lijkt het inderdaad wat op Matonge.” Ondertussen rijdt de politie rond in de wijk. Zenuwachtig, met zwaailichten, maar zonder sirenes. Er lijkt iets op til.

nomen. Nu ja, dit hier (wijst naar de grond) is Brussel-stad, aan de overkant is het Sint-Gillis. ’s Nachts patrouilleert hier op deze grens dan ook bijna niemand.” Brussel en Elsene vormen één politiezone, SintGillis zit in de zone Zuid. Zijn kompaan vertelt over de moord

Dat de Livornostraat op het grondgebied van drie gemeenten ligt, is ook meteen zichtbaar. Waar de straat overgaat in de Berckmansstraat – Sint-Gillis, dus –, ligt er gebroken glas van autoruiten en is het vuiler. Maar ook een blokje om, in de Veydtstraat, ligt af en toe een hoop vuilnis. Het wegdek is in slechte staat, in schril contrast met de vele mooie herenhuizen. Mooi, maar vaak niet helemaal opgeknapt. Terwijl aan het andere eind van de wijk, aanschurkend tegen het Kasteleinsplein, het uitzicht direct heel anders is. “Er loopt daar ook een heel ander publiek rond,” zegt Bianca Debaets. “Het probleem is dat er gewoonweg te veel nachthoreca in de buurt is en dat de rusturen niet gerespecteerd worden.” Debaets wil de problemen de komende gemeenteraad aankaarten bij haar burgemeester, de Elsense Willy Decourty (PS). “Ik wil weten hoeveel pv’s er de jongste tijd opgemaakt zijn, en wat er kan worden gedaan om de overlast te stoppen. En misschien zal het lonen om een paar nachtclubs en bars eens vaker te controleren. Enkele buurtbewoners hebben een petitie gelanceerd: voor hen is de maat vol.” Een beetje verderop, tegen de grauwe appartementsblokken in de Tenbosstraat – toch nog een beetje dezelfde buurt – schuilt een oud vrouwtje onder een dennenboom tegen de plotse aprilse stortregen. “Het is triestig, hé,” zegt ze. Waarop we vragen of het de regen is, en de kou. “Neen, alles, alles oogt zo grauw.” Christophe Degreef

BDW 1326 PAGINA 11 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

ADVERTENTIE

Mij wegsmijten omdat ik e'e’n plekje heb. Ik krijg er een krop van... in mijn keel.

Koekelberg > Pivin: ‘Gebouw kan Actiris-filiaal worden’

Postkantoor Simonis dicht Op 7 mei gaat het postkantoor Simonis dicht. Alleen het kantoor in de Steengroefstraat blijft over. De sluiting past in het besparingsplan van Bpost. Groen en Ecolo verzetten zich tegen de beslissing en voerden afgelopen week actie. “Ik kan begrijpen dat Bpost bespaart, maar waarom sluiten ze dan net het meest rendabele en drukst bezochte kantoor? Het kantoor in de Steengroefstraat is veel minder goed bereikbaar,” zegt Bram Moerman van Groen. “Er wordt nu heel veel geld en energie gepompt in de heraanleg en heropleving van het Simonisplein. En dan schrappen ze het postkantoor. Het wordt vervangen door een PostPunt bij een lokale hande-

laar die over drie maanden al weg kan zijn.” In 2008 besliste De Post om het kantoor in de Steengroefstraat te sluiten. Burgemeester Philippe Pivin (MR) verzette zich daartegen toen met hand en tand. Groen en Ecolo verwijten hem nu dat hij niet even hard vecht voor Simonis. Pivin zegt dat hij gedaan heeft wat hij kon, maar dat hij ‘koud gepakt’ werd. Nochtans was hij in januari al op de hoogte. Hij heeft vooral geprobeerd te onderhandelen over het gebouw. “Dat mag in geen geval leegstaan. Bpost wil het verkopen. Wij zoeken al lang een stek voor een filiaal van (de arbeidsbemiddelingsdienst) Actiris. Ik vind de sluiting geen goede zaak, maar het biedt dus ook een kans.” Bettina Hubo

Laken > Energiezuinige appartementen langs Vilvoordsesteenweg

35 wooneenheden erbij in het 1.000-woningenplan

Gooi groenten en fruit niet meteen weg. We zijn zodanig gewend aan perfect glimmende groenten en fruit, dat we ze meteen weggooien, zelfs als ze maar licht beschadigd zijn. Maar één plekje of deukje wil niet zeggen dat je die krop sla of die appel met dat bruine vlekje niet meer kan opeten. Denk na wat je er wél nog mee kan doen, vóór je voedsel weggooit : verwerken in een soep of een compote… ‘t Is beter voor je portefeuille, je menu en ons milieu. © ADE

Info en tips op www.leefmilieubrussel.be of via 02 775.75.75.

EET ZONDER VERSPILLEN

bru

Een initiatief van de Brusselse Minister voor Leefmilieu, Energie en Stadsvernieuwing

2IBG0099_BDW_Salade_178x125_NL.indd 1

ADVERTENTIE

zondag APRIL

2012

duurzame stad

GOED VOOR JE BUDGET EN GOED VOOR ONZE PLANEET

11/04/12 11:04

WATERMA AL-BOSVOORDE

ADE’s project langs de Vilvoordsesteenweg: 0,7 parkeerplaats per flat.

5 - 10 - 15 - 25 km

in het Zoniënwoud

Wandelen, ook Nordic Walking - Joggen platte delen worden beplant met groen. Op de gevels komt een vijftien centimeter dikke pleisterisolatie om zo weinig mogelijk warmte te verliezen. Om te laten zien dat een milieuvriendelijk gebouw er ook mooi kan uitzien, besteedde het architectenbureau ADE veel aandacht aan de uitstraling in zijn ontwerp. Zo werden verschillende kenmerken van een schip in het gebouw verwerkt: een verwijzing naar het kanaal voor de deur. “Ik hou van scheepvaart. Dit was dus een uitgelezen kans om mijn creativiteit de vrije loop te laten,” vertelt architect Marc Stryckman. Nick Vervaeck

BLOEMEN AAN DE KERK LAKEN – Op zondag 6 mei organiseert het buurtcomité Maria Christina/Koningin/ Stefania voor de elfde keer de Bloemenmarkt. Op het Onze-Lieve-Vrouwvoorplein is er van 9 tot 17 uur een buurtfeest. Het gemeenschapscentrum Nekkersdal organiseert samen La Maison de la Création straattheater en concerten op het plein. Op het kerkhof is er een geleide wandeling met een bezoek aan de koninklijke crypte. NV

BEZOEK AAN HET KATTEBROEK SINT-AGATHA-BERCHEM – Het wijkcomité SOS Kattebroek organiseert op zaterdag 28 april gratis rondleidingen in het Kattebroek. Het natuurgebied omvat 4,5 hectare beschermd landschap op de grens van Berchem en Groot-Bijgaarden. De eerste wandeling vertrekt om 14.15 uur in de Kattestraat tegenover huisnummer 94. Om NV halfvier vertrekt daar een tweede groep. Stevig schoeisel wordt aangeraden.

Inschrijving: € 1,50, Ledenkorting: € 0,50, Gezinnen: € 3,00 Vertrek tussen 8 en 15 uur Gemeenschapscentrum WaBo Delleurlaan 39-43, 1170 Watermaal Bosvoorde Info: Gemeenschapscentrum WaBo Tel.:02.675.40.10 GSM: 0477 359 806 E-mail: wabo@vgc.be Een samenwerking van de 22 Brusselse gemeenschapscentra

ONTWERP: LUK SALEN VOOR OOGPUNT

TELEXREGIO

Drie energiezuinige appartementsgebouwen moeten de kaai langs het kanaal Brussel-Vilvoorde verfraaien. Het project ‘Vilvoordse Steenweg’ maakt deel uit van het 1.000-woningenplan van de Stad Brussel en de Grondregie. Begin maart 2013 zullen de eerste inwoners er hun intrek nemen. Het complex zal bestaan uit drie afzonderlijke appartementsgebouwen met alles bij elkaar 35 woningen, 26 ondergrondse parkeerplaatsen en een gemeenschappelijke tuin achterin. Het worden energiezuinige appartementen: op de hellende delen van het dak komen zonnepanelen die warm water leveren aan alle leefgedeelten. De

BDW 1326 PAGINA 12 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Het Herrmann-Debrouxviaduct in Oudergem

DE SUKKELSTRAAT (12)

Viaduct snijdt gemeente in twee Op 14 oktober zijn er gemeenteraadsverkiezingen. De komende maanden legt BDW in de reeks De Sukkelstraat elke week een pijnlijk aanslepend dossier uit een van de 22 Brusselse gemeenten op tafel. Deze week: Oudergem en de droom van Koning Auto.

Het rustige Oudergem haalt zelden de krantenkoppen. Toch blijft het viaduct een pijnpunt. De gemeente is het gedrocht liever kwijt dan rijk, maar makkelijk is dat niet. Het Herrmann-Debrouxviaduct dateert van begin jaren 1970, toen Koning Auto de stad bij de keel greep en men maar liet betijen. Aan de gevolgen werd niet gedacht. Het vooruitgangsoptimisme vierde hoogt ij. Dit viaduct van 950 meter lang – waarvoor overigens nooit een bouwvergunning is afgeleverd – is momenteel de op een na drukste Brusselse invalsweg, na het Reyersviaduct. Alle verkeer dat de stad langs de E411 binnen wil, moet over deze betonnen constructie, die Oudergem letterlijk in tweeën snijdt. Volgens cijfers van Mobiel Brussel rijden er tijdens de ochtendspits twaalfduizend wagens de stad langs deze invalsweg binnen. Op de drukste momenten zijn dat er tussen de vier- en de vijfduizend per uur. Voor burgemeester Didier Gosuin (FDF) kan het viaduct niet snel genoeg afgebroken zijn. Om te kijken hoe de brug ontlast of overbodig gemaakt kan worden, bestelde Ou-

Hier, langs de Gustave Demeylaan, hoek Generaal Merjaylaan, begint het Herrmann-Debrouxviaduct.

dergem enkele jaren geleden een verkennende mobiliteitsstudie bij het Bureau de Recherche en Aménagement du Territoire (Brat). Volgens Brat-directeur Peter Pillen is zo’n betonnen stedelijke barrière dwars door de stad uit de tijd en zou het beter zijn om bovengronds voor meer openbare (groene) ruimte, parkeergelegenheid en openbaar vervoer te zorgen. Ondergronds kan een tunnel het doorgaand verkeer doorsluizen, maar kan het Gewest dat wel betalen? Volgens Pillen gaat het hier om een politiek probleem.

De Oudergemse plannen klinken aanlokkelijk, maar zijn ze realistisch?

De aanbevelingen over de situatie bovengronds werden in het Gemeentelijk Mobiliteitsplan (GMP) opgenomen, maar de ‘ondertunnelmogelijkheid’ staat er niet in. Schepen van Mobiliteit Bruno Collard (FDF) acht een lange tunnel niet opportuun en is voorstander van een bovengrondse stadsboulevard. Pillen wijst er echter op dat een dubbele rijstrook in beide richtingen absoluut noodzakelijk is. Minder kan absoluut niet, gezien de vele auto’s die het viaduct dagelijks te slikken krijgt. “Eén rijstrook kan maxi-

ADVERTENTIE

maal 1.500 auto’s per uur slikken, in ideale omstandigheden, tegen negentig kilometer per uur.” Pillen is ervan overtuigd dat het aantal wagens onder de grens van drieduizend per uur kan worden gebracht, op voorwaarde dat er doortastende infrastructurele ingrepen komen zoals hierboven beschreven. Een afbraak van het viaduct kan volgens Pillen alleen opgevangen worden door de bouw van een tunnel. Collard lijkt daar geenszins van overtuigd en heeft het over het Gewestelijk Expresnet (GEN) dat binnenkort af zal zijn, over het alternatief van autodelen, over een verlenging van de metro, al zijn daar volgens hem nog bijkomende studies voor nodig. Collards retoriek klinkt heel aanlokkelijk, maar is ze wel realistisch? Uiteindelijk is het toch gewestmaterie. Het gewestelijke mobiliteitsplan Iris 2 mag dan wel de capaciteit van de invalswegen willen verminderen, “waaronder het bestuderen van de mogelijkheid om het Herrmann-Debrouxviaduct te verwijderen”, maar navraag bij Mobiel Brussel leert ons dat er, op een studie van enkele jaren geleden na, momenteel geen enkel concreet initiatief is om dit dossier te onderzoeken. Oudergem stelt 2020 voor als streefdatum voor de sloop van het viaduct. Dat is makkelijk gezegd, want de zwartepiet kan op elk moment worden doorgeschoven naar het Gewest. Tuur De Moor www.brusselnieuws.be/ sukkelstraat

ADVERTENTIE

Vereniging van de Federale en Bicommunautaire Sociale Fondsen van de Non-Profit Sector vzw

S OCIALE V ERHUURKANTOREN

FE.BI vzw zoekt

ADMINISTRATIEF MEDEWERKERS M/V

Verhuur uw woning zorgeloos

KORTE TAAKOMSCHRIJVING: Gegarandeerde huur elke maand

Verzekerd verhuurbeheer Onderhoud van uw woning

Ondersteuning van de projectverantwoordelijken bij het opstarten van nieuwe opleidingsinitiatieven en bij de opvolging van lopende opleidingsprojecten n

Steun voor de renovatie

Fiscale voordelen

n n n

www.fedsvk.be 02 412 72 44

n n

Voorbereiden mailings Opvolgen van inschrijvingen Encoderen van deelnemers- en evaluatiegegevens Klasseerwerk Opzoekwerk Logistieke voorbereiding van vergaderingen

Mondelinge en schriftelijke contacten met werkgevers, werknemers en opleidingsverstrekkers Up-to-date houden van de website en meewerken aan communicatie-acties van het vormingsfonds (brochures, folders, …)

n n n n n

Zin voor organisatie, orde en stiptheid Zelfstandig én in groep kunnen werken Kunnen werken met deadlines Sociaal, enthousiast, flexibel Vlotte pen, gevoel voor humor en kennis van de non-profitsector zijn pluspunten WE BIEDEN:

n n

n n n

Een voltijdse job van onbepaalde duur Een aantrekkelijk loon volgens PC 330, barema 1.61/1.77. Anciënniteit opgebouwd door relevante ervaring kan worden overgenomen Glijdend uurrooster met 24 vakantiedagen Aangename, dynamische werksfeer met verschillende opleidingsmogelijkheden Terugbetaling openbaar vervoer (> 4km) en maaltijdcheques van 6 euro

PROFIEL: n n

M�� B�� H�� G��

Zeer goede beheersing van Nederlands en Frans, mondeling en schriftelijk Een graduaat- of bachelorniveau, of gelijkwaardig door ervaring Goede kennis van MS Office(Word, Excel, Access en Outlook)

Interesse? Stuur per e-mail vóór 11/05/2012 je cv en motivatiebrief naar Cathy De Smet, directeur FE.BI, Handelskaai 48 te 1000 Brussel: cathy.de.smet@fe-bi.org

BDW 1326 PAGINA 13 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Sint-Jans-Molenbeek > Gewest en Besix in pps-constructie

Vorst > Eerste steen cohousing Brutopia

‘Dit is geen loftproject’

Ninoofsepoort: globale aanpak dringt zich op

De BGHM en Besix RED zijn samen eigenaar van enkele gronden aan de Ninoofsepoort. “In plaats van elk apart woningen te bouwen gaan we nauw samenwerken,” zegt Gabriel Uzgen van Besix. “We willen getto’s vermijden, vandaar dat we de sociale woningen onder de andere zullen mengen.” De nieuwe woningen zijn nodig, benadrukt staatssecretaris voor Huisvesting Christos Doulkeridis (Ecolo). “De Brusselse bevolking zal de komende jaren fors toenemen. Extra betaalbare woningen zijn dus hard nodig.” Op de site komen ook een crèche, een school en een culturele ruimte, en een klein beetje kantoren en handel. In principe moet met de bouw tegen 2016 begonnen worden. Het Gewest, de gemeente

De Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM) en privépartner Besix RED bouwen samen 100 à 150 woningen aan Ninoofsepoort. Dat staat in het richtschema.

