Skip to main content

ΡΕΒΕΚΚΑ

Page 1

ΡΕΒΈΚΚΑ •


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

Ρεβέκκα

ΤΊΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΎΠΟΥ

Rebecca

ΜΕΤΆΦΡΑΣΗ

Μαρία Έξαρχου ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ

Δημήτρης Αλεξάκης

ΣΧΕΔΙΑΣΜΌΣ ΕΞΩΦΎΛΛΟΥ ΣΕΛΙΔΟΠΟΊΗΣΗ

οξύ

Ιούλιος 2026 ISBN: 978-960-436-941-6 Copyright © 2026 για την ελληνική γλώσσα: Εκδόσεις Οξύ Brainfood Εκδοτική MΕΠΕ Εμπεδοκλέους 28 & Σουρή 20, 12131 Περιστέρι Τ 210 2514123 | E contact@brainfood.gr W brainfood.gr brainfoodmedia.gr

·

Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Νόμου (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής άδειας του εκδότη κατά οποιοδήποτε μέσο ή τρόπο αντιγραφή, φωτοανατύπωση, αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου.


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

ΡΕΒΈΚΚΑ ••

Μετάφραση

Μαρία Έξαρχου


Δάφνη ντι Μοριέ (1907-1989) Η Δάφνη ντι Μοριέ γεννήθηκε στο Λονδίνο. Ήταν κόρη του ηθοποιού σερ Τζέραλντ ντι Μοριέ και εγγονή του συγγραφέα και καλλιτέχνη Τζορτζ ντι Μοριέ. Το πρώτο της μυθιστόρημα, Το πνεύμα της αγάπης, εκδόθηκε το 1931, αλλά το πέμπτο της μυθιστόρημα, η Ρεβέκκα, ήταν αυτό που την καθιέρωσε ως μία από τις πιο δημοφιλείς συγγραφείς της εποχής της. Εκτός από μυθιστορήματα, η ντι Μοριέ έγραψε θεατρικά έργα, βιογραφίες και συλλογές διηγημάτων. Πολλά από τα έργα της έγιναν ταινίες, όπως η Ρεβέκκα, το Τζαμάικα Ιν, Η ξαδέλφη μου η Ρέιτσελ, το Κλείσε τα μάτια και Τα πουλιά. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στην Κορνουάλη, ενώ το 1969 έλαβε τον τίτλο της Ντέιμ της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.


01

Χ

θες βράδυ ονειρεύτηκα ότι γύρισα στο Μάντερλι. Ήμουν μπροστά στη σιδερένια πύλη που έβγαζε στον ιδιωτικό μας δρόμο, και για λίγη ώρα δεν μπορούσα να μπω: δεν υπήρχε τρόπος. Η πύλη είχε λουκέτο και αλυσίδα. Φώναξα τον φύλακα, αλλά δεν πήρα απάντηση και, κοιτώντας προσεκτικά μέσα απ’ τα σκουριασμένα κάγκελα, είδα ότι δεν υπήρχε κανείς στο σπιτάκι της πύλης. Δεν έβγαινε καπνός από την καμινάδα, και τα καφασωτά παράθυρα έχασκαν εγκαταλελειμμένα. Μετά, όπως συμβαίνει στα όνειρα, απέκτησα ξαφνικά υπερδυνάμεις και εισήλθα σαν πνεύμα. Το δρομάκι απλωνόταν φιδωτό, όπως πάντα, αλλά καθώς προχωρούσα, κατάλαβα ότι κάτι είχε αλλάξει. Ήταν στενό και αφρόντιστο, όχι όπως το ήξερα. Στην αρχή αυτό με προβλημάτισε και δεν καταλάβαινα τι είχε συμβεί, μέχρι που έσκυψα για να αποφύγω ένα χαμηλό κλαδί. Η φύση είχε ανακαταλάβει το τοπίο και, λίγο-λίγο, στα κλεφτά, με πονηριά, είχε απλωθεί στο δρομάκι. Το ανέκαθεν απειλητικό δάσος, τελικά, είχε θριαμβεύσει. Τα δέντρα πύκνωναν, σκοτεινά και αγριεμένα, στις άκρες του δρόμου. Οι οξιές με τα λευκά γυμνά κλαδιά τους έγερναν η μία κοντά στην άλλη, πλέκονταν σε μια μυστήρια αγκαλιά και σχημάτιζαν έναν θόλο πάνω από το κεφάλι μου και έμοιαζαν με στοά σε εκκλησία. Υπήρχαν κι άλλα δέντρα, που δεν τ’ αναγνώριζα, αλλά και χοντρές βελανιδιές και φτελιές, που έψαχναν χώρο για να απλωθούν, στριμωγμένες όπως ήταν δίπλα στις οξιές, και είχαν σκίσει την ήσυχη 7


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

γη για να βγουν από μέσα της μαζί με θάμνους-τέρατα και φυτά, που όμοια δεν τα είχα ξαναδεί. Το δρομάκι τώρα έμοιαζε στενό, σαν μια κλωστή σε σύγκριση με το παλιό, το χαλίκι δεν φαινόταν αφού ήταν πνιγμένο στα χορτάρια και τα βρύα. Τα δέντρα είχαν πετάξει χαμηλά κλαδιά που έκλειναν τον δρόμο και οι ροζιασμένες ρίζες έμοιαζαν με σπαστά δάχτυλα σκελετού. Εδώ κι εκεί, ανάμεσα στην οργιώδη βλάστηση, υπήρχαν κάποιοι θάμνοι, σύμβολα γοητείας και χάρης: οι ορτανσίες με τα περίφημα μπλε άνθη τους. Δεν είχε επέμβει κανένα χέρι για να τις συγκρατήσει, γι’ αυτό και είχαν αγριέψει πια: ήταν ψηλές σαν τέρατα, ακέφαλες, μαύρες και άσχημες, σαν τα άγνωστα ζιζάνια που μεγάλωναν δίπλα τους. Το φθαρμένο κορδελάκι, που κάπου ήταν το μονοπάτι που οδηγούσε στο σπίτι μας, συνέχιζε την πορεία του πότε ανατολικά και πότε δυτικά. Κάποιες φορές νόμιζα πως χανόταν για τα καλά, αλλά εκείνο φάνηκε και πάλι κάτω από κάποιο πεσμένο δέντρο ή πάλευε ν’ αναφανεί πίσω από κάποιο λασπωμένο χαντάκι που έσκαψαν οι βροχές του χειμώνα. Δεν περίμενα να είναι τόσο μακρύς ο δρόμος. Σίγουρα οι αποστάσεις είχαν πολλαπλασιαστεί, όπως είχε συμβεί και με τα δέντρα, και αυτό το δρομάκι θα έβγαζε σ’ έναν λαβύρινθο, σε κάποια άγρια ερημιά, κι όχι στο σπίτι. Ξαφνικά έφτασα στον προορισμό μου: τη θέα έκρυβε ένας τεράστιος θάμνος, πολύ μεγαλύτερος απ’ ό,τι θα ήταν στην πραγματικότητα, ο οποίος απλωνόταν προς όλες τις κατευθύνσεις. Κι εγώ στεκόμουν εκεί, με την καρδιά μου να χτυπάει δυνατά και τα μάτια μου να τσούζουν από τα δάκρυα που τα πλημμύριζαν. Ήταν το Μάντερλι, το δικό μας Μάντερλι, γεμάτο κρυμμένα μυστικά και σιωπή, όπως ήταν πάντα: η γκρίζα πέτρα του έλαμπε στο φεγγαρόφωτο του ονείρου και στα τοξωτά του παράθυρα καθρεφτίζονταν το πράσινο γρασίδι και η βεράντα. Ο χρόνος δεν είχε κατορθώσει να καταστρέψει την τέλεια συμμετρία των τοίχων και του τοπίου, και το σπίτι έμοιαζε με λαμπερό πετράδι μέσα στη χούφτα της γης. Η βεράντα έφτανε μέχρι το γρασίδι και το γρασίδι απλωνόταν μέχρι τη θάλασσα, η οποία έμοιαζε με ασημένια φλούδα, έτσι 8


ΡΕΒΈΚΚΑ

όπως απλωνόταν γαλήνια κάτω από το φεγγάρι, σαν ήρεμη λίμνη που δεν την πιάνουν ο αέρας και η καταιγίδα. Κανένα κύμα δεν μπορούσε να ταράξει τα νερά αυτού του ονείρου και κανένα βαρύ σύννεφο φερμένο από τον δυτικό άνεμο δεν μπορούσε να θαμπώσει τον πεντακάθαρο, χλωμό ουρανό. Γυρνώντας προς το σπίτι, το οποίο ήταν ίδιο και απαράλλαχτο, λες κι είχαμε φύγει μόλις χθες, παρατήρησα ότι ο κήπος είχε μετατραπεί σε ζούγκλα, όπως ακριβώς και το μονοπάτι μέσα στο δάσος. Τα ροδόδεντρα έφταναν πλέον τα δεκαπέντε μέτρα και ήταν γερμένα και μπλεγμένα με τις φτέρες σε ένα μυστήριο πάντρεμα με αμέτρητους ασήμαντους θάμνους και αδιάφορα, μπασταρδεμένα φυτά που γαντζώνονταν στις ρίζες τους, λες και αντιλαμβάνονταν τη νόθα προέλευσή τους. Μια πασχαλιά είχε σμίξει με μια ευρωπαϊκή οξιά και, για να τις φέρει ακόμα πιο κοντά, ο μοχθηρός κισσός, που πάντα εχθρεύεται τη χάρη, είχε απλωθεί ακριβώς πάνω από το ζεύγος και το είχε παγιδεύσει. Ο κισσός πράγματι κυριαρχούσε σε αυτόν τον ρημαγμένο κήπο: οι μακριές του έλικες είχαν απλωθεί στο γρασίδι και σύντομα θα έμπαιναν και στο ίδιο το σπίτι. Υπήρχε κι ένα άλλο φυτό, ένα κακάσχημο τεράστιο ραβέντι, υβρίδιο του δάσους, που ο σπόρος του είχε σπαρθεί πριν από καιρό κάτω απ’ τα δέντρα και είχε μείνει εκεί ξεχασμένος, και τώρα, προελαύνοντας μαζί με τον κισσό, άνοιγε δρόμο προς το μαλακό χορτάρι και τους μαδημένους νάρκισσους. Παντού υπήρχαν τσουκνίδες, οι οποίες αποτελούσαν την εμπροσθοφυλακή του στρατού αυτού του φυτικού βασιλείου. Είχαν καταλάβει τη βεράντα, απλώνονταν στα μονοπάτια, κι ακουμπούσαν, έτσι ξερακιανές όπως ήταν, με τρόπο που έμοιαζε χυδαίος, στα παράθυρα του σπιτιού. Δεν ήταν πολύ καλοί φρουροί, αφού σε πολλά σημεία οι γραμμές τους είχαν σπάσει από το φυτό που θύμιζε ραβέντι, κι έβλεπες τα τσακισμένα κεφάλια τους και τα πεσμένα κοτσάνια τους ν’ ανοίγουν δρόμο στα κουνέλια. Εκείνη τη στιγμή κατευθύνθηκα προς τη βεράντα, αφού οι τσουκνίδες δεν μπορούσαν να με τσιμπήσουν στον ύπνο μου. Περπατούσα μαγεμένη και τίποτα δεν μπορούσε να με σταματήσει. 9


