Μπάτσοι με Κοιτάζουν Περίεργα στο Τμήμα

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ ΠΕΡΙΕΡΓΑ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ ΠΕΡΙΕΡΓΑ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΤΊΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΎΠΟΥ

Police at the station and they don’t look friendly COPYRIGHT © 2017

Adrian McKinty

COPYRIGHT 2025 © ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛ ΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Brainfood Εκδοτική

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Θάνος Καραγιαννόπουλος ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΞΩΦΥΛ ΛΟΥ

Λίλα Κούπριζα

ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ

Άρτεμις Καζάκη First published in 2017 by Serpent’s Tail, an imprint of Profile Books Ltd «Police at the station...» words and music

by Thomas Waits and Kathleen Brennan.

BR AINFOOD ΕΚΔΟΤΙΚΉ MΕΠΕ

Brainfood Εκδοτική ΜΕΠΕ Εμπεδοκλέους 28 & Σουρή 20, 12131 Περιστέρι Τηλ.: 210 2514123 Email: contact@brainfoodmedia.gr www.brainfood.gr Μάρτιος 2025 ISBN: 978-618-236-194-8 Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Νόμου (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής άδειας του εκδότη κατά οποιοδήποτε μέσο ή τρόπο αντιγραφή, φωτοανατύπωση, αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου.

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ ΠΕΡΙΕΡΓΑ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ADRIAN McKINTY Μετάφραση

Θάνος Καραγιαννόπουλος

Police at the station and they don’t look friendly, Police at the station and they don’t look friendly to me…

– Τομ Γουέιτς, «Cold Waters», 1992 Το μόνο που χρειάζεσαι για να φτιάξεις έναν λαβύρινθο είναι δύο καθρέφτες αντικριστά.

– Χόρχε Λουίς Μπόρχες, Εφτά νύχτες, 1977

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΧΑΣΟΜΕΡΗΣΑ

Βαθύ μπλε σκοτάδι, κόκκινο σκοτάδι, κίτρινο σκοτάδι. Το χιόνι λαμπυρίζει στις κοιλότητες. Η Μεγάλη Άρκτος και ο Πολικός Αστέρας φαίνονται ανάμεσα απ’ τα ζωοτροπικά κλαδιά των δέντρων. Το δάσος είναι αρχαίο, ένα απομεινάρι της αχανούς πράσινης έκτασης του Ολόκαινου που κάποτε κάλυπτε ολόκληρη την Ιρλανδία αλλά πλέον έχει εκλείψει σχεδόν εντελώς. Πελώριες βελανιδιές πεντακοσίων χρόνων· πυκνοί κράταιγοι με μπλεγμένα κλαδιά· αγριοκαστανιές με κόκκινο φλοιό. «Δεν γουστάρω» λέει ο άντρας πίσω απ’ τον άντρα με το όπλο. «Προχώρα και άσ’ τα αυτά, κι εμένα γίνονται μούσκεμα τα πόδια μου» απαντάει ο άντρας με το όπλο. «Δεν είναι μόνο αυτό. Τα αναθεματισμένα τα δέντρα. Με το ζόρι βλέπω μπροστά μου. Δεν γουστάρω μία. Μου σηκώνεται η τρίχα». «Σαν κοπελίτσα κάνεις, συγκεντρώσου λίγο». Αλλά η τρίχα όντως σου σηκώνεται εδώ έξω, στις ογκώδεις σκιές αυτών των σεβάσμιων βελανιδιών, τέσσερις ώρες μετά τα μεσάνυχτα στη μέση του πουθενά, την ώρα που η Ιρλανδία κοιμάται, την ώρα που η Ιρλανδία ονειρεύεται…

7

ADRIAN McKINTY

Η μικρή κλίση είναι μια απατηλά απότομη ανηφόρα που μου κόβει την ανάσα και καταλαβαίνω ότι θα χρειαστώ τον καινούργιο μου εισπνευστήρα αν συνεχιστεί κι άλλο. Ο εισπνευστήρας, βέβαια, έχει ξεμείνει στο ντουλαπάκι του αυτοκινήτου αφού δεν έχω ακόμα αποκτήσει τη συνήθεια να τον παίρνω παντού μαζί μου. Αν και έτσι κι αλλιώς σε λίγα λεπτά δεν θα έχει τρελή διαφορά. Μια σφαίρα στο κεφάλι πάντα γιατρεύει μια κρίση άσθματος σε αρχικό στάδιο. «Άντε, κουνήσου» γρυλίζει ο άντρας με το όπλο και για έμφαση μου χώνει την άσχημη γαλλική μύτη του περιστρόφου του βαθιά στην πλάτη. Δεν λέω τίποτα και συνεχίζω να προχωράω αργά, με τον ίδιο βηματισμό ανάμεσα στις τσουκνίδες και τις φτέρες και πάνω από τεράστιες ρίζες ίταμων με γούνα από λειχήνες. Περπατάμε σιωπηλοί για τα επόμενα λεπτά. Θύμα. Εκτελεστής. Βοηθοί εκτελεστή. Κλισέ όσο δεν πάει. Από το 1968 και μετά, η ίδια ακριβώς σκηνή έχει εκτυλιχθεί τουλάχιστον χίλιες φορές σε όλη την ύπαιθρο του Όλστερ. Είχα κληθεί κι εγώ να ανασύρω μισή ντουζίνα πτώματα που βρέθηκαν μπρούμυτα σ’ ένα χαντάκι, θαμμένα σ’ έναν ρηχό τάφο ή παρατημένα σε μια λασπωμένη λακκούβα στους βάλτους. Τα θύματα φέρουν πάντα σημάδια περίδεσης στους καρπούς, από χειροπέδες ή σκοινιά, και η σφαίρα είναι πάντα μια βολή στο κεφάλι πίσω από το αριστερό ή το δεξί αυτί, συνήθως από απόσταση μικρότερη του ενός μέτρου και σχεδόν πάντα από πάνω προς τα κάτω. Με βαριά βήματα ανεβαίνουμε τον λόφο, ακολουθώντας το στενό δασικό μονοπάτι. Με την ανάλογη διάθεση θα μπορούσα να πιστέψω στην εγγενώς δυσοίωνη αίσθηση αυτού του μέρους: φεγγαρόφως που μετατρέπει τα κλαδιά του χειμώνα σε σκιάχτρα, μυρωδιά 8

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

σαπισμένου ξύλου από τον βάλτο και, λίγο πιο πέρα απ’ το μονοπάτι, στα πεσμένα φύλλα που καλύπτουν το πάτωμα του δάσους, εκείνοι οι ανησυχητικοί τσιριχτοί ήχοι που πρέπει να ’ρχονται από τις μάχες ζωής και θανάτου που δίνουν τα μικρά νυχτόβια ζώα. Ποτέ όμως δεν τα πήγαινα καλά με τον ανθρωπομορφισμό ούτε είμαι ιδιαίτερα ρομαντικός. Ούτε ο Θεός ούτε η φύση ούτε ο αρχάγγελος Μιχαήλ, ο προστάτης των αστυνομικών, δεν θα ’ρθουν να με σώσουν. Εγώ πρέπει να σώσω τον εαυτό μου. Αυτοί οι τύποι θα με σκοτώσουν αν εγώ δεν βρω έναν τρόπο, με τη διπλωματία ή με τη βία, να το αποτρέψω. Ένα ξέφωτο στο δάσος. Ουρανός πάλι. Έχει ξανοίξει λίγο το μπλε στα ανατολικά; Μάλλον είναι πιο αργά απ’ όσο νόμιζα. Η ανάκριση δεν φάνηκε να κρατάει τόσο πολύ, ωστόσο χάνεις κάπως την αίσθηση του χρόνου όταν είσαι δεμένος σε μια καρέκλα με μια κουκούλα στο κεφάλι. Μήπως είναι πέντε το πρωί; Πεντέμισι; Μου έχουν πάρει το ρολόι και δεν μπορώ να ξέρω σίγουρα, αλλά οι σφήκες και οι κρεατόμυγες αρχίζουν να βουίζουν κι αν στήσεις αυτί ακούς τις πρώτες νύξεις της πρωινής συμφωνίας: κοτσύφια, κοκκινολαίμηδες, φάσσες. Κούκους δεν έχει τον χειμώνα. Ποιος θα μάθει στην Έμμα για τα πουλιά και τις φωνές τους όταν με πυροβολήσουν; Θα πηγαίνει η Μπεθ με το αυτοκίνητο ως το Ντόνεγκαλ για να περνάει χρόνο η Έμμα με τους παππούδες της; Μάλλον όχι. Μετά απ’ αυτό η Μπεθ θα μετακομίσει στην Αγγλία. Ίσως να ’ναι και καλύτερα έτσι. Δεν υπάρχει μέλλον σ’ αυτή τη χώρα. Το μέλλον ανήκει στους άντρες πίσω μου με τα όπλα. Το μέλλον τούς καλοδέχεται. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια 9