Woonblok of park, wat krijgt prioriteit op deze plek?

Molenbeek en de aangrenzende gemeenten zullen nauw bij het project betrokken worden. Molenbeeks schepen Jef Van Damme (SP.A), die in een Gomb-project vlakbij woont, vindt het “goed dat er plannen zijn om deze ware stadskankers weg te werken; de illegale autohandel tiert hier welig. Toch pleit ik voor een globale aanpak. Er moet dringend

begonnen worden met de aanleg van de parken, zoals beloofd. Nu vrees ik dat het woonproject misschien wel de globale heraanleg van de Ninoofsepoort in het gedrang brengt.” Matthias Vanheerentals Opiniestuk Comité Ninoofsepoort op p. 14

De toekomstige bewoners hebben er lang op moeten wachten, maar vrijdag is de eerste steen van Brutopia gelegd. Samenwonen in een passiefgebouw, het blijft een hele klus om in Brussel voor elkaar te krijgen. Enkele oude hangars aan de Van Volxemlaan, vlak bij het kunstencentrum Wiels, zijn tegen de vlakte en er wordt volop gewerkt aan funderingen, kelders en garages. In september 2013 kunnen hier 29 gezinnen hun intrek nemen, samen met een architectenbureau en een lokaal dienstencentrum van de VGC. Het is niet de eerste keer dat een cohousing-project het licht ziet in Brussel. CotéKanal en de Hopstraat gingen Brutopia al voor. Wat Brutopia wel bijzonder maakt, is dat het om een passiefgebouw gaat. Er is niet alleen nagedacht over een lage energiefactuur, maar ook over mobiliteit. Auto’s worden gedeeld en er zijn

ADVERTENTIE

Centrum Morele Dienstverlening is vanaf nu

huisvandeMens! Je kan in ons huisvandeMens terecht voor: Informatie, vormingen, debatten over ethische en maatschappelijke thema’s

voor mensen door mensen Stalingradlaan 18-20, 1000 Brussel [Premetrostation Anneessens] Tel. 02 242 36 02 E-mail: brussel@deMens.nu

Vrijzinnig humanistische plechtigheden Waardig levenseinde Morele bijstand Vrijwilligerswerk

bezoek ons voor meer info op www.deMens.nu

tachtig fietsstalplaatsen. Er komt ook een collectief wassalon. Het Brussels Gewest was gecharmeerd door het project. Brutopia kreeg het label ‘Voorbeeldgebouw’ en bijna 700.000 euro aan subsidies. De grote troef is de betaalbaarheid. “De appartementen liggen een kwart onder de marktprijs,” zegt initiatiefnemer Mark Van den Dries. Dat kan omdat er geen projectontwikkelaar betaald hoeft te worden; de eigenaars ontwikkelen het project zelf. Toch kwam Brutopia er niet zonder slag of stoot. De bouwaanvraag sleepte aan, een collectieve aankoop is nog altijd een notariële heksentoer. En plots bleek de elektriciteitstoevoer onvoldoende en moest Sibelga een hoogspanningscabine in het blok van Brutopia bouwen. “Cohousing vergt geduld en veel overleg,” zegt Van den Dries. “Dat hoort er nu eenmaal bij.” Steven Van Garsse

BDW 1326 PAGINA 14 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

In het plan dat op tafel ligt, zijn twee woonblokken gepland. De komende tien jaar komen er naar schatting maar liefst 180.000 nieuwe inwoners bij in Brussel. Kwaliteitsvolle woningen zijn acuut nodig en zijn een volkomen terechte prioriteit in ons gewest. Maar is dat ook een reden om ieder gaatje Brussel vol te bouwen met nieuwe woningen? Net naast de Ninoofsepoort ligt de Heyvaertwijk, waar nog een gigantisch potentieel is voor een mengvorm van bewoning, handel en stadsvoorzieningen. In de Heyvaertwijk worden jaarlijks tienduizenden auto’s verhandeld voor export. Zo’n volume wagens per truck door Brussel-centrum naar de haven

Stedenbouw > Buurtbewoners Ninoofsepoort hebben een plan

‘Geef ons een park van minstens vier hectare’ © COMITÉ PORTE DE NINOVE/NINOOFSEPOORT

BRUSSEL/SINT-JANS-MOLENBEEK/ANDERLECHT – Ze werden niet betrokken bij de plannen voor de herinrichting van de Ninoofsepoort, en daarom richtte een groep buurtbewoners het Comité Porte de Ninove/Ninoofsepoort op. Zij ijveren vooral voor meer groen: in de drukbevolkte kanaalwijk heeft een inwoner gemiddeld een halve vierkante meter groene ruimte ter beschikking, liefst honderd keer minder dan het Brusselse gemiddelde.

BDWOPINIE

groen rustpunt, is rond de Ninoofsepoort. Die groene pool zou dan de vierde worden in de schakel van de Kleine Ring in Brussel, naast de Hallepoort, het Warandepark en de Kruidtuin. Mooi natuurlijk, ware het niet dat het plan dat voor de Ninoofsepoort op tafel ligt, niet veel fraais te bieden heeft. Het park moet daarin namelijk de ruimte delen met twee grote vastgoedprojecten, een autoweg op een druk verkeerspunt en een tramweg die in een aparte bedding dwars

doormidden gesneden door barrières zoals een tram.

door het park zal rijden. Het ‘park’ wordt zo nog maximaal één hectare groot. In vakliteratuur spreekt men pas over een park als er minstens vijf hectare natuurlijk groen is, niet

op van omwonenden en actiegroepen, en die reacties waren zeker niet de positiefste! Bij het ontwerpproces zijn de omwonenden niet betrokken, iets wat dit belangrijke project zeer zeker nodig heeft. Uit frustratie is het Comité Porte de Ninove/Ninoofsepoort opgericht. Ons comité vertrekt van enkele basisprincipes voor de aanleg van het terrein, waarbij het belangrijkste dat van de gezondheid is. In de wijken

Al eens langs het kanaal gefietst? Heerlijke manier om de stad te ontvluchten. Het fietspad langs het kanaal is in korte tijd uitgegroeid tot een drukke verkeersas voor tweewielende Brusselaars. Jammer van dat ene problematische punt op je weg: de Ninoofsepoort. Die Ninoofsepoort is een groot stuk niemandsland op anderhalve kilometer van de Grote Markt. Drie gemeenten raken er elkaar: SintJans-Molenbeek, Brussel en Anderlecht. Het gebied was historisch een centraal punt van de Zennevallei in Brussel. Een kruispunt van waters, ook, tussen Zenne en het kanaal naar Charleroi. De enige zichtbare link met water nu is een carwash. De Ninoofsepoort is een grote blinde vlek in het kanaaldistrict tussen het Saincteletteplein en het slachthuis van Anderlecht... Maar er is hoop, want er komt een park aan de Ninoofsepoort! Dit is belangrijk. De kanaalzone wordt, alle dynamiek ten spijt, steeds meer een versteend, drukbevolkt en druk-

bereden, ongezond stuk Brussel. Er zijn geen grote parken of rustplekken langs het kanaal, zoals in andere delen van de stad. De enige grote zone waar nog ruimte is voor een

Kortzichtig In september 2011 vond een openbare overlegcommissie plaats in het gemeentehuis van Sint-Jans-Molenbeek om het uitgekozen plan nader te bekijken. Hier kwam veel reactie

“Als de autohandel wegtrekt uit de Heyvaertwijk, komt er daar een magnifieke wijk vrij voor woningen, handel en kantoren”

rond de Ninoofsepoort is er gemiddeld 0,5 vierkante meter groene ruimte per inwoner, terwijl dit voor het Brusselse gewest in zijn geheel 50 vierkante meter groene ruimte per inwoner is! Groene ruimte is geen luxe, zeker niet in deze wijken, waar de bevolking snakt naar frisse lucht en groen.

van Antwerpen vervoeren is absurd in een stad met een haven die zich economisch verder wil ontwikkelen. Autohandel van zo’n omvang heeft zijn plaats in de rand van de stad (in de industriezones aan het kanaal in noord-Brussel bijvoorbeeld), niet in een straat met een wijken kleinhandelspotentieel die de verbinding legt tussen Molenbeek/Brussel en het slachthuis in Anderlecht. Als die autohandel zich effectief verplaatst, weg van de Heyvaertwijk, komt daar een magnifieke wijk vrij waar woningen, handel en kantoren zich optimaal kunnen ontwikkelen. De enige plek van die omvang in de Brusselse kanaalzone volbouwen, zonder rekening te houden met het potentieel van de Heyvaertwijk, is politiek kortzichtig. Het comité vindt dat er een groene plek van minstens vier hectare ingetekend moet worden. Maar het vraagt bovenal beleidsbeslissingen met een visie. Ontwikkel in deze wijken, op een uitgekozen plek aan onze enige waterloop van betekenis, plaatsen met visie waarop Brussel trots kan zijn. Zie participatie als een verrijking en niet als een gevaar voor de uitvoering van de eigen agenda. Betrek je inwoners erbij, zorg dat ze fier kunnen zijn op hun buurt. Betrek hen echt en volwaardig, zodat ze zich medeverantwoordelijk voelen voor de publieke ruimte. Maak van de Ninoofsepoort een plek waar kinderen op hun gemak kunnen spelen, mensen kunnen samenkomen, waar men graag komt fietsen, zich neervlijen en van groen en water kan genieten.

Comité Porte de Ninove/ Ninoofsepoort

Facebook: ‘Porte de Ninove / Ninoofsepoort :: Un GRAND parc ! Een GROOT park ! A GREAT parc !’, www.bruxel.org/porteninpoort/plan_NL.html. Reacties welkom bij david.leyssens@gmail.com, kobuzjee@gmail.com, therese.hanquet@skynet.be, lieven.soete@bruxel.org, gvanderhulst@skynet.be

BDW 1326 PAGINA 15 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

BRIEVEN VAN LEZERS lezersbrieven@bdw.be

Belcanto Vrijdag de dertiende (april) was Guido Belcanto te gast in een uitverkochte AB, naar aanleiding van zijn nieuwe cd Een man als ik. Belcanto en zijn trouwe orkest zorgden voor een sfeervol optreden waar alle liedjes tot hun recht kwamen. Guido kan het publiek enthousiast doen meezingen in ‘Na de dood keren wij weer’, om het daarna het muisstil te krijgen met ‘De zonde die ik nooit beging’, zoals alleen Belcanto dat kan. Hij is dan ook uniek, en al meer dan twintig jaar geliefd door zijn trouwe fans. Na de pauze was An Pierlé te gast voor zijn hit ‘Toverdrank’, een cover van ‘Summer wine’, en ‘Wat wil jij dan?’, waarin hij zijn begeerte voor haar zingt. Het werd weer stil voor ‘Rome bij nacht’. Belcanto heeft nooit veel gecoverd, maar deze avond bracht hij wel twee mooie covers, één van de Fransman Renaud (‘Ze heeft de wolf gezien’) en één van Bob Dylan (‘Ik ben niet de man die je zoekt’). Alvorens te besluiten met ‘Op het zeildoek van de botsauto’s’ zong hij als intro wat sixties-successen van Will Tura, Adamo en Roy Orbison. Onder stomend applaus nam Guido afscheid. Een enthousiast publiek riep hem welgemeend terug. Als bonus bracht hij ‘Platina Marina’, ‘Plastic rozen verwelken niet’ en voor alle jarigen in de zaal ‘Mijn verjaardag’. Dank je, Guido, je ster op het voetpad van de AB heb je alle eer aangedaan. Brussel houdt van je! Ook een pluim voor je uitstekende orkest. Het was een onvergetelijke avond. Simon Merens, Zellik

Straling Tijdens mijn bezoek aan Brussel kreeg ik min of meer toevallig uw krant BDW onder ogen en viel mijn oog op de ingezonden brief van Jan Allein over straling (in BDW 1323 van 5 april, p. 13) . Daarop wil ik reageren. (...) De klachten die u noemt – hoofdpijn, oorsuizen, duizeligheid enzovoorts – en die u wijt aan WiFi-straling, ken ik uit ervaring, maar zouden volgens mij ook een andere oorzaak kunnen hebben. Ze treden bij mij op nadat ik enige tijd met mijn pc heb gewerkt of als ik de navigatieapparatuur in de auto gebruik. Het zou dus best kunnen dat straling van de gebruikersapparaten zoals computers, navigatie, (smart)phones en dergelijke, door de onmiddellijke nabijheid bij het lichaam, van grotere invloed is dan die van de zendmasten. Een mogelijke bron zouden, vermoed ik, de elektronische chopper-schakelingen voor de DC-DC-conversie kunnen zijn. Die bevatten namelijk transformatortjes (ringkerntjes) die bedreven worden op een ultrasone frequentie (meer dan 20 kHz) en die mogelijk niet alleen een EM-veld opwekken, maar ook een ultrasoon geluid kunnen uitstralen. De frequentie hiervan is veel lager dan die van de zendmasten en zou daardoor lichaamscellen in trilling kunnen brengen. Ook al nemen we ze niet waar, het lijkt mij niet onmogelijk dat bijvoorbeeld delen van het gehoor orgaan toch nog in trilling worden gebracht. Over de gevoeligheid van het menselijk lichaam voor ultrasoon geluid is weinig of niets bekend. Wel worden op sommige plekken hangjongeren weggejaagd met hoogfrequent geluid dat ouderen niet meer horen, maar de jeugd nog wel. Dat betekent niet dat ouderen er geen hinder van kunnen ondervinden, er kan immers zeker bij een hoog geluidsniveau veel energie worden uitgestraald. Maar omdat niemand iets hoort en de klachten zich pas na een langere tijd manifesteren, komt dit bij artsen en dergelijke erg ongeloofwaardig over, maar zelf ben ik altijd zeer gevoelig geweest voor hoge frequenties

BDWOPINIE

die anderen niet konden horen. Wellicht kunt u dit aspect eens onder de aandacht van deskundigen brengen.

