Bovatin 2011-3

2011/3

Bond van aannemers van tegelwerken in Nederland

CERSAIE 2011: Bologna in de ban van keramiek

Omnicol blijft verbeteren!

Kwaliteitsmanagement werkt!

VLK, BOVATIN en RUBI: XXL-training kan van start

Vakblad voor de tegelspecialist

Werk volledig stofarm met Ceresit! Het eerste stofarme systeem wereldwijd!

t eerste

MINDER

we

He

STOF of m ar me systee

st

Stofarm egaliseren CN 97 Premium stofarm egaliseermiddel

90

reldwijd!

EUW NI TOT

Stofarm tegels verlijmen CM 90 EasyFlex PLUS Stofarm tegels voegen CE 35 Voegenbreed WD Stofarm www.ceresit.nl - 030 607 34 79 www.ceresit.be - 02 421 28 65

Kwar­taal Voorwoord

agenda

In deze rubriek vindt u de belangrijke data voor de tegelzetbranche. Uw regiovergadering, het jubileumfeest van uw bedrijf, de lancering van uw nieuwe product in deze agenda? Mailt u dan AUB uw contactgegevens, de aard van de bijeenkomst, de datum, tijd en locatie naar redactie@bovatin.nl, dan vermelden wij ze in deze agenda! En natuurlijk vermelden wij hier de data van BOVATIN-evenementen, bijzondere vergaderingen en werkbezoeken van bestuursleden. Wanneer het gaat om besloten bijeenkomsten, dan staat dat bij het agendaitem. NB Wilt u een evenement bezoeken? Neem dan altijd eerst even contact op met de organisator!

wo. 30 november bestuursvergadering AFN wo. 30 november algemene ledenvergadering, AFN, 16.00, Baarn wo. 7 december vergadering hoofdbestuur BOVATIN wo. 14 december AFN-bestuursvergadering om 08.00 uur in Nieuwegein 21 t/m 23 januari Stone Expo te Gent, www.stone-expo.be De bestuursvergaderingen zijn besloten, maar u kunt als BOVATIN-lid, wanneer u wilt dat het bestuur uw vraag behandelt, die aan één van de bestuursleden stellen (mail en adressen zie elders in deze BOVATINfo). Uw vraag kan dan bij de rondvraag behandeld worden. Is uw vraag wat langer/complexer, en hebt u ’m op papier? Mail uw punt dan tenminste 14 dagen voor de betreffende vergadering aan de secretaris, bovatin@bovatin.nl, dan kunnen we uw mail aan de agenda toevoegen en vooraf rondzenden.

Beste collega’s, Eén van Nederlands grootste bouwbedrijven heeft het eerste halfjaar van 2011 met een nettowinst van ruim 60 miljoen (15 miljoen meer dan in 2010) afgesloten. Het ging toch slecht in de bouw? Klopt – want ‘de’ bouw bestaat niet. In hoeverre delen immers de onder aannemers en de afbouw mee in deze mooie winstcijfers? Of is deze winst deels toe te rekenen aan het feit dat de laatste groep zich gedwongen voelde om tegen een veel te laag tarief zijn diensten te verlenen? Zo’n bouwbedrijf verwacht dan bijvoorbeeld om eind van dit jaar zo’n 120 miljoen winst te maken. ‘Als er zich geen onvoorziene omstandigheden voordoen’. Dus, wanneer bijvoorbeeld aannemers in de afbouw collectief zouden besluiten om niet meer tegen afbraakprijzen te werken, dan zouden de winstcijfers van de grote bouwondernemingen er heel anders uitzien? Zoals momenteel in een soort ‘prijzencircus’ de problemen bij de kleine aannemers terechtkomen, dat stuit me tegen de borst. Temeer daar we het blijkbaar als branche laten gebeuren: we moeten simpelweg niet onder de (kost)prijs gaan werken. Hoe lastig dat ook is bij aanbestedingen; en de nieuwe Aanbestedingswet is opnieuw uitgesteld, zodat grote bedrijven nog altijd geclusterde overheidsopdrachten kunnen blijven binnenhalen, en dan een deel van hun winstmarge kunnen maken via te lage tarieven van onderaannemers. Misschien nog wel belangrijker: wie onder de kostprijs gaat werken, legt zich onvermijdelijk ook neer bij inleveren op kwaliteit. En van inleveren op kwaliteit krijg je ALTIJD de rekening. In de vorm van rechtstreekse faalkosten, of later, in de vorm van reputatieschade. In deze BOVATINfo roept ook een lijmfabrikant de tegelzetters, mét BOVATIN, op om zich strakker op te stellen tijdens de prijsdalingen. „Jullie doen jezelf tekort!”. Ik voelde me beslist aangesproken, en waar we met BOVATIN kunnen steunen om de kwaliteit te borgen – we doen het graag. Mede om deze reden gaat het BOVATIN-bestuur dan ook eind november de tegelzetbedrijven die geen lid zijn, met een ‘BOVATINfo-extra’ benaderen om ze ervan te overtuigen zich bij onze bond aan te sluiten. „Wat doen jullie dan?”, vragen niet-leden namelijk wel eens. Dat leggen we dan nog eens precies uit in dat blad. Voor u als lid is het blad binnenkort in onze digitale bibliotheek, op de site, te vinden; u weet immers (toch?) al wat we doen. Extra reclame in zware tijden? Inderdaad. Want met een sterke brancheorganisatie kunnen we nóg meer voor u betekenen. Daar zijn we voor. Ik wens u goede zaken. Mede namens het BOVATIN-bestuur, Gerard Reus, voorzitter

Colofon BOVATINfo is een periodieke uitgave van Bovatin: de Bond van Aannemers van Tegelwerken in Nederland. Het blad wordt gedrukt op ongechloreerd papier, verspreid in bio-folie en verschijnt vier maal per jaar: in mei, augustus, oktober en januari van het aansluitende jaar. Oplage: 3000 exemplaren per jaar. Voor informatie: Advertenties: J.W. Rekers, tel. (0492) 55 27 48 of 06 131 10 925, e-mail jwrekers@kpnplanet.nl Abonnementen: Bondsbureau, tel. (0548) 53 85 05 Hoofdredactie: Remus F.P.M. Aussen tel. (010) 435 22 70 of 06 242 70 953, e-mail redactie@bovatin.nl Druk en grafische verzorging: Elma Multimedia B.V., Postbus 18, 1720 AA Broek op Langedijk, tel. (0226) 33 16 00, fax (0226) 33 16 01 e-mail info@elma.nl, www.elma.nl Foto omslag: © Del Conca

1

Elke klus een meesterwerk

eurocol

lijmen, voegen, egaliseren Voor het maken van een meesterwerk zijn naast talent, kennis en een creatieve geest ook perfecte materialen en een professionele uitvoering van groot belang. Forbo Eurocol heeft de juiste producten en geeft graag de adviezen die nodig zijn om, met elkaar, uw klus tot een meesterwerk te maken. Bel ons, wij staan voor u klaar en tonen u graag ons talent.

Forbo Eurocol BV Industrieweg 1-2, Postbus 130, 1520 AC Wormerveer T +31 (0)75 627 16 00, F +31 (0)75 628 35 64, E info.eurocol@forbo.com, www.forbo-bonding.nl

eurocol – the strong connection

In deze editie 5 9 15

‘Kwaliteitsmanagement’ voor een tegelzetbedrijf? Omnicol blijft verbeteren! CERSAIE 2011: groot, groter, grootst!

Nieuws en website 21

Aanmelden Bouw Door; Leer Verder! kan tot 15 november

23 25

Twee nieuwe series traptreden van Porcelanosa

CERSAIE 2011

80.000 bezoekers, 1000 exposanten, stands tot in de binnenstad van Bologna toe. Wat kan keramiek mooi zijn… Maar wij zochten naar ander nieuws. Wat was er aan innovatie? En – wat wil de gemiddelde klant straks in de showroom zien? Op pagina 15 een verslag.

Training- en opleidingcentra Mapei en Schönox groot succes

26

Nieuwsbrief met ledeninformatie sinds juni per e-mail

27

Nieuwe voorlichtingslijn Fundeon prikkelt jongeren richting bouw en infra

Informatie voor de professional 29

BOVATIN, VLK en RUBI werken gezamenlijk aan de totstandkoming van de XXL-cursus!

31 32 35 36 37 38

Het geschil SGAT-nieuws BovatinVerzuim.nl neemt werk uit handen Ik ben geen tegelzetter, maar..

SGAT- erkennningsregeling: duidelijker en minder administratie Bouwkampioenen scoren medaille voor excellent vakmanschap

40

”Kwaliteitsmanagement’ hangt maar op weinig prikborden bij tweemansbedrijven. Maar voor Ko Dieleman (tegelzetbedrijf K & J Dieleman) is het een speerpunt – en met succes. Op pagina 5 een interview met Ko Dieleman en Theo Boogaard (Quality First advies)

Wat kunt u leren van schadegevallen in tegelwerk?

39

K & J Dieleman

Nuttige informatie voor BOVATIN-leden

Omnicol

„Iedere kilometer die je je grondstoffen niet hoeft te vervoeren, zijn winst voor het milieu. Wij zijn al groen sinds de jaren ’70!” Algemeen directeur Felix de Bever en salesmanager Nederland Gerrit Jonker vertellen op pagina 9 over aardappelmeel, over de kok van Omnicol en over de markt.

3

NIEUW:

Okamul BKS HOOG FLEXIBELE PASTA-TEGELLIJM

• Hoog flexibel • Bijzonder goed

standvermogen

• Gunstig verbruik • Kwaliteit D2 – dus watervast

• Licht versmeerbaar • Voldoet aan EN12004 • Open tijd: 20 minuten

60 x 60 cm

40 x 40 cm

(bij 20 °C – 65 % R.V.)

20 x 20 cm

Kiesel Benelux Provinciënbaan 11 · 5121 DK RIJEN Tel. 01 61-24 46 00 · Fax 01 61-24 04 66 www.kiesel.nl · info@kiesel.nl

Tekst & foto’s: Remus Aussen

‘Kwaliteitsmanagement’ voor een tegelzetbedrijf!? …Tegelzetbedrijf K & J Dieleman plukt er de vruchten van… Er zijn misschien wel 100 redenen te verzinnen om uitsluitend te vertrouwen op je vakmanschap, op ‘gewoon hard werken, meters maken’, en op het feit dat je ‘best wel tevreden’ klanten hebt. En misschien zijn er wel 1000 redenen te bedenken om je tijd niet te verspillen aan grafiekjes, resultaatmeting van vooraf opgestelde doelstellingen, laat staan dat je van ‘kwaliteitsmanagement’ één van je belangrijkste bedrijfsspeerpunten maakt. Immers: een tegelzetbedrijf is geen multinational of overheidsinstelling. Maar – wat als je het nu gewoon eens wél doet? Ko Dieleman (tegelzetbedrijf K & J Dieleman) is het gaan doen. Samen met kwaliteitsmanager Theo Boogaard. En spijt heeft de heer Dieleman er bepaald niet van: de jaarcijfers spreken boekdelen, en het werk is ook nog leuker geworden.

die man een plezier, ik maak wat tijd voor ’m, kan ’ie eens langskomen. En wat denk je? Vier jaar later komt ’ie hier nog…”

Adviseur in een tegelzetbedrijf Theo Boogaard begreep de twijfels van Dieleman wel. „Ik weet maar al te goed, zo’n term als kwaliteitsmanagement heeft in Nederland een stoffig imago. Veel normen en verboden, overal ligt ‘straf’ op de loer en een audit (een onderzoek naar de bedrijfsvoering, red.) is iets van de ‘politie’. Maar, ook een tweemansbedrijf heeft bedrijfsprocessen, en je wilt niet weten – of eigenlijk wel – wat er toch allemaal te verbeteren valt. En ‘verbeteren’, dat is dus heel gewoon meer geld verdienen. Bij Dieleman zijn we begonnen met een relatief ‘onschadelijk’ onderwerp als werkbelasting. Daar heb

Het grote waarom Ko Dieleman: „Ik zeg het eerlijk: mijn compagnon Johnny en ik, we werkten echt keien keihard. En, je kent het spreekwoord: waar gehakt wordt, daar vallen spaanders. Dus je repareert, je corrigeert, en je werkt keihard verder. Maar voor mijn gevoel schoot het gewoon niet op.” Via een tegelvloer leerde Ko Dieleman ‘Quality First’ kennen: het eenmansadviesbureau van Theo Boogaard. „En tijdens een ontmoetingsdag van Terneuzense ondernemers raakten we wat langer aan de praat. Het begon met een vraag van Theo: „Hoe gaat het nou?”, en mijn antwoord: „Nou, het kon beter!”. Maar het wilde er bij mij nog steeds niet in dat er met zoiets als kwaliteitsmanagement in een tweemansbedrijf geld te verdienen viel. Maar ach, je denkt, ik doe

Efficiënt gebruikte ruimte in de showroom, maar Ko Dieleman ziet nog verbeterpunten

5

Ko Dieleman voor zijn prikbord: veel schema’s, maar – ze helpen!

ik een serie gesprekken over gevoerd met Ko en Johnny, daarna hebben we samen doelstellingen geformuleerd. ‘Leiderschap’ bleek een onderwerp. Inderdaad, in een tweemansbedrijf.” „Ja, en faalkosten!”, vult Ko Dieleman aan. „Die zijn we in kaart gaan brengen. Inclusief hoe ze ontstonden, en dat bleek niet altijd even voor de handliggend te zijn: we snapten het pas toen we het totale werkproces in kaart gebracht hadden, zeg maar hoe we ons werk organiseerden!”

