2021-3
BOVATINfo Bond van aannemers van tegelwerken in nederland
Terug bij CERSAIE!
Resultaten Slabs-enquête!
Vloerpasta van Omnicol!!
vakblad voor de tegelspecialist
NIEUW
KIWITZ ONTKOPPELINGSMAT
KIWITZ DMT 925 SCHEUROVERBRUGGENDE ONTKOPPELINGSMAT Beschermt de tegelvloer tegen spanningen uit de ondergrond Scheuroverbruggend Geschikt voor verse cementdekvloer Perfect onder groot formaat tegels Ideaal voor renovatieprojecten
www.kiwitz.nl/dmt925
november 2021
Kwartaalagenda In deze rubriek vindt u de belangrijke data voor de tegelbranche. Uw regio-vergadering, het jubileumfeest van uw bedrijf, de lancering van uw nieuwe product i n deze agenda? Mailt u dan AUB uw contactgegevens, de aard van de bijeenkomst, de datum, tijd en locatie naar redactie@bovatin.nl, dan vermelden wij ze in deze agenda! NB Wilt u een evenement bezoeken? Neem dan altijd eerst even contact op met de organisator! Bestuur BOVATIN Op donderdag 11 november vergadert het bestuur met de geassocieerde leden. De Jaardag en jaarvergadering zullen via Teams plaatsvinden op donderdag 9 december, voorafgegaan door vier regio-ontmoetingen, waarvan nog twee zullen plaatsvinden: maandag 15 november Oost- + Noord Nederland donderdag 25 november Midden & West Bestuursvergaderingen zijn in principe besloten, maar u kunt als BOVATIN-lid, wanneer u wilt dat het bestuur uw vraag behandelt, die aan één van de bestuursleden stellen. (mail en adressen zie elders in deze BOVATINfo). Of mail uw punt dan tenminste 14 dagen voor de betreffende vergadering aan de secretaris, secretaris@bovatin.nl, dan komt uw mail op de agenda.
colofon BOVATINfo is een periodieke uitgave van BOVATIN: de Bond van Aannemers van Tegelwerken in Nederland. Het blad wordt gedrukt op ongechloreerd papier, verspreid in bio-folie en verschijnt vier maal per jaar: in april, juli, oktober/november en januari van het aansluitende jaar. Oplage: 5000 exemplaren per jaar. Deadlines voor advertenties en kopij: 1 maart, 1 juni, 1 september, 1 december. Voor informatie: Abonnementen: Secretariaat BOVATIN, tel. 0318 547 366, e-mail bovatin@bovatin.nl Hoofdredactie, advertenties en verspreid nieuws: Remus F.P.M. Aussen, tel. 010 435 22 70 of 06 242 709 53, e-mail redactie@bovatin.nl Art direction en grafisch ontwerp UPPERCASE, www.studiouppercase.nl e-mail hello@studiouppercase.nl, tel. 06 547 448 96 Foto omslag: Pietra Pece
VOORWOORD Beste collega`s, We komen naar u toe! Ik schrijf dit voorwoord kort voor de eerste regio-bijeenkomst in Noord-Holland en als u dit leest hebben we al een paar bijeenkomsten bezocht. Onderwerp: de toekomst van BOVATIN! U hebt onze concept-toekomstvisie al via de Nieuwsbrief kunnen downloaden, en we wisselen er graag tijdens die avonden met u over van gedachten! En dat u een mening hebt, dat weten we… Het grote aantal leden dat heeft deelgenomen aan de enquête over de ‘big slabs’ ofwel XXXL-tegels was echt een hart onder onze riemen: wat we doen, en wat u bijdraagt aan het werk van onze bond doet ertoe! We hebben deze informatie ook met de Italiaanse fabrikanten van de Confindustria Ceramica gedeeld, en men gaat daarmee aan het werk: in het artikel over de enquête leest u wáármee. Een minder positief gevoel hebben we op dit moment bij de Europese vereniging van Brancheorganisaties EUF. Al enkele jaren levert deze kennisdelingsorganisatie weinig op: innovaties en initiatieven werden door de bestuursleden uit de Duitssprekende landen stelselmatig getorpedeerd (EUF-goedkeuring voor tegels, en een kant-en-klaar verwerkingsvoorschrift voor slabs, om maar wat te noemen). Irritatie is er verder over zaken die niet in notulen worden opgenomen en afspraken ‘in klein comité’. Tijdens CERSAIE was sinds jaren weer eens een bijeenkomst met het Confindustria-bestuur. Op de agenda geen marketing-kansen, geen innovaties, geen kennisdeling, zoals je van zo’n bijeenkomst zou verwachten, maar slechts één onderwerp dat – ik zal er niet over uitweiden – mede de zakelijke belangen van de (vice)voorzitter betroffen. Hier hebben we nadrukkelijk bezwaar tegen gemaakt, duidelijk gemaakt dat we principieel en inhoudelijk van mening verschilden en er heldere afspraken over gemaakt tijdens het voorgesprek. Voer voor mededingingsautoriteiten, overigens… Voorzitter en vice-voorzitter hebben die afspraak echter met voeten getreden, en tijdens het gesprek met het Confindustria-bestuur is door of namens hen gemeld dat ‘alle EUF-landen het ermee eens waren’. Voor ons is deze breuk van vertrouwen de druppel; wij beraden ons dan ook op ons lidmaatschap. We wachten de evaluatie tijdens de EUF-vergadering van januari af, en gelukkig zijn er in 2022 EUF-bestuurlijke verkiezingen. U kent mijn motto ‘alleen ga je sneller, samen kom je verder’… In dit geval lijkt dit anders, al kunnen we met een aantal landen prima samenwerken. We hebben ook partners bij de Confindustria vanzelfsprekend hierover op de hoogte gesteld. Toch leveren onze overige Europese contacten veel op. Zoals inhoudelijke afspraken voor nieuwe NITA-trainingen, en uw opmerkingen in de enquête over de slabs, leveren, zo verwachten we, op dat er (alsnog!) breed gedragen verwerkingsinstructies voor de slabs komen evenals betere transportmethoden. En was het geweldig om weer op CERSAIE de nieuwe ontwikkelingen te mogen zien: u leest er alles over in dit blad. We zien u graag binnenkort, en anders zien we uw reactie op de visie graag per mail! Ik wens u goede zaken, blijf gezond, Gerard Reus, voorzitter
3
KIESEL BENELUX Onze Hoog-elastische pasta-tegellijm Okamul FP 60. • Klaar voor gebruik • Hoge standvastigheid • Zeer flexibel • Ook voor groot formaat • Kwaliteit D2TE dus watervast na uitharding • Lange Opentijd • EC 1Plus Lijm • Zeer laag in Prijs • Verpakking: 16 kg Emmer
Kiesel Benelux Anne Frankplein 12 · 5122 CB RIJEN, Nederland Tel. +31 161 244600 · Fax +31 161 240466 www.kiesel.nl · info@kiesel.nl
Download onze App in de Appstore of Google Play Store
5
november 2021
Inhoud In deze editie 06 BOVATIN-bijeenkomsten: De toekomst van uw brancheorganisatie!
47 Prefab beton Vaak nog te jong voor afwerking
09 Prijsschommelingen? Neem ze mee in uw offerte!
49 Agrob Buchtal: Keramische tegels ondersteunen een gezond binnenklimaat
11 Wet Kwaliteitsborging? Wij maken hem makkelijk(er) voor u, en duidelijk voor uw klant! 14 De uitkomsten van de Grote XXXL-enquête 16 Keramische ontwikkelingen in het buitenland: Buitenlandse bladen en andere links…! Thema’s & Toekomst 22 CERSAIE 2021: ‘Larger than Life’ tegels voor het huis waar je leeft, werkt en sport! Informatie voor de professional 41 Gerard Reus bezoekt jubilerend tegelzetbedrijf J v.d. Broek uit Leiden: Een warm ontvangst met koffie, gebak en een goed gesprek!
53 Nieuwe Nederlandse consultant in het veld Voor Agrob Buchtal, DRYTILE en JASBA 55 Snellere start tegelen anhydrietvloer Met vloertegelpasta van Omnicol 57 PCI Carrament® grijs Voor nog meer verwerkingscomfort en een grotere tijdsbesparing
53
59 Aandeel gerecycled materiaal in Mosa-wandtegels Stijgt tot 33% 61 Grootste overname in de geschiedenis van Ardex: Nu een meerderheidsbelang in wedi 63 Judith Norbruis Naar RAKO! 65 KOMO Keurmerk voor tegelzetbedrijven
41 …en op bezoek bij jubilerend Remmers Tegelzettersbedrijf
67 Nieuws van de BOVATIN Verzekeringsdienst Lydia Huiskes, uw nieuwe contact!
42 Schrikmoment voor Bert Nieuwenhuis!
69 Ik ben geen tegelzetter, maar…
42 Wiek Slaats 50 jaar in dienst Bij Wijen Tegelhandel & Tegelzetters
70 Nuttige informatie Voor BOVATIN-leden
22
45 Reinier Spaan: ‘Mr. Coba’ wordt commercieel directeur Kerastone!
22
6
Bovatinfo
BOVATINbijeenkomsten: de toekomst van uw brancheorganisatie!
De concept-toekomstvisie van BOVATIN wordt of is in deze periode met bestuursleden besproken in de regio’s: de donderdagen 7 oktober in NoordHolland, (de enige vrijdag) 15 oktober in Zuid-Nederland, 15 november in Oost- + Noord Nederland, en 25 november in Midden & West. Een schriftelijke reactie is natuurlijk ook mogelijk; en tijdens de formele online-jaarvergadering, die plaatsvindt op donderdag 9 december, wordt de – eventueel aangepaste - toekomstvisie, samen met de jaarstukken en het verslag, vastgesteld. Waar die toekomstvisie vandaan komt? Het zijn acties en aandachtspunten die voortkomen uit de gesprekken in de regio, ervaringen van bestuurders en zaken waarvan het BOVATIN-bestuur mag weten dat ze ‘spelen’. Hieronder een korte samenvatting van de actiepunten zoals het hoofdbestuur, met uw regiovertegenwoordigers, die opgesteld heeft. Eind september kreeg u het volledige concept-stuk al via de E-Nieuwsbrief!
Brancheorganisatie BOVATIN: hoe ‘organiseren’ we het werk? Hoe houden we het op termijn vol om een bestuur met actieve ondernemers uit de tegelbranche te bemensen? Feit is dat iedereen het druk heeft. En – eigenlijk – we vinden wel dat ook toekomstige bestuurders uit de branche moeten komen. Een louter ‘politieke’ voorzitter past niet bij onze bond, vinden we. Dus – zorgen we ervoor dat BOVATIN zó georga-
niseerd is dat het uitvoerende werk volledig gedaan wordt door het ‘secretariaat’: de medewerkers van NOA/Aannemersfederatie die ook nu al de financiën en de ledeninformatie beheren, plus de juridische, technische en communicatieadviseur die in opdracht van BOVATIN werken. En dan kan ook een ondernemer met een bedrijf een bestuursfunctie ‘ernaast’ vervullen. Al heeft de voorzitter wel een aantal extra netwerk- en representatieve taken.
7
november 2021
VZ: Externe betrekkingen, communicatie, geassocieerde leden, AFNL, NOA, EUF, CAO-cie
Voorzitter HB
Hoofdbestuur uit de regio’s coördineert de vier kerntaken financiën, secretariaat, opleiding, marketing & ledenwerving.
Penningmeester
Secretaris
Bestuurslid
Bestuurslid
Verdeling aansturing kerntaken per bestuurslid
Financiën
Secretariaat
Opleidingen
Marketing & ledenwerving
Jurist
Opleidingscoördinator/ technisch adviseur
Communicatieadviseur
Uitvoerenden: secretariaat, jurist, opleidings/technisch adviseur, communicatieadvies
Secretariaat
De belangrijkste actiepunten U hebt ons verteld: de meeste zaken die BOVATIN doet, doen we goed. Dat horen we graag. Maar een paar punten (onder andere: hoe ondersteunen we niet alleen onze ondernemers met personeel, maar ook onze ZZP-ers op hun specifieke onderwerpen) kunnen beter. En ook deze tijd vraagt speciale acties. Ofwel: 80% van ons werk gaat door zoals het gaat, maar we hebben een aantal actiepunten voor de portefeuillehouders: 1. Een
completere dienstverlening aan ALLE typen tegelzetbedrijven. Versterking van de E-Nieuwsbrief en de technische artikelen in BOVATINfo horen daar bij. 2. Beperkte portefeuilles/minder tijdrovende uitvoerende taken door verdere professionalisering van het secretariaat maakt het voor jonge, nog actieve leden makkelijker om bestuurswerk te doen. 3. Permanente ledenwerving en promotie van de bond als kerntaak; heldere profilering van de voordelen 4. Alert zijn op de voordelen van de Wet Kwaliteitsborging voor KOMO-certificering
5. Continue
marketing voor tegels (‘meerwaarde van tegels’ uitbouwen)plus naamsbekendheid (beeld- & woordmerk!) BOVATIN inzetten voor leden 6. Een ‘onderhoudsbeurt’ voor de financiële administratie voor beter inzicht en sneller kunnen bijsturen. 7. Instroom en behoud instroom (!) nieuwe tegelzetters samen met leden aanpakken 8. Binnen vijf jaar is BOVATIN zelfstandig lid van één sterke koepel die ontstaat uit de fusie NOA en Aannemersfederatie! Extra geld beschikbaar! Nee, BOVATIN beschikt niet over een geldboom. Maar er is wel geconstateerd dat BOVATIN meer ‘spaargeld’, onder andere uit de jaren ’70 en ’80, heeft dan nodig is. En dat dient dus ten goede te komen aan de leden. Daarom is een ‘Investeringsplan’ samengesteld om onze en uw ambities te realiseren; ook wordt bezien welke investeerders nog meer een bijdrage zouden kunnen leveren aan zaken die immers ook hen ten goede komen, of (O&O-fonds) waar we zelf ook aan bijdragen. Dat investeringsplan ziet er alsvolgt uit:
Investeringsplan BOVATIN 2022 - 2026 Innovatie en techniek: gezond werken opleiding leermeesters, Kies Tegelzetten en incentive leerlingen Marketing-agenda: MvT: garantieregeling, vloerverwarming (NB: bijdragen geass. leden) Naamsbekendheid & Erkenning Jaarschijven: Herkomst: Reserves & eigen middelen: O&O-fonds (Kies tegelzetten en opleiden leermeesters, incentive leerlingen) Doelbijdrage MvT geassocieerde leden Uit jaarbegroting BOVATIN
2022 5.000 25.000
2023 5.000 20.000
2024 5.000 10.000
2025 5.000 5.000
2026 e.v. 5.000 5.000
50.000
40.000
35.000
30.000
10.000
5.000 85.000
5.000 65.000
55.000
totaal
5.000 40.000
ntb
245.000
125.000 60.000 40.000 20.000
Meer dan 85 jaar kennis en kwaliteit Julius van der Werf biedt u: De nieuwste trends op tegelgebied Een uitgebreid assortiment voor elk budget Snelle levering vanuit magazijnvoorraad Zelf controle over uw bestellingen
liu
sv dw er
f.n l
Vestiging: Groningen Diamantlaan 2, 9743 BG Groningen telefoon (0515) 41 31 48
ju
Hoofdvestiging: Sneek Lorentzstraat 19, 8606 JP Sneek telefoon (0515) 41 31 48
november 2021
Uw rol! Dit jaar dus geen digitale Jaardag met een uitgebreid programma, maar wel de al genoemde ‘Jaarvergaderingen’ met het BOVATIN-hoofdbestuur in de regio’s, gevolgd door een digitale ‘formele Jaarvergadering over jaarverslag en begroting. “Zo doen we het meest recht aan de uitkomsten van de enquête!”, vonden de bestuursleden van BOVATIN. Het hoofdbestuur wordt uitgenodigd voor de regiovergaderingen door de regiovoorzitter, en – al blijft het natuurlijk óók een gewone regiobijeenkomst – daar zal Gerard Reus samen met de andere bestuurders meer vertellen over de organisatie van de toekomst van BOVATIN, de komende speerpunten en het ‘investeringsplan’. En natuurlijk is er voor u de gelegenheid om zelf aandachtspunten in te brengen.
