2019 / 1
BOVATINfo Bond van aannemers van tegelwerken in nederland
Alle technieken Op het Tegelplein!
Illusies
Met keramiek!
Twee generaties Docenten!
vakblad voor de tegelspecialist
V ER H O O G
JE
BRE E AM SCO R EOL M E T EU R O
C
WE HEBBEN EEN BINNENKLIMAATAKKOORD Het Waterdicht Tegelwerk Systeem van Forbo Eurocol heeft het EC1 PLUS-keurmerk. Dit zorgt voor een gezonder binnenklimaat en is nog aantrekkelijker in gebruik! Forbo Eurocol biedt al jarenlang het succesvolle Waterdicht Tegelwerk Systeem, een unieke combinatie van primers, lijmen, voeg- en afdichtmiddelen voor perfect waterdichte ruimtes. Na voortdurend verbeteren in het terugdringen van de emissie van Eurocol-producten, is nu het EC1 PLUS-keurmerk toegevoegd aan het Waterdicht Tegelwerk Systeem. EC1 PLUS staat voor extreem lage uitstoot van stoffen in de binnenruimte. Tegelzetters voldoen hiermee aan de strengste BREEAM emissie-eisen van opdrachtgevers aan hun projecten. Meer informatie over waterdicht tegelwerk en de producten van Eurocol vind je op www.eurocol.nl/breeam.
Kwartaalagenda In deze rubriek vindt u de belangrijke data voor de tegelbranche. Uw regio-vergadering, het jubileumfeest van uw bedrijf, de lancering van uw nieuwe product in deze agenda? Mailt u dan AUB uw contactgegevens, de aard van de bijeenkomst, de datum, tijd en locatie naar redactie@ bovatin.nl, dan vermelden wij ze in deze agenda!
april 2019
VOORWOORD Beste collega’s,
NB Wilt u een evenement bezoeken? Neem dan altijd eerst even contact op met de organisator!
Deze editie van de BOVATINfo gaat voor een belangrijk deel over generaties. Hoe een tegelzetter de zaak van zijn vader overneemt, en zijn vader daar
Dagelijks bestuur BOVATIN: op de zaterdagen 1 juni, 31 augustus, 19 oktober, 7 december.
maar wát trots op is. En hoe twee generaties docenten allebei de belangen van de leerlingen voorop stellen, maar toch op een heel verschillende manier. Tijdens de Skills-kampioenschappen heb ik, samen met een ‘vorige generatie’ winnaar en een ervaren oud-docent mogen jureren. Je merkt hoe inspirerend
Hoofdbestuur BOVATIN: op de donderdagen 12 september, 28 november.
dat is, als je die jongens aan het werk ziet… Inspiratie komt – ook voor mijzelf - trouwens regelmatig uit onverwachte
BOVATIN Jaardag en Jaarvergadering: zaterdag 15 juni in het Archeon, Alphen aan den Rijn!
hoek: want wát, als je tijdens de crisis, zoals zovelen onder u, mee hebt moeten meemaken dat je bedrijf in zwaar weer terechtkomt, en dat – even in grote sprongen - dat er uiteindelijk toe heeft geleid dat je nu, net als vroeger,
Bestuursvergaderingen zijn in principe besloten, maar u kunt als BOVATIN-lid, wanneer u wilt dat het bestuur uw vraag behandelt, die aan één van de bestuursleden stellen. (mail en adressen zie elders in deze BOVATINfo). Of mail uw punt dan tenminste 14 dagen voor de betreffende vergadering aan de secretaris, secretaris@bovatin.nl, dan komt uw mail op de agenda.
gewoon weer een ondernemende tegelzetter bent - eigenlijk weer een generatie terug bent gestapt… Wat eigenlijk erg leuk is, want het blijft toch een prachtig vak, iedere dag weer, en je voelt je er toch maar mooi weer jong bij. Ook al voel je, heel af en toe, wel dat je geen 20 meer bent. Maar je hebt wel het voordeel van ‘the lessons learned’, en met die combinatie van ervaring en goed bijgehouden vakkennis ben je weer klaar voor jaren werkplezier… Als je maar je ogen en oren open houdt, ontwikkelingen volgt, niet blijft hangen in het verleden. Tegelzetters worden wel eens neergezet als conserva-
colofon
tief. Ja, en dat past ook wel bij het vakmanschap: we werken niet in de termijnhandel, waar iedere dag een andere werkelijkheid geldt: we bouwen kennis op, generatie voor generatie, en we gooien pas iets weg als het echt niet meer werkt. Maar dat we snel ons snel kunnen aanpassen, blijkt uit
BOVATINfo is een periodieke uitgave van BOVATIN: de Bond van Aannemers van Tegelwerken in Nederland. Het blad wordt gedrukt op ongechloreerd papier, verspreid in bio-folie en verschijnt vier maal per jaar: in april, juli, oktober en januari van het aansluitende jaar. Oplage: 3000 exemplaren per jaar. Deadlines voor advertenties en kopij: 1 maart, 1 juni, 1 september, 1 december.
hoezeer de levelingsystemen deel zijn gaan uitmaken van de inhoud van
Voor informatie: Abonnementen: Secretariaat BOVATIN, tel. 0318 547 366, e-mail bovatin@bovatin.nl Hoofdredactie, advertenties en verspreid nieuws: Remus F.P.M. Aussen, tel. 010 435 22 70 of 06 242 709 53, e-mail redactie@bovatin.nl
van een beoordeling van eventuele geschillen door de landelijke Geschillen-
Art direction en grafisch ontwerp UPPERCASE, www.studiouppercase.nl e-mail hello@studiouppercase.nl, tel. 06 547 448 96
uw belangen staan daarbij centraal. Wordt – zoals al ons werk – vervolgd.
Foto omslag: Agrob Buchthal GmBh, ETICS Facade, Berlin
noodzaak is dat deze leerlingen in de bedrijven kunnen leren hoe de praktijk
zowat ieders arsenaal. Goede zaak, want de systemen werken. Al zou het wel goed zijn als ‘de wetenschap’ eens een blik op de talloze systemen werpt, en laat zien wat er wel, en wat er niet mee werkt. Trekt het grote tegels ‘los’? Zijn ze bruikbaar bij de grote slabs? Of is het gewoon een oplossing voor ‘alles’? Ik werk er zelf overigens met veel plezier mee, mag ik wel zeggen. Ook de ontwikkelingen bij BOVATIN staan niet stil. Voor u als BOVATIN-lid met particuliere klanten is er sinds 1 mei de ‘BOVATIN-garantie’: een combinatie commissie Afbouw en een garantieregeling. Toch een extra reden voor deze markt om voor een BOVATIN-tegelzetbedrijf te kiezen! Wat betreft onze gesprekken met de NOA over een fusie: NOA heeft op dit moment het nodige werk in eigen huis te doen. Wel is er nu (goede zaak!) een organisatorische samenwerking van de ondersteunende bureaus van NOA en Aannemersfederatie. Kortom: de onderhandelingen zullen met het nieuwe bestuur en de nieuwe directie worden voortgezet, en – zoals u weet – de identiteit van BOVATIN en
Belangrijk: nu we weten dat onze campagne ‘Kies Tegelzetten’ een flink aantal extra leerlingen heeft opgeleverd, ligt de bal wel bij u. Want, absolute er uitziet. Dus, neemt u contact op met het Bouwmensen-SPT in uw regio…? Voor de nieuwe generatie…?
Ik wens u goede zaken, Gerard Reus, voorzitter
3
KIESEL BENELUX ACTIE · ACTIE · ACTIE · ACTIE · ACTIE · ACTIE Flexibele dunbedpoederlijm Servolight S1 SuperTec • Laag verbruik 30 % meer m2 dan conventionele dunbedmortel • Bijzonder flexibel • Bijzonder goed verwerkbaar • Zeer hoog standvermogen • Ook bij lage temperaturen geschikt • Correctietijd tot ca 25 minuten • Geschikt voor wand en vloertegels • Te gebruiken voor alle formaat tegels
ACTIE: BIJ AFNAME VAN 1 PALLET EEN PROFESSIONELE SET VAN 3 WATER PASSEN CADEAU.
Kiesel Benelux Anne Frankplein 12 · 5122 CB RIJEN, Nederland Tel. +31 161 244600 · Fax +31 161 240466 www.kiesel.nl · info@kiesel.nl
Download onze App in de Appstore of Google Play Store
5
april 2019
Inhoud In deze editie 06 Vanaf 1 mei aansluiting bij Geschillencommissie Afbouw Met ‘BOVATIN Garantie’ voor consumenten! 08 Twee generaties tegelzet-docenten: Wat is er veranderd? 17 ‘De dilemma’s zijn eigenlijk de kansen voor BOVATIN!’ Gerard Reus’ update over de toekomst van de organisatie 21 …En hoe gaat het (verder) met de instroom…? En het keuzedeel tegelzetten? 22 De ‘JacksonFive’ – ‘Can you feel it?’ Jack Wester herontwikkelt de lijmbak: serieuze oplossing voor vloeren Thema’s & Toekomst 28 Bouwbeurs behoorlijk veranderd door het ‘Tegelplein’! 38 Material District: Keramiek, ja… maar we zoeken ook naar vervanging voor leer…! Nieuws en website 43 LEZERS SCHRIJVEN Levellingsystemen 45 Skills-kampioen Daan Hooglugt Klaar voor World Skills!
49 NITA-trainers In huis bij Kiwitz! 53 Mosa bij Masterly The Dutch in Milano 55 Raaijmakers Tegels & Sanitair ‘The next generation’! 59 In memoriam Ton de Ruyter Informatie voor de professional 61
‘Invitatio’ voor za. 15 juni a.s.: BOVATIN Jaardag in themapark Archeon!
65 Technische informatie van de VLK Tegelen op watervast multiplex, of iets anders?
22
67 Bostik presenteert De nieuwe uitvlakmortel Stucco W-140 DR 67 Hebt u het BOVATIN-bord nog op de gevel? Anders-even een mailtje! 68 KOMO Keurmerk voor tegelzetbedrijven 69 De weg naar het bestek Nieuwe positionering van uw kwaliteit!
28
73 Nieuws van de BOVATIN Verzekeringsdienst 77 Ik ben geen tegelzetter, maar… 78 Nuttige informatie Voor BOVATIN-leden
49
Vanaf 1 mei aansluiting bij Geschillencommissie Afbouw, met ‘BOVATIN Garantie’ voor consumenten! Tijdens BOVATIN’s algemene ledenvergadering op zaterdag 9 juni 2018 is besloten tot aansluiting bij de Geschillencommissie Afbouw, verder te noemen de ‘BOVATIN Garantie’. De na aansluiting bij de Geschillencommissie Afbouw te gebruiken algemene voorwaarden zijn toen ook goedgekeurd. De bedoeling was dat de aansluiting per 1 januari 2019 in werking zou treden. Dat is niet gelukt, maar nu is het dan toch zo ver. Per 1 mei 2019 treedt de aansluiting, en daarmee de nieuwe set Algemene Voorwaarden, in werking.
april 2019
Hoe was het? Tot nu toe maakte u voor uw overeenkomsten met consumenten gebruik van uw eigen algemene voorwaarden of van de door de BOVATIN opgestelde algemene voorwaarden. Deze laatste algemene voorwaarden zijn bekend onder de aanduiding “Algemene voorwaarden voor het leveren en/of aanbrengen van tegels in opdracht van consumenten”. Hoe wordt het? Het is de bedoeling dat u met ingang van 1 mei 2019 op uw overeenkomsten voor het aanbrengen van tegels de “Algemene Consumentenvoorwaarden voor het aanbrengen en leveren van tegels van de Bond Van Aannemers van Tegelwerken In Nederland (BOVATIN)” gaat gebruiken. Indien u geen tegels aanbrengt, maar alleen tegels levert, kunt u uw eigen algemene voorwaarden of die van de BOVATIN blijven gebruiken. Er is dan namelijk geen sprake van werkzaamheden. U handelt dan niet als aannemer van tegelwerken. Waar in die BOVATIN voorwaarden ook nog wordt gesproken over het aanbrengen van tegels, zijn die bepalingen uiteraard niet van toepassing, omdat u alleen levert. Wel zullen de verwijzingen naar het aanbrengen van tegelwerken in die voorwaarden te zijner tijd nog worden verwijderd. Wat is het verschil? U hebt er op 12 maart al een E-mail/extra Nieuwsbrief over ontvangen, met daarbij de nieuwe “Algemene Consumentenvoorwaarden” plus een korte toelichting bij de voor u meest belangrijke artikelen. Ze zijn vanzelfsprekend ook op de BOVATINwebsite te vinden onder het tabblad ‘wist je dat’>>belangrijke
documenten. Geschillencommissie en SGOT Een belangrijk verschil is dat geschillen met een consument niet meer worden voorgelegd aan de Stichting Geschillen Oplossing Tegelwerken (SGOT) maar aan de Geschillencommissie Afbouw. Deze laatste commissie staat onder voorzitterschap van een (oud)rechter en bestaat verder uit een vertegenwoordiger namens consumentenorganisaties en een vertegenwoordiger namens de branche. Voor zover de aard van het geschil dat vereist wordt er door de commissie een onafhankelijk technisch deskundige benoemd. Voor nadere informatie wordt verwezen naar de website van de Geschillencommissie: www.degeschillencommissie.nl.
Wanneer nog wel SGOT? Desgewenst kan SGOT altijd nog worden ingeschakeld indien het gaat om een geschil met een professionele opdrachtgever zoals een aannemer of een woningbouwvereniging. Als u dus in een particuliere woning tegelwerkzaamheden verricht in opdracht van een aannemer en de particulier heeft klachten over het tegelwerk, dan kan het geschil niet worden voorgelegd aan de Geschillencommissie Afbouw. Uw opdrachtgever is immers de aannemer en niet de particulier. Dat geldt ook als u werkt voor een woningbouwvereniging. En ook als u een bedrijfsruimte (winkel, kantoor, showroom, horeca) betegelt is er geen sprake van een consument als opdrachtgever. Ook als u alleen levert en niet aanbrengt, blijft het mogelijk om geschillen voor te leggen aan SGOT. Voordeel aansluiting: de ‘BOVATIN Garantie’ Het voordeel van de aansluiting bij de Geschillencommissie Afbouw is dat uw bedrijf wordt vermeld op de website van De Geschillencommissie en dat de Autoriteit Consument en Markt consumenten ook verwijst naar de website van De Geschillencommissie. De consument wordt geadviseerd zaken te doen met bedrijven die zijn aangesloten bij De Geschillencommissie. Uw klanten zijn er dan zeker van dat eventuele klachten serieus worden aangepakt en dat geschillen op objectieve wijze worden beslecht. Ook heeft uw klant onder een aantal voorwaarden recht op een nakomingsgarantie tot een bedrag van EUR 5.000,--, indien u na het wijzen van de uitspraak failliet zou gaan, of uw bedrijf zou beëindigen. Er zijn ook speciale communicatiemiddelen in voorbereiding, zodat u binnenkort uw particuliere klanten met de ‘BOVATIN Garantie’ een extra reden biedt om voor uw bedrijf te kiezen. Ook wordt op het speciale website-deel voor consumenten wordt dit binnenkort uitgelegd. Vragen? Als u vragen heeft kunt u die stellen aan: juridischadvies@ bovatin.nl. Desgewenst kunt u telefonisch contact opnemen met onze juridisch adviseur mr. T. Zanen op tel.nr. 06 206 16 770. ■
7
9
Twee generaties tegelzetdocenten: wat is er veranderd? Neem autocoureurs. Schaatsers. Praat met twee generaties architecten of politieagenten. De wereld verandert – zo lijkt het – steeds sneller, en dus verandert hun vak ook. Maar het tegelzettersvak, dat is toch vooral traditie? Al hebben zich ook in de tegelwereld de nodige innovaties voltrokken… Nico de Moor en Andy Visser zijn schoonvader en schoonzoon; Nico werkte vroeger, Andy werkt nu al weer 14 jaar als docent bouw op het Petrus Canisius College te Alkmaar. ‘Vroeger was alles beter’ tegenover ‘Leve de vooruitgang’? Zo simpel is het leven (gelukkig) niet. We praten met twee gedreven docenten over hun vak en de wereld, over wat bleef en wat veranderde.
10
Bovatinfo
“Ik ben, toen de pastalijmen in opkomst waren, daar ook mee aan het werk gegaan”
‘Met vader mee!’ Geeft Nico nog wel eens les? “Nou… thuis wel!” lacht Andy. Nico de Moor (Heiloo) ging met veertieneneenhalf jaar mee met zijn vader in het bedrijf. “Ik haalde op mijn 16e mijn Middenstandsdiploma – op de zaterdagmiddag! - , en twee jaar later, op mijn 18e, het Vakbekwaamheidsdiploma Tegelzetten… En zo maakten we toen ik 21 was van het bedrijf van mijn vader een VOF met hem en mijn twee broers. We hadden vijf ‘knechten’ in dienst (medewerkers, zeggen we nu…). In 1967 – ik was toen 29 – ben ik uit het bedrijf gestapt en werd ik ZZP-er, want toen begon ik met lesgeven. Na zes jaar zat ik full-time in het onderwijs…! Ook daarin was ik trouwens geen ‘eerste generatie’, want mijn vader gaf ook twee dagen les, in Krommenie.” “Ik bemoeide me op school nog wel eens ergens mee, en dan zit je voor je het weet in een commissie… Ook landelijk. Ik zat in de examencommissie, de lesstofcommissie, ik heb de voortgezette opleiding opgezet, ik kwam in de BOVATIN-examencommissie, voor het vakgesprek… En vervolgens werd ik door Jan Glijsteen gevraagd op te treden als Rijksgecommitteerde, tot ’96, toen werden de formele vakbekwaamheidseisen en de vestigingsvergunning voor de ondernemer afgeschaft. En in 2000, op mijn 63e, ging ik met pensioen!” Maar als je in 1967 stopt met tegelzetten, hoe hou je dan je vak bij? “Zes jaar heb ik praktijk en lesgeven gecombineerd. Daarna pas alleen leraar. Toen ik de Voortgezette Opleiding Tegelzetten begon, waar ook veel praktijk in zat was de opleiding sterk genoeg. De Vereniging ter Veredeling van het Ambacht vroeg mij toen deel te nemen aan de Internationale Beroepenwedstrijden Tegelzetten in Sydney Australie. De beste examenkandidaat van de Voortgezette Opleiding mocht mee. Dat was Berry van Nunen.
