JAARGANG 8 • 2023
06
De vaste waarden van 115 jaar Bouwonderneming Stout
26
20
Communicatie sleutelwoord bij succesvolle revitalisatie
Three Towers Verde Vista Centrumplan: hoogtepunt van samenwerking
INHOUDSOPGAVE
26 Three Towers Verde Vista Centrumplan: hoogtepunt van samenwerking
2
MENSEN VOOR GEBOUWEN
INHOUDSOPGAVE
VOORWOORD
05
‘Mensen voor Gebouwen’ in retrospectief
INTERVIEW
06
De vaste waarden van 115 jaar Bouwonderneming Stout Ad van Herk en Arno Hokke
10
Bedrijfshuisvesting blijft één van onze kernactiviteiten Peter van Dijk | Herkon
20
Communicatie sleutelwoord bij succesvolle revitalisatie kantoor Peterson Control Union Lagendijk & Stout
OVERIG
14
Dit magazine is een uitgave van: Bouwonderneming Stout B.V., Herkon B.V. en Lagendijk & Stout B.V.
Zorgprojecten Gebouwen waar gezorgd wordt voor mensen
Redactie:
Tosca Zuijdwegt MM
Fotografie:
Peter den Ouden Studio PiB
18
Vormgeving:
Visie op veranderende tijden
3
MM
Druk- en zetfouten voorbehouden.
MENSEN VOOR GEBOUWEN
PROUD TO BE STOUT
Vrijdag 6 oktober vierden wij (de Mensen voor Gebouwen) ons 115-jarig jubileum met alle collega’s en partners.
Inmiddels is het 115-jarige bestaan groots gevierd. Op een fantastische ‘festivalavond’ hebben de ‘Mensen voor Gebouwen’ onder het motto ‘Proud to be Stout’ de geschiedenis gevierd en de toekomst ingeluid!
4
MENSEN VOOR GEBOUWEN
‘Mensen voor Gebouwen’ in retrospectief Vooruit kijken, anticiperen, voorsorteren op uitdagingen… Dat doen wij voortdurend. Meestal leg ik de nadruk op ‘vooruit kijken’. Dit keer doen we dat anders. Dit magazine staat voornamelijk in het teken van terugkijken: terugkijken op onze 115-jarige geschiedenis.
In retrospectief, blijkt de verbindende factor wel degelijk
Hoogtepunt
‘Mensen voor Gebouwen’!
Een historie van 115 jaar kent veel hoogtepunten, maar één hoogste punt: het woningbouwproject
Historie
Three Towers, eerder bekend als het Verde Vista
Ad van Herk en ik laten onze historie de revue passeren.
Centrumplan langs de A4 bij Zoeterwoude moet
Dat doen we aan de hand van thema’s die onze
daarom besproken worden in dit magazine! Vorig jaar
geschiedenis getekend hebben. Het eerste tijdvak
bereikten we een hoogte van 52 meter, nu hebben wij
van Bouwonderneming Stout, maar nadrukkelijker
opgeleverd. Projectleider Michel Renzenbrink vertelt
nog meer recente ontwikkelingen. We bespreken het
over dit ‘historische’ project.
verschuiven van accenten: van bedrijfspanden naar woningbouw en vice versa, en de opkomst van bedrijfs-
Proactieve projectbenadering
verzamelgebouwen. Bovendien realiseren we ons, dat
De kracht van Lagendijk & Stout is, naast technisch
op de manier waarop wij ons werk doen ‘Mensen voor
vakwerk, hun proactieve projectbenadering.
Gebouwen’ gaan.
De revitalisatie van twee kantooretages aan de boorden van de Maas in hartje Rotterdam is daarvan het bewijs.
Zorg
Arno Mählmann coördineerde vanuit opdrachtgever in
Het artikel over onze betrokkenheid bij een grote
opdracht van Peterson Control Union de verbouwing.
verscheidenheid aan zorgprojecten is daar een uit-
Samen met de mannen van Lagendijk & Stout
muntend voorbeeld van! We constateren dat onze
bespreekt hij het eindresultaat van hun samenwerking.
dienstverlening aan de zorgsector inmiddels een rode draad door ons verleden is. Van gezondheidscentra met
Te midden van al het achterom kijken, toch aandacht
huisartsen en verloskundigen, tot woonzorgcomplexen
voor de toekomst: wat is onze visie op de veranderende
en hospices.
vraag aan de bouwsector? Ook daar vestigen we graag uw aandacht op!
Projectontwikkeling De verdeling van aandacht tussen utiliteit- en woning-
Veel leesplezier,
bouw komt in het interview met Peter van Dijk van
Arno Hokke Algemeen Directeur
Herkon uitgelicht naar voren. In een vermakelijke monoloog, doorspekt met smeuïge anekdotes, vertelt de 25-jarige jubilaris hoe Herkon sinds 2002 tot wasdom is gekomen als professionele projectontwikkelaar.
5
MENSEN VOOR GEBOUWEN
1908 Officiële oprichting door Marinus Stout Sr.
VOORWOORD
Volg onze geschiedenis!
INTERVIEW
De vaste waarden van
115 jaar Bouwonderneming Stout Foto: Arno Hokke (links) en Ad van Herk (rechts)
6
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Ad van Herk treedt in dienst bij Bouwonderneming Stout 1988
INTERVIEW
Bij het beschrijven van een geschiedenis, ligt de verleiding van een tijdlijn op de loer. In het geval van 115 jaar Bouwonderneming Stout kiezen Ad van Herk en Arno Hokke voor thema’s in plaats van jaartallen: welke vaste waarden zijn bepalend en kenmerkend voor meer dan een eeuw ‘niet mauwen, maar bouwen’?