...maar links van de schema’s hangt wat anders. Want gelachen wordt er ook.

Het werk van de kwaliteitsmanager „Het hangt natuurlijk van het bedrijf af,” weet Boogaard, „maar inderdaad, voor zo’n bedrag heb ik een serie interviews gedaan, een paar gesprekken met hen beiden, plus een analyse gemaakt inclusief een set adviezen. Maar – ik blijf adviseur, ik neem de leiding niet over. Die rol zou ik niet kunnen en ook niet willen vervullen, stel je voor... Het bedrijf moet zelf met de adviezen aan het werk. Ko en Johnny hebben met mij

afgesproken dat ik ze er wel bij help om hun doelstellingen te realiseren. Maar – het zijn en blijven HUN doelstellingen, en ZIJ gaan er mee aan de slag. Sowieso: of je nou een groot of een klein bedrijf neemt, het succes hangt af van wat de leiding aan voorbeeldgedrag toont. Medewerkers doen immers niet wat de baas ZEGT, maar wat de baas DOET. Laat jij als leidinggevende merken dat je bepaalde

Faalkosten van € 60.000,- naar € 4.000,„Toen we de financiële administratie eens grondig tegen het licht hielden, bleek dat we in totaal zo’n € 60.000,- per jaar kwijtspeelden aan faalkosten. Deden we het dan zo slecht? Nee, ik denk dat HEEL VEEL tegelzetbedrijven van onze omvang aan zo’n bedrag zitten – maar je moet de totale omvang wel willen zien. Nou, om kort te gaan, met behulp van Theo hebben we een aantal zaken hier veranderd, meer systematisch aangepakt. En nu zitten we op zo’n € 4.000,-faalkosten per jaar. Noem het efficiency, noem het wat je wilt. Maar dit was de winst van het feit dat we voor een paar duizend euro met Quality First in zee gegaan zijn. Reken maar uit!”

6

bovatinfo

De ondernemer en de adviseur: samen op weg, want het kan nog steeds beter.

doelstellingen niet zo belangrijk vindt, nou, dan verdampen ze waar je bijstaat!” Als interviewer kan ik een glimlach niet onderdrukken als ik Ko even later fotografeer op zijn werkkamer, voor een prikbord dat volhangt met allerlei staatjes, grafieken en doelstellingen. Alsof ik de directeur van een multinational sta te interviewen… Maar dan legt Ko de staatjes uit. “Dit gaat over onze werkdruk. Hier hebben we de klanttevredenheid, die meten we ook. Hier staat de winstontwikkeling. Hier de stand van zaken met betrekking tot onze IKOBBKB-erkenning. En hier kun je zien of we op schema zitten met de lopende projecten, en waar nog ‘rek’ zit.”

En ik ben bijvoorbeeld erg enthousiast over het opleveringsformulier. Het werkt! Zowel organisatorisch als praktisch. Volgens Ko zien tegelzetters zo’n instrument vaak als een handenbindertje, als een beperking van hun vrijheid. Maar als je eraan gewend bent, dan merk je dat je met zo’n checklist juist minder sores aan je hoofd hebt, en je dus op je creativiteit kunt richten!”

Theo en wij tweeën, tot en met onze echtgenotes erbij. Zoiets moet groeien, en daar horen groeipijnen bij….”

Gaat alles vanzelf?

„Het blijft namelijk mensenwerk,” vult Theo Boogaard aan. „Ook het nemen van beslissingen is mensenwerk. Maar er worden hier nu wel beslissingen genomen op basis van feiten. Kwaliteitsmanagement leidt ertoe dat je je bedrijf, je werkprocessen en je cijfers kent. En - jezelf.”

Maar gaat het dan echt allemaal zo simpel? „Nou, niet helemaal!”, lacht Ko. „Reken maar dat we hier aan tafel wel eens stevige discussies gehad hebben. Johnny en ik,

www.tegelzetbedrijfdieleman.nl www.qualityfirstadvies.nl

Tijd voor kwaliteit Maar hoeveel tijd kost dat kwaliteitsmanagement dan per week? Ko Dieleman glimlacht. „Als je het serieus aanpakt, en dat doe ik: zo’n vier uur per week. Bovenop je ‘echte’ werk, zul je zeggen. Mag ik je er wel op wijzen dat ik voorheen zo’n 12 uur per week met ‘gedoe’ bezig was: reparaties, foutjes, niet nagekomen afspraken, gesprekken met ontevreden klanten. Dus ik houd nu een dag over. Of, om eerlijk te zijn, ik kom een dag minder te kort, want hard werken doen we nog steeds. Maar het werk is veel leuker, en ik slaap een stuk beter! Het is zelfs zo dat we onze accountant erbij geroepen hebben, en die heeft ook zijn dienstverlening verbeterd.” „Dat was inderdaad één van de doelstellingen: het behouden van de IKOB-BKBerkenning.” weet Theo Boogaard. „Nou ben ik over het algemeen nogal kritisch over certificering, daar dit dikwijls te dwingend wordt voorgeschreven. Maar, die IKOBBKB-certificering, die deugt, want hierbij worden niet alleen administratieve elementen getoetst, maar ook actuele tegelwerken in uitvoering. Alles draait bij kwaliteit en kwaliteitsmanagement om ‘hoe doe je wat je doet, en kan het handiger?’, en deze certificering werkt op die manier. De regels zijn werkbaar, het is – ja hoor, dat kan bij regels! – mogelijk om het over die regels te hebben, zodat ook die verbeterd kunnen worden. Heb je betere ideeën? IKOB-BKB luistert!

Ko Dieleman (53) is zijn bedrijf in 1992 gestart, en in 2000 trad Johnny Dieleman (geen familie!) als compagnon tot het bedrijf toe. Ko is zich gaan concentreren op de verkoop en de administratie, terwijl Johnny het feitelijke tegelwerk doet. “samen met wat ‘wilde jongens’, zo noemen we hier de ZZP-ers”. In 2002 opende K & J Dieleman de huidige showroom. „En toen werd het crisis. We hebben het gered omdat een paar leveranciers voldoende vertrouwen in ons hadden om geduldig te zijn… en dat vertrouwen hebben we niet beschaamd. Ons bedrijf staat nu als een huis.”

Theo Boogaard (55) is van huis uit werktuigbouwkundige, zijn carrière bracht hem bij een multinational. Kwaliteit werd zijn passie, en met zijn 25 jaar ervaring als kwaliteitsmanager bij deze multinational besloot hij om zijn adviesbureau QualityFirst te starten. „Als je lang bij een multinational werkt, bedenk je hoe je met kleine stappen juist ook voor een MKB-bedrijf een groot verschil kunt maken. Als je maar voor ogen houdt dat een MKB-ondernemer snelle stappen wil maken, praktisch en met resultaat in de vorm van klinkklare winstcijfers. Nou, zo zit ik toevallig ook in elkaar!”

7

Tekst: Remus Aussen Foto’s: Remus Aussen/Omnicol

Omnicol blijft verbeteren! ‘Kwaliteit, continuïteit en flexibiliteit zijn onze drijfveren. Klanten zien wij als partners.’ Zo staat het in de missie op de site van mortel- en lijmfabrikant Omnicol. Maar wat betekent dat in de praktijk? Een tour door de Vlaamse vestiging van Omnicol te Weelde, samen met algemeen directeur Felix de Bever en salesmanager Nederland Gerrit Jonker, geeft kleur aan de woorden van die missie. Een groene kleur, welteverstaan. „Die kleur hadden we al in de jaren ’70”, weet De Bever. „En onze duurzame benadering – al gebruikten we dat woord toen nog niet – is ook in die tijd gestart!” Het werd een bijzondere middag. Nauwelijks een gesprek over pasta’s en mortels. Al kwamen de producten natuurlijk wel regelmatig voorbij. Maar vooral een gesprek over service en dienstbetoon: over hoe de lijmfabrikant meer en meer belang krijgt als partner van de tegelzetter in een snel veranderende bouwwereld Uit de aardappels naar het zand Lijmfabrikant Omnicol, in Nederland gevestigd in Hedel, heeft niet voor niets zijn productiefaciliteiten in Weelde, net over de grens bij Tilburg. Algemeen directeur Felix de Bever gaat er eens goed voor zitten. Als lid van de tweede generatie van het familiebedrijf Omnicol heeft hij nog nét de relatie tussen zijn bedrijf en de aardappelindustrie meegemaakt. Aardappelen? „Natuurlijk! Aardappelmeel is de grondstof van veel lijmen: zetmeel. Omnicol - ‘lijmt alles’ betekent de naam – maakte oorspronkelijk de bouwlijmen van deze aardappelindustrie. Wij zijn uiteindelijk meer gegaan voor een van de hoofdbestanddelen in lijm: zand… Je kunt lang en breed praten over ‘groene’ intenties en logistiek, maar wij zijn gewoon gevestigd óp de grondstof die een belangrijk onderdeel vormt van onze producten: zand. Iedere kilometer die je je grondstoffen niet hoeft te vervoeren, is winst voor het milieu – en in een markt waar de marges klein zijn – voordeel voor de klant. Daarom kwamen

we een lastig jaar als 2008 goed door, en hebben we zelfs stevig kunnen investeren in onze logistiek en klantsystemen. Het resultaat: in 2010 boekten we, tegen alle veldverhoudingen in, zelfs weer groei!”

Tien jaar garantie, informatie 24/7 beschikbaar „We leveren via de groothandel, maar we bezorgen vaak zelf op de bouwplaats. Onze meerwaarde komt ook vooral tot zijn recht bij de complexe grootschalige projecten. Denk daarbij aan de Sportboulevard te Hoofddorp met diverse zwembaden onder 1 dak en het Nieuw Antwerps ‘Museum aan de Stroom’, waar wij onder andere een speciale voegmortel als ‘eeuwig’ duurzaam alternatief hebben aangedragen voor ruim 2,5 kilometer periodiek te vervangen kitvoegen tussen de gevelplaten. In Nederland begeleiden we zo’n 1200 projecten per jaar. Iedere dag wordt er ongeveer 40.000 m2 tegelwerk met onze producten verwerkt. En toch – we zijn een familiebedrijf gebleven. Geen beursnotering, en korte lijnen tussen de bouwlocaties en de directie.” „In Nederland zijn acht projectadviseurs actief. Veelal mensen met ervaring in het tegelzettersvak, en dat wordt gewaardeerd. Ze kunnen, om hun klanten meteen van adequate informatie en adviezen te voorzien, gebruikmaken van een zeer geavanceerd en

De servicebus van Omnicol is nog wel eens als ‘uithangbord’ te vinden bij evenementen.

9

product. Maar altijd staat er dan even een mede-professional als partner naast de tegelzetter. Iemand die eraan bijdraagt dat áls hij de kastanjes voor zijn opdrachtgever uit het vuur haalt, hij dat doet zonder nu of in de toekomst zijn handen te branden. Onze adviseur helpt dan ook bij het vastleggen van eventuele extra afspraken, en bij het documenteren van de werkzaamheden. Dat is sowieso een aanrader: maak tussentijds foto’s van de werkzaamheden, als alles betegeld en afgewerkt is zie je niet meer dat jij je werk goed hebt gedaan!”

