Menno Trautwein-Master of Architecture-Overdekte markt

overdekte markt mosveld Menno Trautwein

2

overdekte markt mosveld Afstudeerproject Architectuur Academie van Bouwkunst Amsterdam Menno Trautwein mennotrautwein@gmail.com +31 (0)6 25023935 Commissie: Miguel Loos (mentor) Gus Tielens Northon Flores Troche augustus 2014 3

4

INHOUD Samenvatting

............................................ 07

DEEL 1 / INTRODUCTIE Fascinatie

............................................ 09

DEEL 2 / ONDERZOEK Markten in Amsterdam: verleden, heden, toekomst

............................................ 10

DEEL 3 / ONTWERP Visie Stedenbouwkundig ontwerp Architectonisch ontwerp Metabolisme van de markt Ruimteflexibiliteit

............................................ 16 ............................................ 18 ............................................ 32 ............................................ 65 ............................................ 68

5

6

SAMENVATTING Op de markt ervaar je wereldwijd hoe de locale bevolking samenleeft, wat er wordt gegeten en hoe er wordt gegeten.

In het buitenland zijn markten vaak gehuisvest in fantastische marktgebouwen, geïnitieerd door gemeentebesturen als sociaaleconomisch impuls voor de stad en vanuit hygiënische overwegingen. In Nederland heeft de overheid zich de laatste honderd jaar ten aanzien van markten beperkt tot een controlerende taak en de eens zo rijke variëteit aan markthuisvestingen is gereduceerd tot tijdelijke verzamelingen kramen en busjes. Juist nu heeft een stadsmarkthal in Amsterdam grote potenties: eisen die gesteld worden aan de huisvesting van voedselhandel worden steeds scherper, consumenten zijn de kwaliteit en herkomst van voeding meer gaan waarderen, consumenten zijn gewend geraakt aan ruimere openingstijden en er zijn nog altijd stadswijken met grote sociaaleconomische tegenstellingen die met de impuls van een goed functionerende markthal tot grotere bloei kunnen komen.

In mijn woonplaats Amsterdam koos ik een locatie die potenties heeft voor een markthal en tegelijkertijd een sociaaleconomisch impuls nodig heeft: de locatie van de huidige openluchtmarkt op het Mosveld in Amsterdam Noord. In mijn ontwerp heb ik mij laten leiden door drie hoofdpijlers: - de markt als sociaal-economische motor voor Noord; - de markt als voedseltempel, promotor van gezond en bewust eten; - de markt als promotor van een nieuwe duurzame levensstijl.

Door de stedenbouwkundige situering midden in Volewijck, de oudste buurt van Noord, op een kruispunt van belangrijke routes voor alle vormen van verkeer en op een steenworp afstand van de toekomstige Noordzuidlijn, vormt de nieuwe markthal het hart van Noord. De overdekte markt versterkt programmatisch de activiteit van de aangrenzende winkelstraten en maakt de Mosveldbuurt tot centraliteit van Noord.

In mijn voedseltempel zijn alle stadia van voedsel vertegenwoordigd en aanschouwelijk gemaakt: van productie tot verkoop, van bereiding tot consumptie, van afval tot energie. De programmering van het marktcomplex bestaat daarom, behalve uit een overdekte buitenmarkt en een geklimatiseerde vershal, ook uit een marktrestaurant, een marktcafé, marktkassen voor educatieve voedselproductie en huisvesting voor marktbeheer inclusief installaties voor afvalwaterzuivering, afvalrecycling en energieopwekking.

Vanuit de doelstelling een zoveel mogelijk zelfregulerend gebouw te maken en geïnspireerd door de industriële sheddaken in Amsterdam Noord, is de marktoverkapping zo ontworpen dat het daglicht vrijelijk op de marktvloer kan vallen en dat zonnestralen en regenwater door het dak worden opgevangen voor gebruik van energie en water.

Zonnedaken, glasdaken en regenwatergoten worden gedragen door Y-vormige spanten, geplaatst in een grid dat is afgestemd op de organisatie van de markt en op de menselijke schaal. Door variatie in de configuratie van de overkapping en de plaatsing van de meer gesloten programma-onderdelen, ontstaat binnen het grootse marktcomplex variëteit aan continue ruimten die plaats bieden aan de markt, de bezoekers en toekomstige evenementen.

7

verleid door de koopwaar referentie: souk in Marrakesh

8

markthal als podium

referentie: Ver O Peso in Belem, BraziliĂŤ

DEEL 1 / INTRODUCTIE Fascinatie In het buitenland bezoek ik graag plaatselijke markten. Anders dan in Nederland, zijn ze vaak gehuisvest in fantastische gebouwen.