ADRIAN McKINTY

έκανα ό,τι μπορούσα για να πολεμήσω την εντροπία και να φτιάξω λίγη τάξη μέσα σε μια θάλασσα από χάος. Απέτυχα. Και τώρα θα πληρώσω το τίμημα αυτής της αποτυχίας. «Έλα, Ντάφι, μη λουφάρεις» λέει ο άντρας με το όπλο. Περνάμε το ξέφωτο και μπαίνουμε πάλι στο δάσος. Ακριβώς μπροστά μας στο μονοπάτι ένα μεγάλο γέρικο κοράκι ανοίγει τα φτερά του απ’ το κλαδί ενός θάμνου, για να ειδοποιήσει τα άλλα κοράκια ότι ερχόμαστε να τους τη χαλάσουμε. Κρα, κρα, κρα! Πάντα συμπαθούσα τα κοράκια. Είναι έξυπνα. Τόσο έξυπνα όσο οι εξυπνότερες ράτσες σκύλων. Τα κοράκια μπορούν και θυμούνται ανθρώπινα πρόσωπα για δεκαετίες. Ξεχωρίζουν τους καλούς απ’ τους κακούς ανθρώπους. Όταν αυτοί οι τραμπούκοι ξεχάσουν τι μου έκαναν σήμερα το πρωί, τα κοράκια θα το θυμούνται. Παρήγορο. Ο πατέρας μου με είχε μάθει τις συνομοταξίες και τα χαρακτηριστικά των πτηνών πριν καν μάθω να μετράω. Ο θάνατος για το κοράκι, τα ρούχα για τον κοκκινολαίμη, οι καβγάδες για… «Μη χασομεράς, Ντάφι, προχώρα! Σε βλέπω τι πας να κάνεις. Προχώρα και τελείωνε» λέει ο άντρας με το όπλο. «Η ανηφόρα φταίει» του λέω και γυρίζω να κοιτάξω το καλυμμένο του πρόσωπο. «Μη γυρνάς το κεφάλι σου, προχώρα» μου λέει και μου χώνει ξανά το περίστροφο στην πλάτη. Αν δεν φορούσα χειροπέδες θα μπορούσα να εκμεταλλευτώ τη θέση του όπλου στην πλάτη μου για να τον αφοπλίσω, όπως μας είχε δείξει εκείνος ο Σκοτσέζος λοχίας του στρατού στα σεμινάρια αυτοάμυνας το 1980. Όταν νιώθεις το όπλο στην πλάτη σου γυρίζεις όλο σου το σώμα κάθετα προς τον άλλον και τινάζεις τους βραχίονές σου 10

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

για να πιάσεις το χέρι με το όπλο. Και μετά εξαρτάται από σένα: ή του σπας τον καρπό και αρπάζεις το όπλο ή τον κλοτσάς στ’ αρχίδια και αρπάζεις το όπλο. Ο Σκοτσέζος λοχίας έλεγε πως αν ήσουν αρκετά γρήγορος είχες περίπου 75% πιθανότητα να αφοπλίσεις τον αντίπαλό σου με επιτυχία. Αστραπιαία στροφή, αποφασιστική λαβή, κανένας δισταγμός. Όλοι φυσικά ξέραμε ότι ο λοχίας είχε βγάλει τα νούμερα απ’ τον κώλο του, αλλά και μία στις δέκα να ήταν οι πιθανότητες ήταν προτιμότερο απ’ το να σε εκτελέσουν σαν σκυλί. Όλα αυτά όμως δεν έχουν πρακτική αξία σήμερα το πρωί. Τα χέρια μου είναι δεμένα πίσω απ’ την πλάτη μου με αστυνομικές χειροπέδες. Ακόμα κι αν γυρίσω αρκετά γρήγορα δεν μπορώ ν’ αρπάξω το όπλο και αν κάνω να λακίσω ξαφνικά σίγουρα θα σκοντάψω ή θα φάω μια σφαίρα στην πλάτη. Όχι, η καλύτερη ευκαιρία μου θα ’ναι να μπορέσω να τους μιλήσω, να προσπαθήσω να τους πείσω. Και αν αυτό δεν πετύχει (που σχεδόν σίγουρα δεν θα πετύχει), τότε θα πρέπει να δοκιμάσω κάτι όταν μου βγάλουν τις χειροπέδες και μου δώσουν το φτυάρι για να σκάψω τον τάφο μου. Σίγουρα θα ’χω και τάφο. Αν ήθελαν απλώς να σκοτώσουν έναν μπάτσο θα με πυροβολούσαν στην κρυψώνα τους, θα παρατούσαν το πτώμα μου σ’ έναν παράδρομο και θα ’παιρναν τηλέφωνο το BBC. Αλλά όχι εμένα, εμένα έχουν εντολές να με εξαφανίσουν. Εξού και η βόλτα στα δάση, εξού και ο άντρας πίσω απ’ τον άντρα με το όπλο που κρατάει ένα φτυάρι. Το ερώτημα είναι γιατί; Γιατί ο Ντάφι πρέπει να εξαφανιστεί όταν ένας φανερά σκοτωμένος μπάτσος θα ήταν αυτή την περίοδο η τέλεια ανύψωση ηθικού για τον ιερό σκοπό; Μόνο ένας λόγος πρέπει να υπάρχει. Αν το πτώμα μου εμφανιστεί κάπου θα φέρει πίεση στον Χάρι Σέλντεν και ο Χάρι Σέλντεν, όσο κι αν δηλώνει αθώος, δεν θέλει την πίεση.

11

ADRIAN McKINTY

Η ανηφόρα ζορίζει και παλεύω να βρω την ανάσα μου. Με το μαλακό τώρα, Σον, με το μαλακό. Κάνω τον γύρο μιας τεράστιας πεσμένης βελανιδιάς που κείτεται εκεί σαν νεκρός θεός. Το χώμα γύρω απ’ τη βελανιδιά είναι μαλακό και γλιστράω σε μια μεγάλη λωρίδα από λειχήνες και παραλίγο να πέσω κάτω. «Κόφ’ το!» γρυλίζει ο άντρας με το όπλο, λες και το ’κανα επίτηδες. Καταφέρνω κάπως να σταθώ όρθιος και συνεχίζω να προχωράω. Μη χασομεράς, μου είπε νωρίτερα. Δεν την ακούς πλέον πολύ αυτή τη λέξη. Πρέπει να είναι πιο μεγάλος σε ηλικία. Μεγαλύτερος απ’ όσο ακούγεται. Ίσως μπορέσω να μιλήσω σε κάποιον σαν αυτόν… Από το πουθενά μου ’ρχεται ένα παλιό τραγούδι, παιγμένο απ’ τον παππού μου σε ρυθμό 4/4 σ’ ένα μικρό ακορντεόν: «Ακολούθα το φορτηγάκι», μου ’πε ο γέρος μου, «και μη χασομεράς στον δρόμο». Κι έφυγε το φορτηγάκι φορτωμένο μ’ όλο μου το σπίτι, κι εγώ ακολούθησα με το μικρό μου το σπουργίτι. Όμως στον δρόμο χασομέρησα, όλο και χασομέρησα, Και ποιον μετά να εμπιστευτείς, ποιος είναι φίλος καρδιακός, Όταν θα έχεις πια χαθεί και θα ’σαι άφραγκος, φτωχός… Το παίξιμο στο ακορντεόν είναι άψογο, αλλά η φωνή… Ο παππούς μου, που μεγάλωσε σ’ έναν ευκατάστατο δρόμο στο Φόξροκ του Δουβλίνου, δεν μπορεί με τίποτα να πιάσει την προφορά των περιχώρων του Λονδίνου.