7
MENSEN VOOR GEBOUWEN
INTERVIEW
Het officieuze jubileum is een uitgelezen gelegenheid om
beroep op de flexibiliteit van de medewerkers. Die is
beide bestuurders aan het woord te laten. Waar Arno de
tekenend voor de status van Bouwonderneming Stout als
dagelijkse gang van zaken aanstuurt, kijkt Ad meer en meer
totaalbouwer.
van afstand toe. “Het meest belangrijk is dat we een club ‘doeners’ zijn die het werk leuk vinden”, opent Ad.
Continuïteit & kwaliteit
“We zijn allemaal trots op het werk wat we afleveren”, vult
Bouwonderneming Stout beheerst het volledige bouwpalet.
Arno aan. In combinatie met onze Hollandse nuchterheid, is
Daardoor kunnen vragen worden beantwoord, maar wordt
de rode draad voor 115 jaar Bouwonderneming Stout direct
ook zelf initiatief ontplooid. Ad: “Continuïteit en kwaliteit
benoemd.
gaan hand in hand. Door initiatief te nemen en zelf te ontwikkelen, creëren we mogelijkheden. Door die projecten vervolgens kwalitatief hoogstaand uit te voeren, garanderen we continuïteit.” Partners Samenwerken met vaste partners is een vaste pijler onder de geschiedenis van Bouwonderneming Stout. “Wij zoeken ten eerste naar professionaliteit bij onze partners. Ze moeten natuurlijk kennis van zaken hebben, maar hun werkwijze moet ook aansluiten” zegt Arno. “Marktconformiteit is belangrijk en we moeten elkaar versterken. Het geheel moet groter zijn dan de som der delen”, vervolgt hij. Ad: “De mentaliteit moet aansluiten, want wij willen langdurige, bestendige relaties.” Mentaliteit
“Met het oog op de toekomst ben ik op zoek gegaan naar iemand om het samen mee te doen.”
Het DNA wordt alweer een aantal jaar verwoord in de
- Ad van Herk
opdrachtgevers, gebruikers, bewoners en natuurlijk onze
slogan ‘Mensen voor Gebouwen’. Dat is precies waar Bouwonderneming Stout sinds 1908 al voor staat, heeft onderzoek aangetoond. Kijken en luisteren naar mensen: gemotiveerde, betrouwbare professionals. “Enerzijds
Totaalbouwer
omdat wij het echt met z’n allen doen”, zegt Arno.
Arno Hokke: “Wij hebben ons ontwikkeld tot een
“We hebben oog voor elkaar en daar doen we veel voor.
totaalbouwer. Die veelzijdigheid stelt ons in staat te
Dat vinden we vanzelfsprekend.” “Anderzijds”, vervolgt Ad,
schakelen tussen diverse bouwdisciplines. Afhankelijk
“zegt het precies hoe wij onze opdrachtgevers bedienen.
van de behoefte in de markt, bieden wij oplossingen.”
We koesteren langdurige relaties met onze opdrachtgevers.”
Utiliteit, woningbouw: in de geschiedenis van Bouwonderneming Stout verschuift de nadruk voortdurend.
Blik verbreden
Ad van Herk: “In het begin werd voornamelijk utiliteit
Na het onverwachte overlijden van Gert Stout in 1988,
gebouwd.” De stijgende vraag naar woningen bracht daar
werd Ad van Herk uit Bergambacht benaderd om de rol als
verandering in. Arno: “Die verschuiving deed een succesvol
Bedrijfsleider op te pakken. Vervolgens werd hij Technisch
8
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Directeur en al snel Algemeen Directeur. De rol van Ad
projecten op de Zuid-Hollandse eilanden. Dat is geen
van Herk is bepalend geweest voor de ontwikkeling van
toeval: we leveren goed werk én de mentaliteit komt
Bouwonderneming Stout. Waar tot voor de jaren ’80
overeen. Daarom komen opdrachtgevers bij ons terug.”
het perspectief met name lokaal lag, werd op initiatief van Ad van Herk de blik verbreed. Regionaal en zelfs
Organische groei
landelijk werden werken aangenomen, waarbij de focus
Het voorbeeld van Arno benadrukt de groei die
nadrukkelijk op bedrijfspanden én ontwikkeling kwam
Bouwonderneming Stout heeft ondergaan. Van lokaal,
te liggen. Ad: “Mijn insteek was ‘we gaan gewoon
naar regionaal en verder. “Maar groei op zich is geen
beginnen.’” En met succes, want Bouwonderneming
doel”, stelt Arno. “We maken bewuste keuzes in het
Stout maakte een explosieve groei door.
werk wat we aannemen. Als directie willen we niet veranderen voor het veranderen. Continuïteit is heel
Ad & Arno
belangrijk en met onze flexibiliteit passen we ons
Het gevolg van die ontwikkeling, was dat lange tijd
aan. Aan de tijd en aan de veranderende eisen in de
Ad gezichtsbepalend was. ”Met het oog op de toekomst
maatschappij. Door dat te combineren met goede
ben ik op zoek gegaan naar iemand om het samen mee
mensen en kwalitatief goed werk, worden opdrachten
te doen. Iemand die bij mij paste, zodat ik op termijn
steeds groter. Dat leidt automatisch tot een organische
kon afbouwen en overdragen.” ‘Gevoel’ was ook in die
groei.” Ad en Arno benadrukken dat realisme een groot
zoektocht bepalend. “Ik heb een aantal gesprekken, met
goed is. “Gewoon blijven doen en combinaties zoeken!”
verschillende mensen gevoerd. Toen Arno en ik elkaar de hand schudden, onder de trap in ons voormalige pand, wist ik direct dat het goed zat!” Conceptueel bouwen Waar utiliteit jarenlang de boventoon had gevoerd, verschoof door de veranderende markt én de achtergrond van Arno in de woningbouw, de focus enigszins. Arno: “Er is altijd behoefte aan woningen en corporaties zijn zelfs verplicht te blijven bouwen.” Onder zijn invloed wordt met de ontwikkeling van een eigen woonconcept gestreefd naar een bestendige positie in die markt. “Het voordeel van onze concepten HUISmerk, HOUTmerk en straks HUURmerk, is dat het een efficiënte manier van bouwen is, waarmee we snel en gericht kunnen inspelen op vragen uit de markt met betaalbare producten.” Klik is de basis
“We zijn allemaal trots op het werk wat we afleveren.”
