Bas Schuit-Master of Architecture-Time for space

TIJD VOOR RUIMTE een patio van de stad

BAS SCHUIT ACADEMIE VAN BOUWKUNST

TIJD VOOR RUIMTE een patio van de stad

‘De hemel is naar beneden gekomen en ligt om ons heen, in scherven op de aarde.’

Kees Fens - schrijver, bewoner van Chasséstraat en kerkganger van de Chassékerk

afstudeerproject Bas Schuit Academie van Bouwkunst Amsterdam, 2 juli 2013

deel 1

SYNOPSIS deel 2

COMPLETE VERHAAL deel 3

ONDERZOEK

deel 1

SYNOPSIS ‘De hemel is naar beneden gekomen en ligt om ons heen, in scherven op aarde.’

(Heaven has come down and is all around us, in shards on earth) Kees Fens: writer/critic, lived in the Chasséstraat and parishioner of the Chassékerk.

Nowadays there’s a lot of pressure on the inner-city life, where cities become more dense and where society is based on the individual, growth and achievements. From my own experience I started this graduation project while I needed a place within the city where I could escape this everyday buzz. Amsterdam-West is an area where public space is intensely used. Wouldn’t it be great to have a place to literally take some distance?

Also the municipality of Amsterdam saw the necessity of ‘urban oases’ in the city, as they can work as a buffer for noisy or active places around them. People can use them to wander, stare, think, catch a breath or to recharge themselves. These days, also because of a decreasing role of religion in society, people more and more are searching for meaning in life. Therefore Nietzsche already said in 1882 we need wide open spaces with arcades where we can ‘dwell in ourselves’.

To create such a urban oases I used the tenantless Chassékerk, an immense build public space known as an institute to give context to life.

By opening up its structure, this reminiscence (shard) of religion can now give new meaning and house a new sort of public space! By treating the building and it’s surroundings as a landscape, the user can now freely use the site with its lanes, fields and vistas. Three zones or ‘rings’ are introduced to structure the site and give more depth in experiencing it. These rings create spaces, make routes and form boundaries, giving it the users the step-by-step guidance away from the hectic city.

The first ring is the most public, one step away from the concrete jungle by stepping onto the gravel surface with place to meet up underneath the Sycamore trees, play jeu de boules at the Chestnut or remember the thoughts of Kees Fens at his monument. A few steps up from this field you stand between the arches of the buttresses of the old church, about to enter the patio garden. You can walk around, cross the main paths or walk the narrow paths finding a bench in the middle of the plant beds. The new focus point in this patio is a Linden tree, traditionally known as a protector for the community.

In the back there’s a monumental staircase leading 4,5 meters up into the 7 meter high concrete ring with it’s closed outer facade. Light plays a specific role in walking through the space between the old church walls and the concrete facade. Giving guidance by lighting up the corners, chancing moods through daytime and giving character to the different places. Places varying from a completely open view to the courtyard, to filtered views and to no view at all, making it one of the most secluded public spaces in town.

deel 2

COMPLETE VERHAAL

INLEIDING DE HECTISCHE STAD De Amsterdamse binnenstad stad wordt intensief gebruikt.

Het stedelijke leven vraagt veel van haar gebruikers. We gaan steeds meer naar een 24/7 economie waar alles overal kan plaats vinden.

WENS OM AFSTAND TE NEMEN PrivĂŠ en werk lopen steeds vaker in elkaar over. Mensen wonen relatief klein en/of werken aan huis.

In deze situatie onstond mijn wens om een plek in de buurt te hebben waar ik even afstand kan nemen van de stad.

speelplein

horecaplein

AMSTERDAM-WEST park

Ik woon in Amsterdam-West, de Baarsjes.

Veel bebouwing, veel mensen, weinig openbare ruimte. De beschikbare openbare ruimte wordt intensief gebruikt.

park (tijdelijk open) randgroen

INTENSIEF GEBRUIK Er zijn pleinen bij scholen voor kinderen om te spelen. Bars en restaurants nemen grote delen van stoepen en pleinen in en zorgen voor een groot deel van de dynamiek van de stad.