Nico J. Bos, Almere (Nederland)

N-VA en Brussel Toen Jan Peumans in 2010 zijn 11 julispeech in het Brusselse stadhuis hield, werd hij onderbroken door een Brussels parlementslid dat het niet eens met hem was. Jeugdig en onbezonnen reageerde ik als (toen nog) voorzitter van Jong N-VA Brussel in De Standaard onder de titel ‘Doe die banaan uit je oor’. Er werd immers gereageerd op dingen die niet eens verteld waren. Ik had vorige week dan ook een sterke déjà vu: andermaal kwam Jan Peumans spreken (voor de Raad van de VGC), andermaal was ik aanwezig, en andermaal las ik verkeerde interpretaties. Ik heb het dan over de titel ‘30%-norm? Voor N-VA mag het gerust wat minder’ en het artikel daarbij (in BDW 1325 van 19 april, p. 5). Nu is het uiteraard, vooral bij politici van andere partijen, al een tijdje bon ton om de perceptie te creëren en te verspreiden dat Brussel de N-VA niet interesseert en dat de N-VA dus ook niet in Brussel wil investeren. Mantra en/of mauvaise foi? Zeker, er werden pertinente vragen gesteld door de parlementsvoorzitter: “Behouden we de Brusselnorm (...), ook als de Brusselse bevolking toeneemt? Gaan we op bepaalde domeinen deze norm verhogen of verlagen?” Er werd zeker niet bedoeld dat Vlaanderen minder moet investeren in Brussel, wel dat er moet worden gekeken hoe groot het potentiële doelpubliek is voor een bepaald Vlaams beleidsdomein (onderwijs, welzijn). Het is toch evident dat sommige daarvan gericht zijn naar specifieke leeftijdsgroepen (leerplichtige kinderen, ouderen,...), die door de specifieke Brusselse demografie – zelfs indien men 30 procent vooropstelt – soms meer en soms minder dan 5 procent betekenen? Een meer gedetailleerde berekening van de Brusselnorm is dan aangewezen, op basis van de samenstelling van de Brusselse bevolking (en/of het gebruik van pendelaars in bepaalde voorzieningen). En is het eigenlijk ook niet evident dat zoals sommigen de ‘blinde kaasschaaf’ bekritiseren, een ‘blinde’ 30 procent voor alle domeinen misschien ook meer gedifferentieerd kan worden? ‘Beleid voeren’ heet dat! Het kan dan minder, maar ook meer zijn... Het is zeker niet de visie van de N-VA om globaal minder in Brussel te investeren. Deze Vlaamse regering, met de N-VA erin, gaat uit van die norm. Maar die kan dus wel verfijnd worden. Jawel, ook Antwerpenaar en nationaal voorzitter Bart De Wever gaf onlangs aan dat Vlaanderen in Brussel moet investeren. Jammer dus dat in BDW het tegendeel gesuggereerd wordt. Want wij zijn als N-VA geïnteresseerd in Brussel. Meer dan ooit! Maar we doen natuurlijk aan politiek. En daarom zijn wij vooral geïnteresseerd in een Brussel waar de Brusselse Vlamingen geruggensteund worden door de brede Vlaamse Gemeenschap. Anders worden ze ‘overgeleverd’ aan een Brussels Hoofdstedelijk Gewest dat zijn middelen over de gemeenschapscommissies verdeelt volgens een 80/20-verhouding en dus geen 30 procent van de Brusselaars als doelpubliek neemt. Met zijn instellingen waarvan de tweetaligheid minstens in vraag kan worden gesteld. Overgeleverd ook aan een dominant Franstalig Brusselse politieke klasse: de Moureaux, Gosuins, Maingains en Picqués van deze wereld dus, die nota bene die 80/20-sleutel in vraag stellen. Het is natuurlijk een optie als een andere.

Lieven De Rouck, voorzitter N-VA Brussel

SPELREGELS VOOR LEZERSBRIEVEN: Mail uw bijdrage naar lezersbrieven@bdw.be. Schrijven kan naar BDW-Brieven van Lezers, Flageyplein 18, 1050 Elsene; faxen naar 02-226.45.69. Vergeet niet uw adres te vermelden, ook in e-mails: zonder het adres van de afzender beschouwen we een brief als anoniem, en wordt hij niet gepubliceerd. De maximumlengte van een bijdrage is 2.500 tekens, inclusief spaties. Wilt u graag een langere, meer uitgewerkte opiniebijdrage schrijven (max. 5.000 tekens)? Neem dan eerst contact met ons op voor overleg via lezersbrieven@bdw.be. De redactie mag lezersbrieven redigeren of weigeren. Moties, manifesten of omzendbrieven worden niet (in deze rubriek) opgenomen.

Naïef door Danny Vileyn Kris Lauwers, directeur-generaal ad interim van de vervoersmaatschappij MIVB, zal zich zijn interview met de krant De Morgen nog lang heugen. ‘MIVB-topman Lauwers: “We moeten de klant uitmelken”’, kopte de krant. Maar daar blijft het niet bij. Lauwers zou de opdracht van de MIVB ‘mislukt’ vinden als de klanten het openbaar vervoer voor twee haltes zouden gebruiken. Zoals verwacht vielen de politici over elkaar heen om Lauwers af te vallen. En dat was niet onverwacht. Lauwers’ woordkeuze was – zacht gezegd – onhandig, maar als topman van een openbaarvervoersmaatschappij zes maanden voor de gemeenteraadsverkiezingen stellen dat de prijzen de hoogte in moeten, doe je ook niet ongestraft. Zelfs de partij waartoe je verondersteld wordt te horen (in zijn geval de CD&V van minister Brigitte Grouwels), verdedigt jou dan niet meer. Minister-president Charles Picqué (PS) en minister van Leefmilieu Evelyne Huytebroeck (Ecolo) gingen nog een stap verder. Lauwers, die ook kandidaat is om de échte algemeen directeur van de MIVB te worden, heeft hiermee zijn kansen verkeken, verklaarden ze. Toch wel vreemd. Wij, naïevelingen, dachten dat de keuze voor de topman van het grootste bedrijf in Brussel op basis van een reeks serieuze proeven gebeurde. En het spreekt dat de uitglijer van Lauwers in De Morgen een van de elementen is. Maar op voorhand uitgeschakeld? Laten we eerlijk zijn. Het interview komt Picqué en Huytebroeck goed uit. De Franstaligen willen geen Vlaming aan de top van de MIVB. Maar we moeten verder kijken dan de waan van de dag. Lauwers brengt een nare boodschap. Tegen 2016 – dat is over vier jaar – is minimaal 1,2 miljard euro extra aan investeringen nodig voor het openbaar vervoer. Minimaal. Als het aantal ritten op jaarbasis niet hoger ligt dan de verwachte vierhonderd miljoen. Nu zijn dat er 329 miljoen, en nu al is het moeilijk. Nog eens twintig procent reizigers erbij is voor veel lijnen onmogelijk. Nu al zitten de lijnen 3 en 4 altijd tjokvol. Ook als ze richting Ukkel de noord-zuidverbinding al lang voorbij zijn. En dat is maar één voorbeeld. Het aantal reizigers is de voorbije tien jaar zowat verdubbeld. Het beheerscontract van de MIVB, dat normaal gezien in december van vorig jaar al klaar had moeten zijn, wordt de moeilijkste oefening van deze regering. Het kostenplaatje van de bevolkingsgroei wordt nu wel heel concreet.

EVA HILHORST

BDW 1326 PAGINA 16 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

VADROUILLE

tussen charleroi en tbilisi

Schoonheid, lelijkheid en revolutie, alle drie zijn ze te vinden in de Citybooks-fotoreportage van Christian Binder (1986) over de Roemeense hoofdstad Boekarest. Binder groeide op in Zwitserland en leerde zichzelf fotograferen. De Oostenrijkse Lea Titz (1981) bleef dan weer in eigen land en trok naar Graz. Het zijn maar twee voorbeelden, want de reis door Europa waarop Citybooks de reiziger meeneemt, doet ook nog Utrecht, Tbilisi, Skopje, Sheffield, Oostende, Lublin en Charleroi aan. De overige fotografen heten David Bocking, Sander Buyck, Filip Berte, Lisa Van Damme, Martijn van de Griendt, Kakha Kakhiani, Maciej Rukasz en Frosina Stojkovska. De tentoonstelling loopt van 24 mei tot en met 11 juli (dinsdag-zondag, 12 tot 18 uur) in De Markten, Oude Graanmarkt 5, 1000 Brussel. En de Citybooks zelf? Wel, op 9 mei (12.30-13.30 uur) kunt u gaan luisteren naar en discussiëren met Pascal Verbeken en Erik Lindner. Verbeken is de auteur van Arm Wallonië en het recente Grand Central Belge. Verbeken en Lindner verbleven allebei in Charleroi. Verbeken schreef een verhaal over een wassalon aldaar, Lindner maakte een reeks gedichten waarin elektriciteitskabels door het trottoir steken. De Loketten van het Vlaams Parlement, IJzerenkruisstraat 99, 1000 Brussel is de plaats van het gebeuren. Ook de cultschrijver Arnon Grunberg is op reis gestuurd. Hij trok naar de Oost-Poolse studentenstad Lublin en leest nu voor uit het citybook dat hij over de stad schreef. Annelies Beck van Radio 1 ondervraagt Grunberg over zijn Poolse ervaringen. Op 28 juni om 20 uur in De Markten. DV

DE CULTUUR- EN VRIJETIJDSBIJLAGE VAN BRUSSEL DEZE WEEK

Muziek > Bij de negentigste verjaardag van Jean ‘Toots’ Thielemans

‘Wees jezelf’ BRUSSEL – Op 29 april wordt baron Jean ‘Toots’ Thielemans negentig. Die dag wordt hij gehuldigd op het stadhuis door de burgemeester, een naamgenoot en ook een groot jazzliefhebber. Tien dagen later staat Toots op het podium van Bozar, voor een van zijn acht verjaardagsconcerten. Een unieke kans om een levende jazzlegende aan het werk te zien – voor wie een kaartje heeft kunnen bemachtigen.

et predicaat ‘levende jazzlegende’ past Toots perfect. Toen hij begon te spelen, was er nog geen sprake van bebop, moesten free en fusion nog uitgevonden worden en had niemand er een idee van dat elektronica voor een nieuwe zijsprong in de jazz zou zorgen. Toots maakte het allemaal mee en overleefde als muzikant elke radicale vernieuwing. Zijn geheim? “Wees jezelf.” We kregen de gelegenheid om samen met Bernard Lefèvre, eindredacteur van Jazzmozaïek, op de koffie te gaan bij Toots thuis. Aan de hand van een aantal trefwoorden en platenhoezen overliepen we met hem een hele namiddag lang zijn carrière. Het werd geen traditioneel interview, eerder een ophalen van herinneringen zonder vaste lijn. Toots vertelde

BRUSSEL – Het Vlaams-Nederlands Huis deBuren pakt uit met een foto tentoonstelling rond het literaire project Citybooks. Het is de meest in het oog springende activiteit van het veelbelovende lenteprogramma.

www.deburen.eu/nl

ADVERTENTIE

Handicap & informatie Deze dienst wil u de nodige informatie bezorgen om u wegwijs te maken in uw zoektocht naar mogelijkheden, voorzieningen voor personen met een handicap

✆ 0800-15045

alle werkdagen van 9 tot 12u30, maandag, dinsdag en donderdag van 13 tot 15u30

Bezoeken enkel op afspraak Informatie@handicap-ambulant.be

Met Aka Moon op Jazz Middelheim.

als een echte wereldburger afwisselend in het Engels, het Nederlands, het Frans en het Brussels.

mies of conservatoria bestonden nog niet.” “Over mijn mondmuziekske zeiden heel veel muzikanten in het begin smalend: ‘Jette ce jouet.’ Gelukkig heb ik doorgezet en waren er ook die erin geloofden, zoals Clifford Brown, die mij ooit zei: ‘Toots, the way you play harmonica they should not call it a miscellaneous instrument.’” Daarmee verwees Brown naar de jaarlijkse poll van het Amerikaanse jazzblad Downbeat, waarin Toots traditiegetrouw op één staat in de categorie ‘Miscellaneous’.