Coronacheck? Sinds 25 september is de horeca verplicht u te vragen om uw bewijs dat u gevaccineerd of negatief getest bent. Of dat u eerder corona hebt gehad. U kunt dat aantonen via de QR-code van de ‘Coronacheck’-app op uw telefoon, of door middel van een papieren bewijs. Dat papieren bewijs kunt u opvragen en uitprinten via www.coronacheck.nl, in combinatie met uw DigiD. Neemt u ook uw legitimatie mee?
U krijgt van het regiobestuur natuurlijk nog een uitnodiging per mail met de exacte locatie en de agenda maar noteert u alvast de datum! Alle regiobijeenkomsten beginnen om 17.00 uur met een buffet.
Graag tot dan! En hebt u vragen? Bel ons (telefoonnummers achterin dit blad)!
De formele online-jaarvergadering vindt plaats op donderdag 9 december, om 19.00 uur, via Teams. De uitnodiging daarvoor ontvangt u via de Nieuwsbrief. ■
Het BOVATIN-bestuur
Prijsschommelingen? Neem ze mee in uw offerte! In het kader van de huidige prijsfluctuaties op bouwmaterialen doet u er goed aan om, als de algemene voorwaarden (bijvoorbeeld vanwege de marktpositie) niet integraal kunnen worden opgelegd, voor uzelf enig houvast te creëren als een discussie over prijswijzigingen ontstaat. Dat kan bijvoorbeeld door in uw offerte de volgende tekst op te nemen. Voorbeeldtekst ‘normale situatie’: “De prijzen genoemd in onze offerte zijn gebaseerd op de per datum aanbieding geldende materiaal- en grondstofprijzen, lonen, heffingen, sociale lasten, belastingen en andere kosten. Indien na de datum van aanbieding wijzigingen optreden in 1 of meer van deze kostenbestanddelen zijn wij gerechtigd de overeengekomen prijs c.q. prijzen overeenkomstig de verhogingen aan te passen.” Afhankelijk van de feitelijke situatie is de tekst nog uit te breiden met: De prijzen genoemd in de offerte zijn voorts gebaseerd op uitvoering van de werkzaamheden binnen de normale werktijden en de aangegeven uitvoeringsperiode zoals voorzien in de op moment van uitvoering van de werkzaamheden geldende BouwCAO. Wanneer een aannemer in de offerte nog melding wil maken van de ‘abnormale situatie’ van de afgelopen periode kan gedacht worden aan de volgende tekst: “Door grote vraag en weinig aanbod zijn wij helaas genoodzaakt u te wijzen op onzekerheden rond (tijdige) leverantie van tegels en tegelwerk. Bijgaande offerte is dan ook onder voorbehoud van tijdige beschikbaarheid van deze materialen en met inachtneming van doorberekening van mogelijke prijsstijgingen bij definitieve leverantie.
Eventuele consequenties in tijd en geld die nog niet zijn verdisconteerd in onze aanbieding zullen wij z.s.m. aan u kenbaar maken.” ■ Voor informatie: Mr. Teus Zanen, gegevens achterin dit blad
9
november 2021
Wet Kwaliteitsborging? Wij maken hem makkelijk(er) voor u, en duidelijk voor uw klant! Op 1 juli 2022 treedt de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) in werking. BOVATIN wil zijn leden voorbereiden op de gevolgen van die wet. Tot nu toe is er door veel organisaties en overheden veel algemene informatie verstrekt waardoor ook wij vaak door de bomen het bos niet meer zagen. Maar – en dat mag u ook van uw brancheorganisatie verwachten! – we hebben de Wkb eens goed tegen het licht gehouden, en op een rij gezet wat nu voor een tegelzetbedrijf van belang is. In deze publicatie wordt dus alleen de informatie gegeven die voor een tegelzettersbedrijf relevant is: of u nu rechtstreeks voor een zakelijke klant of voor een consument werkt, of voor een aannemer dan wel voor een ander tegelzetbedrijf. Bij de contractvorming en in elk geval vóór aanvang van de werkzaamheden moet u dus vastleggen of er een opleverdossier komt, en zo ja, wat daar in wordt vermeld! En, tot nu toe vonden de grote bouwbedrijven een KOMOcertificaat van een tegelzetter niet interessant (zie een eerdere editie van dit blad). Maar dat zou wel eens kunnen veranderen – in uw voordeel!
11
12
Bovatinfo
Opleverdossier bij rechtstreekse opdrachtgever? Alleen als u het afspreekt! Een tegelzettersbedrijf, en dus ook een OZP’er, is volgens de wet een aannemer van (bouw-)werken. De Wkb stelt dat een aannemer aan de opdrachtgever bij de gereedmelding voor oplevering een dossier moet leveren waarin wordt aangetoond dat het werk en de verwerkte producten aan de eisen uit het contract voldoen.
Nu een overeenkomst, uitvoering werk na 1 juli 2022? Dan NU al vastleggen of er een opleveringsdossier moet komen! Maar aannemers, en dus ook het tegelzettersbedrijf, mogen daarentegen in de overeenkomsten met hun opdrachtgevers – zowel professionele en particuliere - afspreken dat men géén opleverdossier verstrekt!
...Maar leg wel zaken vast in uw offerte! Ook als u geen opleveringsdossier maakt, legt u uw klant waarschijnlijk wèl een offerte voor. Wanneer u bijvoorbeeld van de adviseur van uw lijmsysteem een verwerkingsadvies hebt ontvangen, dan is dat vaak al de basis van uw offerte. Is een offerte belangrijk? Veel ‘gedoe’ achteraf is terug te voeren op verwachtingen van de klant. Vooral in ‘schadezaken die eigenlijk geen schadezaken zijn’ blijken klanten gebruik en (niet zelden, om wat extra korting af te dwingen) zelfs misbruik te kunnen maken van het ontbreken van afspraken vooraf. Zo ontstaan onrealistische verwachtingen van voegbreedtes, kwaliteitsnormen en dergelijke. Een klant die verkeerde reinigingsmethoden heeft toegepast, wil bovendien nog wel eens verwijzen naar het feit dat ‘de tegelzetter hem er niets over verteld heeft’. Moet u droogtijden vastleggen? Als uw klant een uur nadat u vertrokken bent, een stukadoor laat werken op een vloer die u net gevoegd hebt, raakt de voeg soms onherstelbaar vervuild. En het valt dan niet mee om voor de rechter aan te tonen dat de klant ongelijk heeft: er lag immers niets vast. Wat kunt u bijvoorbeeld in uw offerte vastleggen: • Type en merk voorbehandeling • Uw werkwijze en de noodzakelijke droogtijden • Lijmtype en merk, plus wijze van verlijmen (kamvertanding, wel of niet buttering-floating) • Tegeltype en merk • Type voegmateriaal en voegbreedte • Tegelgroep 1, 2 of 3: welk kwaliteitsniveau mag de klant verwachten? • Type waterdichtmateriaal • Type kit • Aangetroffen of type geleverde ondergrond • Reinigings- en onderhoudsvoorschriften
…En dit kunt u in een opleverdossier vermelden In een opleverdossier toont u wat u gedaan hebt: waar dat nuttig is, voegt u foto’s toe die u met uw telefoon gemaakt hebt. Ook de gebruikte materialen en de werkwijze uit de offerte vermeldt u vanzelfsprekend. Verder kunt u in het opleverdossier opnemen: • Eventuele aangetroffen dilataties • Ondergrond: aangetroffen of zelf gemaakt • Vlakheid ondergrond • Vochtgehalte ondergrond • Peil: waar zit het en hoe is het gevolgd • Eventuele wapening/ontkoppeling • Voegbreedte en -materiaal • Toegepast afschot In feite levert u dus achteraf een rapport aan met de beschrijving van wat u precies hebt gedaan, en waarmee; zo ‘borgt u de kwaliteit’ van wat u gedaan hebt, en welke beslissingen u genomen hebt. In de praktijk zal een zakelijke opdrachtgever waarschijnlijk zelf al aangeven wat hij graag in het opleverdossier wil zien. Als er specifieke afspraken met de klant zijn gemaakt, doet u er goed aan ook die vast te leggen. Dit alles is best wat extra werk. Dus offreert u ook de kosten van het bijhouden van een opleverdossier!
Wil de klant een opleverdossier? Neem dan de kosten daarvan op in uw offerte! Aansprakelijkheid voor gebreken – en wie moet wat wanneer aantonen? Het tegelzettersbedrijf) is aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij deze gebreken niet aan de tegelzetter zijn toe te rekenen. Het risico en de bewijslast liggen bij u. U moet aantonen dat het gebrek er op het moment van oplevering niet was! Op zich is dat niet nieuw. Wel nieuw is dat het ook gaat om gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt, maar wel ontdekt hadden kunnen worden. Het onderscheid tussen verborgen en niet-verborgen gebreken vervalt dus. Daarom is het des te belangrijker om de staat van het tegelwerk bij oplevering secuur vast te leggen. Bijvoorbeeld door middel van een video-opname. Om schades als gevolg van verborgen gebreken te beperken, kan het ook helpen om opdrachtgevers het opleverings-formulier ‘voor akkoord’ te laten ondertekenen. Maar wat als de oplevering van het tegelwerk wordt uitgesteld tot de eindoplevering van het gebouw en in de tussentijd de hoofdaannemer of een andere onderaannemer schade veroor-
november 2021
zaakt aan het tegelwerk? Zorg er dan in elk geval voor dat u bij het gereedkomen van het tegelwerk in elk geval een verklaring krijgt dat er geen zichtbare gebreken zijn! Niet nieuw maar wel van belang is dat NA verstrijken van de garantietermijn (5 jaar in de algemene consumentenvoorwaarden van BOVATIN) de consument moet bewijzen dat gebreken zijn toe te rekenen aan het tegelzetbedrijf. BINNEN de garantietermijn moet het tegelzetbedrijf bewijzen dat gebreken niet aan hem zijn toe te rekenen.
Bent u KOMO-gecertificeerd? Dan hebt u een flinke streep voor! Niemand zit te wachten op extra papierwerk. En toch… Wanneer u recent uw opleiding hebt gevolgd, en u bladert nog eens door het lesmateriaal, dan ziet u dat u deze werkwijze in feite al werd aangeraden. Want het is altijd goed – zeker bij grote en kostbare projecten - om een dossier bij te houden van het werk en de kwaliteit die u geleverd hebt. Dan weet u dat u bij een controle of zelfs bij een rechtszaak niets aan het toeval over hebt gelaten. Een KOMO-gecertificeerd tegelzetbedrijf kon tot dusverre aan zijn certificaat geen extra geld verdienen. Maar dat zou best eens kunnen veranderen. Sowieso is een gecertificeerd bedrijf al vertrouwd met de werkwijze zoals de Wkb die voorschrijft, want die werkten al zo! Twee inschattingen: • De KOMO-certificering en de Wet Kwaliteitsborging sluiten goed op elkaar aan. In de praktijk zal waarschijnlijk blijken dat KOMO-gecertificeerde bedrijven fluitend door de veranderingen heen kunnen werken. • Ook zullen KOMO-gecertificeerde bedrijven niet per project kosten hoeven te maken om hun dossier door een ‘kwaliteitsborger’ te laten beoordelen: hun werkwijze is immers al door SKGIKOB gecertificeerd!
Dus wat moet er dan nog gebeuren? BOVATIN gaat flink voor u aan de bak. Want u krijgt als lid binnenkort van ons: • Een aangepaste standaard-offerte • Een invulbaar voorbeeld van een dossier tegelwerk Daarnaast gaan de checklists uit de BRL/URL voor alle tegelzetters tellen: • Checklist uitvoering wandtegelwerk • Checklist uitvoering vloertegelwerk • Formulier melding gebreken ondergrond/ werkomstandigheden • Locatie steekproef voor de controle van de vlakheid van vloeren • Codering voegmortel en tegellijm Het kan altijd dat er nog punten en komma’s in de (uitvoering van) de Wkb veranderen. Maar wij houden in de aanloop naar de invoering een vinger aan de pols, EN we houden u op de hoogte. Zo nodig organiseert NITA één of meer trainingen!
Kortom… U ‘moet’ dus binnenkort van alles. Maar – als u een opgeleide en vakbekwame tegelzetter bent – en dat bent u - dan bevat de Wkb voor u eigenlijk geen nieuws. En vooral – doordat u uw werk vastlegt, toont u ook op papier aan dat u goed werk levert. Ofwel: u borgt uw kwaliteit. Zo krijgt u later geen verrassingen, en uw klant waardeert die zekerheid ook. We houden u op de hoogte! ■ Voor meer informatie: Ton Borrenbergs, technisch adviseur Mr. Teus Zanen, juridisch adviseur (telefoonnummers en E-mailadressen staan achterin dit blad)
13
14
Bovatinfo
De uitkomsten van de Grote XXXL-enquête! In mei/juni hebben ruim 100 BOVATIN-leden deelgenomen aan het ‘Grote XXXL-tegels ofwel slabs-onderzoek’. En duidelijk is: die enquête heeft veel opgeleverd. Niet allemaal goed nieuws, overigens. Want niet alle bedrijven blijken genegen om überhaupt slabs te (gaan) verwerken. Plus: van de bedrijven die ooit met slabs gewerkt hebben, blijkt ruim 11% het al voor gezien te houden. Anderzijds: ruim de helft van de deelnemers werkt met slabs, en gaat daar ook mee door. Natuurlijk is het ook niet nodig dat ‘iedereen’ slabs gaat verwerken; slabs vormen slechts een deel van de tegelmarkt. Maar belangrijk is dat wie ze verwerkt en blijft verwerken, dat ook probleemloos kan doen. En er zijn – zoals vaak bij nieuwe producten – zaken die beter kunnen.
