Issuu

jaargang 40 - nummer 2 - augustus 2026

Struinen van polder tot strang

Historische Vereniging Westelijk Voorne

Van de redactie

Beste lezer, Voor u ligt het tweede nummer van de 40e jaargang. Volgend jaar hopen we bijzondere aandacht te besteden aan ons 40-jarig bestaan. Een van onze redactieleden heeft om persoonlijke redenen besloten te stoppen. We zijn op zoek naar een vervanger. Wie meldt zich aan? In dit nummer geven we veel ruimte aan verenigingsnieuws. Zo hebben we een nieuwe voorzitter. Gelukkig blijft Lida nog wel actief maar in een andere functie. Vanaf dit jaar doet het museum mee aan de Museummonitor. Marco Heijndijk vertelt u er alles over. Herma Klok heeft een overzicht gemaakt van de belangrijkste schenkingen die het museum heeft ontvangen. Traditiegetrouw plaatsen we een artikel over de onthulling van gedichten op Maria Rust. In september komt er een boek uit over meester Kolpa. Behalve hoofdonderwijzer was Jan Kolpa ook een van de oprichters van Voorne’s Proeftuin. Het thema van de seizoenstentoonstelling in het museum gaat dit jaar over onderwijs. We hebben daarom een interview met het onderwijzersechtpaar Zoetemeijer. Francina Booy-van Reek en Joop Kwak hebben weer een artikel over de jeugd geschreven. Dit keer gaat het over hangjongeren. Tegenwoordig zien we dit als een bijzonder probleem. Al kwam dit al vanaf de zestiende eeuw regelmatig in het nieuws. Tot slot nog een vermelding. Het reismagazine Columbus Travel besteed bijzondere aandacht aan De Duinhuisjes. De redactie wenst u veel plezier bij het lezen van dit nummer.

Frits van Driel

Inhoud

Van de redactie

Nieuwe functie voor Lida Stoof

Van de nieuwe voorzitter

ALV maart 2026

De Museummonitor

Gedichten rond de amberboom op Maria Rust

Nieuw redactielid gezocht

40 jaar Struinen

Boekje over Meester Kolpa

Interview onderwijzersechtpaar Zoetemeijer

Hangjongeren en de jeugd van tegenwoordig

Vermelding in Columbus

Schenkingen

Colofon

Foto voorpagina Op de voorkant klassenfoto uit 1906 uit Rockanje.

Nieuws van het bestuur

Nieuwe functie voor Lida Lida Stoof-Rietdijk De algemene ledenvergadering van de Historische Vereniging Westelijk Voorne op 9 januari 2023 werd héél druk bezocht; toen ben ik gekozen als voorzitter. Ik had daarvoor mijn nek uitgestoken, nadat alleen nog penningmeester Leo Winkelhorst over was van het vorige bestuur. Gelukkig stonden Jos de Ruyter en Jan Vermeulen ook op en samen met Leo gingen we aan het werk. Het eerste jaar was een zoektocht: hoe lopen de hazen en wat moet er gebeuren? Ik kan wel zeggen: dat was héél veel. Wat stond ons te doen? We besloten een algemene ledenvergadering te organiseren op 27 maart 2023. Daarin moesten de gebruikelijke jaarstukken ter tafel komen, zoals onder andere de notulen van de vorige algemene ledenvergadering, het verslag uit het bestuur en de commissies, de financiële stukken en de bevindingen van de kascontrolecommissie. Tijdens de vergadering van 27 maart 2023 werd Korrie Korevaart met algemene stemmen gekozen als bestuurslid. Sindsdien is er weer een volledig bestuur, met aanvankelijk: Lida Stoof (voorzitter), Leo Winkelhorst (penningmeester), Jan Vermeulen (secretaris), Jos de Ruyter (lid) en Korrie Korevaart (lid). Er moest een gidsenbijeenkomst gehouden worden, waar de inrichting van de jaarlijkse tentoonstelling werd afgesproken. Het thema was in het seizoen 2023: ‘Toen en Nu’, met een expositie van miniaturen van het huisje Kreekpad en de tram die naar het strand reed. Er werd een plan gepresenteerd voor het onderhoud aan de huisjes, en er was nog door het vorige bestuur een plan voor een verbouwing van het Dunhus gemaakt. Door de overgang naar de nieuwe gemeente Voorne aan Zee liep de bouwaanvraag vertraging op. Uiteindelijk is de aanvraag afgekeurd en moesten er nieuwe plannen worden gemaakt. Depot, archief, keuken, magazijn en tuin werden voorbereid voor het seizoen. De opening van het seizoen werd op 8 april

Nieuws van het bestuur

verricht door Herman Zoetemeijer. Iedereen zette zijn schouders eronder, zoals ook de groep Levende Geschiedenis, met bij elk optreden een ander historisch onderwerp. Terug naar De Duinhuisjes en naar de toekomst. Na het seizoen 2023 werd er een plan uitgewerkt om de voorkant van het museumterrein aan te pakken. Oude bomen en heesters werden verwijderd en er kwam een nieuwe beplanting en een nieuwe bestrating. Doel: het museum meer zichtbaar te maken en de toegang te verbeteren, met name voor fietsers en rolstoelgebruikers. Dit was even een opsomming van de werkzaamheden waarvoor ik kwam te staan. Vraag: heb ik spijt van mijn beslissing van toen? Nee, geen enkel moment! Ik ben met heel veel plezier, zoals dat heet, ‘in het gat gesprongen’ dat toen was ontstaan. Wel heb ik meerdere malen gezegd: ‘Met dit vrijwilligerswerk heb ik het drukker dan vroeger met mijn betaalde baan. ’ Want dat wil ik wel benadrukken: wij zijn allemaal vrijwilligers - die zich met veel inzet en ieders eigen mogelijkheden inspannen voor de instandhouding van de Historische Vereniging Westelijk Voorne, inclusief het museum De Duinhuisjes, de historische begraafplaats Maria Rust, het Archief en het Depot. Voor mij is nu de tijd aangebroken voor iets anders, daarom heb ik het voorzitterschap verruild voor het penningmeesterschap. Tijdens mijn loopbaan ben ik heel veel bezig geweest met cijfers, dus ook dat past bij mij. Ik ben heel blij met de komst van mijn opvolger, Leendert Klok, en heb er het volste vertrouwen in dat hij deze taak goed en serieus op zich neemt. Ook arriveert hij gelukkig in een heel andere situatie dan die ik drie jaar geleden aantrof. We hebben op dit moment een leuke club en ik kan wel zeggen: een goed bestuur met respect voor ieders mogelijkheden en met hart voor de vereniging.

Nieuws van het bestuur

Van de nieuwe voorzitter Leendert Klok De Duinhuisjes begonnen voor mij in jaren tachtig van de vorige eeuw. Aan de ontbijttafel van mijn ouders verscheen Clara van Zoelen. Ze noemde zich geen ridder van de duinhuisjes, maar ze was dat wel. Clara zocht een gewillig oor bij mijn vader, archivaris Klok van Brielle. ‘Klok, we motten dat dunhussie bij min om de hoek niet laten sloapen.’ Clara had dat in haar hoofd en dus gebeurde dat ook niet. Dat bleek ongeveer drie jaar later toen begonnen werd met de verplaatsing van huisje ‘Huttendik’. Mijn rol was toen nog vluchten voor Clara als de auto weer voor de deur verscheen. Want als zij binnenkwam, en ze kwam bijna iedere dag, dan ging het alleen maar over dat oude huisje. Ik studeerde in die tijd in Rotterdam en mijn wereld was echt een andere dan die van mijn vader en die van Clara. In de jaren daarna heb ik ontdekt dat als je je eigen geschiedenis niet kent, je ook niets kunt zeggen over je toekomst. Als je niet weet waar je vandaan komt, weet je ook niet waar je naartoe gaat of waar je naartoe wilt. Het museum De Duinhuisjes toont en laat je voelen waar we in deze regio vandaan komen. Het vertelt je niet waar je naartoe gaat, dat is aan de bezoeker zelf. Van belang is dat de bezoeker de geschiedenis mee kan krijgen als deze onze huisjes bezoekt. Om de duinhuisjes en dus de geschiedenis te kunnen blijven tonen, is mensenkracht nodig. Er werd en wordt veel door vrijwilligers gedaan. Mijn rol is dan ook om mijn bijdrage te leveren daar waar mogelijk. En zo is het gekomen dat het bestuur mij vroeg de rol van voorzitter op mij te nemen. Ik doe dat graag, want ik vind het belangrijk dat we de geschiedenis van ons bestaan hier in de duinen kunnen blijven vertellen aan onze medemensen. Het zijn onze wortels van ons bestaan in onze regio; het museum vertelt iets over ons. Vanaf 26 maart ben ik als voorzitter binnen het bestuur verdergegaan. Wat is dan mijn prioriteit? Velen maken zich zorgen