Can’t forget d’Uugstroêt Mondmuziekske Muziek was aanvankelijk geen prioriteit ten huize Thielemans, althans niet voor vader, want hij wilde dat zijn zoon wiskunde ging studeren. “Ik heb het een jaar geprobeerd aan de universiteit. Ik was niet echt slecht, maar ook weer niet goed genoeg om verder te gaan. Dat was nog onder de Duitse bezetting. Mijn aandacht ging meer uit naar de fonograaf die thuis stond. Ik kocht platen van Armstrong en speelde die dan op mijn mondharmonica mee. Zo heb ik het vak geleerd, als autodidact. Muziekacade-

Toots is een wereldartiest, maar hij blijft onlosmakelijk verbonden met Brussel. “Ik zen nen aaven Brusseleir, nen baron oît de Marolle. Ik ben niet beter omdat ik die titel heb, maar ook niet slechter (lacht). I can’t forget d’Uugstroêt, zelfs nu het daar een totaal andere wereld is geworden.” Toch was niet Brussel, maar New York de stad waar het voor Toots – net als voor zovele muzikanten voor en na hem – allemaal begon. “In de jaren 1950 ben ik naar ginder getrokken, en dat was het begin van alles. Ik heb nog steeds een vaste stek in New York. It is still the workshop. If you make it there...” Met Toots over zijn muziek praten kan inderdaad niet zonder uit te weiden over Amerika. Het is daar dat hij een internationale carrière opbouwde, musiceerde met de groten uit de jazzgeschiedenis en zo de hele evolutie meemaakte. Toots toerde in de jaren 1950 ook zes jaar lang met de top van de jazz uit die tijd. ‘My fantasmabus’ noemt hij de bus waar onder anderen Lester Young, de orkestleden van Count Basie en Billie Holiday in zaten. Hij was een van de enige blanken in het gezelschap. “Ik vroeg jaren later eens aan Quincy Jones (producer van onder meer Michael Jackson, red.) of ik als blanke niet net iets minder had op muzikaal gebied dan zij. Quincy antwoordde daarop meteen: ‘You are the blackest motherfucker I know.’” Toen Toots naar Amerika ging en daar aan de bak kwam, was dat aanvankelijk als gitarist. Een mooie anekdote hangt vast aan de hoes van de elpee Shearing on stage! (eerste release in 1959, red.), waarop hij afgebeeld staat met zijn Rickenbacker in de hand. “Toen John Lennon een aantal jaar later die hoes zag, wilde hij per se dezelfde gitaar.” Of hoe Toots zelfs een invloed had op The Beatles...

BDW 1326 PAGINA 17 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Met Philip Catherine en Chet Baker, ergens in de jaren 1980 in Bozar.

heb je of dat heb je niet. En waarschijnlijk heb ik dat wel (mijmerend). Als ik ‘Ne me quitte pas’ van Jacques Brel speel, rollen er overal tranen, van Amerika tot Japan. I don’t know if my musicianship is up to my popularity, but I think I give my best.”

Lucratief fluiten ‘Bluesette’ is natuurlijk Toots’ wereldberoemde visitekaartje, mede door de gimmick van het fluiten. “Dat fluiten kwam er toevallig bij, maar het heeft mij wel veel geld opgebracht (lacht). Nadien werd ik gevraagd om jingles in te fluiten en dan val je in Amerika in de categorie ‘screen actor’, wat meteen heel wat lucratiever is.” Door verschillende jazzcritici wordt Toots beschouwd als te licht en zelfs te commercieel. Hij is zich daarvan terdege bewust. “Ze schrij-

“Ik ben nen aaven Brusseleir, nen baron oît de Marolle. Ik ben niet beter omdat ik die titel heb, maar ook niet slechter (lacht)”

Het hoofdstuk van Toots als gitarist mag dan al jaren afgesloten zijn, hij weet nog wel wie de topgitaristen zijn. “Philip Catherine natuurlijk, maar ook iemand als Sylvain Luc, en in Amerika zijn er John Scofield, Adam Rogers, Kurt Rosenwinkel en nog zovele anderen.” Hij blijft dus goed op de hoogte van het reilen en zeilen in de jazz. Naast zijn mondharmonica heeft hij zijn iPod en iPad steeds in de buurt. In de loop van het gesprek haalt hij geregeld zijn iPad boven om een filmpje op YouTube te laten zien. “Ik probeer het peloton nog bij te houden, maar het gaat toch allemaal zo snel tegenwoordig. Er gebeurt ook heel wat, zoals die explosie van Indiase jazzmuzikanten, Rudresh Mahanthappa en zo. Toen ik begon, was Louis Armstrong de King. Er was nog geen sprake van Benny Goodman, swing moest nog uitgevonden worden, net als al de rest. Ik mag dus wel zeggen dat ik bijna de hele geschiedenis van de jazz heb meegemaakt.”

Knipperlicht Miles Net als voor de meeste jazzmuzikanten blijft Miles Davis ook voor Toots een mijlpaal, een monument. “Hij was een constant knipperend verkeerslicht in de evolutie van jazz. We kruisten elkaars pad in de periode dat ik met Charlie Parker speelde. Daarna ging ik de baan op met George Shearing, tot in Zweden. Wacht even, ik toon jullie een opname uit die tijd.” Hij haalt zijn iPad boven en laat een filmpje op YouTube zien. Er zijn trouwens ook clips terug te vinden van Toots aan de zijde van Jaco Pastorius en zelfs van Nick Cave. Over zijn populariteit blijft Toots nuchter. “Overal vallen ze voor de emotie van mijn broodje, zoals ik mijn mondharmonica ook al eens noem. En voor emotie is geen school. Dat

Met John Miles op de Proms, 2009. “Die optredens worden me niet in dank afgenomen.”

ven inderdaad niet altijd stralend positief over mij. Dat ik op The Night of the Proms ging spelen, werd me bijvoorbeeld niet in dank afgenomen. Ik heb zelf ook nooit gezegd dat mijn fluiten jazz was. Oké, ik had misschien dichter in de buurt van al die jazzcats als Max Roach en Clifford Brown moeten blijven, maar dat zijn keuzes die ik toen gemaakt heb. Ik ben wel heel fier op de plaat die ik in 1979 met Bill Evans opgenomen heb, Affinity. Ik heb altijd plezier gehad in wat ik deed en het beste van mezelf gegeven. En vertrouwd op mijn kippenvel. Dat is een antenne die altijd werkt.” Aan de verleiding van drugs en aanverwante middelen heeft Toots nooit toegegeven. “Ik heb het om me heen allemaal gezien en aangeboden gekregen, maar ik ben er nooit mee begonnen. Ik was een braaf manneke, waarschijnlijk uit schrik voor mijn pa (lacht). Charlie Parker en Chet Baker, dat zijn andere verhalen – maar ik heb daar geen kritiek op.” Toots’ bescheidenheid is ontwapenend. En hij blijft een ongelooflijk muzikant die het principe van ‘less is more’ door en door kent. Als hij voor we vertrekken nog een paar noten van ‘Ne me quitte pas’ speelt, kunnen we niet anders dan ontroerd zijn. Een groot muzikant, een groot mens. Respect. Georges Tonla Briquet

Toots Thielemans speelt op 9 mei in Bozar (uitverkocht). Het boek Toots 90 (van Peter De Backer en René Steenhorst, uitg. Borgerhoff & Lamberigts, 320 p., 49,95 euro) heeft een biografisch luik en getuigenissen van een hele reeks wereldsterren

BDW 1326 PAGINA 18 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Jazz > Ben Sluijs Trio brengt met ¾ peace nieuw vinyl uit

‘Coltrane en Parker overleefd, en nu?’ Saxofonist Ben Sluijs heeft al een heel parcours afgelegd. Voor zijn nieuwste project keert hij terug naar de formule van een jazztrio met aan zijn zijde twee jonge muzikanten die opgang maken: pianist Christian Mendoza en bassist Brice Soniano. Zoals altijd bij Ben Sluijs is er diep nagedacht over het hele idee. “Sinds een tijd maak ik deel uit van de Christian Mendoza Group waar ook Brice in zit. Van bij het begin klikte het heel goed tussen ons drie, en ik wilde al lang iets doen in navolging van het drumloze trio Paul Bley-Jimmy Giuffre-Steve Swallow. Door zo’n bezetting ga je anders om met klank. Je kunt stiller spelen, en ook meer in de breedte. In 2010 kregen we van De Meent in Alsemberg de gelegenheid om twee dagen op te nemen. We hadden geen bepaald repertoire afgesproken, we zijn gewoon beginnen spelen en improviseren. Een jaar later deden we nog eens hetzelfde, opnieuw in De Meent. Uit die sessies komt het materiaal dat op de plaat staat.”

JETTE – Met ¾ peace brengt de Brusselse jazzsaxofonist Ben Sluijs een verrassende nieuwe vinylplaat (!) uit. De muziek is zowel gelaagd als opmerkelijk toegankelijk. De plaat wordt voorgesteld bij Ploef!, een van die opmerkelijke locaties die Brussel rijk is.

Ben Sluijs (met links pianist Christian Mendoza en boven bassist Brice Soniano): “Ik wou een drumloos trio. Dan kun je stiller spelen, en meer in de breedte.”

Improviseren zonder publiek om het materiaal nadien uit te brengen: het klinkt gevaarlijk. “Het is inderdaad een uitdagende evenwichtsoefening, want zonder publiek kun je net iets extremer gaan. Daarom heb ik nadien ook heel wat knipwerk gehad om ballast te verwijderen, zodat het voor de luisteraar interessant blijft.” Het eindresultaat klinkt heel toegankelijk zonder aan impact te verliezen. “Die toegankelijk-

heid is echt geen bewuste zet. Bij het spelen noch bij het componeren denk ik daarover na. Het is wel zo dat ik net wat minder uitgespro-

ken expressionistisch speel dan de voorbije jaren. Ik luister nog steeds naar Coltrane bijvoorbeeld, maar iets minder dan voorheen. Dat heeft waarschijnlijk met de leeftijd te maken. Jazzmuzikanten leven ook langer dan vroeger. Ik ben 45 nu. Charlie Parker en John Coltrane haalden dat niet eens! Wat hadden die gedaan als ze zo oud waren geworden? Maar vooral: waar moet ik zelf naartoe? Mijn streefdoel is om steeds beter te worden, maar ook om relevant en geloofwaardig te blijven.” Dat Ben Sluijs met deze muziek terechtkomt bij Ploef!, is geen toeval. De locatie ligt op wandelafstand van bij hem thuis, maar bovenal past Sluijs’ muziek goed bij het concept van Ploef!, een idealistisch privé-initiatief dat kan rekenen op een kleine bijdrage van de gemeente. Op het programma staan de meest uiteenlopende socioculturele activiteiten voor alle leeftijden, van film en toneel tot dans en jazz en zoveel meer. Cultuur à la carte voor iedereen. Georges Tonla Briquet

¾ peace is uit bij El Negocito Records. Op 29 april optredens ¾ Peace (19 uur, 8 euro) en Ben Sluijs/Tom Van Bauwel (16 uur, gratis) bij Ploef!, Bonaventurestraat 100, Jette, 02-476.98.07. Op 2 mei optreden ¾ Peace in JazzStation (Leuvensteenweg 193a, Sint-Joost-ten-Node; 20.30 uur, 8 euro)

ADVERTENTIE

eit? t i v i t a e r barst je van cator op het speelplein! anim word (hoofd)

amuseer je te pletter organiseer knallende activiteiten geef je vriendenaantal een boost tover een glimlach op kindergezichten en verdien wat bij door te spelen!

schrijf je in via sp eelplein

en.vgc.be

VOOR DE ZOMER VAKANTIE: IN DE

MAAND MEI

ADVERTENTIE

BDW 1326 PAGINA 19 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

1 mei

- 14u30 - Sint-Katelijneplein

DJ Castor [ mix ]

Ik & den Theo/Moi & le Theo [ concert 3+ ] [ BE ]

Verschoten Spaanse vlaggen en nog veel meer, op vier dagen Art Brussels.

Emmy Lou & the Rythm Boys [ 50 rockabilly ] [ SE ] s

Al Copley Trio

De verbeelding aan het werk

[ o.a. Blues Brothers,... ] [ US ]

JFB - Just Flow & Beat

Praat

[ Streetdance uit Noord-Brussel ] [ BE - CO ]

Gezien op Art Brussels...

achteraf

duele, minimaal bewegende miniatuurportretten van trieste, vreemd uitziende, beetje hobbitachtige mensen door Alex Verhaest (bij Grimm). Een groot karton met een raster van lijnen als op millimeterpapier, waarvan de lijntjes met een cutter bewerkt zijn zodat het uitpuilende karton een vreemde driedimensionale figuur op het karton tovert, door Eric Baudart (bij Chez Valentin). Zeer gedetailleerde collages waarmee Klaus Pamminger drukke, realistisch ogende kamerinterieurs weergeeft met een perfect perspectief (bij Galerie Raum mit Licht). Fijne, niet van humor verstoken tekeningen van Rinus Van de Velde (bij Tim Van Laere). Berglandschappen overtrokken met een mistig, halftransparant papier door Ulrike Heydenreich (bij Van der Mieden). Een sculptuur van een ouderwetse schooljongen die met de kraag van zijn jasje opgehangen werd aan een haak in de muur, met daarbijhorend een sculptuur van een jongen die al lopend met zijn kop tegen de muur schuurt en daarbij een zwarte streep op die muur achterlaat, alsof zijn hoofd/haar afgeeft (door Sofie Miller bij Geukens & De Vil). En nog een hoop zaken die nog minder accuraat te omschrijven zijn.