november 2021
Gereedschap, materialen, keuzes Het is al weer wat jaren geleden dat BOVATIN, samen met Italiaanse instructeurs, een eerste training verzorgde. Toen vormden eigenlijk vooral de vier millimeter dunne platen van 120 x 240 centimeter de markt; daar zijn veel formaten en dikten bijgekomen. En sindsdien zijn er door velen - ook door NITA, samen met diverse fabrikanten van lijm en gereedschap – trainingen gegeven. Werden deze platen aanvankelijk nog vooral met een glassnijder(!) gesneden, inmiddels zijn er nieuwere gereedschappen, methoden en technieken. Ook zijn er nieuwe til- en transportmethoden ontwikkeld en ingevoerd. Plus: alleen al de Italiaanse tegelfabrikanten hebben, aldus de Confindustria Ceramica, de afgelopen vijf jaar zo’n 2,2 miljard euro geïnvesteerd in technologische innovatie; en dan vooral in kwaliteit en duurzaamheid. Hoe doet u het? De uitkomsten van de enquête! De stand van zaken: tien ondervraagden tillen de platen met de hand, 25 met zuignappen en slechts 17 met een speciaal raamwerk. Niemand tilt de platen in zijn eentje. Wat de lijmen betreft: bijna 50% gebruikt verrijkte en/of speciale lijmen, maar 10% van de tegelzetters bevestigt deze porsellanatoplaten met een cementaire (C1)-lijm. Ook verlijmt 10% niet buttering-floating, en gebruikt 20% een lijmkam met een vertanding van acht millimeter of minder. 10% maakt na transport, of tijdensen na verwerking wel eens schades mee Feit: tegelzetten is een vak. En het verwerken van slabs is vakwerk-plus. Niet zo vreemd dus dat velen aangaven dat er wel eens schades zijn. Voorbeelden: • De tegels breken na het snijden verkeerd of ongelijkmatig af • Na boren, jolliën of het snijden/slijpen van een hoek ontstaan scheuren • Tijdens sjouwen breekt er wel eens wat. Transport op de bouw is soms lastig. Maar, niet zelden komen tegels in de krat al beschadigd aan. Soms gaat het mis op de werkplaats (‘ik maakte een foutje met een vorkheftruck’), en soms zijn er tijdens transport vanaf de fabriek al (vooral bovenste en/of onderste) tegels gebroken. Daarnaast zijn er regelmatig schades die de tegelzetters niet kunnen verklaren: schades die tijdens het verwerken onverwacht ontstaan, of zelfs scheuren die NA verwerking optreden. Vooral die laatste roepen vragen op, met name als het om onbewerkte tegels gaat: is hier sprake van een onzichtbare schade, die ontstaan was tijdens bijvoorbeeld transport? Of is er tijdens het verwerken in feite een schade ontstaan, en komt die pas aan de oppervlakte nadat de tegels eenmaal een dag op hun plaats liggen/hangen? Conclusies Het onderzoek is uitgevoerd op verzoek van de Italiaanse Confindustria Ceramica – waarbij overigens aangetekend dient te worden dat de ondervraagde tegelzetters niet alleen
Italiaanse slabs verwerkten. Feit: er valt voor de tegelzetbedrijven absoluut nog het nodige te leren, en om die reden geven ook de meeste deelnemers aan dat ze graag op de hoogte gehouden worden van het cursusaanbod – een cursusaanbod dat NITA en de fabrikanten natuurlijk graag verzorgen. Er resteren wel een aantal zaken die nader onderzoek behoeven: zo moeten schades tijdens transport en sjouwen echt verminderd kunnen worden, en er moet zeker ook gekeken worden naar optimale bewerkingsmethoden voor de diverse soorten slabs: schades tijdens bewerking, en vooral de ‘geheimzinnige’ schades aan reeds geplaatste slabs moeten eigenlijk niet voorkomen. Werk aan de winkel, zowel voor tegel- en gereedschapsfabrikanten, voor docenten èn voor de tegelzetters! Maar één belangrijke conclusie is ook: wat waardevol dat zo veel tegelzetters en bedrijven aan deze enquête hebben deelgenomen! Immers, slechts door kennis van ‘wat er in de praktijk gebeurt’, zowel cijfermatig als inhoudelijk, kan de totale branche verder komen met dit mooie materiaal. En weten we welke prioriteiten er in de trainingen moeten worden gesteld. Immers, we zijn een branche die ‘meters maakt’, maar soms moeten we ook even stilstaan, en tijd nemen voor kwaliteitsverbetering, van welke aard ook. En dit was een goed moment! We hopen u in de toekomst vaker te mogen benaderen… Allereerst voor de trainingen! ■
15
16
Bovatinfo
Keramische ontwikkelingen in het buitenland: Buitenlandse bladen en andere links…! Hoe krijgt u uw informatie? Voor een belangrijk deel zult u op uw eigen kennis vertrouwen. Veel van u, zo weten we, laten zich dan wel op de bouwplaats, dan wel tijdens trainingen, en een groeiend deel door online trainingen (lees: Youtube/Facebook) door hun lijm-, tegel- en/of gereedschapsfabrikant fabrikant op de hoogte brengen van wat er van belang is voor het werk. En, niet onbelangrijk: veel informatie komt ook van uw brancheorganisatie en – binnenkort weer - NITA. Op de website staat een overzicht van technische regelgeving (URL/BRL, plus een waaier aan technische informatieve artikelen), in dit blad gaan we steevast op voorkomende kwesties in, en in de Nieuwsbrief staat regelmatig ook ‘technisch’ nieuws.
Is techniek aan mode onderhevig? Wat de tegelmode betreft: die is in ieder land een weliswaar op details een beetje anders (in Rusland wat meer zwart en goud, in Indonesië wat fellere kleuren), maar we kunnen rustig vaststellen dat als je CERSAIE bezocht hebt, je weet wat er bestaat. Voor techniek, vakmanschap en regelgeving ligt dat echter behoorlijk anders, terwijl je toch zou zeggen dat de regels voor de elementaire natuurkunde overal hetzelfde zijn… Het klimaat speelt echter ook een belangrijke rol: in een land
waar het meestal 40 graden Celsius en kurkdroog is, zijn regels voor buiten-tegelwerk minder interessant dan in ons land – waar je zó 60 graden verschil tussen zomer en winter kunt hebben… En beslist ook de lokale opvattingen over vakmanschap spelen een rol. We hebben eens een ronde gemaakt langs wat bladen uit andere landen. Veel van die bladen kunt u na aanmelding online lezen, zoals het Belgische Polycaro. Een blad als het Duitse Fliesen & Platten valt slechts te lezen met een abonnement (€ 262,-). Reist u even mee?
17
november 2021
Gewoon links…! We kunnen u er van alles over vertellen. Maar eigenlijk… Als u even wat tijd over hebt (OK, NIEMAND in de bouw heeft tijd over. Maar toch...) zou u de tijd kunnen nemen en niet alleen uw talen, maar ook uw kennis op kunnen halen met deze publicaties. Plus – u ziet ongetwijfeld ook de nodige verschillen met wat hier ‘de regels’ zijn! Hèt blad over tegels in de Verenigde Staten!
www.tile-magazine.com Uit het Verenigd Koninkrijk: www.tileandstonejournal.com Een blad uit India. U moet wel uw gegevens opgeven: www.ceramicfocus.com
www.tileofspainusa.com/ceraspana-magazines/; Spaanse tegels in USA: vooral trends en campagne Het archief van het blad van de Italiaanse tegelbranche: www.ceramica.info/biblioteca Ceramica.info is sowieso een nuttige website. www.ceramica.info/en/but-ceramic-is-a-safe-choice …en er is ook een complete Italiaans-Spaanse campagne op te vinden. Uit Australië: www.issuu.com/nationaltiles/docs/ nt_biannual_magazine_edition_3.
En daar hebben ze ook: www.issuu.com/elitepublishingcoptyltd/ docs/tile_today_issue_109 In New York is, samen met diverse universiteiten, een 232 pagina’s tellend document opgesteld over het restaureren van historisch tegelwerk. Inclusief suggesties voor het verantwoord restaureren ervan. Voor eenieder die getest is op sporen van keramiek in het bloed: lezen! We zijn zelf niet betrokken – al komen de tegels van Het Loo en ‘Royal Tichelaar’ uit Makkum er wel in voor. www.issuu.com/alennikolic/docs/architectural_tiles_conservation_and_restoration
november 2021
Issuu.com is sowieso wel een goudmijn voor diverse tijdschriften en de meest recente catalogus van bijvoorbeeld Villeroy & Boch, RAKO, Agrob Buchtal en talloze andere merken… En natuurlijk staan we er zelf ook: www.issuu.com/bovatin www.polycaro.be/nl uit België. Met steeds wat meer nadruk op natuursteen, maar – blijft een interessant blad. www.wtcb.be/publicaties/wtcb-contact Ook uit België, en minstens even interessant: het wetenschappelijke tijdschrift van onze zuiderburen, van het wetenschappelijk instituut WTCB. Soms baanbrekende publicaties! Plus – we zijn fan – het Duitse blad Fliesen & Platten. www.fliesenundplatten.de Ook interessant: de website van onze EUF: de vereniging van tegelzettersbrancheorganisaties. We linken even naar onze zuster-verenigingen. Ieder van die clubs werkt toch weer anders: www.euf-federation.com/ member-associations Dit is bijvoorbeeld het blad van de Duitse tegelzettersvereniging Fachverband Fliesen und Naturstein: www.fachverband-fliesen.de/fileadmin/dokumente/Presse/Fliesen-Echo_ Ausgabe_04_2020.pdf Kortom - zo kunt u beschikken over behoorlijk wat kennis uit andere landen. De redactionele favoriet? Het Amerikaanse renovatie-samenwerkingsproject. 232 pagina’s… We hebben het nog niet uit. Veel lees- en klikplezier! ■
19
IG EEN V O UD A A R! B K R E W R VE
CODEX X-FUSION
De 3-componenten design epoxy voeg- en lijmmortel die eenvoudig te verwerken is. Beschikbaar in bijna 20 kleuren.
Meer informatie
www.codex-x.nl
codex | A brand of Uzin Utz Group
FENTO VOORKOMT KNIE- EN RUGKLACHTEN DOOR MIDDEL VAN ERGONOMIE FENTO Knee Protection is volledig gespecialiseerd in ergonomie en richt zich op professionals die vaak op hun knieën werken. Denk bijvoorbeeld aan beroepsgroepen als: tegelzetters, vloerenleggers, dakdekkers, stratenmakers, hoveniers, installateurs en elektriciens. De kniebeschermers voorkomen knie- en rugklachten door middel van de juiste drukverdeling over het onderbeen te genereren. FENTO krijgt van de eindgebruiker in de markt constant terug dat het product daadwerkelijk bijdraagt aan hun lichamelijke gezondheid waarbij hun knie- en rugklachten enorm zijn afgenomen en vaak zelfs zijn verdwenen. Dit beïnvloedt hun leven zowel op professioneel, als op privé vlak in positieve zin. Momenteel groeit de populariteit van FENTO dan ook erg hard. Binnen Nederland zijn ze al marktleider maar ook in de rest van de wereld wordt deze trend in een razend tempo opgepikt en zien ze de markt groeien.
ONTSTAAN VANUIT EEN VRAAG UIT DE PROFESSIONELE MARKT FENTO is ontstaan vanuit een vraag vanuit de markt zelf: een zeilmaker kwam met knie- en rugklachten bij de fysiotherapeut maar enkele maanden na de behandeling kwam hij al weer met dezelfde klachten terug. Hij vroeg zich vervolgens af of er geen alternatieve oplossing was die de problemen voorgoed zouden verhelpen. Vanuit deze vraag is het balletje gaan rollen en zijn deze zeilmaker en fysiotherapeut samen kniebeschermers gaan ontwikkelen die daadwerkelijk de klachten verhelpen. Ze kwamen erachter dat de huidige beschikbare kniebeschermers geen ergonomie boden en hierdoor de lichamelijke klachten in stand hielden. Ze vonden dus een gat in de markt en besloten hier samen in te duiken: FENTO was geboren. Inmiddels zijn ze ruim 20 jaar verder en hebben ze onder andere qua productontwikkeling, teamuitbreiding en professionalisering als bedrijf enorm veel stappen gemaakt en is FENTO uitgegroeid tot een wereldwijd succesvol kniebeschermermerk.
MEDE ONTWIKKELD EN AANBEVOLEN DOOR MEDISCH SPECIALISTEN Alle producten zijn mede ontwikkeld en aanbevolen door medisch specialisten. Door middel van de juiste drukverdeling over het onderbeen voorkomen en verhelpen FENTO kniebeschermers knieen rugklachten. Ook geven de specialisten aan dat voorkomen beter is dan genezen dus FENTO vindt het ook erg belangrijk om de jonge generatie te informeren over de lichamelijke gevaren die op je knieën werken met zich meebrengt. Een aantal andere punten waarin de kniebeschermers van FENTO bijdragen aan lichamelijk comfort tijdens het werk zijn onder andere het wijde oppervlak van de beschermer die zorgt voor stabiliteit tijdens het knielen, de brede elastieken die niet in de knieholtes knellen en het comfort die ze bieden tijdens het lopen of bewegen. Daarnaast zijn de producten slijtvast, ademend, waterbestendig, makkelijk schoon te maken en bevatten de meeste modellen een vervangbare ademende inlay.
MEER INFORMATIE VIND JE OP:
WWW.FENTOKNEEPROTECTION.COM
22
& ’s st a em om h T oek T
CERSAIE 2021: ‘Larger than Life’ tegels voor het huis waar je leeft, werkt en sport!
Wat is nu het belang van een beurs? Na een jaar waarin zowat niets doorging – laat staan beurzen – was het feit dat er weer een live internationale keramiekbeurs CERSAIE was, best bijzonder. De Italiaanse staat, de provincie Emilia Romagna, de stad Bologna, het vliegveld, de taxichauffeurs, de winkels, de beursorganisatie – iedereen had ook alles op alles gezet. Er was geïnvesteerd in regelgeving, in veiligheidsmaatregelen, in extra publiciteit, Italië liet zien dat het kon organiseren. Het BOVATIN-bestuur kreeg zelfs twee organisatoren van CERSAIE op bezoek (zie de BOVATIN Facebookpagina), die lieten zien dat bezoekers aan CERSAIE konden rekenen op een veilige ontvangst met open armen – zij het om diezelfde veiligheidsredenen zonder de gebruikelijke ‘hug’. Kwamen ze ook, die bezoekers? Ze kwamen. Net als de exposanten. Globaal kun je zeggen dat de beurs wat betreft exposanten zo’n 70-80% van de omvang van topjaar 2019 had. En dat is een prima score, zeker wanneer je er rekening mee houdt dat met name Centraal-Aziatische landen te maken hadden met zozeer strakke corona-regels dat hier een digitaal CERSAIEplatform voor ingericht is. En eigenlijk – het was op maandagochtend even een kwartiertje in de rij staan voor de QR-check, maar daarna stond je als altijd – nu dan met een bij 28 graden best irritant mondkapje – in de gezellige drukte. CERSAIE 2021 werd bezocht door in totaal 62.943 bezoekers. Ondanks de aanhoudende moeilijkheden op de internationale markten veroorzaakt door de pandemie,
met name op het gebied van intercontinentaal reizen, trok de show 24.019 internationale bezoekers (38% van het totaal, en slechts een 10% lager aandeel dan in 2019) “Ik ben ervan overtuigd dat de 623 exposanten die deelnamen aan Cersaie 2021 het best mogelijke rendement op hun investering zagen in een show die bij distributeurs, architecten, tegelzetters en vastgoedexploitanten eens te meer zijn nationale en internationale belang weer liet zien!” blikt Confindustria-voorzitter Giovanni Savorani terug. En – wat was er te zien…? Voelen! Het eerste dat opvalt is dat, meer dan anders, iedereen aan de tegels staat te voelen. Misschien, na twee jaar beeldscherm, blij om weer eens een tegel live aan te raken? Dat was het niet. De textuur van de tegels is misschien wel datgene wat in technisch opzicht zich het meest ontwikkeld heeft: we hadden al alle kleuren, talloze patronen en tegelvormen, nu is ook de textuur van tegels in esthetische zin een factor geworden. Wat betekent dat houtlook niet alleen nog meer als hout voelt, maar een tegel met textiel- of stucpatronen voelt nu ook als stof en gipswerk, maar dan zonder de besmettelijkheid. Inclusief weefpatronen en grof stucwerk… Ofwel, we kunnen er van uitgaan dat wie net zijn granolwandje glad en strak heeft laten stuken, binnenkort met de terugkeer van die mode geconfronteerd wordt… Het aandeel XXXL-platen ofwel slabs was aanzienlijk. Aangezien deze zich natuurlijk daar prima voor lenen, hadden de meeste fabrikanten gebruik gemaakt van ‘uitvergrote’ patronen van marmer, graniet en andere natuurlijke materialen. ‘Larger than Life’ is duidelijk een trend. Wat natuurlijk niet automatisch betekent dat iedereen straks thuis enorme marmerpatronen of manshoge bloembladeren op zijn wand heeft, maar – goede kans dat de complexe texturen en uitvergrotingen snel ‘middle of the road’ worden.
