Issuu

Stadsremise Netwerk van havensporen als drager van sociale samenhang in Haven Stad

2025

Stadsremise Netwerk van havensporen als drager van sociale samenhang in Haven Stad

Hoe kunnen we informele openbare ruimte centraal stellen in de ontwikkeling van een nieuw stuk stad?

Door herinterpretatie van bestaande sporen ontstaat een bijzonder netwerk van openbare ruimten waarin historie, identeit en flexibel gebruik samenkomen.

Maurijn Rouwet

Master Architectuur

Academie van Bouwkunst Amsterdam mrouwet@gmail.com +31(0) 6-511 90 233 Commissie

Wouter Kroeze (mentor) Hanneke Kijne

Machiel Spaan Toegevoegde leden voor het tentamen Jolijn Valk

Gerjan Streng

Inhoud

1. context & urgentie 2. visie herinterpretatie havensporen 3. het zaanstraat emplacement 4. Een nieuw leven voor de onderhoudsloods 5. Beeldenboek

abstract “Age of Insecurity” Dit project onderzoekt de ruimtelijke betekenis van een spoorweg emplacement in Amsterdam west, in de context van de toekomstige gebiedsontwikkeling richting de haven. Het resultaat van dit ontwerpend onderzoek is een herinterpretatie van het Astra Taylor

bestaande netwerk van havensporen en daaraan gekoppelde (iconische) industriegebouwen in het gebied. De ruimtelijke structuur van het sporennet heeft de potentie om op verschillende manieren van belang te zijn voor de nieuwe stadswijk Haven Stad: als fysieke verbinding tussen de verschillende deelgebieden, als experimentele ruimte voor (informele) gemeenschappen en als identiteitsdrager voor het nieuwe stadsdeel. Een netwerk van openbare ruimtes als toekomstige drager van een laagdrempelig en verbindend openbaar leven binnen de ontwikkeling van Haven Stad. Hieruit volgt een pleidooi om het centraal gelegen spoorwegemplacement niet vol te bouwen maar in te richten als park. Het emplacement wordt een belangrijke verbindingsruimte tussen het historisch centrum en de haven, en de

Rene Boer - Smooth City

omliggende gebieden. Dit terrein is in potentie een essentiële verzamelplaats voor de huidige en de toekomstige bewoners van het gebied. Gemeenschappen die uit het gebied verdreven dreigen te worden krijgen hier een nieuw thuis. Het stedenbouwkundig voorstel laat zien hoe het geïsoleerd gelegen emplacement ruimtelijk toegankelijk gemaakt kan worden voor de mens.

“Von der Stadt der Teile, zur Stadt der teilhabe”

Het ontwerpvoorstel toont de potentie van de bestaande onderhoudsloods als flexibele gemeenschapsruimte. Het doel van het ontwerpproces was niet een gefixeerd eindresultaat maar het vinden van de ruimtelijke potentie van de loods, gekoppeld aan het toegankelijk maken van het gebouw en kenmerkt zich door een vorm van lezen, schatgraven en herinterpreteren van het bestaande. Zo ontstaat een gebouw dat functioneert als polyvalent gebruikslandschap met

Arno Brandlhuber

een dak. Het vasthouden aan de sporen als belangrijk ontwerp ingrediënt heeft geleid tot een verrassende logica van gebruik. Het ontwerp voegt een perspectief toe aan de “business as usual”

“Rule of 3 in survival:

gebiedsontwikkeling van Haven Stad: Dat van de informele openbare

3 minutes without air

gebruiksruimte. Deze ruimte wordt nadrukkelijk centraal geplaatst in de opzet

3 hours without shelter

van deze nieuwe stadswijk. De uitwerking is een pleidooi voor een informele

3 days without water

openbare ruimte die uitnodigt tot betrokkenheid, beleving, toe-eigening,

3 weeks without food

verbeelding, discussie en verwondering.