Nieuws van het bestuur

over het aantal vrijwilligers. Het aantal in te zetten krachten neemt al jaren af. Kunnen wij dat met het huidige team wel zo volhouden? Niet iedereen zal het met mij eens zijn, maar ik maak mij daar helemaal geen zorgen over. Het aantal mensen dat de komende jaren de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, stijgt. En onder hen zijn er zeker voldoende die zich thuisvoelen als vrijwilliger bij De Duinhuisjes. Wat belangrijk is, is dat nieuwe vrijwilligers in een organisatie belanden die voelt als een warm bad. En juist dat onderwerp is wel een punt van zorg. Als bestuur gaan wij verder werken aan een gezamenlijke teamgeest, waarbij we elkaar niet de maat nemen maar elkaar juist versterken. We zien de eerste resultaten: het aantal enthousiaste vrijwilligers neemt weer toe. Onze taak is nu om die vrijwilligers te omarmen en ze op te nemen in ons team. Om ze laten voelen dat ze ons kunnen helpen en dat zij daarbij door ons worden gewaardeerd! Belangrijk daarbij is om ons gezamenlijke doel scherp voor ogen te houden: het voortbestaan van De Duinhuisjes, zodat wij blijven kunnen laten zien waar wij als gemeenschap vandaan komen. Het Duinhuisje aan het Kreekpad is ingericht zoals rond 1900 -1920.

Nieuws van het bestuur

Algemene ledenvergadering (26 maart 2026) Op naar de volgende Korrie Korevaart Het volledige verslag van de laatste algemene ledenvergadering ligt ter tafel op de volgende vergadering, in maart 2027. Dan komt het ook op de website te staan. Dat duurt nog even H hier alvast een voorproeIe, want dit kan lezers altijd op ideeën brengen.

Opening van het seizoen 2026 door directeur Elvira Schuddebeurs.

Tijdens de vergadering (met zestig aanwezigen) stond de voorzitter, Lida Stoof, stil bij het overlijden van twee van onze vrijwilligers, Nel Blok en Piet Rosier. Mooi nieuws was dat de directeur van basisschool De Zeewinde, Elvira Schuddebeurs, met twee leerlingen het nieuwe seizoen zou komen openen op 28 maart. Zo is het ook gegaan en dat had ook vooral te maken met het thema van de seizoenstentoonstelling, ‘Van onderwijs naar ambacht’. Directeur en leerlingen hielden een toepasselijk verhaal bij de opening: over de verschillen tussen het onderwijs van toen en nu! Nog steeds voordelig Daarna kwamen de verplichte bestuursstukken aan de orde: het jaarverslag 2025 en de financiële overzichten. U weet

Nieuws van het bestuur

intussen dat de jaarlijkse contributie per lid volgend kalenderjaar verhoogd wordt naar J 27,50 per jaar en dat de toegangsprijs voor niet-leden nu J 6,00 is. Nog steeds laag K gezien wat vereniging en museum de bezoekers bieden. Maar natuurlijk geldt ook: wil je iets in standhouden, dan kost dat wat. Er is in 2025 een aantal nieuwe zaken geïntroduceerd, zoals een digitaal roostersysteem, een nieuw kassasysteem en bovenal de Museumkaart, een kleine revolutie. Die zorgt volgens ons beslist voor meer bezoekers.

Grafsteen van Jan Kolpa in Oostvoorne.

Nieuwe statuten Belangrijk was ook het volgende agendapunt: het voorstel voor de statutenwijziging. Een beetje saai onderwerp, maar de wijziging was wel noodzakelijk, aangezien er sinds de vorige statutenwijziging in 2001 weer nieuwe wettelijke spelregels zijn ingevoerd en de statuten ook aangepast moesten worden aan nieuwe ontwikkelingen binnen de vereniging. Ook is het nieuwe beleidsplan voor de jaren 2026-2030 besproken. Veel uitdagingen zullen blijven, maar vooruitgang is er. Zo is er nu een documentbeheerssysteem (DBS) en is er nieuw gereedschap aangeschaft. Sinds de vergadering van 26 maart is er ook een nieuwe HVWV-voorzitter: Leendert Klok. Maar we zijn maar wat blij dat de oude gewoon bij ons blijft en Lida Stoof als altijd actief is in de coördinatie van bijna alles op het museumterrein. De vereniging waardeert haar dan ook enorm voor de manier waarop zij dat doet en al het werk dat zij verzet. Er was natuurlijk nog meer nieuws, maar dat is allemaal in de notulen te vinden. Hoofdonderwijzer Jan Kolpa De aanwezigen luisterden na het formele deel van de avond naar een interessante presentatie van Jaap Kolpa. Hij vertelde het verhaal van zijn overgrootvader met als titel: ‘Jan Kolpa, hoofd der school, zet zich in voor zijn dorp’. Kolpa schrijft op dit moment een kleine biografie over meester Kolpa. Noot redactie: Meer over dit boek leest u elders in deze uitgave.

De Museummonitor Marco Heijndijk Even voorstellen: de Museummonitor Want, vanaf het museumjaar 2026 neemt museum De Duinhuisjes deel aan de Museummonitor. De Museummonitor is een onderzoek dat inzicht geeft in het publiek van musea en hun beleving en waardering. Kort gezegd: het is hét instrument om te meten wie musea bezoeken, waarom bezoekers komen en hoe ze hun bezoek ervaren. Ook kunnen de bezoekers aangeven welke verbeteringen mogelijk zijn. Wat is de Museummonitor? De Museummonitor is samengesteld in opdracht van de Nederlandse museumsector (o.a. via de Museumvereniging, waar wij lid van zijn) en verzamelt continu gegevens van museumbezoekers. Bezoekers vullen daarvoor na hun bezoek een vragenlijst in, meestal online (zie de link op de website van de HVWV) of ter plekke via een tablet of QR-code. De kaartjes met daarop de QR-code liggen bij de kassa, geef een kaartje mee aan een bezoeker, zodat deze de QR-code kan scannen en de enquête op zijn/haar gemak thuis kan invullen. Waarvoor wordt de Museummonitor gebruikt? Museum De Duinhuisjes gebruikt de resultaten om: 1. tentoonstellingen en programmering te verbeteren; 2. marketing en communicatie gerichter te maken; 3. publieksgroepen beter te bereiken; 4. kwaliteit en service te verhogen. Daarnaast biedt de Museummonitor landelijke benchmarks: wij kunnen onze prestaties zo vergelijken met die van andere musea. Waarom is de Museummonitor belangrijk? Omdat musea niet alleen collecties beheren, maar ook publieksinstellingen zijn. De Museummonitor helpt om beleid te baseren op feitelijke publieksdata in plaats van aannames.

In één zin: De Museummonitor is een structureel onderzoek dat ons museum De Duinhuisjes inzicht geeft in onze bezoekers en hun museumervaring, zodat wij ons aanbod en dienstverlening kunnen verbeteren. De eerste resultaten? De eerste waardering is binnen over kwartaal 2. Bezoekers geven De Duinhuisjes gemiddeld een 8,4! Wat schrijft het publiek over ons in de enquête? (verkort/ samengevat) • Bijzonder dat het verleden van onze streek in stand wordt gehouden; • Gezellig goed verzorgd en mooi museum; • Mooi gelegen, authentiek, begeleiding en verhalen door vrijwilligers waren leuk en informatief; • Heel erg van genoten, even terug in de tijd, veel herkenning uit mijn jeugd. Gezellige en gepassioneerde vrijwilligers die je graag dingen vertellen over die tijd. Video film was ook indrukwekkend. Ik kom zeker nog eens terug; • Zeer gastvrij ontvangen en bij elk huisje leuke enthousiaste uitleg gekregen; • Goed onderhouden, leuke ervaring en kundige mensen die de rondleiding doen; • Leuke plek, enthousiaste vrijwilligers die ons interessante weetjes konden vertellen, overzichtelijk en behapbaar om te doen met jonge kinderen; • Mooi stukje historie, goed om door te geven aan de volgende generaties; • Gezellig, goede informatie van de vrijwilligers. Ik zie veel terug van toen ik jong was. Altijd leuk, teruggaan in de tijd. • Het ziet er altijd keurig uit en de vrijwilligers doen hun uiterste best om de bezoekers fijn te woord te staan. Maar ook: Het heeft me verder aan het denken gezet over ‘duurzaamheid’, consumisme, hoe we binnen twee generaties veel kennis zijn kwijtgeraakt en contact met veel dingen zijn verloren door onze huidige leefwijze.