Ik controleerde ook proefwerkstukken in de bouw, voor de Stichting Vakopleiding Bouwbedrijf. Dan zorg je wel dat je bijblijft… Je spreekt veel mensen, en je loopt tegen alle nieuwe zaken aan. En dat zorg je dat je precies weet hoe het zit. Dat controleren heb ik zelfs nog jaren na mijn pensionering gedaan!” Schoonzoon Andy Visser is in zekere zin ook met zijn vader meegegaan,: hij ging het timmerwerk in. Lichamelijke ongemakken waren aanleiding voor hem om óók voor het onderwijs te kiezen. En ook hij heeft geen moment spijt gehad van zijn carrièrestap.
De grote veranderingen Nico: “De grootste verandering was natuurlijk rond 1970, ‘van zetten naar lijmen’. 30x30 was toen de grootste tegel, maar je had als speciale uitdaging de veel kleinere natuursteentegels: de ‘Solnhofener’-tegels bijvoorbeeld, die hadden allemaal een verschillende dikte, en die moest je dus op dikte sorteren. Ja, die waren alleen geschikt voor zetwerk, met een vloerlijm vang je niet zo veel verschil op!” We stellen een gewetensvraag over Andy. Is hij er één van de traditie of van de innovatie? “Je moet met je tijd mee!”, reageert De Moor politiek. “En ook hij doet dat. Ik ben, toen de pastalijmen in opkomst waren, daar ook mee aan het werk gegaan. En toch… een aantal jaren terug kreeg ik de vraag of ik voor de praktijkdagen van de Bouw een paar jongens het wandzetwerk bij wilde brengen: dat tegelzettersbedrijf wilde dat ze ook dát beheersten, aangezien hij soms bij verbouwingen met kale muren te maken had… Dan moest hij eerst een stukadoor laten komen, en die heb je met zetwerk niet nodig! Nou, toen heb ik die jongens dat in een paar dagen geleerd… “
april 2019
“De grootste verandering was natuurlijk rond 1970, ‘van zetten naar lijmen”
De Solnhofener-tegeltjes – een gelaagde kalksteen tegel, met tamelijk willekeurige dikten – komen ter sprake. “Ik vond dat vroeger altijd moeilijke vragen, over de verschillen tussen graniet, marmer, kalksteen, zandsteen en leisteen, plus de vindplaatsen ervan…”, mijmert oud-leerling Gerard Reus. “Ja, maar ik heb je het allemaal toch maar knap uitgelegd!”, lacht de oud-docent. “Ja ik weet het allemaal nog…” verdedigt Reus zich snel…
Verarming of verbreding? Schoonvader en schoonzoon vinden het beiden jammer dat metselen en tegelzetten niet meer standaard in de technische vooropleidingen zit. Andy: “Voor metselen is er in het derde jaar die keuzemodule, en nu dan gelukkig ook voor tegelwerk! Vroeger maakte je daar veel eerder kennis mee. En kon je je eerder, dus gerichter, specialiseren in een vak, daar vragen de bedrijven ook om. Die bredere ontwikkeling in het onderwijs is mooi, maar wel een beetje doorgeschoten… En de vrije vestiging zorgt ervoor dat je ook zonder een enkele opleiding of vakkennis aan het werk kan. Die consument kan er dus niet op rekenen dat hij een vakman over de vloer krijgt.” Andy: “Die jongen die daar loopt, is een derdejaars. Hij is een metselaar, dat past gewoon bij hem. Hij kan het ook al best aardig. Maar nu moet hij zes weken schilderen. En zes weken timmeren. En nog zes weken wat anders. Maar hij heeft niks met schilderen of timmeren, en dat gaat hij ook nooit leren. Die gast is diep ongelukkig! Want hij overziet die drie maanden niet… En hij heeft al lang gekozen: hij wordt metselaar. Maar dat kan niet, volgens het kabinet: je mag jongeren niet te vroeg laten kiezen, want dat kunnen ze niet. Nou, dan heb ik nieuws : deze jongen kan dat wel. En ik weet er zo nog een stuk of zes.
Ze weten prima wat ze willen, en ook heel goed wat ze NIET willen. Ik kom vooral jongens en meisjes tegen die WEL kunnen kiezen. Een beetje meer speelruimte voor de school zou dus goed zijn… Gelukkig hebben we een directeur die daar oog voor heeft, en zo hebben we altijd wat ruimte voor zulke kinderen. 80% van de leerlingen hier weet precies wat ze willen en kunnen!” Reus: “Er zijn veel mensen – vooral oudere – die denken dat ze precies weten wat jongeren willen. Nou, dat valt dus hard tegen…” Andy Visser ziet meer van dergelijke patronen. “Er was een paar jaar terug een stevige campagne voor meiden in de techniek. Op een groep van 36 hebben we nu dus 10 meisjes. Nou, een enkeling overweegt metselen, heel misschien timmeren… Maar de meesten kiezen voor Interieur & Design, die gaan echt niet timmeren of metselen… En even over schilderen: we laten ze uit hun hoofd leren wat de afkortingen achter de gehele Kleurenwaaier betekenen, terwijl dat type leren een niveau te ver is. En schilderen, daar komen ze nauwelijks aan toe… Begrijp me goed: we willen ze met de modernste materialen laten werken, maar we zijn (V)MBO, geen HBO. En de basis, dat zijn de vaardigheden.”
Linksom of rechtsom… En wat is er verder veranderd? “Toen ik hier 14 jaar terug begon, was er 16 uur praktijk per week. Nu nog 10. Dus meer theorie. Terwijl je kunt zien dat de kinderen een steeds kortere concentratieboog hebben, drukker worden… “ BOVATIN koos er destijds voor om niet mee te werken aan het AFNL-project ‘Gaan in de Bouw’, dat zich vooral op de praktische basis – eenvoudig handwerk - richt voor leerlingen die het ROC niet aankunnen en voor zijinstromers. De algemene basis (inhoudelijke vakkennis, lezen en schrijven, maatschappijkennis, enzovoorts) , zo stelde BOVATIN, wordt in feite onvoldoende meegegeven
11
april 2019
zodat deze leerlingen later bij iedere crisis zonder werk zullen zitten, als er even geen behoefte is aan hun beperkte, smalle vakbekwaamheid. Dus er ligt wel een verwachting bij het (V)MBO…
Het moet leuk zijn! Gerard Reus weet te vertellen dat er ook in de bouw steeds meer parttimers zullen zijn. “Jongens die dat tegelzetten wel een mooi vak vinden, of dat metselen – maar dan maximaal drie dagen per week. En dan doen ze twee dagen iets anders. ‘Het werk moet wel leuk zijn!’, roepen ze dan, en zij zoeken het in de afwisseling. Misschien helemaal niet zo gek, ook als je kijkt naar de gezondheidsbelasting van repetitief werk…” “Ja, maar wel erg veel jongeren willen wel meteen de ‘beloning’… Laten ze nou eerst eens een paar jaar wat DOEN, en daarna dat jaar backpacken in Australië…”, vinden de beide docenten. “Dan weet je waarom je een vak leert. Oh, en we doen er aan mee hoor. Er staan hier binnenkort mooi een paar grote 3D-printers. Omdat het de toekomst is, maar ook omdat we weten dat jongeren het leuk vinden, en dus - omdat het leerlingen trekt! Daarom maken we nu op school ook ‘Tiny Houses’, in plaats van pomphuisjes. Het klinkt gewoon beter en daar zitten dan alle vaardigheden in van onze afdeling.”
En dan… Gerard Reus tast in zijn binnenzak. “Nico, ik heb nog iets voor je. Omdat je bij mijn weten nooit in het zonnetje bent gezet door BOVATIN, en wel erg veel voor de organisatie en de bran-
che betekend hebt.” “Ja, dat was omdat veel mensen van de Examencommissie een hekel aan me hadden gekregen! Omdat ik als Rijksgecommitteerde ook streng moest zijn…”, reageert de Moor meteen. “Nou, daar hoorde ik dan niet bij. Ik heb veel van je geleerd. En velen met mij. Dus, hierbij ontvang je – alsnog! – van mij , namens BOVATIN, het ‘gouden troffeltje’, als teken van onze waardering voor je bijdrage aan het vak en de branche!” “Nou, de BOVATIN heeft me wel degelijk geprezen, maar dat was bij de Stichting Vakopleiding Bouwbedrijf…” Maar nu is het toch nog even een plechtig moment…
“Hierbij ontvang je, namens BOVATIN, het ‘gouden troffeltje’, als teken van onze waardering voor je bijdrage aan het vak en de branche!” “Wat echt veranderd is, is de werkdruk,” vindt Visser. Ik ervaar die als steeds zwaarder. ‘Van hard werken word je niet ziek’ zegt het spreekwoord, maar als je eigenlijk nooit tijd hebt om eens aan je werk zelf te werken, eens zin hebt om een cursus te volgen… dit is de laatste dag voor de vakantie, en dan merk je altijd even hoe moe je eigenlijk bent. Nou, geloof me, ik ehh…” “Ik denk dat ik vroeger vaklieden afleverde,”, bedenkt de heer de Moor. “Ja, en dat doe ik in principe minder,” weet zijn schoonzoon. “Maar wij geven ze wel een brede basis mee, plus een bagage waardoor ze met enige zekerheid het sociale en
13
www.mo-b.nl
Specialist in
Natuursteen & Keramiek
Michel Oprey en Beisterveld voert het meest uitgebreide assortiment natuursteen en keramiek van de Benelux. De exclusiviteit van de producten wordt gegarandeerd door de jarenlange relaties die Michel Oprey & Beisterveld met haar toeleveranciers onderhoudt.
Bezoek onze Showroom Op twee locaties in Nederland vindt u een compleet overzicht van het beste wat er op het gebied van natuursteen en keramiek op dit moment in de wereld te verkrijgen is! Of bezoek onze website: www.mo-b.nl
Vianen, Utrecht
Echt, Limburg
Natuursteen en keramiek
15
april 2019
zakelijke leven in kunnen. Ze weten wat er in het bouwleven speelt, ze komen, vrij vertaald, op tijd en houden zich aan afspraken. Dat hebben ze hier geleerd, en vergis je niet: onze leerlingen winnen wedstrijden. Overal en altijd. Kijk, het docententeam dat hier lesgeeft – inclusief Gerard Reus, die tijdelijk een paar uur voor een zieke docent invalt – heeft zelf in de bouw gewerkt, en heeft liefde voor het vak. Die geven we die jongens mee… naast een goede basis aan theoretische en praktisch vakmanschap.” Wat nou als je morgen het hier voor het zeggen had op deze school? Visser: “Meer praktijk! Vroeger was er 16 uur, nu 10 uur voor praktijk. Ik weet eigenlijk niet waar die uren naartoe gegaan zijn. Wat ik meer met ze ga doen? Ze zelf laten metselen, tegelzetten… voordoen, nadoen, corrigeren… Zo leer je het! En – goed dat ze leren met AutoCad en ViSoft te werken, maar – laat ze ook met de hand tekenen. Dan krijg je inzicht, en herken je beter wat je fout doet als je eenmaal op een PC werkt! Dus, eerst leren ze hier tekenen, en pas daarna mogen ze hetzelfde met AutoCad doen.” En dat is een goede tip, ook als je later met visualisatieprogramma’s als ViSoft gaat werken: eerst leren tekenen, dan weet je ook wat je digitaal aan het doen bent… “Ik neem ze ook mee naar mooie projecten!”, vult Andy aan. “Dan weten ze waar ze het voor leren. En ze vonden het prachtig toen ik ze meenam naar Weber Beamix in Eindhoven, en ze zich bovenop de mengtoren realiseerden dat cement en lijmen niet zó uit de grond komen…” En dat geldt net zozeer voor lijmapps: eerst leren hoofdrekenen en schatten, dan met een lijmapp rekenen. Anders maak je één typefout, en bestel je ineens 10 keer te veel. Of te weinig. “Schatten is echt niet zo moeilijk…”, vindt senior. “met een lijmlaag van 1 millimeter het je een liter per vierkante meter nodig. Begin daar maar mee!” “Ja, ik kon het vaak gewoon zien!”, vindt Andy Visser. “Je keek naar een badkamer, en je wist: een emmertje meer, of een emmertje minder…”
De ouders We wisten het al uit onze campagne ‘Kies tegelzetten’: ouders kosten de bouw veel instroom. “Ik had een geweldig talent zitten. Maakte mooi werk, volop aanleg, en ook op zijn stageadres liepen ze zó met ‘m weg… Maar kortgeleden kwam hij: hij gaat stoppen met de bouw. ‘Er is meer toekomst in de installatietechniek’. Nou, dat was niet zijn eigen tekst… Toen ik er over doorvroeg kwam er ook niet zo veel. Ik denk dat zijn ouders hem die kant uit gestuurd hebben. Hij leek er ook niet echt gelukkig mee.” Maar wat kan de brancheorganisatie doen voor de docenten? “Houd ons op de hoogte. Neem ons, met onze leerlingen, mee naar een bouwlocatie waar nieuwe ontwikkelingen te zien zijn. Een bezoek aan een fabriek, een training over nieuwe producten…!”
Tips? Andy: “Ik wil echt hier en nu kwijt dat het VMBO zijn negatieve reputatie gewoon niet verdient. Er zijn geweldige scholen, en er komen hier absoluut leerlingen die wat willen, die wat kunnen, en een aantal onder hen gaat het gewoon ver schoppen.
Maar het is wel mode om leerlingen op de basisschool al te vertellen dat hij bankdirecteur kan worden als hij dat wil, want: ‘we hebben allemaal dezelfde kansen’… Maar we zijn niet gelijk! Als jij gewoon geen aanleg hebt voor rekenen, en ook niet zo makkelijk een boek uit je hoofd leert, dan is de kans dat jij een bètastudie gaat halen gewoon niet zo groot. We moeten wel eerlijk zijn. En zo komt het wel dat iedereen mikt op een witteboordenberoep, en dat je gewoon niet voor de bouw moet kiezen. Ja, daar ligt ook nog wat werk voor jullie!” Al die keuzes die je nu hebt…”, vind Nico de Moor: “Vroeger, als jouw vader een bedrijf had, kwam jij daarna in dat bedrijf. Als je vader timmerman was, werd jij dat ook. Prima toch… En als je echt wat anders wilde, dan deed je je best.” Senna, de zoon van Andy, is ook bij het gesprek aanwezig, want met zijn vader onderweg naar een volgende afspraak. Ook een tegelzetter? “Nee, dat niet... Ik zit daar sowieso voor op de verkeerde school… 5 VWO. Wat ik ga doen? Ik dacht eerst aan een studie Rechten, maar van die gedachte ben ik van afgestapt. Ik ben wel af en toe meegegaan op klus, dus wie weet... ■
www.pcc.nu
GEEN UITDAGING TE GROOT Samen met u gaan wij iedere tegeluitdaging aan! Waar u als verwerker zorgt voor vakmanschap in tegelwerk, biedt codex een compleet assortiment tegellijmsystemen en uitstekende technische kennis, evenals praktische ondersteuning op het werk. Het resultaat is een kwalitatief hoogwaardig eindproduct, dat jarenlang mooi ĂŠn functioneel blijft. www.codex-x.nl
codex | A brand of Uzin Utz Group Uzin Utz Nederland bv Postbus 33 | 7480 AA Haaksbergen | Bouwstraat 18 | 7483 PA Haaksbergen Telefoon +31 53 5737373 | E-mail codex.nl@uzin-utz.com | Internet www.codex-x.nl
april 2019
‘De dilemma’s zijn eigenlijk de kansen voor BOVATIN!’ Gerard Reus’ update over de toekomst van de organisatie
De Aannemersfederatie en NOA lijken (eindelijk) een gezamenlijk secretariaat te krijgen. Er is nog geen groen licht van de bonden voor de overstap naar de Afbouw-CAO, en bovendien is het zicht op zekerheid over de betekenis ervan voor werkgevers én werknemers nog niet zodanig dat de mistlampen gedoofd kunnen worden. De bestuurlijke situatie bij NOA is niet helder, en er is in feite geen gesprekspartner nu er nog geen nieuwe voorzitter en, met Jaco Uittenboogaard (Aannemersfederatie, en nu ook NOA) voorlopig uitsluitend een directeur voor de dagelijkse zaken is. BOVATIN heeft een aantal ideeën hoe de eigen identiteit en slagkracht van de bond behouden kunnen blijven, ook wanneer de fusie met NOA (Nederlandse Organisatie voor Afbouwbedrijven) doorgezet wordt. En, hoe zit het met de (door de vermindering van het aantal werknemers in de bouw sinds 2008 sterk teruggelopen) fondsen, die onder andere benut worden om de Aannemersfederatie zijn ondersteunende werk te kunnen laten doen? Ook daar wil BOVATIN meer invloed op hebben dan nu – immers zonder zetel in het bestuur van de koepel.
