Innovatie 2013

Innovatie 2013

THE YEAR WE MADE CONTACT

Innovatie 2013

Inhoudsopgave

Voorwoord

p. 06

Duikerstool: het nieuwe redgereedschap voor duikers

p. 26

Net zo veilig achterin een tankautospuit, als in een achtbaan

p. 08

Met een speciale app blijvend vakbekwaam

p. 28

Scholen in de rij voor Brandweer Schatkist

p. 10

Onder water oefenen met een replica

p. 30

Een andere kijk op brandbestrijding

p. 12

TS2 en TS4 als bouwstenen van de basiseenheid

p. 32

De mobiele brandbestrijdingscontainer komt naar je toe!

p. 14

Met de motor snel ter plaatse

p. 34

Een krachtig, gezamenlijk geluid over brandveiligheid

p. 16

Tegen burgerpanels kunnen geen honderd folders op

p. 36

Kunnen communiceren in noodsituaties

p. 18

Samen nadenken, bewust worden en oplossingen bedenken

p. 38

Interactieve oefening leidt tot partnerschap

p. 20

Het voertuigenpark doorgelicht

p. 40

Alerteringssysteem als aanvulling op reguliere bedrijfshulpverlening p. 22

Stageassistent levert veel tijdwinst op

p. 42

Studenten Bouwkunde als ambassadeurs

De boeken de deur uit, leren met een tablet

p. 44

p. 24

6 Voorwoord

Vernieuwen? Dat hoort bij ons!

Voor het vierde achtereenvolgende jaar geven we als Regiegroep Innovatie Moed een boekje uit dat helemaal is gewijd aan innovaties. De Jan van der Heyden-prijs voor de béste innovatie, wordt dit jaar zelfs al voor de zesde keer uitgereikt.

Wat zegt dat?, heb ik me afgevraagd, voor ik me zette aan het schrijven van dit voorwoord. Mijn antwoord: het zegt veel. Ik durf te stellen dat dankzij de Jan van der Heyden-prijs innoveren een plaats heeft gekregen binnen onze organisatie. Sterker nog: innoveren wordt tegenwoordig als vanzelfsprekend en zelfs noodzakelijk ervaren.

Een belangrijke ontwikkeling vind ik ook dat de innovaties die vanuit de organisatie naar Fotografie: Rens Plascheck

boven komen, niet meer, zoals in de beginjaren, uitsluitend gericht zijn op het toevoegen van maatschappelijke waarden. Innovaties met maatschappelijke relevantie (zoals we dat bij deze verkiezing noemen) blijven aanhouden, maar innovaties in de twee andere sectoren, techniek en organisatie, zijn onmiskenbaar in opmars. Evenals vernieuwingen die meerdere sectoren omvatten.

Ik kan nog een andere onderverdeling maken. Enerzijds de kleinere innovaties die individuele korpsen of Veiligheidsregio’s verder helpen, anderzijds de innovaties die meer spanwijdte hebben en in korte tijd uitgroeien tot verbeteringen voor de brandweer in Nederland als geheel. Mooie voorbeelden van die grotere innovaties zijn de manier waarop veel regio’s tegenwoordig jongeren betrekken bij de brandweer en de landelijke opkomst van snelle interventie-eenheden. Dan heb je het over de spin-off van innovaties.

U begrijpt dat hier een tevreden voorzitter spreekt van de Regiegroep Innovatie Moed. Natuurlijk kan het altijd nog beter, maar laten we vooral blij zijn met wat we wél hebben bereikt. Dat is niet niks. Hulde daarom aan iedereen bij de brandweer die de afgelopen jaren op wat voor manier dan ook met innoveren bezig is geweest. Mede dankzij u komen we verder. Een daarom gaan we de komende jaren zeker door met de Jan van der Heyden-innovatieverkiezing.

7

Ook dit jaar zal de winnaar tijdens het congres bekend worden gemaakt. Een winnaar die op brede steun kan rekenen, want ook de manier van nomineren en kiezen is in de loop der jaren aangepast, vernieuwd. Niet alleen onze regiegroep geeft haar mening, ook een vakjury beoordeelt de ingestuurde innovaties. En dan is er sinds vorig jaar nog voor iedereen de mogelijkheid om via internet te stemmen.

Drie inputstromen aan de hand waarvan via een rekenformule de nominaties worden bepaald.

Ik verklap verder niets, maar vanaf papier alvast de hartelijke felicitaties voor de winnaar. 10.000 euro valt jullie ten deel voor de verdere uitwerking. Ik twijfel er niet aan dat het geld goed besteed zal worden.

Vernieuwen? Dat hoort tegenwoordig gewoon bij ons!

Gerard van Klaveren Voorzitter Regiegroep Innovatie Moed

Wie was Jan van der Heyden?

Dat Jan van der Heyden stierf als bemiddeld man was niet te danken aan zijn schilderijen. De geboren Gorinchemmer (maar

De Innovatieprijs is niet zomaar vernoemd naar Jan van der

vanaf zijn 12e woonachtig in Amsterdam) had ook veel gevoel voor

Heyden. Hij leefde van 1637 tot 1712 en vond onder andere de

werktuigbouw. Zo ontwierp hij in 1669 een betere straatverlichting

slangbrandspuit uit. Hij ontwikkelde een beter pompsysteem en

voor de stad Amsterdam. Ruim 1.800 door hem ontworpen

een leren brandslang, die brandweerlieden in staat stelde een

lantaarns werden geplaatst. Later volgden er nog vele duizenden in

brandhaard dichter te benaderen.

onder meer Haarlem, Groningen, Den Haag en Berlijn.

Hoewel hij brandmeester was bij het brandspuitgilde, was Jan van

De verbeterde slangbrandspuit van Jan van der Heyden kwam in

der Heyden van beroep geen brandweerman maar architectonisch

1672 op de markt. Hij demonstreerde zijn uitvinding bij het stadhuis

landschapsschilder. Hij behoort tot de belangrijkste 17de-eeuwse

en vanaf de Westertoren. De burgemeester was zo onder de

schilders van Nederlandse stadsgezichten. Opvallend, volgens

indruk dat hij gelijk voor alle zestig wijken van de stad een nieuwe

kenners, was zijn vaardigheid in het weergeven van perspectief.

brandspuit bestelde.

8

GENOMINEERD 2013

Net zo veilig achterin een tankautospuit, als in een achtbaan Categorie: Risicobeheersing, incidentbestrijding/techniek, organisatie,

al moet je wel goed kijken naar de exacte

maatschappelijke relevantie

toepassingen bij een TS. Als projectgroep

Korps:

Brandweer Amsterdam-Amstelland

hebben we contact gehad met een producent

Project:

FIX Safety Seat

en die ziet weinig belemmeringen. Je zou

Initiator:

Pim van Doorne, Petra Eigenraam

zelfs opties kunnen toevoegen, zoals een

Geïmplementeerd: Nee

automatische sluiting of een controlesysteem.”

Het rapport over de FIX Safety Seat is in

We hebben bij de brandweer allemaal de

op de eigen verantwoordelijkheid bij het

april gepresenteerd aan een commissie met

mond vol van veiligheid, maar wat blijkt

dragen van de gordel. Maar uiteindelijk doen

docenten van de HU en adviseurs van Syntens

uit onderzoek? Van de manschappen doet

we hem dus zelf 74 van de 100 keer niet om.

Innovatiecentrum. Voor het idee kreeg Petra

74% bij een uitruk nooit een gordel om in

Dat is op z’n minst vreemd.”

met haar groep een 9,5 als eindcijfer, goed voor de eerste prijs.

de tankautospuit (TS), en maar 3% doet de gordel altíjd om. Iedereen heeft daar zijn reden

Na een uitgebreide brainstormsessie werkte

voor, maar te rechtvaardigen valt het natuurlijk

Petra Eigenraam het idee uit om een speciale

Petra: “We hebben het over een landelijk en

op geen enkele manier.

zitting met een beugel te gaan gebruiken,

misschien wel wereldwijd probleem, dat ook

de FIX Safety Seat. Voor deze oplossing

direct raakt aan onze visie Brandweer over

Deze situatie schoot Pim van Doorne in

werd gekozen omdat manschappen met een

morgen. Veiligheid aan de voorkant. Natuurlijk

gedachten toen collega Petra Eigenraam voor

beugel snel en gemakkelijk op hun plaats

zijn er kosten mee gemoeid, maar dat is maar

haar studie Technische Bedrijfskunde aan de

kunnen worden ‘vastgezet’. Uitgangspunt

een fractie van de totale kosten van een TS.