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

Το φεγγαρόφωτο μπορεί να παίξει παράξενα παιχνίδια με τη φαντασία, ακόμα και μέσα σε ένα όνειρο. Όπως στεκόμουν εκεί, σιωπηλή και ακίνητη, θα ορκιζόμουν ότι το σπίτι δεν ήταν ένα άδειο κουφάρι, αλλά ότι ζούσε και ανέπνεε, όπως παλιά. Ερχόταν φως απ’ τα παράθυρα, οι κουρτίνες κυμάτιζαν απαλά στο βραδινό αεράκι, ενώ μέσα στη βιβλιοθήκη η πόρτα ήταν μισάνοιχτη, όπως την είχαμε αφήσει, και το μαντίλι μου εξακολουθούσε να βρίσκεται πάνω στο τραπέζι, δίπλα στο βάζο με τα φθινοπωρινά τριαντάφυλλα. Το δωμάτιο δεν είχε πάψει ποτέ να μαρτυρά την παρουσία μας: η μικρή στοίβα με τα βιβλία που ήταν έτοιμα για επιστροφή στη βιβλιοθήκη, κάποιοι παλιοί Times, τασάκια, μία γόπα, μαξιλάρια με το σχήμα του κεφαλιού μας παρατημένα στις καρέκλες. Τα αποκαΐδια σιγόκαιγαν ακόμα μέσα στο τζάκι, σε μια μάχη ενάντια στη μέρα. Και ο Τζάσπερ, ο καλός μου ο Τζάσπερ, με τα εκφραστικά του μάτια και τα μεγάλα κρεμαστά του μάγουλα, που ξαπλωμένος στο πάτωμα κουνούσε δυνατά την ουρά του, όταν άκουγε τα βήματα του αφεντικού του. Ένα σύννεφο που δεν το είχα παρατηρήσει έκρυψε το φεγγάρι, κι έμεινε για μια στιγμή να πλανάται σαν σκοτεινό χέρι μπροστά σ’ ένα πρόσωπο. Η ψευδαίσθηση χάθηκε μαζί του, και τα φώτα στο παράθυρο έσβησαν. Τώρα κοιτούσα ένα έρημο κουφάρι, άψυχο, χωρίς στοιχειά και ψιθύρους από το παρελθόν να ποτίζουν τους ψηλούς του τοίχους. Αυτό το σπίτι ήταν ένας τάφος. Στα ερείπιά του ήταν θαμμένα ο φόβος και τα βάσανά μας. Δεν προσδοκούσαμε ανάσταση. Στο ξύπνιο μου, όταν σκεφτόμουν το Μάντερλι, δεν ένιωθα πικρία. Το σκεφτόμουν όπως θα μπορούσε να είναι αν είχα ζήσει εκεί χωρίς να φοβάμαι. Θυμόμουν τον ροδώνα το καλοκαίρι και τα πουλιά που κελαηδούσαν την αυγή. Το τσάι κάτω απ’ την καστανιά, και τον ψίθυρο της θάλασσας που έφτανε ως εμάς, πέρα από το γρασίδι. Σκεφτόμουν τη μαδημένη πασχαλιά και την Κοιλάδα της Χαράς. Αυτές οι μνήμες ήταν ανεξίτηλες. Ήταν, όμως, αναμνήσεις 10


ΡΕΒΈΚΚΑ

που δεν με πονούσαν. Όλ’ αυτά τα σκεφτόμουν στο όνειρό μου, ενώ τα σύννεφα έκρυβαν το πρόσωπο του φεγγαριού –γιατί, όπως γίνεται συνήθως– ήξερα ότι έβλεπα όνειρο. Στην πραγματικότητα, βρισκόμουν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, σε μια ξένη χώρα, και ξύπνησα μετά από κάποια δευτερόλεπτα στο λιτό δωματιάκι κάποιου ξενοδοχείου, εντελώς ανακουφισμένη, ακριβώς επειδή δεν είχε κανέναν χαρακτήρα. Έβγαλα έναν αναστεναγμό, τεντώθηκα και γύρισα από την άλλη, καθώς άνοιγα τα μάτια μου και σάστισα από τον λαμπρό ήλιο και τον καθαρό ουρανό με το σκληρό του φως, που ήταν τόσο διαφορετικός από το απαλό φεγγαρόφωτο του ονείρου. Η μέρα ανοιγόταν μπροστά μας, σίγουρα μεγάλη μα και αδιάφορη και γεμάτη από αυτή τη σχετική ακινησία, τη γλυκιά γαλήνη που δεν είχαμε ξαναζήσει. Δεν θα μιλούσαμε για το Μάντερλι, δεν θα έλεγε σε κανέναν για το όνειρό μου. Διότι το Μάντερλι δεν ήταν πια δικό μας. Το Μάντερλι δεν υπήρχε πια.

11


02

Δ

εν γίνεται να επιστρέψουμε, αυτό είναι το μόνο σίγουρο. Οι μνήμες είναι ακόμη νωπές. Ό,τι έχουμε προσπαθήσει να ξεχάσουμε και να ξεπεράσουμε θα ξαναξυπνήσει, κι εκείνη η αίσθηση του φόβου, η κρυφή ταραχή, η ατέρμονη μάχη ενάντια σε έναν παράλογο τρόμο –που τώρα έχει ευτυχώς καταλαγιάσει– ίσως με κάποιον απρόβλεπτο τρόπο να μας συντρόφευαν μόνιμα και πάλι, όπως παλιά. Εκείνος είναι εξαιρετικά υπομονετικός και δεν παραπονιέται ποτέ, ούτε καν όταν ο νους του ταξιδεύει και πάλι στο παρελθόν, κάτι που νομίζω ότι συμβαίνει πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι λέει. Το νιώθω όταν ξαφνικά δείχνει απόμακρος και σαστισμένος, και το πρόσωπό του –που τόσο αγαπώ– νεκρώνει, λες και ένα αόρατο χέρι σβήνει τις εκφράσεις του και βάζει στη θέση τους μια μάσκα, ουδέτερη και κρύα, όμορφη μεν, αλλά άψυχη. Εκείνος καπνίζει τότε το ένα τσιγάρο πίσω απ’ τ’ άλλο, χωρίς να μπαίνει στον κόπο να τα σβήσει, και οι πυρωμένες γόπες μαζεύονται τριγύρω στο έδαφος σαν πεσμένα πέταλα. Μιλάει γρήγορα και με πάθος, αλλά για τίποτα συγκεκριμένο, και αρπάζεται από το κάθε θέμα λες και ψάχνει σε αυτό τη λύτρωση. Λένε, αν δεν κάνω λάθος, πως ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό και ότι για να προκόψεις σε αυτόν τον κόσμο πρέπει να περάσεις από χίλια κύματα. Αυτό το έχουμε κάνει και με το παραπάνω, όσο κι αν μοιάζει απίστευτο. Και οι δυο έχουμε νιώσει τον φόβο, τη μοναξιά και την πιο βαθιά θλίψη. Υποθέτω πως, αργά ή γρήγορα, όλοι δοκιμάζονται 12


ΡΕΒΈΚΚΑ

με κάποιον τρόπο. Όλοι μας έχουμε κάποιον δαίμονα που μας καταλαμβάνει και μας βασανίζει, και πρέπει να δώσουμε τελικά μια μάχη. Τον δικό μας δαίμονα τον υποτάξαμε, ή τουλάχιστον έτσι πιστεύουμε. Δεν μας κυριεύει πια αυτός ο δαίμονας. Ξεπεράσαμε την κρίση, αλλά φυσικά δεν βγήκαμε αλώβητοι. Το προαίσθημα της καταστροφής που είχε εκείνος ήταν σωστό εξαρχής – και, σαν φλύαρη ηθοποιός σε κάποιο αδιάφορο έργο, μπορώ να πω ότι πληρώσαμε το τίμημα της ελευθερίας. Όμως, δεν θέλω άλλο μελόδραμα στη ζωή μου, και ευχαρίστως θα έχανα και τις πέντε μου αισθήσεις, αν αυτό θα εξασφάλιζε ότι η ηρεμία και η ασφάλεια που έχουμε σήμερα θα διαρκούσαν. Η ευτυχία δεν είναι αγαθό που μπορείς να το αποκτήσεις, είναι η ποιότητα της σκέψης, είναι μια διανοητική κατάσταση. Φυσικά και μας πιάνει μελαγχολία κατά διαστήματα, όμως υπάρχουν κι άλλες στιγμές, όταν ο χρόνος –όχι αυτός που μετράει το ρολόι– συναντάει την αιωνιότητα και, βλέποντας το χαμόγελό του, ξέρω ότι είμαστε μαζί, προχωράμε παρέα, χωρίς να μας χωρίζουν διαφορετικές σκέψεις ή απόψεις. Δεν υπάρχουν πια μυστικά μεταξύ μας. Μοιραζόμαστε τα πάντα. Οπωσδήποτε, το μικρό ξενοδοχείο είναι βαρετό και το φαγητό αδιάφορο, και κάθε μέρα που ξημερώνει είναι ίδια με την προηγούμενη – όμως, έτσι μας αρέσει. Θα συναντούσαμε πολλούς γνωστούς του σε οποιοδήποτε μεγάλο ξενοδοχείο. Εκτιμούμε και οι δυο την απλότητα, αν και κάποιες φορές βαριόμαστε – μα η βαρεμάρα είναι ένα καλoδεχούμενο αντίδοτο στον φόβο. Για να σπάσω τη ρουτίνα, διαβάζω δυνατά – στην ουσία το έχω αναγάγει σε τέχνη. Εκείνον τον έχω δει να χάνει την υπομονή του μόνο όταν καθυστερεί ο ταχυδρόμος, επειδή αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να περιμένουμε άλλη μία μέρα, για να παραλάβουμε την αλληλογραφία μας απ’ την Αγγλία. Δοκιμάσαμε τη λύση του ραδιοφώνου, αλλά ο θόρυβος είναι πολύ εκνευριστικός, κι εμείς εκτιμούμε λίγο παραπάνω την αγωνία: το αποτέλεσμα ενός αγώνα κρίκετ που έγινε πριν από μέρες είναι πολύ σημαντικό για εμάς. 13