Ze weerspiegelen de plaatselijke cultuur en passen bij het locale klimaat. Naast een centrale ligging in de stad en goede bereikbaarheid, zag ik hoe licht en schaduw, dakgewelven, akoestiek, zichtlijnen en laagdrempelige eetgelegenheden fundamentele elementen van een succesvol marktgebouw zijn. markthal als voedselcentrum van de stad

referentie: La Boqueria in Barcelona

9

historie van markten in Amsterdam referentie: De Dam, Amsterdam 17e eeuw

10

historie van markten in Amsterdam

referentie: vleeshallen in De Nes, Amsterdam 17e eeuw

DEEL 2 / ONDERZOEK Markten in Amsterdam in het verleden Amsterdam, van oudsher een welvarende handelsplaats, telde in het verleden een rijke verzameling markthallen. In de Gouden eeuw beheerde het stadsbestuur de waag op De Dam, vleeshallen in De Nes, vishallen tussen Zuiderzee en Amstel, graanhallen, lakenhallen en veel meer. historie van markten in Amsterdam

referentie: vleeshallen in De Nes, Amsterdam 17e eeuw

11

huidige markten in Nederland referentie: Albert Cuypmarkt Amsterdam

12

probleem: zonder dak bij regen geen klanten referentie: Albert Cuypmarkt Amsterdam

Markten in Amsterdam - Heden De laatste 100 jaar heeft ons bestuur zich ten aanzien van markten beperkt tot controlerende taken en zijn onze markten gereduceerd tot tijdelijke verzamelingen kramen en busjes. De infrastructuur is minimaal en de hygiĂŤne voldoet steeds moeizamer aan onze hedendaagse eisen. Bovendien, als het regent blijven de bezoekers thuis en is de verkoop nihil. noodzaak: betere faciliteiten hygiĂŤne voedingshandel referentie: Albert Cuypmarkt Amsterdam

13

Amsterdamse markten in 2014

(geel gemarkeerd: 5 nieuwkomers sinds 2012) 14

trend: groeiende interesse consument in voedsel en herkomst referentie: project De Tostiefabriek, Van Gendthallen Amsterdam 2013

Markten in Amsterdam - Toekomst Amsterdam kent nog steeds een grote hoeveelheid markten. Het aantal groeit zelfs, sinds 2012 kwamen er zeker 5 markten bij. Onze wens groeit om dichter bij het voedsel te komen, een praatje te maken met de marktkoopman en te weten waar de producten die we eten vandaan komen. biologische producten

referentie: Noordermarkt Amsterdam

15

DE MARKT ALS SOCIAAL-ECONOMISCHE MOTOR

DE MARKT ALS VOEDSELTEMPEL

Een nieuwe centraliteit in Noord waar bevolkingsgroepen elkaar ontmoeten en handel kan bloeien

Voedsel als centraal onderdeel van ons dagelijks leven, als promotor van gezond en bewust eten

referentie: De Dam Amsterdam 1633

16

referentie: La Boqueria Barcelona

DE MARKT ALS PROMOTOR VAN EEN NIEUWE DUURZAME LEVENSSTIJL Aanschouwelijk en voelbaar maken van de verschillende cycli rond voedsel, water en energie, toegespitst op de moderne veranderende consument

DEEL 3 / ONTWERP Visie

referentie: stadsmoetstuinen aan de Zuid-as Amsterdam

Als uitgangspunten voor mijn marktontwerp, combineer ik drie elementen die in potentie in het karakter van een markt besloten liggen. De drie-eenheid versterkt de plaatselijke economie, verleidt ons met voedsel en maakt ons op ludieke wijze bewust van aan onze consumptie gerelateerde kringlopen.

17

Mosveld

Amsterdam Centraal Station

18

vogelvlucht

Stedenbouwkundig ontwerp Projectlocatie: Mosveld, Amsterdam Noord Stedelijke context

WERKLOOSHEID

INKOMEN

EDUCATIE

Volewijck in Amsterdam Noord is een wijk met hoge werkeloosheid en lage economische activiteit. De huidige driewekelijkse Mosveldmarkt die precies in het midden van Volewijck ligt, is al decennia lang in verval. De huidige plannen van de gemeente om op de plaats van de Mosveldmarkt een groot complex met supermarkten, kantoren en woningen te bouwen, laten de kans onbenut om deze centrale locatie tot bloei te laten komen en het een bijzondere centraliteit te maken voor de hele stad.

amsterdam mosveldbuurt

amsterdam mosveldbuurt

amsterdam mosveldbuurt

leeg Mosveld

19

NDSM

2

Mosveld

1

Overhoeks

20

3 Noorderpark 4 Hamerstraatgebied

1

3

2

4

Mosveld Noorderpark station Amsterdam CS

Amsterdam Zuid

Binnen het uitrol-centrumgebied Structuurvisie Amsterdam 2040 Dichtbij het nieuwe metrostation (Noord-Zuid Lijn)

Potentie centraliteit Noord Met de komst van de Noordzuidlijn wordt nu eindelijk de IJ-sprong werkelijkheid en een van de twee metrostations komt op een steenworp afstand van het Mosveld. Bovendien trekt Amsterdam Noord en zeker ook Volewijck de laatste jaren een groeiende groep jongere hoogopgeleide creatievelingen, gentrifying Noord. Elk jaar komen er broedplaatsen, bijzondere horecagelegenheden, studio’s en festivals bij.