Hogeschool Utrecht (HU) een te onderzoeken

is uiteraard wel dat de beugels voor enige

Daar staat tegenover dat de kans op letsel met

‘probleem’ zocht, gericht op innovatieve

bewegingsvrijheid zorgen en dat het

1500% wordt verlaagd. Dat lijkt me voldoende

productontwikkeling.

ademluchttoestel makkelijk omgehangen kan

reden hierin te investeren.”

worden.

Pim: “Er is veel veranderd de afgelopen jaren.

Er zitten nog maar maximaal vijf mensen

Achtbanen

Meer informatie

achterin, er is geïnvesteerd in comfort, de

Petra: “Het idee is afgekeken van achtbanen.

Pim van Doorne

manschappencabine is vol gehangen met

Daarin word je ook met behulp van een beugel

p.vandoorne@brandweeraa.nl

nieuwe apparatuur en we wijzen elke burger

gefixeerd. Het is een heel effectieve manier,

2013

10

Scholen in de rij voor Brandweer Schatkist Categorie:

Risicobeheersing/organisatie en maatschappelijke relevantie

Schatkist ook bij uitstek geschikt voor andere

Korps:

Brandweer Flevoland en Brandweer Gooi en Vechtstreek

veiligheidsregio’s.

Project:

Brandweer Schatkist

Initiator:

Hildemarie Schippers, Pascal de Haas, Hendrik Kramer

Geïmplementeerd: Ja

Hildemarie Schippers van Brandweer Flevoland: “We hebben een schatkist met aansprekende materialen, er is een instructiedvd en de voorlichting staat op een hoog

Onderzoek naar de risicodoelgroepen bij brand

belt), vluchtplan, brandblusser, blindmasker,

niveau. Het leuke van de voorlichters is dat

in de regio’s Flevoland en Gooi en Vechtstreek,

brandweerauto en het Billy Brandkraan

ze bijna allemaal uit de praktijk komen. Ze

heeft uitgewezen dat jonge gezinnen een

brandveilig doeboek, dat de kinderen na de

kunnen prachtige verhalen vertellen en dankzij

verhoogd risico lopen om betrokken te raken

voorlichting mee naar huis krijgen. Materialen

een training story telling kunnen ze die als

bij brand in de woonomgeving. Met die

die aansluiten bij het verhaal dat door de

een beleving brengen. Dat gevoegd bij het

wetenschap hebben die regio’s zich hier verder

voorlichter wordt verteld.

intrigerende van brand, zorgt er voor dat de leerlingen het prachtig vinden en dat de

in verdiept, en ontdekt dat voorlichting geven het meest effectief is bij zeven- en achtjarigen,

Resultaten

kinderen uit de groepen 4 van de basisschool

Inmiddels zijn in Flevoland en Gooi en

dus.

Vechtstreek tientallen vrijwilligers opgeleid. De

De Brandweer Schatkist is onderdeel van de

resultaten liegen er niet om. De scholen zijn

leerlijn ‘brandveiligheid basisonderwijs’ en sluit

Een pilot met daaraan gekoppeld een

stuk voor stuk enthousiast en maken graag

aan bij het Billy Brandkraan-lesconcept.

uitgebreid meettraject, wees uit dat het

gebruik van het aanbod van de brandweer.

kennisniveau bij de leerlingen toeneemt, dat

Naar verwachting zullen dit jaar ongeveer

de informatie blijft hangen en dat ze er thuis

150 scholen worden bezocht.

informatie blijft hangen.”

over praten met hun ouders en broertjes en zusjes. Dat laatste maakt dat er sprake is van

Hoewel het effect van de voorlichting op het

een soort ‘dubbele winst’. De voorlichting

aantal branden niet is aangetoond, is het

heeft met het project de Brandweer Schatkist

enthousiasme van de scholen en de leerlingen

concreet vorm gekregen.

per kerende post overgeslagen op de initiatiefnemers. Wat begon als een probeersel,

Meer informatie

De Brandweer Schatkist is een echt bestaande

is in sneltreinvaart uitgegroeid tot een meer

Hendrik Kramer

‘schatkist’, vol met foto’s, rookmelder, telefoon

dan volwaardig project met een sterke

h.kramer@brandweerflevoland.nl

(om te leren wat je moet vertellen als je 112

inhoudelijke kant. Dat maakt de Brandweer

2013

12

Een andere kijk op brandbestrijding Categorie: Risicobeheersing, incidentbeheersing/techniek, organisatie,

Jan-Willem van den Heuvel: “De moderne

maatschappelijke relevantie

brandweer stelt vragen als: ‘gaan we voor

Korps:

Brandweer Gilze

offensief of defensief?’, ‘gaan we naar binnen

Project:

Fire Defender

of niet?’, en ‘houden we de brand onder

Initiator:

Jan-Willem van den Heuvel

controle?’. Alles draait om grip houden of

Geïmplementeerd: Nee

krijgen op de situatie. Wij denken dat je met de Fire Defender bij veel incidenten die grip sneller krijgt. Vanuit een situatie waarin je

De leus die Brandweer Gilze heeft bedacht

natuurbrandbestrijding, het neerslaan

controle hebt over wat er gebeurt, is het

voor de nieuwste vinding, de Fire Defender,

van gassen en dampen bij OGS

makkelijker een brand ‘af te handelen’.”

klinkt als een klok en tegelijkertijd

(Ongevalsbestrijding gevaarlijke stoffen),

behoorlijk hoogdravend: een andere kijk op

ontsmetting, het koelen van aangestraalde

Het prototype van de Fire Defender die

brandbestrijding. Maar ja, alles begint met

gasflessen, directe brandbestrijding, RSTV

Brandweer Gilze heeft laten maken,

geloof in jezelf en zo is het misschien ook wel

(rook, stroming, temperatuur, vlammen)

functioneert uitstekend. Een complete set

met innovaties.

en rookgaskoeling. Het opzetten van een

bestaat uit: speciale buizen (4500 x 76mm),

waterscherm kan ook preventief uitstekend

koppelslangen (3” duims), een bochtslang

Of de Fire Defender de brandbestrijding

werken. Bijvoorbeeld om belendende percelen

(3” duims), 2 eindkappen, een opbergkrat,

inderdaad van een nieuwe impuls gaat

te beschermen, gebouwen aan te stralen,

een montagepakket, 2 koppelsleutels en een

voorzien, mag iedereen voor zichzelf

asbestverspreiding te voorkomen en rieten

wielset. De bedoeling is diverse uitvoeringen

uitmaken. Feit is dat het een opzienbarende

daken te beschermen.

op de markt te brengen, van klein tot groot.

innovatie is. Simpel en effectief. De Fire Defender bestaat uit niets meer of minder

Betere inzetbaarheid

dan buizen die gekoppeld kunnen worden, en

In het algemeen gesproken zitten de grote

waarmee vervolgens een waterscherm wordt

voordelen van de Fire Defender in de betere

opgetrokken. Door de verticale werking wordt

inzetbaarheid van materieel en personeel,

het water als het ware twee keer benut en is

en het beter benutten van de waterwinning.

er sprake van een groot koelend vermogen.

Daardoor hoeft er minder materieel op de onheilsplek te komen en de risico’s voor het

Meer informatie

De Fire Defender, waarop een wereldwijd

eigen personeel zijn kleiner. Bovendien leidt

Jan-Willem van den Heuvel

patent is aangevraagd, is voor veel

het beter benutten van bluswater tot minder

info@firedefender.nl

toepassingen inzetbaar. Denk aan

gevolgschade.

2013

14

De mobiele brandbestrijdingscontainer komt naar je toe!

Categorie:

Incidentbestrijding/techniek en organisatie

Vóór de container werd ingezet bij de

Korps:

Brandweer Groningen

bijscholing van instructeurs, zijn er try out-

Project:

Mobiele brandbestrijdingscontainer

sessies gehouden bij het beroepskorps

Initiator:

Sietse Smit

Groningen. Die verliepen goed. Inmiddels

Geïmplementeerd: Ja

heeft de container ook zijn waarde bewezen bij de reguliere opleiding.

Onder de naam ‘Thermische trechter’ is bij

verwachting is dat deze investering binnen

Sietse Smit: “Na de try-out sessies bleek al dat

alle posten in de regio Groningen aandacht

twee jaar is terugverdiend.”

elementaire vaardigheden verbeteren dankzij deze manier van oefenen. Bovendien waren

besteed aan ploegbijscholing brandbestrijding.