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

Αχ, πόσα παιχνίδια κρίκετ μεταξύ εθνικών ομάδων, δηλαδή, μας έβγαλαν από την πλήξη, πόσοι αγώνες μποξ – μέχρι και το σκορ του μπιλιάρδου! Τελικοί σχολικών αγώνων, κυνοδρομίες, παράξενοι μικροί διαγωνισμοί σε μακρινές κομητείες: όλα θέλουμε να τα ξέρουμε. Καμιά φορά βρίσκω παλιά τεύχη του περιοδικού Ύπαιθρος και ταξιδεύω μακριά από αυτό το αδιάφορο νησί στη ζωντάνια της αγγλικής άνοιξης. Διαβάζω για τα διάφανα ποτάμια που τα φιλτράρει ο ασβεστόλιθος, για τα εφημερόπτερα, για τα λάπαθα στα πράσινα λιβάδια, για τα χαβαρόνια που κυκλώνουν τα δάση, όπως έκαναν και στο Μάντερλι. Μέσα από αυτές τις τσακισμένες σελίδες, οι οποίες είναι γεμάτες δαχτυλιές, νιώθω να αναδύεται η μυρωδιά της νωπής γης, η έντονη ξινίλα της τύρφης, η αίσθηση από τα μουσκεμένα μούσκλια με τα λευκά σημάδια που αφήνουν οι κουτσουλιές των ερωδιών. Μια φορά είχε ένα άρθρο για τις φάσσες και, όπως το διάβαζα δυνατά, μου φάνηκε ότι ήμουν και πάλι στο πυκνό δάσος του Μάντερλι, και τα περιστέρια φτερούγιζαν πάνω απ’ το κεφάλι μου. Άκουγα το σιγανό, ανέμελο γουργούρισμά τους. Ήταν τόσο ευχάριστα και δροσερά εκεί, παρά το ζεστό, καλοκαιρινό απομεσήμερο, που τίποτα δεν φαινόταν να μπορεί να ταράξει την ηρεμία τους, ώσπου ξεπρόβαλλε χοροπηδώντας ο Τζάσπερ μέσα από τους θάμνους, με την υγρή μουσούδα του να εξερευνά το χώμα. Σαν γριές που τις τσάκωσαν να πλένονται όλες μαζί, σχεδόν τελετουργικά, τα περιστέρια πετάχτηκαν από την κρυψώνα τους, φτερουγίζοντας από δω κι από κει τρομαγμένα, και με τρομερή φασαρία πετούσαν γρήγορα μακριά μας, πάνω απ’ τις κορυφές των δέντρων, έτσι που ούτε τα έβλεπα ούτε τα άκουγα πια. Όταν έφυγαν, το τοπίο κυριεύτηκε από μια αλλιώτικη σιωπή, κι εγώ –ανήσυχη για άγνωστο λόγο– συνειδητοποίησα ότι ο ήλιος δεν έφτιαχνε πια τα μοτίβα του πάνω στα φύλλα που θρόιζαν, τα κλαδιά είχαν σκοτεινιάσει, οι σκιές είχαν μεγαλώσει, και πίσω στο σπίτι είχε φρέσκα σμέουρα για το τσάι. Σηκώθηκα τότε από τις φτέρες, τίναξα από τη φούστα μου τη σκόνη που άφηναν τα περσινά φύλλα και, αφού σφύριξα στον Τζάσπερ, ξεκίνησα για το σπίτι, μετανιώνοντας την 14


ΡΕΒΈΚΚΑ

ίδια στιγμή για τη βιασύνη μου, που έριξα μόνο μια κλεφτή ματιά πίσω μου. Είναι πολύ παράξενο που ένα άρθρο για τις φάσσες μού ξύπνησε τόσο έντονες μνήμες και έκανε τη φωνή μου να τρέμει καθώς διάβαζα δυνατά. Το σκοτεινιασμένο του πρόσωπο με έκανε να σταματήσω απότομα και να γυρίσω τις σελίδες, ώσπου εντόπισα ένα άρθρο για το κρίκετ, πολύ πεζό και βαρετό – το Μίντλσεξ έπαιζε σε στεγνή πίστα στο γήπεδο Οβάλ, στο Λονδίνο, και πετύχαινε αμέτρητους βαρετούς πόντους, ή τρεξίματα, όπως λέγονται στο κρίκετ. Ευχαρίστησα από μέσα μου αυτές τις στιβαρές φιγούρες με τις φανέλες, αφού λίγα λεπτά αργότερα το πρόσωπό του είχε ηρεμήσει και πάλι, και το χρώμα είχε επιστρέψει στα μάγουλά του, ενώ κορόιδευε τις ρίψεις της ομάδας του Σάρεϊ με την αναμενόμενη δυσαρέσκεια. Γλιτώσαμε την αναδρομή στο παρελθόν, κι εγώ πήρα το μάθημά μου: στο εξής έπρεπε να διαβάζω δυνατά όλα τα νέα της Αγγλίας –και τα αθλητικά, και τα πολιτικά και όλες τις υπερβολές–, κρατώντας όμως για τον εαυτό μου ό,τι θα μπορούσε να αποδειχτεί επώδυνο. Αυτά τα άρθρα ίσως και να γίνονταν η κρυφή μου απόλαυση: χρώματα, μυρωδιές και ήχοι, η βροχή και το φλοίσβισμα της θάλασσας, η φθινοπωρινή ομίχλη και η μυρωδιά της πλημμυρίδας, όλα τους αποτελούσαν αναμνήσεις από το Μάντερλι, τις οποίες αδυνατούσα να απαρνηθώ. Κάποιοι έχουν πάθος με τα δρομολόγια των τρένων. Σχεδιάζουν αμέτρητες διαδρομές σε ολόκληρη τη χώρα, επειδή τους αρέσει να βρίσκουν τις πιο απίθανες συνδέσεις. Το δικό μου χόμπι είναι λιγότερο ανιαρό, αν και μάλλον εξίσου παράξενο: γνωρίζω σχεδόν τα πάντα για την αγγλική ύπαιθρο. Ξέρω το όνομα κάθε γαιοκτήμονα σε καθεμία από τις ξέρες και τους βάλτους, αναμφίβολα και του κάθε κατοίκου. Ξέρω πόσοι φασιανοί, πόσες πέρδικες και πόσες ελαφοκεφαλές θηρεύονται. Ξέρω πότε βγαίνουν οι πέστροφες στην επιφάνεια και σε ποια σημεία πηδούν έξω από το νερό οι σολομοί. Είμαι παρούσα σε όλες τις συναντήσεις, παρακολουθώ όλες τις εξορμήσεις. Ακόμα και τα ονόματα των εκ15


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

παιδευτών κυνηγόσκυλων μου είναι οικεία. Γνωρίζω την ετήσια σοδειά, τις τιμές των ζώων εκτροφής, τις παράξενες ασθένειες των χοίρων: εντρυφώ σε όλα. Μπορεί να μην είναι κάποια ενασχόληση της προκοπής, και μάλλον δεν προάγει την πνευματική καλλιέργεια, αλλά όταν διαβάζω, οσφραίνομαι την Αγγλία και παίρνω δύναμη από αυτό για να υπομείνω τον λαμπερό ουρανό. Τα καχεκτικά αμπέλια κι οι ετοιμόρροποι τοίχοι δεν με πτοούν, αφού, όταν θέλω, απελευθερώνω τη φαντασία μου και κόβω δακτυλίδες ή χλωμά φουσκούδια από κάποιον νοτισμένο φράκτη. Αυτά τα ασήμαντα καπρίτσια της φαντασίας είναι τρυφερά και άκακα, και πηγαίνουν κόντρα στην πικρία και τη θλίψη, μαλακώνοντας τη ζωή σε αυτή την εξορία που οι ίδιοι επιλέξαμε. Εξαιτίας τους μπορώ να απολαύσω το μεσημέρι μου και να επιστρέψω χαμογελαστή και ανανεωμένη, πανέτοιμη για τη μικρή τελετουργία του τσαγιού, η οποία είναι πάντοτε η ίδια: Δύο φέτες ψωμί με βούτυρο για τον καθένα και τσάι Κίνας. Μάλλον δίνουμε την εντύπωση πως είμαστε πολύ αντιδραστικοί, έτσι που επιμένουμε σε αυτό το έθιμο, το οποίο φέραμε μαζί μας από την Αγγλία. Εδώ, σε αυτό το καθαρό μπαλκόνι, που ξάσπρισε και ξεθώριασε από τον ήλιο τόσων αιώνων, σκέφτομαι ότι στο Μάντερλι η ώρα είναι τέσσερις και μισή, και το τραπέζι είναι στρωμένο στη βιβλιοθήκη, μπροστά από τη φωτιά. Η πόρτα ανοίγει διάπλατα, ακριβώς στην ώρα της, και η παράσταση είναι πάντα η ίδια: το σερβίτσιο στο τραπέζι, ο ασημένιος δίσκος, η τσαγιέρα, το κάτασπρο τραπεζομάντιλο. Ενώ ο Τζάσπερ, το σπάνιελ μας, με κρεμασμένα αφτιά, προσποιείται ότι αδιαφορεί για τις λιχουδιές που καταφτάνουν. Καθημερινά ετοιμαζόταν για εμάς ολόκληρο συμπόσιο, κι όμως εμείς τρώγαμε τόσο λίγο. Βλέπω μπροστά μου τα ψίχουλα να πέφτουν. Μικρές τραγανές μπουκιές φρυγανισμένου ψωμιού και αχνιστά, αλευρωμένα ψωμάκια. Σάντουιτς με κάθε λογής γέμιση, που μύριζαν παράξενα και ακαταμάχητα, αλλά και εκείνο το μοναδικό κέικ με το τζίντζερ και τα μπαχαρικά. Λίγο παραδίπλα έστεκε αφράτο το άσπρο κέικ που έλιωνε στο στόμα, και το άλλο, το πιο βαρύ, με 16