33

21

verkeersafwikkeling bestaand 30

50 naar NDSM

naar NDSM

MARKT

naar A10 nieuw metrolijn noord-zuid

30

naar A10

70

N

Johan van Hasselt station

N naar centrum

CONCEpT: vAN DOORgANgSpLEK TOT bESTEMMINgSpLEK

N CS station

naar centrum

Verbindingen tussen omliggende wijken zijn nu slecht, door snelweg op vier meter hoog talud

30 50

MAR

MARKT 30

70

N

Systemen van snel- en langzaam verkeer zijn nu streng gescheiden, prioriteit is aan hogesnelheidsverkeer

22

verkeersafwikkeling nieuw 50

MARKT naar NDSM

0

30

naar A10

naar NDSM

70

naar A10 nieuw metrolijn noord-zuid

N

N

Johan van Hasselt station

N

N CS station

naar centrum

naar centrum

Ruimtelijke integratie van plein en omliggende wijken, door verlegging van het verkeer naar straatniveau

50

30 50

30

MARKT 70

30

N

70

N

Systemen van snel- en langzaam verkeer integreren, evenwichtige hiërarchie van verschillende verkeerssnelheden

De huidige 4 meter verhoogde “snelweg” uit de jaren ‘60, midden op het Mosveld, vormt nu voor langzaam verkeer een kolossale barrière tussen de verschillende omliggende wijken.

Verkeer kan er slechts op drie plaatsen onderdoor en maakt de bewoonde overkanten onderling onzichtbaar. Om het Mosveld de hoofdcentraliteit van Amsterdam Noord te laten worden, een bestemmingsplek in plaats van een doorgangsplek, is een grote stedenbouwkundige ingreep noodzakelijk: het aanhelen van het stedelijke netwerk van langzaam verkeer.

23

bestaand programma Mosplein onbruikbare ruimte onder viaduct 6.000 m2

huidige en potentiele marktbezoekers kantoor marktm.

30 m2

geklimatiseerde vershal 1.300 m2

kantoor marktm. snack- café bars 225 m2 25 m2 215 m2

opslag 400 m2

restaurant 340 m2

opslag 600 m2

TUINDORP OOSTZAAN

energie-

TUINDORP recycling 1.360 m2 BANNE BUIKSLOOT

ambulante markt 6.200 m2

waterzuiving 550 m2 ambulante markt 7.500 m2

café 160 m2

VOLEWIJCK educatiecentrum FLORABUURT

voedselproductie 2.600 m2

BUIKSLOTERMEER

325 m2

AH 300 m2

authentieke Noorderling-gezinnen: op zoek naar koopjes

overige openbare ruimte 10.000 m2

overige openbare ruimte 12.000 m2

totaal oppervlak plein 19.000 m2

totaal oppervlak plein 25.000 m2

BUIKSLOTERHAM

BESTAAND PROGRAMMA MOSPLEIN

NIEUW PROGRAMMA MOSPLEIN

niet-westerse moeders: op zoek naar goedkope voeding

HOTEL

SCHOLEN

nieuw programma Mosplein

VOLEWIJCK BLOEMENBUURT

TUINDORP BUIKSLOOT

MARKT

nieuwe Nooderlingen: op zoek naar biologisch en culinair

VOLEWIJCK

VLIEGENBOS

VAN DER PEKBUURT

CAMpINg

SCHOLEN kantoor marktm.

30 m2

geklimatiseerde vershal 1.300 m2

potentiele doelgroep scholieren: educatie over voeding en natuur

VOGELBUURT

opslag 400 m2

potentiele doelgroep toeristen: nieuwsgierig naar de NL cultuur

restaurant 340 m2 energierecycling 1.360 m2

ambulante markt 6.200 m2 waterzuiving 550 m2

HAMERSTRAATBUURT

AMSTERDAM CENTRUM IJ-PLEINBUURT

café 160 m2

voedselproductie 2.600 m2

overige openbare ruimte 12.000 m2 totaal oppervlak plein 25.000 m2

24

authentieke Noorderling-senioren: op zoek naar gezelligheid

NIEUW PROGRAMMA MOSPLEIN

educatiecentrum 325 m2

Met de karakteristieken van de huidige en toekomstige bezoekers als basis, wordt het huidige marktpleinprogramma uitgebreid met een marktpleinoverkapping, met extra horeca en met aan voedsel en marktactiviteit gerelateerd educatief programma.

+ huidige straatmarkt

= supermarkt

overdekte NL markt

Uitgangspunt overdekt marktplein: busjes onder dak

referentie: Culinaire markt in de Centrale Markthal Amsterdam

Karakteristiek voor de Nederlandse markt en de kooplieden is dat ze ambulant zijn: ze reizen met hun koopwaar van markt naar markt en hebben elk hun eigen wijze van tentoonstellen ontwikkeld die past bij hun koopwaar. De busjes zijn transportmiddel, opslagloods en vaak zelfs kraam tegelijk.