Arno benadrukt dat de mentaliteit van Bouwonderneming Stout ook in de steeds bredere markt onveranderd overeind blijft. “De klik met een opdrachtgever is de basis. Anders doe je geen zaken. Wij ontwikkelen en realiseren
- Arno Hokke
de laatste jaren bijvoorbeeld in toenemende mate
9
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Verhuizing naar kantoor aan Hakgriend in Hardinxveld-Giessendam 1989
INTERVIEW
INTERVIEW
Bedrijfshuisvesting blijft één van onze kernactiviteiten Foto: Peter van Dijk
Peter van Dijk staat aan de vooravond van zijn zilveren jubileum bij Bouwonderneming Stout en Herkon. In die vijfentwintig jaar heeft hij voortdurend stappen gezet, met name op het gebied van projectontwikkeling. Ook zat hij op de eerste rang bij de gestage groei van de bouwer en ontwikkelaar uit de Alblasserwaard. Een monoloog over bedrijfshuisvesting.
Uitvoerder Kleine Werken
‘Kansen zien, kansen grijpen’
“Mijn entree bij Bouwonderneming Stout in november
Vooral in die eerste jaren was het devies ‘kansen zien,
1998 was als Uitvoerder Kleine Werken. De afdeling Kleine
kansen grijpen’! Dan zei Ad ‘Kom Peter, we gaan naar
Werken hield zich specifiek bezig met de bouw van een
Alblasserdam.’ Waar wij grond hadden gekocht aan de
enkele woning, het plaatsen van een dakkapel of het
Staalindustrieweg. ‘Kijk, hier gaan we een bedrijfshal
vervangen van een deur. Het organiseren en begeleiden van
bouwen. Hier is alvast een tekening: werk jij dat verder uit?
dat ‘kleinere werk’ was mijn taak. Ondertussen zetten we
Oh, daar moet ongeveer een trafo komen…’ Dan liepen we
onze eerste stappen op het gebied van projectontwikkeling.
met een meetlint het weiland in en bepaalden we wat waar
Dat leidde in 2000 tot de oprichting van Herkon door
moest komen te staan. En ik zorgde dat het geregeld werd.
Ad van Herk. Algauw ging ik meer en meer voor Herkon
En nu staat het gebouw er nog steeds: het is leuk jaren
doen. Heel kort in een commerciële functie, maar al snel als
later nog steeds het resultaat van je werkzaamheden te
Projectmanager. Onder het motto ‘ik heb het nooit gedaan
zien! In de loop der jaren is het vak van projectontwikkelaar
dus ik denk dat ik het wel kan’ ben ik aan de slag gegaan!
complexer geworden. Veel meer factoren en instanties waarmee we bij de ontwikkeling van projecten rekening moeten houden.
10
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Oprichting Van Herk Groep 1998
INTERVIEW
Bouwonderneming Stout. Aanvankelijk was ik ook zelf verantwoordelijk voor het verkoopmanagement,
“Onder het motto ‘ik heb het nooit gedaan dus ik denk dat ik het wel kan’ ben ik aan de slag gegaan!”
maar die taak is inmiddels overgenomen door onze verkoopmanager. Zorgvuldig in opereren
Ontwikkelen voor eigen bouwvolume
Woningbouw werd de volgende uitdaging voor Herkon.
In de beginjaren van Herkon hielden wij ons hoofd-
Vooruitlopend op de economische crisis die zorgde voor
zakelijk bezig met het ontwikkelen en bouwen van
een stagnatie in de ontwikkeling van bedrijfshuisvesting,
bedrijfshallen. Daar was veel vraag naar. Herkon
verschoven wij in 2010 onze aandacht naar de ont-
ontwikkelde en Bouwonderneming Stout bouwde.
wikkeling van woningen en appartementen. Ook dat
Mijn rol als projectmanager was en is de zogenaamde
was weer een nieuwe ervaring, die ik onbevangen ben
‘spin in het web’. Ik werk de tekeningen uit en ben
aangegaan. Het grote verschil met de ontwikkeling van
de contactpersoon voor adviseurs, zoals architecten,
een bedrijfspand, is dat je met tal van koperswensen
constructeurs en adviseurs, voor de gemeente en
geconfronteerd wordt. Dat is juridisch uitdagend en je
11
MENSEN VOOR GEBOUWEN
INTERVIEW
moet daar zorgvuldig in opereren. Dat geeft goed aan welke ontwikkeling wij hebben doorgemaakt. Herkon is uitgegroeid tot een professionele ontwikkelaar, die grote en complexe ontwikkeluitdagingen aangaat. Bedrijfsverzamelgebouwen Hoewel we ons ondertussen nadrukkelijker op het terrein van woningbouw begeven, vormt onze ‘eerste liefde’ bedrijfspanden nog steeds een belangrijk deel van onze ontwikkelingen. Waar onze focus vroeger ‘individuele’ bedrijfspanden en bedrijfshallen voor één gebruiker lag, richten we ons nu nadrukkelijk op bedrijfsverzamelgebouwen. Er is veel behoefte aan kleinschaligheid: ondernemers en zzp’ers die starten of uitbreiden, maar de stap naar een eigen pand te groot achten. Voor ons is het een interessante sector. De bouwsnelheid ligt hoog en het is financieel haalbaar door het hoge bebouwingspercentage. Onveranderde uitdaging Wij zijn als ontwikkelaar én bouwer van toegevoegde waarde voor deze markt. Zeker in onze regio zijn er veel groeiende ondernemers, maar maatschappelijke ontwikkelingen spelen een veel grotere rol dan voorheen. Kopers maken bewustere keuzes, onder invloed van bijvoorbeeld duurzaamheid en ontwikkelingen in de wereldeconomie. Voor mij blijft de projectontwikkeling daardoor een onveranderde en gevarieerde uitdaging!”