3 months without company” Alexander van Nieuwenhuizen

luchtfoto van de haven, 1965

1. context & urgentie korte introductie haven gebied en haven stad Dit deel van de haven kreeg vorm in de periode 1950-1985, ingericht vanuit de ruimtelijke logica van havenbekkens, treinsporen en tussenliggende opslagloodsen. Die schaal is nog steeds bepalend voor de ervaring van het gebied. Een plek voor machines, bulkmaterialen en schepen, in de rafelranden van het gebied zoeken moedige pioniers naar ruimte. Haven Stad is een grootschalige stadsuitbreiding in Amsterdam. Het plan van de gemeente Amsterdam voorziet in 70.000 woningen, 58.000 arbeidsplaatsen en alle benodigde voorzieningen zoals sport, groen, scholen, winkels en zorg. In de toekomst gaan 150.000 mensen in het gebied wonen en werken. Deze stadsuitbreiding komt tot stand in een in een tijdperk van ingrijpende transities op het vlak van klimaat, kantelende wereldorde, schaarste aan grondstoffen. Dit heeft directe gevolgen voor steden als Amsterdam en komt tot uitdrukking in de gevolgen van klimaatverandering zoals een grotere kans op overstromingen, hittestress, verlies aan biodiversiteit. Het woningtekort en de daaraan gekoppelde gentrificatie creëert ontheemding/eenzaamheid en ondermijnt duurzame sociale cohesie in de stad. Tegelijkertijd zetten de plannen voor dit nieuwe stadsdeel bestaande gemeenschappen in het plangebied onder druk. De bestaande ruimte voor o.a. volkstuinen, informele handelsgemeenschappen, verenigingen (zoals postduivenvereniging, manege, hondenclub), daklozenopvang dreigt te verdwijnen door de impact van de ontwikkeling van Haven Stad. Nu al drukbezochte openbare ruimte zoals het westerpark, wordt aangeduid als het belangrijkste park voor de nieuwe bewoners van Haven Stad.

Het Zaanstraat emplacement tijdens de laatste uitbreiding, 1982

centrum

De projectlocatie is het Zaanstraat Emplacement in Amsterdam west. Een rangeerterrein voor het spoor vlakbij de haven. De locatie is onderdeel van de toekomstige gebiedsontwikkeling Haven Stad. 1. gebiedsontwikkeling 2. spoorwegemplacement en aangrenzende gebieden

inventarisatie ontwerpingrediënten

1a. 4.

1b.

inventarisatie nieuwe bebouwing Haven Stad 0. Zaanstraat emplacement 1820 woningen 1200 arbeidsplaatsen 1. Minervahaven 11620 woningen 7500 arbeidsplaatsen 2. Hemknoop 1880 woningen 1250 arbeidsplaatsen

3. Sloterdijk I zuid 4700 woningen 3500 arbeidsplaatsen 4. Sloterdijk I noord 6520 woningen 4000 arbeidsplaatsen 5. Alfadriehoek 5200 woningen

inventarisatie bestaande functies 3450 arbeidsplaatsen

woningbouw

6. Coen- en Vlothaven 15400 woningen 10270 arbeidsplaatsen

bedrijvigheid kantoorvilla’s onderwijs bulkhaven

inventarisatie ontwerpingrediënten

peilniveaus in het plangebied

het sporennetwerk in het havengebied

-2 m NAP

bestaande sporen

-0,5 tot 0 m NAP

historische sporen

0 tot +1 m NAP +1 tot +2 m NAP +2 tot +4 m NAP +4 tot +7 m NAP

inventarisatie ontwerpingrediënten

33. 32. 30.

28.

27. 26. 25. 24.

20. 21.

19.

16. 17. 18. 13. 12. 11. 10. 14. 15.

23. 22. 9.

31.

29.

1. 3.

9. 9.

4. 8.

gemeenschappen en verenigingen

6. 5.

10. begraafplaats St Barbara

21. AMOC west, 24-uursopvang en inloophuis

30. steunpunt stichting voedselbank

11. historische polderweide

22. Black cat theatre (kindertheater)

31. The park playground VR amsterdam

1. brediusbad

12. de buurtboerderij

23. ISOamsterdam (collectief van makers en

32. containerterrein, informele

2. tuinpark zonnehoek

13. villa buitenlust

3. natuurspeeltuin “het wilde westen”

14. postduifvereniging De Postiljon

4. waternatuurtuin

15. hondenschool “De Gabber”

(boulderlocatie)