Inkomstenbronnen verschuiven “BOVATIN heeft nog steeds zo’n 215 leden, maar aangezien steeds minder leden – neem mijn eigen voorbeeld! – sinds de crisis minder of zelfs geen werknemers hebben, zijn de inkomsten uit contributie teruggelopen. Al zijn er nog altijd wèl 65 lidbedrijven met personeel. En toch zie je dat we ieder jaar méér doen… Dat is vooral mogelijk dankzij de bijdragen van het toegenomen aantal geassocieerde leden. Kijk, onze basis-‘ANWB-functie’ staat daar los van: bestuurskosten, wettelijke taken en uw ondersteuning kunnen nog altijd bekostigd worden uit de contributies. Maar campagnes, nieuwe initiatieven, dit blad, onze inzet op het onderwijs (lespakketten, promotie, beursdeelname, enzovoorts), NITA, onze deelname in allerlei kennis- en regelgevingsplatforms zou onmogelijk zijn zonder ons groeiende aantal geassocieerde leden. En dat mogelijke klanten, beslissers, architecten en grote bouwbedrijven weten waar de tegelbranche voor staat, kan ook alleen maar dankzij de speelruimte die we zo hebben. Begrijp me goed, het geassocieerd lidmaatschap werkt twee kanten uit: onze geassocieerde leden doen dit omdat het werk van BOVATIN ook voor hen van belang is. Alleen al omdat het vakmanschap, en ook het aandeel tegelwerk in Nederland onder druk staat!” Soms zit het mee, soms niet “BOVATIN doet belangrijk werk. En ik noem geen namen, maar er zijn brancheorganisaties waar zelfs de lucht stilstaat. Bij ons is de zaak permanent in beweging…! Het meeste ‘werkt’, maar soms brengt een campagne niet wat je ervan hoopt: het viel gewoon tegen hoeveel tegelzetbedrijven intekenden op de (gratis) NITAmiddagen. Terwijl we tegelijkertijd weten hoeveel actuele kennis er in de branche mist… Dus organiseren we nu ’t nu anders: samen met de geassocieerdeleden, en dat werkte tot dusverre in ieder geval WEL. Daar praten we dus opnieuw met het hoofdbestuur en met de leden over. Op dit moment zijn we ook kritisch over het functioneren van de EUF (de internationale organisatie van tegelzet-brancheorganisaties). We willen daar meer resultaten zien dan uitsluitend kennisdeling en overleg in de technische commissie. Nog zo’n dossier: de Wet Kwaliteitsborging duurt járen, en zal (we zitten aan tafel, en zullen onze checklist voor die wet nadrukkelijk naar voren brengen) volgens mijn informatie niet vóór 1 januari 2021 ingevoerd worden. Mede daardoor is onze KOMO-certificering nog geen ‘succesnummer’.
17
PRODUCTKENMERKEN - Professioneel nivelleringssysteem - Voor tegels vanaf 60cm - Garandeert een vlak oppervlak. Voorkomt 'strijklicht' - Speciale breekvoet: hoge trekkracht en probleemloze verwijdering
PRAKTISCHE INFORMATIE - Beschikbare diktes: 1mm / 1,5mm / 2mm en 3mm - Verschillende hoogtes tot 20 mm - Verpakkingen tot 2400 stuks - Startkit bestaande uit 100 clips, 100 keggen en 1 tang
www.rubi.com
april 2019
U moet er voordeel bij hebben! “Bij al onze investeringen in tijd en geld staat bovenaan: u moet er als bedrijf uiteindelijk voordeel bij hebben. Neem de BOVATIN garantie (zie elders in dit blad)! Wat betreft NOA, een belangrijk punt: we zijn destijds niet met NOA in gesprek gegaan omdat het niet anders kon, omdat BOVATIN niet zelfstandig verder zou kunnen. Nee, we zijn met NOA in gesprek gegaan omdat we afbouw ZIJN, omdat we er nog steeds in geloven dat we samen sterker zijn en nóg meer voor onze leden kunnen doen dan nu als lidorganisatie van de Aannemersfederatie. Maar het zal, zodra de tijd er rijp voor is, een fusie zijn, geen overname! En we verwachten van NOA dat ze eerst de winkel en het bestuur weer goed op orde hebben, en dan heeft het zin om verder te praten. Dat kan overigens al met een paar maanden het geval zijn. Maar hoe dan ook: u mag van mij verwachten dat ik stevige stappen neem, maar wel op kousenvoeten. Met beleid, en geen ‘losse eindjes’ omdat het zo fijn is voor de bühne om zo’n fusieproces snel af te ronden. En als ik – we verwachten het niet, maar het kan nog steeds – merk dat we, desnoods met hangende pootjes, aan u moeten melden dat het niks wordt, dan hoort u dat ook van me. En kunnen we nog altijd op basis van onze eigen kracht, samen met onze leden en geassocieerde leden, zorgen voor goede ondersteuning en advies, een stevige stem in ‘Den Haag’, optimalisering van het tegelzettersonderwijs en kunnen we ‘de spin in het web’ voor u en voor onze geassocieerde leden zijn zodat u met uw bedrijf kunt ondernemen. Overigens, rustig wordt het ook niet ná een eventuele fusie hoor… Onze wereld is nu eenmaal altijd in beweging. Net als uw bedrijf.” En die toekomst? “Zodra we er uit zijn met NOA en de bonden hun OK gegeven hebben, vinden er twee extra algemene ledenvergaderingen plaats: dat hoort zo volgens onze statuten. Hoe dat werkt, leggen we u dan precies uit. Op zijn snelst: november eerste AOV, juni 2020 de tweede. Maar eerst zaken doen met het nieuwe NOA-bestuur!” “Sowieso: het is belangrijk dat u ons laat weten wat u wilt. In principe zijn daar ook de hoofdbestuursleden en de regio’s belangrijk in: daarom bestáát er naast het uitvoerende dagelijks bestuur ook een hoofdbestuur. Maar ik hoor het ook graag rechtstreeks van u. In die regio’s, via mail of telefoon, en op de Jaardag. Waar BOVATIN met zijn bestuur voor staat – ik hoop dat duidelijk gemaakt te hebben, zowel door het verleden als door hoe we tegen de toekomst aankijken. En toch… ik wil nóg meer weten wat de leden belangrijk vinden, want u bent gewoon aan het werk, en het is echt niet zo dat ieder lid mij één keer per jaar of per twee jaar belt. Doe ik zelf trouwens ook niet bij de ANWB… maar ik vind dat ik daar toch iets op moet vinden. We spreken elkaar!” ■
Reageren? redactie@bovatin.nl
19
ARDEX G10 // Premium flexvoeg mortel
De voeg. • Verhoogde kleurstabiliteit • Eenvoudig in te voegen met lange wastijd • Voor het voegen van alle keramische tegels op wand en vloer
Verkrijgbaar vanaf maart 2019
21
april 2019
…En hoe gaat het (verder) met de instroom…? En het keuzedeel tegelzetten? De promotiecampagne ‘Kies Tegelzetten’. De Keuzemodule Tegelzetten voor het VMBO. Overleg met het VMBO-platform. Met S-BB. Met Bouwmensen. Met Bouwend Nederland. Het Ministerie. En met u. BOVATIN heeft er hard aan gewerkt om ervoor te zorgen dat er straks voldoende vakbekwame tegelzetters zijn. Dat kostte tijd en geld. En, is er resultaat? Campagne en keuzedeel In de vorige editie van dit blad kon u al lezen dat de campagne ‘Kies Tegelzetten’ zo’n 800.000 individuele kijkers op Facebook, Youtube en Instagram heeft gehad. En dat de eerste leerlingen dankzij de VMBO-Keuzemodule Tegelzetten met dit vak hebben kunnen kennismaken, en daardoor sowieso weten dat ze voor het beroep KUNNEN kiezen en de MBO-opleiding volgen. Wat we nog niet wisten is hoeveel leerlingen we nu hebben, en in hoeverre de campagne ook in leerlingenaantallen een deuk in een pakje boter (dan wel, in een emmer pasta) geslagen heeft. Dat weten we nu. Laten we beginnen bij één klein, persoonlijk voorbeeld. Docent/technisch adviseur Ton Borrenbergs: “Ik heb hier een jongen op oriëntatie, die heeft enkel en alleen op basis van de filmpjes voor de tegelbranche gekozen. Hij volgt VMBO-T, dus hij heeft geen praktijkopleiding, hij moet alles nog leren. Maar, hij heeft het ‘keramisch gen’, de inzet is er, hij is altijd op tijd en in gedrag en voorkomen is het een nette jongen. Dus- ik denk… “ …Maar de instroom? Maar hoe zit het met de cijfers? Chris van Herpen: “landelijk 194 tegelzetters in opleiding, en dit jaar 42 gediplomeerden. Ongeveer 60 meer leerlingen dan vorig jaar! We gaan de goede kant uit…!” Zeker wanneer we ons realiseren dat we een paar jaar terug ongeveer 50 leerlingen in totaal in opleiding hadden… Vanuit het VMBO-platform Bouwen, Wonen en Interieur is het initiatief van BOVATIN met veel waardering gevolgd. Het was lastig om Ministeriële toestemming voor zo’n keuzemodule te krijgen. Vervolgens moest er geld op tafel komen van de O&O-fondsen (en van BOVATIN, en een bedrag van het SPT Den Bosch), moest er een goede module worden geschreven en tot slot moest er belangstelling voor komen bij de VMBO-opleidingen zelf. Chris van Herpen: “Cor de Ridder, coördinator van het platform, vertelde mij dat we echt iets ‘onmogelijks’ volbracht hebben…” Even vanaf de zijlijn – door de bril van de BOVATINfo: onze BOVATIN-secretaris heeft echt honderden uren in lobby, weer een mail, vergadering op vergadering, nog een mail, nog 100 gesprekjes gestoken in het Keuzedeel. Dan is het wel mooi dat nu ook daadwerkelijk 54 scholen het lespakket van de Keuzemodule Tegelzetten aangeschaft hebben. En hoe werkt het ‘buiten’? Inmiddels heeft Ton Borrenbergs voor de eerste zes docenten de training ten behoeve van het Keuzedeel Tegelzetten verzorgd – en die docenten gaan het druk krijgen. Ofwel: BOVATIN heeft niet alleen zijn best gedaan, het is ook gelukt om meer leerlingen enthousiast te krijgen voor het vak! En - wordt of blijft u Erkend Leerbedrijf? En neemt uw bedrijf leerlingen op? Dan zorgt u voor werkgelegenheid en toekomst voor de branche!
Tegelhandel en Tegelzettersbedrijf Loomans is een bedrijf dat dat doet, en er overigens ook de vruchten van plukt. Robert Hurkmans (directeur): “Opleiden, daar zetten wij ons voor 100% voor in! De afgelopen jaren hebben wij zo’n 25 leerlingen in opleiding gehad. Ja, ook tijdens de slechte tijden…! Resultaat daarvan is dat 15 van deze leerlingen nog altijd bij ons in dienst zijn; een aantal leerlingen is uiteindelijk ondernemer geworden, of bleek toch niet thuis in de tegelbranche. Ja, ik zie een toegenomen belangstelling van jongeren voor de tegelbranche. Dat leid ik overigens vooral af uit de cijfers van Bouw Infra mensen Mierlo. Maar, voor de goede orde: ook wij - de tegelzetbedrijven - zijn aan zet, met onze roep om goed opgeleid personeel… je moet er zelf wat voor doen: leerlingen ‘in huis’ opleiden, leerlingen in dienst nemen, laten zien wat je bedrijf doet!” ■
april 2019
De ‘JacksonFive’ ‘Can you feel it’? Jack Wester herontwikkelt de lijmbak: serieuze oplossing voor vloeren Het is een drukke boel op de Facebook-pagina van het TegelzettersAtelier. Jack Wester (Jack Wester Tegels, ‘De Heeren van Wester’) presenteert er na jaren ontwikkelingswerk zijn lijmbakken: een in de harde praktijk herontwikkeld concept. En het aantal FB-reacties uit de branche (54), dat is ook best uniek te noemen. BOVATINfo daagt de hoofdrolspeler en, zo aan de reacties te zien, een stevige opponent, uit voor een ‘battle op locatie’. De opponent kennen we: Viktor van de Bilt, oud-penningmeester van BOVATIN en NITA, druk bezig met de emigratie naar Polen. De test van de pudding bestaat uit het eten ervan dus – op naar een te betegelen woonkamer in Amstelveen!
Bakkie aan de bar Al tijdens de eerste kop koffie brandt de discussie los. Ja, je kunt variëren tussen vertandingen van 6, 8, 10 en 12 millimeter: schroef de vleugelmoeren los en een kam met de juiste vertanding kan gemonteerd worden. Nee, de laatste ril gaat niet tot de zijkant van de bak, want dan zou je voeg vol komen te zitten zodra je de tegel aanbrengt. Nee, je hoeft geen trekpaard mee naar je werk te nemen, want het trekken van die lijmbak is een makkie. ‘Human Nature’… Bestond die lijmbak niet al? Er zijn er door fabrikanten al enkele ontwikkeld, maar ze zijn nog geen gemeengoed onder tegelzetters. Hoe komt dat? “Ken je die reactie ‘We doen het al jaren zo’? Wij tegelzetters nemen niet zo snel een andere manier van werken over.”, weet Wester. “Tenzij het niet anders kan. Dat is de aard van het beestje. Neem nou die levelingsystemen. Eerst wilden we er niet aan. Maar bijvoorbeeld een strokenverband met lange tegels krijg je echt niet vlak zonder levelingsysteem. Daarna is het een kleine stap om ze ook voor grootformaat tegels te gebruiken, want je hebt ze al in je auto… Nu gebruikt iedereen ze!” “Ik niet hoor!”, reageert Van de Bilt. De toon lijkt gezet… De ‘JacksonFive’: why, ofwel - waarom…? Noem je lijmbak ‘Jackson’ en breng ze ze in vijf maten op de markt: in 60, 75, 80, 90 en 120 centimeter breed (plus nog een kleintje van 45 centimeter). Dan noem je ze natuurlijk automatisch ‘The JacksonFive’, eerlijk is eerlijk. En dat is allemaal mooi, maar waarom zou je als tegelzetter zo’n apparaat aanschaffen en gebruiken…? En waarom deze? “Het eerste wat collega’s vragen is of je er sneller en meer meters mee maakt. Want ze zien me er ook mee in de weer in een halletje of een gang. Mijn reactie is dan: ‘nee, maar daar heb ik ze ook niet voor ontwikkeld!’
23
WIJ HECHTEN WAARDE AAN ELKE KLUS
WWW.OMNICOL.EU
april 2019
“na een dag werken met zo’n lijmbak voel jij je een stuk frisser dan na een dag op je knieën!!” Punt is – zelfs in een halletje is je werk lichter. Daar gaat het me om: minder belasting van ruggen, schouders, polsen. Want na een paar jaar inkammen van vloeren krijg jij de eerste waarschuwingen van je lichaam… Ik durf te garanderen: na een dag werken met zo’n lijmbak voel jij je een stuk frisser dan na een dag op je knieën! Overigens – je werkt uiteindelijk nog sneller ook. Zeker in grote ruimtes. Maar dat beschouw ik als bijvangst. Een bedrijf met gezonde medewerkers, daar verdien je meer mee dan met wat extra snelheid op een winkelvloer.” Voorschrapen? Buttering/Floating? Inbedding? En hoe zit het met - ook één van de vragen op het TegelzettersAtelier - het voorschrapen van de vloer? “Hoeveel tegelzetters ken jij die dat doen? Ik ken ze eigenlijk niet…” stelt Jack Wester. “Buttering/Floating verlijmen van grootformaat tegels is een andere kwestie: dat moet natuurlijk altijd. “ Tijd voor een test! Proberen…! Een kuip met een smeuiige middenbedlijm wordt deels uitgestort in de JacksonFive. Er worden twee gewichten op de – overigens zeer stevige, en van een dikke roestvrijstalen kam voorziene - lijmbak geplaatst. Na een korte instructie mag Viktor van de Bilt de trekbanden overnemen. Het resultaat: een keurige, strakke lijmstrook waar vervolgens precies vier 15 centimeter brede tegels in passen. Zonder restlijm naast de betegelde strook, die immers weer indroogt voordat daar een nieuwe lijmstrook kan worden aangebracht. “En, is het zwaar?”, vraagt Jack Wester. “Dat valt erg mee!”, geeft Van de Bilt ruiterlijk toe. Spannend is natuurlijk even het einde van het ‘karrespoor’: zodra je in de buurt van de overliggende wand komt, moet de lijmbak natuurlijk gekeerd en een stukje geduwd worden. Duidelijk is dat ook dat met wat oefening geen probleem is. We trekken bij wijze van test een tegel uit de lijm, en de hechting aan de ondergrond bleek dik in orde. “Plus dat je - en dat gaat bij zó veel tegelzetters verkeerd – geen hoogteverschillen tussen lijmrillen krijgt door hoe schuin je je kam houdt, of door hoezeer je lijmkam versleten is: met deze lijmbak is iedere lijmril even hoog! En je verbruik is hetzelfde.”
25
wedi Top Wall Top designs in natuursteenlook Het voegloze alternatief voor tegels dat altijd past. Met wedi Top Wall voor wandoppervlakken biedt wedi voor het eerst designoppervlakken die een aantal voordelen hebben ten opzichte van tegels. De designoppervlakken vormen een voegloos en dus aantrekkelijk en onderhoudsvriendelijk oppervlak. Ze zijn perfect geschikt als wandoppervlak in de douche of voor de vormgeving van de hele badkamer. Dankzij het grote formaat (tot 2,50 × 1,20 m) ontstaat in een handomdraai een exclusief eindresultaat. wedi Top Wall kan worden toegepast op alle gebruikelijke ondergronden, zoals tegels, pleister of gipsplaat evenals wedi bouwplaten, wedi Subliner afdichtbanen en wedi 520 afdichtmiddel. De oppervlakken kunnen naar wens worden ingekort tot het juiste formaat en zijn zowel geschikt voor nieuwbouw, renovatie als modernisering.
www.wedi.eu
april 2019
Wat vinden we ervan? “En?”, vraagt Wester na de tweede strook. “Het valt me alleszins mee!” reageert Viktor van de Bilt met een glimlach en toegeknepen ogen. “Ik moet er nog eens goed over nadenken. Het is wel heel anders werken. Je kunt geen sneldrogende lijm gebruiken en dan meteen inwassen, daarvoor maak je te lange sporen. Je hebt inderdaad voor verschillende tegelmaten, verschillende lijmbakken nodig. En in een kleine ruimte…” “…gebruik je de ‘mini’!”, vult jack Wester aan. “Ja, het is anders werken. Maar je ziet dat het systeem in een gewone woonkamer al goed werkt. Morgen doen we de gang en het toilet! Wat betreft die verschillende maten: er bestaat op de markt een op maat inschuifbare lijmbak. Maar die krijgt altijd lijm tussen de schuivende delen…”
“Ja, het is anders werken. Maar je ziet dat het systeem in een gewone woonkamer al goed werkt. ” ButterBoy en de prijzen van de JacksonFive Wat doen we trouwens met de ‘buttering’ van de XXL-formaten? “Daar heb ik met een paar maanden de ‘ButterBoy’ voor uitontwikkeld.”, antwoordt Wester. “Het filmpje van een prototype staat al op TegelzettersAtelier. Als de prijzen bekend zijn, hoor je van me…!” De prijzen van de JacksonFive zijn al wel bekend: ze zijn verkrijgbaar via de website. De prijzen van de ButterBoy vindt u binnenkort ook in dit blad! ■ Meer informatie: Jack Wester, jack@jackwestertegels.nl www.jackwestertegels.nl, wordt: www.deheerenvanwester.nl www.lijmbak.nl www.facebook.com/tegelzettersatelier (wel even lid worden!)