ΡΕΒΈΚΚΑ

ξύσμα πορτοκαλιού και μπόλικες σταφίδες. Όλο αυτό το φαΐ ήταν αρκετό για να χορτάσει μια πεινασμένη οικογένεια για μία ολόκληρη εβδομάδα. Ποτέ δεν έμαθα πού κατέληγαν τα περισσεύματα, και ενίοτε με προβλημάτιζε όλη αυτή η σπατάλη. Ωστόσο, ποτέ δεν τόλμησα να ρωτήσω την κυρία Ντάνβερς τι τα έκανε. Τη φαντάζομαι να με κοιτάει αφ’ υψηλού, να μου χαμογελάει παγερά και να μου λέει περιφρονητικά: «Όσο ζούσε η κυρία ντε Ουίντερ δεν είχε κανένα παράπονο». Η κυρία Ντάνβερς! Αναρωτιέμαι τι να κάνει τώρα. Αυτή και ο Φαβέλ. Νομίζω πως ήταν η έκφραση του προσώπου της που με έκανε να νιώσω άβολα την πρώτη φορά που την είδα. Ενστικτωδώς σκέφτηκα: «Με συγκρίνει με τη Ρεβέκκα» – κι έτσι απλά, μπήκε ανάμεσά μας το σκοτάδι, κοφτερό σαν μαχαίρι. Πάει, όμως, τώρα εκείνη η εποχή, πέρασε ανεπιστρεπτί. Δεν βασανίζομαι πια, και είμαστε και οι δυο μας ελεύθεροι. Ακόμα και ο πιστός μου ο Τζάσπερ κυνηγάει ευτυχισμένος στα αιώνια δάση, και το Μάντερλι δεν υπάρχει πια. Κείτεται σαν άδειο κουφάρι μέσα στο ανήλιαγο, πυκνό δάσος, που είναι στην πραγματικότητα όπως ακριβώς και στ’ όνειρό μου. Τα αγριόχορτα οργιάζουν, τα πουλιά έχουν φτιάξει εκεί αποικία. Ίσως κάπου-κάπου να καταλήγει εκεί κανένας περιπλανώμενος για να βρει καταφύγιο από κάποια ξαφνική καταιγίδα και, αν είναι γενναίος, ίσως και να τη γλιτώσει. Αν είναι, όμως, κανένας φοβητσιάρης, ή κανένας ανήσυχος λαθροκυνηγός – το δάσος του Μάντερλι δεν είναι γι’ αυτόν. Μπορεί να καταλήξει στο σπιτάκι στον όρμο, και δεν θα περάσει καθόλου καλά κάτω από την γκρεμισμένη στέγη του, με τη βροχή να πέφτει αδιάκοπα. Ίσως μάλιστα να υπάρχει και κάποια ένταση στην ατμόσφαιρα... Και εκείνη η γωνιά στο δρομάκι, εκεί όπου τα δέντρα έχουν εισβάλει στο χαλίκι, δεν είναι καλό σημείο για να σταματήσει κανείς, και σίγουρα όχι μετά τη δύση του ηλίου. Το θρόισμα των φύλλων θυμίζει πολύ την προσεκτική κίνηση μιας γυναίκας με βραδινό φόρεμα. Και όταν τα φύλλα τρέμουν ξαφνικά, πέφτουν και σκορπίζουν στο χώμα, μοιάζουν με το κλικ κλακ από το γρήγορο βάδισμά της, και το σημάδι που αφήνουν στα χαλίκια τα σατέν της γοβάκια. 17


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

Όταν τα θυμάμαι όλα αυτά, ξανακοιτάζω με ανακούφιση τη θέα από το μπαλκόνι μας. Δεν πλησιάζουν οι σκιές αυτήν εδώ την εκτυφλωτική λάμψη. Εδώ, οι αμπελώνες λαμπυρίζουν πάνω στην ξερή γη στο φως του ήλιου και η βουκαμβίλια είναι άσπρη από το χώμα. Ίσως κάποια μέρα να κοιτάζω αυτό το τοπίο με αγάπη. Προς το παρόν, με γεμίζει, αν όχι με τρυφερότητα, τουλάχιστον με αυτοπεποίθηση. Και η αυτοπεποίθηση είναι ένα χαρακτηριστικό που εκτιμώ, αν και την απέκτησα λίγο αργά στη ζωή μου. Υποθέτω πως βρήκα επιτέλους το θάρρος, επειδή εκείνος εξαρτάται από εμένα. Όπως και να ’χει, δεν είμαι πλέον διστακτική, ντροπαλή ή άτολμη με τους ξένους. Δεν θυμίζω σε τίποτα εκείνο το κορίτσι που έφτασε κάποτε στο Μάντερλι, γεμάτο ελπίδες και προθυμία, με μια αδεξιότητα παραλυτική και με τη βαθιά επιθυμία να ευχαριστεί τους γύρω του. Φυσικά, ήταν αυτή η έλλειψη χάρης που έκανε τόσο κακή εντύπωση σε ανθρώπους σαν την κυρία Ντάνβερς. Πώς μπορούσα να συγκριθώ με τη Ρεβέκκα; Είναι σαν να με βλέπω, με τη μνήμη να περνάει πάνω από τα χρόνια σαν γεφύρι: ένα κορίτσι με ίσιο καρέ μαλλί, νεανικό, απουδράριστο πρόσωπο, παλτό που δεν ταίριαζε με τη φούστα και πουλόβερ που είχα πλέξει εγώ, που ακολουθούσε την κυρία φαν Χόπερ σαν ντροπαλό, ανήσυχο πουλάρι. Εκείνη έμπαινε πάντα πρώτη στο εστιατόριο για το μεσημεριανό και, κοντή όπως ήταν, θα προσπαθούσε να ισορροπήσει στα άβολα, ψηλά τακούνια της, ενώ η φανταχτερή της μπλούζα με τα βολάν τόνιζε το μεγάλο της μπούστο και τους κουνιστούς γοφούς της. Στο κεφάλι φορούσε λοξά το καινούργιο της καπέλο με το τεράστιο φτερό, αφήνοντας ακάλυπτο ένα μεγάλο μέρος από το μέτωπό της, σαν ολόγυμνο γόνατο κάτω από κοντή μαθητική ποδιά. Στο ένα χέρι κρατούσε μια τεράστια τσάντα, από αυτές που χωράνε διαβατήρια, ατζέντες και σημειωματάρια για το σκορ του μπριτζ, ενώ με το άλλο χέρι έπαιζε με το φασαμέν της – απαραίτητο εργαλείο διερεύνησης της ιδιωτικής ζωής των άλλων. Καθόταν πάντα στο ίδιο γωνιακό τραπέζι του εστιατορίου, κοντά στο παράθυρο. Σηκώνοντας το φασαμέν στα μικρά, γου18


ΡΕΒΈΚΚΑ

ρουνίσια, μάτια της, παρατηρούσε τι γινόταν δεξιά και αριστερά, και μετά κατέβαζε το φασαμέν και έλεγε αηδιασμένη: «Ούτε μία προσωπικότητα της προκοπής! Θα πω στη διεύθυνση να μου κάνει έκπτωση. Γιατί νομίζουν πως έρχομαι εδώ; Για τους σερβιτόρους;» Και τότε καλούσε τον σερβιτόρο με διαπεραστική φωνή και κοφτές λέξεις που πριόνιζαν τον αέρα. Πόσο διαφορετικό είναι το εστιατόριο όπου καθόμαστε σήμερα, από εκείνο με την τεράστια σάλα, την τόσο επιδεικτικά φορτωμένη, του ξενοδοχείου Côte d’ Azur, στο Μόντε Κάρλο! Και πόσο διαφορετικός είναι ο τωρινός μου σύντροφος, ο οποίος ξεφλουδίζει ήρεμα και μεθοδικά ένα μανταρίνι με τα σταθερά και όμορφα χέρια του, και ο οποίος κοιτάζει πού και πού προς τα εμένα και μου χαμογελάει, σε σχέση με την κυρία φαν Χόπερ, με τα χοντρά, γεμάτα δαχτυλίδια δάχτυλά της που έπιαναν το πιάτο με τα ραβιόλια που ξεχείλιζε μέχρι πάνω, ενώ παράλληλα έριχνε κλεφτές ματιές στο πιάτο μου, επειδή φοβόταν ότι μπορεί να είχα διαλέξει κάτι καλύτερο από εκείνη. Δεν υπήρχε κανένας λόγος να το κάνει αυτό, αφού ο σερβιτόρος, με την απίστευτη ευστροφία που χαρακτηρίζει τους ανθρώπους του κλάδου του, είχε καταλάβει από νωρίς ότι η θέση μου ήταν κατώτερη και ασήμαντη, και μου είχε φέρει μια ποικιλία αλλαντικών που είχε επιστραφεί στον μπουφέ με τα κρύα πιάτα μισή ώρα νωρίτερα, επειδή δεν ήταν λεπτοκομμένες οι φέτες. Παράξενη αυτή η υπεροψία των σερβιτόρων, και η έκδηλη ανυπομονησία τους. Θυμάμαι μια φορά που έμεινα με την κυρία φαν Χόπερ σε μια εξοχική έπαυλη, κι η υπηρέτρια δεν ήρθε, όταν τράβηξα δειλά το κουδούνι, ούτε έφερε τα παπούτσια μου – και το πρωινό τσάι το παράτησε κρύο έξω από την πόρτα του υπνοδωματίου μου. Το ίδιο συνέβαινε και στο Côte d’ Azur, αν και σε μικρότερο βαθμό, και κάποιες φορές η μελετημένη αδιαφορία μετατρεπόταν σε υπερβολική οικειότητα, περιφρονητική και προσβλητική, κάτι που με έκανε να θέλω να αποφύγω να αγοράσω γραμματόσημα από τη ρεσεψιόν, πάση θυσία. Πόσο νέα και άπειρη πρέπει να φαινόμουν – έτσι ένιωθα άλλωστε. Ήμουν τόσο ευαίσθητη, τόσο ακατέργαστη, και πολλά λόγια, που στην πραγ19