• Ga vooral zo door hou het simpel, geen moderne snuIes om publiek aan te trekken wat je elders wel ziet. Juist de soberheid van die tijd dat is de kracht die het uitstraalt en ons tot andere inzichten dwingt; • Aan de gidsen in de huisjes, wees opmerkzaam hoeveel iemand wil horen. Niet alleen zenden, maar juist de interactie aangaan; • Iets leuks om de kindjes mee te vermaken miste ik wel ondanks dat ik met volwassenen was; • De winkel was een beetje onduidelijk. Het leek meer de huiskamer van de vrijwilligers. Omdat één persoon vertelde dat er honing te koop was, wisten we dat dit mogelijk was; • Eigen honing eigen schap geven en meer lokale producten; • Zo doorgaan. We zijn blij met deze resultaten. Dit geeft ons inzicht in de waardering van wat we samen doen. En dat doen we dan ook met veel enthousiasme: gewoon doorgaan!

Voor het vierde jaar: de gedichten rond de amberboom op Maria Rust Archivaris Aart van der Houwen ging in op de uitnodiging van de werkgroep Maria Rust om op 15 april 2026, om 10.00 uur, de onthulling van de gedichten van de leerlingen op Maria Rust voor zijn rekening te nemen. De gedichten stonden weer, zoals in de voorgaande drie jaren, rond de amberboom opgesteld. Schrijvers, docenten en Elvira Schuddebeurs, directeur van basisschool De Zeewinde, waren ook aanwezig. Leden van de werkgroep hadden de gedichten op bordjes bevestigd en in de grond gezet, met de toelichting erbij. Na de toespraak werden de gedichten onthuld door gezamenlijk het tule weg te trekken. Ze zijn nog de hele zomer voor iedereen op Maria Rust te lezen! Piet Beukelman reikte daarna bij vertrek iedereen namens het Comité ’40-’45 een vrijheidspin uit: het herdenkingsspeldje in de vorm van een fakkel die het vrijheidsvuur verbeeldt.

Dat we brandend moeten blijven houden en door moeten geven. Bovendien kreeg iedereen nog een banaan: als herinnering aan het moment dat - bij de Bevrijding veel kinderen in Rockanje voor het eerst met bananen kennismaakten. Die bananen kwamen met de voedseltransporten uit het buitenland mee. Waar kinderen hier doorgaans gewoon appels en peren aten, kregen ze toen zomaar bananen! Die bananen bleven menigeen later aan de Bevrijding herinneren. Aart van der Houwen aan het woord.

Kinderen bij de onthulling.

Sinds 1 januari 2026 is het Streekarchief Voorne-Putten gefuseerd met het Streekarchief Goeree-Overflakkee tot het Regionaal Historische Centrum Voorne-Putten en GoereeOverflakkee, waar Van der Houwen nu directeur van is. Een goed moment om op 15 april stil te staan bij de vraag wat een archief nu eigenlijk is. Hoe leg je dat aan leerlingen van de basisschool uit?

Maria Rust, 15 april 2026: het Dagboek van Voorne aan Zee Aart van der Houwen Ik ben vereerd dat ik hier vandaag iets mag vertellen. We sluiten hier een project af van basisschool De Zeewinde, waarmee jullie de afgelopen weken bezig zijn geweest. Ik ben benieuwd naar jullie verhalen. Begraafplaats, plaats van herinnering We staan hier op een begraafplaats, dat lijkt een vreemde plek. Waarom doen we dit niet in een park of op het strand? Het antwoord is eenvoudig: dit is een plek om te herinneren. Je ziet stenen en namen en wanneer je door het hek binnenkomt, ga je bijna vanzelf nadenken: wie waren die mensen? Misschien herken je de namen en ga je je dingen herinneren: ‘Weet je nog...’, zeg je dan. Het is fijn om een plek te hebben waar we ons dingen kunnen herinneren. Jullie hebben gedichten geschreven. Daarvoor heb je moeten nadenken en heb je misschien geprobeerd om heel dicht bij die persoon te komen over wie je iets hebt geschreven. Dat is moeilijk, maar een belangrijke les voor het leven. Misschien heb je wel vragen bedacht die je eigenlijk had willen stellen aan hem of haar. Tweede Wereldoorlog Jullie hebben de afgelopen weken veel gehoord over de Tweede Wereldoorlog. Die ligt gelukkig al meer dan tachtig jaar achter ons, maar toch vinden we het belangrijk dat we het ons herinneren. ‘Dat was zó erg,’ zeggen we dan, ‘dat mag nooit meer gebeuren.’ Dat mogen we ook nooit vergeten! Vergeten Jullie vergeten vast wel eens iets. Ik wel tenminste. Mijn vrouw zegt dan soms: ‘Tsjonge, het is goed dat je hoofd vastzit, anders zou je dat ook nog vergeten.’ Zo erg is het natuurlijk niet, maar jullie begrijpen het wel. Ik weet zeker dat je vader of moeder, of misschien een vriendje, ook soms zegt: vergeet niet om dit of dat te doen of dit of dat mee te nemen. En dat je zelf zegt: ‘O, dat ben ik vergeten!’

Opschrijven Weet je wat goed helpt tegen vergeten? Opschrijven! Er zijn nog andere manieren, zoals heel vaak hardop herhalen, zo hebben jullie vroeger de tafels geleerd. Of er een gedicht van maken: iets dat rijmt, is makkelijker te onthouden. Of er een liedje van maken: muziek kun je heel goed onthouden. Maar opschrijven is de beste manier om dingen te onthouden. En dat weten we gelukkig al heel lang. Lang geleden zijn mensen begonnen om alle belangrijke dingen op te schrijven. Dat alles noemen we ons archief en bewaren we in een archief, zoals dat in Brielle staat. Daarin kun je alles teruglezen van vroeger. Jullie opdracht Binnenkort staan we in het hele land weer stil bij de Tweede Wereldoorlog. In die oorlog zijn er miljoenen mensen gedood of gestorven. Mensen zijn uit hun huizen gezet en nooit meer teruggekomen, zijn familieleden kwijtgeraakt of zwaar gewond geraakt. De grafsteen met daarop de namen van Anne en haar zus Margot Frank.

Dit is heel erg, en wat ook erg is: bijna al die mensen zijn vergeten. Er zijn er maar een paar die wij nog bij naam kennen. Eén daarvan kennen jullie ook wel: dat is Anne Frank. Waarom kennen wij Anne Frank nog? Toen zij overleed, was zij niet beroemd. Zij was gewoon een meisje van jullie leeftijd dat de enorme pech had dat zij gedood werd in de oorlog. Zij had niets verkeerds en ook niets bijzonders

gedaan, ze was gewoon een meisje zoals alle andere meisjes in Amsterdam. Waarom kennen wij Anne Frank dan toch? Omdat zij een dagboek heeft bijgehouden. Elke dag schreef zij op wat zij had gedaan of waar zij aan dacht. Zij wilde schrijfster worden of filmster en zij droomde van vrijheid. Wij weten helaas hoe het afliep. Toen zij dood was, werd haar dagboek gevonden en dat is als boek uitgegeven. Als je het Dagboek van Anne Frank leest, zie je het leven van een gewoon meisje. Maar met dat boek hebben miljoenen slachtoLers een gezicht gekregen. Stel je voor dat haar dagboek na haar dood zou zijn weggegooid. Archief Het archief waarvan ik de archivaris ben, is eigenlijk ook een soort dagboek: het is het Dagboek van Voorne aan Zee. Dat is niet een schrift zoals Anne Frank dat had, maar een kluis zo groot als jullie school. Daarin bewaren wij alle belangrijke stukken van vroeger. De oudste stukken zijn meer dan zevenhonderd jaar oud! Dat zijn stukken perkament uit de Middeleeuwen, dikke boeken uit de tijd van Napoleon, foto’s van het bombardement op Brielle, en van de tram die vroeger over het eiland reed. Net als het Dagboek van Anne Frank willen wij dat ons Dagboek gelezen wordt, dat er uit voorgelezen wordt en dat het gebruikt wordt. Woorden Terug naar de begraafplaats. Dit is de plaats van herdenken en herinneren. En een plaats om belangrijke woorden door te geven. Als je langs de stenen loopt, zie je dat wel. Soms staat er iets uit de Bijbel, zoals: ‘De Heer is mijn herder’, of: ‘Hier rust onze lieve moeder’. Dat zijn woorden die mensen aan elkaar willen doorvertellen, ‘over het graf heen’, zeggen we dan. Ik vind het heel mooi dat jullie daar vandaag jullie woorden aan toevoegen, zodat anderen die kunnen lezen om over na te denken. Laten we die gaan onthullen!

