Досие: Ѕвезда Немезис (Dossier: Star Nemesis)

Grafi~ko ureduvawe i dizajn: Branko Prqa Ilustracii vo knigata i na koricata: Vladimir Luka{ Stru~en sorabotnik: D-r Adrijan Bo`inovski

Izdava~ka ku}a Goten www.gotenpublishing.com contact@gotenpublishing.com

CIP - Katalogizacija vo publikacija; Nacionalna i univerzitetska biblioteka „Sv. Kliment Ohridski”, Skopje 821.163.3 PRQA, Branko Dosie: Yvezda Nemezis : “Tajni dokumenti od zaverata za uni{tuvawe na svetot” / Branko Prqa; [Ilustracii: Vladimir Luka{], Skopje: Goten, 2011. 184 str. : ilustr. ; 21 sm.

(Biblioteka Astro Gnom; kniga 2) Bele{ka za avtorot: str. 183 Bel. za ilustratorot: str. 183 ISBN 978-608-4625-07-0 COBISS.MK - ID 80854282

ASTRO

GNOM

k n i g a

2

Branko Prqa

Dosie: Yvezda Nemezis “Tajni dokumenti od zaverata za uni{tuvawe na svetot”

So ilustracii od Vladimir Luka{

GOTEN Skopje, 2011

S O­D R @ I­N A (Ne ve}e tolku) strogo doverlivo!

Traga~i po vistinata

7 9

Dosieja Do krajot na vselenata i nazad Grav i tac i jas O Sole mio!

Zol brat bliznak na Sonceto Son~ev magnetizen Afera od Son~eva atmosfera Definiraj yvezda!

Atomska simfonija Crna dupka Yvezdi i drevni narodi Kako se vika{, yvezdo?

Na zbor, na zbor... yvezda!

Yvezdeni karieri I yvezdite imaat klasi

11 19 23 35 53 59 65 73 81 99 107 121 125 147

Astronomski tro{ki Son~eva apokalipsa As­tro­nom­ski re~nik

159 169

Bele{ka za avtorot Bele{ka za ilustratorot

183 183

(Ne ve}e tolku) Strogo doverlivo!

Od objavuvaweto na poslednite dosieja za planetite na Son~eviot sistem, na{iot tim se upati na edno dolgo i makotrpno patuvawe, do najdale~nite yvezdi, kvazari, pulsari, crni dupki i nazad (barem delot od timot koj uspea da se vrati).

Vi nosime vozbudlivi odgovori, direktno od centralnite galakti~ki arhivi, na pra{awata za potekloto na yvezdite, gradbenite ~esti~ki na s$ {to postoi, kako i za na{ata sudbina vo ovaa ogromna simfonija koja ja narekuvame vselena.

7

Ona {to go nau~ivme e - kolku i da e golema vselenata i kolku i da se razli~ni kujnite i modnite obi~ai na naciite na vselenata, sepak na{eto poteklo e ednakvo, na{ata vistina e edna, a taa e...

Sepak, ne bi sakale tolku rano da vi ja otkrieme, za{to im vetivme na `itelite na planetata Dol Ar procent od proda`bata na ovie dosieja, vo zamena za na{ite `ivoti. Dobra zdelka, zarem ne!

8

Traga~i po vistinata Prof. Nik Nau~, nau~nik, vo slobodno vreme pravi bombi Prof. Filozofski, filozof, vo slobodno vreme pravi mebel Prof. Hi Ven Stoking, izgubeniot brat na Stiven Hoking Prof. Skep Tik, skeptik so dogmatski tik Gospod Vakuum, bo`estvo so problem so egoto Prof. Fizik Astro{izik, profesor po fizika i {izik Prof. Wutn, odgleduva~ na jabolka i fizi~ar Raskaz Uva~, qu足bi足tel na pri足kaz足nite Prof. Ajni [tajni, ekspert za krivini i fizi~ar Prof. Hemik, profesor po hemija Prof. Alister MekAster, ekspert za astronomija i viski Bra}a Kju i Kluks Klan, ozloglaseni vonzemjani D-r Frojd Astrolo{ki, psihijatar na nebesnite tela Prof. Mesmer, ekspert za magneti i privle~nost Dik Trejsi}, detektiv za astronomski pra{awa Holivudski akter, ne e profesor, nitu nau~nik Ne Besen Agent, agent za nebesno-telesni dvi`nini Prof. Istor I. Jaski, profesor po istorija Prof. Rija Isto Jaski, prof. po istorija, `ena na Istor Prof. Astro Loxik, astronom i dixej @uva~ot Raskaski, raska`uva~ na astronomski prikazni Prof. Tot Al Itarist, teoreti~ar na totalitarizmot General Usain, zadol`en za SADizacija na vselenata Sadist Husein, isto~en mistik vo neprilika Prof. Gastro, profesor po u`ivawe vo hranata Prof. Astral Proxek{n, astronom i jogin Prof. De Kart, emotiven logi~ar Kapetan Kirkov, kapetan na brodot Imaginajz Prof. Um Univerz, ekspert po pra{awa za univerzumot ... i mnogu, mnogu drugi vonzemjani.