Michaël Bellon

Socialistische Mutualiteit

GRATIS

brussel vzw

ADVERTENTIE

Een schilderij van een ruw vormgegeven Kuifje dat kleurige verfstreken uitkotst, door Emilio López-Menchero (bij Galerie Nadja Vilenne). De monumentale, perfecte potloodtekening ‘Square Park Island’ van een stad die lijkt op New York, maar dan met riante groene ruimten tussen de wolkenkrabbers, door Rik Smits (bij Ron Mandos). Een schilderij met als enige ‘tekening’ op het witte vlak het craquelé van de verf (bij Wilkinson). Ingelijste grijze fotokopieën van de landschappen met watervallen die normaal gezien in een kitscherige glitterversie verkocht worden (bij Torri). Met rood, op bloed gelijkend email besmeurde kranten door Klaas Kloosterboer (bij Ellen de Bruijne). Bokalen met grillig amorfe, stekelige en soms obsceen uitziende objecten in fluokleurtjes op sterk water in fluokleuren, pseudowetenschappelijk geschikt in een antieke kijkkast (‘Sea life’ van Mark Dion bij In Situ/Fabienne Leclerc). Een schaalmodel van een bergketen opgeborgen in een houten kist door Katrin Sigurdardottir (bij Eleven Rivington). Mooie, donkere foto’s van Astrid Kruse Jensen (bij Galerie Martin Asbaek). Een boom of tak met zwarte stof overtrokken, met op een twijg een vogel die aan één kant zwart is en aan de andere kant spiegelt, zodat op de schaduw van de boom muur zowel een zwarte ‘schaduwvogel’ als een witte ‘spiegelvogel’ te zien is, door Barnaby Hosking (bij Low). Foto van een naakte man met een albinoslang rond zijn geslacht en van een vrouw met een tarantula in de buurt van het hare, door Ryan McGinley (bij Ratio 3). Een serie Spaanse vlaggen waarvan de kleuren gradueel verschieten (Bruno Peinado bij ADN Galería). Een sculptuur van een kaartenhuisje waar behalve kaarten ook hier en daar een stuk beschimmelde pizza tussengeschoven zit, door Tony Matelli (bij Stephane Simoens). De gravure ‘Vier ridders van de Apocalyps’ door Albrecht Dürer als monochroom polyester tapijt door Valentin Souquet (bij Anyspace). De indrukwekkende sculptuur uit de reeks ‘The blind leading the blind’ van Peter Buggenhout, die lijkt op een grillige brok metaal uit een lang overleden machine bedekt met roet, stof, menselijke haren... (bij Laurent Godin). Een foto van de besnorde Nick Cave door Anton Corbijn (bij

kinderanimatie met springkastelen animation pour enfants NEW! workshop majoretten NEW! workshop circus sappetrapper Kom op tegen Kanker cocktailbar - exotische hapjes

Galerie Anita Beckers). Een schilderij van Werner Büttner dat een rijtje vooruitgeschoven cavaleristen op het slagveld toont van de rug af gezien, met daaronder het opschrift ‘Die Avantgarde von hinten’ (bij Marion Meyer). Een groot mozaïek samengesteld uit kleurenvlakjes van Rubiks Kubus die samen een afbeelding vormen die refereert aan het schilderij van de man met de appel voor zijn gezicht (‘La grande guerre’) van René Magritte: ‘Da pomme’ van Invader bij A.L.I.C.E. Een serie ingelijste schermpjes met indivi-

BDW 1326 PAGINA 20 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Beeld > Schoonheid: nieuw album van de scenograaf van treinmuseum Schaarbeek

In het spoor van Schuiten BRUSSEL – François Schuiten, op dit moment onze grootste striptekenaar, heeft een nieuw album uit: Schoonheid. De muze die hij bezingt, is geen Mona Lisa of Beatrice, maar een Belgische stoomlocomotief die uit de toekomst lijkt te komen. Verslag van de persvoorstelling van het album, een avontuur op zich.

Met een topsnelheid van 165 kilometer per uur was La Douce wereldrecordhoudster. De Belgische Spoorwegen vonder er na de laatste rit in 1966 niet beter op dan alle stoomlocomotieven te verkopen aan ijzermarchands. Dat deed enkele werknemers zoveel hartzeer dat ze besloten een exemplaar te verstoppen. Het duurde jaren voor de bazen erachter kwamen.

12 uur: Jannie Haek, CEO van de NMBS Holding, geeft details over het treinmuseum dat aan het station van Schaarbeek komt. Het mag geen treinmuseum genoemd worden, maar Train World. Het wordt geen veredelde stelplaats met zoveel mogelijk toestellen, en het moet de impact van de spoorwegen op de maatschappij tonen. Schuiten ontfermt zich over de scenogra-

fie. Tegen 2014 kan het klaar zijn. 12.10 uur: Schuiten vertelt hoe hij in de bewaarplaats in Leuven op type 12 stootte, “een Schone Slaapster die smeekte om gewekt te worden”. 12.20 uur: Rondleiding in de museumbewaarplaats. Straks te zien in Train World: de motorwagen, een grappige kruising tussen een trein en een bus, stoomlocomotief type 18, maar ook de geslo© SCHUITEN & PLISSART

uur: Regionale, nationale en internationale media, strip- en treinexperts verzamelen in het Zuidstation. Ze worden opgewacht door een leger pr-mensen, uitgevers en NMBS-lui. BDW is niet te bespeuren. 10.36 uur: BDW springt zonder kaartje op de stoomtrein. De tijdreis begint nog voor de stoomlocomotief type 29.013 zich op gang trekt. Een half bos moet destijds gerooid zijn geweest voor al dat hout in de wagons. De verlichting is van een schoonheid die we kwijt lijken te zijn. 10.38 uur: Stoomtreinen vertrekken wel stipt. 10.39 uur: Boerenbedrog. De trein rijdt, maar er is geen wolkje te bespeuren. Navraag leert dat we geduwd worden. De stoomlocomotief moet zijn demonstratie nog even uitstellen. De kolendamp zou het veiligheidssysteem in de noordzuidtunnel tilt doen slaan. 10.43 uur: De eerste dikke zwarte wolken vliegen voorbij het raam. We gaan heerlijk de mist in. 10.44 uur: De mooiste der toettoeten en de verrassend aangename geur van kolen en smeerolie doen mijn verbeelding op hol slaan. 10.59 uur: Langs het parcours staat menige treinspotter. De nietsvermoedende mensen die we voorbijzoeven, zwaaien spontaan. 11.03 uur: De conducteur draagt witte handschoenen. 11.17 uur: Aankomst in Leuven. De 29.013 is nog veel malen mooier nu ze zucht, stoomt en sist van de geleverde inspanning en langs alle kanten lekt. Ze wordt gefilmd en gefotografeerd als een ster. 11.30 uur: Van achter een gordijn komt de stoomlocomotief Type 12 Atlantic tevoorschijn. ‘La Douce’ noemt Schuiten zijn muze. Zijn album bezingt de machine zoals maar weinig vrouwen bezongen zijn. Geen striplezer die straks zal geloven dat La Douce niet aan de rijke verbeelding van Schuiten is ontsproten. Maar ik kan getuigen dat hij de werkelijkheid heeft nagetekend. Wielen van twee meter. Staal waarmee je door bunkers rijdt. Maar ondanks de kilo’s een en al elegantie. Vooral door de stroomlijn lijkt het op een tijdsanomalie, alsof een toestel uit 2139 in 2012 is beland. Maar op de flank staat wel degelijk Consortium belge de constructeurs de locomotives Cockerill 1939. 11.45 uur: Persconferentie. Van het type 12 zijn er maar zes gebouwd.

ten wagen met twee assen nummer 948191 die gebruikt is voor deportaties tijdens de Tweede Wereldoorlog. 13.35 uur: Schuiten staat tijdens de broodjeslunch journalisten individueel te woord. “Ik vroeg als kind wel om treintjes, maar mijn vader gaf me telkens weer aquarelmateriaal. Ik moest kunstenaar worden. Misschien had hij wel gelijk.” En: “Ik onderscheid geen hoge van lage kunst. Rembrandt, Franquin, deze locomotief: ik zie slechts schoonheid die me ontroert.” 14.15 uur: Met de stoomtrein naar Schaarbeek. 14.45 uur: Twee bussen uit vervlogen tijden brengen de persmeute naar het Autriquehuis op de Haachtsesteenweg. 14.55 uur: Blijkbaar had men niet verwacht dat de pers zo massaal Schuiten zou blijven volgen. Het markante gebouw van Victor Horta

“Rembrandt, Franquin, deze locomotief: ik zie slechts schoonheid die me ontroert”

‘La Douce’ dendert langs de Martinitoren, ooit toonbeeld van moderniteit, sinds 2004 voortlevend in de herinnering. “We begaan exact dezelfde blunders als met de gebouwen van Horta,” waarschuwt Schuiten.

uit 1893 kan de overrompeling niet aan. Tot 25 november kunt u hier overigens een dertigtal originele platen en schetsen van het nieuwe album bewonderen, alsook affiches van de NMBS, een vergeeld reglement voor machinisten en Schuitens eerste schetsen voor Train World. 16.40 uur: In Galerie Champaka kunt u grote, onuitgegeven illustraties bij het album bekijken en kopen. Fascinerend zijn de fototekeningen: metershoge foto’s van Marie-Françoise Plissart die Schuiten bewerkte. Het felst borrelen de emoties op bij een reeks fototekeningen waarop de uitgerangeerde stoomlocomotief voorbij de Martinitoren dendert, ooit een toonbeeld van moderniteit, maar sinds de afbraak in 2004 slechts voortlevend in onze herinnering. “We zijn exact dezelfde blunders aan het begaan als destijds met de gebouwen van Horta,” zegt Schuiten. 18.47 uur: Met de hulp van Dassault Systèmes schenkt Schuiten zijn lezers een reis in ‘enhanced reality’. Argwanend volg ik de instructies: webcam inschakelen, het album bij de schutbladen openen, de tekening van het spoorwegdepot voor de web cam houden. De locomotief komt virtueel in beweging. Sjonge, jonge. Niels Ruëll

BDW 1326 PAGINA 21 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Muziektheater over de mythische dagen 22-25 augustus 1830.

Theater > Nieuw werk van D°eFFeKt en Stemmer

Terug naar 1830 BRUSSEL – Met 1830, een historische muziektheatervoorstelling over het ontstaan van België, openen de Brusselse theatergroep D°eFFeKt en stadskoor Stemmer de Week van de Amateurkunsten. In Parijs is nog maar veertien dagen geleden De stomme van Portici in première gegaan, met in de bezetting zowel het koor als het orkest van De Munt. De opera komt later ook naar Brussel, zij het naar het Koninklijk Circus en niet naar De Munt zelf. Een en ander ligt in het licht van de Belgische politieke toestand nog altijd gevoelig, al is het ondertussen bijna tweehonderd jaar geleden dat de opvoering van de opera van de Franse componist Daniel Auber over de Napolitaanse opstand van 1647 tegen Spanje als katalysator voor de Belgische revolutie fungeerde. Bij theatergroep D°eFFeKt en stadskoor Stemmer vormde de recente regeringsvorming juist de aanleiding om terug te keren naar het ontstaan van dit land en er een ambitieuze productie rond op te zetten. 1830 speelt zich af in de vier dagen tot en met de vertoning van De stomme van Portici in De Munt – van 22 tot en met 25 augustus in dat revolutionaire jaar. Het stuk is het werk van componist en dirigent Peter Spaepen en auteur en regisseur Koen Boesman (die met Stemmer en D°eFFeKt onlangs de Prijs Roger Van de Voorde en het Landjuweel wonnen voor Agamemnon). Ze brengen het samen met zestien acteurs, 25 zangers en een zevenkoppig professioneel strijkersensemble. Het koor is geïntegreerd in het spel en beweegt zich als groepjes persona-

ges over de scène. Met ‘L’amour sacré de la patrie’ zit de revolutionaire aria van De stomme van Portici in het stuk verwerkt, maar het overgrote deel van de muziek is nieuwe muziek, gecomponeerd door Spaepen. Waren de recente communautaire problemen een aanleiding voor deze productie, dan valt op hoe dicht 1 830 bij de historische feiten blijft. Boesman: “We doen in de voorstelling inderdaad geen enkele uitspraak over België, Vlaanderen of de revoluties in de Arabische wereld. De voorstelling laat wel zien hoe revoluties kunnen werken en hoe ze ook snel kunnen perverteren. Als het stuk al een boodschap heeft, dan is het dat nationalisme tot niet veel leidt, of het nu Vlaams, Belgisch of Amerikaans is. Interessant is dat De stomme op die cruciale dag niet helemaal is uitgevoerd. Men is gestopt op het moment dat de onderdrukten wonnen, terwijl er verderop in de opera een ommekeer zit: zij die de revolutie gevoerd hebben voor een beter leven, krijgen dat beter leven niet.” 1830 is volgens de inschatting van de makers voor tachtig procent historisch correct. De personages worden wel door een fi ctief verhaal met elkaar in verband gebracht. Boesman: “Zo was Eugenie Fay echt een zangeres die in De stomme een rolletje had, zij het in 1829. Bij ons is haar man Édouard Ducpétiaux, een burger van stand die als liberaal bij de revolutie was betrokken, en is haar onmogelijke liefde de drukkersgast Pierre Schavije, ook een historische fi guur die bij de revolutie betrokken was, maar dan door het sociale onrecht.” Michaël Bellon

1830 op 27 en 28 april, 4 en 5 mei, telkens om 20 uur, in Zinnema, Veeweidestraat 24-26, Anderlecht. Meer op www.zinnema.be, www.deffekt.be, 02-555.06.00 en www.weekvandeamateurkunsten.be