Om ook invulling te kunnen geven aan het

Bij de bouw is rekening gehouden met

de deelnemers enthousiast. Inmiddels is er een

bijscholen van praktische vaardigheden in de

milieuaspecten. Zo kent de container

syllabus voor de ploegbijscholing opgesteld die

‘warme’ situatie, is gebruikgemaakt van een

voorzieningen voor de afvoer van bluswater

door het regionale opleidingsinstituut ROI en

mobiele brandbestrijdingscontainer.

en bij verantwoord stookgedrag worden de

door twee buurregio’s is omarmd. Daarmee

grenzen van het milieugedoogbeleid niet

is er meer eenduidigheid ontstaan bij de

overschreden.

brandbestrijding in de drie noordelijke regio’s.”

Het voordeel van een mobiele container (voortgetrokken door een trekker), is dat ieder korps de bijscholing op de eigen locatie

Realistischer

kan uitvoeren. De locatie waarop ook de

Sietse Smit: “Een voordeel is ook dat

theoretische scholing plaatsvindt. Lastige

met deze brandbestrijdingscontainer veel

verplaatsingen van medewerkers naar een

realistischer kan worden geoefend dan met

oefencentrum zijn daardoor niet nodig.

de gebruikelijke flash over-containers. De container heeft bijvoorbeeld ramen, zodat er

“Dankzij de mobiele brandbestrijdings-

normaal kan worden geventileerd. Ook zitten

container beschikken we nu over een

de cursisten niet onder ‘maaiveldniveau’, zoals

sterk totaalconcept”, zegt Sietse Smit van

bij de flash over-containers, maar op dezelfde

Meer informatie

Brandweer Groningen. “Theoretische en

hoogte als de vuurhaard. Volledig vergelijkbaar

Sietse Smit

praktische ploegbijscholing in de eigen

dus met de praktijk.”

sietse.smit@hvd.groningen.nl

omgeving. En de kosten vallen mee. De

Thermische trechter De Werkgroep Versterkend Lerend Vermogen draagt jaarlijks een thema aan dat raakt aan

afspraken: Repressieve handelingen bij brandbestrijding Veiligheidsregio Groningen

veilig repressief optreden en risicobewustwording. Het thema dit jaar heet ‘Thermische

2013

trechter’ en bestaat uit nieuwe lesstof voor de ploegbijscholing brandbestrijding.

Voor de naam Thermische trechter is gekozen omdat een trechter als figuurlijk hulpmiddel kan worden gebruikt om lesstof ‘op te vangen’ en te verzamelen. De ‘getrechterde’ lesstof kan vervolgens worden aangewend om de vakbekwaamheid bij doelgroepen te bevorderen.

Thermisch houdt verband met warmte en warmte met brand en brandbestrijding. Tot slot de kleurverdeling in de trechter. Die staat voor de vier kerntaken van de brandweerzorg.

Ploegbijscholing Thermische Trechter 2012

Versie 4.0

16

Een krachtig, gezamenlijk geluid over brandveiligheid Categorie:

Risicobeheersing/maatschappelijke relevantie

Mooie voorbeelden van activiteiten waarin

Korps:

Brandweer Groningen

de samenwerking tot uiting komt, zijn

Project:

Samenwerking brandweer en brandwondencentrum

de open dagen van de brandweer en het

Initiator:

Sietse Smit

ziekenhuis en tijdens de KEI-week, de jaarlijkse

Geïmplementeerd: Ja

introductieweek voor nieuwe studenten in Groningen. Acties die worden ondersteund via de websites van beide organisaties en

Brandveilig leven is een veelomvattend

Brandpreventie

via social media. De Brandwonden Stichting

item. Zeker is dat ook samenwerking met

Het convenant komt voort uit een

en het lokale Groningse initiatief Broodje

andere partijen past in het streven van de

samenwerking die de afgelopen jaren steeds

Alarm (gericht op brandpreventie voor

brandweer om uit te groeien tot een moderne,

meer inhoud heeft gekregen, met als bindend

ouderen), worden inmiddels ook actief bij

toekomstgerichte organisatie. Samenwerking

element brandpreventie. Beide organisaties

de samenwerking betrokken. In de lente van

immers schept mogelijkheden voor het

weten wat het is om geconfronteerd

2013 kwam de gezamenlijke preventieactie

gebruikmaken van elkaars expertise.

te worden met de gevolgen van brand.

over veilig barbecuen (‘bbq-bob’) landelijk in

Door samen te werken, worden elkaars

het nieuws.

Brandweer Groningen voegde de daad bij het

preventieactiviteiten versterkt en wordt

woord en sloot een samenwerkingsconvenant

Brandveilig leven gezamenlijk bij mensen thuis

Sietse: “We investeren in kennisuitwisseling,

met het Brandwondencentrum van

onder de aandacht gebracht.

zodat beide organisaties een beter totaalbeeld krijgen. Door op die manier slim samen

het Groningse Martini Ziekenhuis. Een overeenkomst die op 1 oktober 2012 werd

Sietse Smit: “Bij dat laatste gaat het vooral om

te werken, wordt brandveiligheid op een

bekrachtigd. De samenwerking sluit naadloos

praktische tips. Van het voorzichtig omgaan met

krachtige wijze gecommuniceerd richting het

aan bij de landelijke visie Brandweer over

barbecues tot het voorkomen van brandwonden

publiek. Het spin off-effect is nu veel groter

morgen. Hierin fungeert de brandweer als

bij kleine kinderen door hete koffie en thee.

dan als we dat alleen zouden doen.”

netwerkpartij, die samen met betrokken

Daarmee laten we ook zien dat Brandveilig

partners in een breed perspectief het aspect

leven verder gaat dan het voorkomen van brand

veiligheid onder de aandacht brengt. Niet

en het beperken van de effecten daarvan.

Meer informatie

toevallig viel de ondertekening samen met de

Brandwonden kunnen ook op een andere

Sietse Smit

start van de landelijke Brandpreventieweken,

manier ontstaan en als brandweer kunnen we

sietse.smit@hvd.groningen.nl

georganiseerd door de Brandwonden Stichting.

dat in onze voorlichting meenemen.”

2013

18

Kunnen communiceren in noodsituaties Categorie:

Incidentbestrijding/maatschappelijke relevantie

Korps:

Brandweer Hollands Midden

Project:

Zakboekje bevelvoerders

Initiator:

Harold Mugie

Geïmplementeerd: Nee

U begrijp niet wat we bedoelen? Vooruit,

van bevelvoerders. Ik heb een oriënterende

wat voor reden dan ook niet kan spreken of

dan proberen we het in een andere taal: Czy

verkenning gedaan en daar blijkt inderdaad

horen. Een zakboekje met vertalingen kan de

jest ktoś w domu? Nog niet? Dan toch maar

uit dat zij de voordelen zien. Het is vooralsnog

communicatie in noodsituatie hoe dan ook

gewoon in het Nederlands en niet in het

niet meer dan een idee, maar de bedoeling is

enorm vergemakkelijken.”

Arabisch of het Pools: Is er nog iemand in het

het verder uit te werken.”

huis?

Op korte termijn hoopt Harold Mugie Goede set vragen

te kunnen aangeven of het boekje er

En gelijk maar de uitleg. De bedoeling is

De eerste stap is het samenstellen van een set

daadwerkelijk gaat komen. Is dat het geval,

dat dit soort teksten worden opgenomen

vragen en daar de vertalingen bij te zoeken.

dan verwacht hij dat ook organisaties als

in een zakboekje voor bevelvoerders. Zo’n

De talen waar Harold Mugie aan denkt zijn

ambulancediensten, USAR.NL (specialistische

boekje zou in de huidige maatschappij,

Nederlands, Engels, Duits, Frans, Spaans, Pools

bijstandseenheid voor het verlenen van

waarin op steeds meer plaatsen mensen van

en Arabisch. Van de vragen die in het boekje

hulp na een ramp of zwaar ongeval) en

verschillende afkomst samenleven, best eens

komen wil hij ook de fonetische uitspraak

First responders (organisatie die zich richt

van pas kunnen komen in noodsituaties. Dat

vermelden. Achter de vraag in het Engels: is

op de pre-hospitale hulpverlening) er in

vermoedt in ieder geval Harold Mugie, die het

there anybody inside the house?, zou dan

geïnteresseerd zijn.

initiatief heeft genomen om te komen tot zo’n

bijvoorbeeld komen te staan: is der enniboddie

zakboekje.

inzijd de hous?