dosie:

Do krajot na vselenata i nazad Vselena, kone~nata granica Pred da go po~neme ova patuvawe, dragi moi, morame da definirame do kade }e odime. Zna~i, dali vselenata ima granica? Filozofite odgovaraat „Vselenata e ograni~ena od nejzinata neograni~enost”, no filozofite, kako i sekoga{, postavuvaat pove­­­­}e pra{awa otkolku {to odgovaraat... Zatoa da ja zapra{ame naukata.

Prof. Nik Nau~: Vo momentov sum zafaten so pravewe nova, dosega najsilna, bomba, {tom zavr{am }e vi odgovoram.

Prof. Filozofski: (dodeka Kantira mebel): ]e vi odgovoram jas, {to znae nau~nikot za filozofski pra{awa.

Zna~i, kako {to n$ u~i Kant, vselenata ne e objektiven fenomen, vremeto i prostorot se del od na{ata percepcija, realnost na na{iot perceptiven aparat.

Mebel Koo: No, {to e so mebelot koj go Kantira{? Ako i toj ne e realen, zo{to voop{to se ma~i{?

Filozofski: I filozofite mora da `iveat od ne{to...

Prof. Ekonom Ist: Ete, povtorno doka`uvame deka parite se edinstvenata bitna realnost.

Parite (nadmo}no): Znaevme! Samo ne pra}ajte n$ vo siroma{nite krai{ta od vselenata, ne sme soodvetno oble~eni.

11

Bogatite zemji (zaedno): Ne gri`ete se! Pravime s$ da ve izvezeme ottamu. Site dokumenti za imigracija doma se podgotveni.

Prof. Hi Ven Stoking: Parite se edinstvenite ~esti~ki vo vselenata koi {to mo`e da se dvi`at pobrzo od brzinata na svetlinata i da patuvaat niz vremeto niz takanare~enite „crvji dupki” (vidi re~nik).

Tipi~en Makedonec: Da, ja potvrduvam ovaa teorija.

Duri vi go davam mojot xeb kako dokaz za postoeweto „crvji dupki” vo vselenata.

Makedonskite biznismeni: A eve kade zavr{uva „crvjata dupka” - vo na{ite xebovi.

Avtorot: Lu|e, ve molam, da vovedeme malku red vo diskusijava! Zna~i dali vselenata e ograni~ena?

Nau~no-filozofski star-trektati 1. Ako vselenata e ograni~ena, toga{ {to e pozadi vse­ lenata? Ni{toto ne postoi, spored toa, vselenata ne mo`e da e ograni~ena.

2. Ako vselenata e neograni~ena, taa e i ve~na, zna~i otsekoga{ postoela i sekoga{ }e postoi. No i naukata i religijata velat deka vselenata e sozdadena, spored toa, ne mo`e da e neograni~ena.

3. Vselenata, toa e doka`ano, se {iri.

4. Ako vselenata se {iri, a e ograni~ena, toga{ kade se {iri? Ne mo`e da se {iri vo ni{toto.

5. Ako vselenata e neograni~ena i ve~na, taa ne mo`e da se {iri.

12

6. Vselenata, spored ka`anoto, ne mo`e da e ogra­ni­ ~ena i krajna, nitu neograni~ena i ve~na.

7. Vselenata ne postoi objektivno. Taa e subjektiven fe­nomen.

Filozofski: Vi ka`av! Vselenata postoi samo vo na{ata glava, a nejzinite sostavni ~esti~ki se vsu{nost na{ite misli i idei za vselenata.

Prof. Skep Tik: No, {to e so prostorot pome|u ~es­ ti­­~­kite?

Prof. Nau~: Tie se prazninite vo mislite na filozofot! No, dosta {egi, lu|e, Vselenata postoi objektivno, a prostorot pome|u ~esti~kite se vika vakuum.

Gospod Vakuum, (re~isi) apsoluten gospod so problem so ~ove~kite zakoni 13

Naedna{ zagrmuva, s$ po~nuva da se trese.

Gospod Vakuum: Koj go izgovori moeto ime?

Site drugi: Nau~nikot!