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

ματικότητα δεν είχαν καμιά σημασία, με πλήγωναν σαν αγκάθια και με τρυπούσαν σαν βελόνες. Θυμάμαι καλά εκείνη την ποικιλία αλλαντικών. Τα κρέατα ήταν στεγνά, άνοστα, χοντροκομμένα, αλλά δεν είχα το θάρρος να επιστρέψω το πιάτο. Φάγαμε, λοιπόν, σιωπηλά, επειδή στην κυρία φαν Χόπερ άρεσε να επικεντρώνεται στο φαγητό της, και έβλεπα, από τη σάλτσα που κύλαγε στο σαγόνι της, ότι απολάμβανε τα ραβιόλια που είχε παραγγείλει. Αυτό το θέαμα, σε συνδυασμό με το κρύο πιάτο που είχα παραγγείλει, μου έκοβε την όρεξη, και, καθώς γύρισα το βλέμμα, είδα ότι το τραπέζι δίπλα μας, που ήταν άδειο τις προηγούμενες τρεις μέρες, ήταν πιασμένο. Ο μετρ με μια υπόκλιση, κάτι που έκανε μόνο σε ιδιαίτερους πελάτες, έδειχνε στον κύριο που μόλις είχε μπει το τραπέζι του. Η κυρία φαν Χόπερ άφησε το πιρούνι της και πήρε το φασαμέν. Κοκκίνισα λίγο από ντροπή για το επίμονο βλέμμα της, ενώ εκείνος, που δεν είχε αντιληφθεί ότι είχε τραβήξει το ενδιαφέρον της, κοιτούσε τον κατάλογο. Έπειτα η κυρία φαν Χόπερ δίπλωσε απότομα τη λαβή του φασαμέν και έσκυψε προς τα εμένα, που καθόμουν απέναντί της, με τα μικρά μάτια της να λάμπουν από ενθουσιασμό και με φωνή λίγο πιο δυνατή από όσο έπρεπε. «Είναι ο Μαξ ντε Ουίντερ», είπε, «ο ιδιοκτήτης του Μάντερλι. Σίγουρα τον έχεις ακουστά. Χάλια δε φαίνεται; Λένε ότι δεν μπορεί να ξεπεράσει τον θάνατο της γυναίκας του...»

20


03

Α

ναρωτιέμαι πώς θα ήταν η ζωή μου σήμερα, αν η κυρία φαν Χόπερ δεν είχε τόσο μεγάλη ιδέα για τον εαυτό της. Τι παράξενο που το μέλλον μου κρεμόταν σαν κλωστή από αυτό το στοιχείο του χαρακτήρα της! Ήταν τόσο παράταιρη, που έμοιαζε να πάσχει από κάποια ασθένεια, από κάτι σαν μανία. Στην αρχή ήμουν σοκαρισμένη και ντρεπόμουν φοβερά για λογαριασμό της. Ένιωθα σαν το εξιλαστήριο θύμα που υπομένει την τιμωρία που θα έπρεπε να επιβληθεί στο αφεντικό του, όταν έβλεπα τον κόσμο να γελάει πίσω από την πλάτη της και να φεύγει βιαστικά μόλις εκείνη έμπαινε κάπου, ή ακόμη και να εξαφανίζεται πίσω από κάποια βοηθητική πόρτα στον διάδρομο του επάνω ορόφου. Ερχόταν επί χρόνια στο ξενοδοχείο Côte d’ Azur και, εκτός από το μπριτζ, η άλλη βασική ασχολία της –που όλοι πλέον στο Μόντε Κάρλο γνώριζαν– ήταν να ισχυρίζεται πως σημαντικοί πελάτες του ξενοδοχείου ήταν φίλοι της, ακόμα κι αν τους είχε δει μόνο μία φορά στο ταχυδρομείο, να εξυπηρετούνται τρία γκισέ πιο πέρα. Κάπως κατάφερνε να συστηθεί και, προτού το θύμα της μυριστεί τον κίνδυνο, το προσκαλούσε στη σουίτα της. Η ξαφνική, κατά μέτωπον επίθεση, σπάνια άφηνε περιθώρια διαφυγής. Eίχε οικειοποιηθεί κι έναν καναπέ στο λόμπι, ανάμεσα στη ρεσεψιόν και τον διάδρομο που οδηγούσε στο εστιατόριο, και έπινε εκεί τον καφέ της μετά το μεσημεριανό και το δείπνο, και όποιος έμπαινε ή έβγαινε, περνούσε από μπροστά της. Ορισμένες φορές με χρησιμοποιούσε ως δόλωμα και με έστελνε δεξιά κι αριστερά στο 21


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

λόμπι με διάφορες προφάσεις –κάτι που εγώ απεχθανόμουν– για να δανειστώ ένα βιβλίο ή μια εφημερίδα, να ζητήσω τη διεύθυνση κάποιου καταστήματος ή για να ανακοινώσω πως μόλις ανακάλυψε την ύπαρξη κάποιου κοινού φίλου. Ήταν λες και περίμενε τις διασημότητες στο πιάτο, σαν μωρό που περιμένει την κρέμα του – και παρόλο που προτιμούσε τους τίτλους ευγενείας, συμβιβαζόταν και με οποιοδήποτε πρόσωπο φιγουράριζε στις κοσμικές στήλες κάποιας εφημερίδας: συγγραφείς, καλλιτέχνες, ηθοποιοί και λοιποί του σιναφιού, ακόμα κι αν ήταν μέτριοι, αρκεί να είχε διαβάσει κάτι γι’ αυτούς στις εφημερίδες. Ποτέ δεν θα ξεχάσω εκείνο το μεσημέρι, κι ας πάνε τόσα χρόνια. Εκείνη καθόταν στον αγαπημένο της καναπέ στο λόμπι και κατέστρωνε σχέδιο δράσης. Το καταλάβαινα από τη νευρικότητά της και από το πώς χτυπούσε ρυθμικά το φασαμέν πάνω στα δόντια της ότι έψαχνε να βρει τρόπο να τον προσεγγίσει. Ήξερα, επίσης, επειδή άφησε το γλυκό και έφαγε βιαστικά το φρούτο της, ότι ήθελε να έχει ολοκληρώσει το γεύμα της πριν από εκείνον, ώστε να πάρει τη θέση της στον διάδρομο. Ξαφνικά, γύρισε προς το μέρος μου και τα μικρά της μάτια έλαμψαν. «Πήγαινε γρήγορα πάνω και βρες εκείνο το γράμμα του ανιψιού μου. Ξέρεις ποιο λέω, εκείνο που μου έστειλε όταν ήταν στον μήνα του μέλιτος, με τη φωτογραφία. Φέρ’ το εδώ όσο πιο γρήγορα μπορείς». Τότε κατάλαβα ότι είχε ήδη καταστρώσει το σχέδιό της και ότι θα συστηνόταν μέσω του ανιψιού της. Ένιωθα άσχημα που με ανακάτευε στις υποθέσεις της, δεν ήταν η πρώτη φορά. Σαν βοηθός ταχυδακτυλουργού, της έδινα ό,τι χρειαζόταν και μετά περίμενα σιωπηλά και υπομονετικά τη σειρά μου. Αυτός ο άνθρωπος δεν θα εκτιμούσε την αδιακρισία της, αυτό ήταν σίγουρο. Παρά το νεαρό της ηλικίας και την απειρία μου, αντιλαμβανόμουν, από τα λίγα που είχα μάθει γι’ αυτόν στο γεύμα, ένα πασάλειμμα από τα κουτσομπολιά που είχε διαβάσει η κυρία φαν Χόπερ στις εφημερίδες πριν από δέκα μήνες και τα είχε συγκρατήσει για μελλοντική χρήση, ότι αποζητούσε τη μοναξιά και ότι θα τον ενοχλούσε 22