5. boerderij westerpark

16. Stal la Benter (paardenstal)

25. broedplaats contact

6. Roos schooltuin

17. bosje met sporen van kinderverjaardagen en

26. Domus 3 Leger des heils (thuislozenopvang)

7. westergasterrein

kamperen

kunstenaars) 24. Beest boulders het lab amsterdam

27. thuishaven festivalterrein

8. tuinpark nut en genoegen

18. stichting kakelbont (paardrijschool / manege)

28. hangmat locatie / rustplek thuislozen

9. gemeenschapsgebouwen tuinpark nut en

19. danstheater Aya

29. kitchenrupublic (kooklab)

genoegen

20. voetbalclub AVV SDZ

handelsgemeenschap 33. Bd&G Logistics, informele handelsgemeenschap

2. visie herinterpretatie havenspoor Om de ruimtelijke betekenis van het Zaanstraat Emplacement goed te begrijpen bleek het belangrijk om eerst de grotere context van de haven te onderzoeken. Wat speelt hier? Wie gebruikt het gebied nu? En in de toekomst? Welke plekken & kenmerken hebben potentie om in de toekomst een rol te spelen in de nieuwe stadswijk? In dit onderzoek kwam het bestaande netwerk van havensporen en daaraan gekoppelde (iconische) industriegebouwen in het gebied bovendrijven. Het netwerk van sporen en daaraan gekoppelde ruimtes en gebouwen in de haven zijn in potentie drager van een laagdrempelig en verbindend openbaar leven binnen de ontwikkeling van Haven Stad. De traces van sporen zijn als ruimtelijke structuur historisch bepalend geweest in de ruimtelijke indeling van het gebied, vaak bepaalde het verloop van een spoor hoe de ruimte eromheen ingedeeld werd. Het sporennet is op verschillende manieren van belang te zijn voor de nieuwe stadswijk, als fysieke verbinding tussen de verschillende deelgebieden, als netwerk van experimentele ruimte voor (informele) gemeenschappen en als identiteitsdrager voor het nieuwe stadsdeel. De ruimtes die door de sporen gedefinieerd worden variëren in maat van een enkel spoor op buurtniveau tot het zaanstraat emplacement dat als grootstedelijke schakel tussen het oude Amsterdam en de nieuwe stad ligt.

visie emplacement en sporenpark Haven Stad

Het emplacement wordt onderdeel van een post-

Het sporennet activeerd en sluit

industrieel sporenpark dat de

aan op bestaande en nieuwe

verschillende gebieden in haven

wijkparken en stadsparken.

stad verbindt.

Het sporennet functioneerd als verbindend netwerk binnen haven stad en sluit aan op bestaande en nieuwe routes voor langzaam verkeer.

Het havensporen netwerk verbind bestaande cultuurhistorische gebouwen en nieuwe “plekken van betekenis” in het raamwerk Haven Stad.

visie emplacement en sporenpark Haven Stad

4. 3.

3. 2. 1. 4.

Voorstel Van havensporen netwerk naar integraal informeel sociaal-cultureel netwerk van verbonden openbare ruimtes voor Haven Stad.

3. het zaanstraat emplacement Het momenteel ontoegankelijke Zaanstraat Emplacement is een belangrijke schakel tussen de historische stad en Haven Stad. Momenteel is het terrein in gebruik als onderhoudslocatie van de NS en Pro Rail. Het gebied waar het emplacement deel van uitmaakt is gefragmenteerd door uitvalswegen en doorgaande spoortracés. Een versnipperd stuk stad. Uit analyse blijkt dat veel van de toekomstige wandel- en fietsroutes via dit emplacement lopen. Door de uitbreiding van de stad richting de haven centraal wordt het emplacement opeens een centrale plek die potentie heeft om als verbindingsruimte de samenhang in dit gebied te versterken. In de plannen voor Haven Stad moet het emplacement plaatsmaken voor de bouw van 1800 woningen, 1200 arbeidsplaatsen, een school, zorgprogramma en een aantal voetbalvelden. In dit afstudeervoorstel wordt het emplacement juist vrij gehouden van nieuwe gebouwen. Het emplacement functioneert als verbindende schakel, zowel in nieuwe routes als openbare ruimte. Naast de doorgaande routes komen er op het terrein plekken, ruimte voor ontmoeting, uitdaging, spel, recreatie en beschutting. Het verloop van bestaande sporen zijn het startpunt voor de organisatie, vormtaal, materialisatie en identiteit van het nieuwe sporenpark. De identiteit van braakland wordt als startpunt genomen voor het herontwerp. Het ontwerp is een verbeelding van een openbare ruimte gericht op het genereren van hoop en sociale cohesie in het licht van de uitdagingen van deze tijd. Een informele openbare ruimte die uitnodigt tot betrokkenheid, beleving, toe-eigening, verbeelding, discussie en verwondering.

