Memorandum 2024

MEMORANDUM 2024 Brik - Student in Brussel vzw

Inhoud Context Brik en de Vlaamse Gemeenschap: een sterk partnerschap Brik en de Vlaamse Gemeenschapscommissie: de constructieve samenwerking verderzetten De uitdagingen en bijhorende aanbevelingen voor Brusselse overheden

Brik vzw - Memorandum 2024

3 4 6 7

2

1

Context

Brussel, grootste studentenstad van het land met forse uitdagingen Brussel is reeds geruime tijd de grootste studentenstad van het land. Volgens de laatste cijfers zijn er 110.000 studenten ingeschreven aan het Franstalig en Nederlandstalig hoger onderwijs. Een cijfer dat jaar na jaar verder groeit. Binnen die Brusselse studentenpopulatie zijn er 37.000 studenten ingeschreven aan VUB, EhB, Odisee, LUCA en KU Leuven campussen Brussel.

AANTAL BRUSSELSE STUDENTEN

110.000

AANTAL BRUSSELSE STUDENTEN NEDERLANDSTALIG HOGER ONDERWIJS

37.000

Brik - Student in Brussel vzw Brik – Student in Brussel vzw bekleedt een unieke positie als aanspreekpunt voor studenten in Brussel en als samenwerkingsverband tussen VUB, EhB, Odisee, LUCA, KU Leuven campussen Brussel. Die unieke positie willen we in de komende jaren volop blijven gebruiken om maximale impact te genereren voor de Brusselse student, opdat Brussel een aantrekkelijke studentenstad blijft.

Brik schrijft in dit memorandum de belangrijkste uitdagingen neer, samen met een reeks aanbevelingen voor Brussel als studentenstad. Naast deze uitdagingen beschrijven we eveneens de ambities van Brik en haar rol in het geheel.

Brik vzw - Memorandum 2024

3

2

Brik en de Vlaamse Gemeenschap: een sterk partnerschap

De structurele steun van de Vlaamse Gemeenschap, verankerd in een beheersovereenkomst voor meerdere jaren, vormt voor Brik de basis om de verschillende uitdagingen in Brussel aan te vatten. Met het vertrouwen van de Vlaamse Gemeenschap, kan Brik zich volop inzetten om het verschil te maken voor de Brusselse student en het Nederlandstalig hoger onderwijs. We gaan volop door op de ingeslagen weg van de afgelopen jaren en zetten de spotlight op Brussel als aantrekkelijke studentenstad.

Dit memorandum is eveneens een oproep aan de toekomstige Vlaams minister van Brussel - en toekomstige Vlaamse Regering - om deze steun te blijven voorzetten in de aankomende beleidsperiode. Brik bereidt zich van haar kant alvast voor met een strategische nota om dit werk aan te vatten. Dat om tot een nieuwe, geslaagde en uitdagende beheersovereenkomst en dito beleidsplan 2026-2030 te komen.

De krijtlijnen van dit nieuwe beleidsplan tekenen zich reeds af met onder andere een verdere, doorgedreven digitalisering van de werking voor betere en gerichtere output naar de student (via campagnes, social media, informatie op maat...), verdere kennisopbouw en data-analyses (onder andere voor beleidswerk) en uiteraard een hoop events voor en door studenten. In de hele Brik-werking staat de Brusselse student, verbonden met het Nederlandstalig hoger onderwijs, steeds centraal. We stemmen onze werking verder af op de tendensen en noden die we detecteren.

Echter, één doelstelling tekent zich zeer helder af: betaalbare en kwaliteitsvolle studentenhuisvesting. We zijn dan ook verheugd met de aandacht van de huidige Vlaamse Regering voor dit belangrijke luik, met het vrijmaken van 226,5 miljoen euro, in drie verschillende onderdelen, om het aanbod basiskoten te boosten in Vlaanderen. Binnen dit plan wordt de Brusselnorm (5%) toegepast op onderdeel drie (26,5 miljoen euro) waardoor Brik aanspraak maakt op 1,3 miljoen euro voor een project in 2024.

De uitdagingen rond betaalbare en kwaliteitsvolle koten voor studenten van het Nederlandstalig en Franstalig hoger onderwijs in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn enorm. Brik en haar partnerinstellingen benoemen die uitdagingen en stellen oplossingen voor in het Manifest voor hedendaagse, betaalbare en kwaliteitsvolle studentenhuisvesting. Brik doet al lange tijd een aanzienlijke inspanning met een eigen aanbod betaalbare en kwaliteitsvolle koten.