“Projectontwikkeling blijft een onveranderde en gevarieerde uitdaging!”
12
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Forwrd, Sliedrecht Bedrijfsverzamelgebouw met 6 businessunits.
In verkoop
District H, Huizen
Next II, Zuidland
Aan de Havenstraat in Huizen komt DISTRICT H met
Naast het in aanbouw zijnde NEXT I aan het
45 businessunits, verdeeld over drie gebouwen.
Harregatplein in Zuidland maken wij nog eens
Een prachtig plan dat ondernemers de kans biedt
20 bedrijfsunits!
midden in het land te ondernemen op een perfect
www.nextzuidland.nl
bereikbare locatie. www.district-h.nl
Bekijk onze gerealiseerde projecten met bedrijfspanden
13
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Verhuizing naar nieuwe kantoor aan de Kade in Hardinxveld-Giessendam 1999
INTERVIEW
PROJECTEN
ZORGPROJECTEN
Gebouwen waar gezorgd wordt voor mensen ‘Mensen voor Gebouwen’ zijn gespecialiseerd in gebouwen voor mensen. Wij leveren een onderscheidende bijdrage aan zorgprojecten in de breedste zin van het woord. Dat doen we vanuit al onze disciplines, ontwikkeling, realisatie en verbouwen & transformatie. We weten wat er speelt in de markt en in de maatschappij. Al jarenlang.
14
MENSEN VOOR GEBOUWEN
PROJECTEN
De zorgprojecten in deze tijd zijn niet te vergelijken
binnen het hofje. De wens naar bijzondere sociale
met die van twee of drie decennia geleden.
woonvormen blijkt in Langerak en de gemeente
Mensen worden ouder en worden ouder op een andere
Molenlanden aan te sluiten bij de landelijke trend die
manier. In meer of mindere mate met verschillende
wij waarnemen. Het sociaal contract in het Hof van
ongemakken of aandoeningen. De maatschappij, met
Langerak waarborgt langer zelfstandig - samen - leven.
veranderende samenleving is traditionele ouderenzorg
Specialistische ouderenzorg
verleden tijd. De zorg- en woonwetgeving is daardoor
Op het gebied van de specialistische ouderenzorg zijn
aan verandering onderhevig. Alles bij elkaar een markt,
‘kleinschaliger’ en ‘persoonlijker’ de meest gehoorde
die altijd in beweging is en die diverse specifieke
wensen. In opdracht van AIG Care & Living werken
doelgroepen moet bedienen. Een markt waarbij het
wij aan transformatie en uitbreiding van de voormalige
vooral om mensen draait: daarom past het ons als
Shell-sporthal, tot een luxe zorgvilla met 36 studio’s
‘Mensen voor Gebouwen’ heel goed.
voor bewoners met geheugenproblematiek. AIG Care & Living is gespecialiseerd in toekomstbestendige zorggebouwen. Ook het afstemmen van wensen op het individu bij de Rosorum zorgvilla in Vlaardingen
“Een markt waarbij het vooral om mensen draait: daarom past het ons als ‘Mensen voor Gebouwen’ heel goed.”
door onze opdrachtgever is een trend. Hospices Een halte verder, maar wat ‘zorg’ betreft zeker zo wezenlijk: hospices. Bouwonderneming Stout realiseert
Levensloopbestendig
de nieuwbouw van Hospice Calando in Middelharnis
De wens van veel senioren is langer zelfstandig te
in opdracht van Stichting Voorzieningsfonds Palliatieve
leven, in een vertrouwde en beschermde omgeving.
Zorg Dirksland. Uniek, omdat het hospice naast
Gehoor gevend aan die vraag uit de markt, ontwikkelen
reguliere zorg plaats gaat bieden aan doelgroepenzorg.
en bouwen wij steeds vaker voor een oudere doelgroep.
Dit betekent dat ook aan bewoners met dementie en
Levensloopbestendige woningen spelen daarin een
andere gedragsproblemen passende palliatieve zorg
toenemende rol.
kan worden geboden. Naast dit project op GoereeOverflakkee, ontwikkelt Herkon een hospice in
Senioren zoeken aansluiting bij leeftijdsgenoten,
Spijkenisse dat door Lagendijk & Stout gebouwd wordt.
gelijkgestemden en mensen met dezelfde interesses. Vaak kiezen wij bij de ontwikkeling van onze projecten
Gezondheidscentra vormen een trend
voor een vrijblijvende invulling, waarvan het aanspreken
Ook bredere vragen in de zorgsector nemen wij aan.
op ‘nabuurschap’ een organisch gevolg is.
Gezondheidscentrum Zorglinie in Gorinchem biedt na oplevering verschillende zorgvormen onder één
Sociaal contract
dak: meerdere huisartsen, een tandartsenpraktijk,
De ontwikkeling van het Hof van Langerak
een praktijk voor fysiotherapie, de BENU-Apotheek,
(www.hofvanlangerak.nl) is een goed voorbeeld.
Kraamzorg XL, Geboortewinkel.nl, Verloskundige Praktijk
Het project bestaat uit de bouw van dertien senioren-
Gorinchem, Hallux podotherapie, Gz-psycholoog en
woningen. Het is een bijzonder concept, waarbij de
psychotherapeut, een huidtherapeut, de RIVAS en een
toekomstige bewoners een sociaal contract met elkaar
prikpost.
aangaan en afspraken maken over saamhorigheid
15
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Oprichting Herkon projectontwikkeling 2000
name de politiek, kijkt anders naar ‘de zorg’. In die
PROJECTEN
Zorgkasteel, Rhoon
Woonzorgcomplex Huis ter Leede, Leerdam
Bekijk al onze zorgprojecten
Woonzorgcomplex Emmaus, Zoeterwoude
Kliniek voor nierzorg Elyse, Gorinchem
Zorgcomplex Everdinapolder, Sommelsdijk
16
MENSEN VOOR GEBOUWEN
PROJECTEN
Optimale zorg door samenwerking
Deze concrete en recente voorbeelden benadrukken
In Rhoon was Lagendijk & Stout verantwoordelijk voor
de prominente rol die de zorgsector speelt in onze
de transformatie van een voormalig uitvaartcentrum tot
ontwikkel-, bouw- en herbouwprojecten.