Het Zaanstraat Emplacement is een belangrijke verbindingsruimte tussen de historische stad en Haven Stad.

een alternatieve visie op het emplacement

Huidige situatie

Raamwerk Haven Stad

Het emplacement blijft leeg

Het zaanstraat emplacement is een ontoegankelijk terrein. De locatie

In de plannen voor Haven Stad komen op het Zaanstraat Emplacement

Bestaande en historische spoorlijnen die het gebied historische gevormd

is alleen toegankelijk vanaf de openbare weg aan de noordzijde van

onder andere 1820 woningen en 1200 arbeidsplaatsen.

hebben worden ingezet om nieuwe doorgaande routes te creeren die

het plot. Het gebied is ruimtelijk gefragmenteerd door het spoortalud,

De bouwblokken hebben een basis van 30m hoog en hoogte accenten

Haven Stad verbinden met het historische centrum.

doorgaande sporen en ontsluitingswegen.

van 60 tot 80 meter. Het netwerk van sporen vormt de blauwdruk voor een nieuw sporen park met een topografie die de verschillende peilniveaus in het gebied met elkaar verbindt. Het park en de lijnwerkplaats vormen een centrale gemeenschapsruimte voor het nieuwe (spoor) netwerk van openbare ruimtes in het havengebied.

doelgroep Het park en de onderhoudsloods biedt onder andere ruimte aan zowel doelgroepen en functies die door de gebiedsontwikkeling verjaagd dreigen te worden, als de nieuwe bewoners van Haven Stad: •

(Kwetsbare) gemeenschappen en verenigingen in het gebied, groepen die door de ontwikkeling van Haven Stad uit het gebied verdreven dreigen te worden.

•

Huidige en nieuwe bewoners van de wijken rond het emplacement.

•

De passanten die gebruik maken van de toekomstige routes.

impressie van het sporenpark en de nieuwe onderhoudsloods

toelichting ingrepen Van versnipperd stuk stad (01)

naar verbindende ruimte (02)

Het gebied waar het emplacement deel van

Het emplacement wordt in het ontwerp door

uitmaakt is gefragmenteerd door uitvalswegen

topografische ingrepen verbonden met de

en spoortracés en verschillende peilniveaus.

omliggende gebieden.

Een versnipperd stuk stad waar onder andere het Westerpark, de Spaarndammerbuurt, het Brediusbad, begraafplaats st. Barbara, het bedrijventerrein Mercuriushaven en en tuinpark Zonnehoek deel van zijn. Ieder van deze plekken ligt op een eigen peilniveau. 01

reconstructie van een oerdijk (03)

verbinding met de Brettenscheg (04)

Aan de noord-westzijde grenst huidige zaanstraat

Het Zaanstraat emplacement ligt op de kop van de

emplacement aan de oorspronkelijke contour van

brettenscheg.

het Oer IJ en later de Spaarndammerdijk. Deze

Aan de zuidwest kant wordt de brettenscheg

dijk is nog steeds onderdeel van de primaire waterkering van Amsterdam. Het verhoogde peilniveau van het emplacement

verbonden met het emplacement door in de logica van de spoorkruising het landschap over de sporen te verbinden met het emplacement.

sluit aan op de dijk. In de nieuwe situatie wordt de oerdijk weer herkenbaar onderdeel van het landschap en verbindt de dijk het peil van het emplacement met het peil van de haven. 03

Uitreiken en binnenhalen (05)

gebouw heroriënteren (06)

Het gebouw wordt programmatisch

Het gebouw alzijdig toegankelijk maken en

verknoopt met het omliggende emplacement,

verbinden met het landschap door de gevels

het Brediusbad, het Westerpark, de

poreus te maken en de binnenruimtes beter te

Spaarndammerbuurt en het via het sporennet

verbinden met de buitenruimte.

met de stad. Deze programmatische verknoping wordt op hoofdlijnen vertaald in vier velden met een eigen functionele logica: Het zwembad, het productietheater, de werf en het manifestatie terrein. Deze velden ontmoeten elkaar in het gebouw, waardoor uitwisseling ontstaat. Ieder van 05

deze functionele velden zijn op hun eigen manier geschikt om op verschillende manieren gebruikt te worden.

thave & vlo

vlo

coen

12.

t fie

14.