ΡΕΒΈΚΚΑ

αυτή η ξαφνική εισβολή. Το γιατί είχε έρθει στο Côte d’ Azur και στο Μόντε Κάρλο δεν μας αφορούσε, ούτε και τα προβλήματά του, και οποιοσδήποτε, εκτός απ’ την κυρία φαν Χόπερ, θα το καταλάβαινε αυτό. Δεν ήξερε τι πάει να πει τακτ και, επειδή όλη της η ζωή ήταν το κουτσομπολιό, αυτός ο ξένος έπρεπε να περάσει από κόσκινο. Βρήκα το γράμμα σε ένα ραφάκι στο γραφείο της και καθυστέρησα λίγο να επιστρέψω στο λόμπι. Ήταν λες και του παραχωρούσα, έστω και μάταια, λίγες ακόμα στιγμές ηρεμίας. Μακάρι να είχα το κουράγιο να πάω από τη σκάλα του προσωπικού, να μπω από άλλη πόρτα στο εστιατόριο και να τον προειδοποιούσα για την επερχόμενη ενέδρα. Ωστόσο ακολουθούσα κατά γράμμα τους κανόνες, και άλλωστε δεν ήξερα πώς να του πω αυτό που ήθελα. Δεν μπορούσα να κάνω τίποτα παραπάνω από το να καθίσω στη συνηθισμένη μου θέση δίπλα στην κυρία φαν Χόπερ, ενώ εκείνη, γεμάτη αυταρέσκεια, έπλεκε σαν μεγάλη αράχνη τον ιστό της ανίας γύρω από τον ξένο. Είχα αργήσει περισσότερο απ’ όσο νόμιζα, αφού, όταν έφτασα στο λόμπι, είδα πως εκείνος είχε φύγει από το εστιατόριο και εκείνη, που φοβήθηκε μην τον χάσει, δεν περίμενε το γράμμα, αλλά αυτοσυστήθηκε αδιάντροπα. Κάθονταν ήδη δίπλα-δίπλα στον καναπέ. Πήγα και της έδωσα το γράμμα χωρίς να πω κουβέντα. Εκείνος αμέσως σηκώθηκε, ενώ η κυρία φαν Χόπερ, περήφανη για την επιτυχία της, κούνησε απλώς το χέρι αδιάφορα και μουρμούρισε το όνομά μου. «Ο κύριος ντε Ουίντερ θα πιει καφέ μαζί μου. Ζήτα από τον σερβιτόρο άλλο ένα φλιτζάνι», είπε, με τόνο αρκετά επιτακτικό ώστε να του δείξει ποια ήταν η θέση μου. Ήταν ένας τρόπος να δηλώσει ότι ήμουν μικρή και ασήμαντη, επομένως δεν υπήρχε λόγος να πάρω μέρος στη συζήτηση. Πάντα μιλούσε σε αυτόν τον τόνο όταν ήθελε να κάνει εντύπωση. Άλλωστε, έτσι προστατευόταν και η ίδια, αφού μια φορά με είχαν περάσει για κόρη της – γεγονός πολύ ντροπιαστικό και για τις δυο μας. Αυτή η στάση καλούσε τους άλλους να με αγνοήσουν ελεύθερα. Οι γυναίκες έκαναν απλώς ένα νεύμα, κι έτσι με χαιρετούσαν και με έδιωχναν ταυτόχρονα, 23


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

ενώ οι άντρες, ανακουφισμένοι, συνειδητοποιούσαν ότι μπορούσαν να βουλιάξουν πάλι στην αναπαυτική τους θέση, χωρίς να γίνουν αγενείς. Μου έκανε εντύπωση, λοιπόν, που αυτός ο κύριος παρέμεινε όρθιος, και μάλιστα έκανε ο ίδιος νόημα στον σερβιτόρο. «Λυπάμαι που θα σας φέρω αντίρρηση», της είπε, «αλλά θα πιείτε και οι δύο καφέ μαζί μου» – και, προτού καταλάβω τι είχε συμβεί, εκείνος καθόταν στη γνωστή, σκληρή μου καρέκλα, κι εγώ ήμουν στον καναπέ, δίπλα στην κυρία φαν Χόπερ. Για μια στιγμή, εκείνη φάνηκε ενοχλημένη –δεν ήταν αυτό που είχε κατά νου–, αλλά σύντομα ανέκτησε την αυτοκυριαρχία της και χώθηκε, έτσι μεγαλόσωμη όπως ήταν, ανάμεσα σε μένα και το τραπέζι, γέρνοντας προς το μέρος του, και άρχισε να μιλάει δυνατά και με ενθουσιασμό, κουνώντας το γράμμα που κρατούσε. «Ξέρετε, σας αναγνώρισα με το που μπήκατε στο εστιατόριο», είπε. Και εγώ σκέφτηκα: «Μα, αυτός είναι ο κύριος ντε Ουίντερ, ο φίλος του Μπίλι. Πρέπει οπωσδήποτε να του δείξω τις φωτογραφίες του Μπίλι και της γυναίκας του από τον μήνα του μέλιτος. Ορίστε λοιπόν! Αυτή είναι η Ντόρα. Δεν είναι γλυκύτατη με τη λεπτή μεσούλα και τα τεράστια μάτια; Εδώ κάνουν ηλιοθεραπεία στο Παλμ Μπιτς. Ο Μπίλι τη λατρεύει, όπως φαντάζεστε. Δεν την είχε γνωρίσει ακόμα βέβαια όταν έκανε εκείνο το πάρτι στο ξενοδοχείο Κλάριτζις, στο Λονδίνο, όπου και σας συνάντησα για πρώτη φορά. Αλλά δεν πιστεύω να θυμάστε μια γυναίκα της ηλικίας μου». Συνόδεψε αυτά τα τελευταία λόγια με ένα πονηρό βλέμμα κι ένα αστραφτερό χαμόγελο. «Τουναντίον, σας θυμάμαι πολύ καλά», είπε εκείνος και, προτού η κυρία φαν Χόπερ προλάβει να τον παγιδέψει σε μια ιστορική αναδρομή της πρώτης τους συνάντησης, της έδωσε την ταμπακέρα του και, ανάβοντάς της το τσιγάρο, της έκοψε τη φόρα. «Δεν νομίζω ότι με ενδιαφέρει το Παλμ Μπιτς», είπε, ενώ έσβηνε το σπίρτο, και κοιτώντας τον σκέφτηκα πόσο πολύ δεν του ταίριαζε η Φλόριντα. Αυτό που θα του ταίριαζε ήταν ένα μεσαιωνι24


ΡΕΒΈΚΚΑ

κό κάστρο με στενά, λιθόστρωτα δρομάκια και λεπτά βέλη στις κορυφές των πύργων, γεμάτο κατοίκους με μυτερά παπούτσια και πλεκτά παντελόνια. Το πρόσωπό του ήταν γοητευτικό, με λεπτά χαρακτηριστικά, μεσαιωνικό κι αυτό κατά έναν παράξενο και ανεξήγητο τρόπο. Μου θύμιζε το πορτρέτο ενός ευγενή που είχα δει σε κάποιο μουσείο, αλλά δεν θυμόμουν σε ποιο. Αν πέταγε το τουίντ κοστούμι του και ντυνόταν στα μαύρα, με δαντέλα στον λαιμό και τα μανίκια, θα κοιτούσε με περιφρόνηση εμάς και τον καινούργιο μας κόσμο από ένα πολύ μακρινό παρελθόν – ένα παρελθόν όπου οι άντρες περπατούσαν τη νύχτα με κάπες στους ώμους και στέκονταν στις σκιές δίπλα σε παλιές εξώπορτες∙ ένα παρελθόν χτισμένο σε στενά σκαλιά και σκοτεινά υπόγεια∙ ένα παρελθόν γεμάτο ψιθύρους στο σκοτάδι, ακονισμένες ξιφολόγχες, σιωπηλές και τέλειες υποκλίσεις. Μακάρι να θυμόμουν ποιος μεγάλος ζωγράφος της Αναγέννησης είχε φιλοτεχνήσει εκείνο το πορτρέτο. Ήταν τοποθετημένο σε μια γωνιά του μουσείου και ένιωθες ότι το βλέμμα του σε ακολουθούσε όπου κι αν πήγαινες. Οι δυο τους μιλούσαν, αλλά εγώ δεν είχα παρακολουθήσει τη συζήτηση. «Όχι, ούτε πριν από είκοσι χρόνια», έλεγε εκείνος. «Ποτέ δεν ήταν του γούστου μου». Η κυρία φαν Χόπερ γέλασε βροντερά και αυτάρεσκα. «Ούτε ο Μπίλι θα ήθελε να παιδιαρίζει στο Παλμ Μπιτς, αν είχε ένα σπίτι σαν το Μάντερλι», είπε. «Έχω ακούσει πως μόνο μία λέξη το περιγράφει: παράδεισος!» Έκανε μια παύση, περιμένοντας ότι ο κύριος ντε Ουίντερ θα χαμογελούσε, αλλά εκείνος συνέχισε να καπνίζει, και πρόσεξα, λεπτή σαν κλωστούλα, τη ρυτίδα που σχηματίστηκε ανάμεσα στα φρύδια του. «Φυσικά, έχω δει φωτογραφίες», επέμεινε εκείνη, «και δείχνει πραγματικά μαγευτικό. Θυμάμαι τον Μπίλι να μου λέει ότι έχει τη γοητεία ενός μνημείου. Φαντάζομαι πως θα είναι πολύ δύσκολο να φύγει κανείς από εκεί, έστω και για λίγο». 25