het supermoderne Gezondheidscentrum Zorgkasteel
Alle zorgprojecten hebben hun eigen, specifieke
met verschillende zorgverleners onder één dak:
eisen en wensen. Door onze brede ervaring
huisartsen, fysiotherapie, logopedie, podotherapie en
weten wij wat speelt in die veranderende markt,
een sportschool. Tegenwoordig verenigen dit soort
waar ‘Mensen voor Gebouwen’ gaan.
zorgverleners zich in zorgcentra, terwijl ze vroeger zelfstandig opereerden. Deze trend levert voordelen op voor patiënten en cliënten: samenwerking betekent
“Deze voorbeelden benadrukken de prominente rol die de zorgsector speelt in onze ontwikkel-, bouw- en herbouwprojecten.”
WIJdezorg Bouwonderneming Stout was verantwoordelijk voor de nieuwbouw van verschillende zorglocaties van stichting WIJdezorg in het Groene Hart. Daaruit voortvloeiend, is Lagendijk & Stout de huisaannemer voor kleine klussen, interne verbouwingen én onderhoud. Dit betekent een grote variatie in omvang van de opdrachten. Het werk varieert van het vervangen van een kozijn, tot het aanbouwen van balkons.
Seniorenwoningen Eendracht, Zoeterwoude
17
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Arno Hokke treedt in dienst bij Bouwonderneming Stout 2007
optimale zorg!
VISIE
Visie op veranderende tijden ‘Draaien aan de knoppen’ is een veelgehoorde uitdrukking met betrekking tot het aanbrengen van beleidsmatige verschuivingen. Wanneer je, zoals Bouwonderneming Stout, Herkon en Lagendijk & Stout, met een breed dienstenpalet diverse opdrachtgevers bedient, heb je verschillende oplossingen voorhanden.
De wereld is volop in beweging. Politieke besluiten en
Bedrijfshuisvesting
maatschappelijke vraagstukken zijn van invloed op de wijze
Dat uitgangspunt maakt het mogelijk de aandacht te
waarop wij omgaan met de verschillende uitdagingen die
verleggen. Nu de markt in nieuwbouwwoningen onder
ons pad kruisen. Over welke mogelijkheden beschikken wij?
druk staat, zetten we meer in op de ontwikkeling van bedrijfshuisvesting. Onze toegevoegde waarde geldt voor
Problemen en vraagstukken
het complete proces. Van projectontwikkeling, tot bouw
Oplossingen op concrete vragen. In ons geval is één
en afbouw leveren wij hoogwaardige en multifunctionele
van die problemen de afnemende markt in nieuwbouw-
bedrijfspanden.
woningen. Maar in de ontwikkel- en bouwsector spelen meer vraagstukken. We hebben te maken met de stik-
Bedrijfsverzamelgebouwen
stofproblematiek, hoge bouwkosten en een beperkt aantal
Ook bij de ontwikkeling van bedrijfshuisvesting hebben we
nieuwe bouwlocaties. Daarnaast wordt de invloed van
met uitdagingen te maken. De grond voor ontwikkeling
duurzaamheid en circulariteit steeds groter. En dan het
van nieuwe bedrijventerreinen is schaars. Daarom zijn we
woningtekort voor verschillende doelgroepen! Onze invloed
creatief in het vinden van geschikte locaties. De vraag naar
op deze punten is beperkt. Wij richten ons daarom op zaken
bedrijfsverzamelgebouwen is groot. Het blijkt de ideale
waar we wel invloed op hebben. Dit betekent dat we onze
bestemming voor bedrijven in ontwikkeling, die de stap
strategie laten aansluiten bij de mogelijkheden die de
naar een solitair pand te groot vinden. Projectmanager
markt biedt.
Peter van Dijk vertelt daar in dit magazine meer over.
Totaalbouwer
Zorg
Ten eerste is onze status als totaalbouwer een bewuste
De maatschappij, met name de politiek, kijkt anders naar
keuze. Risicospreiding? Laten zien wat je kan?
`de zorg’. In die veranderende samenleving is traditionele
Feit is dat wij actief zijn in woningbouw, utiliteitsbouw,
ouderenzorg verleden tijd. De zorg- en woonwetgeving is
onderwijs, zorg en welzijn. We ontwikkelen en bouwen
daardoor aan verandering onderhevig. Alles bij elkaar een
grondgebonden woningen en appartementen, voor de
dynamische markt, die diverse specifieke doelgroepen
koop- én de huursector. We realiseren utiliteitsgebouwen
moet bedienen. Een markt waarbij het vooral om mensen
voor de particuliere en publieke markt en de zorg- en
draait: daarom past het ons als `Mensen voor Gebouwen’
onderwijssector. Met Lagendijk & Stout bieden wij
heel goed.
bovendien gebouwbeheer, onderhoud, renovatie en transformatie van grotere bouwprojecten.
18
MENSEN VOOR GEBOUWEN
VISIE Verduurzaming Vergrijzing
Stikstof problematiek Energie Circulariteit Woningnood
Stijgende bouwkosten
Tekort aan bouwlocaties
Maatschappij
Flora en fauna
Politiek
Conceptuele bouw
Synergie
Behalve bestaande disciplines, zetten we ook in op het
Bouwonderneming Stout vormt samen met Herkon
verbreden van onze horizon. Onze ontwikkelingen in
en Lagendijk & Stout de Van Herk Groep. Dankzij de
conceptuele bouw hebben het afgelopen jaar een vlucht
bundeling van krachten, zijn we onze opdrachtgevers
genomen! Nadat we eerder HUISmerk-woningen voor
van dienst in heel het traject, van ontwikkeling tot
Woonstichting De Zes Kernen realiseerden, hebben we
oplevering. We vullen elkaar aan en daardoor verbeteren
het afgelopen jaar in Abbenbroek de eerste conceptuele
we elkaar. Door de onderlinge synergie ontwikkelen
woningen van het Stout HOUTmerk opgeleverd.
wij ons voortdurend. Kwalitatief, in de breedte én we
De interesse van potentiële opdrachtgevers naar
versterken onze positie in de markt.
conceptuele bouw bevestigt de behoefte vanuit de markt.