15.

e rh

16.

17. 4.

sloterdijk

13.

3. 2.

10.

Amste

rdam C

sloterdijk

11.

adam west

sloterdijk

Haa

rlem

mer dijk

legenda plankaart gebied sporenpark groenstructuur water bestaande en nieuwe wijken gebouwen doorgaande wandel en fietsroutes paden in het sporen park havensporen doorgaande sporen topografie

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17.

het nieuwe Zaanstraat Emplacement de lijnwerkplaats het Brediusbad nieuw metrostation broedplaats Hem Houtveemloods het westergasterrein waternatuurtuin natuurspeeltuin “het wilde westen” begraafplaats St Barbara tuinpark nut en genoegen tuinpark zonnehoek spaardammerbuurt mercuriushaven (toekomstige bebouwing) minervahaven (toekomstige bebouwing) houthavens hemknoop (toekomstige bebouwing)

nieuwe profieldoorsnede emplacement, een toegangkelijk sporen park vol gebruiks- en verblijfspotentie

boven: schets waar binnen de logica van sporen plekken verbindingen en routes ontstaan. links: verschillende manieren om een spoor opnieuw te interpreteren. vlnr: zwembad, fietspad, voetpad, zitplek

4. Een nieuw leven voor de onderhoudsloods De bestaande lijnwerkplaats (onderhoudsloods) op het Zaanstraat Emplacement ligt midden in het nieuwe netwerk van openbare ruimte en is het enige gebouw dat volledig in het teken staat van het spoor. Dit gebouw wordt één van de centrale verzamelruimtes van publiek leven in Haven Stad. Het bestaande gebouw wordt getransformeerd tot polyvalente activiteitenruimte voor Haven Stad. Zo ontstaat ruimte voor zowel doelgroepen en functies die door de gebiedsontwikkeling verjaagd dreigen te worden, als de nieuwe bewoners van Haven Stad. De lijnwerkplaats wordt een nieuwe meent voor het gebied. Vormgegeven als een open gebruikslandschap dat verschillende manieren aansluit op het park rond het gebouw.

Het huidige interieur van e loods met de werksporen. De betonvloer heeft een reliëf om onder de treinen te werken, de treinen zelf staan op verhoogde sporen. De elementen in de loods hebben ieder een eigen kleurcode, oranje voor bewegende gebruiksopjecten, blauw voor de staalconstructie en vaste elementen, op de vloer zijn met geel en zwart veiligheidszones gemarkeerd.

Zicht vanuit de grote hal richting de loods.

De grote hal en voormalige wielbakken werkplaats.

De loods en bijgebouwen

een uitbreiding van de loods uit de jaren 80

De toegang voor de treinen

Het emplacement

concept gebouw, van onderhoudsloods naar polyvalent gebruikslandschap met een dak

De bestaande lijnwerkplaats

Polyvalent gebruikslandschap met een dak

Middenin een landschap van sporen ligt een monofunctionele en

Het doel van de ingrepen op het bestaande gebouw is om de ruimtelijke

ontoegangkelijke onderhoudsloods van de NS. Het bestaande gebouw heeft

potentie van het bestaande gebouw maximaal uitnutten, de structuur versterken

een aantal bijzonder elementen. De fundering die treinen kan dragen en de

en diversiteit van ruimtes vergoten. De nieuwe ruimtes zijn flexibel in te delen

werkvloer met zijn reliëf zijn misschien wel het meest unieke element in het

om uiteenlopende doelgroepen te bedienen en breed scala van toeeigening

gebouw. Op de kop van het gebouw ligt een cluster ruimtes met gevarieerde

en gebruik mogelijk te maken. Er ontstaat een gradiënt van toegankelijkheid,

maten, gebouwd met metselwerk en staal. De grootste aaneengesloten ruimte

ruimtelijkheid (formaat, sfeer) en binnenklimaten in het gebouw. De nieuwe

is de loods met een overkapping met daklichten en een bijzondere ranke

ruimtes zijn flexibel aan elkaar te koppelen, overlappen in gebruik en staan nooit

staalconstructie op een grid van 10x10m. Het ontwerp borduurt voort op deze

op zichzelf.