12

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

Δεν είναι παράξενο όμως; Ολόκληρο το τραγούδι, να περιμένει εκεί μες στη μνήμη μου εδώ και είκοσι πέντε χρόνια. Α ναι, τα ακορντεόν φαίνονται διαβολικά περίπλοκα, Σον, αλλά αν τους πάρεις τον αέρα είναι εύκολα. Αλήθεια; Και βέβαια. Δοκίμασε κι εσύ, να σου δείξω μόνο πώς… «Χριστέ μου, άντε, βιάσου λίγο, βρομόμπατσε!» λέει ο άντρας με το όπλο. «Νομίζεις ότι δεν έχεις τίποτα να χάσεις; Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να το τελειώσουμε στα γρήγορα, ξέρεις. Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να σε πάμε με το μαλακό». «Αυτό είναι το μαλακό;» «Τ’ αρχίδια σου είναι ακόμα στη θέση τους, έτσι δεν είναι;» «Πηγαίνω όσο πιο γρήγορα μπορώ. Προσπάθησε εσύ ν’ ανέβεις εδώ πάνω με χειροπέδες στην πλάτη. Και μου τις έχεις σφίξει τέρμα. Γιατί δεν μου τις βγάζεις;» «Βούλωσέ το! Κανείς δεν σου είπε να μιλήσεις. Βούλωσέ το και προχώρα, γαμώτο». «Καλά. Καλά». Με βαριά βήματα ανεβαίνουμε τον λόφο. Η ανηφόρα γίνεται πάλι απότομη και το δάσος αραιώνει. Στην άκρη του βλέπω χωράφια για πρόβατα και λόφους κι ίσως εκείνη η σκούρα κηλίδα στα βόρεια να είναι ο Ατλαντικός Ωκεανός. Βρισκόμαστε μόλις σαράντα πέντε λεπτά με το αμάξι από το Μπέλφαστ αλλά είμαστε σ’ έναν εντελώς άλλο κόσμο, μακριά από αεροπλάνα και μηχανές, μακριά από το ορατό πρόσωπο του πολέμου. Μια άλλη Ιρλανδία, μια άλλη εποχή. Και ναι, οπωσδήποτε τ’ αστέρια φαίνονται λιγότερο καθαρά τώρα, οι αστερισμοί ξεθωριάζουν στο κέλυφος του ουρανού. Έρχεται το χάραμα, όμως το χάραμα δεν θα με σώσει. Θα είμαι νεκρός πριν βγει ο ήλιος αν αυτοί εδώ είναι έστω και λίγο επαρκείς στη δουλειά τους, που νομίζω πως είναι.

13

ADRIAN McKINTY

«Τι έπαθαν πάλι;» μουρμουρίζει μόνος του ο άντρας με το όπλο. «Εσείς οι δύο, βιαστείτε!» φωνάζει στους άλλους. Μου έχουν πει να μη γυρίζω να κοιτάζω, αλλά αυτό επιβεβαιώνει ό,τι υποψιαζόμουν. Από τους πέντε άντρες που με πήραν ο ένας περιμένει στο αυτοκίνητο, ο δεύτερος στην αρχή του μονοπατιού για να κρατάει τσίλιες και οι άλλοι τρεις έχουν αναλάβει την εκτέλεση. «Εσένα κανείς δεν σου είπε να σταματήσεις, Ντάφι, προχώρα!» λέει ο άντρας με το όπλο. Κουνάω το κεφάλι μου. «Πρέπει να πάρω μια ανάσα. Έχω άσθμα» του απαντάω. «Δυσκολεύομαι στην αναπνοή». «Τίποτα δεν έχεις!» «Είμαι ασθματικός. Μου το διέγνωσαν στις εξετάσεις». «Σε ποιες εξετάσεις;» «Σ’ αυτές που κάνει η αστυνομία. Νόμιζα ότι ήταν απ’ το πολύ τσιγάρο, αλλά ο γιατρός λέει ότι έχω βγάλει άσθμα. Έχω και εισπνευστήρα». «Βλακείες!» «Αλήθεια λέω». «Τον έχεις μαζί σου τον εισπνευστήρα;» «Όχι. Τον άφησα στο ντουλαπάκι του αυτοκινήτου μου». «Τι έγινε; Θα τον καθαρίσουμε εδώ τελικά;» ρωτάει ο ένας απ’ τους άλλους δύο καθώς πλησιάζουν. Αυτός που παραπονιόταν για τα δέντρα. Αυτός με το φτυάρι. «Λέει ότι έχει άσθμα. Ότι δεν μπορεί να αναπνεύσει» λέει ο άντρας με το όπλο. «Ναι, με το ψωλόκρυο που έχει πρωινιάτικα και να μην έχεις το κολλάς. Ο φιλαράκος μας έχει άσθμα» λέει ο δεύτερος άντρας. Νεότερος από τον άντρα με το όπλο, φοράει τζιν μπουφάν, στενό ξεβαμμένο τζιν και άσπρα αθλητικά παπούτσια. Το 14

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

φτυάρι είναι παλιό μοντέλο: βαριά ξύλινη λαβή, μαντεμένιο τελείωμα, χαμηλό κέντρο βάρους… «Δεν πιστεύω στο άσθμα. Το άσθμα είναι μοντέρνα εφεύρεση. Το μόνο που χρειάζεσαι είναι λίγος καθαρός αέρας» λέει ο άντρας με το όπλο. «Αυτό να το πεις στη μάνα του φιλαράκου μας, που έχει πάρει σβάρνα όλους τους γιατρούς της όχθης η κακομοίρα». Πλησιάζει και ο τρίτος άντρας. Είναι πιο μικρόσωμος απ’ τους άλλους. Φοράει καφέ κουκούλα που του καλύπτει όλο το πρόσωπο και φλάιτ μπουφάν. Όχι, δεν είναι άντρας. Είναι γυναίκα. Δεν είχε μιλήσει καθόλου μέσα στο αυτοκίνητο αλλά αν ήμουν λίγο πιο έξυπνος θα το είχα ψυλλιαστεί πως εκείνη η μυρωδιά στο πίσω κάθισμα ήταν το άρωμά της. Το πέρασα για το αποσμητικό του αυτοκινήτου. Κι αυτή κουβαλάει όπλο, ένα παλιό 45άρι. Αυτό είναι όπλο. Κομμάτι του αμερικανικού στρατού. Μοντέλο ACP του 1930. Κάποιος το φύλαγε σ’ ένα κουτί παπουτσιών από τότε που οι γιάνκηδες είχαν έρθει εδώ στον Δεύτερο Παγκόσμιο. Δεν υποφέρεις καθόλου μ’ ένα τέτοιο όπλο. Δεν ακούς καν την εκπυρσοκρότηση. Ακαριαία απώλεια της συνείδησης. Δεν νιώθεις τίποτα. Καταβύθιση στο σκοτάδι μέσα σε μια στιγμή. Και μετά, αν ο πατήρ ΜακΓκουίγκαν είχε δίκιο, το ανεπαίσθητο πέρασμα του χρόνου μέχρι την ανάσταση των νεκρών στην Ημέρα της Κρίσης. «Εδώ είναι; Εδώ είναι το σημείο;» ρωτάει η γυναίκα. «Όχι, έχουμε λίγο ακόμα» λέει ο άντρας με το περίστροφο. «Γιατί δεν το κάνουμε εδώ, δεν υπάρχει ψυχή ούτε για δείγμα» αναρωτιέται ο άντρας με το φτυάρι. «Θα το κάνουμε εκεί που μας είπαν να το κάνουμε» επιμένει ο επικεφαλής. «Έτσι κι αλλιώς κοντεύουμε. Έλα να σου δείξω».