Harold: “In noodsituaties niet met mensen

Harold Mugie: “De bevelvoerder kan de

kunnen communiceren, dat is dramatisch en

bewoner de tekst ook zelf laten lezen

kan vergaande gevolgen hebben. Daarom

of eventueel wijzen naar plaatjes die we

Meer informatie

denk ik dat een boekje met voor de hand

kunnen opnemen. Het boekje is tevens te

Harold Mugie

liggende vragen in verschillende talen een

gebruiken in situaties waarin de bewoner

harold.mugie@brandweer.vrhm.nl

waardevolle aanvulling is voor de uitrusting

de Nederlands taal wel machtig is, maar om

2013

20

Interactieve oefening leidt tot partnerschap Categorie: Risicobeheersing, incidentbestrijding/techniek, organisatie,

Voor het najaar is een tweede interactieve

maatschappelijke relevantie

praktijkoefening gepland, waarbij de focus

Korps:

Brandweer Hoorn

meer zal liggen op partnerschap en het

Project:

Interactieve oefening met maatschappelijke samenwerking

maken van verbindingen met partners.

Initiator:

Fabian Willemze, Roel Kettering

Daarvoor zijn contacten gelegd en verdiept

Geïmplementeerd: Ja

met onder meer architecten, verzekeraars en woningbouwverenigingen. Het accent wat de brandweer zelf betreft zal in de toekomst

Het was een bijzondere brandweeroefening in

De eerste oefening werd niet alleen door

steeds meer komen te liggen op de expert- en

Hoorn eind vorig jaar. Wijkbewoners konden

de risicodoelgroep positief ontvangen. Ook

adviesrol.

live meekijken tijdens een in scène gezette

de brandweer zelf was enthousiast. Fabian

binneninzet in een woning. Ook bestond de

Willemze: “Klopt. Onze mensen vonden het

Als het concept eenmaal ‘staat’, wil Brandweer

mogelijkheid de met rook gevulde woning

erg leerzaam. De oefening heeft ons ervan

Hoorn verschillende formats online aanbieden

binnen te gaan. En dat terwijl brandweerauto’s

overtuigd dat het nabootsen van de praktijk

en zo toegankelijk maken voor andere

met gillende sirene’s arriveerden. “Je zag aan

een goede manier is om mensen de risico’s

korpsen. Fabian Willemze: “Het magazine

de mensen dat het indruk maakte”, aldus

van brand in te prenten, en tegelijkertijd de

Brand&Brandweer heeft een artikel gewijd

Fabian Willemze.

mogelijkheden én onmogelijkheden van de

aan de eerste oefening en dat heeft heel wat

brandweer.”

reacties losgemaakt. Dat geeft aan dat er belangstelling is voor deze interactieve vorm

De praktijknabootsing was onderdeel van het project ‘Interactieve oefening met

Camera’s

van mensen informeren. Afhankelijk van de

maatschappelijke samenwerking’, waarvan

Tijdens de oefening (in een leegstaande

mate waarin de interesse beklijft, willen we

het concept is gebaseerd op de strategische

woning van de plaatselijke woningcorporatie)

een of meer gestandaardiseerde draaiboeken

reis van de brandweer. Door de oefening

werd gebruikt gemaakt van rook en fictieve

aanbieden. Daar kan iedereen dan over

interactief te maken, wil Brandweer Hoorn bij

vlammen. In verschillende ruimten waren

beschikken en iedereen zijn voordeel mee

risicodoelgroepen meer bewustzijn creëren

camera’s opgehangen, zodat mensen

doen.”

voor de oorzaken, gevolgen en risico’s van

buiten op een scherm de inzet van de

brand. Tevens kan aan partners als architecten

brandweer konden volgen. De procedures en

en verzekeraars duidelijk worden gemaakt hoe

inzettactieken bij een woningbrand werden

Meer informatie

levens kunnen worden gered.

toegelicht door de teamleider van de vrijwillige

Fabian Willemze

brandweer.

f.willemze@hoorn.nl

2013

22

Alerteringssysteem als aanvulling op reguliere bedrijfshulpverlening Categorie: Risicobeheersing en incidentbestrijding/techniek,

op elke x- en y-coördinaat een infrascenario

organisatie en maatschappelijke relevatie

worden aangemaakt. Alle informatie wordt

Korps:

Brandweer Midden- en West-Brabant

in een database opgeslagen, samen met de

Project:

CBIS alerteringssysteem

contactgegevens van de BHV’ers van de bedrijven,

Initiator:

Harry Killaars

in dit geval die op Industrieterrein Moerdijk. Zo

Geïmplementeerd: Nee

stelt het systeem mensen en organisaties in staat elkaar te informeren over calamiteiten.

In de Arbeidsomstandighedenwet zijn eisen

voor het bestrijden van de beginnende brand,

Harry Killaars: “Op 26 september is er een grote

vastgelegd over bedrijfshulpverlening. In eerste

voor de alarmering en voor het begeleiden van

oefening. Alle bedrijven op Industrieterrein

instantie zijn BHV’ers (bedrijfshulpverleners) de

de ontruiming. BHV’ers zijn de voorposten van

Moerdijk worden dan gealarmeerd. De

werknemers die bij calamiteiten deskundige

ambulance, brandweer en politie.”

verwachting is dat het allemaal werkt en dat alle BHV’ers tegen die tijd ook de speciale

bijstand verlenen. Aanvullend daarop ontwikkelde de Brandweer Midden- en West-Brabant een

Als de professionele openbare hulpverlenings-

e-learningmodule hebben doorlopen. Vanaf

CBIS (Calamiteiten BHV Informatie Systeem)

diensten (OHD) direct na aankomst op de

1 oktober is het systeem dan operationeel.”

alerteringssysteem. Het systeem bevat procedures

plaats van de calamiteit de operationele leiding

en technische hulpmiddelen om in geval van nood

overnemen, voorzien de BHV’ers de OHD van

Volgens Killaars kan het systeem direct daarna

mensen en diensten te kunnen waarschuwen.

relevante informatie. Ook over bedrijfsspecifieke

beginnen aan een opmars door Nederland. “In

Het alerteringssysteem is een uitvloeisel van

gegevens, zoals brandcompartimenten,

het najaar wordt het in ieder geval ook toepasbaar

een onderzoek naar de zelfredzaamheid van

automatische brandblussystemen, aanwezige

voor binnenstedelijk gebied. Alle steden aan de

medewerkers bij bedrijven op Industrieterrein

brandkranen en toegangswegen, worden de

Brabantroute en de BHV’ers van instellingen,

Moerdijk in 2009. Een dergelijk systeem kwam als

hulpverleners geïnformeerd door BHV’ers.

kantoren, winkelbedrijven en maatschappelijk organisaties ontvangen dan voortaan in geval van

een van de aanbevelingen uit de eindrapportage.

Basisscenario’s

nood een sms en e-mail.”

Harry Killaars van de Brandweer Midden- en

In de opzet van het CBIS alerteringssysteem

West-Brabant: “Jaarlijks zijn er duizenden branden

worden de risico’s van BRZO-bedrijven

Meer informatie

bij bedrijven. Alleen daarom al is het noodzakelijk

(Besluit Risico’s Zware Ongevallen) met een

Harry Killaars

een goede BHV-organisatie te hebben. Voor

scan in kaart gebracht aan de hand van tien

harry.killaars@brandweermwb.nl

het verlenen van eerste hulp en direct daarna

basisscenario’s. Daarnaast kan binnen het systeem

2013

Samenwerken aan veiligheid ActieprogrAmmA moerdijk Veilig

24

Studenten Bouwkunde als ambassadeurs Categorie:

Risicobeheersing/maatschappelijke relevantie

brandveiligheid zich afspeelt. Belicht worden

Korps:

Brandweer Twente

onder meer de rol van gemeenten en

Project:

Brandveilig Bouwen

verantwoordelijkheden op het gebied van

Initiator:

Laurens Welberg, René Schage

toezicht in de gebruiksfase. De vier jaar

Geïmplementeerd: Ja

durende opleiding wordt afgesloten met een toets, waarin alles nog eens terugkomt.

Laurens Welberg: “Daarnaast is met ROC

Niemand zal kunnen ontkennen dat de

met brandgedrag en geleerd door de ogen van

Twente afgesproken dat meerdere studenten

basisgedachte ijzersterk is: laat studenten van

de brandweer te kijken naar de brandveiligheid

in het examenjaar hun stage bij de brandweer

de opleiding Bouwkunde kennismaken met

van constructies en bouwwerken.”

kunnen lopen. Daar zal een programma voor worden opgesteld.”

brandgedrag, en dan plukken de studenten én de maatschappij daar later hun vruchten van.