Raimondi: een serie slimme innovaties! Maar – laten we eens met de techniek beginnen. Ivan (senior) en Marco (junior) Raimondi zijn vaste waarden op CERSAIE. Met ieder
overbelasting van je ‘knijphand’, hij zorgt ook voor een gelijkmatig resultaat!” Zijn favoriet zijn de RLS HD-clips: nieuwe wedge-leveling clips, geschikt voor de grootste en zwaarste tegels, die een betere tolerantie hebben tijdens het aandrukken van de wedges.
een eigen visie op het werk van de tegelzetter, laten ze in de ruim opgezette Raimondi-stand ook ieder een eigen set favoriete innovaties zien. Marco Raimondi kijkt overigens terug op goede bedrijfsresultaten: “(…)hoewel de maanden dat de fabriek in verband met de pandemie tijdelijk enkele maanden moest sluiten, wel ingelopen moesten worden. Maar dat is gebeurd: en zo kijken we toch nog terug op mooie productie- èn verkoopcijfers!” Raimondi junior laat de nieuwe LAB-serie zaagbruggen zien: een natte zaagtafel voor grootformaattegels tot 400 centimeter, uitgerust met een 2,2 kWatt motor, en uitbreidbaar met alle mogelijke accessoires voor jolly- en ander slijpwerk. De Polystycut is een zaagmachine voor polystyreen-isolatiemateriaal; voor wie elementen van polystyreen gebruikt, een behoorlijk handig en niet te groot apparaat. En – op snijtemperatuur in zes seconden. Nummer drie: ik zie veel tegelzetters die zelf een geslaagd of minder geslaagd draadwerk in elkaar knutselen om hun gereedschap aan hun emmer te hangen. Dat hebben we nu vertaald in een professioneel hulpmiddel, bevestigd aan een stevige emmer van 27 liter! En tot slot: de ‘Levmatic Air’, een pneumatische tang voor leveling-wedges. Hij werkt op lucht, en kan desgewenst met een micro-compressor worden geleverd. Hij is instelbaar op tegeldikte en snelheid, en is zowel geschikt voor links- als rechtshandigen. Het voordeel: niet alleen voorkomt hij
van de twee poten van deze uitbreiding komt deze licht schuin, in een hoek van ca. 170 graden te liggen, en vangt hij dus prima het afgesneden stuk op! De zuignappen - ook het grotere ‘Medusa’model - zijn nu allemaal geschikt voor tegels met een gladde èn een grovere textuur. De Levtop Plus en Flat hoekverbinders zijn bedoeld voor wie dunne plaatmaterialen op meubels en keukenbladen verwerkt: de twee aangrenzende bladen zijn in alle richtingen verstelbaar. Maar het meest intrigerend is het ‘tegelframe met wieltjes’: de heer Raimondi senior demonstreert hoe met dit leveling frame – waar een klein compressortje op is gemonteerd om de zuignappen op druk te houden - iemand in zijn eentje een slab tot ongeveer 120x120 centimeter kan plaatsen. We horen natuurlijk graag uw mening! Maar – dit stuk gereedschap heeft natuurlijk als eerste XXXL-plaatsingshulpmiddel het voordeel dat het ZELF in ieder geval nauwelijks gewicht heeft of ruimte in de bus inneemt… Vraag is natuurlijk wel hoe je vermijdt dat ofwel de wieltjes, ofwel jijzelf druk uit moet oefenen op de net ernaast gelegde tegel. Maar er is vast een manier!
‘Tegelstad’: wéér meer professioneel en centraal! ‘Città della Posa’, ofwel Tegelstad, begon ooit klein, op een ongebruikte verdieping van de beurs. Ruim tien jaar geleden, tijdens mijn eerste bezoek, ontbrak iedere aandacht voor de tegelzetter. Dit jaar bevond de Tegelstad zich centraal in het netwerk van zaken, in een zaal waar ook de meeste gereedschapsfabrikanten (met uitzondering van Rubi… maar die zat dan ook in een aangrenzende zaal) zich bevonden. Gelikte ruimte, een serie nuttige demonstra-
Ook senior loopt meteen naar de Levmatic toe, maar hij wijst vervolgens meteen op een super-handige uitbreiding van de XXXLwerktafels BM180/BM180-plus: de TSE180, een ‘bijzettafel’ voor deze werkbank aan de zijkant, die niet alleen de tafel breder maakt, maar ook helpt bij het in je eentje snijden van slabs: met een kick tegen één
ties, en vooral: een enorm cursusaanbod. Ook voor de ervaren tegelzetter: en die bijscholingscursussen worden gevolgd ook. Ik ben eigenlijk vergeten het tegen Paolo Colombo, de voorzitter van brancheorganisatie Assoposa – de organisator van Città della Posa – te zeggen, maar – het zou mooi zijn als de demonstraties een volgende keer gecombineerd zouden kunnen worden met het renoveren van een paar van de inmiddels 30 jaar oude toiletgroepen in het complex. De beurslocatie BolognaFiere is geweldig, maar de toiletgroepen ademen (letterlijk…) de sfeer van een te lang gekraakte kantoorlocatie in een vergeten industriegebied… En dat kan beter.
De tegels: wat viel op? Voor wie hoopt dat 10x10 of 12x12 terugkomt: ze kwamen op de beurs niet voor. Wat wel terugkomt: nieuwe 3D-variaties op metrotegels, zeshoekige tegels, en vooral veel tegels van baksteenformaat: staand, liggend, halfsteens verlijmd, in visgraatverband. Een groot deel van de fabrikanten toonde dit formaat, vaak in de blauwe of groene kopersulfaat-kleuren die we hier kennen uit de jaren ’30. Veel tegels vielen op door hun gedetailleerde en levensechte textuur: hout, stof, behang, stucwerk, maar ook tegels met uitvergrote 3D-bladskeletvormen en veel ‘reuzenmarmer’ (eveneens uitvergrote structuren).
Zijn ‘onze’ aardkleuren grijs, zwart en terra dan verleden tijd? Zeker niet. Ook deze kleuren komen nog op de beurs nog voor, aangevuld met allerlei metaaltinten zoals we die twee jaar geleden ook zagen. Opvallend was de relatieve afwezigheid van mozaïek, maar naar verluidt is dit dan beperkt aanwezig op de beurs, maar houdt het ‘gewoon’ zijn huidige marktaandeel. Net zoals de slabs dan wel op 20 of 30% van de stands figureerden, maar in de praktijk slechts ongeveer 10% van de markt uitmaken. Mooi is dat in deze tijd iedere paar jaar zijn stempel op de mode nalaat. En van iedere paar jaar blijft uiteindelijk iets over dat blijkbaar ‘van alle tijden’ wordt. Zoals gebruikelijk nemen we honderden foto’s op de beurs. En haalt slechts een fractie dit blad. Het ‘voelen’ kunnen we daarbij helaas niet mogelijk maken, dan had u – zeker dit jaar – zelf de beurs moeten bezoeken. Maar een indruk hebt u na dit artikel zeker, en – de tegel blijft zich, ook in technisch opzicht, ontwikkelen.
En het gereedschap houdt daarmee gelijke tred: was ergonomie, veiligheid en gebruikersgemak 10 jaar geleden gewoon geen ‘markt’, nu is het dat wel. Dat was vooral te zien op de stands van Rubi en Raimondi. Overigens: dat u deze keer niets over Rubi leest, komt doordat u twee BOVATINfo’s terug al met alle nieuwe gereedschappen van het ‘rode merk’ heeft kunnen kennismaken. Hetgeen trouwens ook betekent dat – zo verzekerde Rubi’s general manager Benelux en ver daarbuiten Engbert Broekman ons – hij waarschijnlijk in de volgende editie al weer flink wat nieuwe producten kan laten zien… Interessante waarschuwing op de beurs: gecoat behang (fiberglas) in de badkamer kan zo maar voldoen aan waterdichtnormen. Daar kan geen prefab tegenop… Blijven we wakker?
Even terug naar de tegels… het is altijd lastig om een selectie te maken. We doen een poging… Enthousiast werden we bijvoorbeeld van Gigacer’s kleurenpalet gebaseerd op het bekende kleursysteem ‘Polychromie Architecturale’ van ontwerper/architect Le Corbusier, dat nog niets aan actualiteit heeft ingeboet. Ook de ‘Quarry’ en ‘Gatsby’-series inspireren. Enthousiast werden we ook van Grespania’s ‘Kioto’, met de gestileerde bladskeletten-in-3D op de tegels. En van hun ‘Coverlam’ werkbladen. Interessant zijn ook de geëxtrudeerde tegels van Natucer: De Capri-serie omvat zeshoekige en baksteenvormige tegels met een zekere ‘rauwe’ oppervlaktestructuur (voelen!). Strakker, van hetzelfde merk, zijn de 3D-tegels (ook hexagoon) van de Stow-serie. Versace, met zijn ‘la
Marmoteca’-serie grossiert in ‘larger than life’-marmermotieven. Porcellanosa pakt, zoals gebruikelijk, eveneens flink uit met marmermotieven, maar laat bovendien een ‘geweven’ tegel zien die je zó als trui zou willen hebben… Zeer benieuwd zijn we naar het succes van ‘Porcellanosa OffSite’, een concept voor prefab-badkamers waarbij we overigens wel meteen moeten denken aan een paar Nederlandse fabrikanten die al jaren terug volgens hetzelfde principe hun keramiekproducten gelanceerd
merk Charisma laat zien dat het de geometrische trends van Europa terdege beheerst. Delconca’s ‘Dinamika’-serie laat een aantal fraaie voorbeelden van slaap- en woonkamers zien waarin een natuursteenprint een warme sfeer maakt. Zoals Century (van de Fincibec-group) met slabs en uitvergrote prints ook een statement neerzet. Slabs? Een sfeervolle wand- en vloerbekleding, tot in de gym en de studeerkamer toe.
hebben. Maar zo, met een grote merknaam er achter… We wachten het af. In ieder geval laat dit concept zien dat er met tegels en prefab iets te maken is dat sfeer en kwaliteit heeft, waar dat met de kunststofplaten in diverse Nederlandse prefabproducten van dit moment tegenvalt. Ook Apegrupo laat zien dat er wat moois is te maken met vergrotingen van bloemen en marmer; en het Chinese
• Nieuwe voegkleuren: “Kerapoxy Easy Design is niet de enige ontwikkeling binnen onze voegproducten, we hebben ook 12 nieuwe frisse kleuren die we aan ons kleurassortiment mogen toevoegen. Ze zijn beschikbaar voor onze cementvoeg Ultracolor Plus, epoxyvoeg Kerapoxy Easy Design en siliconenkit Mapesil AC. Mooi op elkaar afgestemd. Daar maak je het tegelwerk echt mee af.” • Mapelevel Easy en Mapelevel Easy WDG, Mapetile Spacer X en Y: “Mapei concentreert zich steeds meer op een breder aanbod voor de tegelzetter, een totaalaanbieder dus. Levelling en spacing horen daarbij! Mapelevel Easy is primair bedoeld voor XXL tegels tot maximaal 160x320 cm. De WDG-versie is weer
Mapei, nadrukkelijk aanwezig! Terug naar de techniek… Mapei, als wereldwijd opererende lijmfabrikant, kondigt op zijn stand flink wat noviteiten aan. Daarbij worden natuurlijk per land die producten ‘uitgerold’ waar daar het meest behoefte aan. Wat voor de Nederlandse markt van belang is? Key Accountmanager Mapei Nederland Wilco Bekkers leidt ons rond langs de voor ons belangrijkste noviteiten. “Op de Mapei-stand is heel wat zien. Ik deel graag de belangrijkste ontwikkelingen: • Kerapoxy Easy Design: “Onze nieuwste epoxy voegmortel voor glasmozaïek, keramiek en natuursteen. Onze visie: als je voegt, doe het goed! Dus hebben we met de Kerapoxy Easy Design een doorontwikkeling op ons totale assortiment voor voegen. Een nieuwe epoxyvoeg, die de brug slaat tussen cementgebonden voegen en epoxyvoegen en bovendien zeer gemakkelijk te verwerken en te reinigen is! Binnenkort introduceren we de Kerapoxy Easy Design in Nederland.”
geschikt voor de andere tegeltypen. De voordelen? De wiggen schuif je vast als een tie wrap, die zakken daardoor niet meer terug en ze zijn eenvoudig met de hand te verwerken. Voor de ruimte tussen grootformaat wandtegels wordt vaak iets anders gebruikt, b.v. een spijker met weer kans op beschadiging van de tegel. Niet met de speciale Mapetile Spacers van Mapei dus.” • Keraflex Extra S1 LD: “Deze flexibele, emissie- en chromaatarme cementgebonden “Low Dust” lijmmortel is de vervanger van Keraflex S1. De lijm is tot 10 mm inzetbaar en wordt geleverd in zakken van 20 kg! Met deze nieuwe stofarme lijm wordt ons assortiment tegellijmen nog completer.“ • Novoplan Maxi: “Niet nieuw, maar wel nog eens onder de aandacht: onze warmtegeleidende egaline. Belangrijk wanneer je vloerverwarming dicht onder de tegel (tussen 3 – 40 millimeter) legt: Novoplan Maxi geleidt warmte snel en gelijkmatig!”
Toevallig liepen we binnen tijdens een meet & greet van de spelers van US Sassuolo Calcio: een voetbalclub die eigendom is van Mapei. Veel gezien, niet alles verteld: kortom, we rijden binnenkort eens langs bij het trainingscentrum van Mapei, om de complete nieuwe productenrange te zien en te ‘voelen’.
Persconferentie in Palazzo Re Enzo: CERSAIE als ‘Wimbledon van de keramiek’ met cijfers en trends CERSAIE is tegels zien en voelen, speuren naar innovaties maar ook en vooral – er veel met anderen over praten. En daarvoor kun je terecht op de website, in de diverse ontwerperscafés, in de ‘Archicontract’-zaal waar architecten, aannemers en ontwikkelaars elkaar ontmoeten, bij de diverse lezingen met wereldberoemde architecten… en op de Internationale Persconferentie in Palazzo Re Enzo in Bologna-centrum. Sprekers: Roberto Luongo, directeur van het Italiaanse handelsagentschap ITA, Vincenzo Colla, minister van economische ontwikkeling, groene economie, arbeid en beroepsopleiding van de regio Emilia-Romagna, gevolgd door Emilio Mussini, vice-voorzitter van Confindustria Ceramica, Andrea Serri, persvoorlichter van de vereniging, en Cristina Faedi, hoofd promotie. Gespreksleider was Armando Cafiero, directeur van Confindustria Ceramica, die bijzonder blij was met de terugkeer van de show als een live-evenement na een lange en lastige periode. Roberto Luongo gaf aan waarom staat en provincie zo veel extra aandacht en investeringen in de beurs gestoken hebben: “Dit is de sector die 85% van de producten exporteert die het in Italië produceert”, wist hij. “Keramiek is de zevende grootste exportsector van Italië. CERSAIE blijft de belangrijkste showcase voor het merk Made in Italy op de wereldmarkt, een soort ‘Wimbledon van keramiek’. Regio-minister Vincenzo Colla wees erop dat “(…) keramiek het meest internationale product van de regio Emilia-Romagna is in termen van export per hoofd van de bevolking, terwijl de regio ook opvalt door de goede relaties tussen de instellingen en bedrijven.