Het redactieteam van Struinen zoekt een collega Ans Plantinga heeft aangegeven dat zij na 3,5 jaar stopt als redacteur van Struinen. Ans is in december 2022 binnen de redactie van Struinen gestart. Als redacteur heeft zij diverse interviews gehouden, die in Struinen zijn gepubliceerd. Ondanks het feit dat ze gaat stoppen, heeft Ans nog één interview in haar agenda staan; we verwachten binnenkort dan ook nog één verslaglegging van een interview van haar. We danken Ans voor haar inspanning en wensen haar succes in haar andere vrijwilligersfunctie bij de werkgroep Archief. Redacteur voor Struinen gezocht Doordat Ans als redacteur stopt, zijn we op zoek naar een HVWV-lid (of toekomstig lid) dat wil meedraaien in het redactieteam van Struinen. Wat houdt het vrijwilligerswerk als redacteur van Struinen in: • In ieder geval: meelezen van de concept versie van Struinen; • De tekst corrigeren, daar waar gewenst; • Stukjes schrijven over historische wetenswaardigheden over westelijk Voorne; • Interviews houden met markante inwoners van Westvoorne, die een historische beschouwing geven over hun leven of het leven op westelijk Voorne; • Ideeën of thema’s aandragen voor artikelen. Het redacteurschap geeft je de mogelijkheid tot het invullen van je (verborgen) schrijverstalent of om je te verdiepen in historische gebeurtenissen in de sfeer van De Duinhuisjes en hier over schrijven.

40 jaar Struinen In 1987 is de HVWV (formeel, bij akte) opgericht en begonnen met het uitgeven van een eerste nieuwsbrief, daarna volgde enkele jaren een naamloze uitgave van het verenigingsblad.

In 1993 is bij de eerste uitgave in dit jaar als naam van het verenigingsblad geïntroduceerd: Struinen, van polder tot strang. Wat is nu helemaal het verschil tussen een nieuwsbrief en een blad? Kortgezegd: we hebben in 2027 als 40-jarige HVWV al 40 jaar een verenigingsblad en dat is een leeftijd die een jubileumuitgave waard is. Als redacteur ben je betrokken bij het jubileum van de HVWV en van Struinen in het jaar 2027. Samen met het redactieteam gaan we de mogelijkheden uitwerken om een jubileum uitgave van Struinen mogelijk te maken. Een mooie uitdaging! Wil je deze uitdaging aangaan of wil je meer informatie? We willen altijd graag in een gesprek de rol van Struinen, als verenigingsblad, verder aan je toelichten. Neem contact met ons op via communicatie@hvwv.nl.

Voorpublicatie boek over meester Kolpa Jan Jacob zelf (jaartal onbekend). Klassenfoto uit 1906, rechts meester Kolpa. Klassenfoto uit 1901, links meester Kolpa.

Eén van de oprichters van Voorne’s Proeftuin: Jan Kolpa, hoofd van de school in Rockanje Jaap Kolpa In de eerste jaren van de twintigste eeuw kwam de tuinbouw op Voorne goed op gang. Steeds meer boeren stapten over op de teelt van groenten en fruit. Voorne’s Proeftuin speelde hierbij een belangrijke rol. Jarenlang functioneerde deze proeftuin als kenniscentrum en demonstratietuin. Jan Kolpa, ‘hoofd der school’ in Rockanje, was in 1906 een van de oprichters van deze proeftuin. Achterkleinzoon Jaap Kolpa schrijft op dit moment een biografie over hem. Op 18 september 2026 zal zijn boek worden gepresenteerd. In Struinen leest u hier een van de hoofdstukken uit deze biografie, bij wijze van voorpublicatie. De zaal van hotel De Man in Oostvoorne was op 23 februari 1906 tot aan de laatste plaats bezet: zo’n 200 mensen kwamen luisteren naar een lezing van de Rijkstuinbouwleraar C.H. Claassen. Deze hield een pleidooi voor de oprichting van een proeftuin, een soort demonstratietuin, waar boeren die wilden overschakelen op tuinbouw, het vak konden leren. Voorlichting In de jaren tachtig en negentig van de negentiende eeuw had een crisis in de landbouw diepe wonden geslagen. Het Rijk probeerde in de tijd daarna door middel van concrete initiatieven de land- en tuinbouw te stimuleren. Eén daarvan was voorlichting. Op allerlei plaatsen in het land werden proeftuinen opgericht en elke provincie kreeg een Rijkstuinbouwleraar. Ook op andere terreinen kreeg de agrarische productie van Rijkswege een impuls; dit had als doel de voedselvoorziening in de snel groeiende steden veilig te stellen. Op Voorne begon de tuinbouw zich in de eerste jaren van de twintigste eeuw te ontwikkelen. Veel landbouwers wilden, om te beginnen gedeeltelijk, wel de overstap naar de groenteen fruitteelt maken. Maar hoe pakte je zoiets aan? En welke soorten waren rendabel te telen?

Goede prijzen Jan Kolpa was sinds 1882 hoofd van de lagere school in Rockanje. Ook buiten het klaslokaal spande hij zich in voor de mensen in zijn dorp. Zo was hij sinds 1884 dirigent van het koor Zanglust en het muziekkorps Ons Genoegen. Na de eeuwwisseling ging hij zich inzetten voor de ontwikkeling van de land- en tuinbouw op Voorne. Vanaf 1901 gaf Kolpa in de avonduren les aan de landbouwwintercursus en ook als directeur van de lokale Boerenleenbank droeg hij bij aan de ontwikkeling van de land- en tuinbouw. In dat verband had hij veel contact met boeren. Hij merkte dat velen van hen de overstap naar de tuinbouw wilden maken, aangemoedigd door de goede prijzen op de veiling van Brielle. Kolpa nodigde een aantal vooraanstaande personen uit Brielle, Oostvoorne en Rockanje uit en legde ook contact met Rijkstuinbouwleraar Claassen. Deze wilde maar wat graag doel (en werking van een proeftuin uiteenzetten. De hoge opkomst op 23 februari 1906 vormde voor de initiatiefnemers een extra aanmoediging en zij lieten het niet bij woorden alleen. Op 18 april 1906 werd de Vereeniging Voorne’s Proeftuin opgericht. In het bestuur zaten vooral mannen van de praktijk, zoals J. Verschoor, boomkweker te Zwartewaal, die de rol van voorzitter op zich nam. Jan Kolpa werd secretaris-penningmeester. In de Raad van Toezicht namen diverse notabelen plaats, zoals notaris L.P. van den Blink uit Brielle, burgemeester F.J.D.C. Egter van Wissekerke van Rockanje en baron M. Collot d’Escury. Eerste druivenkas De vereniging kocht een hectare grond aan de Heveringseweg 3, tussen Oostvoorne en Rockanje. Daar verscheen in het voorjaar van 1907 een groot aantal proefperken én een eerste druivenkas, in 1909 gevolgd door een groentekas. In 1910 werden veertig broeiramen geplaatst, twee jaar later een zgn. stookkas. In 1916 liet de vereniging een woning voor de chef-tuinman bouwen, waarin één kamer werd ingericht als instructielokaal.