Nau~nikot se krie pozadi stol~e, no Vakuum go zdogleduva i go uni{tuva. Efekt na dezintegracija. Krik na nau~nikot.

Vakuum: Slu{ajte, vie bedni su{testva! Va{iot minat prijatel e vo pravo - najmalite ~esti~ki se sozdavaat od mene. Nadvor od vselenata sum jas. Jas sum va{iot Gospod i sozdatel na s$ {to postoi.

Se slu{a {epotewe. Lu|eto vedna{ se delat na dva tabori. Tie koi ne veruvaat i tie koi veruvaat vo toa {to ne go gledaat. Potoa vernicite se delat na siroma{ni i bogati vernici. Nevernicite ne se delat, za{to ne se zaedno.

Siroma{nite vernici: O, ti mo}en Vakuumu!

Vakuum: Edno e da go izgovarate moeto ime, no so vokativ, ne!

Siroma{nite vernici: Izvini, o ti mo}en Vakuum!

Vakuum (za sebe): Ah, ovie ne sfa}aat. (Potoa glasno) Ajde, neka vi bide.

Siroma{nite vernici: Te molime, so tvojata mo} za sozdavawe od ni{to sozdadi ni leb, mleko i, barem, po 1.000 evra vo banka.

Vakuum: Ne odi toa taka, jas sozdavam {to sakam, a vie mi nosite `rtvi, pa mo`e i }e imate sre}a.

Siroma{nite vernici nosat `ivotni, gi `rtvuvaat, nasekade prska krv, tie tancuvaat ekstati~no, gi stavaat glavite na `ivotnite vrz nivnite glavi, rikaat...

14

Vakuum: Ej, ej, {to e ova!? Poleka malku! [to }e mi se trupovi na `ivotni?

Lu|eto se posrameni. Zali~uvaat na mali deca, so glavite spu{teni nadolu. Se slu{a {mrkawe vo dale~inata.

Vakuum: Vie ludi da ne ste!? Sakam ~anta od Luj Viton* napravena od ko`a na istrebeniot vid mungos od stepite na Kam~atka, VC {olja od Svarovski* pokriena so dijamanti, Ajfon* trixi Kings Baton so visokokvalitetni 6.6 karatni dijamanti... (*firmi za proizvodstvo na ne{ta {to svetkaat, {to se smeta za mnogu zna~ajno na edna mala planeta od eden mal son~ev sistem na periferijata na edna galaksija, zab avt.)

Vo tolpata se slu{a negoduvawe.

Vakuum: [to se slu~uva?

Eden istapuva napred.

Eden od tolpata: Izvini, o Ti semo}en, no nekoi od nas se pra{uvaat, zo{to ti so tvojata mo} za sozdavawe ne gi sozdade{ ovie raboti sam. ^ovekot po~nuva da se gr~i od bolka i potoa isparuva pred o~ite na nasobranite. Tolpata e prepla{ena.

Vakuum: E, toa }e vi slu~i ako se somnevate vo mene!...

No, da ne ispadne deka sum lo{ - a mo`am da bidam, vidovte! - }e vi odgovoram. To~no e deka mo`am da sozdadam s$, no sepak, sozdavaweto nekoi ne{ta mo`e da mi sozdade problemi. Nekoi kompanii ve}e me imaat tu`eno za plagijat, iako moite primeroci se podobri i po~isti od nivnite. No, takov e zakonot i duri i jas - sozdatelot na s$, moram da go po~ituvam.

Tolpata: Kakov e toj zakon, o semo}en?

15

Vakuum: Zakonot na bogatite.

Vo tolpata povtorno se slu{a negoduvawe, koe stanuva s$ poglasno. Tolpata stanuva nemirna i naedna{, spontano, trgnuva kon Vakuum. Se slu{aat izvici: “Napreeed”, “Uni{ti”, “Ubiiiij”... Go prepoznavame filozofot Fridrih Ni~e vo prvite redovi so kam{ik vo rakata kako java na negovata sakana kobila Lusalome.

No, bidej}i Vakuum e nevidliv tolpata zavr{uva vo provalija.

Bogatite vernici: Taka vi treba koga se somnevate vo semo}niot! ***Vnimanie! Sledniot del ne se prepora~uva za deca pomali od 46 godini, zatoa go prenesuvame vo poseben Da Vin~iev kod: etitagoB es taavunmis ov atajilavorp. taavun~oP ad taavuraberp op etivopurt an etin{amoris, taaribos icin~irap, icinvosa~, intalz ibaz, ioken do vin tadav ive`on i iratas i taavun~op ad ig tapasak etivopurt, tadav inagro i ig taalrf ov inoimak os zarm an iok avu{ip „inagrO az etitagob”...

