Bram-van-den-Heuvel-Master-of-Architecture-De-Bajesbuurt

Een nieuwe toekomst voor de Bijlmerbajes PIOA Penintiare Inrichting Over-Amstel Bijlmerbajes

Bram van den Heuvel

PIOA Penintiare Inrichting Over-Amstel Bijlmerbajes

LOOA #487 Leef Omgeving Over-Amstel Bajesbuurt het bouwen van een nieuwe buurt

In mijn afstudeerplan transformeert de Bijlmerbajes van gevangenis tot een nieuwe leefomgeving voor Amsterdam, de Bajesbuurt en zal deze dienst doen als katalysator voor de sociale cohesie van de plek, de buurt en de stad.

Veertig jaar na de opening van een revolutionair gevangenisconcept moet de Bijlmerbajes sluiten.

Het pionierskarakter en de resocialisatie-gedachte die aan de Bijlmerbajes ten grondslag liggen, hebben geleid tot een uitzonderlijk complex. Dit complex, een landmark aan de entree van de stad met een uniek karakter, voldoet echter niet meer aan de huidige eisen van het gevangenisbeleid. Naast het gevangenisbeleid zijn ook de stad en de maatschappij aan verandering onderhevig.

Tegenstrijdig genoeg heerst er veel leegstand en is er tegelijkertijd een groot gebrek aan woonruimte. Daarbij zijn wij, bewoners van de stad, de stad nu anders gaan gebruiken dan voorheen.

In dit boek ziet u het proces en resultaat van mijn onderzoek en ontwerp - analyse - concept - ontwerp gebied - ontwerp toren

wat gebeurt er op dit moment

wat is er - grote woningdruk - steeds meer segegratie - woningen onbetaalbaar - veel leegstand van niet woongebouwen - centrum te druk

wat doen we/willen we - stad/buurt als woonkamer - wonen is een activiteit op een dag - thuisloos wonen - steeds beter verbonden met de wereld - meer er verder reizen - meer vraag om collectiviteit - participatie binnen sociale omgeving - op zoek naar indentiteit - bezit is uit, delen is in - willen ervaren

de maatschappij veranderd

vanaf de jaren ‘60-’70 - ontzuiling - steeds minder sociale controle - individualisering - makkelijk onthouden aan de maatschappij - buurt niet meer nodig - sociale contacten steeds verder weg / online - verandering gebruik stad door facebook anno nu: - terugtrekken rol overheid - decentralisatie - terug naar de kern van sociale woningbouw - de betrokken / verantwoordelijk burger - herstel van term eigenaarschap - bottom-up / deel -beweging - Circulaire processen ipv lineair - bestaande buurten als referentie - actieve rol creatieve talenten / urban culture - accupunctuur als verbeter/ontwikkel strategie - lokale zelfgemaakt collectieve initiatieven - verantwoordelijk over het gehele proces - sterke stadtuin beweging.

-geen vertrouwen in het systeem, afwezigheid van een overkoepelende visie - Decentralisatie overheid, wie is verantwoordelijk?

- Regelgeving naar Risico als ristrictie - Zwakke positie woningcooperaties - Zelfmaak generatie in de toekomst - Nieuw besef over de term eigenaarschap

De participation economy / sharing economy Naast de voor de hand liggende voordelen propageren de aanhangers van de sharing economy ook een positief effect op de maatschappij en het communitygevoel. Het zit in de aard van de mens om ergens bij te willen horen. Zo is de drang naar een gemeenschap waar men zich veilig voelt en waar eerlijkheid hoog in het vaandel staat in de laatste jaren steeds groter geworden. Men is op zoek naar vetrouwen.

Bezit is uit en delen is in’ is het motto, Emotionele redenen om te delen zijn: - ik kan mezelf hiermee helpen maar ook andere - ik heb het gevoel onderdeel te zijn van de maatschappij - het geeft het gevoel dat ik slim ben - het geeft me een gevoel van verantwoordelijkheid.