Jack Wester Tegels / ‘De Heeren van Wester’ Jack Wester leidde sinds 1987 een tegelzetbedrijf met showroom en 30 medewerkers. In 2007 verkoopt hij het bedrijf, en gaat hij verder als eenmanszaak, sinds twee jaar samen met zoon Frenk (LTS plus de tegelzettersopleiding aan het ESPEQ) in een VOF. Jack: “We specialiseren ons tegenwoordig vooral in woonkamervloeren. Daar ligt onze kracht, en het is een duidelijk en afgebakend product! Al komen er natuurlijk ook wel zakelijke opdrachtgevers bij ons langs voor een representatieve bedrijfsvloer… Maar dit is gewoon waarin we uitblinken. Binnenkort gaan we verder onder de naam ‘De Heeren van Wester’. We mogen ons succes wel een beetje uitstralen, toch…? En ja, we willen graag dat ook de JacksonFive en de ButterBoy een zakelijk succes worden… Maar allereerst ontwikkelen we ze voor ons zelf. Omdat we simpelweg gezond willen werken!”
27
28
& ’s st a em om h T oek T
Bouwbeurs behoorlijk veranderd door het ‘Tegelplein’! Waarom zou je naar een beurs gaan als je toch al superdruk hebt, en al jaren weet welk gereedschap en welke materialen je wilt gebruiken? Omdat je werk er makkelijker van wordt. Omdat je er nieuwe inzichten opdoet. En je netwerk nooit te groot is om het uit te breiden. Dit jaar was het trouwens voor de tegelzetter een stuk makkelijke om de voor zijn werk belangrijke stands te kunnen bezoeken: die stonden namelijk allemaal aan het ‘Tegelplein’. Twee jaar terug een concept van BOVATIN en zijn (toen nog ‘slechts’) 23 geassocieerde leden, deze editie opgepakt door RUBI, samen met 13 fabrikanten. Waarbij overigens de andere deelnemers aan de beurs zich direct naast het plein gevestigd hadden. Gerard Reus deed de interviews, Peter Goegebeur en Bert Uittenhove (ook bekend bij NITA/BITA) de demonstratie platen snijden en de tegelsnijwedstrijd, en ondergetekende viel op dinsdag een dagje in als interviewer. Wij vonden het wel een feestje, die eerste week van februari. En u?
BOVATIN, aan de wand! BOVATIN zelf staat met een bescheiden wandopstelling op het plein. Makkelijker, want dan kan Reus zó overstappen van het plein naar de statafel-tenzij Chris van Herpen (‘slechts op bezoek’)hem nèt voor is en een nieuw lid inschrijft… Aanvankelijk zou ook NITA er staan met het nieuwe cursusprogramma, maar, aangezien de deelname aan de trainingen vanuit de BOVATIN-leden toch een beetje tegenviel, is er nu gekozen om meer op verzoek te gaan werken. Dat betekent: standaard meewerken aan trainingen van de geassocieerde leden/ fabrikanten, en op uitnodiging bij bedrijven in de regio trainingen verzorgen (zie ook de vorige editie van dit blad). Niet -geassocieerde bedrijven en niet-leden die ook zo’n NITA-docent bij hun programma willen,. betalen vanzelfsprekend ‘vol tarief’.
Reus was weer volkomen in zijn element met de microfoon in zijn hand. Toen RTV Utrecht opnames kwam maken, stond hij ook voor de camera. Zelfs tijdens de pauzes tussen de podiumpresentaties liep hij even naar het ‘wedstrijdplein’ om de hoek, en deed hij via de spreekinstallatie verslag van de snijwedstrijden alsof er een internationaal darttournooi plaatsvond… vooral het wedstrijdplein was ook permanent vol… En natuurlijk gingen BOVATIN-tegelzetters er met de meeste prijzen vandoor.
MOSA met Panels en de Pattern Generator Op de MOSA-stand zelf was het een komen en gaan van architecten en opdrachtgevers. Centraal stonden op de stand het prefabsysteem ’Panels’ en de uitbreiding van de Murals-collectie met de nieuwe serie Fuse, met zijn samenvloeiende kleurgradaties. Op het podium legde industrieel ontwerper Mark Trommelen onder andere de werking uit van de Mosa Pattern Generator, een handig digitaal hulpstuk voor wie bijvoorbeeld ongewenste herhaling in zijn onregelmatige patronen wil voorkomen.
Op de stand en op het podium laat technisch specialist Wim Niesing de cementaire Nanofug Premium en de epoxyvoeg PCI Durapox premium ‘Multicolor’. Deze laatste is in alle RAL-kleuren leverbaar. Dit laatste is met veel bijzonder tegelwerk handig, maar vooral wanneer je met complexe mozaïekstructuren of een mozaïekschilderij wilt afvoegen. Kom je er niet uit welke kleur je moet kiezen? Een speciaal programma doet je een kleursuggestie als je de muis over de tegel beweegt! En – hebt u de nieuwe PCIhuisstijl al gezien…?
BASF-PCI en het ontkoppelen
COBA: CTA 130 centraal
Het lijkt wel op een kopje uit de Tom Poes-serie… maar ‘ontkoppelen’ is in Nederland (in tegenstelling tot bijvoorbeeld België) nog altijd een onderschat onderwerp. In een speciaal, samen met Ardex, Schlüter Systems en Wedi gemaakt filmpje op Tegelplein #4 laat sr. Business manager Wilfried Brouwer zien waar je met name in oudere panden (in dit geval een boerderij) tegenaan loopt als het gaat om ondergronden. We zijn inmiddels op jacht naar dit filmpje, want – nuttig en informatief! Immers, met ontkoppeling kan zowel schade door temperatuurverschillen als door een stabiele maar bewegende ondergrond voorkomen worden.
Op de drukke COBA-stand staat met Coba CTA130 ‘de slimme tegelzetter’ centraal: die gebruikt namelijk wat Coba betreft deze poederlijm, die universeel & zuinig is, geschikt voor het binnens- en buitenshuis verlijmen van wand- en vloertegels op alle gebruikelijke ondergronden, zoals beton, cementdekvloeren, kalkzandsteen, cement- en gipsgebonden pleisterwerk, cellenbeton, gipsblokken, gipskarton- en gipsvezelplaten, bouw- en isolatieplaten. Coba CTA130 is geschikt voor vloerverwarming, heeft een goed vullend vermogen, een lange open tijd en is toepasbaar in droge en natte ruimten.
Eurocol: smeerbaar waterdichtsysteem Eurocol laat op de Bouwbeurs (zie ook het artikel in de vorige editie) de geheimen van waterdicht tegelwerk zien. Belangrijk nieuw product is daarbij het vezelversterkt, makkelijk smeerbare 683 fibrecoat: een ‘smeerbaar kimband’, zeg maar. Met de toevoeging van het EMICODE® EC1plus -keurmerk (de allerlaagste emissie, dus een garantie voor een veilig indoor-milieu) is het Waterdicht
Tegelwerk Systeem van Forbo Eurocol (een combinatie van primers, lijmen, voeg- en afdichtmiddelen, red.) nu nog wat aantrekkelijker voor de eindgebruiker. EMICODE EC1plus staat voor een extreem lage emissie van stoffen in de binnenruimte. “Binnenkort,” vertelde sales manager Rene de Jong toen, “ starten we binnenkort een campagne om jou voor wat betreft dat onderdeel van je offerte te ontzorgen. Het waterdicht tegelwerk van Eurocol voldoet aan deze EMICODE EC1plus, en dus kun je met een gerust hart inschrijven op projecten waar specifiek om deze eigenschappen wordt gevraagd. Want als jij scoort, scoren wij ook!”
Dural: Durabase FGT en meer! Dural- verkoopleider Arwin Schippers promoot op de Bouwbeurs het ‘mattensysteem’ Durabase FGT, een speciale ontkoppelingsconstructie uit glasvezelvlies en- weefsel. “Hiermee realiseren we een maximale ondergrondstabilisatie en -ontkoppeling!” Al konden natuurlijk ook alle vragen gesteld worden over de Ti-shelves (metalen doucheplanchets), diamond-antislipstrips, het DURAbase ET-Safdichtingssysteem en niet te vergeten de diverse LED-stripsystemen
Airbase! BOVATIN-leden kennen Airbase natuurlijk al lang uit het BOVATIN IPC Innovatie project, maar Ceves Vergeer brengt dit 70% lichtere, binnen drie uur beloopbare dekvloerproduct nu actief op de markt. Een mooi voorbeeld van hoe het met uitvindingen werkt: uitvinden is de helft van het werk. De marketing van je product is nog iets heel anders…!
Schlüter Systems, daar gaan we altijd even voor zitten… Allereerst introduceren we natuurlijk een ‘nieuwkomer’ bij Schlüter: Jaimy Schlee, regiomanager Zuid Holland, Noord Holland en Utrecht, op de foto links van Mark van Esch, regiomanager Brabant, Limburg en Zeeland. En Schlee is voorbereid. We kijken speciaal even naar de Kerdi Line Style doucheput en -goot. Deze zijn er nu in ‘curve’, ‘pure’ en (op deze foto) in ‘floral’ design. Ook de ‘shelves’, de in het tegelwerk te verwerken doucheplanchets, zijn vanzelfsprekend in deze patronen leverbaar. De Finec E 45 graden hoekstrip is er nu ook in de vorm van Finec Trendline. De Finec serie, is zoals bekend, een afwerkings- en randbeschermingsprofiel voor de buitenranden van tegelwerk of mozaiek. We waren destijds al erg enthousiast over de Liprotec LEDverlichtingssystemen voor achter, onder en tussen de tegels. De connectorsystemen zijn nu in de EASY-serie vereenvoudigd en uniform ofwel ‘Plug&Play’ gemaakt. Het gevolg? Ook als u geen ervaren elektricien bent, sluit u alle varianten en onderdelen moeiteloos op elkaar aan, en zelfs wanneer u één van de nieuwe prefab Schlüter-KERDI-BOARD-NLT nissen inbouwt, past het Liprotec systeem naadloos.
weet het, of nog niet: bijna alle elektrische apparaten van Raimondi worden vernoemd naar Italiaanse hondenrassen. Wat niet zo gek is als je als bedrijf een logo hanteert met twee hondjes as beeidmerk. De Volpino - zeg maar de Italiaanse variant van ons Keeshondje – is een trilapparaat en strijkijzer ineen. Hij zorgt voor een optimale inbedding van de grote plaatmaterialen in het lijmbed – en dat lukt èn met een hamer of een spaan niet zonder schade, èn je bereikt nooit een voldoende inbedding, wat weer schade op de lange termijn veroorzaakt. Kortom: een handig hondje, deze ‘tegelklopper’, als je met plaatmaterialen werkt! Giorgio Curto en collega Gabriele Razzini laten ook een handzame draagbare snijder zien waar een waterreservoir op is aangesloten. Probleemloos te gebruiken in combinatie met alle Raimondi geleidingssystemen en snijtafels, en vooral – het systeem voldoet al aan de volgens de heren zeer strenge normen van de Amerikaanse Occupational Safety and Health Administration (OSHA).
Raimondi Tools: de ‘Volpino’ en een nieuwe watergekoelde handsnijder! Op de kleine maar efficiënt ingerichte Raimondi S.p.A.-stand staan de snijtafels voor slabs zoals een aantal van u die nog kennen van de NITA-trainingen. Een onmisbaar hulpmiddel bij het verlijmen van de slabs – zeker bij de 3 millimeter dunne varianten – is de ‘Volpino’. U
Villeroy & Boch, het nieuwste BOVATIN-geassocieerd lid! ‘Loving & Living Tiles’… In de volgende BOVATINfo maken we op de fabriekslocatie nader kennis met Villeroy & Boch. Area manager Robert Dame tekent zelfs de gebruikelijke samenwerkingsovereenkomst met BOVATIN op het podium. “Ach, we staan hier nu toch!”, grappen Gerard Reus en de V&B-voorman… “Maken we er meteen een klein feestje van!” BOVATIN als platform van de beste tegelzetters, handelshuizen en gereedschapsfabrikanten, de rol van NITA als opleidingsinstituut, de internationale contacten en de resultaten van de samenwerkingzoals het Tegelplein: zulke initiatieven ontstaan rond de brancheorganisatie. “En, aangezien wij ons ook steeds nadrukkelijker op de Nederlandse markt gaan profileren, is dit ook voor ons een interessant platform!”, weet Dame. “Ook omdat we met name onze slabs niet alleen bij de consument en de zakelijke beslissers, maar ook bij de tegelzetter en het handelshuis onder de aandacht willen brengen… Naast onze andere producten natuurlijk.” Villeroy & Boch is bijzonder actief als het gaat om het opstarten van nieuwe tegelseries. “Ieder jaar hebben we ongeveer acht, negen nieuwe series. Onze serie ‘Urban Jungle’ (zie foto), met zijn terrazzo-look, is momenteel de topper. Ja, gecombineerd met deze glanzende wanddecoratietegel met exotische planten… En het is natuurlijk logisch dat tegels en sanitair nauw samenwerken bij nieuwe trends…” Deze instapsegment-tegels zijn verkrijgbaar in het gebruikelijk 30x60 centimeter-formaat. “V&B heeft drie divisies: tegels, sanitair en servies. Waarschijnlijk komt die creativiteit met steeds nieuwe series voort uit het ‘serviesgen’… Daar komen trouwens ook belangrijke tips voor nieuwe zakelijke kansen voor de andere divisies vandaan. Hoe dat werkt? Als er een hotel een renovatie van plan is, weet de kok het ‘t eerst. En gaat hij voor nieuw servies kijken… Ja, ook daarom is er niks mis mee om zowel servies als tegels als sanitair te maken…!”
Mapei: nieuwe egaliseermiddelen, én een epoxyvoegkit Op de Mapei-stand vallen vooral de nieuwe egaliseer- en reparatiemortels van de Xtra-lijn op: afhankelijk van de diepte/hoogte van wat je moet egaliseren of repareren-er is een prima vloeiende ebn extreem gladde mortel voor je.
Maar op het podium komt een bijzonder handig pakketje met een epoxyvoeg, een viscosespons, een hardrubber inwasbord en een scotch brite-sponsje. Voor wie nog nooit een epoxyvoeg heeft aangebracht lijkt dit een vreemd soort luxe, maar wie dat wel heeft gedaan, weet maar al te goed hoe lastig voegen met epoxy is. Vaak heb je maar een klein oppervlak te bewerken, en realiseer je je pas na afloop dat je a) net niet de goede spaan en sponzen bij je had, en b) dat je na die paar vierkante meters je dure materiaal kunt weggooien. “En er zit ook een cleaner bij”, legt verkoopleider Wilco Bekkers uit. “Je hebt alles wat je nodig hebt voor die ene douchehoek… en je kunt ook nog eens nèt wat meer water gebruiken met deze voeg zonder dat hij uitspoelt. Met dit setje zorg je er meteen voor dat je geen vervelende epoxyresten op de tegels achterlaat.”
Ardex en Gutjahr: gouden duo! Ardex heeft in 2014 een meerderheidsbelang in Gutjahr verworven, en sindsdien trekken de merken in Nederland samen op. Niet zo vreemd, want Gutjahr staat voor alles wat met ontkoppelen en verwarmen te maken heeft, voor binnen en buiten en Ardex voor ‘de rest’. Technisch adviseur Bob Tetro legt uit wat de voordelen van de premium flexibele voegmortel zijn: een bijzonder hoge kleurstabili-
demonstratiemodel dat het ‘verhaal’ van de Geberit doucheafvoeren en in lengte aanpasbare douchegoten vertelt. In combinatie (wie op het Geberit/Nita Seminar geweest is, kent het verhaal!) met een uitgekiend waterdichtsysteem, natuurlijk…!
teit waardoor vlekvorming ook bij donkere kleuren nagenoeg is uitgesloten, geschikt voor voegbreedtes van 1 - 10 millimeter, zowel voor wanden en vloeren, binnen en buiten. “En hij is langer en lichter uit te wassen, door een langer ‘sponsvenster’. Oh ja, bijna vergeten te melden, maar hij is voor elk type tegel geschikt, zuigend of niet-zuigend en dus ook voor natuursteen! Gutjahr- dat overigens ook meegewerkt heeft aan het filmpje over ‘ontkoppelen’ - promoot het Indortec Therm-E-systeem: afdichting, ontkoppeling en elektronische verwarming in één.