Vakuum gi gleda so u`as i pomisluva: „Ne bev svesen deka mo`am i vakvi da sozdadam...”

Kraj Zavesa.

Se pojavuva glava pozadi zavesata.

Nevernik: A {to e so nas, nevernicite?

16

Eden od publikata: Vie ne ja dvi`ite istorijata, zatoa ne ste interesni.

Publikata po~nuva da vika i da frla domati, zelki, banani i jabolka vrz nevernikot. Toj bega, se sopnuva, pa|a, se kr{i po skali, kr{i raka, noga, ki~ma... Publikata zbesnuva od smea, se dr`at za mevovite i rikaat.

Prof. Fizik Astro{izik ekspert po fizika (neformalno se pojavuva na stranicava, za{to e {izik) 17

Drug od publikata: No, zatoa ste prokleto sme{ni!!!

Vistinski kraj.

Zavesa preku zavesa.

Povtorno se pojavuva glava. ^itatel: No, {to e so vselenata? Dali e ograni~ena ili neograni~ena?

Pisatel: Hm... da, malku ja utnavme rabotata. Da se navratime na po~etok. Khm... (si go pro~istuva grloto) Za vselenata od aspekt na fizikata }e ni ka`e Prof. Fizik Astro{izik.

Prof. Fizik: Naukata, na sega{niot stadium i razvoj, veli deka vselenata e stara 13.75 ±0.17 milijardi godini (+ vremeto pominato od izdavaweto na dokumentive) i deka dijametarot na vidlivata vselena e najmalku 93 milijardi svetlinski godini ili 8.80 na 1026 metri.

Spored op{tata teorija na relativitetot, vselenata mo`e da se {iri pobrzo od brzinata na svetlinata i nie mo`eme da vidime samo mal del od vselenata poradi granicite postaveni od brzinata na svetlinata (vidi re~nik).

Od tie pri~ini ne mo`eme da ja nabquduvame vsele­nata nadvor od granicite na svetlinata (ili drugite elektromagnetski zra~ewa) i naukata ne mo`e so si­­­­gurnost da ka`e dali vselenata e kone~na ili beskone~na.

Ete.

18

dosie:

Zol brat bliznak na Sonceto Vselenska praznina. Golema ognena topka koja ja narekuvaat “Poglavar� sedi na prestolot i ja slu{a „Taka zboruva{e Zaratustra� od [traus. Ponesen od melodijata zapo~nuva razgovor so negoviot a|utant.

Sonceto: Ah, kolku e veli~estveno da si na vrvot... no, tolku zdodevno.

A|utantot: Sakate da izigrame partija {ah, Poglavaru?

Sonceto: Mo`eme kolku sakame da si igrame, no ni{to nema da ja smeni mojata osamenost...

A|utantot: Da ja viknam stoma~nata tan~erka da ve razveseli?

Sonceto: Ne... sakam da bidam sam.

A|utantot: Pa, neli rekovte?...

Sonceto: Ah, koga }e razbere{ deka velikanite se kontradiktorni.

A|utantot: No, gospodaru, {to e so va{iot brat?

Sonceto: Misli{ na Nemezis, mojot zol brat bliznak?

Toj {to me demne od periferijata na kralstvoto i na site na~ini se obiduva da mi ja odzeme krunata?

A|utantot: Mislev deka bi bilo ubavo da se vidite nekoga{, da porazgovarate za problemite.

35

Sonceto: Kako koga toj se krie pozadi Ortoviot oblak na dale~ina 50,000 do 100,000 AE, no nikoj ne znae to~no kade?

A|utantot: Prostete {to }e re~am, no mo`ebi nema{e da ve napu{ti ako postojano ne go narekuvavte xuxe...

Sonceto: Pa toa i e! Spored site nau~ni hipotezi za nego, toj e yvezda od tipot na crveno xuxe, osobeno koga }e se naluti.

A|utantot: Da, no toj zbor e malku navredliv.

Sonceto: Pa, kako treba{e da go nare~am?

A|utantot: Mo`ebi „mala yvezda�.

Sonceto: Ah, sekoga{ se raspravame za imiwata, no toa nema da ja smeni realnosta deka brat mi me mrazi i saka da me uni{ti.

A|utantot: Zo{to mislite taka viso~estvo?

Sonceto: Nau~nicite od Zemjata mi potvrdija deka golemite izumirawa na organskite vidovi na nivnata planeta se povrzani so krieweto na Nemezis vo regionot na Ortoviot oblak, od kade toj so pomo{ na negovata gravitaciona sila strela Kometi i drugi nebesni tela kako proektili kon mene. Nekoi od niv gi pogoduvaat moite deca, kako Zemjata, dodeka drugi me pogoduvaat mene. Za negova `al, jas sum pregolem za da mo`e da me povredi, no moite deca stradaat, a toa me boli u{te pove}e!