Scarlett Johanson in Lost in Translation

DROOM WEG VAN DE HECTIEK Scarlett zit op haar hotelkamer in Tokyo, ver van haar leven Hoe mooi zou het zijn als er een plek is die door haar

en familie, maar ook ver boven de stad. Het maakt haar

verschijning en gebruik je meeneemt in een wereld zonder

aan het nadenken over haar leven in breder perspectief. Ze

hectiek?

heeft letterlijk en figuurlijk overzicht.

STADSOASE In deze opgave gebruik ik de ChassĂŠkerk in AmsterdamWest (de Baarsjes). De kerk kwam in 2003 leeg te staan,

Anders dan veel kerken, staat deze in een straat en niet

werd bedreigd met sloop, maar bleef toch behouden door

prominent aan een plein. De grote interne ruimte heeft de

protesten van de buurt.

potentie om een nieuwe sociale rol te vervullen in de wijk.

bevinding: Een rustige plek werkt als een buffer voor de omgeving. aanbeveling: Behouden en versterken van huidige plekken.

Onderzoek naar nieuwe rustige plekken.

bevinding: Een ‘stille’ plek is niet per se een stille plek in dB, maar relatief aan haar omgeving.

ACHTERGROND THEORETISCH ONDERZOEK Uit onderzoek van de Rijksoverheid en de gemeente Amsterdam zijn inzichten gekomen over gebruik en wens voor ‘stille’ plekken in de stad. Hieruit zijn conclusies getrokken en aanbevelingen gedaan.

bevinding: meest gedane activiteiten zijn wandelen, dromen/ staren, opladen/op adem komen, lezen, afstand nemen

300

500

Griekse en Romeinse Goden

Secularisering, centraal stellen van de mens

1400

1500

FRIEDRICH NIETZSCHE: ‘Ooit en waarschijnlijk binnenkort, zal er behoefte zijn aan wat vooral onze grote steden ontbreekt: stille en ruime uitgestrekte plaatsen om na te denken, plaatsen met hoge lange zuilengangen voor slecht of al te zonnig weer, waar geen gedruis der omroepers doordringt […]:

POST-MODERNISME

Welvaart voor de bourgeoisie

1800 Renaissance

Middeleeuwen 5e - 15e eeuw 330_Romeinse rijk Christelijk

0_geboorte Jezus

Bevolking lijdt onder zware juk van kerk en overheid

1517_Luther: Protestantisme

0

Monotheïstische religie: geloof in één God

MENS CENTRAAL ONDER 1 GOD

Verwerpen van tradities, vernieuwing

1900

2000 Modernisme/ Post-Modernisme

Industriële revolutie

1994_Beck: Reflectieve Moderniteit

Polytheïstische religies: geloof in meerdere Goden

LEVEN VOOR 1 GOD

1882_Nietzsche: 'God is dood'

LEVEN MET MEERDERE GODEN

nieuwe bouwwerken en plantsoenen, die als geheel de verhevenheid van de bezinning en [het terzijde zijn] uitdrukken. […] Wij willen ons in steen en plant vertaald zien, wij willen in onszelf gaan wandelen, wanneer wij in deze tuinen en hallen wandelen.’

uit: De vrolijke wetenschap, 1882

MAATSCHAPPIJ & ZINGEVING in een bredere context probeert te duiden. Het is dan ook Lange tijd was religie de basis van onze maatschappij. Daar

niet vreemd dat veel mensen vandaag de dag op zoek zijn

is door de eeuwen heen verandering in gekomen, wat heeft

naar zingeving in het leven. Nietzsche voorzag in 1882 al dat

geleidt tot een maatschappij (nagenoeg) zonder religie.

er een nieuw soort maatschappelijke ruimte moest komen

Hiermee is ook een instituut verdwenen dat het leven

voor deze behoefte.

MIDDELEN SCHAAL

De plek moet ruimte bieden aan meerdere begruikers. Het moet de individu overstijgen en aansluiten op de schaal en het netwerk van de wijk.

AFZONDERING

Diverse ruimtes moeten zorgen voor verschilllende stadia van afzondering. Stap-voor-stap kunnen mensen afstand nemen van de stad.