-sinds 2008 is een minder is meer mentaliteit ontstaan -door de crisis hebben we minder te besteden dus moeten we efficiënter / slimmer met onze spullen omgaan -het internet is geweldig platform om online lokale inititieven te lanceren.

Casus,

Van Bijlmerbajes naar Bajesbuurt; Het zowel op ruimtelijk, sociaal en economisch vlak evenwicht vinden in het maken van de toekomstige leefomgeving waarin de locatie en zijn omgeving optimaal benut worden.

Een leefomgeving die daarnaast ook nog mooi en duurzaam is.

Stelling,

Heidegger: baun; ik ben = ik woon

thuis; een plek waar je woont en waar je je prettig voelt thuis is een gevoel: ik voel me thuis huis is een middel: ik heb een huis

wonen; een permanente behuizing hebben wonen is een activiteit, ik woon woning is een middel

De stad is de buurt geworden, De woning is je slaapkamer.

De buurt is je huis.

Het huis is waar je je thuis voelt: waar je kwetsbaar kan zijn, veilig voelt, vertrouwen hebt en waar je jezelf kan zijn

1960

De focus van de stad is veranderd van eerst het centrum naar de randen van de stad

2040

de omgeving

Sportpark

Weespertrekvaart in aanbouw

<-Amstelstation

Amstel

Bijlmerbajes

A10 / A2 ->

Metro Spaklerweg

Amstelkwartier

analyse omgeving

Water

Infrastructuur

Bebouwing

Groen

de plek

Nieuwe brug

Uithuizing half 2016 Verkoop begin 2017

Het gebied Overamstel, waar het plangebied deel van uitmaakt, wordt getransformeerd van een "traditioneel" werkgebied naar een gemengd grootstedelijk woon-werkgebied.

Naar verwachting wordt er tussen de 3300 tot 7000 woningen en 25.500 tot 62.400 m2 (bvo) bedrijven, kantoren en voorzieningen gerealiseerd.

Bedrijven

Bedrijven

Studentenwoningen

Verhoogde spoorbaan

het complex

Oppervlakt terrein gevangeniscomplex:ca 50.000m²

bebouwd: 17.000m² water: 19.200m²

onbebouwd terrein: 19.100m²

bruto vloeroppevlakte totaal ca 78.700m² torens: 41.900m² hoofdgebouw: 16.100m²

straat:

5.300m² overig: 15.400m²

Torens Noodcellen

Straat Ketelhuis Kerk Hoofdgebouw Hoofdentree

Gracht

Bijlmerdorp (gekraakt)

Muur

Ketelhuis

Parkeergarage ca 400 autoâ&#x20AC;&#x2122;s

* van cultuurhistorisch belang

transitie

van gesloten

naar open

transitie

gebouw als solitair object

gebouw onderdeel van buurt als samenwerkende stad

THE 6 Câ&#x20AC;&#x2122;s

factor tijd

1 complete 2 compact 3 connected 4 complex 5 convival 6 catalyst

gebruik van de stad

stad heden

â&#x20AC;&#x2DC;Bescherming tegen de buitenwereld is tevens begrenzing van het eigen domeinâ&#x20AC;&#x2122;

stad toekomst

Satteliet / hubs

buurt bouwen - zijn isolement gebruiken:

- iets mag weer kwetsbaar zijn

- er is gezonde (sociale) controle

- het is beheersbaar

- iets mag falen, experiment

- iets kan groeien, tijd nemen, gefasseerd ontwikkelen

- zijn aantrekkingskracht gebruiken als verbindend element

- ruimtelijk

- het kan een andere wereld zijn - het mag mystiek zijn - het behoudt karakter - het is uniek

- sociaal ander model

- meer delen, samenwerken - samenwonen

- deels zelfbestuur

Organische stedebouw - economische aantrekkingskracht van - toerisme - startups - evenementen

- ontwikkeling omgeving

Het mooie van het systeem is dat een nieuwbouwwijk voortaan niet meer een soort natuurverschijnsel is dat ons overkomt. De burger bouwt zelf mee aan zijn wijk en wordt daarmee verantwoordelijk voor zijn eigen daden.