De kok maakt het wel…

Gerrit Jonker en Felix de Bever bij ‘hun’ productlijn: „…maar trots zijn we vooral op het feit dat tegelzetters onze ambassadeurs zijn!” up to date projectmanagementsysteem. Dat betekent: alle gegevens plus de historie van alle projecten overal zó onder de knop. En dat is ook nodig, want we geven vaak een garantie van 10 jaar op projecten, en dan is het goed om te weten dat alle gegevens er nog zijn als er onverhoopt eens iets aan de hand is . Ook handig: tegelzetters kunnen onze adviezen en verwerkingsvoorschiften ook via een ‘app’ raadplegen op hun smartphone. Waren we in Nederland de eersten mee, denk ik zo. Zoals we ook de eersten waren met een bestekservice. „We blijven verbeteren’ is ons motto. Innovatie is niet toevallig een luxe die we ons permitteren, het is een harde noodzaak om ons marktaandeel te versterken. En niet alleen ons marktaandeel, maar het marktaandeel van de branche als geheel!”

divers. En natuurlijk brengen we regelmatig een nieuw product op de markt, dat net weer dat beetje meer doet waar de klant om vraagt. Maar onze kracht is dat we ons er echt voor inspannen om naast de tegelzetter te staan. Bijvoorbeeld als hij op de bouwplaats komt, en hij ontdekt bijvoorbeeld dat de te betegelen wand nog te nat is of niet voldoet aan de geldende richtlijnen. Altijd een lastig moment, want wat doe je? De druk om toch maar gewoon aan het werk te gaan is groot, de tijdsdruk is vandaag de dag enorm. Maar, als je dan maar gewoon begint, dan zijn alle risico’s vanaf dat moment voor jou, en voor jouw bedrijf. Ga er maar aan staan. Dat is dus het moment dat wij graag even langskomen. Soms hebben we dan een pasklare oplossing, in de vorm van technische hulpmiddelen of een specifiek

„Kijk, het tegelvak is veranderd. Er zijn zo veel nieuwe materialen, én nieuwe ondergronden… En er komt ieder moment meer bij. Vergis je niet, het is voor ons ook pure winst om intensief contact met de tegelzetters te hebben. We leren zo veel op de bouwplaats… Hoe denk je dat wij zo succesvol hebben kunnen zijn met bijvoorbeeld ons wandegalisatiemortel Omnimix 90GR? Een cementair product, dat snel droogt en doorhardt – en op alle ondergronden hecht. Zou nooit bestaan hebben als we niet van de tegelzetters gehoord hadden dat er behoefte aan zo’n middel was. Hebben wij zo’n vraag helder, dan kan Dirk, onze ‘kok’, in zijn laboratorium (‘de keuken’, op zoek naar een nieuw baanbrekend recept. Maar hij moet wel weten waar hij naar zoekt!” In het laboratorium staat een niet te vatten verzameling potjes en flesjes met onduidelijke poedervormige inhoud te wachten totdat Dirk er mee aan de slag gaat. Apparaten voor het meten van onder andere druk- en treksterkte en viscositeit staan ter beschikking om de nieuwe ‘gerechten’ uit te testen. Vreemde eend in de bijt is een Opti-

Weten wat er speelt Salesmanager Gerrit Jonker is behoorlijk trots op de positie die Omnicol te midden van de lijm- en mortelfabrikanten inneemt. „Wij gaan voor de absolute 10 waar het onze klanten betreft. We doen er alles aan om te weten wat er op de bouwplaats speelt, we kennen de zorgen en de ambities van de tegelzetters. Dus dan weet je ook waar je als fabrikant je meerwaarde kunt inbrengen. Kijk, onze producten zijn natuurlijk dik in orde, voorzien van de nodige certificaten, en ons assortiment is

10

bovatinfo

De loods is ruim opgezet, en zorgt ervoor dat er logistiek geen ‘zinloze’ extra handelingen nodig zijn.

Alle ingrediënten van de Omnicol-lijn zijn hier beschikbaar in ‘de keuken’. Ook die van toekomstige producten… cal Particle Sizer, ofwel ‘deeltjesteller’. „Die is er omdat we, als er eens iets mis is op een project waarbij ons product betrokken is, willen kunnen zien wat er voor materialen gebruikt zijn. Je kookt bijvoorbeeld met behulp van een zuur de cement uit mortel, en dan weet je het cementgehalte. En dan kun je vervolgens met dit apparaat precies vaststellen welke ingrediënten er verder in het monster aanwezig zijn.”

maken van ‘kristallijn respirabel kwartsstof’ (fijnstof dat vrijkomt bij de bewerking van kwartshoudende materialen, dat zich in longblaasjes vasthecht, en longen niet

„Dit is Dirk! We noemen hem ‘de kok’. Bij andere bedrijven zou hij misschien ‘afdeling Research & Development’ geheten hebben, maar hier niet… Onze sales & marketingmensen vertellen wat er nodig is, en Dirk bedenkt dan, als een echte kok, een recept voor een nieuw product.”

Over prijsdalingen, XXL, IPC Iedere branche is zo sterk als zijn zwakste schakel, weten de topmannen van Omnicol. „In economisch zwakkere tijden zie je

Groen, meer dan een reclamespotje… Hoewel Jonker en De Bever trots zijn op de groene traditie van Omnicol, zien ze ook het betrekkelijke er van in. De Bever: „Het is goed dat er normen zijn. Zowel op kwaliteit, gebruik als op milieu-eisen. Daar werken we met de Vereniging Lijmen en Kitten (VLK) en de BOVATIN ook nauw samen. Maar – oplossingsmiddelvrij waren onze middelen al lang. Ik werk hier nu 27 jaar, en ‘economisch en duurzaam werken’ is voor ons al die tijd al een begrip, geen reclamespotje. Zo hebben we er uit principe altijd al voor gezorgd om onze producten vrij te

Gelegen net over de Belgisch-Nederlandse grens: de productievestiging van Omnicol, in het hart van de Kempen, ‘bovenop’ de belangrijkste grondstoffen van de productie… meer langs de natuurlijke weg kan verlaten, red.). Noem het groen… wij noemen het verantwoord ondernemen.”

Met deze ‘deeltjesteller’ kan bepaald worden welke ingrediënten er in een substantie voorkomen

dat de marges steeds kleiner worden. Dus iedereen is dan toch sneller geneigd om goedkopere producten toe te passen, soms met alle risico’s van dien. Wat we zoëven over die deeltjesteller vertelden – er zijn dus nog steeds ‘vaklieden’ die – ook – onze producten aanlengen met bijvoorbeeld wat extra zand of gips…! Ik hoef je niet te vertellen wat dat kan doen voor bijvoorbeeld de hechting en eindsterkte. Daarnaast: onze markt heeft nog steeds te weinig echte vaklieden, specialisten op het gebied van keramisch en/of natuursteentegelwerk.. Dus… eigenlijk zouden we de tegelzetters aan willen raden om zich wat strakker op te stellen tijdens de prijsdalingen van de

11

Maak kennis met dé groothandel in tegels!

Ruim 15.000 m 2 eigen opslagcapaciteit Direct uit voorraad leverbaar Nieuwste trends uit o.a. Spanje en Italië Ruim 2000 m 2 showroom met wand- en vloertegels in Sneek en Groningen

Lorentzstraat 19 Sneek • Diamantlaan 2 Groningen

www.juliusvdwerf.nl

nieuwde loods een hele slag gemaakt: met een minimum aan bewegingen kunnen de producten nu zó van productie naar opslag, en daarna zonder tussenstation naar de eindgebruiker.” Gerrit Jonker ziet vooral de service naar de klanten zich uitbetalen. „Met ons CRM (Customer Related Management System, ofwel – wat wilde of bestelde iedere klant over een langere periode, waarover was men tevreden of ontevreden?) houd je niet alleen bij wat iedere tegelzetter heeft besteld of gevraagd, maar ook waar hij tevreden en ontevreden over was, en wat hij voor suggesties gedaan heeft. Van zo’n systeem leer je zó veel… trends, klachten, faalkosten, maar ook je sterke kanten worden inzichtelijk. Daar kun je je service op aanpassen, en ook je producwtenlijn. Je leert jezelf als bedrijf beter kennen, en dan kun je jezelf blijven verbeteren. Ja, dat is inderdaad ons bedrijfsmotto…” De meest populaire producten van Omnicol: Stabicol TP2 XF (watervaste pastategellijm); Omnifil 100 WD (waterdichte en flexibele voegspecie voor voegen tot 6 mm. ook verkrijgbaar: Omnifil B100WD, waterdichte voegspecie voor voegen tot 16 mm), Omnicem PL85(super- elastische tegellijm, voor binnen- en buitentoepassingen, geschikt voor vrijwel alle kritische ondergronden zoals oud tegelwerk, beton, en toepassingen zoals zwembaden, terassen. Ook bruikbaar op houten platen en als vloeibedlijm), Omnibind 400 (Waterdichte grondering voor het beschermen van watergevoelige ondergronden zoals gipsplaten, gipsblokken), Omnikit Silicone, (neutrale, zuurvrije schimmelbestendige siliconenkit) laatste tijd. Jullie doen jezelf tekort! Daar zien wij vanuit onze optiek ook echt de rol van jullie brancheorganisatie BOVATIN: het borgen van het vakmanschap, daarmee maak je onderscheid. Prima dat jullie het initiatief genomen hebben om samen met gereedschapsfabrikant RUBI en de lijmfabrikanten een XXL-cursus te gaan verzorgen! Zodra de cursus klaar is, nodigen we onze klanten uit, en kunnen we gezamenlijk dat vakmanschap een boost geven. Hebben we hier in ons opleidingscentrum prima faciliteiten voor. En ook perfect dat jullie starten met dat IPC-innovatietraject. Daar bewijzen jullie als brancheorganisatie de gehele branche een dienst mee!”

Blijven verbeteren! Volgens Felix de Bever is Omnicol nooit klaar, maar wel klaar voor de toekomst. „We zijn, ook omdat de vraag zo is toegenomen, in ploegendiensten gaan werken. Dat zorgt ervoor dat we tegen ongeveer dezelfde energie, dezelfde machines, met nauwelijks meer mensen, meer productie kunnen maken. Dat doen we nu sinds 2010. Daarnaast: onze logistiek kan altijd beter. Maar we hebben met onze ver-

Felix de Bever (48) is geboren in ’s-Hertogenbosch, en is ‘eigenlijk’ scheikundige. 26 jaar geleden is hij, na wat ervaring opgedaan te hebben in het Nederlandse leger, de bouwmaterialenhandel en verfindustrie, in Weelde op het lab begonnen. Maar techniek en marketing hadden altijd zijn interesse, en zo is hij uiteindelijk algemeen directeur geworden van het bedrijf dat in ’56 is opgericht, als onderdeel van de overbekende voedingswarenfabrieken Scholten en Honig. In ’76 is het bedrijf overgenomen door de stukadoorsfamilie De Bever, waarvan Felix de tweede generatie directeur is.

Gerrit Jonker (36) heeft na zijn middelbare school ervaring opgedaan met metsel- en tegelwerk, maar besloot toen om marketing en bedrijfskunde te gaan studeren. Hij werkte vervolgens in verkoop en marketing, maar kwam nog steeds graag op ‘de bouw’. 12 jaar geleden begon hij bij Omnicol als rayonmanager. Na diverse functies binnen het bedrijf stuurt hij nu als salesmanager onder andere het verkoopteam aan.

13

Het creëren van zeer artistieke vloeren en afwerkingen met mapei Voeg: Kerapoxy Design + MapeGlitter

Lijm: Ultralite S1 Voeg: Kerapoxy Design + MapeGlitter

Stucmortel: Planitop Fast 330

Lijm: Kerapoxy Design

Kerapoxy Design is een decoratieve, zuurbestendige, tweecomponenten epoxyvoeg, ideaal voor glasmozaïek. Verkrijgbaar in 15 kleuren. Ook als lijm te gebruiken.

Ultralite S1 is een gemakkelijk te verwerken, vervormbare en lichte lijm met 90% minder stof dankzij LowDust technologie en een 60% hoger rendement.

Mapeglitter is een gekleurde, gemetalliseerde glitter die aan Kerapoxy Design toegevoegd kan worden om een voegmortel te creëren met een metallic glans.

Planitop Fast 330 is een cementgebonden, vezelversterkte stucmortel. Hardt snel uit en droogt snel (na 4 uur keramiek aanbrengen). Toepasbaar in laagdikte van 3 tot 30 mm, binnen en buiten.

Mapesil AC is een oplosmiddelvrije, schimmelwerende siliconenkit op basis van azijnzuur, verkrijgbaar in 26 kleuren en transparant.

Scan voor meer informatie de QR-code of kijk op www.mapei.nl

Tekst & foto’s: Remus Aussen

CERSAIE 2011: groot, groter, grootst! Nog vóórdat de jaarlijkse CERSAIE, de grootste internationale keramiek- en sanitairtentoonstelling ter wereld, voorbij was, vond u al een E-nieuwsbrief in uw Inbox met wat er daar zoal te zien was. Compleet met filmpjes waarop een aantal exposanten ‘hun’ CERSAIE-nieuws onthulden. Nieuwsbrief gemist? U kunt hem nalezen – en de filmpjes bekijken - op www.bovatin.nl , onder het kopje ‘nieuws. En nieuws was er. Zo’n 1000 exposanten, ruim 80.000 bezoekers van over de hele wereld, het Italiaanse Bologna stond van 20 t/m 24 september geheel in het teken van keramiek. Tegels, sanitair, maar ook gereedschap, lijm- afvoer- en afwerkingssystemen stonden opgesteld in zo’n 40 zalen in het Quartiere Fieristico, naast de snelweg. Tot op de binnenplaatsen schitterende stands en complete gebouwen van exposanten. En zelfs in het historische centrum van Bologna stonden diverse levensgrote kubussen met tegels en sanitair opgesteld, zodat zelfs de oude gebouwen en de lokale ‘PC Hooftstraat’ deels aan het gezicht onttrokken werden.