Uniek aan de nieuwe Mosveldmarkt is, dat de dynamiek en individuele expressie van de busjes is ingezet als onderdeel van het ontwerp.

25

g liewe pa

bereikbaarheid

ve

Kamp erfoe

Pa

rwe

g

programmatische aansluiting liewe

g

hotel

ve

Kamp

pa

erfoe

markthal Pa

rwe

g

van d

4 markthal

N

g we

orn

locatie

hotel

edo Hog

school

er Pe

kstraa

t

school

school

M

OV (bus) fietspad

N

4 N

g

we orn edo Hog

school

P

van d er

Pekstr aat

400m

auto auto 30km

fietspad

M

auto

horeca

metrostation

educatie

fietsenstalling

auto 30km

P

bushalte

M

winkels

bushalte

OV (bus)

autoparkeerplaats

winkels horeca

metrostation

educatie

groen-blauwe verbinding

oriĂŤntatie

fietsenstalling

P

autoparkeerplaats

ochtendzon

Noorderpark 1

7

8

9

Het IJ 2 6

3 4

Johan van Hasseltkanaal-west

Noordhollandsch Kanaal

5

avondzon

N

middagzon

Functies geplaatst naar

26

1 2 3 4 5 6 7 8

N

1 restaurant 2 cafe 3 kas verschillende zonlicht- behoefte 4 moestuin 5 varkenswei 6 helophytenfilter + fruitboomgaard restaurant 7 geklimatiseerde markthal cafe 8 opslag kas 9 generator moestuin varkenswei helophytenfilter + fruitboomgaard geklimatiseerde markthal opslag

Het nieuwe plein als verbindende schakel van grootschalige groen-blauwe structuren

Straat ten noorden van de markt heeft een meer stedelijk karakter

Programma en organisatie

Straat ten zuiden van de markt heeft een meer landelijk karakter

De plaatsing van de verschillende programmaonderdelen op het Mosveld is bepaald in samenhang met de nieuwe logistiek rond het plein, de aansluiting op bestaande activiteiten in de directe omgeving, de oriĂŤntatie op de zon van programmaonderdelen die daar gebaat bij zijn en nieuwe verbindingen met bestaande park- en waterstructuren. Logischerwijze krijgt hiermee de noordelijke straat een meer stedelijke identiteit en de zuidelijke straat een meer landelijke identiteit.

27

HERGEBRUIK VAN INDUSTRIëLE GEBOUWTYPOLOGIE

RUIMTELIJKE KWALITEITEN VAN HET MARKTGEBOUW

De oudste planmatige bebouwing van Amsterdam Noord bestaat uit industriële bouwwerken.

Flexibiliteit, functionaliteit en grootsheid van de industriële architectuur vormen ingrediënten voor het ontwerp van het marktgebouw.

Binnen één gebouwstructuur worden verschillende functies gehuisvest, met elk hun eigen condities. De ruimte moet flexibel zijn en tegelijk passen bij de menselijke schaal. Daglicht is wenselijk, directe zonnestralen niet. Een spel van licht en schaduw draagt bij aan een spannende belevenis.

referentie: Van Hasseltkanaal Amsterdam Noord 19e eeuw

28

referentie: sociaalcultureel centrum Pompeia, Sao Paulo Brazilië, Lina Bo Bardi 1977

NATUURLIJKE KRINGLOPEN GEĂ?NTEGREERD IN HET MARKTGEBOUW Delen van de ecologische cycli rond voedsel, energie en water kunnen op de markt op een duurzame wijze worden ingericht, zelfs zichtbaar en beleefbaar voor de bezoeker van de markt: het metabolisme van de markt.

referentie: stadsmoetstuinen aan de Zuid-as Amsterdam

Wat voor soort gebouw voor dit programma?

29

voorstudies gebouw en omgeving

30

metropoolparasol over viaduct:

markthal Blaak Rotterdam

ketting van gebouwen

gekromd grid met boogwanden

- viaduct blijft barrière - ondertunneling te laag - icoon zonder relatie Noord

- out of scale - dichte zijkanten - ruimtelijk eentonig

+ productspecifieke gebouwen - geen totaalgebouw - complexe openbare ruimte

+ veel variëteit in gevels - constructie en gebruik complex

groot dak vangt regen

rij van tongewelven N/Z

sheddaken

differentiatie sheddaken

- eentonige randen - massaal gebouw

+ opent naar wijken N/Z - weinig continuïteit tussen beuken onderling

+ relatie industrieel verleden + drukt functies uit + opent naar alle zijden - eentonige kolos

+ reageren op omgeving + variatie onder 1 dak en binnen 1 grid

voorstudies ruimtelijke kwaliteit

oosterse souq

oosterse bazar

bazar bogenstructuur

variabele bogenstructuur

+ differentiatie in lichtval - oosterse associatie - geen continue ruimte

+ differentiatie in lichtval en ruimte - oosterse associatie - geen continue ruimte