Zijn isolement gebruiken:

Organische stedebouw

Sociaal nieuw model

gebruikers van de stad/buurt

focus doelgroep

trends

visie Altijd online - Een toekomst zonder privacy ?

offline - plek voor jou - stilte - onbereikbaar - dromen /dwalen

Versus

11-05-2016

online - sociaal zijn - ondernemen - je laten zien - leven

woning

buurt

-een plek waar je niet online bent -een plek waar je jezelf kan zijn

- vaker in de stad dan thuis - delen in plaats van bezitten - alles in de cloud - ervaren en ontmoeten

- klein appartement - gedeelde faciliteiten - samen of alleen

De STAD is je BUURT

De BUURT is je WOONKAMER

KAMER

concept binnengebied

Maaiveld als woonkamer

flirten

zitten tv kijken

lezen leren

koken

sporten eten drinken

spelen

transformatie binnengebied

lezen

eten leren

Fase 1

Fase 2

basis

koken

Fase 3

Fase 4

thema’s toren

Sport flat cat € €

Cultuurflat cat € €

Werkflat cat € € €

Werkflat cat € Uitgewerkt

Familieflat cat € €

Zorgflat cat €

Klusflat /CPO cat. € €

organisatiestructuur

Consensusdemocratie is een vorm van democratie waarbij het bestuur van een organisatie plaatsvindt door middel van consensus.

Dit model van bestuur wordt toegepast in bedrijven en bij het beheer van een appartementsgebouw, condominium of gated community door de gemeenschap van eigenaars. In deze organisaties nemen de stakeholders (aandeelhouders en of eigenaars) een beslissing in het domein waarover ze zeggenschap hebben, en stellen voor de uitvoering van hun beslissing een verantwoordelijke aan voor de uitvoering.

De Bajesbuurt

Overheid

Bestuur Budget

Gebouw

Gebied

Gebied

Toren 1

Toren 4

Gracht

Bouwen

Toren 2

Toren 5

Muur

Events

Toren 3

Toren 6

Water

Infra

Voorgebouw

Collectieve ruimte

Energie

visualisatie basisontwerp binnengebied

n w

o z

visualisatie basisontwerp binnengebied

ruimte maken in het binnengebied

â&#x20AC;&#x2DC;kalverstraatâ&#x20AC;&#x2122;deels weg

Ruimte maken en gebied ontsluiten

Sporthallen weg

bestaande indeling

Bestaand

cellen/wonen

arbeid/werken

hoven/pleinen open/groen

nieuwe indeling

cellen/wonen

arbeid/werken

hoven/pleinen open/groen

routing

hoofdroute

sluiproute

routing

de nieuwe hoofdroute is de oude vloer van de tunnel die alle torens met elkaar verbindt

de buizengang onder de grond blijft behouden zodat alle energie/water/data structuur behouden blijft

duurzaamheid totaal ca. 1200 bewoners Regenwater opvangen: 35,5 miljoen liter 50% hergebruik verbruik 710 pers/jaar Zonne-energie: 500m² zonnepanelen 70.000kWh verbruik 70 pers/jaar Tunnel: onder de centrale boulevard ligt een bestaande tunnel die alle torens verbindt met de energiecentrale. Afval, energie en goederen worden zo verplaatst Gescheiden circulaire afvalstromen: glas, GFT, papier plastic, overig

de muur als verbindend element

cultuur muur

natuur muur

aan de noordzijd is ruimte voor culturele initiatieven die de bijlmerbajes en de muur verbinden met het nog te ontwikkelen gebied

aan de zuidzijde is veel onbruikbare grond hier is ruimte om de natuur zijn gang te laten gaan