In de duurste overdekte winkelpromenade van Bologna staan twee CERSAIE-kubussen

Voor de derde keer stond de CERSAIE in het teken van ‘Construire, Abitare, Pensare’, ofwel ‘bouwen, wonen, denken’. Hetgeen zoveel inhoudt als dat de beurs vooral draait om innovatieve designs en architectuur. Maar, wanneer je alle schitterende vormgeving, kleurenpracht en keramisch ontwerpgeweld een beetje wegfiltert, dan is er nog steeds veel te zien op deze beurs. In dit artikel een – beperkt – overzicht van wat opviel op CERSAIE. Plus, in een notendop, de trends waar ook het tegelzetbedrijf-met-showroom mee te maken krijgt en deels al heeft.

Even kort: de trends De trends zijn trouwens vrij eenvoudig te benoemen: al zijn op de beurs alle denkbare kleuren en motieven, van klassiek tot ultramodern te vinden, de bekende trends zetten toch door. Het gaat dan om de natuurlijke steenachtige kleuren (zwart, beigetinten, grijs) veel XXL- en andere grote, grotere en grootste formaten, en ook het houtmotief wint terrein. Wat betreft

Ook de historische bebouwing staat in het teken van tegels en sanitair…

15

AQUAFIN

®

vochtwering.german Made ap ETAG pr -02 ov 2 ed

uw waarborgzegel tegen vocht achter tegelwerk ...en alle andere constructies in de bouw

!

SCHOMBURG B.V. • postbus 343 • NL-7900 AH Hoogeveen • tel: 0528-267171 • fax: 0528-267288 • info@schomburg.nl • www.schomburg.nl

De ‘houten’ tegels van Casa dolce Casa volgen de trends in houten vloeren: links steeds de ‘gewone’ houten tegel, rechts de ‘geschraapte’.

dat laatste: wanneer u de parketfabrikanten een beetje volgt, dan kunt ook u voorspellen dat de volgende houtmotieftegels er uitzien als ‘geschraapte’ oude vloerdelen, en iedere fabrikant zorgt als vanzelf dat hij ‘wit geolied eiken’ in zijn pakket heeft. De duurdere typen voelen zelfs bijna echt aan als hout, doordat de nerven doorgevoerd zijn in de oppervlaktestructuur van de tegel. Dit alles mede dankzij de digitale ‘printtechnieken’, die keramisch kleurmateriaal in ieder denkbaar patroon, hoe fijn ook, op tegels kunnen zetten. Van foto-, goud- tot houtmotief. Een derde ontwikkeling: de fabrikanten presenteren en masse reliëf- en 3D-muurtegels. Dat wordt wat met het sponswerk…

Gereedschap: meer precisie, minder stof. Terwijl de fabrikanten van kranen en accessores een plek tussen de tegels mochten innemen, waren de gereedschaps-, lijm- en systeemfabrikanten naar de binnenplaatsen verbannen. Niet erg, want daar ben je als bezoeker blij om nog wat zon mee te pikken, en je mist er ook het permanente rumoer van de zalen. In feite – hier was voor de vakman misschien wel het meeste te zien.

Tiziano Orlandi (Cotto d’Este): „We komen graag met voorrang in Nederland de training verzorgen!” Bij de gereedschappen waren vooral waterfrees- en zaagbanken te zien. Niet onbelangrijk, want de nieuwe apparaten scoren vooral op precisie, en die heb je nodig bij de verwerking van XXL-tegels. Diverse merken presenteerden ook handzame, watergekoelde boren. Ook en vooral waren er rijen en rijen lichtgewicht tegelsnijders opgesteld. Ik miste wel de vooral bij XXL-formaten zo praktische lijmkam met schuine vertanding, toch een recente en praktische innovatie die de tegelzetter grote diensten kan bewijzen bij het ‘buttering & floating’ verlijmen van deze tegels. Maar helaas nog geen til- en oppersystemen, geen methoden voor het ‘oppompen’ van lijmen en vloeren. jaardag (zie BOVATINfo 2011-2) ter sprake gekomen waren: „Wij zijn bezig met het opzetten van trainingen, en komen die graag met voorrang in Nederland geven!” Wellicht valt één en ander zelfs te combineren met de XXL-training, die de gezamenlijke lijmfabrikanten, RUBI Benelux en de BOVATIN momenteel aan het ontwikkelen zijn.

Emanuele Rodolico presenteert het MAPETHERMsysteem

Mapei introduceert MAPETHERM Grootste stand op het buitenterrein was het twee verdiepingen hoge gebouw van MAPEI. En MAPEI had ook absoluut een interessante ontwikkeling te melden: het introduceert namelijk een compleet isolatiesysteem voor buitengevels onder de titel MAPETHERM. Het is bestemd voor gebruik in combinatie met gelijmde dunne keramische tegels, van overigens maximaal 50x100 cm.

Cotto d’Este: Kerlite-cursus onderweg!

De stand van EMAC, een Spaanse profielenfabrikant, stond in de volle zon.

Vanzelfsprekend zijn ook de Kerlite-tegels van Cotto d’Este zeer geschikt voor gebruik met dit MAPETHERM-systeem. Cotto d’Este, die de momenteel grootste XXLtegel maakt (3x1 meter), stond in de eigen stand ook met het MAPEI-systeem. Tiziano Orlandi, exportmanager van Cotto d’Este voor onder andere Nederland, schrok eigenlijk wel een beetje van de wijze waarop ‘zijn’ Keralietplaten tijdens de BOVATIN-

Gezien de optredende hoge temperaturen op buitengevel wordt, aldus MAPEI-technicus Emanuele Rodolico, gebruik gemaakt van tegels met een reflectiewaarde tot 20% hetgeen betekent: geen donkere kleuren!

‘De beste moet succes hebben, niet degene die het beste valsspeelt!’ CERSAIE zorgt dat er niet alleen genoeg is om naar te kijken, maar iedere dag waren er ook voldoende sprekers om naar te luisteren. Architecten als Renzo Piano (onder andere verantwoordelijk voor het New York Times Building), Kengo Kuma (Japan), en ontwerpers als Alessandro Mendini (wereldberoemd door zijn ‘fluitketel met vogelfluitje’ plus bijbehorende keukenartikelen, uitgebracht door Alessi) zorgen voor volle zalen. Tijdens de internationale persconferentie werd echter in enigszins bedekte termen de irritatie uitgesproken die bij veel fabrikanten, en zeker bij de Italiaanse keramiekfederatie ‘Confindustria Ceramica’ leeft: het gevoel dat er wel erg veel gekopieerd wordt. Om die reden werd er op de expositie vaak

17

ook niet al te vriendelijk opgetreden tegen met name Aziatische fotografen, die zich misschien niet altijd realiseerden dat hun foto’s van met zorg ontwikkelde ontwerpen en tegels eventueel ook bruikbaar zouden kunnen zijn voor ‘kopiefabrieken’ in het verre oosten. Tijdens de persconferentie verpakte de voorzitter van de Confindustria Ceramica, Franco Manfredini, die nationale irritatie in de woorden: „We zijn nog steeds voorstanders van globalisering en vrije wereldhandel. Al weten we dat sommige spelers valsspelen. Maar we vertrouwen erop dat de beste speler op de lange duur succesvol is, niet de speler die het beste valsspeelt!”

Georg Peter Schlangen (Schlüter Systems) toont (zie het filmpje op de BOVATIN-website) twee nieuwe goot- en afwerkingssystemen voor de betegelde douche. productie, zijnde 416 miljoen m2, en een marktwaarde van bijna 4,5 miljard Euro (41% van de omzet), blijkt de totale productie van het land gedurende het afgelopen jaar toch met ongeveer 5% gestegen te zijn. Hoe dat cijfer zich op de lange termijn houdt is natuurlijk de vraag. Een land als China, met een marktaandeel van 30% tegenover slechts 22% van het marktaandeel in Euro’s, is natuurlijk een geduchte concurrent aan het worden.

Confindustria-voorzitter Franco Manfredini: „…maar we zijn nog steeds voorstander van globalisering, van een vrije wereldhandel!”

Zeker wanneer, zoals meerdere bronnen bevestigen, in China enorme investeringen in machinerie gedaan worden – zodat China binnenkort de mogelijkheden heeft om een perfect vlakke tegel te maken. En om grondstoffen zit het land ook niet verlegen.

Maar, zo was het gevoelen op de beurs: evenals economie zijn tegels emotie. “Soms wordt in de handel verborgen gehouden waar een tegel vandaan komt. Vind ik niet terecht. Het land van herkomst, de kwaliteit, en ook de mate waarin het product milieuverantwoord geproduceerd is – de consument heeft recht op die informatie!”, vond Confindustria-voorman Manfredini.

Tot slot Gedurende de CERSAIE zijn alle tarieven – van hotels tot parkeren – in Bologna fors hoger. De stad is niet zonder bekeuring te doorkruisen. Het is een flinke reis voor een beurs. De beurs is groot, erg groot. En toch – ik kan iedereen met hart voor tegelwerk aanraden om de beurs tenminste één keer in zijn of haar leven te bezoeken…

…loftrompet over de Italiaanse tegel

Economische cijfers tegenover emotie Hoewel het nog steeds niet slecht gaat met het Italiaanse marktaandeel in de tegelproductie. Met 23% van de totale wereld-

18

bovatinfo

Salesmanager Noord-Europa Kees Bootsman van Lasselsberger/RAKO, ook op de CERSAIE!

In het kort: Tegelijk met de CERSAIE opende Schomburg BV nabij Maranello, bijna voor de poorten van Ferrari, zijn nieuwe fabriek. En op de 148m2 grote buitenstand kon men vanzelfsprekend kennismaken met nieuwe producten als de Monoflex XL, een hoogrendement flexlijm, bestemd voor onder andere XXL-tegels.

Onder andere Ceramica Panaria vestigt de aandacht op de samenwerking met MICROBAN, en op het feit dat met dit systeem bacterïële infectie via tegeloppervlakken tegengegaan wordt.

More than white

WEDI komt met een allesin-één douchelement: Fundo Plano, een 65 mm dikke bouwplaat, inclusief 2,4% afschot en geïntegreerde afvoer. Beslist een handig element bij renovaties.

Uitsluitend internationaal verkrijgbaar, maar wel interessant: www.joint.it is een specialist in dilataties, en toonde in zijn stand fraaie metalen oplossingen voor kleine en grote ‘joints’.

Mosa. Tegels. Koninklijke Mosa | Telefoon +31 (0)43 368 92 29 | servicedesk@mosa.nl | www.mosa.nl

19

| Het juiste product voor iedere toepassing | SCHÖNOX Q9 W: Allrounder en specialist in één product.

■ Witte, snelafbindende, dun-, vloei-, middel- en dikbedlijm ■ Toepasbaar op wand en vloer, binnen en buiten ■ Uitermate geschikt voor grootformaat, bv. 80x120 cm ■ Geschikt voor verkleuringsgevoelig natuursteen

| Let´s stick together | www.schoenox.nl |

Aanmelden Bouw Door, Leer Verder! kan tot 15 november Tot 15 november kunnen werkgevers in de bouw- en infrasector bedrijfsopleidingsplannen indienen bij de regionale steunpunten van het project Bouw Door, Leer Verder! Alleen de bedrijven die dat doen, kunnen nog gebruik maken van de door de sector betaalde scholingsmogelijkheden vanuit dit anticyclisch opleidingsproject (aco). Op 4 maart 2012 eindigt definitief het anticyclisch opleidingsplan dat Bouwend Nederland, FNV Bouw en CNV Bouwnijverheid begin 2009 hebben opgezet. Zij hebben dit geĂŻnitieerd om bedrijven sterker uit de crisis te laten komen en om leerbanen te behouden voor leerlingen in de beroepsbegeleidende (bbl) opleidingen in de bouw en infra. Kenniscentrum Fundeon heeft, in samenwerking met de regionale opleidingsbedrijven, uitvoering gegeven aan dit project. In eerste instantie zou dit aco-project tot eind 2010 duren. Vanwege het langer

duren van de crisis is het project verlengd. Zo’n 540 bedrijven hebben zich inmiddels aangemeld voor dit project en een bedrijfsopleidingsplan opgesteld. Door met name het volgen van vakmodules hebben de bedrijven hun medewerkers breder inzetbaar kunnen maken. De bedrijven hebben hierdoor minder gebruik hoeven maken van externe specialisten en hun eigen werknemers meer aan het werk kunnen houden. Als tegenprestatie hebben deze bedrijven voor elke honderd scholingsdagen die zij hebben afgenomen, een leerbaan aangebo-

den aan een leerling. Hierdoor hebben bijna 1.700 leerlingen de kans gekregen om in de beroepspraktijk het vak te leren. Tot 15 november 2011 kunnen alle bedrijven die werken volgens de cao voor de Bouwnijverheid zich aanmelden voor Bouw Door, Leer Verder! De adviseur Personeelsontwikkeling van Fundeon stelt samen met de werkgever het bedrijfsopleidingsplan op. Alle scholing uit dit bedrijfsopleidingsplan wordt betaald vanuit de O&O-gelden die werkgevers en werknemers de afgelopen decennia samen hebben opgebracht. Tevens ontvangen deelnemende bedrijven een verletvergoeding voor de dagen dat de werknemers de praktijkgerichte scholing volgen.