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

Η σιωπή ήταν τώρα εκκωφαντική, και για οποιονδήποτε άλλον θα ήταν ξεκάθαρο το νόημά της, αλλά η κυρία φαν Χόπερ συνέχισε να κακαρίζει και να ποδοπατάει σαν αδέξια κατσίκα όλα τα σύνορα, κι εγώ ένιωσα το πρόσωπό μου να κοκκινίζει, αφού εξευτελιζόμουν κι εγώ μαζί της. «Βέβαια, όλοι εσείς οι Άγγλοι ίδιοι είστε όταν μιλάτε για τα σπίτια σας», είπε, και η φωνή της όλο και δυνάμωνε, «τα υποτιμάτε τόσο πολύ, μην τυχόν και δείξετε περήφανοι. Δεν είναι αλήθεια πως έχετε έναν εξώστη στο Μάντερλι, και μερικά εξαιρετικά πολύτιμα πορτρέτα;» Τότε στράφηκε σε μένα και συνέχισε την ανάλυση. «Ο κύριος ντε Ουίντερ είναι τόσο σεμνός, που δεν θα το παραδεχτεί, αλλά, αν δεν κάνω λάθος, το υπέροχο αυτό σπίτι ανήκει στην οικογένειά του από την εποχή της Νορμανδικής Κατάκτησης του 1066. Λένε ότι ο εξώστης είναι ένα αριστούργημα. Υποθέτω πως διάφοροι γαλαζοαίματοι θα επισκέπτονταν συχνά τους προγόνους σας στο Μάντερλι· έτσι δεν είναι, κύριε ντε Ουίντερ;» Η κυρία φαν Χόπερ είχε ξεπεράσει τον εαυτό της, αλλά ο κύριος ντε Ουίντερ απάντησε απρόσμενα γρήγορα και έξυπνα: «Όχι μετά τον Έθελρεντ, τον λεγόμενο “Ανέτοιμο”. Για την ακρίβεια, αυτό το όνομα του δόθηκε όσο έμενε εκεί, με την οικογένειά μου. Πάντοτε αργοπορούσε στο δείπνο». Φυσικά αυτή ήταν η απάντηση που της άξιζε, και περίμενα να δω την έκφραση στο πρόσωπό της, αλλά όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, δεν αντιλήφθηκε την ειρωνεία, αφού προφανώς το όνομα παρέπεμπε σε άλλα ελαττώματα του εν λόγω βασιλιά. Όσο για μένα, εξακολουθούσα να νιώθω άσχημα, σαν παιδί που τo είχαν χαστουκίσει. Και τότε έκανε την γκάφα της: «Αλήθεια;» απάντησε σοβαρά. «Δεν το ήξερα. Δεν τα πάω καλά με την ιστορία και πάντα τα έκανα θάλασσα με τους βασιλείς της Αγγλίας. Πολύ ενδιαφέρουσα πληροφορία όμως. Πρέπει να το γράψω στην κόρη μου, να το μάθει κι εκείνη. Είναι πολύ φιλομαθής!» Ακολούθησε παύση, κι εγώ ένιωσα πάλι να κοκκινίζω. Παραήμουν νέα, αυτό ήταν το πρόβλημα. Αν ήμουν μεγαλύτερη, θα είχα 26


ΡΕΒΈΚΚΑ

χαμογελάσει με το βλέμμα του, αφού η απίστευτη συμπεριφορά της μας είχε ενώσει. Έτσι όπως είχαν εξελιχθεί, όμως, τα πράγματα, είχα καταντραπεί και επιπλέον ήμουν αναγκασμένη να βιώσω ένα από τα χειρότερα συναισθήματα της νεότητας. Εκείνος μάλλον αντιλήφθηκε την ταραχή μου, αφού έγειρε μπροστά και με ρώτησε ευγενικά αν θα ήθελα κι άλλο καφέ. Όταν αρνήθηκα κουνώντας το κεφάλι, ένιωσα πως το βλέμμα του ήταν ακόμα πάνω μου, προβληματισμένο, σκεπτικό. Αναρωτιόταν ποια ακριβώς ήταν η σχέση μου μαζί της, κι αν θα ήταν ορθό να μας βάλει στο ίδιο καζάνι. «Σας αρέσει το Μόντε Κάρλο – ή μήπως όχι;» με ρώτησε. Δεν ήμουν καθόλου έτοιμη να συμμετάσχω στη συζήτηση, άγουρη όπως ήμουν, μαθήτρια σχεδόν, ασπρουλιάρα και με μαλλί πράσο, έτσι, είπα κάτι αδιάφορο και ανόητο –ότι το έβρισκα επιφανειακό–, αλλά προτού προλάβω να ολοκληρώσω διστακτικά την πρότασή μου, η κυρία φαν Χόπερ με διέκοψε. «Έχει καλομάθει, κύριε ντε Ουίντερ, αυτό είναι το πρόβλημα. Και το φως των ματιών τους θα έδιναν τα περισσότερα κορίτσια για να δουν το Μόντε». «Και τότε πώς θα πετύχαιναν τον σκοπό τους;» είπε εκείνος χαμογελώντας. Εκείνη ανασήκωσε τους ώμους της και ο καπνός από το τσιγάρο της σχημάτισε ένα μεγάλο σύννεφο. Πιστεύω ότι της πήρε λίγη ώρα μέχρι να καταλάβει τι της έλεγε. «Μένω πιστή στο Μόντε», του απάντησε. «Ο χειμώνας της Αγγλίας με ρίχνει, αφήστε που δεν τον αντέχει και η κράση μου. Εσάς τι σας φέρνει εδώ; Δεν είστε τακτικός επισκέπτης. Θα παίξετε σεμέν ντε φερ στο καζίνο ή μήπως έχετε φέρει τα μπαστούνια του γκολφ;» «Δεν έχω καταλήξει ακόμα», είπε. «Ήταν κάπως ξαφνικό το ταξίδι μου». Τα ίδια του τα λόγια πρέπει να του έφεραν στον νου κάποια πικρή ανάμνηση, αφού το πρόσωπό του σκοτείνιασε και πάλι, και συνοφρυώθηκε κάπως. Εκείνη, ατάραχη, συνέχισε να φλυαρεί. «Σίγουρα θα σας λείπει η ομίχλη του Μάντερλι. Είναι το κάτι 27


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

άλλο. Η δυτική Αγγλία πρέπει να είναι θεσπέσια την άνοιξη». Άπλωσε το χέρι του στο τασάκι και έσβησε το τσιγάρο του. Τότε πρόσεξα ότι κάτι άλλαξε στο βλέμμα του, ένα ανεπαίσθητο και απροσδιόριστο συναίσθημα πλανήθηκε στον χώρο στιγμιαία, που με έκανε να νιώσω ότι παραβίασα τον προσωπικό του χώρο. «Ναι», είπε λίγο μετά, «το Μάντερλι ήταν πανέμορφο». Για μια στιγμή, δεν μίλησε κανείς, και αυτή η ησυχία ήταν κάπως βαριά. Όπως τον κοίταξα, μου θύμισε περισσότερο από ποτέ τον άγνωστο ευγενή που διέσχιζε στα κρυφά έναν σκοτεινό διάδρομο, με την κάπα του να ανεμίζει. Η φωνή της κυρίας φαν Χόπερ διέκοψε την ονειροπόλησή μου, σαν ξυπνητήρι που σε ξυπνάει από το όνειρο. «Φαντάζομαι ότι γνωρίζετε πάρα πολύ κόσμο εδώ πέρα, αν και η αλήθεια είναι πως το Μόντε είναι πολύ βαρετό φέτος τον χειμώνα. Έχει ελάχιστα γνωστά πρόσωπα. Ο δούκας του Μίντλσεξ είναι εδώ με τη θαλαμηγό του, αλλά δεν με κάλεσε ακόμα» – ούτε και την είχε καλέσει ποτέ, απ’ όσο γνώριζα. «Φυσικά, θα γνωρίζετε τη Νελ Μίντλσεξ», συνέχισε. «Τι γοητευτική που είναι! Λένε ότι το δεύτερο παιδί δεν είναι του συζύγου της, αλλά εγώ δεν το πιστεύω. Ο κόσμος λέει τα χειρότερα όταν μια γυναίκα είναι όμορφη, έτσι δεν είναι; Κι αυτή είναι υπέροχη! Πείτε μου, είναι αλήθεια ότι ο γάμος Κάξστον-Χάισλοπ δεν είναι και τόσο επιτυχημένος;» Και συνέχισε έτσι, με διάφορα κουτσομπολιά, αδιαφορώντας που εκείνος δεν γνώριζε καν αυτά τα ονόματα ή ότι δεν σήμαιναν τίποτε απολύτως για αυτόν, και πως όσο εκείνη συνέχιζε να φλυαρεί, τόσο εκείνος απομακρυνόταν και σώπαινε. Παρ’ όλ’ αυτά, ούτε για μία στιγμή δεν τη διέκοψε, ούτε κοίταξε το ρολόι του. Ήταν σαν να είχε επιλέξει αυτήν τη στάση μετά το πρώτο του ολίσθημα –όταν την είχε γελοιοποιήσει μπροστά μου–, προτιμώντας να μείνει απλώς σιωπηλός από το να την ξαναπροσβάλει. Τελικά, τον έσωσε ένας βαλές, ο οποίος ήρθε και είπε ότι μια κομμώτρια περίμενε την κυρία φαν Χόπερ στη σουίτα της. Εκείνος σηκώθηκε μεμιάς, σπρώχνοντας πίσω την καρέκλα του. «Να μην σας κρατάω», είπε. «Οι κομμώσεις αλλάζουν τόσο 28


ΡΕΒΈΚΚΑ

γρήγορα πλέον, που μπορεί μέχρι να ανεβείτε πάνω να έχει έρθει κάτι άλλο στη μόδα». Το σχόλιό του δεν την πείραξε, αντίθετα το βρήκε χαριτωμένο. «Ήταν μεγάλη μου χαρά που συναντηθήκαμε, κύριε ντε Ουίντερ», είπε, καθώς πηγαίναμε προς το ασανσέρ. «Τώρα που βρήκα το κουράγιο να σπάσω τον πάγο, ελπίζω να σας ξαναδώ. Πρέπει να έρθετε κάποια στιγμή στη σουίτα μου για ένα ποτό. Μπορεί να έχω έναν-δύο καλεσμένους αύριο το βράδυ. Γιατί δεν έρχεστε κι εσείς;» Γύρισα από την άλλη, ενώ εκείνος αναζητούσε εναγωνίως μια δικαιολογία. «Λυπάμαι», είπε, «αύριο μάλλον θα πάω στο Σοσπέλ, και δεν ξέρω πότε θα επιστρέψω». Εκείνη δεν επέμεινε, αν και δεν ικανοποιήθηκε με την απάντηση, αλλά ούτε και τότε μπήκαμε στο ασανσέρ. «Ελπίζω να σας έδωσαν καλό δωμάτιο. Το ξενοδοχείο είναι μισοάδειο, οπότε, αν δεν είστε άνετα, να κάνετε οπωσδήποτε φασαρία. Φαντάζομαι ότι η υπηρεσία έχει ήδη ξεπακετάρει τα πράγματά σας, σωστά;» Τόση οικειότητα ήταν υπερβολική, ακόμα και για εκείνη, και αυτό φάνηκε στην έκφρασή του. «Δεν έχω υπηρεσία», απάντησε εκείνος ήσυχα. «Μήπως θα θέλατε να ξεπακετάρετε εσείς για μένα;» Αυτήν τη φορά το βέλος βρήκε τον στόχο του, γιατί εκείνη κοκκίνισε και γέλασε κάπως αδέξια. «Ω, δεν νομίζω πως...» ξεκίνησε να λέει, και μετά ξαφνικά γύρισε και μου είπε το εξής απίστευτο: «Ίσως θα μπορούσες να φανείς χρήσιμη στον κύριο ντε Ουίντερ, αν χρειάζεται κάτι. Έχεις πολλές ικανότητες». Ακολούθησε μια στιγμιαία παύση, ενώ εγώ είχα μείνει άφωνη, περιμένοντας την απάντησή του. Εκείνος μας κοίταξε περιφρονητικά, με ειρωνεία και ένα ίχνος κυνικότητας, αλλά με μια υποψία χαμόγελου στα χείλη του. «Εξαιρετική πρόταση», είπε, «αλλά θα επιμείνω στο γνωμικό που έχω μάθει από την οικογένειά μου: Ταξιδεύει γρηγορότερα αυτός που ταξιδεύει μόνος. Ίσως δεν το έχετε ακουστά». 29