Vier studiejaren

Hoe? Door het reduceren van de faalkosten

De integratie van brandveiligheid in de

Brandweer Twente is tevreden over hoe

tijdens de bouw en zo te komen tot een

opleiding Bouwkunde is verdeeld over

het eerste projectjaar is verlopen. Zowel

brandveilig gebouw.

alle vier de studiejaren. De bestaande

inhoudelijk als wat betreft de samenwerking

opleiding brand- en brandgedrag voor

met ROC Twente. Ook het programma voor de

Omdat studenten op middelbaar niveau

de repressieve dienst is de basis geweest

leerjaren 2, 3 en 4 is inmiddels in grote lijnen

(ROC’s) vaak praktisch zijn ingesteld, koos

voor de opleiding in het eerste jaar. In het

ingevuld.

Brandweer Twente voor een ‘leren door te

(aanstaande) tweede studiejaar zijn drie

doen’-aanpak. Praktijk in combinatie met

contactmomenten vastgelegd. Een les over

Teamleider Aschwin Ekkel: “Ik moet wel

theorie. Inmiddels hebben de eerstejaars

regelgeving, begrippen en brandveiligheid, een

zeggen dat het behoorlijk intensief is geweest.

Bouwkunde-studenten van ROC Twente het

praktijkopdracht die in het verlengde daarvan

Beide partijen zijn er blanco en met goede

programma doorlopen en het resultaat mag

ligt en een bezoek aan een gebouw, dat moet

bedoelingen ingestapt, maar je loopt tegen

er zijn. Zowel studenten als brandweermensen

worden beoordeeld op brandveiligheid.

veel dingen aan. Gelukkig vergeet je dat ook weer snel als het goed loopt. En dat is dit

zijn enthousiast.

Het derde leerjaar zal in het teken

eerste jaar zeker het geval geweest.”

René Schage: “We hebben gekozen voor de

staan van brandveiligheid in relatie tot

manier van opleiden waarop we ook onze

beheer- en onderhoudsprogramma’s,

Meer informatie

eigen mensen opleiden. Gepassioneerde

brandveiligheidinstallaties en

Aschwin Ekkel

docenten doen de rest. Als toekomstige

ontruimingsorganisatie. Daarnaast is er

a.ekkel@brandweertwente.nl

bouwers hebben de studenten kennisgemaakt

dan aandacht voor de omgeving waarin

2013

26

Duikerstool: het nieuwe redgereedschap voor duikers Categorie:

Incidentbestrijding/techniek

slaan. Het lemmet, ook gemaakt van roestvrij

Korps:

Brandweer Twente

staal, verbindt alle onderdelen met elkaar en

Project:

Duikerstool

dient tevens als wapening van het handvat. Zo

Initiator:

Jack Beuting

ontstaat een tool die zeer hufterproof is.

Geïmplementeerd: Nee Bijzonder is ook de kleur: fel geel. Jack Beuting: “Om de tool in troebel water Vraag het een geoefende duiker en hij of zij zal

spreekt van ‘een zeer compleet, betrouwbaar

makkelijk te kunnen lokaliseren, wilden we

het beamen: weinig zo mooi als duiken. Maar

en hoogwaardig product, dat optimale

een opvallende kleur. Als je je daarin verdiept,

altijd is er ook die andere kant van het mooie

mogelijkheden biedt om reddingsacties van de

blijkt dat kleuren naarmate je dieper komt,

verhaal: het gevaar. Want dat er risico’s zitten

brandweer tot een goed einde te brengen’.

steeds slechter zichtbaar worden. Fel geel is de

aan duiken, dat zal ook iedereen bevestigen.

Hij ziet de duikerstool als ‘het nieuwe

kleur die het langst zichtbaar blijft, tot wel 50

Met een duikerstool voegt Brandweer Twente

redgereedschap voor duikers’.

meter. Vandaar.”

Gordelsnijder

Het project is nog niet afgerond. De

De tool is uitgerust met twee messen,

duikerstool, waarvan er vijf zijn geproduceerd,

De duikerstool is primair bedoeld om

waaronder een grove gordelsnijder. De

wordt momenteel intensief getest door het

slachtoffers op een snelle en veilige manier te

messen, van roestvrij staal, zijn niet vatbaar

duikteam van Brandweer Twente. Jack Beuting

kunnen bevrijden. Tot nu toe werd hiervoor

voor verstopping door vuil en uit ergonomisch

is al wel overtuigd van het (aanstaande)

gebruikt gemaakt van een noodhamer of

oogpunt is gekozen voor een zwaartepunt in

succes: “Met deze tool kunnen mensen en

duikersmes. Beide niet de meest optimale

het handvat. Het handvat zelf is ruim opgezet

dieren beter, sneller en veiliger worden gered.”

gereedschappen. De duikerstool is een

voor het gebruik van neopreen handschoenen.

multifunctioneel instrument, dat helemaal

Voor een optimale grip is gekozen voor een

op maat is gemaakt voor het werk van

rubberachtig materiaal.

een innovatie toe aan eerdere verbeteringen op het gebied van duiken en veiligheid.

brandweerduikers onder water.

De punt van de tool is gemaakt van het

Meer informatie

Brandweer Twente heeft de duikerstool samen

extreem harde Tungsten Carbide. Vanwege

Jack Buiting

met een student industriële vormgeving van

die hardheid is minimale kracht nodig om

j.buiting@brandweertwente.nl

Saxion Hogeschool ontworpen. Jack Beuting

onder water bijvoorbeeld een autoruit in te

2013

28

GENOMINEERD 2013

Met een speciale app blijvend vakbekwaam Categorie: Risicobeheersing en incidentbestrijding/techniek en

De techniek van de applicatie is ontwikkeld

maatschappelijke relevantie

door een extern bedrijf, de inhoud van

Korps:

Brandweer Zuid-Limburg en Brandweer Midden- en West-Brabant

de vragenbanken door de regio’s zelf. De

Project:

Continuous Learning App voor blijvende vakbekwaamheid

databases zijn gematcht met landelijke

Initiator:

Michel Zewald, Edward van de Grift

kwalificatieprofielen en kunnen aan andere

Geïmplementeerd: Ja

databanken worden gekoppeld. Informatie die kan worden aangevuld met regiospecifieke content en actualiteit. Aldus ontstaat een

Ouder worden gaat vanzelf, maar

elk gewenst moment en op elke locatie,

gevarieerde en aansprekende app, waarvoor

vakbekwaam blijven niet. Daar moet je

verplichte, actuele of praktische kennis in

al enkele andere regio’s belangstelling hebben

wat voor dóen! Bijvoorbeeld de wekelijkse

welke vorm dan ook tot zich te nemen

getoond. De praktijk leert ook dat gebruikers

oefenavonden volgen op de kazerne en de

en zonodig te toetsen. De content van

regelmatig cases met elkaar bespreken en zo

oefendagen. Maar dan nog blijven er zaken

de databases gaat in de vorm van vragen

leren van elkaar.

onderbelicht. Met een speciale app reiken

en opdrachten richting gebruikers via

Brandweer Zuid-Limburg en Brandweer

pushberichten. Op deze manier wordt de

Er is een Continuous Learning App voor zowel

Midden- en West-Brabant nu de oplossing aan

gebruiker geprikkeld om met vakkennis,

smartphone als tablet (iOS en Android). In

voor blijvende vakbekwaamheid.

competenties en actualiteit bezig te zijn. De

ontwikkeling is op dit moment een app-variant

chatfunctionaliteit maakt het ook mogelijk

voor mobiele Windows-platform (Blackberry-

contact te leggen met een expert.

gebruikers). Een ontwikkeling die aansluit bij

De Continuous Learning App brengt

andere mobiele toepassingen die binnen de

meer continuïteit aan in het leerproces en zorgt er voor dat opgedane kennis en

Michel Zewald: “Omdat het leren met de app

kunde wordt geborgd. De app kan prima

mobiel is gemaakt, kan iedereen zelf bepalen

worden ingezet in combinatie met andere

wanneer hij ermee aan de slag gaat. Er zijn

vakbekwaamheidactiviteiten en -producten.

vragen waarop binnen tien seconden antwoord

Inmiddels zijn er databases ontwikkeld met

moet worden gegeven, maar ook opdrachten

leerprikkels op HOVD- en OVD-niveau. Aan een

waar een dag voor mag worden uitgetrokken.

databank voor bevelvoerders wordt gewerkt.

Afhankelijk van de juistheid waarmee vragen

brandweer in opkomst zijn.

worden beantwoord en opdrachten worden

Meer informatie

Elk gewenst moment

uitgevoerd, worden punten toegekend. Hoe

Michel Zewald

De Continuous Learning App biedt

hoger de scores, hoe hoger uiteraard het

m.zewald@brwzl.nl

brandweermensen de mogelijkheid op

vakbekwaamheidniveau van de brandweerman.”