Meer informatie Alle informatie over hoe aan te melden, de verschillende scholingsmogelijkheden vanuit en de opzet van Bouw Door, Leer Verder! is te vinden op: www.fundeon.nl/aco.

Omnicol digitaliseert informatie voor mobiele gebruiker De website van Omnicol is begin 2011 vernieuwd en verbeterd. Aan eenvoudige vindbaarheid van producten en adviezen is veel aandacht besteed. Als toeleverancier in de bouw loopt Omnicol voorop met het aanbieden van gegevens via mobiele applicaties en QR-codes. Dat maakt informatie nog beter toegankelijk, ongeacht de locatie van de gebruiker. De applicatie die direct toegang geeft tot productbladen en adviezen is eenvoudig te downloaden van de website www.omnicol.

info. Hij is geschikt voor de meest courante systemen in een mobiele omgeving. Omnicol is ook gestart met het aanbrengen van een QR-code (quick response) op verpakkingen. Een QR-code is een tweedimensionale streepjescode die informatie snel identificeerbaar maakt. Wie met zijn telefooncamera de code scant, komt direct op het bijbehorende productblad terecht indien hij internettoegang heeft. De QR-code bevat een quicklink naar de webomgeving en bespaart de gebruiker het moeizaam op een telefoon intypen van een URL.

21

Goed dat ik er niet alleen voor sta K캐k voor projectbegeleiding, info en tips over al onze afbouwproducten op www.omnicol.info

We bl캐ven verbeteren.

OMNICBE0357_adv Bovatin.indd 1

29-03-11 14:58

Twee nieuwe series traptreden van Porcelanosa De Peldaño Technico, toegepast als afwerking van een trap…

…en toegepast als schouw-afdekplaat

Wilt u een referentieproject bekijken? Neem dan contact op met Mario Buil, Architectural specialist Porselanosa, tel. 06 -4167 9750, e-mail: mariobuil@porcelanosa.nl

90 graden gebogen keramische traptreden in houtmotief… Porcelanosa heeft al een grote range aan keramische houttegels met een hoog realistisch belevingsgevoel. De Peldaño Especial, een 90 graden gebogen keramische traptrede in houtmotief, biedt hierop een nuttige aanvulling, maar is bovendien bruikbaar in nog meer toepassingen. Zo worden deze tegels ook als sfeervolle afwerking van douchevloer-verhogingen ingezet, of bij het ‘hufterproof’ maken van kolomwanden bij openbare ruimtes. De Peldaño Especial wordt geleverd in de maatvoering L x B x H: 120x31,6x18,5 cm en is verkrijgbaar in meer dan 35 verschillende houtdessins.

…en de Peldaños Technicos (120x31,6x2,4 cm) Een tweede innovatie van Porcelanosa: keramische traptreden in 80 verschillende dessins, waarbij ook hetzelfde dessin als vloertegel leverbaar is! Het succes van deze tegels zit hem in de vele gebruiksmogelijkheden. Zo worden deze tegels toegepast voor afwerking van inbouwreservoirs, zitplateau's in badkamers, vensterbanken en zwembadranden. Porcelanosa heeft deze traptreden ook in Nederland al in diverse hotelprojecten, ziekenhuizen en verzorgingstehuizen succesvol mogen toepassen.

De Peldaño Especial is leverbaar in meer dan 35 houtdessins

23

NIEUW! FLEXcement® RAPID wit

M

ONFOR C

N

S1 E N 120

04

NB

C C22 FTTEE

FLEXcement® RAPID wit heeft een extra goed standvermogen. De tegels zakken niet af.

POLYTECHNISCH BEDRIJF COMPAKTUNA®

FLEXcement® RAPID wit heeft een snelle uitharding die toelaat de ruimte na 3 uur te betreden en in te voegen.

FLEXcement® RAPID wit is bijzonder geschikt voor het verkleven van natuursteenplaten en tegels.

Ontdek al onze bouwspecialiteiten op www.compaktuna.be Industriepark | Zwijnaarde 6 | 9052 Gent | 09/221.11.16 | www.compaktuna.be

Training- en opleidingcentra Mapei en Schönox groot succes Zowel Mapei als Schönox hebben de afgelopen tijd trainingscentra geopend. In feite - vrijwel iedere fabrikant beschikt inmiddels over trainingsfaciliteiten. Maar - worden ze ook gebruikt?

heeft ontbijttrainingen, dagtrainingen en avondtrainingen verzorgd.Mede dankzij de trainingen in Almelo, is het aantal klanten van Mapei harder gegroeid dan in de voorgaande jaren. Inschrijven voor cursussen is altijd mogelijk via secretariaat@mapei.nl

…en ook het SCHÖNOX ScholingsCentrum Ablasserdam is volop in gebruik

Mapei Nederland: meer dan 90 sessies in een jaar! Mapei Nederland heeft sinds haar officiële opening op 25 juni vorig jaar, meer dan 90 bedrijven mogen ontvangen in haar nieuwe trainingscentrum in Almelo. Relaties uit de tegel-, de parket- en de vloerenwereld werden wegwijs gemaakt in de Mapei producten. Onderwerpen die aan de orde komen zijn bijvoorbeeld problematieken als het verleggen van keramische tegels op terrassen, grootformaat tegels en vochtproblemen. Ook werd er ruim aandacht besteed aan parketleggen, PVC en kurk verlijming en algemene onderwerpen als ‘hoe overtuig je een klant van de meerwaarde van systemen en bepaalde producten, waardoor je meer marge kunt behalen’ en ‘kostenbesparing door snelle klachtenafhandeling’. Mapei

Sinds het SCHÖNOX ScholingsCentrum Ablasserdam op 1 februari 2011 in gebruik genomen is, hebben tot de zomervakantie al 13 scholingen op het gebied van SCHÖNOX Vloertechniek en 24 scholingen op het gebied van SCHÖNOX tegeltechniek plaatsgevonden. Bezoekers en SCHÖNOX Benelux-medewerkers zijn erg blij met de nieuwe scholingsfaciliteiten. Wat vooral bevalt is de flexibele beschikbaarheid, plus natuurlijk de centrale ligging. Of het nu gaat om tegelzetters, vloerenleggers, stukadoors of schilders (voor het nieuwe SCHÖNOX wandprogramma), als ze maar iets leren waar ze voordeel mee op kunnen doen. Overeenkomstig het motto van SCHÖNOX SLK PLUS: ‘Gewoon meer winst maken’ met SCHÖNOX. En dat allemaal zo zuinig mogelijk - en dust reduced! Wij willen met name de tegelzetters die aangesloten zijn bij de BOVATIN erop wijzen dat al het personeel dat binnen de CAO Bouw valt recht heeft op 2 scholings-

dagen per jaar. Ook de nieuwe 35b cursus ‘XXL-tegels: werk voor de vakman-plus!’, met alle ins en outs over het verwerken van XXL-formaat tegels, bieden de Vereniging Lijmen en Kitten (VLK), gereedschapsfabrikant RUBI en de BOVATIN u op onder andere deze locatie aan! Tip aan allen: Meld je ook vast aan voor één van de Schönox-scholingsdagen in de wintermaanden. Wij zien het al aardig vol lopen in ons kleine scholingscentrum. Een kort telefoontje naar een van onze buitendienstmedewerkers of rechtstreeks in overleg met onze binnendienst, mevrouw Saskia Baarslag 0049-2547 910 229, en de dag is bij SCHÖNOX gratis geboekt. Laat u verrassen door de speciale ambiance aan de Noord in Alblasserdam. De cursussen worden gegeven door een technisch-commerciële buitendienstmedewerker en een technicus van de technische serviceafdeling van SCHÖNOX. De groepen kunnen tussen de 7 en 15 personen groot zijn. Bedrijven met ca. 2-3 mensen kunnen wij combineren. Wij verheugen ons op uw komst! Voor informatie SCHÖNOX GmbH Marketing, tel.0049 2547 / 910-245 Contact: Dirk Mayer-Mallmann

25

Nieuwsbrief met ledeninformatie sinds juni per E-mail! U hebt, als het goed is, sinds 28 juni vier nieuwsbrieven ontvangen, inclusief een ‘extra’ nieuwsbrief over de CERSAIE.

Niet ontvangen? Check dan svp de ‘spam-box’ van uw E-mailprogramma. Ook op Gmail blijft wel eens wat in de filter achter. U kunt dat checken wanneer u Gmail via uw browser opent.

Niet gevonden? Stuur dan een mailtje naar redactie@bovatin.nl, dan proberen wij na te gaan hoe u voortaan gewoon die nieuwsbrief kunt ontvangen!

TGA is een samenwerkingsverband van tegelzetbedrijven voor tegelzetbedrijven. De missie van TGA is ‘tegelzetters meer te laten verdienen’ TGA realiseert dat door • het bundelen van inkoopkracht • het bieden van toegang tot een breed assortiment aan tegels en tegel-gerelateerde producten. TGA • autonome organisatie • 100% eigendom van tegelzetbedrijven • toegang tot een breed assortiment • scherpere inkoop • geen afname verplichtingen • gratis proeflidmaatschap Meer informatie: raadpleeg www.tgategels.nl of maak een afspraak door contact op te nemen met TGA via info@tgategels.nl of 030-6703279 Postbus 128, 3554 ZJ De Meern

26

Samen sterker! www.tgategels.nl

Nieuwe voorlichtingslijn Fundeon prikkelt jongeren richting bouw en infra Harderwijk - De nieuwe voorlichtingslijn van Fundeon maakt de bouw- en infrasector spannender. Met prikkelende beelden en kreten sluit de voorlichtingslijn aan bij de belevingswereld van jongeren in de bovenbouw van het VMBO. Met name opleidingsbedrijven en ROC’s kunnen met de posters, flyers en website, jongeren werven voor beroepsopleidingen in de bouw en infra. In totaal bestaat de voorlichtingslijn uit vier posters en dertien flyers. Met kreten als ‘zoek het hogerop’, ‘houd je voeten droog’ en ‘voeg iets toe’ (de laatste vanzelfsprekend bestemd voor de tegelzetter) moeten deze posters de jongeren verleiden om een bezoek te brengen aan de website www.fundeon.nl/beroepen . Om dat extra gemakkelijk te maken staat op elke poster en flyer een QR-code, die rechtstreeks linkt naar deze website.

Opleidingsroute De website geeft jongeren alle informatie over de beroepen en mbo-opleidingen in de sector. Door een naam van een beroep in te vullen of een korte test te doen, kunnen ze bekijken welk beroep het beste bij hen past en welke opleiding ze daarvoor moeten volgen. Met teksten, foto's en filmpjes schetst de website voor ieder beroep een goed beeld. De opleidingsroute geeft bij elke opleiding aan welke doorgroeimogelijkheden er in de bouw- en infrasector zijn.

Fundeon de posters en flyers persoonlijk langs bij de opleiders. Daarnaast kunnen de materialen besteld worden via de website www.fundeon.nl/opleider . Reageren? k.veldman@fundeon.nl of telefoon (06) 575 382 52

Fundeon is het kennis- en adviescentrum voor het opleiden en ontwikkelen van personeel in de bouw- en infrasector. Haar belangrijkste taken zijn om het onderwijs en de bouwarbeidsmarkt op elkaar af te stemmen, om instroom en behoud van personeel in de sector te bevorderen, om scholen, werkgevers en werknemers te adviseren, en om het sectorale subsidiebeleid uit te voeren. Bijgevoegde beelden zijn slecht een selectie van de voorlichtingslijn. De bijgevoegde beelden zijn op te vragen in hoge resolutie en zijn rechtenvrij te gebruiken.

Bestellen Fundeon heeft de voorlichtingslijn ontwikkeld om opleidingsbedrijven en ROC’s te ondersteunen bij hun wervingsactiviteiten. De komende tijd brengen de adviseurs van

27

Weber LC220 Lichtgewicht Tegellijm: • flexibele, witte tegellijm voor wand en vloer • 30% zuiniger dan traditionele tegellijm • voor binnen en buiten • stofarm

www.tegellijm.nl

BOVATIN, VLK en RUBI werken gezamenlijk aan de XXL-cursus! De Vereniging Lijmen en Kitten, met daarin zo ongeveer alle in Nederland actieve lijmfabrikanten, gereedschapsfabrikant RUBI en de BOVATIN hebben de handen ineen geslagen om de ééndaagse cursus XXL samen te stellen. De training is bestemd voor de vakman-tegelzetter die zich ook wil bekwamen in het plaatsen van XXL-tegels. MOSA heeft welwillend toegezegd de bij de cursus benodigde tegels beschikbaar te stellen. Het XXL-formaat tegels stelt de tegelzetter voor speciale uitdagingen: verlijmen kan uitsluitend op de ‘buttering-floating’-manier, een onvlakke ondergrond is uit den boze en voegen smaller dan 3 millimeter kun je ook maar beter niet maken. En dat is bepaald niet alles. Werken met XXL-formaten stelt speciale eisen, zelfs aan de ervaren vakman en zijn materialen. Het ontwikkelen van de XXL-training was niet makkelijk. Maar technisch adviseur Piet Bakker is erin geslaagd om samen met Chris van Herpen (BOVATIN-secretaris en voorzitter BOVATIN-onderwijscommissie), Remus Aussen (hoofdredacteur BOVATINfo) en met inzet van de deelnemers van de VLK Sectie Tegellijmen, een pittige training in elkaar te zetten, rijkelijk voorzien van schokkende voorbeelden van hoe je (ook financieel!) de mist in kunt gaan door deze tegel ‘gewoon te verwerken zoals je dat al jaren doet’. Deze training geeft de vakman-tegelzetter een set praktische inzichten en een handige checklist voor het werken met deze lastige maar – met het juiste vakmanschap – fraai te verwerken tegels. De deelnemers ontvangen na afloop van de cursus vanzelfsprekend een certificaat.