Het doel van de proeftuin was kennisoverdracht. Jaarlijks bezochten zo’n 400 leden van de vereniging de tuin. Zij kregen voorlichting, bijvoorbeeld over het gebruik van kassen en broeibakken, en konden met eigen ogen zien hoe de gewassen er op de proefvelden bij stonden. Chef-tuinman C. van Eendenburg werd regelmatig gevraagd om te adviseren bij de aanleg van nieuwe tuinderijen; in 1913 gebeurde dat veertig maal. Leden van de vereniging werkten soms mee op de Proeftuin om praktijkervaring op te doen. Ook kwamen er leerlingen van de land- en tuinbouwwintercursussen op bezoek. Enkele van die leerlingen gingen met subsidie van de vereniging naar het Westland om zich daar verder in het vak te bekwamen. Het lidmaatschap van vereniging Voorne’s Proeftuin bedroeg 50 cent per jaar. Kort na de oprichting in 1906 waren er al 260 leden. In de jaren daarna daalde het ledental tot ongeveer 200, waarna het lange tijd min of meer constant bleef. Kenniscentrum De Proeftuin stimuleerde de tuinbouw op Voorne enorm: in 1907 stroomden bij de lokale timmerman de opdrachten voor broeikassen en broeibakken binnen. In de loop der jaren groeide de tuin uit tot een belangrijk kenniscentrum voor de tuinbouw in de regio. Jan Kolpa was als secretaris-penningmeester jarenlang de centrale man in het bestuur. Nauwgezet voerde hij de correspondentie; zo vroeg hij in juli 1906 in een brief aan de gemeente Nieuw-Helvoet subsidie aan voor de Proeftuin. De tuin ontving overigens subsidie van het Rijk, de Provincie en de vijf Voornse gemeenten. Elk voorjaar publiceerde Kolpa een keurig jaarverslag, dat een overzicht gaf van alles dat in betreLend jaar was voorgevallen. Ook verschenen er in de lokale kranten regelmatig stukjes van zijn hand, waarin hij beschreef hoe de gewassen erbij stonden. In de Nieuwe Brielsche Courant van 7 april 1907 juichte hij: De aardbeien staan in vollen bloei; peen en bloemkool ontwikkelen zich goed, tomaten en spaansche pepers groeien uitstekend.

Op 11 juni 1911 meldde hij: De kropsla werd geoogst van 2 mei tot 16 mei, totaal 2000 krop voor f 20,99. De bloemkool werd gesneden van 7 april tot 23 mei, totaal 206 stuks voor f 27,68. Ook gaf hij advies aan de tuinders: ...bij het ter veiling brengen van rabarber heeft men vooral op de verpakking te letten: het oog wil nu eenmaal ook wat hebben. Lagere landbouwschool Tot aan zijn dood bleef Kolpa secretaris-penningmeester van de Vereeniging Voorne’s Proeftuin. Op 2 maart 1926 blikte hij in het Weekblad voor Voorne-Putten tevreden terug op het twintigjarig bestaan van de tuin: ‘De Proeftuin heeft schitterend gewerkt als demonstratie- en leertuin. Dit blijkt uit de enorme uitbreiding, die de tuinbouw op Voorne in die 20 jaar heeft verkregen. Te Oostvoorne, te Rockanje, in en bij Den Briel verschijnen steeds meer druivenkassen. Twee veilingen, één te Brielle en één te Oostvoorne, worden druk bezocht door kooplieden uit Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen en Maassluis.’ Op 21 september 1926 overleed Jan Kolpa, hij was 68 jaar oud. Tientallen jaren functioneerde de Proeftuin uitstekend, maar in de loop van de jaren dertig nam het belang als demonstratietuin af. Andere instanties, zoals de in 1931 opgerichte lagere landbouwschool in Den Briel, namen haar taken over. Bovendien viel de Rijkssubsidie weg. Op 30 december 1936 werd tijdens een ledenvergadering van de Vereniging Voorne’s Proeftuin met algemene stemmen besloten tot opheNng. De tuin werd voor ruim 8900 gulden verkocht aan J. de Snaijer, die er groenten ging kweken. De tweede generatie De Snaijer maakte er een bloeiende kwekerij van en een verkooppunt van bloemen, dit alles onder de naam ‘De Oude Proeftuin’. De derde generatie De Snaijer zette dit bedrijf voort.

18 september 2026 Presentatie van de biografie van Jan Kolpa Jan Kolpa was hoofd van de school in Rockanje van 1882 tot en met 1922. Daarnaast vervulde hij vele andere functies op Voorne: hij was oprichter van Voorne’s Proeftuin, directeur van de Boerenleenbank, dirigent van muziekkorps Ons Genoegen en gaf les op de landbouwwintercursussen. Het boek in volle glorie... enzovoort. Graag een leuk fotobijschrift en een foto van de publicatie.

Achterkleinzoon Jaap Kolpa schreef een biografie van Jan Kolpa. Het boek werd gepresenteerd op 18 september jl. in MFC De Merel. Elvira Schuddebeurs, directeur van basisschool De Zeewinde, ontving op die avond het eerste exemplaar uit handen van de schrijver. Voor geïnteresseerden: het boek is te bestellen bij de schrijver, via kolpa@planet.nl.

Interview met Herman Zoetemeijer en Nelie Zoetemeijer-van Der Nol Korrie Korevaart Hoog en droog met een prachtige uitzicht over de omgeving: het onderwijzersechtpaar Zoetemeijer-van der Nol woont op de bovenste verdieping van een appartementengebouw in Goes. Niemand boven je, een voorwaarde van Nelie. Ik ben in Goes om het interview voor te bereiden dat op zondag 31 mei op het museumerf zal plaatsvinden. Nellie Zoetemeijervan der Nol en Herman Zoetemeijer gezamenlijk aan de koPe.

Uit Honselersdijk Het museum kent Herman als veilingmeester, maar nu gaat het over hun beider loopbaan in het onderwijs. Dit sluit aan bij de tentoonstelling in De Duinhuisjes, die ‘Van onderwijs naar ambacht’ als thema heeft. Herman en Nelie zijn mensen die nog zelf kunnen vertellen over het onderwijs rond 1970, toen zij aan de slag gingen. Herman in zijn rol als veilingmeester.

Herman is in Tinte geboren, Nelie in Honselersdijk. Na de Bevrijding kreeg haar vader de leiding van een tuindersbedrijf in Rockanje, van een opgepakte collaborateur. Toen de man terugkeerde, werd haar vader bedrijfsleider op een andere tuinderij.

Herman in zijn rol als veilingmeester.

We praten over het voortgezet onderwijs op Voorne: de Ambachtsschool in Brielle kwam er in 1905, de Vakschool in 1919. De ULO arriveerde in 1928 in Hellevoetsluis en pas in 1948 in Brielle (die stond bij de kerk). Op die ULO in Brielle, waar Nelie in 1955 naartoe ging en Herman een jaar later, leerden ze elkaar kennen. Nelie was een moeilijke puber, ze wilde alles anders en bleef een jaar zitten. Zo kwamen ze bij elkaar in de klas en werden ze een stelletje... Begin kleuteronderwijs Nelie vertelt over hoe het kleuteronderwijs in Rockanje begon: in 1947 in de Hervormde kerk, boven de consistorie, waar de zondagschool ook was. De Kleuteronderwijswet dateert uit 1955. De kleuterschool werd onder anderen opgericht door de moeder van Nelie en mevrouw Van der Graaf, de vrouw van de historicus. Met een oliebollenactie en een collecte werd het geld voor de inrichting bijeengebracht.

Nelie ging naar de kleuterkweekschool in Rotterdam. Herman wist het niet zo wat hij wilde worden, in ieder geval geen aannemer zoals zijn vader. Die overleed toen Herman 17 was. Misschien accountant? Maar Nelie vertelde haar schooldirecteur iets anders. Herman wilde volgens haar onderwijzer worden en zo gebeurde: Herman ging naar de kweekschool. Op zeker moment moest hij gaan ‘kweken’, stage lopen. Hij kwam onder andere op een school in Overschie, waar hij zich dat ene ADHD-jongetje, Elias, nog goed herinnert: ‘Op een keer sloeg een ander jongetje alarm: Elias was in de stortbak van de wc geklommen en dreigde ongelukkig naar beneden te vallen.’ Zo hebben ze wel meer ‘annekedotekes’. Nellie Zoetemeijervan der Nol.

Creatief Het was bijzonder dat Nelie naar de ULO wilde. Veel meisjes gingen immers gewoon naar de huishoudschool. Haar ouders raakten gewend aan haar tegendraadsheid, maar toen Nelie minder zin in school kreeg, stonden zij er wel op dat ze keurig haar schoolopleiding zou afmaken. Op de lagere school hadden ze gezien dat Nelie creatief was. Het advies om dus een opleiding voor kleuterjuf te gaan volgen, was eigenlijk niet het beste: pas veel later bedacht Nelie dat ze liever verder was gegaan in de naaldvakken.