2013

30

Onder water oefenen met een replica Categorie:

Incidentbestrijding/techniek

Korps:

Brandweer Zwolle

Project:

Oefenduikauto

Initiator:

Martijn Bosch

Geïmplementeerd: Nee

Oefening baart kunst. Dus zou het, om goed

de oefenauto ook over gordels, een stuur en

Martijn denkt dat daar kansen liggen: “Voor

te kunnen oefenen met auto’s die te water

wielen.

de investering krijg je iets heel bruikbaars en er hoeven geen sloopauto’s meer worden

zijn geraakt, helemaal niet verkeerd zijn als de brandweer zou kunnen beschikken over een

De onderzijde bestaat uit een open frame,

gekocht en geprepareerd. Zo verdien je het

oefenduikauto. Aldus was de gedachte bij

zodat het water snel wegloopt als de auto uit

geld volgens ons in een paar jaar terug.”

Brandweer Zwolle.

het water wordt gehesen. Daarvoor wordt een speciaal hijsoog gemonteerd in het midden

Voor een oefenduikauto valt veel te zeggen.

van het dak. Uit het oogpunt van veiligheid

Denk alleen maar eens aan het milieuvoordeel.

heeft het voorliggende model nauwelijks

Martijn Bosch: “Nu gebruiken we sloopauto’s

scherpe punten.

en daar gaan we zorgvuldig mee om. Maar het is nooit helemaal te voorkomen dat er

Kostenplaatje

oliën, vetten en kunststoffen in het water

Het plan werd uitgewerkt door

terechtkomen. Met een oefenauto zoals wij

Brandweer Zwolle, inclusief tekening en

hebben ontworpen, zou dat probleem tot het

kostenplaatje, maar vooralsnog blijft het

verleden behoren.”

daar bij. Het bouwen van de auto door een carrosseriebouwer kost een fiks bedrag en dat

Het basisidee gaat uit van een licht model

is op het moment niet beschikbaar. Uitgezocht

auto, bijvoorbeeld van aluminium of roestvrij

wordt of de kosten kunnen worden gedeeld

staal. De auto moet voordeuren hebben die

met andere korpsen die een duikteam hebben.

open kunnen en er moeten voorstoelen in

Van de oefenduikauto zou dan per toerbeurt

Meer informatie

zijn gemonteerd waarop ook kinderzitjes

gebruik kunnen worden gemaakt.

Martijn Bosch

kunnen worden geplaatst. Uiteraard beschikt

m.bosch@zwolle.nl

2013

32

TS2 en TS4 als bouwstenen van de basiseenheid Categorie:

Incidentbestrijding/organisatie en maatschappelijke relevantie

Korps:

Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek

Project:

Modulair Variabele Voertuigbezetting (TS2+TS4=TS6)

Initiator:

Hendrik Jongerden, Danny Jolly

Geïmplementeerd: Ja

De conclusie in de eindrapportage van het

rond de begrippen werkbaarheid, belasting

ingericht. Inzetprocedures zijn niet uitgebreid

project Modulair Variabele Voertuigbezetting

en draagvlak. Om flexibeler en slimmer

en zelfs ingekort, maar de TS2-bemanning die

is niet voor tweeërlei uitleg vatbaar: ‘De

manschappen te kunnen inzetten (en dus

altijd op de kazerne aanwezig is, moet wel een

onderzoekers zijn van mening dat variabele

sneller hulp te kunnen bieden), werd gekozen

aanvullende opleiding volgen. In de gemeente

voertuigbezetting binnen brandweer Gooi

voor een modulaire opbouw van de reguliere

Bussum verbeterde de dekking tijdens de

en Vechtstreek over het algemeen genomen

TS6.

negen maanden durende pilotperiode van 25 naar 83 procent. Na invoering in de hele

is geslaagd. Dit uit zich in een efficiënter optreden, verbetering van het vakmanschap

Vooruitgeschoven post

regio zal de dekking stijgen naar meer dan 90

bij repressief optreden en verbetering van de

Afwijkend van veel andere pilots variabele

procent.

opkomsttijden’.

voertuigbezetting, wordt de TS2 door Gooi en Vechtstreek ingezet als vooruitgeschoven

Danny Jolly is dik tevreden. “Samen hebben

“Ja”, zegt Hendrik Jongerden, één van die

post. De bevelvoerder, die verantwoordelijk

we gezocht naar mogelijkheden om de

onderzoekers, “Zowel beroepspersoneel als

blijft voor de inzet, zit op de TS4. Bij aankomst

opkomsttijden te verbeteren en met dit

vrijwilligers zijn erg enthousiast. Daarom heeft

van de TS4 wordt de bemanning van de

concept is dat gelukt. Het belangrijkste

het bestuur ook besloten het concept als basis

TS2 de reguliere aanvalsploeg en wordt het

advies dat ik andere regio’s kan geven is:

te gebruiken voor alle uitrukken in de regio.

incident afgehandeld als een reguliere TS6-

wees creatief. Als je stug vasthoudt aan

Belangrijk daarbij was dat door het toepassen

inzet. Overigens is het systeem zo ingericht

klassieke opvattingen lukt het nooit, maar met

ervan het uitgangspunt dat een basis-

dat het omgekeerd ook werkt: TS4+TS2=TS6.

creativiteit en onderling vertrouwen kom je

brandweereenheid uit zes personen bestaat, in

De bemanning van de TS2 wordt dan als

geheid heel ver.”

stand blijft.”

waterploeg ingezet.

De pilot die voorafging aan de invoering

Tussen de aankomst van het eerste en het

Danny Jolly

startte op 1 mei 2012. Onderlegger was

tweede voertuig zit in beide gevallen maximaal

danny.jolly@brandweergooivecht.nl

een theoretisch kader, dat was opgebouwd

vijf minuten. Het dekkingsplan is hierop

Meer informatie

2013

34

Met de motor snel ter plaatse Categorie:

Incidentbeheersing/techniek, organisatie, maatschappelijke relevantie

afgesloten pilot veel interessante, feitelijke

Korps:

Veiligheidsregio Haaglanden

informatie opgeleverd. Het eindrapport was

Project:

Motor Ondersteuning Brandweer

bij het ter perse gaan van dit boekje nog niet

Initiator:

Kour van der Laan

bekend, maar Kour van der Laan durft daar

Geïmplementeerd: Nee

wel op vooruit te lopen.

“Uit de pilot blijkt dat het overgrote deel van

Het verkeer in de binnensteden is vaak zo

zoals airbaghoezen, meetapparatuur en klein

de meldingen door een MOB kan worden

druk dat er zelfs voor brandweerauto’s met

gereedschap, werd tijdens de pilotperiode

afgedaan. En moet er worden opgeschaald,

zwaailichten en sirenes geen doorkomen aan is.

vele honderden keren als extra uitrukvoertuig

dan blijkt de MOB een prima functionerende

Daarnaast is de bebouwing van binnensteden

ingezet. Alle bestuurders waren in het bezit

vooruitgeschoven post. In het algemeen

de laatste decennia sterk veranderd.

van het diploma Bevelvoerder en hadden

gesproken lijkt een motor erg geschikt

minimaal twee jaar ervaring op een TS.

voor flexibele inzetten op maat. Zeker bij

Neem het verzorgingsgebied van het korps

Uiteraard moest de berijder het motorrijbewijs

evenementen en als de verkeerssituatie op

Den Haag. Daar stellen de combinatie van

hebben en bekend zijn met de Haagse

de plek waar je moet zijn, complex is op het

oude en nieuwe woonwijken, moderne

brandweermodules en het verzorgingsgebied.

moment van de oproep. Een motor is flexibel inzetbaar, wendbaar en de bestuurder is

complexen en veel hoogbouw, de brandweer soms voor problemen. Een snelle opkomst is

Kour van der Laan: “De wijze van bevelvoering

niet meer vanzelfsprekend.

week op sommige momenten af van de

aanspreekbaar.”

standaard, omdat de MOB-bevelvoerder

Volgens Kour kan een MOB ook op landelijk

De Veiligheidsregio Haaglanden wil de komende

in verschillende rollen kon optreden. Bij

niveau een waardevolle voorziening zijn.

jaren haar incidentbestrijding vernieuwen en

kleine incidenten, waarbij hij vaak als eerste

“Met een beetje goede wil moet daar een

aanpassen aan de huidige eisen en verwachtingen

aankwam, was hij een bestrijder van het vuur

kosteneffectieve samenwerkingsvorm voor zijn

van de samenleving. Daarom werden enkele

of degene die levensreddende handelingen

te vinden.”

pilots uitgevoerd met andere vormen van

uitvoerde. In andere situaties een verkenner,

voertuigbezetting voor de basisbrandweerzorg.

bevelvoerder of adviseur van bijvoorbeeld een

De pilot Motor Ondersteuning Brandweer (MOB)

officier van dienst (OvD) of de politie.”