– normering en beoordelen van ondergronden en materialen – communicatie met klant en opdrachtgever. Ook RUBI en de lijmfabrikanten van de VLK Sectie Tegellijmen verzorgen een deel van de cursus: RUBI (Jaap Westhof) verzorgt het onderdeel ‘Goed en gezond gereedschap’, waarbij ook de ARBO-kant van het werk met XXL-formaten behandeld wordt; de diverse lijmfabrikanten van de

VLK verzorgen de onderdelen ‘vloeren’, ‘wanden’ en ‘voegen’.

Aanmelden? Inzet is dat begin 2012 de cursus op diverse locaties van start gaat. Binnenkort ontvangen de tegelzetbedrijven namens de VLK, BOVATIN en RUBI een uitnodiging met een aanmeldingsformulier. De bedrijven kunnen dan medewerkers opgeven voor een locatie en datum naar keuze. BOVATIN en RUBI zullen op alle locaties hun onderdeel van de training verzorgen; de lijmfabrikanten van de VLK Sectie Tegellijmen zullen nog bekend maken op welke locaties zij de VLK-onderdelen van de training zullen geven.

Vergoedingen NB: uw bedrijf kan met deze ééndaagse training zo ongeveer kosteloos uw personeelsleden vertrouwd maken met de XXL-formaten: via het O&O-fonds zijn er vergoedingen voor, en – u kunt er de CAO-verplichte scholingsdagen voor inzetten! Plus, zodra medewerkers de training gevolgd hebben, staat de naam van uw bedrijf op de MOSAsite als een bedrijf dat op een verantwoorde wijze weet te werken met de XXL-formaten! Reageren op dit bericht? - redactie@bovatin.nl

Ze zijn eruit! Negen lijmfabrikanten van de VLK Sectie Tegellijmen, de BOVATIN en gereedschapsfabrikant RUBI hebben kritisch naar de training gekeken, maar de training kan nu van start gaan.

Gezamenlijke opzet BOVATIN (Piet Bakker) gaat in op: – de kansen die XXL bieden, – de faalkosten bij onoordeelkundige verwerking,

29

Multifunctioneel, zuinig, stofarm

Sopro FKM XL d be

Vlo ei

d be

Du n

S1 Multiflexlijm

lis

be

d

Ega

el

er en

Mi d

d

B

ONDE R IJZ

tot

W stofar Tot

f

m

UW

Minder Stof*

I

E

sto

ar

INIG

m

NIE U

ZU

N

*dan traditionele Sopro dunbedlijm zonder toeslag

extra variabel: 4-in-1-Receptuur extra licht: tot 60 % zuiniger* extra stofarm: tot 90 % minder stof* extra standvermogen: voor grootformaat drooggeperste tegels op wand en vloer extra zeker: C2 TE S1

Verkoop Sopro Nederland BV Kruyderlaan 27 路 3431 BM Nieuwegein Telefoon +31 (0) 30 60 50 214 路 Telefax +31 (0) 30 60 50 896 路 www.soprobv.nl

De Betere Bouwchemie

Wat kunt u leren van schade-­ gevallen in tegelwerk? IKOB-BKB en Keurhuis Nederland hebben in 2010 diverse expertises uitgevoerd op tegelwerken. Dit waren zowel expertises voor de SGOT als in opdracht van aannemers in tegelwerken en gebouweigenaren. In het totaal zijn er 28 expertises uitgevoerd. Dit artikel analyseert de bevindingen van de onderzoekers.

Wat opvalt was de toename van klachten over vlekken op tegels of het niet goed kunnen schoonmaken van tegels. Dit speelt vooral bij tegels met een aparte tint, waaronder metallic tegels, tegels met een bronskleurig oppervlak en donkere glimmende tegels. Verder is opvallend dat bij de geschillen over de voegbreedte slechts in één geval daadwerkelijk een voegbreedte is overeengekomen. In enkele gevallen had dit een geschil kunnen voorkomen.

De expertises zijn onderverdeeld in drie groepen: esthetische geschillen, schades en het beoordelen van de ondergrond voor tegelwerk. Per groep is aangegeven wat de aard van het probleem is en of de aannemer van tegelwerken blaam treft. In het geval van het behandelen van een geschil kan naar gelang van de omstandigheden de schuld worden gewogen (bijvoorbeeld bij een afwaardering van het tegelwerk). In een aantal gevallen staat er daarom ‘deels’ ingevuld.

Esthetische geschillen: 16 Schuld van aannemer in tegelwerken? Aard:

Aantal:

Ja

Deels

Nee

Nvt / nb

Vlekken op tegels

4

Hoogteverschillen

8

3

2

3

Voegbreedte

6

1

2

3

11

3

2

2

4

Nee

Nvt / nb

Overige

4

Schadegevallen: 9 Schuld van aannemer van tegelwerken? Aard:

Aantal:

Ja

Deels

Slechte zwevende dekvloer

2

2

Niet buttering-floating

3

3

Overige

4

3

In twee gevallen was sprake van een slechte ondergrond. De oorzaak is in deze beide gevallen niet de schuld van de aannemer in tegelwerken. Dat is wel het geval bij het niet buttering-floating verwerken van grootformaat tegels. Drie schadegevallen lijkt niet veel in een jaar maar in dit geval is het wel 33%. Indien er schade is en het blijkt dat de tegels verkeerd zijn verwerkt zal de schuld vrijwel altijd worden toegekend aan de aannemer van tegelwerken. Vooral bij grootformaat tegels kost herstel veel geld.

Beoordeling ondergrond: 3 Het betreft hier twee zwevende dekvloer en een dekvloer met scheurvorming. Omdat één van deze gevallen wordt behandeld in de nieuwe en vaste rubriek ‘Het geschil’ wordt de analyse van de ondergrond gepubliceerd in de volgende editie van de Bovatinfo. Wat wel opvalt is dat veel van de eisen aan de ondergrond onbekend zijn bij zowel de aannemer van tegelwerken, de hoofdaannemer als bij de leverancier. Het grootste risico wordt echter gedragen door de aannemer van tegelwerken. 28 schadegevallen, het lijkt weinig op al die vierkante meters die er jaarlijks in Nederland gelegd worden. Maar één schadegeval kan wel tot een faillissement leiden. Hoe dan ook: het laten keuren van de ondergrond loont. Vanaf € 180,= excl. BTW inclusief één uur opnametijd (exclusief rapportage). Binnen enkele dagen is een expert op locatie en heeft u snel een gedegen en onderbouwd advies. ing. J.R. van der Eeze Technische manager IKOB-BKB

1

31

Het geschil Dit is de eerste editie van de vaste rubriek ‘het geschil’. In deze rubriek wordt de praktijk behandeld van de bevindingen van IKOB-BKB en Keurhuis Nederland van de expertises. Elke editie staat er een praktijkprobleem omschreven. Tot de nieuwe editie verschijnt van de Bovatinfo (met daarin de oplossing of uitkomst) kunt u hier zelf over nadenken. Met behulp van de uitvoeringsrichtlijn voor het aanbrengen van tegelwerk (URL 35-101, te vinden op www.bovatin.nl ) kan ieder geval worden opgelost. NB: deze aflevering is een test, misschien maken we er vanaf de volgende BOVATINfo een wedstrijd van!

Deze editie wordt een keuring van een ondergrond behandeld. Er is onenigheid tussen de hoofdaannemer en de aannemer van tegelwerken. De dekvloer is reeds gemaakt in opdracht van de hoofdaannemer. Het werk betreft een groot vloeroppervlak. Het is de algemene ruimte voor diverse winkelpanden, bedoeld als winkelgebied. De aannemer van tegelwerken heeft twijfels over de kwaliteit van de ondergrond (dekvloer) en heeft hulp ingeschakeld om dit goed te kunnen beoordelen.

Informatie van de opdrachtgever en bevindingen inspecteur: – Vloeroppervlak totaal 1200 m2; – De dekvloer is reeds gemaakt in opdracht van de hoofdaannemer; – Dekvloer op isolatiemateriaal met vloerverwarming en krimpwapening; – Diltataties uit ondergrond van de dekvloer konden niet worden doorgezet; – Second opinion andere lijmleverancier: dilataties met kitvoegen in dekvloer niet noodzakelijk; – Dikte dekvloer 6 cm geadviseerd, in de praktijk op sommige plaatsen 4 cm gesmeerd (wapening door specie op sommige plaatsen); – Twee vloervelden bedoeld voor tegelwerk van resp. 32x14m en 50x14m – Dekking op leidingen 20 tot 25 mm. Wat zou u oordelen? Kan/moet de tegelzetter op deze ondergrond aan het werk of niet? En waarom (niet)? Succes! ing. J.R. van der Eeze Technische manager IKOB-BKB

32

bovatinfo

Wapening aan het oppervlak van de dekvloer

Dekking op de leidingen in de dekvloer

Zoveel is zeker WAND- EN

Als het om inloopdouches gaat, hoeft u geen compromissen te sluiten. Kies voor de innovatieve kwaliteitsproducten „Made by Schlüter-Systems“. Zo bereikt u perfect op elkaar afgestemde systeemcomponenten uit één hand.

seriefAsHIoN

VLoERtEGELs

serieCoNCEPt PLUs

MADE IN CZECH REPUBLIC

MEt NADRUk

Schlüter-Systems

oP DEsIGN

Innovaties voor grenzeloos doucheplezier

SERIESANDSTONE PLUS

www.rako.eu

Schlüter ®-KERDI-LINE: Lijnafvoergoot & rooster- / framesets Schlüter ®-KERDI-SHOWER: Onderbouwelement en hellingsplaat Schlüter ®-SHOWERPROFILE: Wandaansluit- en afschotprofiel

Schlüter-Systems KG · D-58640 Iserlohn · Internet: www.schlueter-systems.com BeNeLux bureau · Schlüter-Systems KG · Schotelven 28 · B-2370 Arendonk Tel. vanuit Ned. 026 / 32 74 290 · e-mail: benelux@schlueter.de

Erkenningsregeling Vrije vestiging Tegelzettersbedrijf Als gevolg van de wijzigingen in de Vestigingswetgeving worden er door de overheid geen specifieke eisen meer gesteld aan het vakmanschap van tegelzettersbedrijven. Dus iedereen, ook wanneer men niet beschikt over de benodigde ondernemers- en technische vaardigheden, kan een tegelzettersbedrijf beginnen!

Grote onduidelijkheid omtrent kwaliteit Het gevolg van de vrije vestiging is grote onduidelijkheid voor de opdrachtgever omtrent de kwaliteit die een tegelzettersbedrijf te bieden heeft. Onduidelijk voorwaarden en kwaliteitscriteria zijn derhalve troef. De kans op teleurstellingen en onoplosbare geschillen is groot.

Erkenningsregeling als oplossing Het is dus in het belang een “keurmerk” voor de kwaliteit van tegelzettersbedrijven te hebben. Teneinde het vakmanschap in de branche te behouden en nog verder te bevorderen heeft de Bond Van Aannemers van tegelwerken In Nederland (BOVATIN) daarom een Erkenningsregeling in het leven geroepen. De uitvoering van deze regeling ligt in handen van een aparte stichting: de Stichting Gespecialiseerde Aannemers Tegel- en natuursteenverwerking (SGAT).

Algemene ondernemersvaardigheden en bedrijfstechniek Om in aanmerking te komen voor erkenning dient de leiding van het bedrijf niet alleen te beschikken over algemene ondernemersvaardigheden, maar dient er ook te worden voldaan aan specifieke eisen van bedrijfstechniek en kennis van materialen en aanbrengtechnieken.

Opleiding en arbeidsomstandigheden Voorts wordt jaarlijks gecontroleerd of erkende bedrijven hebben voldaan aan de opleidingsverplichtingen voor het personeel op grond van artikel 35B van de Bouw-CAO en de eisen voortvloeiend uit de ARBO- en milieuwetgeving. Ook van de bedrijfsleiding wordt verwacht dat zij regelmatig de speciaal voor hen door SGAT opgezette cursussen en trainingen volgen.