Gemakkelijk was het niet voor het jonge paar. Nelie deed de kleuterkweek in twee jaar, daarna in de avond de opleiding voor hoofdakte. Ze moet indruk gemaakt hebben, anders was ze op haar 23e niet hoofd van de kleuterschool in Spijkenisse geworden. Gelukkig hoorde daar een flat bij. Herman was nog in opleiding, en om naar zijn stageplekken te gaan en voor zijn studie in de avonduren, voor nog meer aktes, was hij veel tijd en geld aan het openbaar vervoer kwijt. Het was alles bij elkaar dan ook geen vetpot. Ongehuwd samenwonen deed je in die tijd niet: in 1964 trouwden Herman en Nelie. Militaire dienst Hermans eerste baan was die van invalkracht in Spijkenisse. Maar toen moest hij in militaire dienst. Hij solliciteerde overal om maar uit dienst te blijven. Dat lukte bijna. Nieuwe Tonge wilde hem wel, maar ze vergaten de vereiste papieren in te vullen en zo raakte Herman toch nog in dienst, en kwam hij in Venlo en vervolgens in Arnhem terecht. Een jaar van veel heimwee. Weer uit dienst wilde hij na zes jaar graag terug naar Voorne-Putten: Flakkee was misschien toch een beetje te nauwdenkend voor het stel, dat ook wel eens op zondag de auto pakte om Zeeland te gaan verkennen. De collega’s van Nelie in Nieuwe Tonge keken tegen haar op, want zij had de volledige kweekopleiding in Rotterdam gedaan; iets dat voor de onderwijzeressen op Goeree wegens de afstanden onbereikbaar was, zij moesten het doen met een soort noodprogramma. ‘Maar’, zegt Nelie: ‘die vrouwen waren ontzettend serieus en wisten een mogelijk gebrek aan theorie uitstekend te compenseren met hun degelijke praktijkervaring.’ Geboren onderwijzer Herman solliciteerde en kon kiezen, leek het: Den Briel, Heenvliet, Rockanje? Het werd Rockanje. Daar arriveerde hij in 1971 als hoofd op de tweede openbare basisschool, De Hoeksteen. Nelie vond en vindt haar man een geboren onderwijzer: ‘De kinderen hadden een natuurlijk ontzag voor hem. Voor mij hadden ze dat wel eens te weinig.’

Zijn collega’s viel het op dat Herman niet altijd de gebaande wegen koos. De rector van de HBS in Brielle constateerde een keer afkeurend dat die school van Zoetemeijer toch eigenlijk geen echte school was, want er waren niet eens schoolborden. Inderdaad, de leerkrachten werkten – reuzemodern – met een overheadprojector. De resultaten van zijn school waren ook wel eens wat anders dan die van andere scholen. Globaal: 1/3 ging naar de HBS, 1/3 naar de ULO en 1/3 naar de huishoudschool. Vaak genoeg kwam het voor dat de achtergrond bepaalde waar je naartoe ging, en de kinderen van rijkere ouders (‘kak’) kwamen dan natuurlijk niet op de ambachtsschool terecht... We praten nog wat over schooltoetsen, de leermethode van Jan Ligthart en Cornelis Jetses. Vaak hingen die prachtige platen van Jetses in de school zonder dat de leerkrachten er iets verstandigs mee wisten te doen. In Zoetemeijers tijd maken dia’s en films hun entree in het klaslokaal. Goed voor leerkrachten met verbeelding. Frappant vindt hij het dat Amsterdam zich meer tot het Montessori-onderwijs aangetrokken voelde terwijl Rotterdam eerder voor het Dalton koos. Hij hecht aan nuances: ‘Ja, als je ziet hoe een kind zich ontwikkelt, hoe de een zus wordt en de ander zo, dan is het moeilijk dat allemaal kant en klaar te voorspellen. Op welke school een kind zit, in combinatie met welke leerkracht, in welke plaats, wat het karakter van het kind is.’ Gevarieerd programma Ze vinden allebei dat het met het kleuteronderwijs tegenwoordig te veel de kant op gaat van ‘voorbereidend basis= onderwijs’. Een kind mag wel even kind zijn. Nelie heeft het altijd van belang gevonden dat kleuters actief kennismaken met allerlei soorten creativiteit. Je moet een kind niet alleen maar laten tekenen omdat het alleen tekenen leuk vindt. Het is goed als het ook andere dingen leert ontdekken: schilderen, kleien en wat niet al. Een gevarieerd programma voor iedereen, dat was haar idee. In de loop der tijd kwam er meer lesmateriaal beschikbaar. Vaak genoeg zette het echtpaar ook zelf allerlei materiaal in elkaar.

We praten nog even door over de ontwikkelingen met betrekking tot de Leerplichtwet. De introductie van de leerplicht is van groot belang geweest, in 1900. Daarvòòr mocht je naar school, daarna moest je. Door de verlenging van de leerplicht verminderde de kinderarbeid en ontwikkelde zich het lager beroepsonderwijs. Eerst was zes jaar genoeg en nu moet je wel zeventien jaar naar school, sinds 1975. Voor de mensen in het duingebied K kleine boertjes en tuinders K was de komst van de Lagere Landbouwschool, in 1930, een mijlpaal, net als de Tuinbouwschool in 1948. De onderwijzers gaven vaak wintercursussen en iemand als meester Kolpa in Rockanje gaf heel veel volwassenenonderwijs, zodat iedereen de getuigschriften en diploma’s kon halen die haar of hem verder hielpen. Met de taxi Herman weg uit Goeree, dan Nelie ook. Samen naar Voorne! De kleuterschool in Oudenhoorn wilde haar wel hebben, graag zelfs. De school liet haar met de taxi uit Nieuwe Tonge ophalen voor het sollicitatiegesprek, en Nelie had daardoor het idee dat ze tijdens het gesprek weinig verkeerd kon doen. Haar voorgangster was nog van de ‘bewaarschool’: je moest op kleuters passen, het ontwikkelen van hun creativiteit was nog niet aan de orde. De school kreeg er, na haar komst, al snel een tweede klas bij. Hoe zat het met het onderscheid tussen mannen en vrouwen in het onderwijs? Nou, Nelie had een eigen inkomen met haar baan, maar toen ze een autootje wilden aanschaLen, vond de bank het onverantwoord om een lening op haar salaris af te sluiten... Kinderen wilden ze niet. Als dat zo eens ter tafel kwam, vonden ze steeds dat ze genoeg werk hadden aan andermans kroost. Nelie werd in 1974 ziek K haar schildklier kreeg kuren. Ze stopte met haar baan. Toen haar toestand weer verbeterde, werd ze handwerkjuLrouw, deftig ‘lerares textiele werkvormen’ genoemd. Eerst op vier scholen (Mildenburg, Zonnebloem, Overbos en De Hoeksteen), maar uiteindelijk bleek één deeltijdbaan (op De Hoeksteen) het beste.

Werk op het gemeentehuis In 1985 kwam de Wet op het Basisonderwijs en Herman verdiepte zich in de nieuwe financiering van het onderwijs, om een en ander aan de Ouderraad in Westvoorne te kunnen uitleggen. De ambtenaar wist er ook niet alles van, zo bleek. Herman kon hem helpen bij het opstellen van de gemeentelijke onderwijsbegroting. Van de weeromstuit nodigde de gemeente Herman uit voor een nieuwe functie: hoofd van de afdeling Onderwijs en waarnemend Hoofd van de afdeling Welzijn. Hij was van 1986 tot 2005 ambtenaar op het gemeentehuis en begeleidde het openbare onderwijs in Westvoorne naar de bestuurlijke verzelfstandiging. In dat kader had hij in Rockanje en Oostvoorne samen met zestig leerkrachten van doen. Herman.

Na veel plezierige jaren aan de Lodderlandsedijk en de Hevering hebben ze uiteindelijk gekozen voor de ruimte van Zeeland, waar ze al veel met de caravan kwamen. Nu, rond de 85, maken ze dagelijks een fietstocht om in conditie te blijven. De winkels, het ziekenhuis en de lekkere bakkers zijn dichtbij. Meer lijkt er niet te wensen. Alleen, museum De Duinhuisjes, dat is daar niet... Het interview werd op zondag 31 mei een mooie happening: vrienden, oud-leerlingen en oud-collega’s waren aanwezig. Het bovenstaande is meteen een goed verslag van wat het echtpaar die middag met het publiek deelde.