15

ADRIAN McKINTY

Ξετυλίγει έναν αυτοσχέδιο χάρτη φτιαγμένο σε χοντρό, τραχύ χαρτί. Δεν έχω ξαναδεί τέτοια χαρτογραφία, είναι γεμάτη αποκρυφιστικά σύμβολα, εικονογράμματα και μυστηριώδη μονοπάτια και γραμμές που διασταυρώνονται. Ο τύπος είναι ένας εκκεντρικός που φτιάχνει χάρτες μόνος του. Υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες μάλλον θα τα βρίσκαμε οι δυο μας σαν τη φωτιά με το άχυρο. «Τι είναι αυτό; Τίποτα καινούργιο από την υπηρεσία χαρτογράφησης;» ρωτάει η γυναίκα. «Όχι! Θεός φυλάξοι. “Υπηρεσία χαρτογράφησης”, άκου τι λέει». «Και τότε τι είναι;» «Όλοι θα ’πρεπε να φτιάξουμε έναν χάρτη με τα χαμένα μας χωράφια και λιβάδια. Έναν δικό μας χάρτη. Με τα δικά μας μέτρα και σταθμά» λέει ο άντρας με το όπλο. «Τι εννοείς τα χαμένα μας χωράφια;» λέει ενοχλημένα η γυναίκα. «Είναι μια αναφορά στον Γκαστόν Μπασλάρ1» λέω. «Εσένα ποιος σε ρώτησε; Βούλωσέ το!» λέει απότομα ο άντρας με το όπλο. «Στον Γκαστόν τι;» αναρωτιέται ο άντρας με το φτυάρι. «Ψάξ’ τον. Στη ζωή, ξέρεις, υπάρχουν κι άλλα πράγματα εκτός από την παμπ, τα στοιχήματα και το ταμείο ανεργίας. Άσθμα και μαλακίες! Δεν υπάρχει άσθμα. Το πρόσεξες ότι μόνο εσύ σκοντάφτεις; Το πρόσεξες πόσο γρήγορα προσαρμόζονται τα πόδια μας στο χώμα;» λέει ο άντρας με το όπλο. «Όχι και τόσο» απαντάει η γυναίκα. «Την τελευταία μισή ώρα τα μάτια μας δουλεύουν με ροδοψίνη. Προσαρμοζόμαστε στο σκοτάδι. Γι’ αυτό πρέπει να βγαίνεις έξω, μακριά από τον τεχνητό φωτισμό. Καλό για τα μάτια, καλό για την ψυχή».

16

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

«Τι είναι η ροδοψίνη;» ρωτάει η γυναίκα. «Είναι μια πρωτεΐνη υποδοχέα στον αμφιβληστροειδή. Το χημικό στοιχείο που χρησιμοποιούν οι ράβδοι για να απορροφήσουν φωτόνια και να υποδεχτούν το φως. Το στοιχείο-κλειδί για τη νυχτερινή όραση». «Για τι στην ευχή πράγμα μιλάς, Τόμι;» λέει η γυναίκα. «Μη λες ονόματα!» «Ε, και τι σημασία έχει να πούμε τα ονόματά μας; Έτσι κι αλλιώς αυτός θα ’ναι νεκρός σε λίγο» λέει ο άντρας με το φτυάρι. «Δεν έχει σημασία αν θα ’ναι νεκρός ή όχι. Είναι θέμα πρωτοκόλλου! Δεν λέμε ονόματα. Ακούτε ποτέ τι σας λένε στις ενημερώσεις; Κωλόπαιδα!» μουρμουρίζει ο Τόμι και διπλώνει πάλι τον χάρτη του ξεφυσώντας. «Έχουμε πολύ ακόμα;» ρωτάει η γυναίκα. «Ελάτε, κουνηθείτε» φωνάζει ο Τόμι σημαδεύοντάς με πάλι με το όπλο. Με βαριά βήματα ανεβαίνουμε τον λόφο, αλλά οφείλω να πω ότι έμαθα πολλά απ’ αυτή τη σύντομη στιχομυθία. Ο άντρας με το όπλο είναι γύρω στα σαράντα πέντε με πενήντα. Δάσκαλος βιολογίας; Όλα αυτά για τους υποδοχείς της πρωτεΐνης… Όχι, μάλλον τα έχει ξεσηκώσει από το New Scientist. Όχι βιολογία. Δεν μοιάζει τύπος αρκετά έξυπνος για να έχει πάρει πτυχίο σε μια θετική επιστήμη. Γεωγραφία ίσως. Λίγο χίπης, πιθανότατα ριζοσπάστης αριστερός, κι αυτή η προφορά ήταν σίγουρα του Ντέρι. Κατά πάσα πιθανότητα στις αρχές του ’70 πηγαίναμε στις ίδιες διαδηλώσεις. Και οπωσδήποτε καθολικός, που σημαίνει ότι μάλλον δουλεύει σαν δάσκαλος στο Σεντ Κόλουμπ, στο Σεντ Τζόζεφ ή στο Σεντ Μάλαχι. Όχι και λίγες αυτές οι πληροφορίες. Κι επίσης είναι ο αρχηγός εδώ, καμιά εικοσαετία μεγα17

ADRIAN McKINTY

λύτερος από τους άλλους δύο. Αν μπορέσω να τον τουμπάρω οι υπόλοιποι δεν θα φέρουν αντιρρήσεις. Μεγάλο «αν» αυτό. «Ροδοψίνες και πράσινα άλογα. Εγώ έπεσα» λέει ο άντρας με το φτυάρι, δίνοντας στη γυναίκα το μπουκάλι με το νερό. «Δύο φορές. Και το κατέβασμα θα ’ναι χειρότερο. Θυμήσου την κουβέντα μου. Με τον κώλο θα το πάμε μέχρι κάτω. Κάτσε και θα δεις». Το δάσος αραιώνει και δυτικά στον ορίζοντα βλέπω φώτα αυτοκινήτου σ’ έναν δρόμο. Είναι όμως δεκαπέντε χιλιόμετρα μακριά και πάνε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Καμιά βοήθεια από κει. Μια ριπή παρθένου καθαρού ανέμου κατεβαίνει απ’ την κορυφή του λόφου. Φοράω μόνο ένα τζιν παντελόνι κι ένα κοντομάνικο. Τουλάχιστον είναι το τυχερό μου μπλουζάκι με τον Τσε Γκεβάρα, τυπωμένο στο χέρι και υπογεγραμμένο από τον Τζιμ Φιτζπάτρικ2 αυτοπροσώπως. Αν κανένας ιδιοκτήτης σκύλου ή τυχαίος ορειβάτης βρει το πτώμα μου σε μερικά χρόνια και το μπλουζάκι δεν έχει λιώσει ακόμα, μπορεί να καταφέρουν να με αναγνωρίσουν απ’ αυτό. «Προσέξτε εδώ!» λέει ο Τόμι. «Έχει ανοίξει μια τρύπα στη λάσπη, μια προβατίνα έχει πέσει μέσα και βρωμάει. Αλλά μόλις περάσουμε κι από δω φτάσαμε». Περνάμε μια πυκνή συστάδα από ρίζες δέντρων και νοτισμένο χώμα και φτάνουμε τελικά σ’ ένα λαγκάδι του δάσους που πρέπει να ’ναι το καθορισμένο σημείο εκτέλεσης. Καλό σημείο για να σκοτώσεις κάποιον. Ο δακτύλιος των δέντρων θα πνίξει τους πυροβολισμούς και τα κλαδιά από πάνω θα προστατεύσουν τους δολοφόνους από πιθανά αδιάκριτα βλέμματα ελικόπτερων και δορυφόρων.