Als ‘tentoonstelling van de heropening’ getuigt CERSAIE van het succes van de vaccinatiecampagne en van de veiligheidsmaatregelen die werden ingevoerd om de veerkracht van de gehele economie te garanderen. In de regio worden grote investeringen in logistiek gepland, van de haven van Ravenna tot initiatieven ter bevordering van technische en wetenschappelijke expertise. De regionale regering zal ook een wet invoeren die bedoeld is om talent aan te trekken voor zowel de academische wereld als het bedrijfsleven en om hoogwaardige banen te creëren.” Confindustria’s vice-voorzitter Emilio Mussini noemde de 148 bedrijven met een omzet van € 5,2 miljard (inclusief 85% uit export) en de ongeveer 22.000 directe werknemers, en daarnaast de productie van Italiaanse fabrieken buiten Italië, die weer goed is voor 14% van de totale omzet (meer dan € 800 miljoen). “De binnenlandse verkoop maakt 12% van het totaal uit, terwijl de helft
van alle export naar de Europese Unie wordt verscheept. De Italiaanse keramische industrie behoudt haar leidende positie in de internationale handel in waarde met een marktaandeel van 31%, gevolgd door China met 20% en Spanje met 17%. De exportverkoop steeg in de eerste helft van 2021 met 12,6% in vergelijking met dezelfde periode in 2019, terwijl de binnenlandse markt met 10,7% groeide.” Mussini beschreef verder de unieke kenmerken van de 38e editie van de show, van het nieuwe virtuele platform CERSAIE Digital tot de belangrijke samenwerking met andere lokale instellingen als onderdeel van het initiatief “Bologna Together with CERSAIE”. De 38e editie van CERSAIE heeft een vol programma met evenementen, waaronder de Keynote Lecture gegeven door Pritzker Prize-laureaat Shigeru Ban, een conferentie met architecten Odile Decq en Benedetta Tagliabue, de tentoonstelling G124 Renzo Piano, de presentatie van Small Talks reloaded, de 18 Press Cafés en het initiatief CERSAIE Designs Your Home. Hij sloot zijn lezing af met een overzicht van de talrijke internationale promotie-initiatieven van keramiek van Italië ( architectuurwedstrijden, de ontwerpwedstrijd in de VS) en liet tot slot de nieuwe ‘duurzaamheidsvideo’ zien die internationaal uitgerold zal worden. Andrea Serri besprak de uitstekende resultaten die de Projects Gallery tijdens haar 10-jarige geschiedenis heeft bereikt, met in totaal 1049 (foto)rapportages over architectuur- en interieurontwerpprojecten die op de website www.ceramica.info zijn gepubliceerd. Meer dan de helft van deze projecten is buiten Italië uitgevoerd, dus sluiten Italiaanse tegels blijkbaar perfect aan bij andere lokale architectuurculturen.
De lezing van Cristina Faedi was gericht op nieuwe trends op het gebied van keramische tegels. Door de lockdown, legde ze uit, zijn onze huizen ook de plaats geworden om te werken en te sporten. “Om deze reden moeten we nadenken over onze nieuwe levensstijl en onze toenemende behoefte om te ontsnappen en terug te gaan naar de natuur. Aangezien keramische tegels onbeperkte mogelijkheden bieden, zien we een overwicht van serene en zachte kleuren
zoals lichtblauw, grote formaten die goed passen bij de natuurlijke kleuren, prachtige keramiek met een uitvergroot marmereffect, pastelkleuren die een gevoel van comfort geven, gouden afwerkingen die onze huizen verlichten, kleine fragmenten en verwijzingen naar Moeder Aarde, evenals de inspiratie van ruwe aarde als het symbool van de stad.”
Toch even. Bologna zelf! Wie CERSAIE bezoekt, doet er natuurlijk wel goed aan om ook minstens een ochtend vrij te houden m Bologna zelf ‘even’ te bezoeken… Is het niet om de chirurgen-snijtafel met amfitheater in de oudste universiteit ter wereld, dan toch wel om de kilometers lange winkelgalerijen met familiezaken die tientallen, soms meer dan 100 jaar oud zijn. Voor horloge-fanaten: een Rolex ligt in iedere etalage in iedere grote stad. Maar de topmodellen van Patek Philippe? In die ene familiezaak in Bologna kun je ze zien, en passen… Eten? Vraag maar niet…
En nu? Eens zien hoe alles landt. Aftellen naar de volgende CERSAIE, die plaatsvindt van 26 tot en met 30 september 2022… gelukkig hebben we de foto’s nog! ■ www.CERSAIE.it
in samenwerking met
Douglas & Jones
Designtegels voor vloeren en badkamers De mooiste designtegels voor vloer en wand die passen bij jouw interieurstijl. Laat je inspireren door de ontwerpers van Mosa. www.mottobymosa.com
LAAT TEGELS LEVEREN OP DE PLEK WAAR JIJ ZE NODIG HEBT Maak gebruik van onze logistieke dienst Leanworks en laat de tegels leveren op de plek waar jij ze nodig bent. Jij hoeft niet meer te sjouwen en kan meteen vroeg in de ochtend met je klus starten.
EVEN VOORSTELLEN.. Sinds 4 januari 2021 is Richard Bode het nieuwe gezicht voor Raab Karcher Tegels en Chemie in de Regio Zuid West. En in dezelfde periode is Troy Geerdink begonnen als Accountmanager Tegels en Chemie Regio Noord Oost. Beide heren zijn vol enthousiasme begonnen aan hun nieuwe uitdaging en graag stellen wij hen aan jou voor. Voordat ik bij Raab Karcher in dienst kwam was ik 9 jaar actief als Technisch adviseur in de buitendienst. Ik was verantwoordelijk voor het adviseren, onderhouden optimaliseren van bestaande en op te bouwen relaties. Daarvoor was ik 20 jaar werkzaam bij een Tegelgroothandel en een Bouwmaterialen handelaar, bij beide legde ik het fundament voor mijn liefde voor tegels. Bij Raab Karcher denk ik een waardevolle bijdrage te leveren met mijn kennis en ervaring op het gebied van tegels. Ik houd mij o.a. bezig met tegels van merken zoals Mosa, Villeroy & Boch, Marazzi, Rako en Sphinx. Daarnaast alle benodigdheden voor tegelwerk van o.a. de merken Wedi, Schlüter, Eurocol, Omnicol, ARDEX en PCI. Kortom alles wat een tegelzetter nodig heeft.
Richard Bode Regionaal Accountmanager Tegels en Chemie Regio Zuid West richard.bode@raabkarcher.nl
Ik ben 12 jaar geleden begonnen in Rijssen als balie/magazijnmedewerker om mijn productkennis te vergroten. Daarna ben ik doorgestroomd naar de binnendienst, met als ‘specialisme’ chemisch zakgoed. Er werd mij de kans geboden om als Regionaal Accountmanager Tegels en Chemie aan het werk te gaan met als standplaats Raab Karcher Vriezenveen, en deze uitdaging ben ik vol enthousiasme aangegaan per 4 januari 2021. Mijn toegevoegde waarde richting onze klant is om als verlengstuk te fungeren. Weten wat er bij de klant speelt en samen proberen opdrachten binnen te halen. Onze concepten (wanneer nodig) kenbaar maken, denk hierbij aan Leanworks, Greenworks en RaabOnline. Deze tools zijn er om de klant te ontzorgen, aangezien de ‘handjes’ steeds minder worden, en de werkdruk blijft. Troy Geerdink Regionaal Accountmanager Tegels en Chemie Regio Noord Oost troy.geerdink@raabkarcher.nl
Wilt U ”BREEAM” bouwen conform EC1 PLUS?
Ga voor Kwalitatief Hoogstaand!
Professionele Tegellijmen, Egalisaties & Voegen Verkoop Sopro Nederland BV Kruyderlaan 21a · 3431 BM Nieuwegein Telefoon +31 (0) 30 60 50 214 Email: info@soprobv.nl
www.soprobv.nl
november 2021
Gerard Reus bezoekt jubilerend tegelzetbedrijf J v.d. Broek uit Leiden: een warm ontvangst met koffie, gebak en een goed gesprek! Voorzitter Gerard Reus doet verslag van zijn bezoek aan het jubilerende bedrijf: “In 1952 werd de basis gelegd voor het huidige tegelbedrijf door grootvader J. v.d. Broek. Hij deed dat samen met P. Zaalberg; die samenwerking duurde echter niet zo lang. In 1956 ging ieder zijn eigen weg, met een verdeling van de werknemers die aan het bedrijf verbonden waren. Dat er keramiek in het DNA van deze familie zit wordt wel duidelijk: inmiddels wordt het bedrijf gerund door de derde generatie. Het bedrijf is al overgegaan overgaat van opa naar vader Jaap, en nu zijn de beide zonen aan zet. Marco en Dennis vormen de derde generatie en zijn tegelzetters pur-sang. Ze hebben het bedrijf overgenomen in 1998, en bouwden het uit tot een brede organisatie met een veelheid aan opdrachtgevers, voor wie alle specialismen van het vak aanwezig dienen te zijn. Dat de mannen een langetermijnvisie hebben,
blijkt wel uit het feit dat ze leerbedrijf zijn. ‘Want,’ zeggen ze: ‘Het leven is doorgeven, en dat geldt ook voor ons ambacht!’ Zoals veel bedrijven werkt ook J v.d. Broek samen met ZZP-ers om de werkdrukte soms op te vangen. Ook vader Jaap was aanwezig. Hij sprak nog altijd met passie over het vak, en dat bewijst zijn blijvende liefde voor het ambacht, net zoals de begrijpelijke trots die hij heeft voor hoe het bedrijf er nu voorstaat. Wijzend naar zijn kleinkind van zes: ‘Misschien is hij wel de vierde generatie...’ Prachtig dat dit bedrijf al zo lang lid is van de bracheorganisatie!” ■
Op bezoek bij jubilerend Remmers Tegelzettersbedrijf Dit jaar vieren drie BOVATIN-leden hun 25-jarig lidmaatschap, en voorzitter Gerard Reus reikt volgens traditie een gouden troffel aan de jubilarissen uit – liefst op het bedrijf. Dit is het tweede bezoek dit jaar: “Het was een grote verrassing voor Theo Remmers dat ik maandagavond binnenstapte aan de Garstkampsestraat 15 te Overasselt… Zijn vrouw Jacqueline had niets tegen hem gezegd, maar wel de kinderen en vrienden ingelicht. Zodoende stond hij nog lekker in zijn werkkleding wat klusjes in ‘haar’ nieuwe keuken te doen, maar al snel had hij door waarom ik er was. Voor mij stond een energieke en joviale man van 60 jaar die nog steeds veel plezier aan het tegelen beleefde. Aan stoppen denkt hij nog lang niet! Hij begon ooit als metselaar, maar werd al snel tegelzetter. Hij deed dat samen met zijn vriend Jan Peperkamp, in een samenwerking die 14 jaar duurde. Jan leerde hem ook grotendeels het vak. Op 14 november 1995 begon hij zijn eigen onderneming; de vestigingswet was inmiddels vervallen, en
daarmee het grootste deel van de papierwinkel die daarbij kwam kijken. Veel mensen besloten toen om een eigen zaak te starten. Theo’s opdrachtgevers zijn veelal particulieren en daarnaast enkele regionale aannemers die in zijn kleine maar efficiënte showroom de tegels uitzoeken: Theo levert alles zelf, dat is een must voor hem. Slabs, ‘kleinere’ grote formaten - hij heeft er geen probleem mee. ‘Een kwestie van slim werken,’ vindt hij, ‘…en soms een paar extra handen erbij halen!’. In al die jaren ook tijdens de crisis - heeft hij nooit zonder werk gezeten. Logisch, want kwaliteit kent minder recessie, en Theo is met de tijd meegegaan: hij verstaat niet alleen het traditionele vakwerk tot in de puntjes, hij weet ook alles van de nieuwste ontwikkelingen. Het was een mooi moment dat Jacqueline de Gouden Bovatin-troffel opspeldde bij haar trotse man. Een terecht trotse man, die nog heel lang in goede gezondheid zijn vak wil uitoefenen.” ■
41
Voor meer informatie kijk op
tegelgroep.nl
Tegelgroep Nederland biedt een compleet pakket van producten en diensten voor elk denkbare toepassing met tegels. Voor zowel binnen als buiten.
Elk denkbare toepassing, zowel binnen als buiten
Technologische & esthetische ontwikkelingen, kwaliteit, duurzaamheid en service staan altijd voorop. Met een ijzersterke reputatie op het gebied van logistieke performance, succesvolle innovaties en intensieve samenwerkingen.
Tegelgroep Nederland: partner van en voor Bovatin.
IJzersterke logistieke performance
Intensieve samenwerkingen Tegelgroep Nederland. Postbus 19 6674 ZG Herveld. T. +31(0) 488 470 600 F. +31(0) 488 470 601 info@tegelgroep.nl www.tegelgroep.nl
43
november 2021
Schrikmoment voor Bert Nieuwenhuis! En Gerard Reus bezocht nog een derde jubilaris: “Het was voor Bert wel even een schrikmoment toen ik vrijdag 3 september zijn erf opreed… Hij was nog net even voor het weekend zijn bestelbus aan het wassen, want Bert en Monika - en ook de drie kinderen! - houden van netheid. Dat zie je zo: een mooie gerestaureerde woonboerderij met aangrenzend een zestal appartementen waar Monika de scepter over zwaait. Die zijn namelijk behoorlijk in trek bij toeristen die het mooie Zeeland willen bezoeken. Met de gastvrijheid zat het dan ook wel goed, en ik kreeg meteen een kop koffie met iets lekkers voorgeschoteld. Vervolgens raakten we aan de praat: over hoe Bert het tegelvak met de paplepel kreeg ingegoten door zijn vader Arend-Jan Nieuwenhuis. Bert startte zijn eigen bedrijf in augustus 1996. Hij is grotendeels werkzaam bij particulieren in de regio, en groeide door de jaren heen uit tot een echte allrounder. Hij beheerst alle disciplines die nodig zijn voor het construeren van een badkamer of toilet, en neemt deze meestal aan in regie. Bert gaat voor kwaliteit en laat zich niet opjagen. Dat heeft hij wel geleerd van
de fysieke problemen waar hij enkele jaren terug tegenaan liep. Maar die zijn nu grotendeels verleden tijd. Iedere klus is voor Bert een uitdaging. Hij begrijpt als geen ander dat het ambacht al jarenlang in een transitie zit, met de steeds grotere tegels: er zijn steeds nieuwe technieken vereist om tot een mooi eindresultaat te komen. Een tegel is altijd een halffabricaat – tot de tegelzetter er zijn handen over heeft laten gaan.
“Je moet jezelf steeds weer opnieuw uitvinden, en je vaardigheden versterken, weet Bert. De consument is mondiger en vraagt om meer kwaliteit. Maar ik heb daar geen enkel probleem mee, want ik versta mijn vak en ik hou het bij. Ik hoop het nog lang uit te oefenen! De tijd was te kort, daar aan die gezellige keukentafel even buiten het mooie dorp Vrouwenpolder. Het was een genoegen om weer zo’n positief en gezellig echtpaar tegen te komen. Onze brancheorganisatie is toch maar rijk dat we leden hebben met deze instelling en passie voor het tegelambacht!”■
Wiek Slaats 50 jaar in dienst bij Wijen Tegelhandel & Tegelzetters Een werknemer, die je 50 jaar trouw blijft, bestaat nog wel maar is tegenwoordig moeilijk te vinden. Wijen Tegelhandel & Tegelzetters is trots dat Wiek Slaats – op de foto tussen Ruud en Jan Wijen - tot deze unieke categorie behoort. Sinds augustus 1971 plaatst Wiek al tegels in alle soorten en formaten voor ons bedrijf, ruim 50 jaar dus. Wiek is als 16-jarige hulp-tegelzetter begonnen en heeft zich opgewerkt tot een allround-tegelzetter, die garant staat voor kwaliteit en mee-
denkt met de klant. Ook heeft hij in al deze jaren nog diverse tegelzetters opgeleid voor Wijen. Kortom, een waardevolle en gewaardeerde werknemer en collega. Wij feliciteren jubileum.