Meer informatie

was er een van.

Interessante informatie

Kour van der Laan

Een BMW-motor met bluseenheid en

Naast de ervaring die MOB-bestuurders

kour.van.der.laan@brandweer.vrh.nl

brandweergerelateerde gebruiksartikelen

hebben opgedaan heeft de inmiddels

2013

36

Tegen burgerpanels kunnen geen honderd folders op Categorie:

Risicobeheersing/maatschappelijke relevatie

worden gehaald. Op zo’n dag zie je gewoon

Korps:

Veiligheidsregio Limburg-Noord

dat de bewustwording van de gevaren van

Project:

Burgerpanel

brand met sprongen toeneemt.”

Initiator:

Angélique van de Kar

Geïmplementeerd: Ja

Zeker is dat de Veiligheidsregio Limburg-Noord verdergaat met de burgerpanels. Omdat de panels volgens Angélique van de Kar dé manier

Bewust Veilig Leven is een actueel thema. De

ingevuld. Uiteraard werd tijdens de eerste

zijn om mensen bewuster veilig te laten leven.

Veiligheidsregio Limburg-Noord speelt er op in

twee panels met allochtone burgers uitgebreid

“Tegen dit soort sessies kunnen geen honderd

met het project Burgerpanel. Een burgerpanel

stilgestaan bij het onvoldoende begrijpen en

folders op. Het is een interactieve manier om

bestaat uit een groep allochtone senioren

spreken van de Nederlandse taal. Een enorme

kennis en informatie over te dragen, waarmee

(65-plussers), die gedurende een aantal

belemmering voor het participeren in de

je mensen weet te ‘pakken’.”

maanden regelmatig samenkomt om over

maatschappij en de mate van zelfredzaamheid.

Angélique denkt dat het project moeiteloos

het thema te praten. Doel is het vergroten en behouden van de eigen zelfstandigheid. De

Succes

door andere regio’s kan worden gekopieerd.

gespreksleiding is in handen van een ervaren

Angélique van de Kar: “Alleen al het feit dat

Business case en draaiboek zijn bij Limburg-

coach met veel kennis van de (problemen van

mensen samen met anderen konden praten

Noord te verkrijgen, desgewenst inclusief

de) doelgroep.

over Brandveilig leven in combinatie met hun

een toelichting door de coaches en andere

taalprobleem, luchtte erg op. Gaandeweg

uitvoerders van brandweer en GGD.

De eerste burgerpanels werden gehouden

zijn we er ook in geslaagd de deelnemers

Angélique: “Net als Roermond verwacht ik dat

in Roermond. Daar kwamen in de periode

handvatten mee te geven waarmee ze in de

ook andere gemeenten bereid zijn subsidie

februari tot en met juni twee allochtone

dagelijkse praktijk iets kunnen.”

te geven voor dit soort panels. Zeker als het om allochtonen gaat, maar ook voor andere

burgerpanels (een vrouwengroep en een

groepen senioren.”

mannengroep) ieder twintig keer bijeen. De

Hoogtepunt was zonder twijfel de doedag

panels werden op 20 juni feestelijk afgesloten

op de kazerne. De deelnemers kregen er een

met de uitreiking van certificaten.

rondleiding, er werden demonstraties gegeven

Meer informatie

en films vertoond. Angélique: “Ze hebben ook

Angélique van de Kar

De burgerpanelbijeenkomsten worden

geoefend met een kinderpop, die uit het met

a.van.de.kar@vrln.nl

inhoudelijk samen met de deelnemers

rook gevulde oefenhuis van de kazerne moest

2013

38

Samen nadenken, bewust worden en oplossingen bedenken Categorie:

Risicobeheersing/maatschappelijke relevantie

veiligheidsbewustzijn wordt getriggerd: van

Korps:

Veiligheidsregio Limburg-Noord

zomaar een woning naar een veilige woning.

Project:

Co-creatie Brandveilig Leven met vo en mbo

Initiator:

Angélique van de Kar

Bij de vo-leerlingen gingen de projecten

Geïmplementeerd: Ja

meer in de theoretische richting. Voor de opdracht een (innovatief) advies te schrijven over brandpreventie werd vooraf door de

Met samenwerken kom je over het algemeen

basisscholen. Met de maquettes kan dieper

veiligheidsregio ook een uitgebreide briefing

het verst. In het kader van Brandveilig leven

en aanschouwelijker worden ingegaan op

opgesteld. Voor de leerlingen leidde het

vroeg de Veiligheidsregio Limburg-Noord

brandveiligheid in en om de woning.

project tot meer kennis over Brandveilig leven en als zodanig kunnen ze een soort

daarom aan een school in het voortgezet onderwijs (vo) en een school in het middelbaar

Angélique van de Kar: “Het traject met het

ambassadeursrol vervullen op dit gebied

beroepsonderwijs (mbo) mee te denken

Technasium Weert is eind van het schooljaar

richting familie en leeftijdsgenoten.

over innovatieve oplossingen. ‘Co-creatie

2012-2013 afgesloten. De adviezen over

Brandveilig leven met vo en mbo’ kreeg het

brandpreventie gaan we in het nieuwe schooljaar

Angélique van de Kar: “Het mooie van

project mee als naam.

voorleggen aan andere techniekopleidingen

een project als dit is dat we er ook als

op vo-niveau en het winnende prototype van

brandweer veel aan hebben. Het heeft ons

In het geval van het Technasium Weert (vo)

het voorlichtingspel gaat gebruikt worden op

zeer bruikbare maquettes opgeleverd, een

richt de co-creatie zich op oplossingen voor

scholen. Datzelfde geldt voor de maquettes van

voorlichtingsspel waar we iets mee kunnen en

brandpreventie. De helft van de leerlingen heeft

het ROC, die mogelijk ook bij andere projecten

adviezen over brandpreventie met interessante

een advies geschreven over brandpreventie en de

van pas komen.”

aanknopingspunten. Samen nadenken, samen bewust worden en samen oplossingen

andere helft maakte een voorlichtingsspel.

Meer dan som der delen

bedenken, dat is toch de weg die we meer en

Op mbo-niveau werd de hout- en

De gedachte achter het project is dat co-

meer moeten inslaan.”

meubelafdeling van ROC Gilde

creatie meer is dan de som der delen. Voor

Opleidingen Techniek gevraagd acht

de studenten van de hout- en meubelafdeling

Meer informatie

demontabele maquettes te bouwen van

is het maken van maquettes een goede,

Angélique van de Kar

een eengezinswoning. Deze gaan gebruikt

praktische opdracht en tegelijkertijd wordt

a.van.de.kar@vrln.nl

worden bij het geven van voorlichting op

een maatschappelijk doel gediend. Ook het

2013

40

Het voertuigenpark doorgelicht Categorie:

Incidentbeheersing/techniek

tot een specialisme, kon de bepakking voor

Korps:

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

de basis tankautospuit naar beneden worden

Project:

Combi HV/TS

bijgesteld. Het geld dat we daarmee besparen,

Initiator:

John van Delzen

gebruiken we om iets duurdere bepakking te

Geïmplementeerd: Nee

kopen voor de combi-voertuigen.”

Resultaat van de actie is dat de veiligheidsregio

Als gevolg van de regionalisering beschikt de

wens vanuit het materieelspreidingsplan om

binnenkort de beschikking heeft over

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) over

de hulpverleningstaakstelling op te waarderen

een eenduidig wagenpark en dat de

een gevarieerd voertuigenpark. Niet alleen in

naar een specialisme, de Euronorm 6 waaraan

bezuinigingstaakstelling wordt gerealiseerd.

leeftijd, ook wat betreft vormgeving, inrichting

de voertuigen vanaf 2014 moeten voldoen, en

en afmetingen. Een situatie die verstrekkende

de vernieuwde kijk op repressie van Brandweer

Een belangrijke voorwaarde die in het bestek is

gevolgen heeft voor het wagenparkbeheer.

Nederland.

opgenomen, is dat leveranciers akkoord gaan

Inmiddels is besloten tot de aanschaf van vier

Uiteindelijk werd gekozen voor een bestek dat

tegen minimaal de geldende boekwaarde.

typen voertuigen, met als paradepaardje een

zich richt op vier typen voertuigen:

Daarnaast moeten ze vijftien jaar lang het

combi-hulpverleningsvoertuig (Combi HV/

– een snel interventie voertuig (SIV);

volledig onderhoud voor hun rekening nemen.

TS), dat ook kan worden ingezet als basis

– een basis tankautospuit (genoemd VRR TS);

Wat betreft de bepakking is vastgelegd dat die

tankautospuit.