Sphinx wordt Geberit! Vanaf 1 april 2020 zal Sphinx, naast al eerder Keramag, onder de merknaam Geberit verdergaan. De reden? Meer duidelijkheid, optimale service, optimaal afgestemde producten, eenvoudiger logistiek en meer innovatiekracht door bundeling van de know-how. En dit zowel voor de zakelijke als voor de particuliere partners. Op de Bouwbeurs zijn dan ook onder andere de diverse slimme toiletten van Geberit te bewonderen. Maar, niet minder belangrijk (en misschien nog wel belangrijker voor de tegelzetter): een keurig
wedi presenteert Fundo Top
BOVATIN interviewt BOVATIN
Ook wedi-manager Benelux Dennis Platteel heeft het druk op de stand. “Na wedi’s kant en klare douchevloeren inclusief drain en betegeling heeft wedi met wedi Top Wall nu ook een groot formaat wandtegel waarin geen enkele voeg het design onderbreekt. De Top Wall elementen zijn gemaakt van hoogwaardige, door en door gekleurde materialen en kunnen dankzij hun tijdloze kleurgeving in nagenoeg elk badkamerdesign worden geïntegreerd. Voor wedi Top Wall zijn grijze en antraciet-zwarte designoppervlakken in natuursteenoptiek verkrijgbaar. Met Top wall zijn er veel mogelijkheden mogelijk: het bekleden van nissen, bankjes, scheidingswand, I-Board, en alles eenvoudig te verlijmen met wedi 610.”
Het ziet er voor u misschien wat vreemd uit, maar – hier interviewt het ene bestuurslid van BOVATIN het andere. Chris van Herpen legt nog eens aan de zaal uit waarom een tegelzetbedrijf er beter van wordt door BOVATIN-lid te zijn, en wat BOVATIN allemaal voor de tegelbranche doet – van leerlingwerving tot opleiding (zowel het reguliere lesprogramma als de keuzedelen voor het VMBO) tot promotie tot juridisch en technisch advies tot… maar dat weet u allemaal als lid al. Overigens meldden zich wel drie nieuwe leden…
“Het bijzondere: elk element in deze twee nieuwe kleurvariaties is uniek. Het materiaal is gebaseerd op natuurlijke componenten die gemaakt zijn naar het voorbeeld van de esthetische natuursteenlook. Zoals in de natuur kunnen lichte afwijkingen in kleur en oppervlak optreden. wedi Top Wall kan worden toegepast op alle gebruikelijke ondergronden, zoals tegels, pleister of gipsplaat. Dankzij het grote formaat (tot 2,50 × 1,20 m) ontstaat in een handomdraai een exclusief eindresultaat. Daardoor krijgen de designoppervlakken hun karakter.”
Schönox: de nieuwe H- en de bestaande Q-familie Schönox-manager Klaus Bartmann introduceert op de Bouwbeurs het nieuwe tijdperk van egaliseermiddelen: geschikt voor een ondergrond op zowel cement- als gipsbasis. “Deze krimpen absoluut niet en dankzij de hybrid-active-dry-technologie: 100% waterafbinding en verwerkingscomfort. Dit New H (‘new age’) type egaliseermiddelen is er, naast de ‘gewone’ HS 10 ook in een vezelversterkte (HS 10f) variant en in een versie die ook geschikt is voor dikke lagen (HS 50). “Na twee dagen is de vloer kurkdroog!”
En er is – natuurlijk- meer op de RUBI-stand zelf. “De draadloze RUBI-mixer is er nu in de E10-versie: meer power, en een borstelloze motor. De TC 125-handzaagmachine (niet op de foto’s, red.) past ook op de geleiderails van de RUBI Slimcutter voor grootformaten. En ook de nieuwe serie zuignappen voor ruwe tegels trekken veel bekijks.” Engbert Broekman, zoals u weet inmiddels general manager RUBI Benelux, Duitsland & Oostenrijk kijkt met plezier op de beurs terug. “Je kunt alle snijders hier op de beurs aan het werk zien! De wedstrijd deden we onder andere met de RUBI TZ, waarmee de deelnemers een zo groot aantal stroken van de dikke 60x40-tegels tegels van Mosa of Rako moesten snijden.”
De Q-familie tegellijmen doet het al een paar jaar goed: een serie lijmen die je kiest op economische (Q2), veelzijdige (Q6), duurzame (Q8) motieven of juist omdat hij echt een allrounder (Q9) of een specialist is (Q12); deze zijn ook toepasbaar is met natuursteen, mozaïek en grote platen. Als prijs bij de tegelsnijwedstrijd stelde Schönox een slimme kuipwagen beschikbaar. Nóg een initiatief om het werk lichter te maken!
RUBI: prima beurs, geweldige ervaring, over twee jaar nóg beter! Jaap Westhof doet de podiumpresentaties van RUBI, en legt uit hoe de tegelzetter kan bepalen welke tegelsnijder hij kiest: de klikbaar instelbare TX- max ook geschikt voor de wat dikkere tegels- , de enkelrails TQ – voor meer zicht op- en extra precisie in je werk, of de nieuwe TZ. Jaap: “De RUBI TZ tegelsnijders zijn voorzien van een zeer krachtig breekmechanisme met 1500 kg breekkracht voor het breken van zelfs de hardste tegels tot 2 cm dikte. Daarnaast is het nieuwe breekmechanisme volledig gericht op eenvoud. Met 1 hand kunt u snijden, veranderen naar breekstand, de tegel breken en weer veranderen naar de snijstand. Hierdoor houdt u tijdens het snijden 1 hand vrij om de tegel te geleiden of vast te houden, wat voor een beter resultaat zorgt.”
En hoe beviel de samenwerking? “Dat ging prima! Je merkt het – en dat is het meetpunt – vooral aan het publiek: die ziet hoe de tegelbranche gewoon zijn eigen ‘Bouwbeurs-feestje’ heeft…! De demonstraties trokken veel aandacht. Het was vooral ook erg druk bij het snijden van de grootformaattegels en de tegelsnijwedstrijd. Samen met de andere deelnemers van het Tegelplein hadden we ook diverse dagprijzen - van een pallet lijm tot allerlei andere nuttige zaken. En vrijdag mochten we de tickets uitreiken voor het bijwonen van een wedstrijd van FC Barcelona in de RUBI-loge in Camp Nou… Over twee jaar doen we het weer, en dan nóg beter!” ■
38
& ’s st a em om h T oek T
Material District: keramiek, ja… maar we zoeken ook naar vervanging voor leer…! Vorig jaar bezochten we een bijzondere beurs in het Van Nelle-gebouw, en waarschuden we u dat leer aan een opmars bezig was als concurrerende wand-, vloer en trapbekleding. Nou, vergeet leer… Want, nu iedere kilo CO2 er één te veel is, komen dierlijke producten weer even wat lager op de OK-ladder… En weten fabrikanten niet hoe snel ze een leer-lookalike moeten proberen te maken. Van berkenbast, algen, enzovoorts. Goed nieuws voor de keramische branche?
Is het wat het lijkt…? Kent u dat schilderij van René Magritte, ‘Ceci n’est pas une pipe’ (…want het is een SCHILDERIJ van een pijp)? Material District is een beurs waar niets is wat het lijkt. ‘Eerlijke tegels’ zul je er dus slechts minimaal aantreffen, dachten we. Ten onrechte… Want, en daar beginnen we mee: Gerrit van ’t Oever van Cerriva zet ‘even’ de grootste keramische tegel van het moment neer: zijn 160 x 320 centimeter metende ‘Level’-serie, 150 kilo schoon aan de haak, is, zeker op deze beurs, een statement. ‘Made in Italy’ staat er achterop, en we weten uit betrouwbare bron dat dat klopt. Verkrijgbaar in diverse natuurlijke designs, en in dikten van 12 en 6,5 millimeter. Alleen te verwerken door specialisten, met specialistisch gereedschap. Ofwel - wie de ‘grote platen-training’ bij bijvoorbeeld NITA of bij NITA/Kiwitz heeft gevolgd, weet hoe deze porseleintegels – want dat zijn het – aangepakt dienen te worden.
Neolith bij Michel Oprey & Beisterveld, verwerkt door… Niet minder groot zijn de inmiddels bekende Neolith-slabs van Michel Oprey & Beisterveld (MO-B) . Op de stand: een echte violiste, maar ook een Neolith viool. Omdat het kan… De bespeelbaarheid ‘is nog niet top’ (ook de met Neolith beklede vleugelpiano is slechts een decorstuk), maar het ziet er wel erg mooi uit. Schrijver dezes is natuurlijk benieuwd wanneer er een contrabas opgeleverd wordt, want, met de onverwoestbaarheid van Neolith…
De Neolith-stand is overigens een samenwerking van divisie-directeur slabs Michel van den Goorbergh van MO-B en het bedrijf Stone&Skills. De stand was ontworpen op de inspiratie van Vivaldi’s Vier Jaargetijden, met als opdracht dat ALLES op de stand Neolith moest zijn: dus ook de vleugel, de waskom, het bad, de lampen, de viool en de boom met bladeren uit vier jaargetijden. Managers/ co-owners Marouane en Amal Babay van Stone&Skills hadden de stand gerealiseerd voor- en op de Masters of LXRY-beurs in de Amsterdamse RAI, eind vorig jaar. En het zegt wel wat dat de stand en de objecten na herhaaldelijk transport nog steeds in perfecte staat zijn… “We zijn bijzonder succesvol met onze woonconcepten en de realisatie daarvan, en dat zorgt ook meteen voor een luxeprobleem: we zijn op zoek naar meer bedrijven die deze platen kunnen verwerken… Heeft BOVATIN zulke tegelzetters, kan NITA tegelzetters hierin opleiden…?” We leggen de vraag natuurlijk even aan de lezers voor… en natuurlijk zou Stone&Skills van harte welkom zijn als BOVATIN-LID…
Mindf*ck! Toonde MO-B tijdens het 50-jarig jubileum de voordelen van Neolith in de keuken samen met topkok Herman den Blijker, op Material District was de complete Mindf*ck-liveshow met Victor Mids ingevlogen. De tribune was overvol, en twee (journalistiek gecheckt!) nietsvermoedende bezoeksters werden op alle mogelijke manieren-
voor de gelegenheid met een plaatje Neolith – mentalistisch bij de neus genomen. Het publiek vond het schitterend… En dat gold voor de beurs als geheel beslist ook voor Michel van den Goorbergh. “Het was mij een eer en een genoegen om met partijen als Stone & Skills, Jan Reek Natuursteen en Sandra Jansen Interior Design samen te mogen werken. De samenwerking beviel zo goed dat wij besloten hebben ook volgend jaar weer aan Material District mee te werken met het zelfde team. Ik zie u graag maart 2020 in Ahoy.”
…Waarom u volgend jaar even een uur of twee aan deze beurs zou kunnen besteden… Material District is een inspiratiebeurs voor particulieren, ontwerpers en beslissers. Verwerkers zie je er weinig. Maar voor tegelzetbedrijven wel belangrijk om te weten hoe er rond onze keramische traditie in een hoog tempo allerlei materialen ontwikkeld worden die visueel en soms zelfs eisentechnisch (het hangt er maar van af wat je eist…) kunnen concurreren met keramische materialen. • Neem de ‘Ecolurian Algatiles’, op basis van algen en bevestigd op bamboe. Of de lichtgewicht VIROC hout/cementtegels. Esthetisch dik in orde, CO@-technisch ook, maar niet waterdicht of hitte/ zuurbestendig. Dus, inzetbaar op locaties waar dat niet telt. • Neem de Nabasco 8010: een gevelsysteem vervaardigd van afvalmaterialen, lichtgewicht, weerbestendig en zo gevormd dat ze een koelende werking op de gevel zelf hebben. • Neem de PROBIOTIC tegels. Of de talloze andere materialen, van boombast tot keramisch textiel… Al vindt ook traditie een plekje op Material District. ‘1610 Architectural Ceramics’ (met een website-verwijzing naar de 400 jaar oude Friese Albello-tegelfrabriek) maakt op bestelling. Vormen, kleuren, afwijkende oppervlakken, fotoprint, alles is mogelijk.
En, een bekende onbekende: de Tsjechische EUTIT-tegels, rioolbuizen en andere industriële halfproducten bestaan al sinds de jaren ’50, maar maken natuurlijk handig gebruik van de industriële look-hype. Als het aan deze fabriek ligt - die in zijn ovens basalt smelt op (natuurlijk…) 1200 graden – liggen hun tegels niet alleen meer in fabrieken (Tata Steel bijvoorbeeld). Want voor ca. 2 70,-/meter is de antisliptegel ook in een bedrijfskeuken wellicht interessant. Al zijn we natuurlijk wel benieuwd wat hoe de verwerkingsinstructies er uitzien. Kortom: inspirerende beurs, volgend jaar eens zien of men niet gewoon gaat inzien dat keramiek uiteinde-lijk toch… ■
Voor meer informatie kijk op
tegelgroep.nl
Tegelgroep Nederland biedt een compleet pakket van producten en diensten voor elk denkbare toepassing met tegels. Voor zowel binnen als buiten.
Elk denkbare toepassing, zowel binnen als buiten
Technologische & esthetische ontwikkelingen, kwaliteit, duurzaamheid en service staan altijd voorop. Met een ijzersterke reputatie op het gebied van logistieke performance, succesvolle innovaties en intensieve samenwerkingen.
Tegelgroep Nederland: partner van en voor Bovatin.
IJzersterke logistieke performance
Intensieve samenwerkingen Tegelgroep Nederland. Postbus 19 6674 ZG Herveld. T. +31(0) 488 470 600 F. +31(0) 488 470 601 info@tegelgroep.nl www.tegelgroep.nl
43
LEZERS SCHRIJVEN We ontvingen een mailtje van BOVATIN-lid Edwin Harbers (Artiles). Hij twijfelt over leveling-systemen, en heeft daar een mening over. We vonden dat u - als vakblad zijn we immers niet alleen maar enthousiast over alles wat nieuw is, er is ook ruimte voor kritische beschouwing - daar ook even kennis van zou moeten kunnen nemen… En reageren mag ook! En wellicht is er een instituut dat er al lang onderzoek naar doet… Of een (groep) fabrikant(en) van lijmen of tegels dat dat gedaan heeft. We lezen graag van u!
Edwin: ”Afgelopen week de bouwbeurs bezocht en het was zeker een zinvolle dag, veel gezien en veel mensen gesproken. Rondom het tegelplein veel bedrijven uit ons vakgebied, erg handig en het is dan toch een soort snoepwinkel. Wat mij ook opviel was de hoeveelheid aanbieders van levelingssystemen. Het lijkt mij een goed moment om eens een redactioneel stuk te publiceren over de voor-en nadelen van dit systeem. Zelf ben ik geen deskundige op dit gebied. Dat komt enerzijds doordat ik weinig grote vloeren leg en anderzijds dan geen volledige controle meer heb over het werk. Eigenlijk is dat de belangrijkste reden en wellicht ben ik ook een enigszins conserva-
tief. Veel collega’s zijn euforisch over dit systeem en dat snap ik wel voor een deel, zeker als je de lange tegels met houtmotief of de grootformaat moet leggen. Zelfs mensen met weinig ervaring kunnen zo toch werk afleveren van een behoorlijk niveau. Ik weet echter van (BITA- en NITA-bestuurslid, red.) Peter Goegebeur dat hij zekere reserves heeft over leveling en daar heeft hij vast zijn redenen voor. Want je brengt toch (dat weten we dus niet zeker, red.) spanning in de lijm, tegel en dus ook ondergrond. En je zult ze er een beetje los op het lijmbed moeten leggen om te zorgen dat het systeem z’n werk kan doen. En wat te denken bij de dunne grootformaat-tegels ofwel slabs, die trek/ druk je met gemak krom als er teveel lijm onder zit. Wanneer de tegels niet vlak zijn, zoals zo vaak, waar plaats je dan de poortjes? Kies je dan toch voor dit systeem, wat zijn de verschillen? Harde wiggen maken bijvoorbeeld erg veel lawaai bij het verwijderen. Hoe krijg je de reststukken van poortjes die niet goed afbreken, uit de voegen van gerectificeerde tegels zonder deze te beschadigen? En tegelzetters die er veel mee werken hebben vast ook genoeg informatie die ze graag met collega’s willen delen.” ■
Reageren? redactie@bovatin.nl
? G N I T H C WATERDI MAPEGUM WPS
EGALISEREN WAS NOG NOOIT ZO EENVOUDIG De nieuwste Xtra lijn vloeit beter en geeft een Xtra gladde afwerking. De Xtra lijn vervangt daarmee vanaf heden langzaam aan de bestaande producten; Ultraplan; Ultraplan Eco Plus, Planipatch en Fiberplan. De geoptimaliseerde formule heeft een nieuwe super-plastificeerder, dus een betere vloei en een gladder eindresultaat. Kijk op www.mapei.nl voor meer informatie.
45
april 2019
Skills-kampioen Daan Hooglugt klaar voor World Skills! Bouw Inframensen Mierlo/ROC Ter Aa heeft (weer eens) een Nederlands kampioen tegelzetten mogen afleveren. Daan Hooglugt behaalde de eerste plaats tijdens de ’Skills Heroes’ bij Bouwmensen Hengelo. De jury, met onder andere BOVATIN-voorzitter Gerard Reus in de gelederen, kon vaststellen dat de winnaar, 17 jaar, in dienst als eerstejaars BBL-leerling bij Tegelzettersbedrijf Loomans te Soomeren, nu al zeer getalenteerd is. Robert Hurkmans (Loomans) is diezelfde mening toegedaan. “Als je nagaat hoe kort Daan pas in opleiding is… Hij maakt grote stappen in zijn ontwikkeling, en als hij inderdaad met een goede training en begeleiding een kanshebber is voor de WK, dan staan wij hem als bedrijf graag terzijde!”