Evolutie vs. revolutie Veranderende omstandigheden zorgen voor aangepaste
HUURmerk
antwoorden. Door de brede mogelijkheden, is onze
In de conceptuele markt valt vooral de vraag naar
strategie ‘meebewegen vanuit de mogelijkheden’.
appartementen op. We blijven beantwoorden aan
Zoals aangegeven voldoet in onze ogen het ‘draaien
die behoefte: binnenkort presenteren wij het Stout
aan de knoppen’ voor het blijven benutten van kansen.
HUURmerk. Dat is specifiek afgestemd op woning-
Evolutie ‘past’ veel beter dan revolutie bij
corporaties. Zowel voor grondgebonden woningen, als
‘Mensen voor Gebouwen’.
voor appartementen. Wij blijven inzetten op conceptuele bouw!
19
MENSEN VOOR GEBOUWEN
100 jarig bestaaan Stout
2008
Stijgende hypotheekrente
INTERVIEW
Communicatie sleutelwoord bij succesvolle revitalisatie Foto (van links naar rechts): Dirk Barten, Dylan van Meteren, Gert-Jan Lagendijk, Arno Mählmann, Mario Geldof
20
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Lancering van het woonconcept Stout HUISmerk 2016
INTERVIEW
21
MENSEN VOOR GEBOUWEN
INTERVIEW
Peterson Control Union is een internationaal opererende logistieke dienstverlener. Voor de revitalisatie van hun kantoor aan De Boompjes in Rotterdam benaderden zij Lagendijk & Stout. Niet geheel toevallig, zo blijkt uit het relaas van Arno Mählmann. Arno vervulde vanuit Peterson de rol als projectmanager.
Hij is samen met Gert-Jan Lagendijk, Mario Geldof,
landen. Hun kennis en ervaring omvat alle aspecten van
Dirk Barten en Dylan van Meteren aangeschoven voor
de toeleveringsketen, in een groot aantal sectoren en
de terugblik op een uitdagend werk.
vrachttypes. Van olie en gas, tot hernieuwbare energie. Van veevoer tot regeneratieve landbouw en textiel.
Lagendijk & Stout staat voor persoonlijke betrokkenheid,
Dankzij het wereldwijde netwerk van kantoren en meer
meedenken, adviseren en het ondersteunen van de
dan vijfduizend medewerkers zijn ze in staat bedrijven
opdrachtgever. Dat doen we met technisch sterke mede-
overal ter wereld te ondersteunen.
werkers, met kennis en ervaring. Hoe dat in de praktijk verloopt? Daar is dit project een mooi voorbeeld van!
Duurzaam en hybride Arno: “De facelift van onze Rotterdamse vestiging is een
Bouwen aan een betere wereld
traject wat al in 2014 is gestart. Met de oplevering van deze
Peterson bouwt al tientallen jaren mee aan een betere
twee etages aan De Boompjes door Lagendijk & Stout is
wereld. Met hun basis in de landbouw, zijn ze uitgegroeid
in 2023 een einde aan dat stapsgewijze project gekomen.”
tot een wereldwijde partner voor logistiek, advies,
Het doel van de revitalisatie was het realiseren van een
technologie en training. Ze leveren een uitgebreid
duurzaam en hybride kantoor.
assortiment kwaliteitsdiensten in meer dan tachtig
22
MENSEN VOOR GEBOUWEN
Op basis van inzichten uit de COVID-19 periode,
Service
ontstond behoefte aan een flexibele oplossing.
De wens van Peterson was een partner van over-
Meer overlegruimtes, meer gevarieerde mogelijkheden.
zichtelijke omvang. Arno: “Service was voor ons
Daarvoor werden de wensen van diverse afdelingen
een belangrijke factor. Lagendijk & Stout deed ook
in kaart gebracht.
prijstechnisch een prima aanbieding. Bovendien was er onderling direct een klik.” Leon van der Pol van Seventeen One Interiors was de schakel in het project. Arno: “Leon is vanaf dag één betrokken bij alle verbouwingen. Zijn handtekening staat onmiskenbaar
“Het doel van de revitalisatie was het realiseren van een duurzaam en hybride kantoor. ”
onder de ontwerpen. Hij is in gesprek gegaan met Gert-Jan.” Uit dat overleg ontstond een werkverdeling, waarbij de focus van Leon op het esthetische aspect gericht was. De technische uitvoering, het logistieke
Verantwoordelijke partner
proces en de aansturing van onderaannemers werd
Arno: “Van de drie partijen die inschreven op de
opgepakt door Lagendijk & Stout.
aanbesteding voor deze laatste stap, kwam Lagendijk & Stout als meest geschikte partij naar voren.” Peterson
Logistieke uitdaging
was al bekend met hen, omdat Lagendijk & Stout de
Gert-Jan: “De samenwerking met alle betrokken partijen
nieuwe locatie van internationaal laboratorium TLR
verliep vanaf het begin goed. De directievoering vanuit
Ridderkerk realiseerde, een dochteronderneming van
Peterson was in handen van bouwkundig adviesbureau
Peterson. Gert-Jan Lagendijk: “Dat werk was van een
Vriesema uit Rotterdam. Wij hebben de coördinatie op
heel ander kaliber. Technisch en logistiek heel anders
de bouwplaats opgepakt. Die manier van werken past
dan de revitalisatie van een kantoor. Maar we hebben
ons goed.” De coördinatie was omvangrijk: veel externe
wel aangetoond een verantwoordelijke, meedenkende
partijen, en een logistieke uitdaging. Mario Geldof,
partner te zijn.”