+ monumentaliteit + ruimtelijke variatie - oosterse associatie

+ spannende ruimte + indirect licht + continue en gelaagde ruimte - constructie en gebruik comlex

modulair parapludak

sheddak-modulen

sheddaken

differentiatie sheddak

+ varieteit in lichtinval + schakeling flexibel - grid te kleine afmeting - te dwingende vormentaal

+ variĂŤteit in lichtinval en hoogte + schakeling flexibel - grid te kleine afmeting - veel modulen vs program

+ indirect daglicht + dak vangt water+zon + afgestemd op markt + gelaagdheid en continu + referentie indus. verleden

+ extra functies onder zelfde dak + differentiatie ruimte + kolommen als dragers

31

32

Architectonisch ontwerp

De Mosveldmarkt een markt met ruimtelijke kwaliteit, en een markt die past in zijn omgeving 33

als het regent

34

01. Buitenmarkt: teveel zon, teveel regen en elke marktdag in weer en wind alles opbouwen en afb

02. Overdekte markt: 24/7 bescherming tegen zon en regen en toch altijd frisse l

WEERSbESTENDIg

03. Het maaiveld loopt onder het dak door, de markt inclusief bijbehorende bebouwing is te gast op h

Ontwerpprincipes dak en drager het ismarktgebouw 04. De van ene dag er markt, een andere dag iets anders, een volgend decennium weer wat anders

Een dak boven het marktplein beschermt gebruikers en koopwaar tegen regen en zonlicht en wordt natuurlijk geventileerd.

Zo functioneert de markt bij elk weertype.

35

05. Een grote vrije overspanning maakt het ruimtegebruik

aankomst tussenentree (kas/Malvastraat)

36

01. Buitenmarkt: teveel zon, teveel regen en elke marktdag in weer en wind alles opbouwen en afb

02. Overdekte markt: 24/7 bescherming tegen zon en regen en toch altijd frisse l

03. Het maaiveld loopt onder het dak door, de markt inclusief bijbehorende bebouwing is te gast op h

TOEgANKELIjK

04. De ene dag is er markt, een andere dag iets anders, een volgend decennium weer wat anders

Ontwerpprincipes 05. Eenvan grote vrije overspanning maakt het ruimtegebruik dak en drager het marktgebouw maar past niet bij wat we ervaren als een gezellige markt

Het maaiveld loopt onder het dak door om de toegankelijkheid van de markt en de aansluiting met de omliggende buurten te versterken.

37

06. Kleinere overspanningen maken het juist weer meer ge

overdekte markt

38

04. De ene dag is er markt, een andere dag iets anders, een volgend decennium weer wat anders

05. Een grote vrije overspanning maakt het ruimtegebruik maar past niet bij wat we ervaren als een gezellige markt

06. Kleinere overspanningen maken het juist weer meer ge

SCHAAL

Ontwerpprincipes dak en drager van het marktgebouw Een grote vrije overspanning maakt het ruimtegebruik maximaal flexibel maar ervaar je niet als “gezellige� markt. Kleinere overspanning corresponderen beter bij de menselijke schaal.

39

flexibel gebruik

40

02. Overdekte markt: 24/7 bescherming tegen zon en regen en toch altijd frisse l

03. Het maaiveld loopt onder het dak door, de markt inclusief bijbehorende bebouwing is te gast op h

04. De ene dag is er markt, een andere dag iets anders, een volgend decennium weer wat anders

fLExIbEL

05. Een grote vrije overspanning maakt het ruimtegebruik maar past niet bij wat we ervaren als een gezellige markt

Ontwerpprincipes 06. Kleinere overspanningen maken het juist weer meer ge dak en drager van het marktgebouw De flexibiliteit van de plattegrond faciliteert uiteenlopende toepassingen, afhankelijk van de wisselende behoeften.

41

plattegrond cafÿ

ouder- en kindcentrum Wingerdweg

banketbakkerij Gerlofsma

pizzeria San Remo

Genco Turkse supermarkt

30

BUS

buurtcentrum Ons Huis

30

30

noorderpark restaurant marktbeheer

NH Galaxy Hotel 290 kamers en 10 conferentiezalen

biogasinstallaties

hotel fruitboomgaard

cafÿ

marktkassen

helophytenfilter schoolmoestuinen

schoolmoestuinen

BUS

0

Islamitische vrouwenorganisatie El Kuba

42

basisschool De Klimop

schoolmoestuinen

scholen

30

30 slagerij El Rief

pin-automaat Rabobank

varkensweide

20m

40m

cafÿ koffiehuis Blokker

eetcafÿ Mosveld

cafÿ Bij Jan

markt

9:00 20:00

340m2 9:00 20:00

marktmeester+opslag

1300m2

30m2+400m2 6:00 19:00

6200m2 9:00

cafe

340m2

geklimatiseeerde vershal

foodcourt

educatief centrum

programma

18:00

biovergister

160m2

12:00

11:00

1:00

01:00

varkensweide

moestuinen

boomgaard helophytenfilter

43

overkoepelend dak, doorlopende marktvloer en verschillende klimaatcondities

NOORD

NOORD

geklimatiseerde vershal groente/fruit/kaas

10m

44

0

5m

vlees/vis/melk

10m

ambulante markt marktcaf每 markt overdekte ambulante geklimatiseerde overdekte vershal groente/fruit/kaas

vlees/vis/melk

constructieprincipe

geschoorde constructie van scharnierende Y-spanten geschoorde constructie van scharnieren Y-spanten 45

basisdoorsnede overdekte markt

De basisconstructie van de markt integreert organisatorische, technische en ruimtelijke kwaliteiten.