Poglavarot Sonce se fa}a za glava vo o~aj.

Sonceto: [to ti treba{e da go spomenuva{ mojot zol brat, sega mi e u{te polo{o!

36

A|utantot: Izvinete gospodaru, mislev deka }e vi pomogne ako zboruvame za nego, znaete kralskiot psihijatar na yvezdata Sirius, Frojd Astrolo{ki, sovetuva deka problemite na yvezdite poteknuvaat od nivnoto jadro, temnata i `e{ka vnatre{nost za koja ne sakaat da zboruvaat. Site nebesni tela ja gledaat samo svetlata nadvore{nost na yvezdite i im se voshituvaat, no site yvezdi se vo osnova temni odnatre.

Sonceto: Saka{ da re~e{ deka sum kako brat mi?

A|utantot: Ne, nikako!

Sonceto: Da, toa saka{ da re~e{, znam! Toj e edno xuxe koe gi potro{ilo svoite rezervi helium, a sega e bez`ivotno, temno, zlobno kopile bez tro{ka svetlina... toa me ~eka i mene... auuu...

Sonceto prsnuva vo pla~. A|utantot sfa}a deka ne trebal voop{to da go po~nuva muabetov i fa}a bri{ka dodeka mo`e, a Sonceto ostanuva samo, i lipa li lipa...

Na pra{aweto dali Sonceto strada od {izofrenija ili navistina ima zol brat bliznak }e ni odgovori d-r Frojd Astrolo{ki, pro~uen (i skap) psihijatar na nebesnite tela.

D-r Astrolo{ki: Danke{en gospodine raska`uva~.

Skap sum, ama vredam!... Zna~i Sonceto, kako i site mo}nici stradaat od t.n. Sindrom na Kaligula. Tie imaat s$, no da ima{ s$ ne zna~i deka nema da posakuva{ pove}e. Bidej}i nikoj ne mo`e da ima apsolutno s$, pa duri ni tie, nivnata semo} se soo~uva so nere{liv 37

problem i tie, za da ne zabegaat vo ludilo, pani~no baraat vinovnik. Ete, priznavam duri i nie, genijalnite nau~nici stradame od toa, mojot „Nemezis” e D-r Jang, mlad u~enik i moja porane{na nade`, koj me izneveri i se posveti na nenau~nite misti~ni teorii. Toj, na primer, bi ka`al deka Kaligula sindromot voop{to ne postoi i deka se raboti za obi~na Sansara panika, ili egzistencijalen strav od povtorlivosta na `ivotot i nemo`nosta da se oslobodi od najgolemiot neprijatel - strasta, koja spored nego e najgolemiot Nemezis... ah, toj palav Jang, a jas site nade`i gi vlo`iv vo nego...

Raskaz Uva~: D-r Frojd, bi ve zamolil da se vratime na temata.

D-r Astolo{ki: Ah, da, sekako... Po barawe na kralskiot solaren a|utant, imavme nekolku sesii so Sonceto i utvrdiv deka toj ne strada od {izofrenija, zna~i ne se raboti za izmislen brat bliznak, tuku deka toj navistina postoi.

Raskaz Uva~, qu­bi­tel na pri­kaz­nite 38

Raska`uva~ot: No, pra{aweto e kade?

D-r Astrolo{ki: So sigurnost mo`am da ka`am deka ne e samo vo negovata glava, a to~no kade ne znam.

Raska`uva~ot: Tuka mo`e da pomogne samo eden ~ovek, na{iot pro~uen detektiv, detektivot Dik Trejsi}.

Detekstivska skazna od memoarite na Dik Trejsi} Prvpat slu{nav za Nemezis vo vremeto koga fantazerite na teoriite na zagovor tvdea deka se dobli`uva krajot na svetot. Ne mi be{e gajle za sudbinata na svetot, mojata edinstvena gri`a be{e da imam dovolno viski i cigari za da go pominam denot... No, ne{to me zainteresira vo slu~ajov.

Dodeka od radioto doa|a{e predupreduva~ki glas koj gi potencira{e site pri~ini za masovni uni{tuvawa vo istorijata na Zemjata, masivni erupcii na vulkani, globalno ladewe, globalno zatopluvawe, udari od asteroidi i kometi, kosmi~ki zra~ewa od bliski supernovi, edno ime me zainteresira – Nemezis, hipoteti~ka yvezda koja „lansira� smrtonosni kometi kon Zemjata. Toa ime me potseti na edna slu~ka od moeto minato...