projectcoördinator vanuit Lagendijk & Stout:
23
MENSEN VOOR GEBOUWEN
2020 Arno Hokke, Theo de Wit en Ronald kort worden mede-aandeelhouder
INTERVIEW
INTERVIEW
“We hebben bewust gekozen geen uitgebreide bouwplaats
Werkzaamheden
rondom het gebouw in te richten. De ruimte hier aan de
De werkzaamheden moesten in een korte, afgebakende
bekende en drukke Rotterdamse verkeersader de Boompjes
periode worden uitgevoerd. Mario: “We zijn in februari
is beperkt en het zou te veel hinder voor de omgeving
2023 gestart en de vooroplevering was in de zomer, voor
opleveren. Daardoor luisterde de planning van de logistiek
de bouwvak!” Dirk Barten was als uitvoerder dagelijks
heel nauw. We hebben een strakke volgorde van leveringen
aanwezig in Rotterdam. Arno: “Dirk speelde voor mij een
aan weten te houden, waarbij we aan het einde van elke
cruciale rol. Ik had veel contact met Mario, maar Dirk was
dag het buitenterrein weer schoon en leeg opleverden.
echt de communicatieve spil in dit project!” Dirk: “Omdat
Goed contact met de gemeente was belangrijk!”
wij coördineerden, stond ik voortdurend in contact met de betreffende onderaannemers. En wanneer Arno vragen had, kon hij natuurlijk bij mij terecht.”
Maatwerk Lagendijk & Stout heeft in het pand van Peterson verschillende werkzaamheden verricht: → Sloopwerk en stripwerk van bestaande kantoorlagen. → Vervangen 410 vierkante meter gevelkozijnen en binnen- en buitenzonwering, met als doel de luchtdichting, zonnetoetreding, isolatiewaarde en zodoende de gebouwprestatie te verbeteren. → Aandachtspunt bij het vervangen van deze kozijnen was het werken in de binnenstad, waarbij de gevelopeningen voor de gevelkozijnen elke dag weer gesloten dienden te worden. → Het volledig vervangen van binnenwanden, kozijnen, plafonds en vloerafwerkingen. → Het vernieuwen van de sanitaire groepen.
24
MENSEN VOOR GEBOUWEN
INTERVIEW
Gevarieerd Dat maakte het werk voor Dirk erg gevarieerd. “Buiten het communiceren, werkte ik uitvoerend mee. Het werk aan de kozijnen was dat betreft erg arbeidsintensief. heel zelfstandig leren werken!” Dylan: “Dit was een goede leerschool!” Nu de oplevering een feit is, kan Arno vooral tevreden zijn. “We waren op zoek naar service en dat heeft Lagendijk & Stout onmiskenbaar geboden. Zij hebben de coördinatie proactief opgepakt. De goede communicatie waardeer ik heel erg. Ik denk dat communicatie bepalend is voor het succes. Ik had met Dirk en ook met Mario en Gert-Jan altijd een aanspreekpunt. Ze zijn misschien wel gek geworden van
Reële eisen
al mijn vragen!”
“Er is altijd gedacht in oplossingen: wanneer het nodig was is langer doorgewerkt”, besluit hij. “Soms was het spannend, maar het is altijd goed gekomen. Het belang van de omwonenden is gerespecteerd en dat was voor mij heel belangrijk.” Anderzijds wordt de samenwerking met Arno gewaardeerd door de mannen van Lagendijk
“We waren op zoek naar service en dat heeft Lagendijk & Stout onmiskenbaar geboden.”
& Stout. Mario: “Arno stelt reële eisen. Hij is kritisch, maar geeft dat tijdig aan zodat we ernaar kunnen handelen. Dat houdt ons scherp!”
25
MENSEN VOOR GEBOUWEN
2021
Oprichting Lagendijk & Stout
En Dylan heeft als leerling-timmerman door dit project
INTERVIEW
Three Towers Verde Vista Centrumplan:
hoogtepunt van samenwerking
Er zijn veel hoogtepunten in onze 115-jaar tellende geschiedenis. Maar het hoogste punt bereikte Bouwonderneming Stout in 2022. Letterlijk, want langs de A4 bij Zoeterwoude werkten wij in opdracht van ontwikkelaar Sustay aan Three Towers, eerder bekend als het Verde Vista Centrumplan. Het project bestaat uit 150 duurzame woningen, met een hoogste toren van 52 meter. Een unicum in onze historie!
26
MENSEN VOOR GEBOUWEN
2022 Bereiken hoogste punt ooit, 52 meter
INTERVIEW
27
MENSEN VOOR GEBOUWEN
INTERVIEW
Michel Renzenbrink, Projectleider
Een omvangrijk project, waarin verschillende bouw-
Michel: “Met behulp van de BouwApp hebben we
technische uitdagingen de revue passeren. Maar het
voor de bewoners de impact proberen te beperken.
meest trots is projectleider Michel Renzenbrink op de
Via die app delen we praktische informatie. Door de
samenwerking met alle betrokken partijen.
omvang van het werk en de transportbewegingen in een dertigkilometerzone, speelt veiligheid speelt een grote
Publiek
rol. We moesten bijvoorbeeld rekening houden met
“De 45 sociale huurappartementen, 105 vrije sector huur-
schoolgaande jeugd!”
appartementen én de supermarkt met garage verrijzen pal langs snelweg A4. Dat houdt in dat wij dagelijks door een autorijdend publiek ‘op onze vingers worden gekeken’. Het is echt een visitekaartje!” Dat publiek heeft kunnen genieten van een aantal staaltjes vakwerk. “Bouwen in de hoogte brengt uitdagingen met zich mee, zoals beperkte ruimte, stedelijke omgeving en logistiek.” BouwApp Het Verde Vista Centrumplan wordt in Zoeterwoude in de nieuwe wijk Meerburg gerealiseerd. Dat betekent dat
“Tot in de puntjes voorbereid en ruim binnen de gestelde planning gerealiseerd.” - Kees Hölscher, Uitvoerder
gebouwd wordt in een bewoonde omgeving.