Op het ogenblik van dit schrijven, beheert Brik 382 koten in eigen beheer. Hiervan zijn er 76 in eigendom van de vereniging (o.a. dankzij een bijkomende investeringssubsidie in 2023 bij een aankoop van één studentenhuis).

De overige koten zijn ondergebracht in panden met lange-termijnhuurovereenkomsten.

Brik stelt zich tot doel om tegen het einde van de huidige beleidsperiode 500 units in beheer te hebben, waarvan 100 in eigendom. Een ambitieuze doelstelling, waaraan we de afgelopen jaren volop hebben doorgewerkt.

Enerzijds hebben we slecht presterende studentenhuizen uit dienst geplaatst en gingen we nieuwe huurovereenkomsten aan voor kwaliteitsvolle panden. Daarnaast gingen we door met de aankoop van in totaal 3 studentenhuizen in de huidige beleidsperiode. Deze aankopen vormen tevens de meest interessante vorm om betaalbare studentenhuisvesting mogelijk te maken, ten opzichte van bijv. lange-termijnhuurovereenkomsten.

Brik vzw - Memorandum 2024

4

Brik wil op de ingeslagen weg doorgaan en betaalbaar op kot gaan voor de studenten van de Nederlandstalige hogeronderwijsinstellingen blijvend mogelijk maken. De studentenpopulatie van het Nederlandstalig hoger onderwijs blijft verder stijgen en de vraag naar betaalbare koten stijgt eveneens jaar na jaar. Structurele steun van de Vlaamse Gemeenschap voor de verwerving van nieuwe studentenhuizen, in eigendom en beheer van Brik, is de vraag die we in dit memorandum naar voor schuiven.

De ambitie is om 750 koten in beheer van Brik te hebben tegen het einde van de beleidsperiode 2026-2030. Dit betekent een netto-creatie van bijkomend 250 units, indien we veronderstellen af te kloppen op 500 units in de huidige beleidsperiode. In het ideale geval zijn deze 250 units in volle eigendom van de vereniging. Een aanzienlijke verhoging van het aanbod betaalbare en kwaliteitsvolle Brik-koten brengt - naast de investeringskost - een verhoging van de structurele beheerskosten met zich mee.

Binnen dit constructieve partnerschap vragen we tevens aandacht voor de afstemming tussen de Vlaamse overheid en de verschillende Brusselse overheden, in het tweetalig gebied Brussel-Hoofdstad. Brik kan hierin als verbindende factor functioneren, gelet op haar contacten bij de verschillende administraties en/of kabinetten.

Brik kan ook de dialoog tussen de Nederlandstalige hogeronderwijsinstellingen bevorderen, binnen haar opdracht als samenwerkingsverband en overlegplatform.

We roepen de Vlaamse overheid op om actief de structurele dialoog aan te gaan met de Brusselse beleidsmakers, in het belang van de Vlaamse student.

Brik vzw - Memorandum 2024

5

3

Brik en de Vlaamse Gemeenschapscommissie: de constructieve samenwerking verderzetten

Brik en VGC zijn reeds lange tijd partners. Sinds 2021 werken we samen binnen een meerjarenovereenkomst. De voornaamste doelen situeren zich binnen het promoten van Brussel als aantrekkelijke leer-, leef-, werk- en woonstad voor studenten en pas afgestudeerden. Deze samenwerking, die aanvullend werkt op het partnerschap met de Vlaamse Gemeenschap, biedt Brik mogelijkheden om volop in te zetten op een aantal langlopende projecten, zoals bijv. de organisatie van Study Spaces of acties voor pas afgestudeerden.

Een verdere versterking van de bestaande samenwerking is wenselijk. Brik ijvert voor een nieuwe meerjarenovereenkomst met duidelijke doelstellingen, vrijheidsgraden en bijhorend recurrent jaarbudget via enveloppe. Een afstemming van deze overeenkomst met deze van de Vlaamse Gemeenschap is wenselijk en noodzakelijk.