Nick Trachet BRUSSEL EN DE WERELD CULINAIR ONTDEKT

Mangoestan Nog een vrucht voor nostalgische tropelingen. De mangoestan (of mangoestien) is een heel mooie vrucht. Lekker ook, maar met een beperkt eetbaar deel. De vrucht bestaat vooral uit schil. Het is een boom met vele namen, en hij komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië, zeg maar Maleisië, Indonesië en de Molukken. Zijn wetenschappelijke naam is Garcinia mangostana, van de familie der C lusiaceae. Deze familie bevat kruidachtige planten, maar ook bomen met diverse soorten vruchten zoals de mammi-appel uit de Caraïben. De mangoestan is slechts hier en daar in de handel te vinden. Er bestaan niet echt grote plantages van, en dus wordt hij ook niet massaal geëxporteerd. Zo’n mangoestanelaar houdt zich ook maar goed in de echte vochtige, equatoriale tropen, al zijn er al aanplantingen gelukt in het zuiden van de Verenigde Staten. De boom lijkt zich bovendien moeilijk te vermeerderen uit zaad. De mangoestan doet zich voor als een paarse, ronde, stevige vrucht. Ik kocht een netje van een halve kilo voor de prijs van 6,50 euro. Dat is wat asperges of zo kosten! Maar aan asperges zit heel wat eetbaars, aan mangoestanen niet. De vrucht groeit aan de boom en wordt bij het rijpen dieppaars, een beetje zoals een aubergine. Aan het steeltje blijven vier vlezige kelkbladeren zitten; de vruchthuid voelt lederachtig aan. Van hard wordt de vrucht wat zachter bij volledige rijping. Maar hoe weet men nu of een mangoestan niet overrijp is? Het is immers bekend dat mangoestans maar kort houdbaar zijn. Een gepensioneerde importeur wist het mij te vertellen. Na verloop van tijd wordt de vrucht weer harder. Koop dus geen harde mangoestanen. De vrucht moet wat meegeven onder de druk van onze handen, leerachtig, niet houtachtig. Hij mag er ook niet gevlekt of beschadigd uitzien, want de schil bevat bittere stoffen die tegen bederf beschermen. Als die al niet meer werken, dan moet het wel slecht gesteld zijn met het fruit in de winkel. Een mangoestan snijdt men rondom rond in en dan draait men de vrucht open. Wat binnenin zit, is wondermooi. De purperen schil blijkt een bolster te zijn, met daarin vijf, soms zeven uithollingen waar-

in spierwitte arillen zitten. Dit witte vruchtvlees is zonder meer heerlijk. Er zitten zelden pitten in, die dan nog vaak piepklein zijn, maar – zo vertelde mijn bron – soms ook veel plaats innemen, vooral bij grotere mangoestanen. Kies dus, zei hij nog, bij voorkeur kleinere vruchten. Hoe de smaak is? Moeilijk te beschrijven uiteraard. De smaak van iets lijkt altijd wel op die van iets anders. Wie het wil weten, moet er maar gaan kopen. Ik smaakte niets weeïgs, niets walgelijks. Een fris en liefl ijk fruit. Maar ik krijg wel weinig terug van mijn halve kilo fruit. Ik heb deze keer geen gewichten genoteerd, waarvoor mijn excuses, maar ik schat toch dat er ten hoogste dertig procent eetbaar spul in de mangoestan zit. We blijven dus met een grote hoop bolsters zitten. Kunnen we daar iets mee beginnen? Ik denk dat het een diepmenselijke reactie is. We zijn het niet gewoon van fruit dat het slechts gedeeltelijk bruikbaar is. Perenklokhuizen en -schillen zitten vol pectine voor confi tuur en gelei; appelzaadjes, ook al zijn ze giftig, smaken lekker naar amandelen. Van kokosvezels maakt men koord en tapijt, en de schalen van de nootjes vinden hun weg naar de stoof of de open haard. Dat laatste heet calorische recyclage en is het laatste wat men met fruit kan doen. Ik moet toegeven dat ik het al met verschillende exotische fruitsoorten heb geprobeerd. Wat zonde om de schillen van – bijvoorbeeld – passievruchten weg te gooien. Industrieel zou er pectine uit kunnen worden gerecycleerd. Ik probeerde het thuis, maar dat leverde niets op. Een hele ramp was de granaatappel. Wat daarvan overblijft als eetbare fractie, is eigenlijk voornamelijk het sap. De pitten worden wel gebruikt, maar hoogstens al kruiding, en men moet ermee geboren zijn, vrees ik. Ik vond die pitten maar bitter. Ook de schil van de mangoestan is niet lekker: bitter, kartonachtig. De paarse kleur geeft wel af in wa-

Het is een diepmenselijke reactie, denk ik: we zijn het niet gewoon van fruit dat het slechts gedeeltelijk bruikbaar is

ter. Mijn hogervermelde importeur zei dat ze inderdaad bruikbaar zijn om paaseieren te kleuren. Een schrale troost. Garcinia doet een aantal gezondheidsfreaks de oren spitsen, want er zijn veel garcinia-producten in de gezondheidsindustrie in omloop, de ene met al meer onbewezen claims dan de andere. Maar er bestaan ook meer dan tweehonderd boomsoorten binnen het genus Garcinia alleen al. De ene garcinia is de andere niet. Van de mangoestan ‘pur sang’ mag vooral onthouden worden dat hij lekker is, meer niet. Van de gezondheidsclaims zijn er al veel onderzocht, maar nog nooit heeft het wat interessants opgeleverd, schreef een kweker op zijn blog, en die man zou er nog belang bij kunnen hebben. Hier en daar, in exclusieve restaurants, worden dessertjes met mangoestan geserveerd. Ik kan ze u alleen aanraden als lekker en fris handfruit, voor wie eens in een zotte bui is. Ze staan ook beeldig in de fruitmand, dat wel. Maar bedenk dat binnenin het vruchtvlees al snel niet meer eetbaar is. Smakelijk.

nick.trachet@bdw.be De hele reeks nalezen? www.brusselnieuws.be/trachet

BDW 1326 PAGINA 22 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Serge Goldwicht: “In vorige levens was mijn beroep nooit mijn identiteit. Met wat ik nu doe, voel ik me voor het eerst in lijn met wie ik echt ben.”

Serge Goldwicht, ‘autopictographe’

‘Ik heb mijn identiteit gevonden’ ELSENE – “Tekenen. Spontaan. Het is universeel, iedereen heeft het in zich, maar het wordt al jong de kop ingedrukt. Met mijn Ateliers Autopictographiques wil ik bij volwassenen dat spontane tekenen weer naar boven brengen. De methode heb ik zelf ontdekt en ontwikkeld, zelfs het woord komt uit eigen koker. De speeltijd is voorbij: wat ik nu doe, is wat ik ben. Mijn moeder zaliger zou het graag gezien hebben; haar wens voor mij was: ergens groots in zijn. Al had ze over ‘groots’ andere ideeën dan ik.” Serge Goldwicht vond zijn bestemming als autopictographe. De weg ernaartoe was lang en vol kronkels.

n het Nijvel van het midden van de jaren 1950 waren de Goldwichts de vreemde eend in de bijt. “Nijvel was rustig, nogal burgerlijk én katholiek. Mijn vader was van Poolse afkomst, mijn moeder van Roemeense. Vader, die was opgegroeid in de Joodse wijk van Sint-Gillis, waar grootvader een handschoenenwinkeltje openhield, had als enige van zijn familie de holocaust overleefd. Het was kantje boord: tijdens zijn deportatie is hij

onderweg van de trein gesprongen. Vlak na de oorlog heeft hij een kledingzaak geopend in Nijvel. Begonnen met één kostuum, een geleend dan nog.” “Met Brussel heb ik kennisgemaakt tijdens mijn studie filosofie aan de ULB. Dat heeft me getekend, en één prof in het bijzonder zal ik nooit vergeten: Jacques Sojcher. Hij heeft me bewust gemaakt van het feit dat het judaïsme niet alleen droefenis is, dat het woord Jood

ook anders gebruikt kan worden dan stigmatiserend. Dat er een lichte kant is, plaats voor humor, zelfspot. Iets wat bijvoorbeeld Woody Allen mooi weet te vatten in zijn films. Ook leerde ik het gevoel kennen van wat ik non-lieu zou durven te noemen. Van nergens te zijn, niet echt gegrond. Dat is niet noodzakelijk negatief: het houdt me nog altijd gaande. België bijvoorbeeld, waarmee ik zeer ben verbonden, is voor mij een echte non-lieu, en Brussel is het

centrum daarvan. Terwijl bijvoorbeeld Parijs het prototype van een lieu is. In Brussel domineert niets, je bent er overal en nergens tegelijk. Enorm interessant. Ik hou van Brussel. Ik hou ook van Napels, niet van Parijs. Hier wonen is voor mij een diepgaand genot.”

Meanders Er was de interesse voor filosofie, er was de passie voor tekenen. “In mijn jonge jaren schreef ik aan een boek in een mengeling van Waals en Jiddisch, een taaltje dat ik Wallisch noemde. Ik heb het nooit afgemaakt, voor mij draaide het allemaal om tekenen, waar en wanneer ik maar kon. Mijn eerste expositie kwam er tijdens het laatste jaar van mijn studie, in oktober 1976. Dat is heel natuurlijk in zijn werk gegaan; een bepaald project had ik niet voor ogen. Gewoon met mijn farde onder de arm de galeries van Brussel afgelopen, tot er eentje geïnteresseerd was: Angle Aigu, hier in Elsene.” “Na Brussel kwam Antwerpen. Ik zag in de krant een advertentie van Lens Fine Art, een grote galerie die werkte met artiesten van wie ik toen hield. Topor onder meer, Marc Mendelson... Ik dus naar Antwerpen met mijn farde. Daar aan de Mechelsesteenweg ben ik met mijnheer Lens aan de praat geraakt over kunst, over kunstenaars die mij en hem interesseerden. Vervolgens heb ik hem mijn tekeningen getoond. De helft heeft hij onmiddellijk gekocht. De andere helft? Een beetje gefoefeld, beste? Het was het begin van een mooie samenwerking. Mijnheer Lens bleef alles kopen wat ik maakte, met hem heb ik ook Antwerpen ontdekt. Het was een mooie samenwerking, een mooie relatie, waaraan in 1979 helaas een einde kwam door

BDW 1326 PAGINA 23 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

zijn ontijdige dood. Anders... – wie weet?” “Ondertussen was ik gestopt als leraar zedenleer in het bijzonder onderwijs. Die betrekking had mijn moeder voor mij versierd: ‘Kunstenaar is geen echt beroep.’ Ik ben toen gaan werken als expert in meubels en decoratieve kunst. Als kunstenaar begon ik me dan weer meer en meer toe te leggen op voorwerpen. Te beginnen met Thora’s, Joodse bijbels, in zijdepapier. Zonder tekst, omdat ik vrijzinnig ben opgegroeid en gebleven. Een succes, tot een vermelding in de Prix de la Jeune Peinture Belge toe. Na de Thora’s kwam de focus te lig-

“Judaïsme is niet alleen droefenis. Er is ook een lichte kant, plaats voor humor en zelfspot. Woody Allen weet dat mooi te vatten in zijn films”

gen op design, op het ontwerpen van unieke meubels.” Het heeft er allemaal indirect toe geleid dat Goldwicht in 1990 artistiek directeur werd bij Val Saint-Lambert, voor de lijn ‘Kunst en Design’. “Ik heb me daar toegespitst op design marketing, zonder de term te kennen. Zo heb ik mogen samenwerken met designers van buitenaf van wie er achteraf enkelen heel groot zijn geworden, zoals Borek Sipek en Philippe Starck. Dat marcheerde heel goed. Zeker in de States, het gaf Val Saint-Lambert iets van zijn glorie uit vervlogen jaren terug.” “Ik had mijn niche gevonden, design en communicatie, terwijl ikzelf bleef creëren. Ik heb campagnes opgezet voor Monsanto, Delvaux, Solvay, Sara Lee, Proximus, Renault... Daarbij werd altijd de link gelegd tussen de bedrijven en designers en kunstenaars.”

Puntjes zetten Later werd Goldwicht artistiek directeur van de Koninklijke Sint-Hubertusgalerijen, in de tijd van de grootscheepse ondergrondse werkzaamheden aldaar. “Ik heb dat twee, drie jaar lang gedaan. Dag en nacht. Daar heb ik ook

beetje bij beetje het plezier in het tekenen teruggevonden, omdat ik er dikwijls op moest terugvallen om me verstaanbaar te maken bij architecten en arbeiders.” “Toen ik vervolgens weer aan de slag wilde in de communicatie, was die deur gesloten. Definitief. Te lang weggeweest, ze waren mij vergeten... En eigenlijk interesseerde het mij niet meer. Maar ik was wel bang: ‘Hoe moet het nu financieel verder?’ Mijn reactie? Tekenen als zot. Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. Gaandeweg zag ik dat er in al die tekeningen dingen van vroeger bovenkwamen, van mijn leven. Het leverde uiteindelijk een tentoonstelling op in 2004 – Reportages autopictographiques – én een idee: waarom niet volwassenen helpen hun levensverhaal te tekenen? Dat was toen in de mode en het is het nog altijd, maar dan wel in het geschreven woord, niet in tekeningen. Tekenen, dat is voor mensen iets van de kinderjaren, iets wat onderweg ondergesneeuwd raakt. Ik werd op de goede weg gezet door een ervaring: telkens als ik bij het tekenen zonder inspiratie viel, begon ik puntjes te zetten. Ritmisch. Tientallen, honderden. Puntjes die inspiratie aanzogen, zo bleek. ‘Misschien kan dit wel een vertrekpunt zijn?’ dacht ik, waarna ik intens aan research ben beginnen doen.” “Zo zijn mijn Ateliers Autopictographiques tot stand gekomen. Het spontane bovenhalen. Los van de stereotypen waarvan de mensen vol zitten. Ik ben begonnen met één leerling, zoals mijn vader indertijd met één kostuum. Nu loopt het als een trein; ik heb zelfs een leerling die speciaal uit Parijs komt. Ik ontmoet hierdoor prachtige mensen, uit alle lagen van de bevolking. Ze komen alleen om te tekenen. Mensen die altijd al gewild hebben, maar nooit hebben gedurfd. Opvallend: vrouwen zijn daarin veel moediger dan mannen. Mannen zijn veel banger om gedestabiliseerd te worden. Dat zie je ook in mijn workshops: 95 procent vrouwen, vijf procent mannen.” “In mijn beroepsleven had ik altijd het nonlieu-gevoel. Ik was erbij, hoorde erbij, deed het met enthousiasme, maar tegelijkertijd voelde ik me elders. Mijn beroep is nooit mijn identiteit geweest. Met wat ik nu doe, voel ik me voor het eerst wel in lijn met mijn identiteit. Ik weet nu dat alles bijeengehouden wordt door mijn kunst, door mijn studie filosofie ook. En, mooi toch: ik denk dat ik als enige ter wereld autopictographe op mijn visitekaartje heb staan.” Karel Van der Auwera