elementen.

modelfoto

overzichtsschema ingrepen gebouw

legenda De bestaande loods is het resultaat van voortdurende aanpassingen door de tijd. De ingrepen in de loods respecteren deze logica en borduren hierop voort in de wijzigingen die nodig zijn om het gebouw aan te sluiten op het nieuwe toegankelijke sporenlandschap en geschikt te maken voor het nieuw gebruik. Het ontwerpproces is gericht op het vinden van mogelijke ruimtelijke potentie gekoppeld aan het toegankelijk maken van het gebouw en kenmerkt zich door een vorm van lezen, schatgraven en herinterpreteren van het bestaande. Het bestaande gebouw maximaal uitnutten. Telkens gericht op minimale ingrepen met een maximale impact in flexibiliteit, gebruik en ruimtelijkheid. Omwille van het toegankelijk maken van de loods wordt strategisch gesloopt. Sommige ruimtes voegen niet veel toe maar verstoren de ruimtelijke helderheid van het gebouw. Op andere plekken sluit de gevel niet aan op de nieuwe bestemming van de loods. Het materiaal dat vrijkomt wordt zoveel mogelijk hergebruikt.

Zagen, graven en blootleggen

strategisch ruineren

Aanhelen (funderingspoeren)

Reconstructie historische elementen

Binnen en buiten verbinden

nieuwe flexibele compartimentering

Uitnutten van de gebruikspotentie van de sporen

ingrepen gebouw: de loods Beheerst ruineren Het kantoorgebouw op de kop van het ensemble wordt bevroren in een toestand tussen ruine en gebouw. Zo vormt het een ambigue symbool bij aankomst op het emplacement vanuit de haven. Reconstructie historische wanden In het huidige gebouw zijn sporen te vinden van de originele opzet van de ruimtes. Omwille van een rijkere en meer kleinschalige (flexibele) compartimentering van de loods worden her en der originele gevels of binnenwanden gereconstrueerd. De reconstructie gebeurt met name door materiaal dat vrijkomt uit de sloop opnieuw in te zetten. (De bakstenen die vrijkomen bij de sloop van een uitbouw in de jaren 80 worden gebruikt om een historische gevellijn opnieuw op te bouwen). Binnen en buiten verbinden De loods is momenteel zeer gesloten. Door het omliggende terrein “naar binnen te halen” wordt het gebouw qua gebruik verankert in de omgeving. Op een aantal plekken wordt dit principe versterkt door in te grijpen in de architectuur van de loods zodat de binnenruimte van de loods de aansluiting op het landschap versterkt. De gevel wordt alzijdig geopend en toegankelijk gemaakt. Sommige delen van de gevel krijgen daarbij functionaliteit die alleen gerealiseerd kan worden met nieuwe elementen. Gevel en flexibele compartimentering De bestaande loods krijgt een flexibele compartimentering die het mogelijk maakt om kleine of grote, warme of koude, natte of droge ruimtes te creëren in de loods.

ingrepen gebouw: de werkvloer en gebruikssporen Zagen, graven en blootleggen Een van de meest monumentale elementen in de loods is de werkvloer. Dit is een imposante en specifieke (funderings) constructie die meermaals gewijzigd is in de historie van het gebouw. Op strategische plekken, gekoppeld aan de routing wordt deze fundering bloot gelegd en toegankelijk gemaakt om ze eigenheid van het gebouw te versterken en de diversiteit aan ruimtes te vergroten. Uitnutten van de gebruikspotentie van de sporen De interventie borduurt voort op gebruikselementen die momenteel aanwezig zijn. het ontwerp voorziet in hergebruik van bestaande loopbruggen, trappen, plateaus die aangehaakt kunnen worden op de

spoorrails en flexibel in te zetten zijn in de loods. Zo worden de zones met de sporen en het betonrelief van de vloer toegankelijk gemaakt. 1. Voortburdurend op deze bestaande object worden ook nieuwe toegevoegd zoals stoelen, tafels, kamerschermen, en afsluitbare opslagkarren.