Brik vzw - Memorandum 2024

6

4

De uitdagingen en bijhorende aanbevelingen voor Brusselse overheden

Meer betaalbare en kwaliteitsvolle studentenhuisvesting Brik en haar partnerinstellingen lanceren in april 2022, zoals eerder vernoemd, haar Manifest voor hedendaagse, betaalbare en kwaliteitsvolle studentenhuisvesting.

Dat werkstuk is een analyse van de verschillende uitdagingen rond studentenhuisvesting in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, waarbij de focus ligt op het grote tekort aan betaalbare en kwaliteitsvolle studentenkamers. Naast de analyse formuleert Brik een set aan oplossingen om de uitdagingen structureel en doeltreffend aan te pakken: We herhalen een aantal van de belangrijkste aanbevelingen hieronder.

Aanbevelingen Stimuleer de ontwikkeling van kwaliteitsvolle standaardkamers met gedeelde faciliteiten Monitor en evalueer de studentenhuisvesting in Brussel Evalueer de Brusselse studentenhuur, met het oog op een balans tussen rechten van verhuurder en huurder Maak een duidelijke procedure tot regularisering van het bestaande patrimonium studentenkamers Laat studenten toe een kamer te huren binnen een residentiële woning (‘kotmadamformule’) Zet in op studentenhuisvesting als pioniersrol binnen grote stadsprojecten en gebiedsontwikkelingen Hou als Brusselse overheid studentenhuisvesting mee betaalbaar, zonder het opleggen van bijkomende taksen en/of belastingen Zorg voor een duidelijk kader rond brandveiligheid voor het bestaande patrimonium studentenkamers

Brik vzw - Memorandum 2024

7

Een warm welkom voor internationale studenten in Brussel Internationale studenten vormen een steeds groter wordende groep binnen de Brusselse studentenpopulatie. Ondertussen maken ze reeds 18% uit van de populatie binnen het Nederlandstalig hoger onderwijs.

Uit eigen onderzoek weet Brik dat de combinatie van Brussel als gekende internationale stad en haar bijhorend kwaliteitsvol hoger onderwijs, studenten van over de hele wereld aantrekt. Zowel voor kortlopende als langlopende programma’s zakt men af naar onze hoofdstad.

18%

Internationale studenten vormen 18% van de populatie in het Nederlandstalig hoger onderwijs in Brussel.

Elk lokaal bestuur hanteert eigen regels voor de aanmelding en registratie van internationale studenten voor hun verblijf in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, tijdens de duur van de studies. Daarbij ontbreekt vaak een afgebakende doorlooptijd per aanvraagdossier. Dat leidt tot onduidelijkheid en vertragingen. Zo ontstaat er een een waterval aan problemen bij internationale studenten en verhoogt de druk op de sociale en internationale diensten van de hogeronderwijsinstellingen.

De bovenstaande uitdagingen beschreven bij het luik betaalbare en kwaliteitsvolle studentenhuisvesting gelden onverminderd voor internationale studenten.

Aanbevelingen Zorg voor een transparante, eenduidige – bij voorkeur digitale - procedure voor registratie van internationale studenten bij verblijf in Brussel Zorg dat de registratieprocedure steeds in Engels, Frans en Nederlands kan verlopen

Brik vzw - Memorandum 2024

8

Doorgedreven en gecoördineerd mobiliteitsbeleid met alle actoren 110.000 studenten bewegen zich regelmatig naar of doorheen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met verschillende mobiliteitsopties. Per fiets, te voet of via het openbaar vervoer van het kot naar de campus of met de trein, bus of auto vanuit de woonplaats naar de campus. Of een combinatie van verschillende modi.

Cruciaal in deze vele bewegingen is een vlotte bereikbaarheid van de campus, waarbij de verplaatsing voor de student zo efficiënt mogelijk verloopt.