28
MENSEN VOOR GEBOUWEN
INTERVIEW
Foto (van links naar rechts): Kees Hölscher, Arjan Verwoerdt, Jeroen Overgaauw, Bert van Herwijnen, Michel Renzenbrink, Wim Berendse
uit die vroege participatie, werd gestart met de
“Een mooi en uitdagend project: de complementaire kwaliteiten van alle teamleden hebben hun waarde gehad voor het resultaat.”
engineeringsovereenkomst. Michel: “Daarin hebben
- Arjan Verwoerdt, Projectvoorbereider
“Dat is één van de onderdelen die we al in een heel vroeg stadium van het project konden uitwerken. Op uitnodiging van de opdrachtgever maken we vanaf het begin deel uit van het bouwteam.” Voortvloeiend
we met elkaar de bouwsystemen kunnen afstemmen op het ontwerp, de uitvoering en de financiële haalbaarheid. In het voortraject hebben we partijen
binnen één dag worden gestort. Dat is tot in de puntjes
betrokken bij de uitwerking van het ontwerp op basis
voorbereid en dat verliep ruim binnen de gestelde
van hun specifieke expertise.”
planning.”
Zoals gezegd, is de impact op de omgeving groot, door het bouwen in een bestaande woonwijk. Michel: “We
Voorbereiding en planning
hebben in overleg met de gemeente een verkeersplan
De oplevering is inmiddels een feit. Geheel conform
opgesteld. Het bouwverkeer én de bouwplaats
planning. Michel ziet de voorbereiding als de sleutel
is gestructureerd, bijvoorbeeld door de loop van
tot dat succes. “Het werk is zonder onoverkomelijke
fietspaden aan te passen.” Andere uitdagingen zijn van
problemen verlopen, we hebben weinig tegenslag
bouwinhoudelijke aard. Uitvoerder Kees Hölscher zegt
gekend. In mijn ogen is onze vroege deelname aan
daarover: “De keldervloer moest met 1450 kuub beton
het bouwteam daarbij essentieel geweest.
29
MENSEN VOOR GEBOUWEN
2022 Verhuizing naar nieuw kantoor in Sliedrecht
Bouwteam
INTERVIEW
Omdat we al tijdens het schetsontwerp aan tafel zaten,
“Zowel intern als extern. In totaal waren dat zo’n vijftig
hebben we op voorhand ontwerphobbels kunnen weg-
partijen”, zegt Michel. “Bijvoorbeeld de schuine kappen
nemen. De uitvoering was een kwestie van invullen van de
op de torendelen die het complex kenmerken. Dat is
vakken, omdat de grote lijnen in de voorbereiding waren
vrij uitzonderlijk voor dit soort hoogbouw. De gemeente
uitgezet. Dat hoefde niet meer tijdens het project, waardoor
Zoeterwoude had een dorps karakter voor ogen:
we geen stagnatie hebben ervaren.”
dat wordt geaccentueerd door die sprekende kappen.”
Uitmuntende samenwerking
Samenwerken
Direct gevolg van de goede voorbereiding, was de
Michel vervolgt: “Het ontwerp is een samenspel
uitmuntende samenwerking tussen alle betrokkenen.
tussen opdrachtgever, gemeente en architect. Wij hebben onze expertise ingebracht op het gebied van uitvoeringsmethodiek en financiele haalbaarheid. Intern uitte de hechte werkwijze zich in het vroegtijdig tackelen
“Met teamwork en respect voor elkaar, bereik je de beste resultaten!”
van tegenslag. Wanneer wij als ‘Team Stout’ conform planning werken, kunnen onze partners op tijd leveren. Daardoor ontstaat een vicieuze cirkel, waaruit blijkt dat goed samenwerken van absoluut belang is!”
- Wim Berendse, Projectvoorbereider
Bouwinfo
Opdrachtgever Sustay, Utrecht Architect diederendirrix, architectuur & stedenbouw Hoofdaannemer Bouwonderneming Stout, Sliedrecht Constructeur Theo Wulffraat & Partners, Zwijndrecht Installatieadviseur Drietech & Verhoef Ingenieursbureau, Rotterdam Bouwfysisch adviseur Nieman Raadgevende Ingenieurs, Utrecht
30
MENSEN VOOR GEBOUWEN
INTERVIEW
Trots
“Ik ben erg trots op het werk wat we hier met zijn allen hebben neergezet!”
Michel: “De samenwerking maakt mij het meest trots. Ik zeg altijd dat de mensen op de bouwplaats waarde toevoegen aan het gebouw. Zij moeten het maken, op basis van voorwaarden die ‘op kantoor’ zo goed
- Jeroen Overgaauw,
dat we dat hebben gerealiseerd met zijn allen: binnen
Uitvoerder
het gestelde budget en binnen de gestelde tijd!”
“Teamwork begint met het opbouwen van vertrouwen. En de enige manier om dat te doen is door ieders kwaliteiten te kennen!” - Bert van Herwijnen, Projectvoorbereider
31
MENSEN VOOR GEBOUWEN
2023 115 jaar Bouwonderneming Stout
mogelijk zijn gecreëerd. Het geeft een heel goed gevoel
HERKON B.V. PROJECTONTWIKKELING
BOUWONDERNEMING STOUT B.V.
LAGENDIJK & STOUT B.V.
Stationspark 1100
Stationspark 1100
Beyerinckstraat 14-16
3364 DA Sliedrecht
3364 DA Sliedrecht
3364 AX Sliedrecht
088 – 440 10 20
088 – 440 10 00
088 – 440 14 60
info@herkon.nl
info@stout.nl
info@lagendijkstout.nl
www.herkon.nl
www.stout.nl
www.lagendijkstout.nl