Wiek
met
dit
fantastische
Felicitatie Wil je Wiek feliciteren, stuur dan een bericht naar info@wijentegels.nl. Wij zullen zorgen dat alle berichten worden doorgestuurd naar Wiek. ■
Precies op maat inkortbare, ultraplatte edelstalen douchegoot
Gemakkelijk in te korten tot 400 mm
Snelle montage
Ultraplat vanaf 20/60 mm
Past gewoon altijd. Naar de video over het product
Gutjahr.com/ID
Perfect in Perfekt imsysteem. System. &
november 2021
Reinier Spaan: ‘Mr. Coba’ wordt commercieel directeur Kerastone! Reinier Spaan, commercieel manager van Coba, stond onlangs nog in dit blad bij de presentatie van de lichtgewicht vloermortel van Coba. Maar nu: goede kans dat hij binnenkort vooral vloertegels in zijn handen heeft… Nee, Reinier wordt geen tegelzetter. “Beter van niet… Daar zijn vaklieden voor!”, vindt de kersverse commercieel directeur van de Barneveldse importeur van tegels en natuursteen Kerastone: want dat wordt Reiniers’ nieuwe uitdaging. BOVATIN-voorzitter Gerard Reus kwam hem op CERSAIE tegen bij de stand van Italgraniti, en wenste hem daar veel succes.
ook: we hebben bekende en eigen merken, en we brengen zowel concurrerende alternatieven voor ‘middle of the road’ als eigen revolutionaire concepten. We richten ons met name op de architect en de interieurarchitect in de utiliteitsbouw. We hebben een enorm netwerk, en warme contacten met de toonaangevende fabrikanten… dus we zijn altijd op de hoogte van de nieuwe trends en ontwikkelingen. En – waarom denk je dat ik op CERSAIE ben! We zien je ook graag een keer in ons architectenatelier… En – ja, ik ga er hard over na denken om met Kerastone geassocieerd lid van BOVATIN te worden…!”
‘Mr Coba’ verlaat de lijmen…
Bij Coba treedt voorlopig Marcel Krook op als plaatsvervangend commercieel manager. De sollicitatieprocedure loopt. ■
Dat voelt zeker wel vreemd, na 12 jaar Coba…? “Ja, het is nog wel even wennen. Maar bepaalde zaken blijven wel hetzelfde: Coba is een innovatieve organisatie, op het rebelse af, die niet in de pas loopt met de gevestigde orde. En dat is Kerastone
www.Kerastone.nl
45
In 10 stappen écht waterdicht
Voor een waterdichte badkamer heb je krachtpatsers nodig. Gebruik de complete Mapegum WPS Kit Plus in een systeem en je krijgt gegarandeerd het allerbeste resultaat!
Ontdek het op www.mapei.nl
november 2021
informatie van de
Beton bereikt na drie maanden vereiste eindsterkte voor stuc-, egaliseer- of tegelwerk
Prefab beton vaak nog te jong voor afwerking Nederland staat voor de opgave om voor 2030 ruim 900.000 woningen te bouwen. Om dit voor elkaar te krijgen, neemt modulair of industrieel bouwen een steeds grotere vlucht. Met prefab betonbouw voor wand- en vloertoepassingen kunnen zeer hoge bouwsnelheden worden bereikt. Maar prefab bouwen heeft ook een keerzijde: het blijkt in de praktijk veelal onmogelijk om het zeer jonge beton af te werken met bijvoorbeeld stucwerk of tegelwerk. Het beton moet daarvoor eerst op de benodigde eindsterkte komen. Leveranciers van tegellijmen, verenigd in de VLK (Vereniging Lijmen en Kitten), en bouwers worden geregeld geconfronteerd met schade aan stuc-, egaliseer- en/of tegelwerk op prefab betonnen ondergronden. Dat ligt meestal aan het zeer jonge beton dat nog niet op de vereiste eindsterkte is om een geschikte ondergrond te zijn voor stuc- of tegelwerk. Dit geldt zowel voor binnen- als buitenafwerking. Qua constructieve sterkte is het prefab beton vaak voldoende uitgehard om in de ruwbouw te worden toegepast, maar het is nog volop bezig met het opbouwen van de eindsterkte. Het bereiken van die eindsterkte is cruciaal. Lijmleveranciers vermelden in hun technisch advies en productbladen dat de betonnen ondergrond tenminste drie maanden oud moet zijn om te kunnen worden voorzien van stuc-, egaliseerof tegelwerk.
Informatie in de keten Deze situatie kan vrij eenvoudig worden voorkomen door betere communicatie in de keten. Zo is de producent van de betonnen prefab-elementen niet direct betrokken bij het bouwproces en weet hij meestal niet wanneer het beton van stuc-, egaliseer- of tegelwerk wordt voorzien. De stukadoor, de vloerafwerker en tegelzetter heeft van dit alles geen weet: hij wordt ingehuurd voor het werk en krijgt geen informatie over de leeftijd van het beton. Ook hier mist noodzakelijke communicatie. Het is van belang dat zowel de betonproducent als de afwerker hier informatie over ontvangen, zodat mogelijke schade - en daardoor oponthoud - kan worden voorkomen. Goede informatie-uitwisseling tussen de betrokken partijen is dus van groot belang.
Van belang voor de tegelzetter! Dus, voor u als tegelzetter: zorg dat u in een vroeg stadium bij het bouwproces betrokken bent, en geef al in het begin van het bouwtraject aan dat u informatie over de leeftijd van het beton wilt krijgen! Zo weet de aannemer hier tijdig van, en kan hij tijdig inplannen om het betonnen element de noodzakelijke leeftijd van drie maanden te laten bereiken. Sterker nog, door middel van bijvoorbeeld een sticker met productiedatum op de zichtzijde van de betonelementen kunnen misverstanden worden voorkomen. Uiteraard speelt de aannemer, als spin in het web, hier de belangrijkste communicatieve en bepalende rol. Het moet tenslotte gisteren al af zijn ... ■
47
november 2021
Keramische tegels ondersteunen een gezond binnenklimaat
‘Place to be’: ecologisch bouwen met design Even met de hand op het hart: vroeger werd een eco-huis al snel geassocieerd met hippiedom. Maar die dagen zijn voorbij. Vandaag is het motto: ecologisch bouwen met design. Bijvoorbeeld in het geval van Andrea Hörndler en Hannes Wizany uit Oostenrijk. Ze doen verslag van hun ervaringen in hun blog ‘Place to be’. En ook over hun conclusie dat keramische tegels van Agrob Buchtal er niet alleen goed uitzien, maar ook direct bijdragen aan de ecologie en, in combinatie met het innovatieve Hytect-systeem, ook voor een gezond binnenklimaat zorgen. “Ik denk dat als je eenmaal begint na te denken over je persoonlijke consumentengedrag, het moeilijk is om je ogen te sluiten. Het begint met kleine dingen zoals cosmetica of eten en strekt zich uit tot het bouwen van een huis. Daarom zijn we ons ook af gaan vragen hoe we eigenlijk willen wonen, wat we écht nodig hebben – en hoe we dat op een duurzame manier kunnen realiseren”, legt Andrea Hörndler het ontstaan van haar woonproject uit. Na ongeveer twee jaar intensief zoeken vonden ze het perfecte stuk grond, in de buurt van Linz: in de natuur, maar toch niet te ver van de stad. Hun doel: een ecologisch woongebouw van niet meer dan 100 vierkante meter groot, dat hun eisen op het gebied van duurzaamheid en van design compromisloos in zich verenigt.
‘Architectuur op palen’ Op het steile heuvelperceel valt het ‘eco-huis’ bepaald op: gebouwd op palen, grotendeels van hout… Om te voorkomen dat de grond van de lucht zou worden afgesloten, hebben Hörndler en Wizany er bewust voor gekozen om geen kelder te bouwen. Een draagconstructie van gerecycled staal draagt het huis en laat het eruit zien als een zwevende ‘woonbox’. Het gebruikte hout is afkomstig uit duurzame Oostenrijkse bosbouw, de isolatie is gemaakt van stro dat na de tarweoogst wordt ingeblazen en in het interieur zorgen bouwplaten van stro, leemplaten en leemstuc voor een klimaatregelend effect.
4949
50
Bovatinfo
“De toegang tot informatie over ecologisch bouwen of duurzame alternatieven in de bouwsector in het algemeen is buitengewoon moeilijk”, vindt Hörndler. “Daarom hebben we geprobeerd alles zo goed mogelijk te documenteren en via onze blog inzicht te geven in ons huis.” Dat bijvoorbeeld keramische tegels er niet alleen goed uitzien, maar ook direct bijdragen aan ecologisch bouwen, is een van de ervaringen die de twee woningbouwers graag met hun volgers delen.
Duurzame vloer- en wandtegels “Natuurlijk hebben we ons bij het kiezen van de tegels laten leiden door het ontwerp. En zo kwamen we ook uit op de Districtserie van Agrob Buchtal. Maar we wilden bovendien onze claim op duurzaamheid niet opgeven. Het is heel moeilijk om een badkamer ecologisch te ontwerpen - al was het maar omdat het in Duitsland niet mogelijk is om waterdichting achterwege te laten”, zegt Hörndler. Keramische tegels daarentegen voldoen aan de ecologische criteria, omdat ze gemaakt zijn van natuurlijke grondstoffen met klei als het hoofdbestanddeel en samen met al hun eigenschappen tot de meest duurzame vloeren wandbekledingen behoren. Bijna alle tegels van het merk Agrob Buchtal zijn bovendien voorzien van het innovatieve Hytect-oppervlak en bieden daarmee een bijzonder voordeel: ze beschikken over een antibacteriële werking zonder chemicaliën, neutraliseren onaangename geuren en luchtverontreinigende stoffen en zijn eenvoudig te reinigen.
november 2021
Keramische tegels die meer kunnen De werking van Hytect is gebaseerd op het principe van fotokatalyse. Hiervoor wordt titaandioxide als ‘katalysator’ duurzaam in het glazuur van de keramische tegels ingebakken. Bij blootstelling aan licht veroorzaakt deze stof een reactie tussen licht, zuurstof en luchtvochtigheid. En zo wordt actieve zuurstof gevormd, die onaangename geuren en luchtverontreinigende stoffen (zoals bijvoorbeeld formaldehyde, tabak en keukendampen of de typische geur in toiletruimtes) verwijdert. Maar bovendien vernietigt de actieve zuurstof micro-organismen zoals bacteriën, schimmels, algen, mos of ziektekiemen zonder chemische stoffen, dan wel voorkomt het de groei. De keramische tegels voorzien van Hytect coating zijn bovendien ‘hydrofiel’, dat wil zeggen watervriendelijk en daardoor bijzonder gemakkelijk schoon te maken. In plaats van druppels te vormen, verspreidt het water zich gelijkmatig als een dunne, vlakke film op de tegel. Het voordeel: vuil wordt door de waterfilm weggespoeld en kan daarna eenvoudig worden verwijderd. Hytect maakt zo het gebruik van minder reinigingsmiddel mogelijk, en ook dat draagt bij aan het milieu. Het fotokatalytische effect van Hytect gebruikt geen materiaal, en ‘slijt’ dus ook niet! Het wordt steeds weer geactiveerd door licht. Hiervoor is normale kamerverlichting voldoende.
51
Schlüter®-SHELF Fraai, stabiel en snel gemonteerd Niet alleen in de douche ziet Schlüter®-SHELF er goed uit. Het planchet met het elegante design biedt overal praktische aflegruimtes, waar tegels worden geplaatst of reeds aanwezig zijn.
Roestvast staal gebor-
steld of aluminium met TRENDLINE-coating in acht verschillende kleuren
designs: PURE, Vijf SQUARE, WAVE,
FLORAL and CURVE
Schlüter-Systems KG · BeNeLux Bureau · Schotelven 28 · B-2370 Arendonk Tel.: +32 14 44 30 80 · Fax: +32 14 44 30 81 · benelux@schlueter.de · www.schlueter-systems.nl
november 2021
Trendy metrotegels De District-serie van Agrob Buchtal verleidde Andrea Hörndler en Wizany met zijn glanzende glazuur, geaccentueerd met rondom afgeschuinde randen. De collectie is geïnspireerd op de ‘metro-tegels’ in de metrostations in grote steden als Parijs of Londen. Ze werden gebruikt in het formaat van 10 x 25 centimeter op de muren in de badkamer en het toilet, plus in het formaat 5 x 10 centimeter in de keuken. De grijze vloertegels uit het Agrob Buchtal-assortiment vormen hiermee een goede combinatie. En natuurlijk hebben ook deze tegels het Hytectoppervlak. ■ Meer weten? www.agrob-buchtal.de www.hytect.com www.place-to-be.at
Nieuwe Nederlandse consultant in het veld voor AGROB BUCHTAL, DRYTILE en JASBA Sinds 1 juli 2021 versterkt een competente specialist en intieme kenner van de branche het team van Deutsche Steinzeug in Nederland: Sjef van Steenoven. De heer van Steenoven heeft sinds het midden van de jaren negentig in verschillende functies voor Royal MOSA gewerkt, waaronder als area Manager, Point of Sale Manager en Key Account Manager. In dit kader verzorgde hij diverse doelgroepen zoals architecten, planners, dealers, woningbouwbedrijven, tegelzetters en projectontwikkelaars. Aan het begin van de jaren negentig was hij al met soortgelijke taken belast bij de toenmalige tegelfabrikant LAUFEN OSTARA. Sjef van Steenoven heeft dan ook sterke connecties en ervaring, zowel op het gebied van projecten als op residentieel vlak. In intensieve samenwerking met Richard van der Maaten (salesmanager BeNeLux sinds 1.1.2021) wil hij nu deze vaardigheden en kennis inzetten voor projecten en op het verkooppunt om het bestaande marktpotentieel te benutten voor AGROB BUCHTAL, DRYTILE en JASBA (alle merken van Deutsche Steinzeug gevestigd in Witterschlick bij Bonn en in totaal vier tegelfabrieken in Duitsland). ■ Contact: E-mail: sjef.van-steenoven@deutsche-steinzeug.de Mobiel: 06 57 28 68 29
53
DE MEEST COMPLETE LIJN GEREEDSCHAPPEN VOOR GROOT FORMAAT TEGELS VOOR MEER INFORMATIE raimondispa.com
SINDS 1974 INNOVATIES VOOR DE PROFESSIONELE TEGELZETTER
VERVOER
SNIJDEN
NAT EN DROOG ZAGEN 90° EN 45°
CUT NAT/DROOG 45° VERSTEKZAGEN
VIBREREN (LUCHT VERWIJDEREN)
LEVELLING
LEVELLING
INSTALLEREN
HANDELING
HANDELING
RONDINGEN SNIJDEN
TAFELS MAKEN
TRAPPEN EN WERKBLADEN BEKLEDEN
HOEK BERSCHERMING
november 2021
Snellere start tegelen anhydrietvloer met vloertegelpasta van Omnicol Het plannen van het tegelen van een anhydrietvloer is best een uitdaging. De droogtijd kan fors oplopen, omdat het restvochtgehalte erg nauw luistert. Met de nieuwe tegelpasta ADP FLOOR stabicol van Omnicol kan direct op de anhydrietvloer met een restvochtgehalte tot max 2,0 cm-% worden getegeld. De tegelzetter start veel sneller omdat de vloer minder lang hoeft te drogen. Dat scheelt tijd en geld en dat maakt de bouwplanning beter haalbaar door efficiënter werk. De regel om een anhydrietvloer te kunnen betegelen is dat het restvochtgehalte maximaal 0,5 cm-% mag zijn. Dat luistert erg nauw: de droogtijd kan oplopen tot wel 12 weken. Het tegelen van zo’n vloer vergt een aantal handelingen met uitgekiende producten. Voor een probleemloze kwaliteitsvloer die lang meegaat zijn niet alleen een goede tijdsplanning, maar ook vakmanschap onontbeerlijk.
Halvering van wachttijd Met de nieuwe tegelpasta ADP FLOOR stabicol van Omnicol kan de tegelzetter direct op de anhydrietvloer met een restvochtgehalte tot max 2,0 cm-% tegelen. Hij start veel sneller omdat de vloer minder lang hoeft te drogen. Dat halveert de wachttijd mogelijk tot 6 weken, afhankelijk van de omstandigheden. ADP FLOOR stabicol wordt direct op de vloer aangebracht, voorstrijk is niet nodig. Dat scheelt nog meer kostbare tijd en geld. De tegelpasta is direct klaar voor gebruik en geeft minder restafval, de tegelzetter gebruikt wat hij nodig heeft. Het product is geschikt voor XL en XXL groot formaat (dunne) tegels en natuursteen, is blijvend elastisch en toepasbaar bij vloerverwarming.