2e fase ontwikkeling binnengebied

Markt, kassen, buurthuis, cafĂŠ, sport, restaurant, supermarkt etc

Primaire behoeftes toevoegen gevoed door de buurt en omgeving

3e fase ontwikkeling binnengebied

Startups, ecologische bouwmarkt, festivals, galerie, bioscoop etc

Ruimte voor recreactie innovatie en cultuur

visualisatie laatste fase binnengebied

uitwerking gebouw

functies toren

Arbeid

Sociaal/ Ontmoeten

Werken

maaiveld

bestaand

nieuw

Transport

Wonen

Transport

Cellen

Offline

Afzonderen

Isoleer

gebouw openen

zontoetreding toegankelijk maken / orangerie

sociale functie wasbar/recycling sociale/economische functie air bnb

terras

openbaar maken maaiveld

van gesloten

naar open

van een gevangenis naar een thuis

monofunctie

multifunctie

constructie

toevoegingen/ vides

gevel

bestaand

nieuw

isometrie gebouw

afzonderen orangerie/offline

wonen

ontmoeten werken/lobby

bestaande kenmerken en kansen

geen dragende gevel

kern dragende muren

verdikte vloer kolommenstructuur dikkere kolommen

gevel van bestaande toren

entree en binnengebied openen en verbinden

bestaand

nieuw

plattegrond

Bestaand

Nieuw

zijgevel

Bestaand

Nieuw

voorgevel

Bestaand

Nieuw

dwarsdoorsnede

Bestaand

Nieuw

langsdoorsnede

Bestaand

Nieuw

maquette 1:100

doorsnede maquette 1:100

isometrie entree / lobby

terras / buitenwerkplekken

fietsenkelder / berging

begane grond

werkplekken

entree / lobby

1e verdieping

2e verdieping

visualisatie entree

isometrie woongedeelte

gemeenschappelijk balkon recycleschacht trappenhuis wonen lift

trappenhuis

5e verdieping

9e verdieping

13e verdieping

visualisatie binnengedeelte

isometrie dakterras

orangerie

14e verdieping / dakterras

isometrie dakterras

voorgevel

rechter zijgevel

achtergevel

linkergevel

concept woningen

direct zonlicht indirect (zon)licht

keuken slapen/wonen

wassen

1200 2400

cel

gang

type: C2 60 m² 2 personen

doorsnede

type: C1 50 m² 2 personen

opslag

3600

aanbouw

plattegrond

type: B2 39 m² 1-2 personen

type: B1 33 m² 1-2 personen

gang

gebruikers

Alleenstaande 30-80 jaar, 1 pers 1/2 - 10 jaar 25-50 m²

beetje privacy, zelf primaire faciliteiten zelfstandig, sociaal en ondernemend

Woongroep 20-40 jaar, (4-10 groep) 1 - 10 jaar 25-50 m²

meerdere units pers groep, gezamelijke faciliteiten , deels eigen woning, groepsgevoel maar eigen leven, onderdeel, 1 a 2 personeen per unit

Student 18-25 jaar,(6-10 groep) 1/2 - 3 jaar 12-25 m²

gedeelde faciliteiten in groepsverband enkel eigen slaapplek, veel online liever goedkoop dan luxe, sociaal

De Stedeling 25-40 jaar, 1- 1,5 1 - 2 jaar 25-50 m²

sociaal, heeft (creatief) werk, online & city, deels delen, primaire faciliteiten, groot sociaal netwerk, flexibel, gezond en intilligent

Expat 30-55 jaar, 1 - 1,5 1/2 - 2 jaar 20-30 m²

klein maar luxe en gemeubileerd, secundaire faciliteiten dichtbij, werkt veel, twee koffers, tijdelijkheid