30°

ka na alp do laa t, o ref or h lec et ve rsp tee pre an f a rt h bb nin et e gs da to ric n gli hti n e ch ng t n n pla aa r d fond e m te ark po tvl lijste oe r n,

13000

52°

hwa

hwa

avondverlichting indirect via plafond 15000 1200

4500

1200

4050

4800

4050

elektra en water

elektra en water

afschot vloermarkering kraamopstelling

vuilwater

afschot

afschot vloermarkering kraamopstelling

▲ basisdoorsnede 1:50 46

vloermarkering kraamopstelling

vuilwater

afschot

vrachtwagen

07. De schaalv menselijke maat

"marktstraat" 08. Karakteristiek voor de Nederlandse marktkooplieden is dat ze ambulant zijn en met hun eigen busjes van markt naar markt reizen

vrachtwagen

52ÿ

09. De ideale overkapping voor de markt volgt uit het profiel van de marktstraat inclusief de bestelbusjes en levert tegelijk een prettige menselijke schaal warmte en koeling

bASISAfMETINgEN

DAgLICHTOETREDINg menselijke maat

52ÿ

toevoer

"marktstraat" 14. Voedselcyclus: verwarmen, koelen, varkensvoedsel, mest

gas afval

daglicht

vergister

30ÿ

koeling

buitenmarkt: buitenklimaat

09. De ideale o inclusief de bes 11. Het dak ge

52ÿ

De structurerende elementen van het ontwerp volgen 10. Het sheddak-principe maximaal daglicht nooit laten zonlicht Debiedt dakopeningen op hetmaar noorden indirect daglicht een modulair systeem op basis van de minimale ruimte die toe en de hellingen in het dak vormen variatie in ruimte. nodig is voor 3 zones van de marktorganisatie: bezoekers, uitgestalde koopwaarzonne-energie en opslagbusjes. warmte en vershal: ±18ÿ Celcius

08. Karakterist is dat ze ambul 10. Het shedda

zonne-energie 30ÿ vrachtwagen

menselijke maat "marktstraat"

daglicht

09. De ideale o inclusief de bes

daglicht

horeca: ±21ÿ Celcius

15. Gewenste klimatisering per gehuisveste functie

gas vergister

10. Het shedda

12. Het dak va

11. Het dak genereert energie door zonnepanelen

30ÿ

zonne-energie

waterberging

11. Het dak ge 12. Het dak vangt regenwater op, dat wordt gebruikt op en rond de markt

12. Het dak vangt regenwater op, dat wordt gebruikt op en rond de markt

REgENWATER Het dak vangt het regenwater op, dat wordt gebruikt op en rond de markt.

helophytenfilter

zONNE-ENERgIE

Zonnepanelen op de zonbelichte daken genererenschoongemaakt, 12. Het dak va 13. Watercyclus: met het regenwater wordt oa de marktvloer energie voor de markt. daarna wordt het afvalwater natuurlijk gefilterd en hergebruikt

47

aankomst vanaf de pont over het IJ

48

logistiek

parkeren rond het marktplein

toegang tot het marktplein

markt markt bezoekers bezoekers fietsen/bakfietsen/canta

fietsen/bakfietsen/canta

ambulante marktkooplieden bezoekers ambulante marktkooplieden bezoekers

autoparkeren bewoners: autoparkeren marktbezoekers: fietsparkeren:

Bestaand:

Nieuw:

190* pp inclusief boven hier en daar

67 pp (op 88 woningen) 100 pp 425 pp**

* Parkeerplaatsen noordzijde in huidige toestand altijd grotendeels leeg. ** Aantal vastgesteld als volgt: 5 pp per 100m2, bvo=8500m2.

49

‘s avonds fietsles

50

avond- en nachtsituatie

4 N avondopensteling gesloten sociale controle

een openbaar plein in avond- en nachtsituatie 51

zuidgerichte daken: zonnepanelen

noordgerichte daken: glas in zwartgrijze staalprofielen 200x100

hoofddraagconstructie: Y-vormige spanten, V-balken en nokbalken van prefab beton lichtgrijs naturel