– een tankautospuit, uitgerust conform

na zeveneneenhalf jaar wordt vervangen.

met het overnemen van het huidige wagenpark

het landelijke branchevoorschrift In 2009 al sprak de regiodirectie de wens uit

standaardbepakking TS en HV (genoemd

John van Delzen: “De voertuigen worden

tien voertuigen te vervangen door nieuwe. Later

SK TS);

momenteel gebouwd. De verwachting is dat

echter bleek uit het materieelspreidingsplan,

– een combi-hulpverleningsvoertuig (Combi

we ze nog dit jaar in gebruik kunnen nemen.

dat tien tankautospuiten (TS) overbodig

HV/TS), dat ook kan worden ingezet als

Wat voertuigen betreft is er dan sprake van

werden, en werd van het plan afgezien. In

basis tankautospuit (VRR TS).

totale ontzorging, waardoor automatisch een focus ontstaat op het primaire proces.”

2011 kwam het voornemen om tien voertuigen te vervangen opnieuw bovendrijven. Er werd

Minder bepakking

een werkgroep geïnstalleerd die zich boog

John van Delzen: “Door kritisch te kijken

Meer informatie

over het bestek voor de nieuwe voertuigen.

naar elk type voertuig en door vanuit het

John van Delzen

Hierbij liep de werkgroep aan tegen een aantal

materieelspreidingsplan de wens mee te

j.vandelzen@veiligheidregio-rr.nl

knelpunten: de bezuinigingstaakstelling, de

nemen de hulpverleningstaak op te waarderen

2013

42

Stageassistent levert veel tijdwinst op Categorie:

Incidentbestrijding/maatschappelijke relevantie

durven ze te stellen dat het document ‘af’ is.

Korps:

Veiligheidsregio Utrecht

“De basis stond snel, maar aan de hand van

Project:

MSA (Maatschappelijke Stage Assistent)

praktijkervaringen met stagiaires zijn wij er

Initiator:

Luuk Vink, Gert-Jan Severs en Evert de Graaf

aan gaan schaven. De laatste klus was het

Geïmplementeerd: Ja

overzichtelijk rangschikken van de opdrachten, zodat met één klik iedere dag de juiste versie verschijnt.”

Sinds september 2011 zijn alle scholieren in

stagiaires nu deels zelf hun stage invullen. We

het voortgezet onderwijs verplicht invulling

lezen even mee met het ‘Woord vooraf’.

Het MSA-document werkt nu naar twee kanten. Voor stagiaires is het een handzame

te geven aan een maatschappelijke stage van minimaal 30 uur*. De stage is een vorm

“Welkom in de wereld van de brandweer.

‘reisleider’ tijdens hun stage, en begeleiders

van onbetaald vrijwilligerswerk, die tot doel

Leuk dat je voor ons hebt gekozen als

levert het veel tijdwinst op. Positief is ook dat

heeft jongeren kennis te laten maken met

maatschappelijke stageplaats. We hopen dat

de opdrachten kunnen worden afgestemd op

het dragen van verantwoordelijkheid voor

je het als een leuke leerzame reis ervaart. Je

de mogelijkheden van lokale posten, waarmee

maatschappelijke belangen.

gaat actief aan de slag op vele, voor jou nog

de MSA als laagdrempelig kan worden

onbekende terreinen van het brandweervak.”

bestempeld.

veel brandweerkorpsen zijn maar druk met

Computerverkenning

* De grondslag voor de verplichte maatschappelijke stage

die maatschappelijke stages. “De brandweer

Vervolgens gaat het document inhoudelijk

is een wetsvoorstel dat in juli 2011 is aangenomen. In

is erg populair”, weet Evert de Graaf. “Het

in op de stage en wordt de aanpak

het regeerakkoord van het zittende kabinet Rutte II is

regent verzoeken. Niet alleen bij ons, ook bij

uitgelegd. Elke opdracht begint met een

opgenomen dat de maatschappelijke stages per 2015

andere regio’s. Probleem is dat de begeleiding

computerverkenning, waarmee de basis wordt

worden afgeschaft.

van stagiaires veel tijd kost. Met als gevolg dat

gelegd voor kennis van de organisatie. Vast

de belangstelling voor het begeleiden snel is

onderdeel bij de opdrachten is het maken

afgenomen.”

van foto’s. Deze kunnen worden gebruikt

Leuk en aardig bedacht door de politiek maar

voor het stageverslag. Iedere stagedag wordt Goede raad was in dit geval echter niet zo

afgesloten met het digitaal invullen van een

duur. Samen met zijn collega’s Luuk Vink en

evaluatieformulier.

Gert-Jan Severs stelde Evert de Graaf het

Meer informatie Evert de Graaf

document Maatschappelijke Stage Assistent

De drie collega’s zijn twee jaar met het

(MSA) op. Een leidraad aan de hand waarvan

samenstellen van de MSA bezig geweest. Nu

e.de.graaf@vru.nl

2013

44

GENOMINEERD 2013

De boeken de deur uit, leren met een tablet Categorie:

incidentbestrijding/organisatie

Korps:

Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (West 4)

Project:

Digitalisering les- en leerstof

Initiator:

Robert Noteboom

Geïmplementeerd: Ja

Bescheidenheid siert ieder mens, maar je

qua omvang was te overzien en omdat er in

voor een tablet viel op de iPad, vanwege het

moet ook vertrouwen hebben in jezelf. En,

West 4 vrijwel altijd wel een Manschappen-

gebruikersgemak, de mogelijkheid om te

in het geval van de Jan van der Heyden-

leergang wordt gedraaid. Ook speelde mee

werken met iBooks (digitale boeken) en het

prijs, in je eigen innovatie. Dat vertrouwen

dat de doelgroep bij de cursus Manschappen A

grote aantal beschikbare (onderwijs)apps.

heeft Robert Noteboom, de man die het

veelal bestaat uit visueel ingestelde jongeren,

project digitalisering les- en leerstof THV van

die zijn opgegroeid met producten van deze

Na een jaar van ontwerpen, bewerken, testen

de cursus Manschappen A van de grond

tijd zoals smartphones en tablets.

en evalueren, is de lesmethode sinds kort in gebruik. De digitale lesstof bevat onder

trok. “Een vernieuwende methode die het brandweeronderwijs verrijkt en cursisten

Projectteam

meer 3D-animaties, filmpjes, proeftoetsen,

enthousiast maakt om te leren.”

Er werd een projectteam gevormd met

foto’s en slide shows. Afgesproken is dat het

onderwijsdeskundigen en vertegenwoordigers

IFV de resultaten van de eerste maanden in

Voor het begin moeten we terug naar het

van de vier regio’s, en het Instituut Fysieke

kaart brengt. Zijn de ervaringen positief, dan

voorjaar van 2012, toen de regio’s van West

Veiligheid stelde de originele lesstof ter

wordt het project landelijk uitgerold. Robert

4 (Zuid-Holland Zuid, Rotterdam-Rijnmond,

beschikking. In de zomer van 2012 ging het

Noteboom heeft er veel vertrouwen in:

Haaglanden en Hollands Midden) de wens

pilotproject vervolgens daadwerkelijk van start.

“Mensen van deze tijd hebben behoefte aan een digitale les- en leermethode.”

uitten te gaan werken met digitale lesstof in plaats van met lesboeken. Een wens die

In de praktijk liep het projectteam al snel aan

voortkwam uit een hang naar vernieuwing, de

tegen het feit dat de teksten in de boeken te

mogelijkheden om digitaal op afstand te leren

lang en te weinig interactief waren om één

en de mogelijkheden om lesstof sneller te

op één om te zetten naar een digitale vorm.

kunnen actualiseren.

In de uitvoering werd daarom gekozen voor

Meer informatie

een onderscheid tussen het digitaal maken

Robert Noteboom

Gekozen werd voor het bewerken van de

van de lesstof en het ervaring opdoen met

bj.noteboom@brw.vrzhz.nl

lesstof THV van Manschappen A, omdat het

het leren in een digitale omgeving. De keuze

2013

Colofon Brandweer Nederland Kemperbergerweg 783 Postbus 7010 6801 HA Arnhem t

(026) 355 24 55

f

(026) 351 50 51

innovatiemoed@brandweernederland.nl www.brandweernederland.nl Tekst: Daan Appels, Appels Communicatie Redactie: Bureau Brandweer Nederland Vormgeving: Carlo Polman, Oud.Zuid Ontwerp Illustratie voorzijde: Winnaar 2012, Brandweer Flevoland Drukwerk: Rikken Print Š Brandweer Nederland, september 2013