FREDDI SMEKENS Vertelle (2)

e geschiedenis dus! Door de eeuwen heen hebben onze voorouders zich ontpopt door op ontelbare manieren te vertelle over het tijdperk waarin zij leefden. In dat verband wil ik een anekdote kwijt. Het gebeuren heeft plaats in een lagere school, ten tijde van het Oude Egypte. De schoolmeester zegt aan zijn leerlingen (ik vertaal even): “Den Egypteneir mokt diel ooit van het sterkste, machtigste én sluwste volk van giel de weireld. Schraaif ma dat op in hiëroglyfe.” De leerlingen zetten zich naarstig aan het werk, tot een van hen zijn vinger opsteekt en vraagt: “Egypteneir, miester, es da mè ienen bal of mè twie balle?” Wie heeft er nog iets met vertelle te maken? De schilders natuurlijk; ik was ze zowaar vergeten. Zij die een blauwdruk van hun en van onze tijd wisten en weten te maken. Op dat vlak is natuurlijk onze eigenste Pieter Bruegel de Oude de meester bij uitstek. Neem nu zijn schilderij ‘De spreekwoorden’. Dat schilderij spreekt boekdelen. Ik hem er persuunlaaik ni alle spreikwaude kunne ooithoele, mo da komt masscheen nog wel. Het zou misschien wat onrechtvaardig zijn om onzen Bruegel als enige grote schilder van de vertelkunst aan te wijzen. Dat zou vele van zijn collega’s, door de eeuwen heen, onrecht aan doen. Laat mij dus maar met een gerust hart en geweten stellen dat alle schilders, van welke stijl en periode dan ook, een verteller in zich hebben. En dat ze hun verhaal daarbij ook nog in kleuren kunnen doen, is natuurlijk een enorm pluspunt. Dat laatste kan weliswaar niet van de beeldhouwers gezegd worden, al zijn ook zij ongetwijfeld, op hun eigen creatieve manier, meesters in de vertelkunst. En o ja, de illustrator, hij of zij die aan een boek of tekst een meerwaarde geeft door mei te vertelle – en dat laatste geldt uiteraard niet alleen voor kinderboeken. Het

www.sergegoldwicht.be, www.dessinspontane.be, www.naturaldrawing.com www.brusselnieuws.be/ingesprekmet

was bekan pataat: bijna had ik de striptekenaar over het hoofd gezien. Velen van hen hebben met hun vertelkunst een stuk van onze jeugd, en ook de tijd die daarop volgde, letterlijk en figuurlijk getekend. Nateurlaaik goen ik hee gien noeme noome, om geen enkele meester in het vak onrecht aan te doen. Maar ik wil graag ook de cartoonisten van hun gild deel doen uitmaken. Zij zijn niet alleen de vertellers van de glimlach, maar niet zelden ook die van de kritische beschouwing. Ook in dat geval loet ik de leizer beslisse wee da zaaine favori es. En u hebt in dat geval natuurlijk keuze te over. Maar buiten de mensen, hun kunst, vaardigheden en wetenschap heeft ook de techniek haar steentje – of zeg maar gerust haar betonblok – tot ons begrip vertelle bijgedragen. Media als radio en televisie springen hierbij uiteraard onmiddellijk in het oog. “Of in het uur,” hoor ik daar zeer gepast opmerken. Natuurlijk vertelle ze elk op heule aaige maneer. Wat de radio betreft heb ik persoonlijk nog de tijd van het zogenaamde ‘luisterspel’ meegemaakt: een toneelstuk gespeeld door onzichtbare acteurs. Een even boeiende als intrigerende ervaring. Behalve als muzeekduus zou ik niet aarzelen om radio als vertelduus te omschrijven. Televisie is, hoewel van een andere orde, eigenlijk van dezelfde soort. Vè ma ni al te ridicul te moeke, zal ik niet stellen dat bij den T.V. het beeld een hoofdrol speelt. Maar ook daaruit blijkt de veelzijdigheid van het vertelle. En dat twittere, maile, sms’e en faceboeke een groot deel van ons hedendaagse vertellen op zich hebben genomen, hoef ik hier ook al niet te onderstrepen. Welnu, waarde lezer, in de hoop iets zinnigs over vertelle verteld te hebben, laat ik het nu aan u over om een luisterend oor te vinden en uw eigen verhaal in geure en kleure te vertellen.

REDACTIE BRUSSEL DEZE WEEK Flageyplein 18, 1050 Elsene, 02-226.45.40, fax 02-226.45.69, info@bdw.be, www.bdw.be. ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bdw.be), 02-226.45.45, fax 02-226.45.69. Gratis binnen het Brussels hoofdstedelijk gewest. Rest van België 15 euro per jaar; IBAN: BE07424552982266, BIC: KREDBEBB van vzw Brussel Deze Week. Buiten België 25 euro per jaar. DISTRIBUTIE EN PROMOTIE Ute Otten (ute.otten@bdw.be), Lien Annicaert (lien.annicaert@bdw.be), Paul De Weerdt. RECLAME IN BDW Rika Braeckman (rika.braeckman@bdw.be), 02-226.45.41, 0477-97.21.27, fax 02-226.45.69. OPLAGE 70.490 exemplaren. HOOFDREDACTIE Anne Brumagne (anne.brumagne@bdw.be). EINDREDACTIE Katrien Stroobants (katrien.stroobants@bdw.be). REDACTIE Jean-Marie Binst (jeanmarie.binst@bdw.be), Christophe Degreef (christophe.degreef@bdw.be), Tuur De Moor (tuur.demoor@bdw.be), Bettina Hubo (bettina.hubo@bdw.be), Patrick Jordens (patrick. jordens@bdw.be), Steven Van Garsse (steven.vangarsse@bdw.be), Danny Vileyn (danny.vileyn@bdw.be). REDACTIESECRETARIAAT Isabelle De Vestele (isabelle.devestele@bdw.be), Gerd Hendrickx (gerd. hendrickx@bdw.be). MEDEWERKERS Michaël Bellon, Lieven Bulckaert, An Devroe, Eva Hilhorst, Ilah, Wauter Mannaert, Francis Marissens, Karolien Merchiers, Niels Ruëll, Bruno Schols, Tim Schoonjans, Freddi Smekens, David Steegen, Benjamin Tollet, Georges Tonla Briquet, Nick Trachet, Steven Vandenbergh, Karel Van der Auwera, Matthias Vanheerentals. FOTOGRAFEN Bart Dewaele, Sander de Wilde, Anja Galicia, Marc Gysens, Ivan Put, Herman Ricour, Dieter Telemans, Saskia Vanderstichele, Jo Voets. VORMGEVING Peter Dhondt (peter.dhondt@bdw.be). FINANCIËLE ADMINISTRATIE Manu De Hertogh (manu.dehertogh@bdw.be). VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Anne Brumagne, BDW, Flageyplein 18, 1050 Elsene. ALGEMENE DIRECTIE Marijke Vandebuerie (marijke.vandebuerie@bdw.be). Brussel Deze Week wordt gedrukt op de persen van de nv Roularta, Meiboomlaan 33, 8800 Roeselare en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie. ONS MAILEN? Al onze mailadressen zijn volgens dezelfde structuur opgebouwd: voornaam.naam@bdw.be (losse bestanddelen van voornaam of naam aan elkaar, en zonder trema’s, verbindingsstrepen en andere tekens).

Een van Goldwichts autopictographies, uit 2005, acryl op doek. “Mijn innerlijke dagboek.”

EEN ABONNEMENT OP BDW EN AGENDA IS GRATIS VOOR WIE IN BRUSSEL WOONT

BEL 02-226.45.45 OF MAIL ABO@BDW.BE

BDW 1326 PAGINA 24 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Voetbal > Rijksarchief duikt in rijke geschiedenis Voetbalbond

Van Langenus tot Leekens

De Rode Duivels in de jaren 1920, ‘60 en ‘80.

BRUSSEL – Vierhonderd strekkende meter materiaal! Dat mocht het Algemeen Rijksarchief in 2009 komen ophalen bij de Belgische Voetbalbond (KBVB) toen die zijn archief overdroeg. Aan de inventarisering wordt nog altijd gewerkt, maar een fijne tentoonstelling geeft nu al een mooie impressie van wat bewaard bleef over meer dan een eeuw Belgisch voetbal.

e opening van de tentoonstelling viel samen met de Erfgoeddag met als thema ‘helden’. Maar voor we het over de voetbalhelden zelf hebben, toch nog even dit: het gaat niet goed met het roerend sporterfgoed in België. Algemeen rijksarchivaris Karel Velle zei dat in zijn toespraak bij de opening van Goaaal! met zoveel woorden. Als het om voetbal gaat, zijn er bijna geen archieven.

Ook in een museum als het Sportimonium zijn nauwelijks voetbalgerelateerde bestanden te vinden. En op de voetbalclubs zelf hoeven we ook al niet te rekenen. De telefoontjes naar alle eersteklasseclubs van Geertrui Elaut, de samenstelster van de tentoonstelling, leverde alleen wat doorverwijzingen naar privéverzamelaars op. Het zijn dan ook een aantal van die privé-

verzamelaars die objecten uitleenden als aanvulling op het archief van de KBVB, dat vooral uit foto’s, affiches, tijdschriften (zoals Sportleven) en andere publicaties bestaat. Zo hangt er onder meer een Rode Duivels-truitje van de tijdens zijn carrière verongelukte Ludo Coeck, en is ook het truitje te zien waarmee de legendarische Braziliaanse rechtsbuiten Garrincha in 1965 België inblikte met 5-0. Ook de

voetbalschoenen, ‘schoenhoezen’ en oproepingsbrieven van de vooroorlogse Belgische international Robert Paverick, de memoires van ‘bomber’ Jef Mermans en de cap van de Luikse Union-speler Henri Govard zijn te bewonderen. Uit de kelders van het bondsgebouw doken de diploma’s op voor de tweede plaats van België op het EK 1980 en de vierde plaats op het WK ’86. Foto’s en cartoons zijn er zowel uit de oude als de nieuwe doos. Van Pfaff met de paus bijvoorbeeld, of van de viering van de Duivels op de Grote Markt na Mexico. Interessant zijn ook de informele foto’s die wijlen ‘Jean Photo’ van de Rode Duivels maakte.

Evenement > Festival van Vlaanderen Brussel laat scholieren springen

Ropeskippen op klassieke muziek BRUssEl – Vijftien Brusselse middelbare scholen ontdekken de komende weken klassieke muziek in een nieuw jasje. De Festival on sports Tour brengt een combinatie van klassiek en, jawel, ropeskipping. “We willen klassieke muziek de aandacht geven die ze verdient,” vertelt projectcoördinatrice Els Buffel (26). “Het Festival van Vlaanderen Brussel levert al jaren inspanningen om kinderen en jongeren op een actieve manier in contact te brengen met klassieke muziek. Beleving staat hierbij centraal. Dit jaar doen we dat in combinatie met ropeskipping, de moderne variant van touwtjespringen, zeg maar. Dat is een toegankelijke sport die niet al te veel kost en zowel individueel als in team beoefend kan worden.” Afgelopen maandag werd de Tour ‘op gang gesprongen’ in het Koninklijk Atheneum van Brussel; op 25 mei eindigt hij in de Victor Hortaschool in Evere. Na een demonstratie in de eerste speeltijd kunnen de leerlingen het tij-

dens de middagpauze zelf eens proberen. “We komen een hele dag met onze vrachtwagen naar de school. Die gaat aan de zijkant open en vormt dan meteen ook het podium voor onze topmuzikanten Koen Plaetinck, Jaume Santonja en Mattijs Vanderleen, die live muziek spelen. Als het weer tegenzit, duiken we de sporthal in. De demonstratie wordt gegeven door DDF Crew, die nog wereldkampioen zijn geweest. Alle leerlingen kunnen deelnemen – als ze willen natuurlijk, maar dat zal wel geen probleem zijn. Het ziet er best spectaculair uit met heel wat indrukwekkende bewegingen, tot salto’s toe.”

Geen Mozart of Bach Het voornaamste doel is de jongeren van klassieke muziek te laten proeven en hen warm maken voor meer. Wie de smaak van ropeskipping te pakken heeft, kan rekenen op een gratis proefles bij de Brussels Jump Club. “De ropeskipping gebeurt op klassieke muziek, maar je hoeft geen Mozart of Bach te verwach-

ten. Het is moderne klassieke muziek waarbij gefocust wordt op percussie. Je kunt stellen dat het traditionele beeld enigszins wordt doorgeprikt.” “Streefcijfers hebben we niet. We bereiken sowieso honderden kinderen, en ik voel dat de scholen en de leerkrachten enthousiast zijn. Zij zullen het alvast gretig aankondigen, en de middagpauze misschien wat langer maken. We moedigen ze ook aan om er achteraf mee

door te gaan, door opleidingen ropeskipping en een pakket met materiaal aan te bieden.” Het Festival van Vlaanderen Brussel zoekt niet voor het eerst de combinatie met sport op om klassieke muziek in de kijker te zetten. Tijdens Sporza Musica werd eerder al onder meer aan spinning, fitness, jogging en toen ook al touwtjespringen gedaan op geschikte klassieke muziek. “Volgend jaar gaan we hiermee door, dat is nu al zeker.” “Voor deze eerste editie van de Festival on Sports Tour zijn we tevreden als we veel reactie en enthousiasme op de schoolpleinen zien. En ja, graag toch ook een stukje doorstroming naar de Brussels Jump Club, en wie weet ook meer doorstroming naar klassieke concerten in Brussel. Geïnteresseerde ketten kunnen zeker bij ons terecht voor meer informatie over klassieke muziek in de hoofdstad.”

Tim Schoonjans

www.festivalonsportstour.be

BDW 1326 PAGINA 25 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Jean Van Hauwermeiren, die in 2006 overleed, was niet alleen op Anderlecht, maar ook bij de nationale ploeg altijd aanwezig met zijn fototoestel. Via de KBVB zijn zijn foto’s van de Duivels nu ook bij Algemeen Rijksarchief beland.