Technische eisen, algemene voorwaarden en geschillenregeling De door S.G.A.T. erkende bedrijven dienen te werken op basis van het European Technical Report N300, hanteren de algemene voorwaarden van de BOVATIN, lossen klachten op conform de voorgeschreven Code Klachtenbehandeling en laten eventuele geschillen beslechten door de Stichting Geschillenoplossing Tegelwerken (SGOT).

Controle op werken in uitvoering Periodiek worden ook werken in uitvoering van de erkende bedrijven door inspecteurs bezocht. Naar aanleiding van deze bezoeken worden er gerichte aanwijzingen en verwerkings- en opleidingsadviezen gegeven om de kwaliteit van het uitgevoerde tegelwerk op een nog hoger niveau te brengen.

Waaraan is een Erkend bedrijf te herkennen? Nadat is gebleken dat men nog steeds aan alle eisen voldoet wordt aan een Erkend bedrijf jaarlijks een Erkenningscertificaat voor het betreffende jaar verstrekt. Daarnaast ontvangt men ook jaarlijks een schildje waarop is vermeld dat men voor het betreffende jaar is erkend. Bij het secretariaat is bovendien een lijst verkrijgbaar van de erkende bedrijven.

Erkenning staat voor kwaliteit en zekerheid Voor de opdrachtgever biedt Erkenning de zekerheid dat het betreffende tegelzettersbedrijf serieus bezig is met kwaliteit, nieuwe ontwikkelingen op de voet volgt en uiteraard werkt met goed opgeleid en gemotiveerd personeel. De werkzaamheden worden uitgevoerd op basis van de meest recente technische inzichten zoals neergelegd in de Nederlandstalige versie van het European Technical Report N300. Mochten er in de uitvoering desondanks toch problemen ontstaan, dan worden deze op professionele wijze, zonodig via SGOT, opgelost. Voor meer informatie:

S.G.A.T. Postbus 85, 7460 AB Rijssen Tel. (0548) 53 85 05 • Fax (0548) 53 85 01 E-mail: sgat@sgat.nl • Website: www.sgat.nl

SGAT nieuws Met IKOB-BKB er achter, staat zeKerheID VOOrOp KOMO-procescertificatie Gespecialiseerde aannemers: Dakdekken Leidekken Zink- en Koperwerk Tegelwerk Na-isolatie Metselen Lijmen Voegen Overig: Buitengevelisolatie Afbouw Betonreparatie Energielabels + maatwerkadvies Systeemcertificatie: ISO 9001 en 14001 VCA*/** Erkenningen: Bouwgarant SGAT Projectinrichting

IKOB-BKB: De certificeerder van het huis.

IKOBKB

Certificering biedt uw bedrijf veel mogelijkheden. Zeker in deze tijd. Het is voor uw opdrachtgevers het signaal dat u aan de aanbestedingseisen (STABU) kunt voldoen. En een bedrijf dat keurmerken kan overleggen, onderscheidt zich in de markt. Bovendien staat u juridisch sterker en zijn uw medewerkers beter gemotiveerd om hun werk kwalitatief goed uit te voeren. Meer weten over certificering? Of over de aantrekkelijke combinaties van KOMO- en ISO/VCA-certificering? Informeer dan vrijblijvend bij IKOB-BKB.

IKOB-BKB BV Postbus 298 3990 GB Houten Tel. 030 - 635 80 60 info@ikobbkb.nl www.ikobbkb.nl

Gecertficeerde erkende bedrijven van de SGAT Bedrijfsnaam Hilhorst-Surtec Tegels & Sanitair BV Jan Groen Tegelzetbedrijf B.V. Keijsper-Reus B.V. Rijvo Tegelhandel BV SVK Tegelwerken BV Tegel-Installatiebedrijf Joma Tegelzetbedrijf Ceramics BV Tegelzetbedrijf Oostbörg BV Tegelzetbedrijf Westland / Huizen V.o.F. Tegelzettersbedrijf & Tegelhandel Wijen Tegelzettersbedrijf Marcelis BV

Plaats Kerkrade Bleiswijk Alkmaar Purmerend Alkmaar Kerkrade Rotterdam Vleuten Huizen Nederweert HardinxveldGiessendam

Bedrijfsnaam Tegelzettersbedrijf Mutsaars BV Tegelzettersbedrijf W. Penders Troost Tegelzetters V.o.F. Van Vugt Tegelwerken VOF Tegelzetbedrijf K. & J. Dieleman Tegelzettersbedrijf Rongen V.o.F. Den Adel Tegelwerken BV Tegelhuis C.G. van den Boogaard Tegelwerken Heijblom V.o.F. Tegelzetbedrijf Zwarthoed BV Tegelzettersbedrijf Van Putten BV

Plaats Vught St. Joost Zaandam Rhoon Terneuzen Venray Molenaarsgraaf Wijk bij Duurstede Someren-Eind Volendam Houten

Aspirant erkende bedrijven van de SGAT Bedrijfsnaam Tegelz.bedr. V. Nuland V. Venrooy B.V.

Plaats Heesch

Tegelhuis Heemskerk Tegelzetbedrijf A. de Vries & Zn. Tegelzettersbedrijf B.J. van der Rijst V.o.F.

Heemskerk Uithoorn Hey- en Boeicop Neede Rijssen Drachten Venlo-Blerick

Asschert Tegel & Sanitair – Tegelzetbedrijf V.o.F. Tegelzetbedrijf Nijkamp Tegelzetbedrijf van der Meulen Gebr. Van de Laar BV Tegels en Natuursteen

Bedrijfsnaam W. van Elderen Bouwmaterialen en Tegelhandel B.V. Tegelhandel & Tegelzetbedrijf van Veen B.V. Tegelzetbedrijf Gerke Tegelzetbedrijf C. Grifhorst BV

Plaats Venlo

Tegelzetbedrijf Dick Nieuwenhuis Tegelzettersbedrijf Loomans BV Tegelzetbedrijf Dumont

Serooskerke Someren Akersloot

St. Nicolaasga Beesd Amsterdam

35

www.bovatinverzekeringsdienst.nl

BovatinVerzuim.nl neemt werk uit handen Minder verzuim, lagere verzuimkosten en medewerkers die snel en duurzaam terugkeren op de werkvloer zonder dat u als werkgever daar veel voor hoeft te doen. Het is mogelijk met BovatinVerzuim.nl, de regisseur van het verzuim. Bij ziekteverzuim hoort een werkgever zijn best te doen om de zieke werknemer weer aan het werk te krijgen. Doet hij dit niet, dan bestaat de kans dat hij een boete van UWV krijgt opgelegd. In dat geval moet de werkgever nog maximaal een jaar salaris doorbetalen. „Met BovatinVerzuim.nl wordt een situatie als deze voorkomen,” aldus Harry Hentenaar, key-accountmanager bij Bovatin Verzekeringsdienst. Werk uit handen Bij verzuim komt er voor een werkgever veel werk om de hoek kijken. Denk aan het inschakelen van een bedrijfsarts, re-integratiebureau en/of scholingsinstituut. Maar ook moet hij onderzoeken of de werknemer kan terugkomen in zijn oude functie of dat diens werkplek moet worden aangepast. En als er geen geschikte functie is, dan is het de taak van de werkgever om voor de betreffende werknemer naar een geschikte baan bij andere bedrijven te zoeken. Bovendien is het noodzakelijk om een transparant en controleerbaar dossier bij te houden. „Het is een hoop werk, waar een werkgever doorgaans niet op zit te wachten. Bovatin-

36

bovatinfo

Verzuim.nl kan dit werk uit handen nemen. Wij regelen alles via één loket, tegen zo laag mogelijke kosten en zo min mogelijk administratieve handelingen,” zegt Hentenaar. „BovatinVerzuim.nl begeleidt de werkgever zorgvuldig en ondersteunt bij een nauwkeurige administratie. Klanten kunnen altijd terecht bij hun verzuimadviseur, die ze door het hele verzuimtraject begeleidt. De verzuimadviseur bedenkt oplossingen. Daarnaast informeert hij de werkgever continu. De werkgever behoudt immers de regie.”

VerzuimSignaal Om het de werkgever zo gemakkelijk mogelijk te maken, werkt BovatinVerzuim. nl met VerzuimSignaal. Met dit online verzuimbegeleidingsprogramma is het voor een werkgever mogelijk om op een eenvoudige manier ziek- en herstelmeldingen te registreren. Hentenaar legt uit: „De werkgever werkt via het online systeem samen met zijn verzuimadviseur in één verzuimdossier. Dit werkt snel en effectief. De

Key-accountmanager Harry Hentenaar: „wij regelen alles via één loket!”

werkgever meldt zijn medewerker online ziek, ontvangt vervolgens automatisch de juiste formulieren en weet op tijd wat hij wanneer moet doen.”

Ziekteverzuimverzekering Blijkt een werknemer langdurig ziek, dan kan het de werkgever veel geld kosten. Ook al werkt een zieke arbeidskracht niet, toch zal hij loon moeten ontvangen. Een werkgever die geen ziekteverzuimverzekering afsluit, betaalt dit loon in de eerste twee ziektejaren zelf. Daarom is het volgens Hentenaar verstandig zo’n verzekering af te sluiten. „Werkgevers kunnen BovatinVerzuim.nl combineren met de betaalbare ziekteverzuimverzekering van Bovatin Verzekeringsdienst, waardoor ze profiteren van een lage premie. Bovendien ontvangen ze automatisch en maandelijks de schadeuitkeringen. Een snelle, directe en efficiënte aanpak.”

Het loont de moeite om te vergelijken! Een relatie met een loonsom van € 806.000,- en een wachttijd van 10 dagen, betaalde 3,56% (€ 28.693,60) over de loonsom. In de Bovatin-mantel betaalt de relatie nu € 17.329,- (2,15%), een korting van 40%! Een andere relatie met een loonsom van € 240.000,- en een wachttijd van 30 dagen, betaalde € 11.073,60 (4,6%). In het Bovatin-collectief betaalt de relatie nu 3,46% (€ 8.304), een korting van 25%!

Ik ben dan wel geen tegelzetter, maar… In deze kwartaalcolumn graaft Remus Aussen (51), de hoofdredacteurvan BOVATINfo,wat in het vak van de tegelzetter. Hebt u een onderwerp waar hij eens in mag graven? Mail het naar redactie@ bovatin.nl! Ook als u op deze column wilt reageren, natuurlijk.

Ik miste iets... Dit jaar bezocht ik voor het eerst in mijn leven de CERSAIE in Bologna: de meest toonaangevende tegel- en sanitairbeurs ter wereld. Ik heb echt nog nooit zulke prachtige materialen bij elkaar gezien. Als het daar niet staat, dan bestaat het nog niet. Dacht ik. OK, ik heb oprecht genoten van wat er wel was. Maar ik miste wel een aantal zaken die wat mij betreft bepalend zijn voor de marktpositie van alles wat zich tegelwerk noemt. Zo lijkt in Nederland iedereen ervan doordrongen dat tegels een halfproduct zijn, omdat pas onder de handen van de vakkundige tegelzetter een pak tegels wordt wat het kan zijn, namelijk een fraaie wand, vloer of trap, met de belofte in zich dat het dat tenminste een mensenleven lang ook blijft. Is dat besef er in Italië minder? Of hebben tegelzetters (en hun brancheorganisatie) er minder in de melk te brokkelen? De organisatie van CERSAIE legt het accent in ieder geval al drie jaar, onder de titel ‘building, dwelling, thinking’ (bouwen, wonen, denken) bij design en architectuur. Natuurlijk, het gaat op deze beurs om het presenteren van nieuwe ontwerpen, vormgeving en in kleur en design toegepaste technieken, maar – is het wel zo slim om de markt – die ook niet gek is – in taal noch teken duidelijk te maken dat er voor al dat prachtigs en ingewikkelds ook mensen zijn die het kunnen verwerken? In Nederland hebben tegel- en lijmfabrikanten, BOVATIN en, naar verluidt, de eerste vooruitstrevende vertegenwoordigers van de tegel- en sanitairhandel, de handen inéén geslagen om actief het totale merk tegels een extra zetje te geven. De gezamenlijke organisatie van een trai-

ning voor de verwerking van XXL-formaat tegels is daarvan een eerste bewijs; de deelname van diverse partijen in het IPC-innovatietraject – waarover ik binnenkort meer hoop te kunnen melden – is een tweede. De Italiaanse en andere fabrikanten die ik op de beurs sprak, realiseren zich eveneens terdege het belang van een goede verwerking van hun producten. Ook Cotto d’Este met hun 3x1 meter-Keraliettegels, waar tijdens de laatste BOVATINjaardag wat twijfels over werden uitgesproken ten aanzien van de verwerkingsmogelijkheden, wil meteen aan de bak om die twijfels cursusgewijs weg te nemen. Misschien een plan dat de fabrikanten, samen met de (op de CERSAIE eveneens tamelijk onzichtbare) EUF, de rol van de tegelzetter als co-producent wat nadrukkelijker helpen profileren op deze verder schitterende beurs? Aan de tegelzettersorganisaties de rol om dat co-producentschap op een aantrekkelijke en scorende manier op deze beurs neer te zetten. Zo. Dat is mijn plan voor 2012. Houd, als de zaken het toelaten, alvast een paar dagen vast vanaf de 25e september, want dan is de volgende editie van de CERSAIE! En in 2013, eens zien of de zich dan presenterende gereedschapsfabrikanten een paar innovatieve werktuigen weten te presenteren…? Want het werk van de tegelzetter mag, ook om meer jongeren voor het vak te winnen, best nog wat gezonder en aantrekkelijker worden.