Specifiek zijn een aantal vervoerformules gericht op studenten. Zo heeft MIVB al geruime tijd een schoolabonnement voor studenten tot en met 24 jaar, voor een jaarlijkse prijs van 12 euro. Exacte cijfers over het gebruik door studenten zijn niet voorhanden, aangezien jonge Brusselaars met domicilie in het Brussels Gewest hier eveneens gebruik van kunnen maken. Ook kunnen studenten voor 52 euro per jaar gebruik maken van het aanbod van De Lijn, TEC en NMBS binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, naast het MIVB-aanbod Specifiek binnen dat aanbod is de analyse dat heel wat studenten, vanwege de strike leeftijdsgrens, uit de boot vallen. De verdere groei van het hoger onderwijs zal nog meer druk plaatsen op het aantal verplaatsingen binnen, van en naar het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Aanbevelingen Neem de student op als volwaardige actor binnen het gecoördineerd mobiliteitsbeleid met alle aanbieders van vervoersmogelijkheden en leg de focus op betaalbaarheid en bereikbaarheid Zorg voor voldoende MIVB-aanbod rond campussen van het hoger onderwijs Verhoog de maximumleeftijd voor een MIVB-schoolabonnement naar 25 jaar

Brik vzw - Memorandum 2024

9

Brussel bruisend, ook voor de student Student en studentenleven, het wordt vaak in één adem genoemd. Het klassieke studentenleven, met het gekende uitgangsleven, vormt nog steeds een belangrijk deel van het Brusselse studentenleven.

Naast het bestaande Brussels aanbod met venues, clubs en bars heeft de student eveneens nood aan mogelijkheden om eigen events op poten te zetten.

Dat laatste is een pijnpunt dat nog niet opgelost is.

Dé betaalbare fuifzaal bestaat tot op heden nog niet, alhoewel VGC met het openstellen van haar netwerk een stap in de goede richting zet.

Daarbij duiden we op het belang van veilig fuiven, waar elke student zich veilig kan voelen en optimaal kan genieten van het Brusselse nachtleven. Tevens merken we op dat de geldende wetgeving rond versterkt geluid vaak te streng en onhaalbaar is voor kleinere locaties en organisatoren.

Maar, studentenleven is meer dan nachtleven. Studenten ontdekken de stad, bezoeken musea, wonen concerten of theater bij, gaan sporten en fitnessen of studeren in één van de vele Study Spaces in de stad. Kortom, ze nemen volop deel aan het stadsleven.

Daarom, maak van Brussel een échte studentenstad, waar studenten volop kunnen participeren en het aanbod wordt afgestemd op de Brusselse student.

Aanbevelingen Maak werk van een volwaardig beleid voor Brussel als studentenstad, waarbij het aanbod is afgestemd op de Brusselse student en die volwaardig kan participeren Neem binnen dat beleid voor Brussel als studentstad ‘nightlife’ op als een volwaardig luik Evalueer de bestaande wetgeving ‘Versterkt Geluid’, met aandacht voor kleinere venues en bars

Brik vzw - Memorandum 2024

10

Centrale coördinatie én beleidsvoering voor studentenzaken in Brussel Met het uitrollen van een actieplan studentenleven binnen de gewestelijke overheidsdienst perspective.brussels en de bevoegdheid ‘studentenzaken’ bij minister-president Vervoort, werd een eerste horde genomen richting een gecoördineerd beleid voor alle studenten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Het echte werk is pas begonnen. Een gecoördineerd beleid kan enkel worden gevoerd wanneer de strategische thema’s worden aanvaard als prioritair, deze worden voorzien van de nodige monitoring, data en onderzoek en er bijgevolg doeltreffend beleid (lees: keuzes) worden gemaakt op basis deze parameters in het belang van alle studenten. We maken van Brussel enkel de beste studentenstad van het land als we ervoor zorgen dat die ook aantrekkelijk is voor alle studenten.

We duiden eveneens op de belangrijke plaats die gemeentebesturen innemen. Want, het is in één van de negentien Brusselse gemeentes dat een student op kot zal gaan en het is in één van die negentien dat zijn/haar Brusselse campus zich bevindt. Een doorgedreven overleg met de lokale besturen is dan ook noodzakelijk om hun Brusselervaring aangenaam te maken.

Aanbevelingen Zorg voor een gericht actieplan studentenleven binnen perspective.brussels, met focus op de gewestelijke bevoegdheden mobiliteit, huisvesting …

Zorg binnen perspective.brussels voor duidelijke monitoring en data rond studenten binnen de prioritaire thema’s mobiliteit, huisvesting…

Neem de Brusselse student op als volwaardige actor binnen het gemeentelijk en intergemeentelijk beleid

Brik vzw - Memorandum 2024

11

V.U. Brik vzw, G.M. Rasson, Zavelput 20, 1000 Brussel