Bev mlad student po kriminalistika na Svetskiot Univerzitet vo mojot roden grad Kopje. Bev gadno kopile i ne trpev avtoriteti. Toa mi predizvikuva{e 39

problemi vo {koluvaweto, no ne se gri`ev za toa, znaev deka sum podobar detektiv i bez diploma od site profesori zaedno. Eden den vlegov vo raspravija so ~uvarite na vlezot od Univerzitetot. Mojot obi~aj da ne oblekuvam uniforma na svetoto bratstvo koe be{e zadol`itelna za site studenti na ovoj univerzitet, dovede do karanica so vratarot, koj grubo me izbrka nadvor. Go zemav prviot kamen od ulicata i bev podgotven da ja bombardiram negovata glava so kamen do`d, koga `enska raka ne`no me fati i tivko mi {epna vo uvo „Ostavi go, ne vredi”. Ve}e razoru`an od nejziniot glas, se svrtev i go vidov najprekrasnoto su{testvo. Taa se nasmevna i se pretstavi “Nemeza”, na {to jas odgovoriv „Dik”.

Toa be{e po~etok na edno dlaboko prijatelstvo i platonska qubov, koja za moja `al ne zavr{i kako {to sakav. Taa se oma`i za mojot najdobar drugar, Roki, bogata{ko dete so besna kola i usta polna so 32-karatna dijamantska nasmevka. Kako mo`ev da se natprevaruvam so nego, zarem moite race po`olteni od cigari vo koi po~esto se nao|aat `etoni za komar, otkolku vistinski pari mo`ea da se natprevaruvaat so negovite sovr{eno manikirani nokti vo koi mo`e{ da se ogleda{ pred da mu se pokloni{ i da go bakne{ toj magnet za pari.

Bev skr{en, se oddadov na u{te pove}e na piewe i komar, talkav niz gradot bescelno, ne go zavr{iv fakultetot, nemav rabota, nemav sigurnost, nitu idnina. Rabotev kako privaten detektiv koga mo`ev da se podignam od krevetot. Koga sakav, mo`ev da re{am slu~aj pobrzo od koj bilo drug. Me bie{e repu40

tacija na gadno kopile koe ne trpi zezancii, no mo`e da ti go spasi `ivotot za edna pija~ka. Ne mi cvetaa rozi, priznavam, no ne mo`e{e pomalku da mi bide gajle za celata situacija. Bev sloboden, po |avolite!

Nitu eden {ef ne mo`e{e da me tormozi deka docnam na rabota ili deka ne sum soodvetno oble~en.

Edinstvenoto {to navistina mi nedostasuva{e be{e `ena... Toga{ nenadejno ~ukawe na vratata od iznajmenata dupka vo koja{to `iveev mi go smeni `ivotot.

Inspektor Naklon, eden od avtokratskite profesori na Dik Trejsi} od negovite studentski denovi 41

„Haj!” re~e taa i vedna{ skokna da me gu{ne, kako da ne saka{e da mi ostavi prostor za reakcija, bidej}i znae{e deka edinstvenata logi~na reakcija bi bila da & ja tresnam vratata od nosot. Ostanav vko~anet, dodeka taa ve}e be{e vnatre i “du{ka{e” naokolu. „Kako odat rabotite?” re~e so {irum otvoreni o~i koi glumea zainteresiranost, i vedna{ potoa, otkako so pogled preleta preku stanot, dodade „Ne ba{ najdobro, a?” „Da, kako pogodi?” promrmorev, palej}i cigara za da im najdam rabota na racete koi odbivaa da se smirat. „Ajde, nema potreba od toa, dovolno se poznavame.

Znam deka si mi lut, no ete bi mo`el da zaboravi{ na moment na toa i barem da se preprava{ deka ti e milo {to me gleda{, neli?” re~e taa so namestena nasmevka. „Va`i” procediv niz zabi stiskaj}i ja cigarata tolku silno {to za malku ne ja precvikav. „Slu{aj, mo`ebi `ivee{ kako skitnik, no jas znam deka si najdobriot detektiv koj postoi vo dr`avava, otsekoga{ be{e!” ]e se po~uvstvuvav polaskano da ne be{e ona zaradi {to me vikaat najdobroto podzemno du{kalo, mojot sovr{eno na{timan nos za beqa. Da, taa “korne{e” na problemi. Moeto {esto detektivsko setilo vedna{ go po~uvstvuva finoto treperewe vo nejziniot glas. „[to se slu~uva?” ja prekinav. „Ni{to osobeno... navistina ni{to.”