Tegelpasta voor vloertegels Het is baanbrekend dat met een tegelpasta vloertegels kunnen worden verlijmd. De superieure verwerking van ADP FLOOR stabicol is te danken aan de innovatieve samenstelling van materialen. Tijdens de productontwikkeling zijn met verwerkers in het hele land veldtesten uitgevoerd. Zo meent Henk Sanderman van Ritsona Tegelwerken: “Genot om te verwerken en pikt goed op de tegel.” En projectpartners Meindert Veldhuis van Veldhuis Tegelwerken en Robert Gerritsen van Mulkes RGM Tegelwerken zeggen enthousiast: “Lekker, niets mengen en smeert goed.” Voor ADP FLOOR stabicol werkte Omnicol ook samen met anhydriet producenten, dus de kennis en ervaring van meer partijen is er in meegenomen. Met recht voor en door vakmensen dus.
Tijdwinst geeft bouwpartners voordelen De tijdwinst van de tegelzetter die met ADP FLOOR stabicol werkt komt ook de planning van de aannemer ten goede. Hij heeft er minder voorbereidend werk door, want hoeft bijvoorbeeld de toiletvloer niet af te zetten. En op een later moment hoeven vakmensen niet terug te komen om op hun knieën nog vloeren te smeren. Ook voor het vloerenbedrijf geeft het voordeel; alles kan ineens gevloeid worden. Dat scheelt tijd en geld en dat maakt de bouwplanning beter haalbaar door efficiënter werk. Zoek op de Omnicol-website op ‘Omnicol groen bezig’ voor meer informatie. ■ voor meer informatie: www.omnicol.eu/nl
5555
RUBIMIX−9 POWER MAX MAXIMAAL VERMOGEN EN COMFORT 1
RUBI's meest krachtige mixer met 2100 watt.
2
Progressieve schakelaar (toerentalregeling) om het mengen van elk materiaal te OPTIMALISEREN.
3
Uitgerust met een mechanische versnellingsbak met 2 versnellingen (490/880 rpm).
4
Dubbele greep met een bi-materiaal handvat dat meer ERGONOMIE, COMFORT en STABILITEIT biedt
BUILDING THE FUTURE TOGETHER www.rubi.com
november 2021
Verwerkers van natuursteen- en keramiekbedekkingen profiteren van verbeterde formulering
PCI Carrament® grijs voor nog meer verwerkingscomfort en een grotere tijdsbesparing PCI Augsburg GmbH heeft de beproefde middelbed- en zetmortel PCI Carrament® grijs voor natuursteen- en keramiekbedekkingen verder geoptimaliseerd. Dankzij een nieuwe formulering biedt PCI Carrament® grijs gebruikers nog meer verwerkingscomfort en een grotere tijdsbesparing, terwijl het product dankzij een nieuwe, moderne verpakking tegelijkertijd zorgt voor extra aandacht in de handel en op de bouwplaats. Natuursteen is de trend. Naast de toepassing in binnenruimten, behoort natuursteen met name voor buitentoepassingen tot de belangrijkste en meest regelmatig gebruikte bedekkingsmaterialen. De uiterst emissie-arme zet- en middelbedmortel PCI Carrament® grijs is reeds vele jaren de klassieker op het gebied van natuursteenbedekkingen. Hij is als dun- of middelbedmortel inzetbaar, maar kan ook als hechtslib voor het ‘nat-in-nat’ inbedden in drainagemortel worden gebruikt. Dankzij de nieuwe formulering zorgt PCI Carrament® grijs voor nog meer flexibiliteit alsmede plannings- en uitvoeringszekerheid op de bouwplaats. • Gelijkblijvende uithardings- en verwerkingstijden bij hoge en lage temperaturen • Kristallijne waterbinding, door een snelle waterbinding is er minder kans op verkleuring bij natuursteen • Eenvoudig gebruik – ca. 90 minuten verwerkingstijd, na ca. 4 uur beloopbaar Het eenvoudige gebruik van PCI Carrament® grijs biedt voor verwerkers grote voordelen: de vervormbare legmortel combineert het verwerkingscomfort van een snellijm met dat van een normaal uithardende lijm. De snelle uitharding zorgt ervoor dat de gelegde materialen – ongeacht de temperatuur – reeds na ca. 4 uur beloop- en vervoegbaar zijn. Het speciale bindmiddelsysteem van PCI Carrament® grijs bindt het totale overtollige aanmaakwater. Op die manier blijft er geen water over dat in de steen kan binnendringen en hier verkleuringen of schotelvervormingen zou kunnen veroorzaken. Ook hoge temperaturen kunnen geen nadelige invloed hebben op de geoptimaliseerde zet- en middelbedmortel: Waar veel snellijmsoorten bij warme klimaatomstandigheden nog sneller uitdrogen en de kans op beschadiging zodoende toeneemt, scoort PCI Carrament® grijs met een comfortabele verwerkingsduur. Bovendien is zijn con-
sistentie variabel instelbaar – als dunbed-, vloeibed- of middelbedlijm. Bij het leggen zorgt de speciale korrelstructuur van PCI Carrament® grijs voor een stabiel lijmbed, waarin ook grote en zware natuursteenplaten niet omlaag zakken. Volledig nieuw zijn ook de verpakkingen van alle PCI-producten uit de PCI Carra-lijn in marmeroptiek, die nog duidelijker verwijzen naar het thema natuursteen. Bovendien neemt de desbetreffende contrastkleur – bij PCI Carrament® grijs de kleur blauw – meer ruimte in en zorgt er zodoende voor dat de verpakking nog meer de aandacht trekt, en nog moderner en opgeruimder uitziet. De bekende basiskleur blijft ongewijzigd, zodat het gebruikelijke herkenningseffect verder blijft bestaan. Tegelijkertijd is het product in de nieuwe verpakkingsstijl in de handel sneller en eenvoudiger te vinden. “Verwerkers hebben behoefte aan een legmortel die in alle seizoenen en bij elke omgevingstemperatuur nagenoeg dezelfde eigenschappen vertoont, met een lange verwerkingstijd voor probleemloos leggen en toch een snelle uitharding, zodat dezelfde dag nog kan worden gevoegd. Het verder geoptimaliseerde PCI Carrament® grijs maakt het voortaan mogelijk. Ongeacht of het buiten nog koud of al warm is: PCI Carrament® grijs hardt bij 5 °C net zo snel uit als bij 20 °C“, aldus Thorsten Leppler, PCIproductmanager Tegel- en natuursteentechniek. En Fabian Ladenburger, hoofd Marketing Management PCI, voegt hieraan toe: “Het nieuwe verpakkingsdesign onderstreept het nieuw geformuleerde product. Naast de verder geoptimaliseerde verwerkingseigenschappen, is nu ook de verpakkingsstijl aanzienlijk moderner geworden en duidelijker gericht op toepassing in combinatie met natuursteen – opvallender en aantrekkelijker voor gebruikers en de vakhandel”. ■
www.pci-afbouw.nl
57
Gewoon Top!
Modern design dankzij voegloze oppervlakken en stijlvolle kleuren Eenvoudige installatie - ideaal voor snelle styling van uw badkamer Bijzonder reinigings- en onderhoudsarme oppervlakken
Exact passende oppervlakken voor inloopdouches Fundo en de wand-, bank- en nisvormgeving
Techniek en design perfect op elkaar afgestemd Maximum aan comfort
wedi.de/nl/doucheconfigurator
DE WWW.WEDI.EU
en veiligheid
november 2021
Aandeel gerecycled materiaal in Mosa-wandtegels stijgt tot 33% Mosa vervangt de natuurlijke grondstof krijt door calciet, een hernieuwbare bron, waardoor het aandeel gerecycled materiaal in alle wandtegels aanzienlijk wordt verhoogd. Door het significante aandeel hergebruikt materiaal dragen Mosa-tegels bij aan circulaire bouw. Calciet is een bijproduct van drinkwaterproductie dat Mosa verkrijgt van lokale drinkwaterbedrijven. Mosa is de eerste in de keramische industrie die deze grondstof gebruikt. Door te produceren met calciet in plaats van krijt neemt het aandeel gerecycled materiaal in Mosa-wandtegels toe van 21 naar 33 procent. Dit geldt voor alle circa 500 wandtegels uit de collectie. “We zijn trots op dit resultaat dat alleen mogelijk was door samenwerking. Samen met WML en AquaMinerals tonen we aan dat een bijproduct uit de drinkwaterproductie ingezet kan worden in de keramische industrie en realiseren we een circulaire toepassing. Door wandtegels te produceren met calciet spreken we minder primaire grondstoffen aan. Bovendien halen we deze hernieuwbare bron uit de regio. Omdat calciet chemisch gezien identiek is aan krijt behouden de tegels hun kwaliteit”, aldus Mikel Stultiens, Manager Materials & Technology bij Mosa.
Sinds 2011 onderneemt Mosa volgens de Cradle to Cradleprincipes. Dit betekent dat de tegelfabrikant afval vermindert, energie bespaart en maatschappelijke verantwoordelijkheid neemt op basis van vijf hoofdcriteria: zuivere grondstoffen, een groot hergebruikspotentieel, laag energieverbruik, milieuvriendelijk waterbeheer en goede arbeidsomstandigheden. Met het gebruik van calciet zet Mosa een volgende stap in het verduurzamen van haar producten. Mosa is de eerste producent van keramische tegels ter wereld die erin is geslaagd om 99 procent van de gehele tegelcollectie Cradle to Cradle Silver te certificeren. Dit omvat wandtegels, vloertegels en systemen. Door de duurzame aard van de producten dragen de tegels bij aan een gezond binnenklimaat en zijn deze vrij van vluchtige organische stoffen. Mosa-tegels dragen hierdoor bovendien bij aan certificeringen voor duurzame gebouwen, zoals LEED, WELL, BREEAM, DGNB en HQE. ■
www.mosa.com/nl-nl
59
M A RT S E H FOR TFESSIONAL P RO
Bostik op Europese snelheid BOSTIK PRESENTEERT HET NIEUWE EUROPESE ASSORTIMENT
NIEUW IN HET EUROPESE ASSORTIMENT
UNIVERSELE EGALINE MET HOGE DRUKSTERKTE (C30-F7)
ONVERSLAANBARE PRIJS-KWALITEIT
november 2021
Grootste overname in de geschiedenis van Ardex: nu een meerderheidsbelang in wedi Het ons welbekende Duitse bouwchemiebedrijf Ardex uit Witten verwierf onlangs een meerderheidsbelang in het ons even welbekende wedi GmbH uit Emsdetten. Het is de grootste overname uit de geschiedenis van Ardex. Bij de bekendmaking benadrukten de leidinggevenden dat wedi onafhankelijk zal blijven opereren. Stephan Wedi blijft bovendien aandeelhouder en algemeen directeur van wedi. Ook Fabian Rechlin blijft deel uitmaken van de directie.
Mijlpaal Voor Mark Eslamlooy, CEO van de Ardex-groep, is deze samenwerking een mijlpaal in de ontwikkeling van het bedrijf. “De overname van de marktleider voor waterdichte douche- en bouwsystemen is voor de Ardex-groep een grote stap voorwaarts. Een betere manier om onze expertise op het gebied van systemen te vergroten is er niet. Ardex en wedi zijn immers twee sterke merken die elkaar perfect aanvullen. Als familiebedrijven delen wij bovendien dezelfde waarden: we willen dicht bij de klant staan en hechten veel belang aan innovatie en kwaliteit. Een perfecte basis voor een succesvolle samenwerking.” Ook de directeuren van wedi, Stephan Wedi en Fabian Rechlin, zien de samenwerking als een verrijking voor beide ondernemingen. Met name het internationale netwerk van Ardex en de elkaar aanvullende sterke producten in ieders assortiment speelden een belangrijke rol bij de beslissing van wedi. “Dankzij Ardex kunnen we onze groeiambities versneld realiseren, denk maar aan de vele buitenlandse markten en het gezamenlijk innovatiepotentieel. Het was voor ons ontzettend belangrijk om een partner te vinden en een samenwerkingsvorm te creëren waarbij we onze onafhankelijkheid konden behouden en onze sterke punten konden inbrengen voor gezamenlijke groei. Met het oog hierop zullen wij ook de al geplande uitbreiding van
onze productiecapaciteit samen met Ardex uitvoeren. Dit hele gebeuren ligt mij na aan het hart. Bij Ardex had ik vanaf het begin een goed gevoel”, zegt Stephan Wedi.
Onafhankelijke familiebedrijven Voor beide bedrijven is het bovendien belangrijk dat hun autonomie volledig intact blijft. wedi zal in de toekomst een onafhankelijke onderneming binnen de Ardex-groep zijn met de huidige directeuren Stephan Wedi en Fabian Rechlin aan het roer. Ook de bedrijfsnaam, de vestigingsplaats, het merk en de verkoopstrategie zullen niet veranderen. Hetzelfde geldt voor de contactpersonen van klanten en leveranciers.
61
Merk Agrob Buchtal / Serie Area Pro (nieuwigheid 2021)
DE HYGIËNISCHE TEGEL DUURZAME VOORDELEN › Moeiteloos schoonmaken: bespaart tijd
› Schone lucht: heeft een positief effect
en schoonmaakmiddel › Antibacterieel: zorgt voor hygiënische reiniging
op het binnenklimaat › Slimme technologie voor optimale woonkwaliteit
Met Hytect kunnen mensen met een allergie rustig doorademen, kunnen ouders hun baby‘s gerust op de vloer laten kruipen en kunnen dierenvrienden in een handomdraai de sporen van hun viervoeters wegwerken. Want onze innovatieve technologie gaat bacteriën, schimmels en ziektekiemen tegen, breekt schadelijke stoffen in de lucht af, en zorgt ervoor dat vuil moeiteloos kan worden verwijderd. Omdat Hytect vast in het glazuur wordt ingebrand, blijft het effect permanent behouden.
www.hytect.com
november 2021
In Nederland: Jan Elbert de Jong en Dennis Platteel De Benelux-salersmanagers van beide bedrijven zien de overname eveneens als een kans. Dennis Platteel (wedi): “Fantastisch dat Ardex ons overgenomen heeft. Ook een sterk familiebedrijf met dezelfde idealen. Wij zullen zelfstandig blijven opereren, maar op de achtergrond zullen we samen profiteren van de vele jaren kennis en ervaring”. Jan Elbert de Jong (Ardex) verheugt zich ook op de samenwerking: “Een fantastische overname waarbij de kwaliteiten van beide bedrijven samengevoegd meer op kunnen leveren dan zonder verdergaande samenwerking. Ik zie er naar uit om samen met Dennis Platteel beide merken nog steviger in de Benelux markt te mogen en kunnen zetten met in achtneming van de waardes van beide zelfstandig blijvende ondernemingen. In welke vorm wij die samenwerking gieten gaan we de komende maanden eens rustig onderzoeken.” ■
Judith Norbruis naar RAKO! Over vaste waarden gesproken… Iemand die al jaren een kenner van de tegelwereld genoemd mag worden, is Judith Norbruis, hier op de foto naast Kees Bootsman en Mick Zenel (rechts) en Lasselsberger’s sales-directeur West-Europa Oliver K. Semsch. Zij is sinds enige tijd, samen met Jasper Drummen (tweede van links) accountmanager Nederland van het Tsjechische merk RAKO, dat in Nederland een geduchte speler in het middensegment is. We wensen Judith veel succes in haar nieuwe uitdaging! ■
63
| SCHÖNOX SF DESIGN
| Gewoonweg geniaal – Voor iedere tegel de passende voeg. |
SCHÖNOX Voegselector https://www.schonox.com/nl/schonox-voegselector/
| www.schoenox.nl |
november 2021
KOMO keurmerk voor tegelzetbedrijven Het KOMOkeurmerk Het KOMO keurmerk: Al meer dan 50 jaar hét kwaliteits-keurmerk in de bouw. KOMO staat voor een onafhankelijk getoetste kwaliteit, op basis van objectieve maatstaven. Het keurmerk maakt tijdrovende controle-trajecten bij de vergunningverlening en op de bouwplaats overbodig. Uw klanten kunnen er blindelings op vertrouwen dat uw processen en producten voldoen aan het Bouwbesluit en aan specifieke kwaliteits-, prestatie- en veiligheidseisen die de marktpartijen stellen. Creëer ook meerwaarde voor uw diensten samen met SKG-IKOB! Het KOMO-procescertificaat Het KOMO-procescertificaat garandeert een correcte montage van producten en wordt afgegeven aan montagebedrijven met bewezen deskundigheid en montagekwaliteit. Het certificaat geeft vooraf
zekerheid over de te leveren kwaliteit. Procescertificaten ondersteunen bij de directievoering van een bouwwerk en reduceren de faalkosten door het voorkomen van fouten tijdens het proces. SKG-IKOB toetst bedrijven In samenwerking met o.a. de BOVATIN is de Beoordelingrichtlijn 1017 ‘Het aanbrengen van tegelwerk’ en de Uitvoeringsrichtlijn 35-101 ‘Het aanbrengen van wand- en vloertegelwerk in reguliere toepassing’ ontwikkeld. In de BRL en de URL staan alle eisen die gelden voor het KOMO-keurmerk. U kunt het certificaat aanvragen bij SKG-IKOB Certificatie. Er is een korting voor de combinatie met ISO 9001-, MVO- of VCA*certificering. Voor meer informatie: Voor meer informatie kunt u mailen met info@skgikob.nl of via 088-2440100.