Club en land De tentoonstelling doet veel op een kleine

ruimte, onder meer met tricolore kijkkastjes. Daarin worden thema’s aangeraakt als het Heizeldrama en hooliganisme, het Bosman-arrest en andere geldkwesties, de bondscoaches van Bill Gormlie tot Georges Leekens, de scheidsrechters van John Langenus (de Belg die de allereerste Wereldbekerfinale floot) tot Frank De Bleeckere, jongeren- en vrouwenvoetbal. Want van de 425.000 Belgen die elk weekend met voetbal bezig zijn, zijn er 25.000 vrouw. Een BRTfilmpje uit 1971, waarin voor- en tegenstanders van vrouwenvoetbal hun ideeën over de fysieke capaciteiten en prioriteiten van de vrouw zonder schroom mochten ventileren, geeft aan dat er een lange weg is afgelegd. De immer opgetogen bondsvoorzitter François De Keersmaeker gaf al toe dat zijn archief nu in veel betere handen is dan voordien. En wat vindt bondscoach Georges Leekens van deze portie nostalgie? Heeft hij zelf ook zaken bijgehouden uit zijn carrière als speler en trainer? “Toch wel. Krantenartikels werden bijgehouden door vader en moeder; zelf heb ik nog wel wat medailles en een aantal truien. Zo heb ik bijvoorbeeld nog het truitje van John Toshack van toen we met Club Brugge tegen Liverpool speelden. Hij is nu bondscoach van Macedonië, dus in de kwalificaties voor het WK 2014 komen we elkaar weer tegen.” “Archieven zijn goed om na te denken over het verleden, maar ze kunnen ook een stimulans en een motivatie zijn voor de toekomst,” vervolgt Leekens. “Nostalgie kan gevaarlijk zijn voor een topsporter. Maar aan de andere kant zijn die jonge gasten tegenwoordig soms zo ambitieus dat ze alleen maar bezig zijn met de toekomst, en de stimulans en de leerschool die het verleden kan zijn, niet ten volle benutten. Het is zeker een idee om hier met de groep eens langs te komen – als ons programma dat toelaat.” Michaël Bellon

Goaaal! – Een eeuw Belgisch voetbal, tot en met 29 september in het Algemeen Rijksarchief, Ruisbroekstraat 2, 1000 Brussel (meer op www.arch.be, 02-513.76.80). Gratis; catalogus 3,50 euro of gratis op www.arch.be. Virtuele tentoonstelling op goaaal.arch.be

David Steegen De man uit Denemarken Toegegeven, de sfeer in het Jan Breydelstadion is voor de topper tegen Anderlecht indrukwekkend. Elke supporter krijgt een vlag, de opbouw is goed georganiseerd. Keiharde house, huldigingen, het obligate ‘You’ll never walk alone’ (dat ‘exclusief’ aan Liverpool FC en Celtic Glasgow toebehoort) en een stadionomroeper die de sfeer er goed in brengt. Alles wordt in stelling gebracht om de supporters van FCB in de juiste stemming te brengen. Een bepaalde actie valt op. De fans van Club stellen de beste buitenlander uit de geschiedenis voor. Het blauw-zwarte legioen heeft voor Jean-Pierre Papin gekozen. De Fransman heeft de Gouden Bal gewonnen, de Champions League met Milan en de Uefa Cup met Bayern München. Zijn verkiezing als beste buitenlander bij Club Brugge lijkt logisch, maar is toch opmerkelijk. Papin voetbalde slechts één seizoen in het Jan Breydelstadion. Hij scoorde 32 keer en won één nationale beker. Het oogt magertjes. Het palmares verzinkt in het niets bij dat van Ulrik le Fèvre. De Deen speelde eerst in de Bundesliga voor Borussia Mönchen gladbach, toen een grootheid. Hennes Weisweiler was zijn ontdekker en coach. Le Fèvre was titularis in een ploeg met een moordende concurrentie. Hij voetbalde samen met de Duitse wereldkampioenen Günter Netzer en Berti Vogts. Hij bleef er drie seizoenen en behaalde twee titels. Daarna trok hij naar het Venetië van het Noorden. Vriend en vijand hielden van Le Fèvre. Een mooie, sierlijke linksbuiten, de opvolger van Wilfried Puis en de tegenhanger van Robbie Rensenbrink bij Anderlecht. Een gentleman ook, op en naast het veld. Een voetballer voor alle clubs. De Deense aanvaller voetbalde vier seizoenen voor blauw-zwart. Tijdens zijn eerste seizoen won hij onmiddellijk de titel, en in

EEN Weekend vol salsa BRUSSEL – Het Marriott Hotel wordt op 4 en 5 mei omgetoverd tot een salsapaleis tijdens het Brussels Salsa Congress. Het salsaweekend wordt in stijl ingedanst met een cocktailparty op vrijdag 4 mei om 21 uur. De Palamambo Dance Company zorgt er voor de show, en dansers die overtuigd zijn van hun kunnen, mogen deelnemen aan een danswedstrijd. Het echte werkt volgt op zaterdag. Om 14 uur wordt met de workshops begonnen, die tot acht uur ’s avonds doorlopen. Chacha, bachata of nog pachanga: er wordt een hele re-

Op de loopwedstrijd Zatopek Urban Tour komt iedereen aan zijn trekken, ongeacht leeftijd of niveau. De Tour wordt op 29 april in Sint-Lambrechts-Woluwe op gang gelopen, alvorens nog naar onder meer Luik, Gent en Brugge te trekken. Komende zondag wordt het startschot gege-

www.brusselnieuws.be/steegen David Steegen is persverantwoordelijke van voetbalclub RSC Anderlecht

ADVERTENTIE

sem stijlen worden aangeboden, zowel voor beginners als gevorderden. Dj’s en lesgevers zijn grote namen uit binnen- en buitenland. De aangeleerde dansen kunnen ’s avonds nog eens geoefend worden tijdens de afsluitende avond, die om 23.15 uur van start gaat. Daarvoor is er ook nog een show. Een workshop kost tien euro, een pas voor het hele weekend kost zestig euro (aan de deur 65 euro), voor de feesten telt u vrijdag 10 en zaterdag 15 euro neer. TS www.brusselssalsacongres.com

Reserveren vanaf 17/4 --------------------------------Actie 2/5 vanaf 18/5 tot ----------------------------------------------------------------

Nodig een minderbedeelde uit aan je restauranttafel. Meer info via www.tvbrussel.be/fleskebonheur

Loopuitdaging op maat SINT-LAMBRECHTS-WOLUWE – De Zatopek Urban Tour loopt zondag door de straten van Woluwe.

1976 speelde hij de verloren finale van de Uefa Cup tegen Liverpool FC. Het daarop volgende seizoen won hij de dubbel in België. Hij keerde in 1977 terug naar zijn vaderland, waar hij nog eventjes voor Vejle BK voetbalde. Ulrik le Fèvre werd kampioen en stopte in 1978 met voetballen. De minzame man werd leraar en hij verbood zijn leerlingen om over voetbal te spreken tijdens de lessen omdat ze toch ‘iets moeten leren’. Vandaag zakt hij nog een keer of vijf per jaar af naar Brugge om oude bekenden te ontmoeten. Papin of Le Fèvre? Een dilemma. Tijdens de groots opgezette huldiging voor de topper denk ik aan Le Fèvre. En aan Birger Jensen, Frank Farina en Ronald Spelbos. Het moet geen makkelijke keuze geweest zijn. Na de wedstrijd ga ik met een aantal mensen eten in een restaurant op een boogscheut van het Jan Breydelstadion. Het restaurant met bijbehorend hotel is een bastion van blauw-zwart, de plek waar het eerste elftal van FCB op afzondering gaat. De eigenaar is een groot supporter, maar hij wenst ons proficiat en komt aanzitten. Even later worden we voorgesteld aan een vriendelijke man. Sympathiek en wat verlegen. Ulrik le Fèvre. Ik slik. De man wil ons niet storen. Ondanks herhaaldelijk aandringen wil hij er niet bij komen zitten. Hij blijft een halfuur met ons praten en analyseert de wedstrijd. Le Fèvre roemt het talent van de aanval van RSCA en blijft respectvol voor zijn voormalige club. De gentleman uit Denemarken verdient ook een huldiging.

ven aan het Fallonstadion. De trajecten van 6 en 15 kilometer finishen in het Maloupark. Er wordt ook een afstand van één kilometer aangeboden, een regelmatigheidswedstrijd waarbij de deelnemers de twee rondes van vijfhonderd meter even snel moeten proberen af te leggen. De wedstrijd over één kilometer gaat om 9.45 uur van start, de zes en vijftien kilometer beginnen allebei om 10.30 uur. Inschrijven kan op www.zatopekurbanTS tour.com.

of via de deelnemende restaurants Henri 02/218 00 08 Amor Amor 02/511 80 33 L’Autre Cantina 02/644 97 77 La Marée 02/511 00 40 Le Grain de Sel 02/648 18 58 Ploegmans 02/503 21 24

BDW 1326 PAGINA 26 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Zesde klas van Lucerna in de leer bij Leonardo

Jongens, meisjes en wetenschappers stries

™

09 T

du rtle In

Leonardo da Vinci... misschien ken je hem als de schilder van een van de beroemdste kunstwerken ter wereld, de ‘Mona Lisa’. De zesde klas van de Lucerna-school in Anderlecht heeft Da Vinci de voorbije weken vooral leren kennen als een knap wetenschapper. “Een echt genie,” noemen Tevhide en Ilyas hem. DOOR PATRICK JORDENS

Hij was een paar weken lang ‘te gast’ in jullie klas. Vertel eens, wat voor iemand was die meneer Da Vinci nu eigenlijk? Ilyas (I): Da Vinci leefde in de middeleeuwen, bij het begin van een nieuwe tijd (de renaissance, red.). Hij heeft heel wat dingen uitgevonden, zoals bruggen, vliegmachines enzovoorts. Maar hij heeft ook lichamen van dode mensen opengesneden om te weten hoe het menselijk lichaam er binnenin uitzag. Dat vonden de mensen in zijn tijd wel raar... Tevhide (T): Hij is geboren in Italië, in het stadje Vinci, daarom noemden ze hem Leonardo da Vinci. Hij was niet alleen wetenschapper en uitvinder, maar ook kunstenaar en architect. Hij heeft bijvoorbeeld ‘een ideale stad’ getekend. Dat hebben wij in de klas ook in groepjes gedaan, voor Brussel dan. Een ideaal Brussel, hoe zou dat er dan moeten uitzien volgens jullie? T: Brussel zou gebouwd zijn op water, met paalwoningen en heel veel bruggen tussen de huizen. De mensen verplaatsen zich in duikboten, zodat er minder uitlaatgassen zijn. We wilden veel water voor onze ideale stad, want dat vinden we mooier en het geeft ook meer rust. Knappe ideeën! Even terug naar de ideeën van Da Vinci. Welke van zijn vele uitvindingen vonden jullie heel speciaal of verrassend? T: De hefbomen en de tandwielen. Of de katrollen... Het zijn er zoveel... I: Hij heeft ook de eerste bruggen uitgevonden. Bijvoorbeeld een brug gemaakt van houten balken, waarbij hij helemaal geen touw of spijkers heeft gebruikt. In sommige balken sneed hij een gleufje uit, en daarin heeft hij de andere dwarsbalken gelegd zodat die niet meer konden bewegen en de brug niet instortte. Wij hebben het zelf ook uitgeprobeerd met stokjes, maar bij ons mislukte het altijd. Moeilijk, zo’n brug bouwen! Heb je al ooit een moderne brug gezien die veel indruk op jou heeft gemaakt? I: Ja, in Marokko, vlak bij de grens met Algerije. Toen we erover reden, konden we heel veel vissen zien en ook allerlei kleine spinnenkopjes in het water. We zijn zelfs gestopt om beter te kunnen kijken. Dat was een goeie brug, ik bedoel, voor het uitzicht toch! (lacht) Hij heeft ook vliegmachines willen maken, heb ik gelezen. Is dat hem gelukt?

Van links naar rechts en van voor naar achter: Redha met ‘de bliksem’, Anas met ‘het zweefvliegtuigje’, Tevhide met ‘de rapier’ en Edanur met ‘de draak’. Heerlijk vonden ze dat, al die vliegers door de klas!

T: Nee, hij heeft wel allerlei soorten ‘vliegtuigen’ getekend, maar hij heeft ze nooit echt gemaakt. Voor die tekeningen keek hij veel naar de vogels, die vond hij interessant. Hij droomde ervan om als een vogel te kunnen vliegen. In de klas hebben we zelf allerlei papieren vliegertjes gevouwen, en ze allemaal uitgeprobeerd. Er was bijvoorbeeld ‘de draak’, of ‘de bliksem’. Maar de ‘rapier’, het model dat ik had geknutseld, vloog het verst! (Zie ook de Knutseltip hiernaast.)

ATELIER

BDW 1326 PAGINA 27 - DONDERDAG 26 APRIL 2012

Sommige mensen noemen Da Vinci een genie. Wat denken jullie zelf, nu jullie zoveel meer over hem te weten zijn gekomen? T: Ik vind hem ook een genie, hij heeft veel nagedacht en heeft heel moeilijke dingen ontworpen. En hij heeft ook mooie schilderijen gemaakt, vind ik. Zoals ‘De dame met de hermelijn’, of ‘Het laatste avondmaal’. I: Ja, hij is een genie omdat hij dingen heeft bedacht waardoor ons leven er makkelijker op geworden is.

Ga Leonardo da Vinci achterna en test zelf enkele vlieger-modellen uit! Op deze links kom je te weten hoe je verschillende papieren vliegtuigjes vouwt.

Ready for take-off?!? de draak: www.paperairplanes.co.uk/dragon.php de bliksem: www.paperairplanes.co.uk/saber2.php de rapier: www.paperairplanes.co.uk/rapier.php

IDENTIKIT

Meer weten over Leonardo da Vinci en andere wetenschappers? Luister naar Klets op FM Brussel 98.8 (zaterdag van 12 tot 13 uur), kijk naar Brussel vandaag op tvbrussel (zondag vanaf 18 uur), en surf naar www.klasindemedia.be. Op die site vind je ook alle schetsen terug van hoe deze leerlingen hun ‘ideale Brussel’ zien.

Meer weten over deze en andere uitvindingen? Check www.da-vinci-inventions.com. Google zeker ook eens ‘Doing da Vinci’: daarin zie je hoe ingenieurs van vandaag Leonardo’s ontwerpen van ruim vijfhonderd jaar geleden proberen te bouwen.

KNUTSELTIP

Mooi gezegd. Wat zou er volgens jullie nog uitgevonden mogen worden om ons leven te verbeteren? T: Euh... (denkt na). Ik weet het niet goed... misschien een soort robot om de vuile pampers van baby’s te verversen. Dan hebben de mama’s minder werk. I: Een teleporter! Dat is een klein gps-apparaat en als je erop drukt, raak je meteen van de ene plek op de andere. Je hoeft nooit een bus te nemen of zo. Ik heb dat al eens in tekenfilms gezien. Dat zou superleuk zijn: dan kon ik langer slapen en toch altijd op tijd op school zijn (glimlacht).

Voor onze rubriek ‘Atelier’ gingen we dit keer grasduinen in het atelier van Leonardo da Vinci. En wat je daar allemaal vindt! Bewonder hier zijn schetsen van de voorlopers van de helikopter en de parachute...

De zesde klas van juf Anke Met z’n hoevelen zijn jullie? “Met 14.”

Welk cijfer geven jullie je school? “9 op 10.”

Kennen jullie een leuke bijnaam voor de juf? “Ankie Pankie.”

Welk nieuw vak zouden jullie graag krijgen? “Wekelijks op uitstap gaan!”

Wat is jullie lijflied van het moment?

Voor hun klasfoto hebben de zesdeklassers een geheel eigen versie gemaakt van een bekend schilderij van Da Vinci: ‘Het laatste avondmaal’. Met cola en chips!

“‘On the floor’ van J-Lo voor de meisjes en ‘Elle me dit’ van Mika voor de jongens.”