“Bejbi, nikoj ne povtoruva ne{to dva pati, ako se raboti za ni{to.” Likot & stana seriozen, se svrte levo-desno, kako da saka{e da proveri dali ima nekoj vo blizina i re~e: 42

„Utre, 12 ~asot, kafe Lajka” i izleta ve{to izbegnuvaj}i drugi pra{awa. Ostanav zbunet, so izme{ani ~uvstva, ne znaev dali da & veruvam, dali da se prepu{tam na edna od nejzinite igri ili utredenta voop{to da ne se pojavam.

Go ostaviv viskito da re{i.

Vo 11 ~asot me razbudi telefonot. „Dik?” odyvoni dlabokiot ma{ki glas od drugata strana. „Da” promrmorev so uspan glas. „Ako `ivotot ti e mil, ne odi na sostanokot vo 12!” Grubiot glas mi go ostavi monotoniot zvuk na prekinata linija kako predupreduvawe, ili ednostavno smeta{e deka tip kako mene e qubitel na ednoli~ni melodii i malogra|anski `ivot bez strast i vozbuda. Ne znae{e kolku samo se la`e.

Sedev vo za~adenata Lajka i mislev na tragi~nata sudbina na istoimenoto ku~e koe go dalo svojot `ivot za prosperitetot na ~ove{tvoto, koga vratata se otvori i vnatre vleze mojot porane{en najdobar drugar, Roki. Be{e vidno voznemiren. „[to pravi{ ti tuka?” go zapra{av podgotven za razmenuvawe pra{awa i odgovori so tupanici. No, namesto toa, toj se smesti do mene. Liceto mu be{e propadnato, kako kaj lu|eto koi patat od te{ka bolest ili gi pritisnala golema maka. „Slu{aj, znam deka Nemka be{e kaj tebe, znam deka barala pomo{ od tebe!” re~e toj vozbudeno. „Pa {to?” odgovoriv glumej}i nezainteresiranost. „Ne znam dali Tie doznaa za toa, ili ti im ka`a, no taa e is~eznata.”

43

„Na kogo da mu ka`am {to?” „Me slu{a{ li, ja nema, is~eznala!” „Mo`e samo oti{la na pazar, pa se zamuabetila so prodava~kata za poskapuvaweto na piperot.” „Ne, dobiv poraka od niv!” „Koi se tie, po |avolite?” „]e dojdeme do toa, ~itaj!” re~e toj i mi tutna liv~e vo rakata. Go odvitkav. Tipi~no liv~e so ucena. Sum videl milion takvi i nikoga{ ne sum go nadminal ~udeweto kako lu|eto mo`e da bidat tolku nekreativni i da kopiraat s$ {to }e vidat na TV. Na liv~eto so ise~eni bukvi od vesnici pi{uva{e:

NE BARAJTE JA POVEKE, TAA E SEGA SO NAS

Sepak, ne be{e ucena, be{e samo izvestuvawe. „Navistina ~udno. [to sakaat?” „Ni{to. Samo da ne ja barame pove}e.” „E taa stranica vo mojata kniga, brat~e, e iskinata.

Odime!” rekov re{itelno. Toa go ispla{i. „Kade?” „Da ja najdeme!” „No, porakata...” propelte~i toj. Go fativ za reverot na ko{ulata. „Zarem }e ja ostavi{ `ena ti na cedilo samo zaradi nekoja glupava polu-zakanuva~ka poraka. Trgnuvaj pred mene!” Toj za~ekori nesigurno.

44

Nalikuva{e na `iv mrtovec dodeka go gledav kako se vle~ka po ulicata i vleguva vo moeto bledo crveno Jugo 45-ka. Odam da ja spasam mojata najgolema qubov so nejziniot de~ko zombi, ubavina!

Dik Trejsi}, najgolem detektiv za intergalakti~ki pra{awa.

Vo detektivskite krugovi poznat kako Ogulin Xeti} 45

NAJNOVA VEST OD 1984 GODINA! Kultnoto delo na Xorxo Orveli, italijanskiot futurolog i numerolog, “1984�, izdadeno vo 1948 godina vo Firenca, predviduva{e deka so svetot }e zavladeat fudbaleri koi }e vovedat edna svetska vlada postavena na nekolku premisi: site `eni mora da bidat ubavi, mora da se smeat postojano, duri i po cena vilicite da im otpadnat, ne e dozvoleno da imaat pove}e od 3 grama mozok i edinstvenata `elba vo `ivotot da im bide da se oma`at za nekoj fudbaler.

Za sre}a ovaa vizija ne se ostvaruva (osven vo Italija i tuk-tamu), no vo ovaa godina se slu~i edna druga zna~ajna rabota.