18

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

«Εδώ είμαστε» λέει ο Τόμι κοιτάζοντας πάλι τον χάρτη του. «Θα υπήρχε και καλύτερος τρόπος να έρθουμε μέχρι εδώ πάνω» λέει κουρασμένος ο άντρας με το φτυάρι. «Κοίτα εδώ τα παπούτσια μου. Καινούργια αθλητικά μποτάκια! Nike. Έχουν γίνει μούσκεμα και μέσα απ’ τις κάλτσες». «Μόνο αυτό έχεις να πεις; Κοίτα τα μποτάκια μου! Όλο γκρίνια, γκρίνια, γκρίνια. Δεν έχεις καμία συναίσθηση και ευπρέπεια; Είναι σημαντικό αυτό που κάνουμε. Το συνειδητοποιείς ότι θα αφαιρέσουμε μια ανθρώπινη ζωή σήμερα το πρωί;» λέει ο Τόμι. «Το συνειδητοποιώ. Αλλά δεν έχω ιδέα γιατί πρέπει να το κάνουμε στη μέση του πουθενά πάνω σ’ ένα γαμημένο βουνό». «Κι εγώ έλεγα πως θα εκτιμούσατε τη βαρύτητα της πράξης, ή τουλάχιστον αυτή τη μικρή εξόρμηση στη φύση. Ξέρεις τι είναι αυτά εδώ;» ρωτάει ο Τόμι δείχνοντας τα κλαδιά από πάνω μας. «Δέντρα;» «Φτελιές! Μη σου πω ότι μπορεί και να ’ναι οι τελευταίες φτελιές στην Ιρλανδία». «Σιγά μην είναι και πεύκα». «Ναι, λες και ξέρεις εσύ τίποτα από δέντρα. Εσύ είσαι από το δυτικό Μπέλφαστ» γρυλίζει ο Τόμι. «Έχουμε δέντρα στο Μπέλφαστ. Και στο μαγαζί, παντού! Δεν χρειάζεται να μένεις στο δάσος για να ξέρεις τι είναι ένα καταραμένο δέντρο. Ξέρεις ποιοι μένουν στο δάσος; Όσοι το σκάνε από τα ψυχιατρεία. Είναι πάρα πολλοί. Και μέλη αιρέσεων. Έχεις δει το Καταραμένο σκιάχτρο; Και μεγάλα αιλουροειδή. Πάνθηρες. Η Sunday World είχε μια φωτογραφία μ’ ένα–» «Κύριοι, σας παρακαλώ» λέει η γυναίκα πλησιάζοντας. «Φτάσαμε επιτέλους ή όχι;» «Φτάσαμε» μουρμουρίζει ο Τόμι.

19

ADRIAN McKINTY

«Άντε να τελειώνουμε τότε» λέει η γυναίκα. «Βγάλ’ του τις χειροπέδες και δώσ’ του το φτυάρι» λέει ο Τόμι. Ο άντρας με το φτυάρι μου βγάζει τις χειροπέδες και αφήνει το φτυάρι στο χώμα δίπλα μου. Κάνουν και οι τρεις λίγο πιο πέρα για να μου δώσουν χώρο. «Ξέρεις τι πρέπει να κάνεις, Ντάφι» λέει ο Τόμι. «Κάνεις μεγάλο λάθος» του λέω, κοιτάζοντας τα καστανά μάτια του μέσα από την κουκούλα. «Δεν συνειδητοποιείς τι πας να κάνεις. Σε χρησιμοποιούν. Σε–» Ο Τόμι με σημαδεύει στον καβάλο με το περίστροφο. «Άλλη μια λέξη και θα σε πυροβολήσω στ’ αρχίδια. Θα σε βάλω να σκάψεις χωρίς αρχίδια. Και τώρα βούλωσέ το και πιάσε δουλειά». Τρίβω λίγο τους καρπούς μου, πιάνω το φτυάρι και αρχίζω να σκάβω. Το χώμα είναι νωπό, μαλακό, φιλόξενο. Ούτε δέκα λεπτά δεν θα μου πάρει να σκάψω έναν ρηχό τάφο. Όλοι κρατάνε απόσταση από το φτυάρι που δουλεύει. Μπορεί να είναι καινούργιοι αλλά δεν είναι ηλίθιοι. «Ευτυχώς τελειώνουμε» ψιθυρίζει η γυναίκα στον νεότερο άντρα. «Πεθαίνω για ένα φλιτζάνι τσάι». «Κι εγώ θέλω ένα τσιγάρο. Δεν το πιστεύω ότι τα ξέχασα στη φάρμα» της απαντάει. «Το μόνο που σκέφτονται όταν παίρνουν μια ανθρώπινη ζωή είναι το τσάι και τα τσιγάρα» γρυλίζει μόνος του ο Τόμι. «Για σένα είναι εύκολο, εσύ δεν καπνίζεις. Εγώ όμως…» Κατεβάζω ρολά και οι φωνές τους γίνονται μόνο ένας θόρυβος κάπου στο βάθος. Σκέφτομαι την Μπεθ και την Έμμα, σκάβοντας με το φτυάρι μια αναπάντεχη γραμμή από κιμωλία μέσα σ’ όλη αυτή την τύρφη. Κιμωλία.

20

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

Το χαμόγελο της Έμμα, τα πράσινα μάτια της Μπεθ. Το γέλιο της Έμμα. Ας είναι αυτό το τελευταίο πράγμα στη συνείδησή μου. Όχι η βαβέλ αυτών των παραπλανημένων ανόητων. Φτυάρι. Χώμα. Φτυάρι. Πάντα ήξερα πως ο θάνατος ήταν μια υπολογίσιμη πιθανότητα με τη δουλειά που έκανα, αλλά και πάλι ήταν παράλογο εκείνη η μπανάλ υπόθεση του νεκρού εμπόρου ναρκωτικών στο Καρικφέργκους να με φέρει τελικά ως εδώ. Η πιο συνηθισμένη ανθρωποκτονία που θα μπορούσες να πετύχεις στο Όλστερ. Γελοίο. Χώμα. Φτυάρι. Χώμα. Φτυάρι. Δεν μπορώ να… Πάλι δυσκολεύομαι να πάρω ανάσα. Παλεύω να… Παλεύω να… Νομίζουν ότι το κάνω στα ψέματα. Έχω εξαντλήσει την υπομονή τους. Κάποιος με σπρώχνει και πέφτω κάτω. Φαρδύς πλατύς ανάσκελα μέσα στη μαύρη τύρφη. «Να τον καθαρίσουμε τώρα» λέει μια φωνή από χίλια μίλια μακριά. «Καλά, εντάξει». Από πάνω μου κορυφές δέντρων, κοράκια, ουρανός. Και το κίτρινο σκοτάδι, το κόκκινο σκοτάδι και το βαθύ μπλε σκοτάδι…

21

1. NO HAY BANDA

Η κομητεία του Ντόνεγκαλ δεν είναι το πιο υγρό μέρος στον πλανήτη Γη: τα ετήσια 385 εκατοστά βροχής στο Ντόνεγκαλ είναι μεν πολύ πάνω από τον γενικό μέσο όρο, αλλά δεν πιάνουν μία μπροστά στο Μοσινράμ της Ινδίας, ας πούμε, που μπορεί να δέχεται πάνω από δέκα μέτρα βροχής ανά έτος. Η διαφορά, ωστόσο, είναι πως εκεί η βροχή πέφτει την εποχή των μουσώνων και οι μουσώνες κρατούν γύρω στις δέκα εβδομάδες μόνο. Τον υπόλοιπο χρόνο το Μοσινράμ είναι ένα μάλλον ευχάριστο μέρος. Μπορεί να φανταστεί κανείς έναν περίπατο στους πρόποδες των Ιμαλαΐων ή ίσως μια εκδρομή με ξεναγό στις φυτείες τσαγιού της Μπαρντουάρ. Το Ντόνεγκαλ, από την άλλη, μπορεί να μη διαθέτει την καθαρή ποσότητα υετού του Μοσινράμ, αναπληρώνει όμως το χαμένο έδαφος με τη σκυλίσια επιμονή της βροχής του. Σε κάποια σημεία της κομητείας έχει καταγραφεί βροχόπτωση 300 μέρες τον χρόνο και αν προσθέσεις τις μέρες με ομίχλη, ψιχάλα και χιόνι σού μένουν γύρω στις δύο εβδομάδες χωρίς να πέσει στη γη καμία μορφή υγρασίας. Είναι επομένως ελαφρώς παράδοξο που, μέχρι την έλευση των ταξιδιωτικών πακέτων με φτηνές πτήσεις για την Ισπανία, 22