Hangjongeren en de jeugd van tegenwoordig Francina Booy-van Reek en Joop Kwak Twee kreten die je door de tijd steeds hoorde terugkomen: hangjongeren en overlast. Over hangjongeren en de overlast die ze veroorzaken kun je al lezen sinds de zeventiende eeuw. En wie heeft zelf niet de verzuchting gehoord ‘De jeugd van tegenwoordig’ toen hij een tiener was? Of wie roept dat nu zelf? Snackbar Klok in Oostvoorne was een veelbezochte ‘hangplek’.

De jaren zestig In de jaren zestig groeide het fenomeen hangjongeren sterk in heel Nederland. Hangjongeren zijn groepen jongeren, meestal tussen de twaalf en twintig jaar. Ze zoeken een geschikte ontmoetingsplek: beetje chillen, beetje lol trappen. Hoewel samenkomen niet verboden is, veroorzaken hangjongeren soms hinder want een beetje loltrappen kan overgaan in het veroorzaken van geluidsoverlast, troep of vernielingen. Ook kan het intimiderend werken op voorbijgangers. In Oostvoorne hebben ze daar recent nog over mee kunnen praten, want er was veel overlast waar op gemeentelijk niveau een oplossing voor gezocht moest worden. Het muurtje bij Klok IJs Hoe was dat rond de jaren zestig in Oostvoorne? Hangjongeren vonden een mooie plek op het muurtje bij Klok IJs, de toenmalige patatzaak van Jan Klok op de hoek van de Stationsweg en de Burgemeester Letteweg. Zodra de Fabeltjeskrant op televisie afgelopen was kwamen ze naar het muurtje. Een groep met een wisselende samenstelling, voornamelijk jongens tussen de vijftien en twintig jaar uit Oostvoorne en Tinte, soms kwam er een meisje bij zitten. Met name op maandag- en vrijdagavond was de groep groot, in plaats van Jan Klok stond Kees die dagen achter de toonbank en hij vond echt alles goed wat ze uitspookten. Hangplek in de duinen Het was niet de enige hangplek in het dorp, in de duinen was er ook eentje, maar de groepen functioneerden relatief gescheiden van elkaar. Een verschil is volgens de verhalen dat in de Duinen bier werd gedronken, bij Klok IJs werd er veel patat en ijs besteld, er werd flink gerookt maar alcohol of drugs speelden geen rol. Het ging om lachen en dollen met elkaar, de gesprekken gingen vooral over muziek, voetbal en meisjes. In de wintermaanden van de jaren zeventig werd buiten minder rondgehangen, binnen werd er gekaart en later op de fruitautomaten gegokt. Brommers Het was niet alleen hangen, er werd ook behoorlijk rondgescheurd op brommers. Met ronkende motoren door het

dorp en proberen elkaar de loef af te steken met snelheid en andere stunts. Merken als Puch, Kreidler en Zundapp waren favoriet. De grootste stunt werd uitgehaald op een Yamaha, de berijder reed vanaf de Stationsweg met flinke snelheid Klok IJs binnen, ontweek enkele wachtende klanten en stalde al slippend zijn brommer voor de toonbank en bestelde doodleuk een patat met. Kees stond achter de toonbank en kwam niet meer bij van het lachen. De reputatie van de Yamahabezitter was voorgoed gevestigd. Populair Je populair maken lukte op verschillende manieren. Zoals de jongen dat lukte die als er genoeg ‘publiek’ was razendsnel de lantarenpaal voor het muurtje in klom, weer beneden een diepe buiging maakte en het applaus gretig in ontvangst nam. Wat soms wel en soms niet geapprecieerd werd is het nafluiten of naroepen van leuke meisjes. Het was in die periode meer gangbaar dan nu, wat niet wil uitsluiten dat het intimiderend kon overkomen. Vernielingen kwamen nauwelijks voor, een jongen uit Tinte die het nodig vond om lege flessen kapot te trappen zal daar spijt van hebben gekregen. Een Coca-Colaflesje was wat steviger dan hij bedacht had, na een extra stevige trap vloog een scherf in zijn onderbeen. Met spoed werd hij afgevoerd naar de dokter die een paar honderd meter verderop woonde. Hilariteit gaf het maken van een wegafzetting zodat auto’s niet de Voorweg op konden maar gedwongen werden via de Stationsweg te rijden. Zelfs de buslijndienst maakte toen een omweg via de Stationsweg. Het jongerenbrein heeft moeite om de consequenties van zijn daden te overzien. Iemand opperde om het balkon van de Amro-bank aan de overkant te beklimmen. Degene die gelijk op stond had een strooien hoed op en onder aanmoediging van zijn publiek lukte het hem om tegen de gevel van de bank te klimmen en op het balkon te stappen. Direct ging het oranje alarmlicht branden en werd de balkondeur geopend. Hij stond oog in oog met de filiaalhouder/directeur van de Amro-bank en die was woedend. Dat was onvoorzien en duidelijk niet de bedoeling. Met de hoed in de hand en een diepe buiging probeerde de klimmer er een grapje van te maken ‘Ik wil het volk vanaf uw balkon toespreken’.

Dat maakte de man nog bozer en hij dreigde hem aan te geven voor bankroof. Dat was flink schrikken want een strafblad zou gevolgen hebben voor de baan van de jongen. Geschokt sprong hij zonder nadenken van het balkon op de begane grond. Het liep met een sisser af. Toch voelden ze wel aan wanneer ze te ver waren gegaan met hun ludieke acties. Een jonge vrouw zette haar fiets dicht bij het terras en ging een winkel in. Onder toeziend oog van een vol terras werd de fiets vakkundig uit elkaar gehaald. Even later trof de eigenaresse een volledig gedemonteerde fiets aan en was terecht laaiend. Iedereen op het terras was aan het lachen maar voelde ook dat ze het hier niet bij konden laten. De sleutelaar die zo goed kon demonteren bood aan om de fiets weer in orde te maken terwijl hij ondertussen onschuldig opmerkte dat het gebeurde toch geen pas gaf. Een ander haalde een zak patat voor de jonge dame en haar werd verzekerd dat het allemaal goed zou komen. Uiteindelijk kon ook het slachtoLer er om lachen. Militaire dienst In 1972 gingen veel jongeren uit de groep in militaire dienst. Op vrijdagavond, weer thuis op het muurtje, kwamen de sterke verhalen los. Ronduit spectaculair was de actie van een dienstplichtige die een Uzi-pistoolmitrailleur in onderdelen uit de kazerne had meegesmokkeld. Bij Klok IJs werd de Uzi vakkundig in elkaar gezet en bewapend liep hij met het wapen in de aanslag door de zaak en patrouilleerde over de Stationsweg. Zijn ouders hoorden het en hebben het hele weekend met de Uzi onder het matras geslapen. De stunt is goed voor hem afgelopen, niemand heeft hem aangegeven. De jaren tachtig Het rondhangen op het muurtje werd in de jaren tachtig minder en verdween op die plek toen Klok IJs de deuren sloot en er een aantal jaar later een viszaak in het pand kwam. Terugkijkend kan je zien dat de grens flinterdun was tussen wat wel en wat niet als acceptabel gedrag werd gezien. De hangjongeren zagen het als ‘moet kunnen’ en menig Oostvoornaar zag het als overlast en had weinig op met ‘de jeugd van tegenwoordig’.

Bijzondere vermelding van De Duinhuisjes in het reismagazine Columbus Travel In de publicatie van Columbus staat vermeld: Wie denkt de Nederlandse cultuur te kennen, wordt verrast door de verborgen parels die in alle uithoeken van ons land te vinden zijn. Deze zomer nodigen de cultuurgeheimen je uit om verder te kijken dan de bekende musea en theaters. Laat je meevoeren door nostalgische stoomtreinen, zing luidkeels mee tijdens een gratis operafestijn in de buitenlucht en geniet van een onvergetelijke zomer vol Nederlandse cultuur. Deze selectie biedt een verrijking voor je leven die je geregeld even doet stilstaan bij de schoonheid van het onverwachte. Op plaats 18 wordt ons museum De Duinhuisjes vermeld met de volgende tekst: 18. Openluchtmuseum De Duinhuisjes: het simpele leven in Rockanje. In de vier originele duinboerderijtjes van Openluchtmuseum De Duinhuisjes ervaar je hoe mensen halverwege de negentiende eeuw leefden en werkten op het Zuid-Hollandse eiland Voorne-Putten. Het was een simpel bestaan, eerst in hutten van aangespoeld hout, takken en riet, later van tweedehands stenen die per kruiwagen naar de duinen werden gebracht. Op de Levende Geschiedenisdagen leren vrijwilligers in klederdracht je wecken, dorsen en sokken stoppen. Hier kunnen we trots op zijn. Dat we als relatief klein museum toch mooi tussen “de grote jongens en meisjes” staan. Niet alleen de uitstraling van de huisjes, het terrein en de locatie in de natuur speelt mee bij de keuze van Columbus. Ook de inzet van de vrijwilligers, die het uiteindelijk mogelijk maken om de “uitstraling” compleet en attractief te maken. Maar ook het programma met zijn variaties in aanbod, van kindermiddag, dag van de verzamelaar, kunstroute, etc maakt dat het museum de moeite waard is om in de Columbus Travel gids te worden opgenomen. Het is toch een soort ‘Gouden Kalf ’ waarvoor we zijn genomineerd. Dit allemaal dankzij de inspanning van eenieder die De Duinhuisjes cultuur-historisch op de kaart zetten.