Gecertificeerde erkende bedrijven van het KOMO keurmerk Noord holland Groot Afbouwbedrijf BV Postbus 104 1130 AC Volendam www.grootafbouw.nl
65
Singing in the rain met webersys coat
Laat water je project en humeur niet verpesten! webersys coat gecertificeerd volgens NEN-EN 14891 laat je zingen in jouw prachtige, betegelde, waterdichte douche. Met webersys coat kan je in no-time en zeer eenvoudig een badkamer écht waterdicht maken, zoals het hoort volgens URL 35-101.
Ga voor een compleet overzicht naar: www.nl.weber/tegelen/afdichtingsmiddelen/webersys-coat
67
november 2021
Lydia Huiskes: uw nieuwe contact bij de BOVATIN Verzekeringsdienst! De vaste contactpersoon van de BOVATIN Verzekeringsdienst, Harry Hentenaar, zet zijn carrière voort als docent Nederlands bij TECTUM Dakvakmanschap. Zijn opvolger, adviseur en accountmanager Lydia Huiskes is inmiddels gestart. Vanuit haar specialisatie in bedrijfsrisicomanagement wil zij voor ondernemers hun risico’s in beeld brengen, hen hierin inzicht geven en adviseren over de passende oplossingen. Zoals zij zelf aangeeft: “Hoe dan ook: voor de ondernemer en zijn werknemers betekent dit dat als zich onverhoopt een schade voordoet, de impact hiervan minimaal is. Daar zit mijn drive!”
VERZEKERINGSDIENST
letten en welke risico’s ze met hun bedrijf in de tegelzetbranche lopen. Zodat ze een goed beeld krijgen van hun risico’s en hoe ze deze het beste kunnen verzekeren.”
Periodiek beheergesprek “Bij relaties loop ik periodiek de verzekeringen met hen door zodat we ontwikkelingen kunnen vertalen naar de verzekeringen. Wij vinden het namelijk belangrijk dat je niet voor onnodige zaken verzekerd bent, maar wel dat je verzekerd bent voor de belangrijkste risico’s, zodat je niet onverhoopt met hoge kosten te maken krijgt. Hierdoor ben en blijf je goed verzekerd!”
Even voorstellen: Lydia Huiskes Huiskes: “Ik kom uit een familiebedrijf, dus ik weet als adviseur maar ook uit eigen ervaring wat er speelt aan de keukentafel bij een MKB’er of ZZP’er. Mijn ouders hebben een planten- en bomenkwekerij in Driebergen: heide, heesters en coniferen. Hierdoor weet ik maar al te goed dat ondernemers zich liever niet bezig houden met hun verzekeringen en gewoon graag willen ondernemen.”
Veranderde verzekeringswereld De kennismaking met Lydia was ook meteen de gelegenheid voor Gerard Reus om met Eric Kreft, commercieel directeur Affinity Groups van BOVATIN Verzekeringsdienst/Schouten
Zekerheid – het bedrijf achter de BOVATIN Verzekeringsdienst – de nieuwe samenwerkingsovereenkomst te ondertekenen. “We horen goede geluiden van onze leden, dus dan is het niet meer dan logisch dat we de samenwerking voortzetten, vindt Reus. “Ik ben blij dat te horen,” reageert Eric Kreft, “Want het is er als intermediair niet makkelijker op geworden. De verzekeringswereld, de verzekeringsmaatschappijen zijn ‘harder’ geworden, en wij willen graag de menselijke maat aanhouden. Wij zijn er als BOVATIN Verzekeringsdienst immers voor de belangen van onze klanten!” ■
Maatwerk en een persoonlijk advies “Al ruim 23 jaar adviseer ik ondernemers over hun verzekeringen. Waarbij ik het vooral belangrijk vind om mogelijkheden te laten zien en een persoonlijk advies op maat te geven. Waarnaar ze zelf kunnen kiezen welke risico’s ze wel of niet willen verzekeren. Tijdens een persoonlijk gesprek informeer ik de ondernemer over de verplichtingen die ze hebben, waar ze op moeten
Wil je ook een persoonlijk advies krijgen of heb je vragen? Neem dan contact op met Lydia Huiskens, ze helpt je graag! www.BovatinVerzekeringsdienst.nl T: 010 - 288 46 08 T: 06 46 32 03 52 @: Lydia.Huiskes@schoutenzekerheid.nl
THE ART OF OMNICOL NIEUW IN ONZE COLLECTIE
OMNICOL VERBINDT WWW.OMNICOL.EU
november 2021
Ik ben geen tegelzetter, maar… In deze kwartaalcolumn graaft Remus Aussen, de hoofdredacteur van BOVATINfo, wat in het vak van de tegelzetter. Hebt u een onderwerp waar hij eens in mag graven? Mail het naar redactie@bovatin.nl! Ook als u op deze column wilt reageren, natuurlijk.
Best een bijzondere editie van CERSAIE… En in de warmte stellen de mondkapjes je echt voor een test: blijf je ademen bij 28 graden…? Maar, als je ziet hoe hard de mensen in Bologna er aan gewerkt hebben om een goed evenement neer te zetten, hoe ze over hun schaduw zijn gesprongen als het om de traditionele beurs gaat… niet eens zozeer kosten, maar vooral moeiten zijn NIET gespaard. Hoezo? Noem mij organisatoren van één internationale beurs die in de EU-landen persoonlijk komt uitleggen dat het veilig is om die beurs te bezoeken. Echt… Elena Romani en Simone Ricci deden dat hoogst persoonlijk, zie de video in de BOVATINNieuwsbrief van september. En het BOVATIN-bestuur was ook vrij snel om, en daagde u uit om ‘gewoon’ naar Bologna af te reizen. Wat een aantal van u ook gedaan heeft: ik kwam ze in Bologna tegen! Plus: voor onder andere de landen in het Midden-Oosten heeft de organisatie – aangezien die landen door corona-maatregelen niet konden komen – een speciale digitale editie opgezet… Voor mij kwam er bij dat ik de resultaten van de ‘Grote XXL-survey’ (zie elders in dit blad) als vervanger van Ton Borrenbergs mocht presenteren in de Technische Commissie van de Europese Tegelzettersbonden-club EUF. Waar de conclusies overigens werden overgenomen. Niet alleen leuk, ook behoorlijk belangrijk: want de volgende dag besprak dezelfde EUF met het bestuur van de (vooral uit fabrikanten bestaande) Confindustria Ceramica dezelfde punten. Zoals u in het voorwoord van de voorzitter kon lezen, was er bepaald iets aan te merken op de rol van met name de (vice)voorzitters. We hebben vanzelfsprekend de bestuurders over de standpunten van enkele andere landen geïnformeerd. Jammer dat zo de drie afgesproken aandachtspunten van de EUF ondersneeuwden: een veilige manier van transport, een standaardonderzoek na voorkomende schade aan XXL-tegels waarvan zowel fabrikanten als EUF de uitslagen zouden ratificeren, plus tot slot een productie- en verwerkingsrichtlijn voor deze slabs. Of dit gaat lukken? Het zijn geen geringe afspraken. Maar de
wil is er. Hopen we. Sowieso was het goed geweest als ook andere punten voor deze toch zeldzame ontmoeting van het Confindustria-bestuur en de EUF waren geagendeerd: marketing, onderwijs, samenwerking, noem maar op. Gemiste kans. Maar verder - beurs as usual dus? Dat nou ook weer niet. Wel veel nieuws, immers van twee jaar keramisch denkwerk en visuele creatie. En – getuige onder andere de slimme gereedschappen bij Raimondi – van technische en ergonomische vindingrijkheid. Leuk ook om bekenden terug te zien, al gaan begroetingen met de nodige voorzichtigheid gepaard... Mijn grootste uitdaging: een Keto-dieet in Italië. Best lastig, alcoholvrij in de bar. En koolhydraatvrij in het restaurant. But I did it! Jammer dat ik niet de gezichten van iedereen die ik het vertelde, meteen gefotografeerd heb… ■ Reageren? redactie@BOVATIN.nl
69
70
Bovatinfo
Secretariaat Secretariaat BOVATIN Postbus 310, 3900 AH Veenendaal Bezoekadres: Nieuweweg 226, Veenendaal tel. 0318 – 547 366 e-mail: bovatin@bovatin.nl website: www.bovatin.nl Hoofdbestuur Voorzitter: G.A. (Gerard) Reus Raadhuisstraat 18, 1829 BV Oudorp tel. (072) 511 08 99 mob. 06-22916752 fax (072) 564 70 52 e-mail: voorzitter@bovatin.nl Secretaris: Mascha Rongen Keizersveld 22 5803 AN Venray telefoon: 0478 – 550 410 e-mail: secretaris@bovatin.nl Penningmeester: T. (Tom) Sterkman Ivoorstraat 5 1812RE Alkmaar T. 072-5183222 e-mail: t.sterkman@svktegelwerken.nl
Nuttige info voor BOVATINleden Informatie betreffende keuringscommissie: Secretariaat BOVATIN Postbus 310, 3900 AH Veenendaal Bezoekadres: Nieuweweg 226, Veenendaal tel. 0318 – 547 366 Afdelingssecretariaten Noord-Holland K. Scholten Westerwerf 2, 1911 JA Uitgeest tel. 0251-319101 e-mail noordholland@bovatin.nl Midden- en West-Nederland vacature Oost- en Noord-Nederland C.(Chris) Beld Eenhuisstraat 8 7665 PZ Albergen telefoon 0546 441971 e.mail info@tegelspecialist.nl
Bestuursleden: C. (Chris) Beld Eenhuisstraat 8, 7665 PZ Albergen telefoon 0546 441971 e-mail info@tegelspecialist.nl
Zuid-Nederland Vacature, mail naar: zuidnederland@bovatin.nl
J. (Jeroen) de Goeij Den Hamstraat 9, 3451 BM Vleuten Tel: 030 - 6772421 e-mail: info@oostborg.nl
Hoofdredactie en nieuws diversen Remus F.P.M. Aussen, Aussen communicatie & management Dwarsbleekstraat 4, 3134 EC Vlaardingen tel. (010) 435 22 70 mob. 06 – 242 70 953 www.aussen.nl e-mail redactie@bovatin.nl
G. (Gijs) Hilhorst Wiebachstraat 28, 6466 NG Kerkrade tel. (045) 544 45 42 fax (045) 544 09 73 e-mail g.p.w.hilhorst@hilhorst.nl R. (Robert) Hurkmans Ambachten 6A 5711 LC Someren Telefoon 0493 494 505 e-mail R.Hurkmans@tegelhandelloomans.nl T. (Tom) Sterkman Ivoorstraat 5, 1812 RE Alkmaar T. 072-5183222 e-mail: t.sterkman@svktegelwerken.nl Juridisch adviseur: Mr. T. Zanen Beukendreef 11, B-2920, Kalmhout België tel. (0032) 36853187 fax (0032) 36853186 e-mail juridischadvies@bovatin.nl mob. 06-20616770
Redactie BOVATINfo
Mededelingen Hoofdbestuur G.A. (Gerard) Reus Raadhuisstraat 18, 1829 BV Oudorp tel. (072) 511 08 99 e-mail: voorzitter@bovatin.nl Techniek-Materialen-Gereedschappen A.M.F.J. (Ton) Borrenbergs Sjeng Vaasstraat 7, 6031HE Nederweert tel. (0495) 63 40 95 mob. 06 - 234 42 186 e-mail: technischadvies@bovatin.nl Advertenties Remus F.P.M. Aussen, Aussen communicatie & management Dwarsbleekstraat 4, 3134 EC Vlaardingen, tel. (010) 435 22 70 mob. 06 – 242 70 953 www.aussen.nl e-mail: advertenties@bovatin.nl
Ledenadvies Secretariaat BOVATTIN tel.: 0318 – 547 366 e-mail bovatin@bovatin.nl Voorlichting op gebied van onder andere: • Algemene wet en regelgeving (waaronder arbeidsrecht en aansprakelijkheden) • sociale verzekeringen • CAO bepalingen waaronder lonen en overige verplichtingen • Arbo – wetgeving. Arbo-catalogus en A(BRIE) • Juridische zaken • Belastingzaken • Scholing en cursussen • Bedrijfstakspecifieke aangelegenheden • Techniek • Marketing BOVATIN/Technisch advies/onderwijs Kort telefonisch advies: kosteloos Tarief € 70,- per uur. Algemene technische adviezen en specifieke projectadviezen • Tegels • Lijmen • Hulpmiddelen-materialen • Verwerkingsmethoden tel. (0495) 634 095 mob. 06 – 234 42 186 e-mail: technischadvies@bovatin.nl Adviseur: A.F.M.J. Borrenbergs BOVATIN/BJD Advies Tarief € 75,- per uur. Incasso: no cure no pay (zonder geschil) via tel: (00) 32 36 85 31 87 (tussen 20.00 uur en 22.00 uur) fax: (00) 32 36 85 31 86 Mob. 06-20616770 e-mail: juridischadvies@bovatin.nl Juridische Advisering en Procesvertegenwoordiging (ook bemiddeling advocaat): • Arbeidsrecht • Contractenrecht • Incasso • Huurkwesties • Soc. Verzekeringen • Subsidies • Vergunningen • Leasing • Productaansprakelijkheid • Juridische Doorlichting
! d n e r t e d p o n e p o l Vooruit s n o r o o v k j i r g n a l e Dat is b
PCI Flexmörtel® S1 Flott – De vloerspecialist De flexibele vloerlijm, speciaal voor groot formaat vloertegels.
Consistentie naar eigen behoefte variabel instelbaar Optimaal verwerkingsgemak - lange verwerkingstijd tot 3 uur, korte uithardingstijd
www.pci-afbouw.nl
ALS POEDER IN DE ZAK, ONWRIKBAAR OP VLOER EN WAND! De krachtige, veelzijdige en flexibele poedertegellijmen van Forbo Eurocol • Uitstekende verwerkingseigenschappen • Voor vloer en wand • Hoge aanvangskleefkracht en standvermogen • Stofarm en EC 1PLUS • Krachtige eindhechting op diverse ondergronden • De ideale lijm voor de professionele tegelzetter • Flexibel en spanning opnemend Forbo Eurocol Nederland B.V. Industrieweg 1-2, 1520 AC Wormerveer T +31 (0)75 627 16 00 info.eurocol@forbo.com, www.eurocol.nl Technische adviezen +31 (0)75 627 16 30