52

daken: betonnen ribben-dakplaten met dakbedekking

gevelinvullingen: houten kozijnen onbehandeld Accoya Radiata Pine verticale stijlen 300x100 horizontale stijlen 200x75 hardstenen onderdorpel

bestrating: gebakken klinkers dikformaat 210x700mm visgraatverband in roodbruin en in antraciet

plafo beto in he tbv d

ambulante ma stalen klapmeu met blank hout bovenstang te verlichting, koo

tie:

en

hoofddraagconstructie: Y-vormige spanten, V-balken en nokbalken van prefab beton lichtgrijs naturel gevelinvullingen: houten kozijnen onbehandeld Accoya Radiata Pine verticale stijlen 300x100 horizontale stijlen 200x75 hardstenen onderdorpel

gevelinvullingen: houten kozijnen onbehandeld Accoya Radiata Pine verticale stijlen 300x100 horizontale stijlen 200x75 bestrating: hardstenen onderdorpel gebakken klinkers dikformaat 210x700mm visgraatverband in roodbruin en in antraciet

bestrating: gebakken klinkers dikformaat 210x700mm visgraatverband in roodbruin en in antraciet

ambulante marktkramen: stootrand: dak, draagstructuur en gevels stalen klapmeubel metalen buis

ambulante marktkramen: stalen klapmeubel met blank houten werkblad, bovenstang te gebruiken voor verlichting, koopwaar en reclame-uitingen

â–˛ gevelfragmenten 1:200 houten kozijnen, nadruk verticaliteit, coullissenwerking

vaste kramen in vershal: betimmeringen met blank houten delen, werkblad gepolijst beton, boven werkblad koof met verlichting en ruimte voor individuele reclame-uitingen

met blank houten werkblad, bovenstang te gebruiken voor verlichting, koopwaar en reclame-uitingen stootrand: metalen buis

houten kozijnen, zuidzijde volledig te openen

velfragmenten 1:200

vaste kramen in vershal: betimmeringen met blank houten delen, werkblad gepolijst beton, boven werkblad koof met verlichting en ruimte voor individuele reclame-uitingen

houten kozijnen, aan binnenzijde houten regelwerk om kruiden en groentenplanten te laten groeien, tevens zonwerking

glas van gevels en dak van ranke stalen profielen uit kassenbouw

tpv kantoor houten kozijnen, tpv opslag en installaties verticale houten lattenwerk, halfdoorzichtig

zonnepanelen dakbedekking

1000

detail houten kozijnen kozijnen van onbehandeld hout Accoya Radiata Pine 1:20 verduurzaamd door acetyleren (reactie hout met azijnzuuranhydride) detail houten kozijnen 1:20

kozijnen van onbehandeld hout Accoya Radiata Pine verduurzaamd door acetyleren (reactie hout met azijnzuuranhydride)

80 140 80

zwartmetalen kozijnstijlen

1000

ribbendakplaten

zwartmetalen kozijnstijlen

80 140 80

300

verlichtingsbuis

hwa afschot 5mm/m

300

3000

400

3000

400

500

500

klinkerbestrating

klinkerbestrating

halfverharding

halfverharding

53

54

zonnepanelen dakbedekking

1000

zwartmetalen kozijnstijlen

ribbendakplaten

verlichtingsbuis

hwa afschot 5mm/m

400

principe 1:50

2100

geschoorde constructie van scharnierende Y-spanten

4000

300 400

700

Tijdens marktdagen vormen de horizontale banen de kraamzonering.

Zonder marktkramen wordt een schaduwspel waarneembaar: de verloren schaduw die om 12 uur op de grond zou vallen als het dak er niet was. marktkramen ambulante 300

1200

300

Uitvoering: stevig visgraatverband van gebakken klinkers in dikformaat 210x70mm, in een patroon van twee kleuren.

De klinkers relateren tegelijk naar de tuindorpwijken in Noord en naar de binnenstad van Amsterdam en benadrukken hiermee de centrum-status die het Mosveld verdient.

nvullingen: n kozijnen handeld Accoya Radiata Pine ale stijlen 300x100 ntale stijlen 200x75

gebakken klinkers dikformaat 210x70 visgraatverband in twee kleuren

plafond buitenmarkt: betonnen ribben-dakplaten in het zicht, onderzijde glad gepolijst tbv daglichtreflectie

plafond horeca: blank houten betimmering tussen de ribben van de betonnen dakplaten

tappunt elektra en water draingoot

200

70

460

70

200

1000

detail balk met hwa en balk mettpv regenwatergoot kolomvoet de buitenmarkt en kolomvoet tpv overdekte markt 1:20 55

plafond plafond buitenmarkt: buitenmarkt: betonnen betonnen ribben-dakplaten ribben-dakplaten in het in zicht, het zicht, onderzijde onderzijde gladglad gepolijst gepolijst tbv daglichtreflectie tbv daglichtreflectie

ng: linkers dikformaat en klinkers dikformaat visgraatverband 0mm visgraatverband en inen antraciet bruin in antraciet

ambulante ambulante marktkramen: marktkramen: stalen stalen klapmeubel klapmeubel met met blank blank houten houten werkblad, werkblad, bovenstang bovenstang te gebruiken te gebruiken voorvoor verlichting, verlichting, koopwaar koopwaar en reclame-uitingen en reclame-uitingen

plafonds vershal (idem restaurant en cafĂŠ): plafonds vershal (idem restaurant en cafĂŠ): blank houten betimmering tussen blank houten betimmering tussen de ribben van van de betonnen dakplaten de ribben de betonnen dakplaten