Vo 1984 godina paleontolozite Dejvid Raup i Xek Sepkoski objavi napis vo koj so statisti~ki istra`uvawa e utvrdeno deka vo izminative 250 milioni godini vo istorijata na zemjata se slu~uvale masovni istrebuvawa so period od 26 milioni godini. Parot nau~nici, sepak ne mo`e{e da ja utvrdi pri~inata za ovie istrebuvawa, iako navele deka pri~inata e nadvor od zemjata.

Podocna, dva tima astronomi nezavisno objavile sli~na hipoteza, ovoj pat naveduvaj}i ja mo`nata pri~ina za ovie periodi~ni istrebuvawa. Spored niv Sonceto pripa|a na binaren sistem i ima yvezda sopatnik. Ovaa yvezda ima mnogu elipti~na orbita i periodi~no gi voznemiruva kometite od Ortoviot oblak.

49

Vo izminative 250 milioni godini vo istorijata na zemjata se slu~uvale masovni istrebuvawa so period od 26 milioni godini.

Toa go zgolemuva brojot na kometite koi vleguvaat vo vnatre{nosta na Son~eviot sistem, a so toa i {ansata nekoja od niv da ja pogodi Zemjata. Ovaa yvezda e nare~ena Nemezis, ili Yvezda na smrtta. Poslednoto golemo istrebuvawe bilo pred 5 milioni godini, spored {to ovie astronomi pretpostavuvaat deka Nemezis denes e na rastojanie 1-1,5 Svetlinski godini (63-95 iljadi AE) i spored hipoteti~kata orbita (presmetana spored pridvi`uvaweto na odre­­ de­­­ni netipi~ni kometi) verojatno se nao|a vo soyvezdieto Hidra.

50

U{te eden mo`en dokaz za postoeweto na Nemezis e planetoidot Sedna, koj se nao|a pome|u 76 i 975 AE i ima dolga i nevoobi~aeno elipti~na orbita (so traewe od 10,5 i 12 iljadi godini), daleku pozadi Pluton.

Spored nekoi nau~nici Sedna ednostavno ne treba da bide tamu bidej}i nikoga{ ne e dovolno blisku za da bide pod gravitaciskoto vlijanie na Sonceto, no nikoga{ ne se oddale~uva premnogu od Sonceto za da na nea vlijaat drugite yvezdi.

Ako Nemezis postoi, toga{ misijata WISE bi trebalo da ja otkrie vo periodot pome|u 2011 i 2013 godina.

Nekoi nau~nici predlagaat deka Nemezis e vsu{nost planeta od Ortoviot oblak, pogolema od Jupiter i nare~ena Tiha (Tyche), koja e del od mitologijata na Nemezis, no ima popozitivno zna~ewe, so {to bi se trgnala stigmata od Nemezis koja so svoeto vlijanie na Zemjata proizveduva ~udni opsesivni idei vo umovite na lu|eto, kako na primer ovaa: *** Detektivot Dik ja pronao|a svojata qubov vo pra{umite na Ju`na Amerika kade u~estvuva vo snimaweto na prodol`enieto na serijata „Izgubeni� i ja spasuva od racete na diktatorot Biv{odrugariko Perez, po {to `iveat dolg i sre}en `ivot vo dr`avata koja i pokraj haosot okolu nea uspeala da ostane neutralna, bogata i prosperitetna, Makedocarija. Di end.

Makedocar. Di end.

51

Bele{ka za avtorot Branko Prqa e roden vo Saraevo vo 1977 godina. Od 1990 godina `ivee vo Skopje. Raboti kako grafi~ki dizajner i kopirajter.

Osnova~ e na prviot elektronski konkurs za lite­ ratura vo Makedonija, Elektrolit i na nezavisnata organizacija za Kreativen aktivizam pre­ku parodija, kritika i alegorija, Kapka.

Ima objavuvano vo zemjava i vo stranstvo.

Dosega objaveno: Vest od Nesvest, 2010 Dosie: Planeta Iks, 2009 Vesti od podrumot na baba mi, 2007 Parite se otepuva~ka, 2006 Vesti vo zemjata na ~udata, 2005 Za sekogo po ne{to, za nekogo ni{to, 2003 kontakt: brankoprlja@gmail.com

Bele{ka za ilustratorot Vladimir Luka{ (1978) e vizuelen umetnik, muzi~ar i performans-maestro od Skopje.

Ima u~estvuvano na mnogu izlo`bi i performansi. ^len e na umetni~kata muzi~ka grupa “Svira~iwa”. kontakt: pijaniotslon@gmail.com