Een kleine greep uit wat in de afgelopen maanden is geschonken Herma Klok De afgelopen periode hebben we weer schenkingen mogen ontvangen, waarvan enkele stukken deel zijn gaan uitmaken van onze collectie. De ontvangen stukken worden beoordeeld op conditie, compleetheid, tijdsperiode/toepassingsperiode en op het criterium of het een goede aanvulling is op onze collectie. Hieronder worden de ontvangen stukken genoemd die zijn opgenomen in onze collectie. Keuvels Diploma Weckfles voor sap Handwerkboeken Houten schooltas Drinkkommetje Tinnen figuurtje Lepelvaasje MeezeeIe Lepelblikje Kakstoel Kinderstoel Harmonium Petroleumstel Lesboekjes Gereedschap zoals: Profielschaven Slokschaven Slingerboor Kruishout

Klok met bijpassende vazen Kinderkleding Inktpotje Kistje van smeltkaas Oud linnen onderhemd Scheerkist met inhoud Naaimandje met garen Wolhaspel Naaimachine-olie Enkele blikken Wasknuppel/klophout Wasgoedtang Wasstamper Houten wasbord

Colofon

Struinen van polder tot strang Verenigingsblad van de Historische Vereniging Westelijk Voorne 40ste jaargang nummer 2 | augustus 2026 Adreswijzigingen, aanmelden voor of beëindiging van het lidmaatschap Lida Stoof | Nieuweweg 18, 3233 BK Oostvoorne, tel. 06-27650780, ledenadministratie@hvwv.nl Let op: beëindiging van het lidmaatschap voor 2027 moet vóór 1 november 2026 binnen zijn. Voor vragen over de bezorging kunt u terecht bij Nel van der Laan | Torenweg 3a, 3235 NS Rockanje, tel. 06-21677184 Contributie per 2027 J 27,50 minimaal p.j. | Rabobank NL94 RABO 03502.60.222 Redactie Frits van Driel (eindredactie) | Anna Hoevestraat 392, 3232 VL Brielle, tel. 06-18400058, hfvandriel@kpnmail.nl Overige redactieleden Janneke Boutkam en Marco Heijndijk Uitgever Bastion X Uitgeverij & Media | Nauwe Sloopje1b, 3231 BW Brielle, tel. 0181-417111, info@bastionx.nl Technische specificaties m.b.t. advertenties worden door de uitgever met adverteerder afgestemd. Volgende nummer Kopij voor de volgende editie inleveren vóór 1 oktober 2026. Tekst a.u.b. in Word aanleveren en beeldmateriaal als jpg, eps of tiL van minimaal 1 MB (300 dpi). Logo’s aanleveren in eps, ai (vectorbestand) of als pdf (300 dpi). Heeft u een leuk idee of een interessant onderwerp voor een artikel, neem dan contact op met de redactie voor overleg. De redactie behoudt zich het recht voor artikelen in te korten en nader te redigeren.

Historische Vereniging Westelijk Voorne Bestuur Leendert Klok (voorzitter) voorzitter@hvwv.nl | tel. 06-27650780 Korrie Korevaart (secretaris) secretaris@hvwv.nl | Postbus 400, 3233 ZJ Oostvoorne Lida Stoof (penningmeester en evenementen) penningmeester@hvwv.nl Jos de Ruyter (collectiebeheer en archief, beheer en bedrijfsvoering/terrein en gebouwen) Marco Heijndijk (bestuurslid, Document Beheersysteem) Korrie Korevaart (bestuurslid, communicatie) communicatie@hvwv.nl | tel. 06-24173646 Kopierecht De verantwoordelijkheid wat betreft het kopierecht van foto’s en de juistheid van de ingekomen stukken berust bij de inzender. Alle rechten waaronder alle intellectuele eigendomsrechten op de inhoudelijke informatie en het beeldmateriaal blijven te allen tijde voorbehouden aan de Historische Vereniging Westelijk Voorne dan wel haar licentiegevers. Gebruik hiervan is niet toegestaan zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Historische Vereniging Westelijk Voorne dan wel haar licentiegevers. Deze kunt u aanvragen door middel van het sturen van een mail aan info@hvwv.nl. Aanvraag speciaal gebruik museum Verzoeken voor trouwreportages, kledingshows en groepsbezoeken kunnen alleen gedaan worden via info@hvwv.nl. Vermelding van contactpersonen met adressen en emailgegevens is verplicht. Openluchtmuseum De Duinhuisjes Duinstraat 18, 3235 NK Rockanje Tijdens openingstijden; tel. 0181-301110; e-mail: info@hvwv.nl

Gewaardeerde Gewaardeerde historische h istorische ke kennis ennis Een woning Een woning goed goed verkopen verkopen vraagt v r aa g t o om m lokale l o k al e e r varing. A ls grootste groot ste rregionale egionale m akelaar z ijn we we ervaring. Als makelaar zijn dus het voordeel. kennen markt, omd us iin nh et v oordeel. We We k ennen de de m ark t , de de o mgeving En we g eving en en de de mensen. men s en . E n weten weten w e bijvoorbeeld bijvoorbeeld a lles ov er de de lokale lokale erfpacht. er fpacht . M aar we we b ie d e n m eer. alles over Maar bieden meer. Ons netwerk makelaarskantoren alle O ns n etwerk van van m akelaarskantoren iiss iin na lle markten m ark ten thuis. thuis . We We zijn zijn ssterk terk iin n taxatie, taxatie, verkoopverkoop en prijsonderhandelingen. En sstrategie trategie e np rijsonderhandelingen. E n bieden b ie d en een groot bereik media. e en g root b ereik in in social social m edia. Dat Dat leidt leidt tot tot met mooie biedingen, ssuccesvolle ucces volle trajecten trajecten m et m o oie b iedingen, onderonderhandelingen kopers verkopers. h andelingen en tevreden tevreden k opers en v erkopers . D ie ttevredenheid evredenheid is is tastbaar. tastbaar. W ez ijn trots trot s o pd e Die We zijn op de 9,3 die onze 9 ,3 d ie o nze klanten klanten ons ons geven! g e ve n !

kolpavanderhoek.nl k olpavanderhoek.nl Oostvoorne 0181 484 000 O ostvoorne 0 1 81 - 4 84 0 00 Rotterdam 422 44 R otterdam 010 010 - 4 22 61 61 4 4

÷ëƒƈƭƞŎ .÷ƃƎƞɦ Bij VPRI krijg je een website die voor je werkt

inclusief support en ondersteuning, zodat jij verder kan blijven ondernemen.

FÜɠ òÜƓ ưƈĥ ƢƊ ĴƎƤ Neem dan contact met ons op info@vpri.nl

www.vpri.nl

0181-407989

Bolwerk van creatieve communicatie!

Bastion X Communicatie Partners bestaat uit gelouterde specialisten op het gebied van communicatie, design en media. Ze hebben de handen ineengeslagen en vormen samen het creatieve hart van het bureau.Want communicatie is een vak en wij verstaan dat vak. Heb je een bepaalde doelstelling met je bedrijf voor ogen? Wij hebben de creativiteit in het bedenken en ontwikkelen van ideeën, concepten en campagnes om dat doel te bereiken. Nauwe Sloopje 1b | 3231 BW Brielle | Tel. 0181 417111 | www.bastionx.nl

Welkom bij de Historische Vereniging Westelijk Voorne!

Wilt u meer weten over Museum De Duinhuisjes en de Historische Vereniging Westelijk Voorne? Scan dan de QR-code en bezoek onze website.