stootrand: stootrand: metalen metalen buis buis

kramen en plafondafwerking van de buitenmarkt 56

vaste vaste kramen kramen in vershal: in vershal: betimmeringen betimmeringen met met blank blank houten houten delen, delen, werkblad werkblad gepolijst gepolijst beton, beton, boven boven werkblad werkblad koofkoof met met verlichting verlichting en ruimte en ruimte voorvoor individuele individuele reclame-uitingen reclame-uitingen

kramen en plafondafwerking van de vershal

4000

300 400

700

2100

verplaatsbare kramen en vaste kramen

300

1200

300

principe ambulante marktkramen principe ambulante marktkramen

vaste kramen vershal principe vasteprincipe kramen vershal 57

overdekte markt

58

geklimatiseerde vershal

59

60

detail keermuur annex zitbank terreininrichting 1:20

helophytenfilter

kastanje houten hekken

tenmarkt

terreininrichting 1:200

halfverharding: zandkleurig split daar waar minder verkeer komt

appelboomgaard: prettig om onder te verblijven, bloesem in de lente, appels oogsten in de herfst

helophytenfilter: natuurlijke waterfilter, omzoomd door betonnen keermuur annex zitbank

ringvaart: ronstromend grijswatercircuit, omzoomd met riet om water zuiver te houden

populierenlanen: windvangers, houtstapel en verwijzing naar karakteristiek Hollands achterland

61

kozijnen van onbehandeld hout Accoya Radiata Pine verduurzaamd door acetyleren (reactie hout met azijnzuuranhydride)

detail houten kozijnen 1:20

artmetalen ijnstijlen

80 140 80

300

3000

klinkerbestrating

halfverharding

helophytenfilter

kastanje houten hekken

500

detail keermuur annex zitbank 1:20

nmarkt

rreininrichting 200

halfverharding: zandkleurig split daar waar minder verkeer komt

appelboomgaard: prettig om onder te verblijven, bloesem in de lente, appels oogsten in de herfst

helophytenfilter: natuurlijke waterfilter, omzoomd door betonnen keermuur annex zitbank

ringvaart: ronstromend grijswatercircuit, omzoomd met riet om water zuiver te houden

populierenlanen: windvangers, houtstapel en verwijzing naar karakteristiek Hollands achterland

halfverharding van zandkleurig split op de plaatsen waar minder verkeer komt

keermuren annex zitbanken 62

riet en biezen in het helophytenfilter, de oogst kan in de biovergister

moestuinen en varkensweide worden omzoomd met kastanjehouten hekken

maaiveldinrichting 63

marktrestaurant

64

Metabolisme van de markt In en rond het marktgebouw zijn alle stadia van voedsel vertegenwoordigd en aanschouwelijk gemaakt: van productie tot verkoop, van bereiding tot consumptie, van afval tot energie.

Het marktgebouw is hiermee op ludieke en educatieve wijze een grotendeels zelfregulerend systeem geworden.

65

installaties voor recycling en energie-opwekking

66

REgENWATER

vUILWATER-RECyLCINg

zONNE-ENERgIE

vOEDSEL-RECyCLINg

67

gROTE MARKT

68

0

10

50

Ruimteflexibiliteit Het overdekte markplein is geschikt om een markt met 200 kramen te huisvesten, gelijk aan de maximale capaciteit van de huidige driewekelijkse Mosveldmarkt. Anders dan in de huidige situatie, zal er de met de nieuwe huisvesting vrijwel dagelijks marktactiviteit zijn, maar deze zal van dag tot dag en door de seizoenen heen van grootte variĂŤren. Het overdekte plein nodigt dan uit voor vele andere activiteiten, van festivals tot recreatie.

69

KLEINE MARKT EN SpELEN/SpORTEN

sport

70

0

10

50

gEEN MARKT/AvOND

gratis elektrisch opladen gesloten

gesloten

sport skaten

afgesloten

gesloten

0

10

50

71

EvENEMENTEN

72

theater

biertafels

eetkraampjes

0

10

50

73

SEIzOENfEESTEN

74

tribune ijsbaan

kerstmarkt

0

10

50

75

76

DE MARKT ALS VOEDSELTEMPEL

DE MARKT ALS SOCIAAL-ECONOMISCHE MOTOR

voedselhandel

voedselconsumptie

DE MARKT ALS PROMOTOR VAN EEN NIEUWE DUURZAME LEVENSSTIJL

voedselrecycling

met dank aan: Miguel Loos, Gus Tielens, Northon Flores Troche, Elsbeth Falk, Isabela Ledo, Theo Trautwein, Bart Duvekot, Jan Verberne, Chris Wiebenga, Marijn van der Linden, Katherine Engelen, Jorryt Braaksma, Claire Laeremans, Victor Spijkers, Bas Schuit, Thomas van Bekhoven, Jordi Calvera Montagut, Luc van de Ven, Pauline Wieringa, Coen Smit en natuurlijk Joke Trautwein 77

mosveld markt