Ton Borrenbergs, praktijkbegeleider bij Bouw & Infra Mensen Mierlo, herkent het talent bij Hooglugt en ziet ook mogelijkheden om hem goed voor te bereiden op internationale wedstrijden: “Hij heeft ambitie, is zeer leergierig, en hij is - omdat hij ook theoretisch sterk is – iemand die het ver kan schoppen. Plus, zowel de opleiding als zijn leerbedrijf zijn alleszins bereid hem te faciliteren bij de voorbereidingen voor de World Skills!”
april 2019
Tegelzetten wel of niet naar World Skills…? Dus, op naar het WK in augustus, locatie: Kazan, Rusland, zou je zeggen. Echter – het blijkt dat World Skills Nederland dit jaar nog niet zeker weet (stand van zaken: maart/april 2019. Via Facebook krijgt u de update!) of het team ook met de kampioen tegelzetten naar de World Skills vertrekt. Wat zijn daarvoor de overwegingen? Ronald van Es (World Skills Nederland): “De selectie voor deelname aan het WK gaat voor tegelzetten net zo als bij alle andere wedstrijden aan de hand van een aantal criteria, waaronder gevraagde tijdsinvestering om te trainen, betrokkenheid branche en school, behaalde score door de winnaar, et cetera. Eén van de criteria is dat we een minimum aantal aan deelnemende scholen in de finale willen hebben. Daar loopt tegelzetten tegen een uitdaging. Dat wil echter niet zeggen dat van deelname van een tegelzetter bij voorbaat al geen sprake is. Dat is in ieder geval bij mij niet bekend.” Wat overigens prima is (ja, er wordt naar de branche geluisterd!): inmiddels wordt er tijdens de wedstrijden niet alleen meer met kleine tegeltjes gewerkt. De ‘douchehoek’-opdracht (zie foto) is een opdracht die niet alleen vaardigheden toetst, maar ook meer aansluit bij de realiteit van vandaag. ■
47
GEBERIT CLEANLINE
DE DOUCHEGOOT DIE JE SNELHEID VERGROOT
Een installatie voert u natuurlijk het liefst uit in zo min mogelijk tijd. Daarom hebben wij onze CleanLine douchevloergoten in de fabriek al voorzien van een waterdicht afdichtingsfolie. Daarnaast is het onderhoud eenvoudig, omdat de douchegoot een open profiel heeft dat het water direct naar de afvoer brengt. De kamvormige haarzeef in de afvoer is bovendien snel te verwijderen en af te spoelen. Kiezen voor CleanLine is dus kiezen voor maximale snelheid én betrouwbaarheid. Slim bekeken! www.geberit.nl/cleanline
SLIM BEKEKEN
april 2019
NITA-trainers in huis bij Kiwitz! NITA-trainers en docenten Ton Borrenbergs, Bert Uittenhove en/of Peter Goegebeur worden, zoals bekend, regelmatig door onze geassocieerde leden gevraagd om een onderdeel van de producttrainingen te verzorgen. Zoals ook al bij Geberit (zie een eerdere editie) bleek te werken: de gecombineerde kennis van gespecialiseerde docenten/tegelzetters en van productspecialisten uit het gastbedrijf – in dit geval Kiwitz BV te Ulft: van oudsher bekend om zijn tegellijmen, mortels, voorstrijkproducten en coatings, maar inmiddels een bedrijf met een compleet productaanbod en bijbehorende advisering voor tegelzettersproducten, afdichtingsproducten, betonmortelproducten en vloer- en wandproducten.
65 deelnemers! Hoe kijkt Kiwitz-directeur Jan-Paul Kiefmann terug op de trainingsdagen? “Bij Kiwitz kregen we regelmatig het verzoek om tekst en uitleg te geven over nieuwe producten als ook over bestaande producten en technieken. In oktober 2018 hebben we hiervoor de behoefte gepeild bij diverse relaties. Het verwerken van XXL tegels werd vaak genoemd, maar gek genoeg ook het zorgvuldig aanbrengen van kit. Hiervan zou je denken dat dit inmiddels zó ingeburgerd is dat dit geen nadere uitleg meer behoeft, maar niets bleek minder waar te zijn! In de periode tot aan februari 2019 is er hard gewerkt aan het samenstellen van een uitdagend en informatief lesprogramma. Geïnteresseerden konden zich intekenen op Beoordeling van ondergronden, verwerken van XXL tegels, werken met bouwplaten (Jackoboard) en/of een workshop volgen over kitten. Zo’n 65 deelnemers hebben in februari de weg naar ons trainingscentrum in Ulft gevonden en deelgenomen aan de interactieve workshops. Hierbij heeft Kiwitz voor het eerst (gedeeltelijk) gebruik gemaakt van de externe (internationale) trainers. Deskundig op één of meerdere vakgebieden en bevlogen in het presenteren van hun kennis. Wij hebben bij Kiwitz immers niet de wijsheid (alleen) in pacht. Dit is erg goed ontvangen door de deelnemers want de gemiddelde score voor de gevolgde trainingen was een 8,3!”
De ‘echt grote’ XXL tegel… De grootste eye-opener was het werken met XXL tegels. Kiefmann: “En dan bedoelen we ook echt XXL! Er waren tegels aanwezig met een formaat van 3, 0 mtr x 1 mtr! Je kunt je af-
vragen of dit nog tegels zetten is of het aanbrengen van gevelbekleding. Onder leiding van instructeurs van NITA werden we ingewijd in de kneepjes van het vak voor het aanbrengen van deze platen. Het werd al snel duidelijk dat het vakkundig aanbrengen van XXL tegels een andere competitie is dan het
49
50
Bovatinfo | SCHĂ–NOX new H - egaliseermiddelen
| Een nieuw tijdperk begint nu! | De voordelen van spanningsarme gips-egaliseermiddelen gecombineerd met de snelle droging van cementaire systemen.
Laagdiktes van 3 tot 20 mm Na 6 uur bekleedbaar Laagdiktes van 1 tot 10 mm Na 6 uur bekleedbaar
| www.schoenox.nl |
Laagdiktes van 3 tot 50 mm Na 48 uur bekleedbaar
april 2019
aanbrengen van tegels tot een afmeting van bijvoorbeeld 60x60 cm. Een goede voorbereiding is essentieel! Het loont de moeite om een plaat (van gips of hout) van de gelijke maat als de tegel, van tevoren naar het project mee te nemen om te bepalen of het lukt om die plaat door de trapopgang te krijgen en deze in de te betegelen ruimte te plaatsen. Hiermee voorkom je verrassingen! Het bewerken van XXL tegels bleek eenvoudiger dan verwacht. Hiervoor geldt wel dat goed gereedschap onontbeerlijk is. Houd rekening bij het aanbrengen van XXL tegels dat je eerst de (wand)oppervlakte inlijmt, vervolgens de hele achterzijde van de XXL tegel voorziet van een tegellijmlaag (met de vlakke kant) en daarna een lijmlaag aanbrengt op de achterzijde van de tegel met een tegellijmkam. Hierbij de rillen in de zelfde richting (parallel) en niet kruislings. Daarnaast raden wij aan om extra aandacht te geven aan de ‘verdichting’ van de lijm achter de tegel: speciale trilapparatuur zorgt ervoor dat de lijm zich optimaal verdeelt achter de tegel. Het kost extra aandacht en energie, maar het resultaat is geweldig!” Maar ook voor de NITA-heren was het (weer) een prettige ervaring. Ton Borrenbergs: “Fantastisch dat NITA, samen met de mannen van Kiwitz, de cursussen heeft mogen verzorgen! Het is wel altijd woekeren met de tijd, je licht als docent immers maar een tipje van de sluier op van wat je allemaal zou willen behandelen… Ik hoop dat we de cursisten dan ook nieuwsgierig gemaakt hebben, en dat ze bij Kiwitz om een vervolg vragen…!” Het bleek in ieder geval tijdens ook deze trainingsdagen hoezeer NITA en fabrikanten elkaar kunnen versterken. “Goed dat de tegelzetter in deze samenwerking met Kiwitz de kans heeft gekregen om zijn kennis en skills te updaten. We hebben nu al zin in de volgende meeting, met weer andere vaklieden, producten en vraagstukken! ■
www.kiwitz.nl www.NITAcademy.eu
51
Ontdek Murals Fuse Mosa.
Murals Fuse tovert architecturale oppervlakken om in levendige kunstwerken. De dynamische en interactieve serie stelt de ruimtelijke ervaring van de gebruiker centraal. De speelse tegels zijn zo ontworpen dat het lijkt alsof hun uiterlijk, afhankelijk van de perceptie van de gebruiker, steeds subtiel verandert. Dankzij deze bijzondere transformerende eigenschap gaan Fusetegels in ieder gekozen patroon en ontwerp naadloos en flexibel op in hun omgeving. mosa.com/murals
april 2019
Mosa bij Masterly the Dutch in Milano Mosa is – zo ongeveer tijdens het drukken van dit blad (9 t/m 14 april) - aanwezig bij de Salone del Mobile in Milaan en onderdeel van de gecureerde tentoonstelling van het beroemde Nederlands designpaviljoen, getiteld: ‘Masterly - the Dutch in Milano’. Mosa presenteert puur keramische oppervlakken van eigentijdse tegels in een op maat gemaakte ruimtelijke installatie met een historische twist en creëert zo een unieke ervaring die heden en verleden samenbrengt. Deze interessante tentoonstelling is te zien in het in neorenaissancestijl gebouwde Palazzo Francesco Turati en maakt tevens deel uit van het groeiende Milanese kunst- en designdistrict 5vie. Het Nederlands paviljoen in Milaan is een showcase van de Nederlandse cultuur en traditie. En omdat 2019 ter gelegenheid van zijn 350e sterfjaar het jaar van Rembrandt is in Nederland, staat het paviljoen dit jaar in het teken van Rembrandt van Rijn. Er wordt een zorgvuldig gekozen selectie van ambachtelijk vakwerk, design en kunst gepresenteerd aan de hand van thema’s die zijn geïnspireerd door het erfgoed van Rembrandt. Het paviljoen is de ideale gelegenheid om te onderzoeken hoe het werk van Rembrandt designers eeuwenlang heeft beïnvloed en geïnspireerd, en ook nu nog een bron van inspiratie is voor Nederlands talent. De installatie van Mosa neemt de bezoeker mee op een reis door ruimte en tijd. De gebruikte spiegels verwijzen naar de vele beroemde zelfportretten van Rembrandt en sluiten aan bij het concept zelfreflectie. De installatie is gecreëerd met Terra Tones-vloertegels en maakt gebruik van lichtinval en perspectief. In de volgende editie een fotoreportage!
www.mosa.nl
■
53
DE HYGIËNISCHE TEGEL DUURZAME VOORDELEN › Moeiteloos schoonmaken: bespaart tijd
› Schone lucht: heeft een positief effect
en schoonmaakmiddel › Antibacterieel: zorgt voor hygiënische reiniging
› Slimme technologie voor optimale
op het binnenklimaat woonkwaliteit
Met Hytect kunnen mensen met een allergie rustig doorademen, kunnen ouders hun baby‘s gerust op de vloer laten kruipen en kunnen dierenvrienden in een handomdraai de sporen van hun viervoeters wegwerken. Want onze innovatieve technologie gaat bacteriën, schimmels en ziektekiemen tegen, breekt schadelijke stoffen in de lucht af, en zorgt ervoor dat vuil moeiteloos kan worden verwijderd. Omdat Hytect vast in het glazuur wordt ingebrand, blijft het effect permanent behouden.
www.hytect.com
april 2019
Raaijmakers Tegels & Sanitair, ‘the next generation’! In 2011 bezocht dit inmiddels ook al weer zowat jubilerende blad, samen met BOVATIN-voorzitter Gerard Reus (zwartwitfoto) het bedrijf van Jan Raaijmakers, opgericht in 1976: een familiebedrijf, met zoon Arjan als opvolger-in-spe van de self made man die Jan Raaijmakers ontegenzeggelijk is: een uitstekend opdrachtnemer voor een architect – één die die het vaak beter weet, een kritische maar kwaliteitsbewuste sparringpartner die uiteindelijk gewoon wil dat de klant tevreden is. Want met ‘doen wat er gezegd wordt’ kom je er nu eenmaal niet altijd. Hoe gaat dat bij de volgende generatie? Want, Arjan Raaijmakers heeft het bedrijf inmiddels van zijn vader overgenomen. Dat wil zeggen: hij heeft tot dusverre met zijn vader in de V.o.F. gewerkt, maar Jan is inmiddels met pensioen. Wat zijn de verschillen, wat wordt er anders, wat blijft hetzelfde bij dit karaktervolle bedrijf?
Anders, maar hetzelfde… Een bedrijf met een historie van 43 jaar, ooit begonnen met een showroom van 3x3 meter. Jan Raaijmakers werkte 60 uur per week, van dinsdag tot dinsdag, en op maandag was hij vrij: “Dan deed ik de administratie en het werk waar ik de rest van de week niet aan toe kom,” illustreerde hij in 2011 wat vrije tijd voor hem betekende…
Arjan - die zijn eerste tegels als tweejarige zette - vond in 2011 dat het jammer is dat iedereen zich, zonder diploma of opleiding, zo maar tegelzetter kon worden. En vakmanschap staat nog steeds bovenaan in het bedrijf. “Wat er veranderd is…? We werken op de zelfde manier, en dat blijft ook zo!”, weet Raaijmakers junior. “Zaken evolueren. Om maar wat te noemen: mijn vader is hier nog steeds elke dag… Maar wel in een andere rol. Vroeger had ik ideeën, en had hij het laatste woord. En terecht. Nu is dat andersom… Kijk, hij heeft het vak natuurlijk in zijn bloed. Maar hij wilde echt overdragen, en hij heeft er ook alles voor gedaan dat ik net zoveel van het vak en de business weet als hij. Resultaat is dat we soms iets in de showroom veranderen, en dan zegt hij dat hij dat anders zou hebben gedaan. Leg ik uit waarom wij het zó doen. En dan kijkt hij bedenkelijk, maar zie ik ‘m toch knikken. En dan weet ik dat hij trots op me is, omdat ik toch uiteindelijk wel gelijk heb in zijn ogen… Da’s toch mooi?”
55
Maak kennis met dé groothandel in tegels! Ruim 18.500 m 2 eigen opslagcapaciteit Direct uit voorraad leverbaar Nieuwste trends uit o.a. Spanje en Italië Ruim 2000 m 2 showroom met wand- en vloertegels in Sneek en Groningen
Lorentzstraat 19 Sneek • Diamantlaan 2 Groningen
www.juliusvdwerf.nl
april 2019
Familiebedrijf – dat blijft. En toch nog wat veranderingen… Het bedrijf heeft inmiddels 10 tegelzetters in dienst, een verkoper en een vaste flexibele schil. En, naast Arjan is nu ook zijn vrouw Heidy dagelijks op kantoor aan het werk. “Nee, we werken niet allemaal in het bedrijf! Mijn broer Gertjan is nog steeds bedrijfsleider in een doe-het-zelfzaak, en mijn zus Heidie (let op de spelling!) heeft een Yoga-instituut. En mijn broer Dennis is projectleider bij een groot installatiebedrijf.” En wat is er nou echt zichtbaar anders? “De showroom! We hebben hem wat ruimtelijker ingericht: veel van de kasten zijn er uit. Kwaliteit moet je kunnen laten zien… en ook het sanitair heeft nu meer ruimte.” En hoe zit het met die douchehoek op de eerste verdieping (zwart-witfoto), met een instap van 45 centimeter, die Jan gebouwd had om architecten en particulieren te laten ‘voelen’ dat 45 centimeter echt geen goed idee was…? “Hij staat er nog, maar hij mag er nu langzamerhand wel uit…”, lacht Raaijmakers junior. “Kijk, we zitten nu tien jaar op deze locatie, en we waren gewoon toe aan een update. Veel mensen hebben tijdens de afgelopen decennia drie keer bij ons bedrijf de badkamer voor hun nieuwe huis gekocht. En nu zien we hun kinderen hier ook...!” Vader Jan was geen fan van de grote slabs: te ingewikkeld, en te veel schade als je er weer eens één brak… “Nou, die verwerken we nu met het grootste gemak!“, reageert Arjan. “We wisten toen gewoon nog niet hoe we ze moesten tillen, snijden en plaatsen. Maar we houden ons vak en de mode bij, en onze gereedschappen ook. Dus kom maar op met je ‘onmogelijke’ wensen , wij kunnen ze realiseren!” Blijkt te kloppen. Op hun ‘vrije’ (dat verandert dus niet…!) maandag bezocht het ‘team Raaijmakers’ de Bouwbeurs, en het Tegelplein in het bijzonder. Drie tegelzetters deden mee aan de tegelsnijwedstrijd. Het resultaat? De eerste, derde en vierde prijs… ■
www.raaijmakerstegelsensanitair.nl
57
raimondispa.com
de meest compLete Lijn gereedscHappen voor groot formaat tegeLs
met ingang van vandaag staan we aan jouw kant
LeveLLing
positioneren
LeveLLing
HandeLing
snijden
nat en droog zagen
aankLoppen
In memoriam
Ton de Ruyter (1934 – 2019)
Op 13 januari 2019 overleed op 84-jarige leeftijd ons Lid van Verdienste Antonius Johannes (Ton) de Ruyter. Ton was tweede voorzitter in de periode 1993- 2001, maar maakte – zo blijkt uit enkele bewaard gebleven edities van ‘Mozaïek’ - al in maart 1985 deel uit van het BOVATIN-bestuur. Uit de ledenlijst van 1981 blijkt verder dat hij met zijn bedrijf toen al één van de 162 BOVATIN-leden was. Ton was een echte ondernemer, die met Tegelhuis Heemskerk/De Ruyter Tegelzetbedrijf in 2000 aan zoon Ton junior een bedrijf met ca. 25 tegelzetters overdroeg. Als lid van de commissie ‘Leveringsvoorwaarden’ nam hij deel aan het overleg met de HIBIN en de NTO om tot uniforme leveringsvoorwaarden te komen. Als voorzitter van de regio Noord-Holland en lid van de examencommissie die de toenmalige examens Vakbekwaamheid voor het Tegelzettersbedrijf afnam, liet hij zien dat hij hart had voor het tegelzettersvak. En dat met oog voor traditie, maar altijd vooruitstrevend en -denkend, waarbij hij er alles aan deed om het vak op de kaart te zetten en de werkomstandigheden van de tegelzetter te verbeteren. ‘Een man om van te houden, een vader om op te bouwen, een opa om mee te spelen, een vriend voor velen’, werd hij beschreven. Wij wensen zijn nabestaanden veel sterkte met het verlies van zo’n man, vader, opa en vriend
Het bestuur van BOVATIN
www.kalysta.nl
Rocciose
Pirenei
Giura
Carpazi
Himalaya
Bijzonder mooi Kalysta is trendsetter in wand- en vloertegels. ‘Bijzonder mooi’ betekent de naam. Want Kalysta voegt iets extra’s toe aan schoonheid. De tegels van dit merk hebben precies de uitstraling die uw interieur compleet maakt. Dat komt doordat wij samenwerken met trendwatchers, die deze tegels zorgvuldig hebben geselecteerd op kleur, maat en materiaal, maar ook op emotie, sfeer en beleving.