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

το Ντόνεγκαλ αποτελούσε δημοφιλή προορισμό διακοπών για πολλούς ανθρώπους στη Βόρεια Ιρλανδία. Οι διακοπές όλης της παιδικής μου ηλικίας περνούσαν στο Ντόνεγκαλ, σε μια αλληλουχία από ζοφερά σημεία στάθμευσης τροχόσπιτων δίπλα σε κρύες, βροχερές και σαρωμένες απ’ τον άνεμο παραλίες. Έβλεπες πλήθη γονιών με χοντρά μάλλινα πουλόβερ και αδιάβροχα καπέλα να ανεβοκατεβαίνουν σ’ αυτές τις παραλίες, βάζοντας τα μικρά παιδιά τους να μπαίνουν τρέμοντας στον Ατλαντικό με την εντολή να μη βγουν έξω αν δεν το διασκεδάσουν πρώτα. Οι αναμνήσεις μου απ’ το Ντόνεγκαλ ποτέ δεν ήταν ιδιαίτερα καλές και όταν ο πατέρας μου πήρε πρόωρα σύνταξη και οι γονείς μου μετακόμισαν σε μια αγροικία κοντά στο Γκλενκόλουμπκιλ δεν ήμουν και τόσο πρόθυμος επισκέπτης. Τα πράγματα είχαν αλλάξει, φυσικά, με τη γέννηση της Έμμα. Οι δικοί μου απαίτησαν να δουν την εγγονή τους και την Μπεθ, είχαμε έρθει να κάνουμε όλοι μαζί Χριστούγεννα και τώρα να ’μαστε πάλι εδώ στις αρχές της άνοιξης. Το Γκλενκόλουμπκιλ είναι περιοχή Γκέλταχτ3 και σχεδόν όλοι σ’ αυτά τα μέρη μιλούν την περίεργη, ντονεγκαλιανή εκδοχή των ιρλανδικών. Είναι ένα μικρό ασβεστωμένο χωριό βγαλμένο απευθείας από τον Ήσυχο άνθρωπο, με μια κάβα, ταχυδρομείο, μια παμπ, ένα παρεκκλήσι, ένα γήπεδο γκολφ, ένα μικρό ξενοδοχείο, μια παραλία κι ένα μονοπάτι πάνω απ’ τον γκρεμό. Ένα αρκετά ευχάριστο μέρος αν δεν έχεις πρόβλημα με τη βροχή, τη βαρεμάρα και τις ορδές των γυμνασιόπαιδων απ’ το Δουβλίνο που εξασκούν τα ιρλανδικά τους πάνω σου. Ένα τέτοιο πιτσιρίκι με σταμάτησε όπως είχα βγει για να πάρω γάλα. «Με συγχωρείτε, κύριε. An gabh tu pios caca;» «Όχι, δεν θέλω γλυκό, ευχαριστώ».

23

ADRIAN McKINTY

Ξαναπροσπάθησε, αυτή τη φορά ζητώντας μάλλον να μάθει πού ήταν η σκηνή που έπαιζαν τα συγκροτήματα. Του εξήγησα σε αργά, υπομονετικά ιρλανδικά ότι το Γκλενκόλουμπκιλ δεν είχε ούτε σκηνή ούτε συγκροτήματα. Έγειρε με απορία το κεφάλι του στο πλάι. «Δεν υπάρχει σκηνή για συναυλίες. Δεν υπάρχουν συγκροτήματα. No hay banda, il n’ est pas une orchestra». «Α, κατάλαβα» είπε στα αγγλικά. «Όχι, έψαχνα απλώς τον δρόμο για το κιόσκι της παραλίας. Έχουμε πει να βρεθούμε στο κιόσκι της παραλίας». «Εκεί πιο κάτω είναι, στην παραλία. Και η λέξη που ψάχνεις είναι bothán trá». «Ευχαριστώ πολύ, θείε» είπε κι έστριψε με αργό βήμα. «Μάλιστα, έγινα και θείος τώρα» μουρμούρισα παίρνοντας το γάλα και την τοπική εφημερίδα και μουρμούριζα ακόμα όταν γύρισα στο σπίτι, βρίσκοντας τη μάνα μου και την Μπεθ να μιλάνε για βιβλία. Η μητέρα μου, η Μέρι, είχε συμπαθήσει την Μπεθ αμέσως παρόλο που ήταν προτεστάντισσα, μονόγλωσση, εύπορη, νεότερη και, το χειρότερο απ’ όλα, καθόλου φαν της Ντόλι Πάρτον. «Ούτε το “Little Sparrow” δεν σ’ αρέσει;» την είχε ρωτήσει όταν άκουσε γι’ αυτή τη συμφορά. «Συγγνώμη, κυρία Ντάφι, δεν είναι το καλύτερό μου. Αλλά αν θέλετε θα το ξανακούσω και θα σας πω» είχε πει συμφιλιωτικά η Μπεθ. Σήμερα το πρωί μιλούσαν για τη διατριβή που ήθελε να κάνει η Μπεθ με θέμα τον Φίλιπ Ντικ, μια πρόταση που το δυσκοίλιο τμήμα φιλολογίας του Κουίνς δεν είχε εκτιμήσει ιδιαίτερα. Η μάνα μου τασσόταν με την άποψη του Κουίνς, όπως, από μέσα μου, κι εγώ.

24

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

«Μα ο κύριος Ντικ, αν δεν κάνω λάθος, μας άφησε μόλις πρόσφατα. Δεν μπορείς να ξέρεις πόσο καλός είναι ένας συγγραφέας αν δεν περάσει τουλάχιστον άλλη μια γενιά» έλεγε η μάνα μου. Η Μπεθ στράφηκε σ’ εμένα για υποστήριξη αλλά δεν υπήρχε περίπτωση να μπω στο ναρκοπέδιο. «Το γάλα» είπα ακουμπώντας το χαρτονένιο κουτί πάνω στο τραπέζι. «Έφερα και την εφημερίδα του μπαμπά» πρόσθεσα γρήγορα, πριν αποχωρήσω με ελαφρά αφήνοντάς τες να το λύσουν μόνες τους. Ο πατέρας μου είχε επίσης συμπαθήσει την Μπεθ και σύντομα διαπίστωσε πως απολάμβανε τόσο πολύ την παρέα της νύφης του και της εγγονής του που όσο ήμασταν εκεί έφτασε, προσωρινά, να χάσει κάθε ενδιαφέρον για το αγαπημένο του γκολφ και την παρατήρηση πουλιών. Τα βράδια μάς μιλούσε με σιγανή φωνή για τα ασύλληπτα επιτεύγματα της Έμμα στην όρθια κίνηση, την ομιλία και τον χειρισμό των μικρών ξύλινων τούβλων. «Έξι μηνών και να μιλάει! Αφήστε που σχεδόν περπατάει. Το βλέπεις. Θέλει να περπατήσει. Στέκεται όρθια και το σκέφτεται. Είπε και “παπ-πού”! Την άκουσα. Το κορίτσι είναι ιδιοφυΐα. Μιλάω σοβαρά, Σον. Μπορείς ν’ αρχίσεις να της μιλάς και γαλλικά και ιρλανδικά. Μέχρι να γίνει ενός θα τα μιλάει. Και πού να την έβλεπες να φτιάχνει εκείνο το πυργάκι με τα Lego. Απίστευτο…» Το σπίτι των γονιών μου έβλεπε στον ωκεανό και στην πίσω μεριά του είχε μια μικρή ηχομονωμένη βιβλιοθήκη με μια μεγάλη διπλή τζαμαρία που έβλεπε δυτικά. Το πικάπ του πατέρα μου ήταν εικοσαετίας και βάλε με χάλια ηχεία, όμως η 25

ADRIAN McKINTY

συλλογή του ήταν εκλεκτική και αρκετά καλή. Αφότου μετακόμισε στο Ντόνεγκαλ είχε ανακαλύψει το έργο του Άγγλου συνθέτη Άρνολντ Μπαξ, που είχε περάσει μεγάλο μέρος της δεκαετίας του 1920 στο Γκλενκόλουμπκιλ. Πήγα προς τη βιβλιοθήκη, βρήκα μια άνετη πολυθρόνα για να ξεφυλλίσω την εφημερίδα και ν’ ακούσω το όντως σαγηνευτικό «November Woods» του Μπαξ. Ο πατέρας μου μπήκε αμέσως μετά την παράξενη, απαλή κορύφωση που θύμιζε πάρα πολύ την ορχηστρική μουσική στις πρώτες ταινίες του Μάικλ Πάουελ. «Γεια σου, Σον, μήπως σ’ ενοχλώ;» «Όχι, μπαμπά, καθόλου. Άκουγα εδώ έναν απ’ τους δίσκους σου. Ο Άρνολντ Μπαξ δεν είναι κακός, ε;» «Όχι, έχεις δίκιο. Είναι θαυμάσιος. Έχει ένα ελαφρύ άγγιγμα που όμως δεν είναι ανούσιο ή ρηχό. Το απόγειό του συνέπεσε με του Μπιξ Μπάιντερμπεκ. Κρίμα που δεν κατάφεραν να παίξουν μαζί. Μπαξ και Μπιξ, κατάλαβες». «Ναι, μπαμπά» είπα, πνίγοντας έναν αναστεναγμό. Κάθισε στην αναπαυτική πολυθρόνα δίπλα μου. Είχε φτάσει πλέον τα εξήντα πέντε, αλλά με τα πυκνά άσπρα μαλλιά και το ροδοκόκκινο μαυρισμένο πρόσωπο απ’ όλο το γκολφ και την παρατήρηση των πτηνών φαινόταν καλά και υγιής. Θα μπορούσε να περάσει και για ηλικιωμένος Γάλλος φλανέρ αν δεν φορούσε καφετί παντελόνι, καφέ σανδάλια (με άσπρες κάλτσες) κι ένα χριστουγεννιάτικο πουλόβερ με ταράνδους. Μου έδωσε το κρυπτόλεξο των Irish Times κι ένα λεξικό συνωνύμων. Του γύρισα το λεξικό πίσω. «Δεν κλέβουμε» του είπα. «Πού έχεις κολλήσει;» «Στο εννιά κάθετα».