ΔΆΦΝΗ ΝΤΙ ΜΟΡΙΈ

Και δίχως να περιμένει την απάντησή της, γύρισε την πλάτη του και έφυγε. «Τι παράξενο!» είπε η κυρία φαν Χόπερ στο ασανσέρ, καθώς ανεβαίναμε. «Λες να ήταν χιούμορ το ότι έφυγε έτσι ξαφνικά; Οι άντρες τα κάνουν κάτι τέτοια. Θυμάμαι έναν γνωστό συγγραφέα που κατέβαινε τρέχοντας τη σκάλα του προσωπικού, όποτε με έβλεπε. Μάλλον μου είχε ιδιαίτερη συμπάθεια και ένιωθε άβολα. Ωστόσο ήμουν νεότερη τότε». Το ασανσέρ σταμάτησε απότομα. Είχαμε φτάσει στον όροφό μας. Ο βαλές άνοιξε τις πόρτες. «Παρεμπιπτόντως, αγαπητή μου», μου είπε καθώς προχωρούσαμε στον διάδρομο, «δεν θέλω να το εκλάβεις ως παρατήρηση, αλλά πήρες λίγες περισσότερες ελευθερίες από όσες έπρεπε απόψε. Η προσπάθειά σου να μονοπωλήσεις τη συζήτηση ήταν ντροπιαστική, τόσο για μένα όσο και για εκείνον, πιστεύω. Οι άντρες απεχθάνονται τέτοιες συμπεριφορές». Δεν είπα τίποτα. Μάλλον δεν υπήρχε κατάλληλη απάντηση. «Ω, έλα τώρα, μην κάνεις έτσι», γέλασε και ανασήκωσε τους ώμους. «Έτσι κι αλλιώς, δική μου είναι η ευθύνη για το πώς συμπεριφέρεσαι όσο είμαστε εδώ, και σίγουρα μια γυναίκα που θα μπορούσε να είναι μητέρα σου επιτρέπεται να σου δώσει μια συμβουλή. Eh bien Blaize, je viens...» είπε, και μουρμουρίζοντας αυτό τον σκοπό μπήκε στο υπνοδωμάτιο, όπου την περίμενε η κομμώτρια. Γονάτισα στο περβάζι και χάζεψα έξω. Ήταν ένα ωραίο απόγευμα. Ο ήλιος εξακολουθούσε να λάμπει και φυσούσε ένας ευχάριστος, δυνατός άνεμος. Μισή ώρα μετά βρεθήκαμε στο τραπέζι του μπριτζ, με τα παράθυρα καλά κλεισμένα και την κεντρική θέρμανση στο φουλ. Σκεφτόμουν τα τασάκια που θα έπρεπε να καθαρίσω από τις γόπες με τα σημάδια από κραγιόν και τα χαρτάκια από τα γεμιστά σοκολατάκια. Το μπριτζ είναι δύσκολο για κάποιον που έχει μεγαλώσει με ξερή και αγωνία. Εξάλλου, κανένας από τους φίλους της δεν είχε όρεξη να παίξει μαζί μου. Ένιωθα ότι η νεανική μου παρουσία τούς εμπόδιζε να κάνουν τις συζητήσεις που ήθελαν, όπως θα τους ενοχλούσε και η παρου30


ΡΕΒΈΚΚΑ

σία μιας υπηρέτριας έως την ώρα που θα έφτανε το γλυκό, αφού δεν θα μπορούσαν να παραδοθούν με την ησυχία τους στα σκάνδαλα και τις κακεντρέχειές τους. Οι άντρες φίλοι της θα μου έκαναν χαριτωμένες ερωτήσεις για την ιστορία και τη ζωγραφική, με μια ψεύτικη εγκαρδιότητα, αφού μάντευαν πως δεν είχε περάσει καιρός από τότε που τελείωσα το σχολείο, και θεωρούσαν πως μόνο για τέτοια πράγματα μπορούσα να συζητήσω. Αναστέναξα και έφυγα από το παράθυρο. Ο ήλιος με καλούσε και η θάλασσα άσπριζε από τα παιχνιδιάρικα ραπίσματα του ανέμου. Σκέφτηκα εκείνο το μέρος στο Μονακό από όπου είχα περάσει πριν από μία-δυο μέρες και είχα δει ένα λοξό σπίτι σε μια λιθόστρωτη πλατεία. Ψηλά, στην κατεστραμμένη σοφίτα του, είχε ένα παράθυρο, στενό σαν ρωγμή. Ίσως να υπήρχε εκεί μέσα μια μεσαιωνική παρουσία. Πήρα, λοιπόν, μολύβι και χαρτί από το γραφείο και σχεδίασα αφηρημένα από το μυαλό μου ένα απλό, αυστηρό προφίλ. Θλιμμένα μάτια, γαμψή μύτη, λεπτό άνω χείλος, έκφραση γεμάτη περιφρόνηση. Πρόσθεσα ένα μυτερό μούσι και δαντέλα στον λαιμό, όπως είχε κάνει και εκείνος ο ζωγράφος, πριν από πολύ καιρό, σε μια άλλη εποχή. Κάποιος χτύπησε την πόρτα. Ήταν το παιδί του ασανσέρ, το οποίο είχε φέρει ένα γράμμα. «Η κυρία είναι στο υπνοδωμάτιο», του είπα, αλλά εκείνος έγνεψε και είπε ότι ήταν για μένα. Άνοιξα τον φάκελο. Μέσα είχε μόνο ένα φύλλο χαρτί με λίγες λέξεις, σε έναν γραφικό χαρακτήρα που δεν αναγνώριζα. «Συγχωρήστε με. Ήμουν πολύ αγενής το μεσημέρι». Αυτό ήταν όλο. Χωρίς υπογραφή, χωρίς εισαγωγή. Αλλά το όνομά μου ήταν στον φάκελο, και μάλιστα σωστά γραμμένο, πράγμα σπάνιο. «Να μεταφέρω κάποια απάντηση;» ρώτησε το παιδί. Σήκωσα το βλέμμα μου από τo πρόχειρο σημείωμα. «Όχι», είπα. «Δεν έχω κάτι να απαντήσω». Όταν έφυγε, έβαλα το σημείωμα στην τσέπη μου και συνέχισα να ζωγραφίζω αλλά, για κάποιον άγνωστο λόγο, αυτό που είχα φτιάξει δεν μου άρεσε πια: το πρόσωπο ήταν σκληρό και ανέκφραστο, ενώ το δαντελένιο κολάρο και το μούσι έμοιαζαν αποκριάτικα. 31


04

Τ

ο πρωί μετά το μπριτζ, η κυρία φαν Χόπερ ξύπνησε με πονόλαιμο και τριάντα εννέα πυρετό. Τηλεφώνησα στον γιατρό της, που ήρθε αμέσως και διέγνωσε κοινή γρίπη. «Θα μείνετε στο κρεβάτι, ώσπου να σας πω εγώ να σηκωθείτε», της είπε. «Δεν μου αρέσει όπως χτυπάει η καρδιά σας, και ο ρυθμός της δεν θα βελτιωθεί, εκτός κι αν ηρεμήσετε και ξεκουραστείτε». Και γυρνώντας σε μένα είπε: «Θα ήταν καλύτερα να φροντίσει την κυρία φαν Χόπερ μια νοσοκόμα. Εσείς δεν μπορείτε να τη σηκώσετε. Για δύο εβδομάδες περίπου, όχι παραπάνω». Μου φάνηκε τελείως παράλογο αυτό, και διαμαρτυρήθηκα, αλλά, προς έκπληξή μου, εκείνη συμφώνησε με τον γιατρό. Νομίζω πως της άρεσε που θα προκαλούσε σούσουρο, που ο κόσμος θα ήθελε να μάθει τι κάνει, που θα την επισκέπτονταν φίλοι και θα έστελναν κάρτες και λουλούδια. Είχε αρχίσει να βαριέται το Μόντε Κάρλο, και αυτή η ασήμαντη αρρώστια θα ήταν ένας ευχάριστος περισπασμός. Η νοσοκόμα θα της έκανε ενέσεις και ελαφρύ μασάζ, και θα ακολουθούσε ειδική δίαιτα. Ήταν αρκετά χαρούμενη, όταν την άφησα με τη νοσοκόμα, στηριγμένη στα μαξιλάρια της, με τον πυρετό να πέφτει, με την καλή της ρόμπα ριγμένη στους ώμους και το σκουφάκι με τον φιόγκο στο κεφάλι. Ένιωθα ντροπή που δεν ήμουν και πολύ στεναχωρημένη. Στη συνέχεια τηλεφώνησα στους φίλους της, για να ακυρώσω το σουαρέ που είχε οργανώσει για το απόγευμα, και κατέβηκα στο εστιατόριο για το μεσημεριανό, 32


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
ΡΕΒΕΚΚΑ by Brainfood - Issuu