Het resultaat? Een collectie wand- en vloertegels die feilloos aansluit bij uw thuisgevoel. Deze bijzonder mooie collectie heet Kalysta en is er voor iedereen die van bijzonder mooi houdt.
exclusive design
april 2019
Haec est annua tuam invitationem ad Concilium BOVATINENSIS et quoque familia tua grata est ad Archeon! (excuus, we lieten ons even meeslepen in het Archeon-gevoel…)
Uitnodiging voor zaterdag 15 juni a.s.: BOVATIN Jaardag in themapark Archeon! Verken de middeleeuwen. Maak kennis met de Romeinse legionairs. Bestel een Romeinse massage in het badhuis, leer exerceren. Of breng een bezoek aan het museum, of aan de ambachtslieden die op de scheepswerf een schip restaureren… Ofwel: u bent van harte welkom in het Archeon te Alphen aan den Rijn! Themaparken alleen voor kinderen? Absoluut niet. Want ook u kunt zich hier onderdompelen in de ambachten en in de (pre)historie…
Programma U bent welkom vanaf 10.00 uur voor koffie en taart in de Bacchizaal op de eerste verdieping van de Romeinse Herberg, en om even met iedereen bij te praten. Van 11.00 – 13.00 uur bent u even in het heden, want dan vindt de BOVATIN Jaarvergadering plaats in de Ploti-zaal. En voor wie niet wil deelnemen aan de vergadering zijn er rondleidingen door één van de drie tijdperken Vanaf 12.45 uur is er een lunch, en vanaf 13.45 uur kunt u zelfstandig het park bezoeken. En kunt u uw kennis over middeleeuwen, prehistorie en Romeinse tijd ophalen!
61
IT’S ALESSANDRO, DAVIDE, ILARIA AND ROBERTO WHO MAKE ITALIAN CERAMICS SO SPECIAL.
CERAMICS OF ITALY. ITALIANS MAKE THE DIFFERENCE. It’s Italians who make the difference. Like Alessandro, Davide, Ilaria and Roberto who work hard every day to ensure that Italian ceramics are the finest in the world. Only the very best manufacturers of Italian ceramic tiles, sanitaryware and tableware are entitled to use the Ceramics of Italy logo which certifies Italian quality, design and style. Always ask for Ceramics of Italy to be sure of the highest levels of excellence in world ceramics.
ceramica.info
The Ceramics of Italy trademark is promoted by Confindustria Ceramica, the Italian Association of Ceramics, and is owned by Edi.Cer. S.p.A. the organizer of Cersaie (International exhibition of ceramic tile and bathroom furnishings - Bologna, September 23-27, 2019 - www.cersaie.it).
april 2019
Maar maak het niet te gek in de diverse restaurantjes, want om 16.00 uur is er een Borrel en vanaf 17.00 uur staat er een BBQ ofwel een Vurig Bacchanaal (ook geschikt voor kinderen…!) op u te wachten! Om 18.30 uur is er koffie met friandises, en is het tijd voor de terugtocht.
Komt u ook? Graag even een mailtje naar bovatin@bovatin.nl en vermeld s.v.p.: • Of- en hoeveel leden van uw gezin (partner en/of thuiswonende kinderen tot 18 jaar) u vergezellen. NB: 1 persoon met evt. gezin per bedrijf gratis!) • Of u – en zo ja, met hoeveel personen u deelneemt aan de BBQ • Aanmelden uiterlijk 31 mei!!!
Locatie: Archeon, Archeonlaan 1, Alphen aan den Rijn We begroeten u graag op 15 juni! Er zijn diverse leuke hotels, hotelboten en B&B’s in en rond Alphen aan den Rijn. Google even op ‘hotel Archeon’, en reserveer tijdig!
Met vriendelijke groet, Het BOVATIN-bestuur ■
63
SPAREN MET COBA
CTA130 Poederlijm Universeel & zuinig Meer plakken voor minder
Voor de slimme tegelzetter
Voor vrijwel alle ondergronden Hoog standvermogen Instelbaar als vloeibed-, dunbed- en middenbedlijm Zeer zuinig in gebruik Stofarm
Coba. Makkelijk zat
april 2019
Technische informatie van de
Tegelen op watervast multiplex, of iets anders? In de praktijk worden nog vaak houten platen zoals (watervast verlijmd) multiplex, (watervast verlijmde) spaanplaten, cementgebonden spaanplaten of andersoortige houtvezelplaten toegepast als ondergrond voor tegelwerk. Vanwege de hoge mate van vochtgevoeligheid van hout achten we plaatmateriaal van hout of houtvezel in meeste gevallen ongeschikt om rechtstreeks op te tegelen. Het risico op kromtrekken van de betegelde houten ondergrond en op scheurvorming in het tegelwerk is namelijk zeer groot. De mate van kromtrekken is afhankelijk van het soort plaatmateriaal, de klimatologische omstandigheden op de bouwplaats.
Het kromtrekken van de betegelde ondergrond, of eigenlijk de houten(vezel)platen, wordt veroorzaakt door uitzetting en krimp onder invloed van vocht: • Vocht dat in de platen trekt tijdens opslag, transport en verwerking op de bouw Tijdens opslag bij de leverancier en het transport naar de bouw bevatten de houten(vezel)platen al een bepaald vochtpercentage. Indien de bouw dan ook nog vochtig is, of vaak zelfs erg nat, zullen de houten(vezel)platen, zodra deze in het gebouw worden opgeslagen en verwerkt, nog extra vocht opnemen.
• Vocht nadat de wanden al betegeld zijn Regelmatig komt het ook voor dat houten(vezel)platen normaal droog zijn verwerkt en dat de droge plaat is betegeld, maar dat naderhand door veranderde omstandigheden op de bouwplaats de bouw alsnog vochtig/nat is geworden waardoor de platen alsnog zullen uitzetten en vervormen. Denk hierbijaan lekkages of een stookpauze tijdens vakantieperiodes. Het vochtpercentage dat de houten(vezel)platen tijdens de bouw bereiken, is veel hoger dan hun vochtpercentage na ingebruikname van het gebouw. Het vocht in bovengenoemde situaties zal gelijkmatig in de plaat trekken en zal de plaat doen zwellen, maar nog niet kromtrekken; dat gebeurt veel later, als de plaat begint te drogen. Doordat de tegellijm en het voegsel inmiddels zijn uitgehard kan de plaat aan de betegelde zijde niet krimpen. Dat doet de plaat aan de achterzijde wel met als gevolg dat de plaat kromtrekt. De spanningen die door de krimp worden opgewekt zijn enorm. In de praktijk blijkt dat tegels scheuren en/ of los breken, schroeven worden dwars door de platen heen getrokken of breken compleet af, metalen stijlen worden volledig kromgetrokken.
Bron: TBA-Richtlijn 3.5
Of iets anders? • Vocht tijdens het betegelen Na montage van de houten(vezel)platen worden deze voor het betegelen voorgestreken met een primer en dus weer nat gemaakt, waardoor de platen weer zullen uitzetten. Na het drogen van de primer worden de wanden betegeld. Hierdoor wordt wederom het oppervlak vochtig.
Natuurlijk zijn er voldoende alternatieve plaatsoorten die men zonder risico kan betegelen. Ook als “ontkoppeling” op een reeds bestaande houten ondergrond. Een combinatie van houten(vezel)plaat met daarover een gipskarton- of gipsvezelplaat is een goede optie. ■
65
! W U E I N
STUCCO W-140 DR DÉ UITVLAKMORTEL VOOR DE SLIMME VAKMAN! In de afgelopen jaren heeft de Bostik Stucco W-140 een uitstekende reputatie opgebouwd als dé wandegalisatiemortel voor stukadoors, tegelzetters, bouw- en klusbedrijven. Vandaar dat besloten is om een éxtra variant te ontwikkelen: Bostik Stucco W-140 DR, Dust Reduced - oftewel stofarm! Ideaal voor verwerking in zowel kleinere ruimtes als ook juist bij grotere projecten waar het product in grote hoeveelheden wordt verwerkt. Kijk voor meer productinformatie op onze website: www.bostik.nl of mail naar infoNL@bostik.com
GESCHIKT VOOR UITVLAKKEN EN REPARATIES VAN 5-40 MM
UITSTEKENDE HECHTING EN HOOG STANDVERMOGEN LANGE OPEN TIJD EN AL NA CIRCA 4 UUR TE BETEGELEN 40 mm
40 min
april 2019
Bostik presenteert de nieuwe uitvlakmortel Stucco W-140 DR De hoogwaardige uitvlak- en egalisatiemortel Bostik Stucco W-140 staat al jaren bekend als een succesnummer in de bouw en wordt veelvuldig door veel stukadoors, tegelzetters, bouwen klusbedrijven ingezet als reparatie- en uitvlakmiddel van 5 tot 40 millimeter. Vandaar dat Bostik hierop een extra stofarme variant “Bostik Stucco W-140 DR” heeft ontwikkeld die ideaal is voor verwerking in zowel kleinere ruimtes als ook juist bij grotere projecten waar het product in grote hoeveelheden wordt verwerkt. De Bostik Stucco W-140 DR kent een ultiem gebruiksgemak door de soepele verwerking, goede hechting, hoog standvermogen, een lange open tijd en is al na circa 4 uur te betegelen. De Bostik Stucco W-140 DR is bij uitstek geschikt om kleine oneffenheden, diepe gaten, leidingsleuven en/of scheuren op te vullen. Tevens geschikt voor het repareren en uitvlakken van wand, plafond en vloer (mits afgewerkt met keramische bekleding). Vanwege de snelheid van afbinden kan de wand snel betegeld worden. Geschikte ondergronden zijn cementgebon-
den en andere steenachtige ondergronden, zoals metselwerk, beton, bestaand pleisterwerk, etc. Met deze uitbreiding biedt Bostik een nog completere totaaloplossing voor de stukadoors, tegelzetters, bouw- en klusbedrijven in de bouw- en afbouwsector, zowel renovatie als nieuwbouw. Het complete Bostik Stucco assortiment bestaat uit een aantal kwalitatief hoogwaardige voorbehandelingsmiddelen, vul- en reparatieproducten en uitvlak- en egalisatiemortels. Met een constante kwaliteit, goede beschikbaarheid, technische advisering en goede ondersteuning zijn professionals verzekerd van een perfect eindresultaat. ■ Kijk voor meer informatie op de website: www.bostik.nl
Hebt u het BOVATIN-bord nog op de gevel? Anders-even een mailtje! Wanneer u laat zien dat u BOVATIN-lid bent, geeft dat u toch een ‘streepje voor’. Nieuwe leden ontvangen standaard een gevelbord. Maar als u al vele jaren lid bent, dan is het bord misschien tijdens een verhuizing of gewoon, door het weer, verdwenen of erg versleten. Wilt u weer zo’n bord? Stuur dan even een mailtje naar secretaris@bovatin.nl
67
68
Bovatinfo
KOMO keurmerk voor tegelzetbedrijven Het KOMOkeurmerk Het KOMO keurmerk: Al meer dan 50 jaar hét kwaliteits-keurmerk in de bouw. KOMO staat voor een onafhankelijk getoetste kwaliteit, op basis van objectieve maatstaven. Het keurmerk maakt tijdrovende controle-trajecten bij de vergunningverlening en op de bouwplaats overbodig. Uw klanten kunnen er blindelings op vertrouwen dat uw processen en producten voldoen aan het Bouwbesluit en aan specifieke kwaliteits-, prestatie- en veiligheidseisen die de marktpartijen stellen. Creëer ook meerwaarde voor uw diensten samen met SKG-IKOB! Het KOMO-procescertificaat Het KOMO-procescertificaat garandeert een correcte montage van producten en wordt afgegeven aan montagebedrijven met bewezen deskundigheid en montagekwaliteit. Het certificaat geeft vooraf
zekerheid over de te leveren kwaliteit. Procescertificaten ondersteunen bij de directievoering van een bouwwerk en reduceren de faalkosten door het voorkomen van fouten tijdens het proces. SKG-IKOB toetst bedrijven In samenwerking met o.a. de BOVATIN is de Beoordelingrichtlijn 1017 ‘Het aanbrengen van tegelwerk’ en de Uitvoeringsrichtlijn 35-101 ‘Het aanbrengen van wand- en vloertegelwerk in reguliere toepassing’ ontwikkeld. In de BRL en de URL staan alle eisen die gelden voor het KOMO-keurmerk. U kunt het certificaat aanvragen bij SKG-IKOB Certificatie. Er is een korting voor de combinatie met ISO 9001-, MVO- of VCA*certificering. Voor meer informatie: Voor meer informatie kunt u mailen met info@skgikob.nl of via 088-2440100.
Gecertificeerde erkende bedrijven van het KOMO keurmerk Noord holland
noord brabant
Limburg
SVK Tegelwerken BV Ivoorstraat 5 1812 RE Alkmaar www.svktegelwerken.nl
Mutsaars BV Tegelzetbedrijf Kempenlandstraat 17a 5262 GK Vught www.mutsaarsbv.nl
Wijen Tegelhandel & Tegelzetbedrijf BV Pannenweg 100 6031 RK Nederweert www.wijentegels.nl
Groot Afbouwbedrijf BV Postbus 104 1130 AC Volendam www.grootafbouw.nl TGL-Tegeltino BV Eendrachtstraat 8 1531 DV Wormer www.tgl.nl
69
april 2019
In de komende edities zal SKGIKOB – het bedrijf dat de KOMO-procescertificering voor een aantal tegelzetbedrijven verzorgt – wat achtergronden van deze regeling schetsen. En wellicht dat u vervolgens ook reden ziet om uw bedrijf te certificeren!
De weg naar het bestek. Nieuwe positionering van uw kwaliteit! Kwaliteitscontrole en kwaliteitsbeheersing. We weten allemaal dat dit van groot belang is binnen een organisatie. Het aantoonbaar maken van de kwaliteit en kwaliteitsbeheersing is eigenlijk een basis vereiste voor ieder bedrijf dat zichzelf serieus neemt en ook als serieus bedrijf gezien wil worden. Dat doe je dus in de basis voor jezelf en het imago van het bedrijf. Je wilt bekend staan als een bedrijf dat kwaliteit levert en dat wil je op een (kosten) efficiënte manier bereiken. Om hier ook commercieel en publicitair voordeel uit te halen kan je jouw bedrijf laten certificeren. Voordelen daarvan zijn dat een onafhankelijke organisatie, op basis van objectieve (door de sector vastgestelde) eisen toetst en (indien wordt voldaan) verklaart dat het bedrijf voldoet aan de kwaliteitseisen. Dat kost geld en tijd uiteraard, maar als dat in balans is met de commerciële voordelen, zou je wel gek zijn om niet te certificeren… toch?
2. Onbekendheid van de certificatieregeling bij aannemers en voorschrijvers. Zetten zij certificatie wel in bestekken en wordt dat dan ook nageleefd? 3. Ontsluiting van kennis en informatie moet beter. Als aannemers en voorschrijvers al weten dat er een certificatieregeling is, weten ze dan wat die inhoudt? Waar die te vinden is? En wie daarvoor gecertificeerd is? Als aan deze punten te weinig aandacht en invulling gegeven wordt, is de kans groot dat er weinig groei komt. Om te helpen op dat vlak heeft SKG-IKOB samen met BRIS het voorstel aan KOMO gedaan om alle KOMO-certificatieregelingen inclusief bestek teksten (OSF), overzicht van certificaathouders en koppeling naar “mijn KOMO” voor bijvoorbeeld referentieprojecten van de certificaathouder digitaal te gaan ontsluiten. En dat op zo’n manier dat de bouwprofessionals dit weten te vinden.
Binnen de tegelzetters-branche is al vaker aandacht aan vormen van certificatie besteed. Zo is de erkenningsregeling SGAT gepromoveerd naar een KOMOprocescertificatieregeling. Toch hebben we te maken met een laag animo voor deze certificatieregeling. Waar ligt dat dan aan?
KOMO heeft dit opgepakt en samen met alle KOMO-certificatie instellingen in de bouw is er gewerkt aan een modern platform waarop alle informatie rondom KOMO-certificatie wordt ontsloten: KOMO-online.
Daar kunnen meerdere oorzaken voor zijn, waaronder 1. Er zijn te weinig gecertificeerde tegelzetters. Dat klinkt misschien raar, maar certificatie biedt alleen onderscheidend vermogen als er voldoende bedrijven aan de regeling meedoen. Omdat er nu maar weinig zijn, zal de aannemer geen hard selectiecriterium maken van certificatie. Immers hij moet iets te kiezen hebben. Dus om de situatie te doorbreken dat bedrijven niet gaan certificeren omdat de aannemer er niet op selecteert, moeten er meer bedrijven voor certificatie gaan.