26

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

Εννιά κάθετα: «Φτιάχνονται από πηλό μετά το “υ” αλλά φέρνει νύστα». «Η υπνηλία είναι, μπαμπά. Αναγραμματισμός του “πήλινα” μ’ ένα “υ” μπροστά». «Α, μάλιστα. Καλά, αυτό είναι το χειρότερο λεξικό συνωνύμων του κόσμου. Δεν είναι μόνο απαίσιο, αλλά είναι και απαίσιο» είπε και άρχισε να χαχανίζει μόνος του, με τόση καταπιεσμένη ορμή που νόμισα ότι θα πάθαινε τίποτα. «Ακόμα έχεις όρεξη γι’ αύριο;» με ρώτησε. «Έχω μια εντύπωση ότι δεν θέλεις να έρθεις, γιε μου». Η εντύπωση του πατέρα μου ήταν ολόσωστη. Δεν ήθελα να πάω. Αύριο θα οδηγούσαμε για κάνα τέταρτο από δω προς την ενδοχώρα ως τη λίμνη Ντεργκ, απ’ όπου θα περνούσαμε με καράβι απέναντι στη Νήσο Στέισον για το προσκύνημα στο Καθαρτήριο του αγίου Πατρικίου. Το προσκύνημα γινόταν δύο φορές τον χρόνο: το καλοκαίρι (οπότε και πήγαιναν σχεδόν όλοι) και τώρα, που ήταν η περίοδος της νηστείας. Η όλη ιστορία ξεκίνησε πριν από 1500 χρόνια, όταν, για να εμψυχώσει τον άγιο Πατρίκιο στην αποστολή του με τους άθεους Ιρλανδούς, ο Χριστός είχε κατέβει απ’ τον ουρανό και είχε δείξει στον άγιο Πατρίκιο μια σπηλιά στη Νήσο Στέισον που σε έβγαζε απευθείας μέχρι κάτω στο Καθαρτήριο. Από τότε το μέρος είχε γίνει σημαντικός τόπος προσκυνήματος για πιστούς καθολικούς απ’ όλη την Ευρώπη. Ο πατέρας μου ποτέ δεν ήταν πιστός καθολικός αλλά το ενδιαφέρον του για τη λίμνη Ντεργκ είχε πυροδοτηθεί από το μακροσκελές ποίημα του Σέιμους Χίνι «Νήσος Στέισον», αναφορικά με το δικό του προσκύνημα στη λίμνη Ντεργκ. Το ποίημα του Χίνι και η σειρά των διαχυτικών συνεντεύξεών του σε όλη την ιρλανδική τηλεόραση και το ραδιόφωνο έκαναν το μέρος ν’ ακούγεται πνευματικά και φιλοσοφικά συναρπαστικό και, σε 27

ADRIAN McKINTY

μια στιγμή αδυναμίας, είχα συμφωνήσει με την πρόταση του πατέρα μου να τον συνοδεύσω· τώρα βέβαια που η ώρα πλησίαζε δεν χαιρόμουν καθόλου. Η ιδέα να περάσω τρεις μέρες νηστείας και προσευχής με τον πατέρα μου ενώ θα περπατάμε ξυπόλυτοι σ’ ένα μίζερο βρεγμένο νησί παρέα μ’ ένα μάτσο πειραγμένους θρησκόληπτους δεν ακουγόταν πολύ ψυχαγωγική στ’ αυτιά μου. «Ω, Σον, χαίρομαι που είσαι ακόμα ενθουσιασμένος. Θα κάνει καλό σε όλους μας. Η Μπεθ, η Μέρι και η Έμμα θα περάσουν ποιοτικό χρόνο μαζί κι εμείς οι δύο θα έρθουμε πιο κοντά. Ίσως πιο κοντά και στον Θεό». «Εγώ νόμιζα ότι δεν πιστεύεις στον Θεό. Αυτό είχες πει στον πατέρα Κλίρι». «Ξέρεις, Σον, όταν φτάνεις στην ηλικία μου σκέφτεσαι πως υπάρχει κάτι περισσότερο στον ουρανό και στη γη… Κατάλαβες;» Κι εγώ δεν ήξερα αν πίστευα στον Θεό, πίστευα όμως στον αρχάγγελο Μιχαήλ, τον προστάτη των αστυνομικών, και χρωστούσα ένα ευχαριστώ στην Ευλογημένη Παρθένο που, απ’ ό,τι πίστευα, είχε βοηθήσει την Μπεθ ν’ αλλάξει γνώμη για την έκτρωση στο Λίβερπουλ πριν έναν χρόνο περίπου. «Δεν θα προτιμούσες να κάνεις το προσκύνημα το καλοκαίρι σαν όλους τους κανονικούς ανθρώπους;» τον ρώτησα. «Όχι. Ο Πάπας λέει πως αν κάνεις ένα από τα παραδοσιακά προσκυνήματα την περίοδο της νηστείας η ευλογία που παίρνεις είναι μεγαλύτερη». «Ακούμε εδώ τον Άλφρεντ Ντάφι να επικαλείται τον Πάπα. Τον Άλφρεντ Ντάφι, που ανάγκασε με το ζόρι τον καθηγητή ΜακΓκίνες να μας πει για τον Δαρβίνο. Τι σου συνέβη, μπαμπά; Σε βάρεσε στο κεφάλι κανένα μπαλάκι του γκολφ;» 28

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

Χαμογέλασε κι έγειρε πίσω στην πολυθρόνα με τα υγρά γαλάζια μάτια του να λαμπυρίζουν. «Α, τώρα θυμήθηκα τι ήθελα να σε ρωτήσω. Είσαι μέσα για το κουίζ που γίνεται απόψε; Δεν έχουμε κερδίσει ούτε μια φορά ακόμα, αλλά μ’ εσένα στην ομάδα μας νομίζω πως έχουμε καλές πιθανότητες να τη βάλουμε κάτω τη γαελική ομοσπονδία». «Θα είναι στ’ αγγλικά; Μήπως θέλει να έρθει και η Μπεθ;» Ο μπαμπάς χαμογέλασε στο άκουσμα του ονόματος της Μπεθ. «Βρήκες μια πραγματικά καλή κοπέλα. Να είσαι βέβαιος ότι δεν μας πειράζει καθόλου που είναι, ξέρεις…» «Κοκκινομάλλα;» «Προτεστάντισσα». «Προτεστάντισσα είναι; Δεν το είχα προσέξει. Μάλλον έτσι εξηγούνται όλα». «Το μόνο που έχεις να κάνεις τώρα είναι να την παντρευτείς και η μάνα σου θα πετάξει τη σκούφια της». «Γάμος; Έλα τώρα, μπαμπά. Όλο το δικό μας σόι στη μια μεριά της εκκλησίας και το δικό τους στην άλλη;» είπα, χωρίς να αναφερθώ στο γεγονός ότι η Μπεθ μού είχε πει να μη σκεφτώ καν το ενδεχόμενο να της κάνω ποτέ πρόταση. «Και ο πατέρας της Μπεθ – δεν είμαι ακριβώς η συμπάθειά του» πρόσθεσα. «Γιατί, τι κάνει;» «Χτίζει σπίτια». «Δηλαδή δουλεύει με τα χέρια του. Μ’ αρέσει αυτό». «Όπως και η Γκουέντολιν Φέρφαξ4, πολύ αμφιβάλλω αν έχει δει ποτέ του πατόφτυαρο. Πήρε την επιχείρηση απ’ τον πατέρα του. Απ’ ό,τι φαίνεται το μόνο που κάνει είναι να κάθεται στο γραφείο του και να σκέφτεται ονόματα οδών για όλα τα καινούργια του συγκροτήματα».