37

SGAT- erkennningsregeling: duidelijker en minder administratie Op 29 september vond een bijeenkomst plaats voor de SGATerkende tegelzetters en voor anderen die geïnteresseerd waren in de erkenningregeling. Na een introductie door BOVATINvoorzitter Gerard Reus over het belang van de erkenningsregeling, toonde Jeroen van Eeze van IKOB-BKB, de ‘uitvoerder’ van de erkenningsregeling, hoe het proces rond de erkenning in zijn werk gaat. En, zo bleek wel uit de discussies, dankzij de erkenningsregeling slagen diverse leden er toch steeds weer in om zich beter op de markt te profileren: met name particulieren blijken steeds vaker te kiezen voor de zekerheid van de ‘erkende’ tegelzeter. „Dus, wanneer je het feit dat je een ‘gecertificeerde erkende tegelzetter’ bent, een prominente plaats geeft in je reclame-uitingen, dan levert je dat onherroepelijk klanten op!”

licht de veranderingen toe: „Voortaan krijgt een bedrijf na de start van de procedure zes maanden de tijd om aan de eisen voor erkenning te voldoen. Dat hangt samen met het feit dat we de administratieve rompslomp voor de tegelzetbedrijven willen verminderen. Zo worden er geen periodieke rekeningen meer verstuurd voor werkzaamheden van IKOB-BKB die nog moeten plaatsvinden: zodra een erkenningsonderzoek heeft plaatsgevonden, wordt uitsluitend dat, en op dat moment, in rekening gebracht. Van de bedrijven wordt overigens wel verwacht dat zij vooraf een ondertekend aanmeldingsformulier indienen. En ja, als het niet lukt om binnen zes maanden na de start aan de eisen van erkenning te voldoen, dan zal opnieuw aangevraagd en betaald moeten worden. Maar die zes maanden zijn ook echt erg ruim genomen. Ook dit zorgt voor een eenvoudiger procedure, en nu kan tenminste de tijdelijke ‘aspirant-status’ vervallen. Een bedrijf is dus voortaan erkend of niet, dat is ook een heldere boodschap in de richting van de klant. Hoewel we natuurlijk voor de huidige aspirant-erkenden een overgangsregeling treffen.” Meer weten? sgat@sgat.nl

De SGAT-erkenningsregeling, niet zo maar een papiertje.

Elders in deze BOVATINfo treft u standaard een toelichting op de inhoud van de erkenningsregeling, plus een overzicht van erkende en aspirant-erkende bedrijven. BOVATIN’s juridisch adviseur, Teus Zanen

38

bovatinfo

Ook een aantal nieuwe belangstellenden willen in aanmerking komen voor erkenning.

Bouwkampioenen scoren medaille voor excellent vakmanschap Londen – Nederlandse bouwkampioenen Guido van Dingenen (tegelzetten) en Ralph Mooijman (timmeren) ontvingen zondag 9 oktober een medaille voor excellent vakmanschap tijdens de WorldSkills 2011 in Londen. Zij eindigen respectievelijk op een negende en een zevende plek.

Groot talent Guido van Dingenen leverde een bijzonder prestatie door in een groot veld (21 tegelzetters) bij de top tien te eindigen. Met zijn negende plek behaalde ook hij een medaille voor excellent vakmanschap. Ook hier was de concurrentie moordend en was er een winnaar met een uitzonderlijk hoge score, de Zwitser Thomas Gugger. Begeleider Michel van Erkelens was zeer te spreken over zijn pupil: „Guido is uit het juiste hout gesneden. Na de eerste dag stond hij zelfs bij de top vijf. Als hij niet in tijdnood was gekomen, had er misschien nog wel meer in gezeten, want Guido is een groot

talent.” Voor metselaar Twan Schiphorst zat er geen prijs in. Hij moest opboksen tegen 23 andere metselaars en belandde in de achterhoede. Ralph Mooijman eindigde als zevende in een veld van zestien toptimmermannen van over de hele wereld. Doordat hij de 500-puntengrens doorbrak, kreeg hij voor zijn prestatie een medaille voor excel-

lent vakmanschap. De verschillen tussen nummer twee en zeven waren klein. De Koreaanse timmerman Sang Hyun Kim, die er met de hoofdprijs van doorging, stak er met kop en schouders bovenuit.

WorldSkills De WorldSkills zijn internationale beroepenwedstrijden voor jonge vaklieden (tot twintig jaar) die om de twee jaar worden gehouden. Aan de WorldSkills Londen 2011 namen 950 deelnemers uit 51 landen deel in 45 verschillende beroepen. Fundeon organiseert samen met de opleidingsbedrijven in Nederland de regionale en nationale bouwkampioenschappen, waaruit drie winnaars te voorschijn komen die naar de WorldSkills worden uitgezonden.

Guido van Dingenen, ingespannen bezig met zijn werkstuk

Guido’s begeleider, Michel van Erkelens (links op de foto): „Guido is een groot talent!”

39

Nuttige info voor Bovatin-leden Secretariaat

Afdelingssecretariaten

Ledenadvies

Bondsburo Bovatin Postbus 85, 7460 AB Rijssen Bezoekadres: Karel Doormanstraat 2, 7461 ER Rijssen telefoon (0548) 53 85 05 fax (0548) 53 85 01 e-mail: bondsburo@bovatin.nl website: www.bovatin.nl

Noord-Holland

Bovatin Bondsbureau (voorlichting)

Hoofdbestuur

P. Verlaan Valkenburgerlaan 14, 2771 DA Boskoop telefoon (0172) 21 60 84 fax (0172) 21 04 61 mob. 06-53281208

Voorzitter:

G.A. Reus Raadhuisstraat 18, 1829 BV Oudorp telefoon (072) 511 08 99 mob. 06-22916752 fax (072) 564 70 52 e-mail: ga.reus@wanadoo.nl

Secretaris:

C.H. van Herpen Het Erp 9, 5388 CN Nistelrode telefoon (0412) 61 16 29 mob. 06-52654912 e-mail bovatin@bovatin.nl

Penningmeester:

J. van Haaren Maria Gorettistraat 141, 6462 XP Kerkrade telefoon (045) 5354713 fax (045) 542 21 64 mob. 06-53387342 e-mail: vaha242@planet.nl

Bestuursleden:

J. Börger Den Hamstraat 9A, 3451 BM Vleuten telefoon (030) 677 24 21 fax (030) 677 55 83 G. Hilhorst Wiebachstraat 28, 6466 NG Kerkrade telefoon (045) 544 45 42 fax (045) 544 09 73 C.H. van Herpen Het Erp 9, 5388 CN Nistelrode telefoon (0412) 61 16 29 fax (0412) 61 31 16

Juridisch adviseur:

Mr. T. Zanen Beukendreef 11, B-2920 Kalmhout België telefoon (0032) 36853187 fax (0032) 36853186 e-mail tzanen@hotmail.com mob. 06-20616770

Ambtelijk secretaris:

G. ten Bolscher Postbus 85, 7460 AB Rijssen telefoon (0548) 53 85 05 fax (0548) 53 85 01

Informatie betreffende keurings­ commissie: Bovatin Postbus 85, 7460 AB Rijssen telefoon (0548) 53 85 05 fax (0548) 53 85 01

40

bovatinfo

K. Scholten Westerwerf 2 1911 JA Uitgeest mob. 06-53681859

Zuid-Holland Midden-Nederland

Oost+Noord-Nederland

G.C. Cremer Europaweg 28 7742 PH Coevorden telefoon (0524) 22 15 96 e-mail gccremer@hotmail.com

Zuid-Nederland

P. de Jong Cambreur 8, 5171 SJ Kaatsheuvel telefoon (0416) 27 33 29 fax (0416) 27 33 29

Kosteloos via telefoon: (0548) 53 85 05 fax: (0548) 53 85 01 e-mail bondsburo@bovatin.nl Voorlichting op gebied van: • Cordares (SFB) • Sociale Verzekeringen • CAO-bepalin­gen • Loonkosten • Overige verzekeringen • Bedrijfsschade • WA verzekeringen • Etc.

Bovatin Bondsbureau (advies) Tarief € 70,- per uur. Kort telefonisch advies: kosteloos

Adviezen op gebied van: • Opstellen van een ondernemingsplan • Kostenbewakingssystemen • Financieringsplan • Opstellen exploitatieprognoses • Opvolgingsproblematiek • Etc.

Bovatin/Technisch advies

Remus F.P.M. Aussen, Aussen communicatie & management Dwarsbleekstraat 4, 3134 EC Vlaardingen, telefoon (010) 435 22 70 mob. 06 – 242 70 953 www.aussen.nl e-mail redactie@bovatin.nl

Kort telefonisch advies: kosteloos Tarief € 70,- per uur. Algemene technische adviezen en specifieke projectadviezen • Tegels • Lijmen • Hulpmiddelen-materialen • Verwerkingsmethoden • Etc. Advies aanvragen via Bondsbureau: 0548 - 538505 Adviseur: P.J. Bakker

Advertenties en nieuws diversen

Bovatin/BJD Advies

Redactiecommissie Hoofdredactie

J.W. Rekers Nassaustraat 1, 5741 HR Beek en Donk telefoon (0492) 55 27 48 mob. 06 – 1311 0925

Mededelingen Hoofdbestuur

G.A. Reus Raadhuisstraat 18, 1829 BV Oudorp telefoon (072) 511 08 99 e-mail: ga.reus@wanadoo.nl

Mededelingen landelijk secretariaat B. Bekhuis Postbus 85, 7460 AB Rijssen telefoon (0548) 53 85 05

Techniek-Materialen-Gereedschappen P. Verlaan Valkenburgerlaan 14, 2771 DA Boskoop Tel. (0172) 21 60 84 P.J. Bakker Zuiderplantsoen 40, 1621 MA Hoorn telefoon (0229) 29 92 40 mob. 06-51764118 fax (084) 229 31 48 e-mail bovatin@bovatin.nl

Redactieadres Bovatinfo Postbus 85, 7460 AB Rijssen Telefoon (0548) 538 505 Fax (0548) 538 501 e-mail redactie@bovatin.nl

Tarief € 70,- per uur. Incasso: no cure no pay (zonder geschil) via tel: (00) 32 36 85 31 87 (tussen 20.00 uur en 22.00 uur) fax: (00) 32 36 85 31 86 Mob. 06-20616770 e-mail: tzanen@hotmail.com Juridische Advisering en Procesvertegen­ woordiging (ook bemiddeling advocaat): • Arbeidsrecht • Contractenrecht • Incasso • Huurkwesties • Soc. Verzekeringen • Subsidies • Vergunningen • Leasing • Productaansprakelijkheid • Juridische Doorlichting • Etc.

S.G.A.T. Stichting gespecialiseerde Aannemers in het verwerken van keramische- en natuur­ steen tegels (zie secretariaat Bovatin) Postbus 85, 7460 AB Rijssen

Sommige tegelzetters zijn wel héél blij met PCI.

Eén tegellijm voor alle ondergronden en alle keramiek    

Lichtgewicht (zak van 15 kg met handvat) Uitlevering gelijk aan 25 kg traditionele tegellijm Zowel voor dun- als middenbedverlijming Verlengde lijmopentijd én hoog standvermogen

Stofarm www.basf-cc.nl/PCI

Doe het perfect. Met overtuiging.

Tegelzetters hebben iets moois met Kiwitz – en andersom is dat hetzelfde. Ons familie-

Afdichtingsproducten

bedrijf levert al specialistische tegelzettersproducten sinds 1954. We kennen uw werk,

Tegelzettersproducten

de uitdagingen en de ontwikkeling in uw vak als geen ander. Meedenken met u en uw

Beton- en morteltechnologie

opdrachtgever zit ons in het bloed. Dat doen we graag ĂŠn goed. Zo zorgen we er samen

Vloer- en wandsystemen

voor dat u de mooiste resultaten boekt. In alle opzichten! Maak het waar. Met Kiwitz!

Postbus 120 NL - 7070 AC Ulft Bezoekadres De Hogenkamp 22 NL - 7071 EC Ulft Postadres

ONDERDEEL VAN DE KIWITZ GROEP

Telefoon Fax E-mail Internet

+31 (0)315 270 620 +31 (0)315 270 621 info@kiwitz.nl www.kiwitz.nl

Maak het waar. Met Kiwitz.