Gekoppeld aan www.bouwbesluitonline.nl wordt een database met alle relevante informatie rondom de beoordelingsrichtlijnen(BRL-en) en de certificaten ontwikkeld. Met één druk op de knop kunnen de gemiddeld 60.000 maandelijkse gebruikers (handhaving,
I
W U E
N
Sopro Simpel Nivelleer FS 15® plus
Nu tot 150 mm laagdikte egaliseren. › Vloeit naadloos in elkaar over door lange verwerkbaarheid › Optimale verloop-eigenschappen door superplastificeerder › Na 2 - 3 uur beloopbaar en te betegelen met keramiek
Verkoop Sopro Nederland BV Kruyderlaan 21a · 3431 BM Nieuwegein Telefoon +31 (0) 30 60 50 214 · Telefax +31 (0) 30 60 50 896 · www.soprobv.nl
De Betere Bouwchemie
71
april 2019
aannemers, adviseurs) van bouwbesluitonline de BRL-en vinden, raadplegen en later ook direct meenemen in de Stabubestekken. Dit zal een boost geven aan de bekendheid en de vindbaarheid van de KOMO-certificatieregelingen, zo ook die van de tegelzetters. Uiteraard was al deze informatie al online te vinden, maar dan wel in verschillende vormen en versnipperd over sites van KOMO en de KOMO-certificatie instellingen. Nu is dit centraal beschikbaar en makkelijk bruikbaar. Zo zijn de BRL-en bijvoorbeeld makkelijk doorzoekbaar, kan de BRL met de vorige versie vergeleken worden en zijn er handige koppelingen tussen de BRL-tekst en de tekst van het Bouwbesluit. En, heel belangrijk om voorgeschreven te worden, worden de bestek-teksten kant en klaar gepresenteerd. En al deze informatie rondom de BRL-en en certificaathouders is gratis beschikbaar en wordt niet alleen ontsloten via KOMOonline maar ook via koppelingen binnen bouwbesluitonline en www.bris.nl.
Dit is een voorbeeld van de manieren waarop vanuit SKGIKOB samen met KOMO en de andere KOMO-certificatie instellingen stevig geïnvesteerd wordt om certificatie (collectief) beter te positioneren. BRL-en komen in beeld bij architecten, bestekschrijvers en handhavers. Bestek-teksten zijn voorhanden etc. Alles om gebruik en voorschrijving van BRL-en te faciliteren. Hiermee wordt actief een oplossing geboden voor de eerder genoemde punten 2 en 3. Voor punt 1 is de branche zelf aan zet!
KOMO-online zal is in het tweede kwartaal van 2019 live gegaan! Zie ook www.komo.nl In de volgende BOVATINfo zullen wij u nader informeren over de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKb). Wat komt er op de branche af en hoe kan certificatie daarbij helpen. Nieuwsgierig? Kijk alvast op www.kik-komo.nl.
■
Wij rekruteren een ervaren SALES MANAGER NEDERLAND PROFIEL: Ervaring in de afbouw en/of tegelsector die ons merk in de markt kan zetten.
Geïnteresseerde kandidaten kunnen hun curriculum vitae en motivatiebrief doorsturen naar: Guy.DeBaerdemaeker@compaktuna.be
BEZOEK ONS OP WWW.COMPAKTUNA.BE
Industriepark III - Industriepark Zwijnaarde 6 T +32 (0)9 221 11 16 § F +32 (0)9 221 85 01 E info@compaktuna.be § www.compaktuna.be
73
april 2019
VERZEKERINGSDIENST
Voor iedere tegelzetter een unieke verzekeringsoplossing! Als tegelzetter wordt er tegenwoordig veel van u verwacht. Naast het bieden van adviezen en het installeren van producten is het ook belangrijk om kennis over verzekeringen te hebben. Want wie is er verantwoordelijk als er schade of een lekkage ontstaat tijdens een klus? Bij BOVATIN Verzekeringsdienst vinden we het belangrijk dat u zich volledig kunt richten op uw klussen en daarom helpen wij u graag om de risico’s zoveel mogelijk voor u te beperken.
De impact van een grote schade Als er een schade ontstaat door brand, water of een inbraak, kan dit vervelende gevolgen hebben voor u als tegelzetter. Stel dat door een grote brand of overstroming uw bedrijfspand (volledig) herbouwd moet worden. Dan lopen al uw klussen vertraging op, omdat u geen gebruik meer kan maken van uw gereedschap, materiaal en voorraad. U staat er wellicht niet dagelijks bij stil, maar u wil na een schade weer snel aan de slag en eventuele klussen afmaken en aan nieuwe klussen beginnen. U kunt het
zich namelijk niet veroorloven om voor langere tijd geen klussen aan te nemen.
Uniek verzekeringspakket Het ondernemerspakket van BOVATIN Verzekeringsdienst is speciaal samengesteld voor tegelzetters en verzekerd u tegen de meest voorkomende risico’s in de tegelzetbranche. Het BOVATIN ondernemerspakket bestaat uit de volgende onderdelen:
Bedrijfsschade: geen omzet en de vaste lasten lopen gewoon door Uw omzet kan door een schade lager zijn dan u gewend bent. Echter lopen uw vaste lasten zoals uw huur, energierekening en loonkosten gewoon door. Deze vaste lasten kunt u eenvoudig verzekeren zodat u hier zich geen zorgen over hoeft te maken.
Goederen- en inventaris: geen gereedschap, materiaal en voorraad meer Door een grote schade kunt u uw gereedschap, materialen en voorraad niet meer gebruiken. In zo’n situatie wilt uw weer snel doorwerken en u klanten niet teleurstellen omdat u geen middelen heeft om mee te werken. Als u alles nieuw moet aanschaffen, is het fijn om te weten dat u hiervoor verzekerd bent.
75
april 2019
Huurdersbelang: als huurder gaan al uw investeringen in het pand verloren Door een brand of overstroming gaan alle verbeteringen die in uw pand heeft aangebracht zoals onder andere een nieuwe vloer, keuken of toilet verloren. U wilt natuurlijk niet dat uw investeringen verloren gaan. Deze investeringen kunt u daarom verzekeren, zodat u alles weer kunt vervangen.
Opstal: als eigenaar moet u uw pand (volledig) laten herbouwen Bij een (grote) schade moet uw bedrijfspand herbouwd worden. De kosten voor het herbouwen van een pand kunt u natuurlijk niet zelf volledig betalen. Daarom is het verstandig om deze kosten goed te laten verzekeren, zodat uw pand volledig hersteld of herbouwd kan worden.
Reconstructie: al uw administratie is vernield In uw administratie houdt u de gegevens van klanten, bestellingen en andere belangrijke gegevens bij. Mocht uw administratie beschadigd raken door een schade, dan kunt u de schade met deze verzekering laten herstellen. Alle verzekeringen in het pakket zijn zorgvuldig gekozen door onze specialisten en door het ondernemerspakket af te sluiten, bent u ook voordeliger uit! Als u de onderdelen los af wilt sluiten kan dat uiteraard ook.
Neem contact op met onze specialisten! Heeft u interesse in het ondernemerspakket of heeft u vragen over uw verzekeringen? Onze specialisten helpen u graag! Ze zijn te bereiken via 010 – 288 49 90 of info@bovatinverzekeringsdienst.nl. ■
Innovatie is,
elegante oplossingen met profielen.
Schlüter®-TRENDLINE Voor de serie Schlüter®-QUADEC, -RONDEC, -JOLLY en -DILEXAHK zijn er nieuwe varianten, Schlüter®-TRENDLINE, beschikbaar die passen bij de huidige tegeltrend. Deze nieuwe profielen zorgen - hetzij ‘ton sur ton’ ofwel met een gekozen contrast - voor elegante accenten in de tegelbekleding.
Schlüter ®-TRENDLINE. Vertrouw alleen op het origineel.
www.schlueter-systems.nl
Ontdek het nieuwe goud! Voegmiddel
VRAAG EEN GR ATIS VERPA KKING AAN VIA ON DERST AANDE LINK!
www.weber-beamix.nl/goud
april 2019
Ik ben geen tegelzetter, maar… In deze kwartaalcolumn graaft Remus Aussen, de hoofdredacteur van BOVATINfo, wat in het vak van de tegelzetter. Hebt u een onderwerp waar hij eens in mag graven? Mail het naar redactie@bovatin.nl! Ook als u op deze column wilt reageren, natuurlijk.
Schadezaak. Een tegelzetbedrijf (BOVATIN-lid) maakt een fout bij het vervaardigen van een (flinke) tegelvloer. En de opdrachtgever, een bekend groot bouwbedrijf, klimt in de pen en vraagt aan BOVATIN hoe dat nou kan. Wat doet BOVATIN er eigenlijk aan om te kunnen garanderen dat tegelzetters geen fouten maken? Feit: tegelzetbedrijf had gewoon een fout gemaakt. Nog een feit: dat grote bouwbedrijf weet donders goed dat er in de bouw nauwelijks beschermde beroepen meer zijn; enkele decennia terug was het juist BOVATIN dat er via de Stichting ter Bevordering van de Rechtmatige Uitoefening van het Tegelzettersbedrijf; dus BRUT, op toezag dat tegelzetters over vestigingspapieren en een vakbekwaamheidsdiploma beschikten. Maar die eisen mogen van overheidswege niet meer gesteld worden, al komen er (neem de installatiebranche) toch weer meer beroepen bij waar certificering WEL weer verplicht wordt. Hoe dan ook, het maakt grote bouwbedrijven geen klap uit; nog vorig jaar gaven een aantal van hen tijdens een door BOVATIN en SKGIKOB georganiseerde conferentie aan dat het hen een worst was of tegelzetbedrijven al of niet KOMO-gecertificeerd waren. “Als ze geen goed werk leveren, dan zien we ze voor de rechter”, was het adagium. De laagste prijs, daar draait het om. Nog altijd. Overigens heb ik ook niet de indruk dat, toen onder het bewind van eenzelfde groot bouwbedrijf een parkeergarage in aanbouw in elkaar donderde, de brancheorganisatie van grote bouwbedrijven ‘daar wat aan deed’, of zelfs een standpunt innam.
Hoewel, de organisatie spindoctorde de verantwoordelijkheid richting het toezicht van de gemeente. Maar een boze brief zal het bedrijf waarschijnlijk niet hebben gekregen. En toch doet BOVATIN er wel wat aan. Al kan de brancheorganisatie er in formele zin niet voor zorgen – dat mag namelijk niet - dat alleen strak opgeleide en vakbekwame tegelzetbedrijven BOVATIN-lid zijn of blijven: BOVATIN informeert u wel over nieuwe wetgeving, technische richtlijnen, materialen en producten, onder andere via dit blad en de nieuwsbrief/ de website. Via NITA (al is het wel jammer dat te weinig lidbedrijven gebruikmaakten van het aanbod om de eerste training gratis te volgen…) wordt, samen met onze geassocieerde leden, voor bijscholing gezorgd. En BOVATIN ondersteunt als ‘de ANWB van de tegelbranche’ wanneer u technisch of juridisch advies nodig hebt (al kan wat krom is, natuurlijk niet rechtgepraat worden). Dus, u BENT al een beter bedrijf, omdat u meer weet en er een kennisorganisatie achter u staat. En, eerlijk is eerlijk – een bedrijf als het uwe, dat geld aan het lidmaatschap besteedt, WIL ook een beter bedrijf zijn. De in dit blad geïnterviewde docenten vinden het verdwijnen van de vakkundigheidseisen voor de tegelzetter een verloren garantie op vakmanschap. BOVATIN ziet die eisen in die vorm niet meer terugkomen, dus zorgt het bestuur dat het aan tafel zit op de plek waar de Wet Kwaliteitsborging wordt uitgewerkt. En, BOVATIN is bovendien van mening dat voor klanten van tegelzetbedrijven zichtbaar moet zijn dat ze beter een lidbedrijf dan een niet-lidbedrijf kunnen kiezen. Met de aansluiting bij de Geschillencommissie Afbouw, de ‘BOVATIN Garantie’, hebben consumenten zo’n reden. Met het KOMO-certificaat is er de garantie dat een bedrijf zijn processen op orde heeft. Aan u om te laten zien dat ook in een vrije markt vakmanschap wordt nagestreefd. ■ Reageren? redactie@BOVATIN.nl
77
78
Bovatinfo
Secretariaat Secretariaat BOVATIN Postbus 310, 3900 AH Veenendaal Bezoekadres: Nieuweweg 229, Veenendaal tel. 0318 – 547 366 e-mail: bovatin@bovatin.nl website: www.bovatin.nl
Nuttige info voor BOVATINleden
Hoofdbestuur
Afdelingssecretariaten
Ledenadvies
Voorzitter: G.A. (Gerard) Reus Raadhuisstraat 18, 1829 BV Oudorp tel. (072) 511 08 99 mob. 06-22916752 fax (072) 564 70 52 e-mail: voorzitter@bovatin.nl
Noord-Holland K. Scholten Westerwerf 2, 1911 JA Uitgeest tel. 0251-319101 e-mail noordholland@bovatin.nl
Secretariaat BOVATTIN tel.: 0318 – 547 366 e-mail bovatin@bovatin.nl Voorlichting op gebied van onder andere: • Algemene wet en regelgeving (waaronder arbeidsrecht en aansprakelijkheden) • sociale verzekeringen • CAO bepalingen waaronder lonen en overige verplichtingen • Arbo – wetgeving. Arbo-catalogus en A(BRIE) • Juridische zaken • Belastingzaken • Scholing en cursussen • Bedrijfstakspecifieke aangelegenheden • Techniek • Marketing
Secretaris/penningmeester (a.i.): C.H. (Chris) van Herpen Het Erp 9, 5388 CN Nistelrode tel. (0412) 61 16 29 mob. 06-52654912 e-mail secretaris@bovatin.nl Bestuursleden: C. (Chris) Beld Eenhuisstraat 8, 7665 PZ Albergen telefoon 0546 441971 e.mail info@tegelspecialist.nl J. (Jeroen) de Goeij Den Hamstraat 9, 3451 BM Vleuten Tel: 030 - 6772421 Email: info@oostborg.nl G. (Gijs) Hilhorst Wiebachstraat 28, 6466 NG Kerkrade tel. (045) 544 45 42 fax (045) 544 09 73 e-mail g.p.w.hilhorst@hilhorst.nl R. (Robert) Hurkmans Floreffestraat 100, 5711 AE Someren tel. 0493 494 505 e-mail R.Hurkmans@tegelhandelloomans.nl T. (Tom) Sterkman Ivoorstraat 5, 1812 RE Alkmaar T. 072-5183222 e-mail: t.sterkman@svktegelwerken.nl Juridisch adviseur: Mr. T. Zanen Beukendreef 11, B-2920, Kalmhout België tel. (0032) 36853187 fax (0032) 36853186 e-mail juridischadvies@bovatin.nl mob. 06-20616770 Informatie betreffende keuringscommissie: Secretariaat BOVATIN Postbus 310, 3900 AH Veenendaal Bezoekadres: Nieuweweg 229, Veenendaal tel. 0318 – 547 366
Midden- en West-Nederland P. Verlaan Valkenburgerlaan 14, 2771 DA Boskoop tel. (0172) 21 60 84 fax (0172) 21 04 61 mob. 06-53281208 e-mail middenenwestnederland@bovatin.nl Oost- en Noord-Nederland G.C. Cremer Europaweg 28, 7742 PH Coevorden tel. (0524) 22 15 96 e-mail oostennoorddnederland@bovatin.nl Zuid-Nederland P. de Jong Cambreur 8, 5171 SJ Kaatsheuvel tel. (0416) 27 33 29 bovatin.afd.zuid@ziggo.nl Redactie BOVATINfo Hoofdredactie en nieuws diversen Remus F.P.M. Aussen, Aussen communicatie & management Dwarsbleekstraat 4, 3134 EC Vlaardingen tel. (010) 435 22 70 mob. 06 – 242 70 953 www.aussen.nl e-mail redactie@bovatin.nl Mededelingen Hoofdbestuur G.A. (Gerard) Reus Raadhuisstraat 18, 1829 BV Oudorp tel. (072) 511 08 99 e-mail: voorzitter@bovatin.nl Techniek-Materialen-Gereedschappen A.M.F.J. (Ton) Borrenbergs Sjeng Vaasstraat 7, 6031HE Nederweert tel. (0495) 63 40 95 mob. 06 - 234 42 186 e-mail: technischadvies@bovatin.nl Advertenties Remus F.P.M. Aussen, Aussen communicatie & management Dwarsbleekstraat 4, 3134 EC Vlaardingen, tel. (010) 435 22 70 mob. 06 – 242 70 953 www.aussen.nl e-mail: advertenties@bovatin.nl
BOVATIN/Technisch advies Kort telefonisch advies: kosteloos Tarief € 70,- per uur. Algemene technische adviezen en specifieke projectadviezen • Tegels • Lijmen • Hulpmiddelen-materialen • Verwerkingsmethoden tel. (0495) 634 095 mob. 06 – 234 42 186 e-mail: technischadvies@bovatin.nl Adviseur: A.F.M.J. Borrenbergs BOVATIN/BJD Advies Tarief € 75,- per uur. Incasso: no cure no pay (zonder geschil) via tel: (00) 32 36 85 31 87 (tussen 20.00 uur en 22.00 uur) fax: (00) 32 36 85 31 86 Mob. 06-20616770 e-mail: juridischadvies@bovatin.nl Juridische Advisering en Procesvertegenwoordiging (ook bemiddeling advocaat): • Arbeidsrecht • Contractenrecht • Incasso • Huurkwesties • Soc. Verzekeringen • Subsidies • Vergunningen • Leasing • Productaansprakelijkheid • Juridische Doorlichting
DE BESTE BASIS VOOR EEN BADKAMER TRANSFORMATIE. • • • • • voor
Gemakkelijk te verwerken Direct betegel-, plamuur- en bepleisterbaar Waterafstotend Licht Warmte-isolerend
na
JACKOBOARD® Bouw- en tegelelementen Dankzij de kern van geëxtrudeerd polystyreen hardschuim met een versterkte, gemodificeerde mortellaag aan beide zijden, de ideale ondergrond voor alle soorten tegels en pleisterwerk. Meld je aan voor de JACKOBOARD® training:
www.kiwitz.nl/training
www.kiwitz.nl
k r e w e r e Het bet
“Natuurlijk willen mijn klanten een badkamer die perfect is betegeld. Ik sta voor het betere werk en neem geen enkel risico. Daarom gebruik ik altijd de tegellijmen voor de vakman van PCI.” www.pci-afbouw.nl