29

ADRIAN McKINTY

«Τι ονόματα τους δίνει;» «Κυρίως από κάτι άκυρα μέλη της βασιλικής οικογένειας. Και κάτι άλλα από τη Βίβλο. Μόνο δυο φορές τον έχω συναντήσει τον τύπο και αν δεν είχα το Γκλοκ πάνω μου νομίζω ότι θα μου ορμούσε με το μπαστούνι του γκολφ». «Α, παίζει γκολφ; Ε, δεν μπορεί να ’ναι τόσο κακός. Ποιο είναι το ελάττωμά του;» «Ελάττωμα; Ας πούμε ότι έχει νοοτροπία 18ου αιώνα, είναι αφόρητα πλούσιος και για να διασκεδάσει παίζει γκολφ στο Ντάουν Ρόγιαλ ή σαλπάρει με το τεράστιο γιοτ του. Αρκούν αυτά για ελαττώματα;» «Ναι, μου το είπες πως η κοπέλα κρατάει από τζάκι. Αλλά στο Ντάουν Ρόγιαλ… πολύ θα ’θελα να παίξω εκεί. Δεν θα μπορούσες ίσως να ρωτήσεις αν–» «Όχι, δεν θα μπορούσα! Αφού σου λέω, δεν είμαι η συμπάθειά του». «Ίσως αν “αποκαθιστούσες”, που λέγαμε παλιά, την κόρη του να μην ήταν τόσο εχθρικός». «Μπαμπά, πίστεψέ με, ο γάμος δεν είναι στο πρόγραμμα». «Καλά, δεν θέλω να σε πιέσω. Κάθε φορά που σε πίεσα να κάνεις κάτι δεν βγήκε σε καλό. Για την ακρίβεια, μου γύρισε μπούμερανγκ στο κεφάλι. Ακόμα μετανιώνω που σε έστειλα σ’ εκείνη την κατασκήνωση στη Νήσο Τόρι για παρατήρηση πουλιών. Δεν σταματούσες να κλαις και δεν νομίζω να ξανάπιασες βιβλίο ορνιθολογίας από τότε». «Έτσι είναι. Μέχρι σήμερα που μιλάμε δεν ξέρω να ξεχωρίσω ούτε την μπεκάτσα απ’ τον σκολόπακα» του είπα και ο πατέρας μου, που χαιρόταν εύκολα, ξέσπασε σε κύματα γέλιου (αφού όπως σίγουρα γνωρίζετε η μπεκάτσα και ο σκολόπαξ είναι το ίδιο πράγμα).

30

ΜΠΑΤΣΟΙ ΜΕ ΚΟΙΤΑΖΟΥΝ...

Το δείπνο της βραδιάς ήταν ξεχωριστή υπόθεση. Ένας γείτονας του πατέρα μου είχε πιάσει μια πελώρια πέρκα και η μάνα μου την είχε μαγειρέψει με μια σάλτσα λευκού κρασιού, χτένια και πατάτες, ενώ η Μπεθ κι εγώ πήγαμε την Έμμα κάτω στην παραλία για να πετάξουμε πέτρες στα κύματα. Καθίσαμε στην τραπεζαρία κάτω από τα πορτρέτα του Τζον Κένεντι και του αλόγου Σέργκαρ, νικητή στην κούρσα του Ντέρμπι (που και οι δύο είχαν δολοφονηθεί στο άνθος της ηλικίας τους), με τη φωτιά να καίει στο τζάκι και τη βροχή να μαστιγώνει τα παράθυρα. Η Μπεθ, η Έμμα και η μάνα μου έμειναν σπίτι κι εγώ συνόδευσα με βαριά βήματα τον πατέρα μου στο Lost Fisherman για το μεγάλο γεγονός της εβδομάδας στο χωριό, αν εξαιρούσες τη λειτουργία της Κυριακής (που όλο και περισσότεροι την εξαιρούσαν πλέον, με όλα τα εκκλησιαστικά σκάνδαλα που έσκαγαν κάθε βδομάδα). Ο πατέρας μου με σύστησε σε όλα τα φιλαράκια του απ’ το γκολφ και τους είπε ότι μ’ εμένα στην ομάδα θα τους διαλύαμε εκείνους τους αλαζόνες μπάσταρδους της γαελικής ομοσπονδίας. Η ομάδα της γαελικής ομοσπονδίας δεν ήταν σε φόρμα και ήδη από τον τελευταίο γύρο των ερωτήσεων γενικής γνώσης η πρωτιά παιζόταν μεταξύ της λέσχης γκολφ και της λέσχης μπόουλινγκ, για το συνολικό έπαθλο των πενήντα λιρών. Ο Μάρτιν Ο’ Ράιλι ανακοίνωσε πως θα ακολουθούσε η ερώτηση που θα έκρινε τον νικητή. «Η ερώτηση είναι η εξής και θέλω να είστε πολύ ακριβείς στην απάντησή σας. Παρακαλώ όχι φωνές από καμία απ’ τις άλλες ομάδες. Λοιπόν, έχουμε και λέμε. Ποιες ήταν οι πρώτες λέξεις που είπαν οι αστροναύτες του Apollo 11 όταν προσεδαφίστηκαν στο φεγγάρι; Ακούσατε όλοι την ερώτηση; Καλώς.

31

ADRIAN McKINTY

Ως συνήθως, γράφετε τις απαντήσεις σας στην κάρτα και τις φέρνετε εδώ. Σας δίνω δύο λεπτά να το σκεφτείτε. Σταματήστε! Είπαμε, όχι ψίθυροι από καμία άλλη ομάδα». «Οι πρώτες λέξεις απ’ το φεγγάρι;» είπε πανικόβλητος ο Ντέιβι Σμιθ, αλλά εγώ ήξερα πως δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας γιατί ο πατέρας μου χαμογελούσε μόνος του. «Μην ανησυχείς, το ξέρει ο Άλφρεντ» του είπα. «Το ξέρεις, Άλφρεντ;» ρώτησε ο Ψηλός Πολ ΜακΜπράιντ. «Κοιτάξτε εκεί τα παιδιά του μπόουλινγκ. Νομίζουν ότι ξέρουν την απάντηση, όμως δεν την ξέρουν!» είπε ο πατέρας μου, τρίβοντας σχεδόν τα χέρια του από χαρά. «Τι σημαίνει αυτό, μπαμπά;» «Πολλοί νομίζουν ότι το πρώτο πράγμα που ειπώθηκε στην επιφάνεια του φεγγαριού είναι το “Ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα μεγάλο βήμα για την ανθρωπότητα”. Αλλά δεν είναι αυτό. Και δεν είναι ούτε το “Ένα μικρό βήμα για έναν άνθρωπο”, που ο Άρμστρονγκ ισχυρίζεται ότι είπε. Αυτό το είπε ο Άρμστρονγκ όταν κατέβηκε και το τελευταίο σκαλοπάτι της σκάλας του διαστημόπλοιου, αλλά αυτός και ο Όλντριν μιλούσαν ήδη για καμιά ώρα εκεί μέσα». «Και ποιο είναι τότε;» ρώτησε η Τζίνι Κούλχουλν στην άκρη της καρέκλας της. «Θα σας πω και τι άλλο δεν είναι: δεν είναι ούτε το “Χιούστον, ο Αετός προσεδαφίστηκε”. Όλοι νομίζουν πως αυτό είναι, αλλά δεν είναι» επέμεινε ο πατέρας μου. «Εντάξει, δεν είναι όλα αυτά. Η σωστή απάντηση ποια είναι;» ρώτησε η Τζίνι. «Λοιπόν» άρχισε ο πατέρας μου, χαμογελώντας μας σαν τον άγιο Βέδα5. Δεν το ξέρουν πολλοί αυτό, αλλά καθώς το διαστημόπλοιο, ο Λεμ όπως λεγόταν, ακουμπούσε στο έδαφος της 32