Er wordt voorzien in lichtgewicht wielstellen die geschikt zijn voor het spoor en die de gemeenschappen en verenigingen in de werkplaats kunnen uitbouwen tot clubhuis, duiventil, kookeiland en zo verder. 2. In de manifestatiehal wordt de rails gebruikt om grote wanden flexibel in te zetten in de ruimte. 3. het bestaande aardwindkanaal wordt omgebouwd tot tweehonderd meter lang zwembad

ingrepen gebouw: de funderingswereld

Aanhelen (poeren) De funderingspoeren die blootgelegd worden door het graven worden aangeheeld met metselwerk en betegelt. Door het toevoegen van een warmte-koude systeem worden dit plekken van warmte in de winter en koude in de zomer. Aansluiten op maaiveld 1.

entreeplein

manifestatieplaats

sporenpark

de werf

uitbreiding Brediusbad

bestaand brediusbad

1. 6.

atlas van potenties

De ingrepen in het gebouw maken een breed scala aan potentieël gebruik mogelijk: toe-eigening door bezoekers, passanten en verenigingen, flexibiliteit in ruimte, klimatisering van het gebouw en het bieden van een gradatie van beschutting.

atlas van potenties: toe-eigening

atlas van potenties: gebruik faciliteren

atlas van potenties: flexibiliteit

atlas van potenties: passieve klimaatzones

atlas van potenties: beschutting

de loods met verplaatsbare gebruikselementen en meubels gekoppeld aan de sporen

details spoorobjecten VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

intieme eettafel

VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

tafel

VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

kamerscherm

VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

basis voor de creaties van de verenigingen

VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

verplaatsbare trap over de sporen

VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

werkblad

VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

de langwerpige manifestatiehal tijdens een markt

logica van het gebouw

4. 1.

5. 6.

10. 7.

11.

12. 16.

13.

14. 15.

gebruikscondities

diversiteit aan binnenklimaten

De ruimtes in het gebouw bieden een rijkweidte aan

gebieden met specifieke en onderscheidende ruimtelijke

binnenklimaten om het gebouw voor verschillend gebruik

eigenschappen.

en alle seizoenen geschikt te maken.

1. ruïne, entreegebied

9. centrale hal

2. foyer

10. zwembad

3. patiotuin

11. verenigingenloods

4. back stage

12. manifestatieruimte

5. verbindende gang

13. kantine

6. productietheater

14. materiaalopslag

7. werkplaats

15. restaurant de wasstraat

8. entreegebied en info

16. de huismeester

open aan de buitenlucht, onbeschut, ongeisoleerd beschut, onverwarmd beschut, geisoleerd, bijverwarmd beschut, geisoleerd, verwarmd

P=0

een continu gebruikslandschap

VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

plattegrond funderingswereld VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

doorsnede door de loods

de ruïne

de patiotuin

het productietheater

de werkplaats

de verenigingenloods

VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

het funderingsbad

doorsnede door de loods

VECTORWORKS EDUCATIONAL VERSION

het Brediusbad verbonden met de loods

5. Beeldenboek

verbindende gang

kopgebouw

patiotuin

centrale hal

centrale hal in verbinding met het zwembad en de funderingsruimte

entreeplein

productietheater

werf

zicht vanuit de centrale hal naar de werkplaats met daarachter het productietheater

zwembad in de funderingswereld

de uitbreiding van het brediusbad

Stadsremise Met speciale dank aan Mijn lieve partner Justyna Chmielewska.

Jouw doorzettingsvermogen, talentvolle inzichten en gepassioneerde betrokkenheid hebben het mogelijk gemaakt dit avontuur tot een goed einde te brengen.

En mijn vrienden, familie en collega’s André Cramer

Ziega van den Berk Rogier Rouwet

Maarten Rouwet

Agnes Timmerhuis Ed Rouwet

Isfrid Angard Siljehaug Ninja Zurheide

Rick van den Berg Maurits Koster Luuk Schröder

Vincent van Leeuwen Jo Barnett

Hans Berger Voor jullie fantasie, al het sparren, de

aanmoediging, hulp en het geduld. Dankjewel!