Het Gezin 5-50 jaar, (2-4 groep) 2 - 4 jaar 40-80 m²

enkel kind, dubbel inkomen, eigen faciliteiten, veel gebruik secundaire faciliteiten op het terrein, actief met de buurt, buurtgevoel, makkelijkheid

Urban Nomad 25-40 jaar, 1 (groep) 1 - 6 maand 10-15 m²

zeer tijdelijk, reist de wereld rond, alles delen behalve bed, veel online, grote community, cloud & backpack, sociaal, duurzaam en intelligent

De Asielzoeker 25-50 jaar, (2-4 groep) 2 - 4 jaar 20-30 m²

heeft net verblijfsvergunning, eerste huis, komt net in de maatschappij, klein maar fijn, basics, op zichzelf. goedkoop

woningtypologiĂŤn

+

+

+

+

woningtypologiĂŤn per verdieping

principe woningplattegronden

referentie kleurgebruik

principe fragment / details

details

detail b 1:10

detail c 1:10

detail d 1:10

dwarsdoorsnede

langsdoorsnede

maquette 1:500

samenvatting

Het bouwen van een nieuwe buurt Door de cultuurhistorische elementen van de Bijlmerbajes te gebruiken zoals de gracht, de muur en zijn zes torens wil het bestaande karakter behouden. Het isolement van het complex benut ik om een nieuwe plek voor de stad te creĂŤren. Het ontwerp volgt uit het concept dat de buurt steeds meer dienst doet als een soort woonkamer. Meer en meer activiteiten van stedelingen vinden buitenshuis plaats zoals werken, ontmoeten en ontspannen. Het binnengebied van de Bijlmerbajes wordt die woonkamer, en wordt in de loop der tijd ontwikkeld door bewoners, ondernemers en omwonenden. De basis bestaat uit een verkaveling van het binnengebied dat vrijgemaakt is van bebouwing die het gebied verdeelde in plaats van verbond.

In eerste instantie zal dit gebied ingevuld worden met natuur en agricultuur. Dit wordt in latere fases aangevuld door faciliteiten voor de bewoners, buurt en stad.

De muur zorgt voor een natuurlijke sociale controle en bescherming. Dit geeft de ruimte om kwetsbaar te zijn maar biedt ook een fysiek platform om te experimenteren met nieuwe intitiatieven. De muur verbindt zich met de omgeving middels ecologische en culturele oplossingen. De torens zullen elk apart worden herbestemd met per toren de focus op een ander thema, zoals werken, cpo of zorg. Hierdoor ontstaat een gevarieerd en sociaal evenwicht in de buurt. EĂŠn van de torens heb ik verder uitgewerkt, hierin staat werken centraal. Binnen dit thema heb ik verschillende woningtypologieĂŤn ontwikkeld voor verschillende doelgroepen zoals alleenstaanden, gezinnen, woongroepen en urban nomads. Deze variatie van woningen uit zich in de esthetiek van het gebouw. De woningen zijn klein en eenvoudig, waar voornamelijk geslapen wordt. Alle andere, voornamelijk sociale activiteiten, spelen zich af in de open kern van het gebouw en in het binnengebied van het complex. Zo zijn er verschillende basis voorzieningen ontworpen die gedeeld worden door de bewoners, en is er vrije ruimte om gezamelijk door de bewoners in te vullen.

Door gebruik te maken van de bestaande constructie, routing en schachten en daarnaast het toevoegen van vides wordt de gesloten toren herbestemd tot een nieuw open complex met een intern netwerk van galerijen, balkons, pleintjes en trappen waarbij nieuwe onverwachte relaties ontstaan op zowel ruimtelijk als sociaal vlak.

Team

Laurens Jan ten Kate Albert Herder Bruno Doedens

(mentor) (commissielid) (commissielid)

Disclaimer: Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd.

gemaakt door: Bram van den Heuvel bramvandenheuvel.eu bavdheuvel@gmail.com