Église Saint-Pierre in Firminy van Le Corbusier, 1960/2006

AFSTAND Afstand nemen is niet alleen een deur doorgaan naar een andere ruimte. Er is ook tijd nodig om mentaal afstand te

Een ander goed middel is hoogte: je hebt fysiek afstand

nemen. Als architect kan je geen tijd ontwerpen, maar je

genomen van de grond waar je vandaan kwam en hebt

kunt wel lengte maken waar mensen tijd besteden.

overzicht.

LEEGTE

Niet alleen heeft de stad een bufferruimte nodig om goed te kunnen functioneren, ook een mens heeft lucht en ruimte nodig om goed te kunnen blijven handelen en denken.

CHASSÉKERK EXTERIEUR De kerk is gebouwd in 1926 naar ontwerp van architect K.P.

Het heeft jarenlang geen onderhoud gehad en staat sinds

Tholens. Het is een fors volume in relatie tot haar omgeving.

2003 als dood object in de straat. Kunstenaars hebben het

Vooral opvallend is het prominente front. Vroeger vrij in het

gebouw incidenteel als expositieruimte gebruikt, maar het is

zicht, tegenwoordig verscholen achter bomen.

nooit meer een continue openbare ruimte geweest.

INTERIEUR

Binnen bevindt zich een indrukwekkende grote ruimte. Het

Inmiddels is de kerk leeggehaald en zie je dat er weinig

schip huisvestte tot 1000 personen. Ondanks dat het een

overgebleven is van de grandeur van een kerk en het een

katholieke kerk was, is de aankleding sober.

grote donkere ruimte is met een rondgang er omheen.

MATERIAAL EN ORNAMENT De kerk is in Amsterdamse School-stijl gebouwd, dus veel metselwerk met natuursteen accenten. Het Bisdom wil de katholieke ornamenten in de kerk verwijderd hebben zo gauw als er een nieuwe functie in het gebouw komt.

BENADERING De oorspronkelijke benadering naar de kerk is lineair: vanuit de straat zijn de torens al zichtbaar. Van daar de entree met traptredes. Eenmaal binnen is alles gericht op het altaar, welke ook weer een paar tredes hoger ligt dan het schip

OPBOUW ©Stadsarchief Amsterdam 10063 - 106 THOLBT00470000003 (lr) Het schip is het hart van de kerk, de groten

‘evenementenzaal’. Alle faciliterende ruimtes zijn om he tschip heen geplaatst. Aan de zuidzijde staat de pastorie met aangrenzende tuin.

hout

vakwerk staal

metselwerk

beton

CONSTRUCTIE De hele kerk staat op palen op eensolide betonnen funcering. De zware metselwerk steunberen maken de grote overspanning mogelijk. Deze is weer gemaakt door een stalen vakwerk boog met daarop houten spanten.

09:00u

12:00u

LICHT De torens van de kerk staan op het westen. Overdag schijnt de zon dus aan de zijde van de pastorie. Binnen zijn vooral de ramen boven de rondgang opvallend. Deze zorgen halverwege de hoogte voor een sterke lichtlijn die de ruimte erboven erg donker maakt.

15:00u

18:00u

BOMEN Karakteristiek voor de lokatie zijn de verschillende bomen. In de pastorie-tuin staat een massive Kastanje. Voor de entree straan vier Platanen die een prachtig bladerdak vormen.

In de straten naar de kerk wordt de weg aan de kerkzijde begeleidt door Iepen.

‘De hemel is naar beneden gekomen en ligt om ons heen, in scherven op de aarde.’

Kees Fens - schrijver, bewoner van Chasséstraat en kerkganger van de Chassékerk

TOEKOMST De Chassékerk kan (na het wegvallen van de functie en

Kees Fens vond het wegvallen van de kerk geen negatief

daarmee het wegvallen van de gebruikers) een nieuwe

gegeven. De stad en de maatschappij zijn dynamisch, er

invulling krijgen als een patio van de stad, een plek van rust

gaan dingen kapot en er groeien dingen. Dat proces is wat

en afstand, voor alle buurtgebruikers!

hoort bij de stad.

LEEGTE: staren/dromen/afstand nemen

GEBOUW: afzonderen/bescherming

RITME: wandelen/lengte (tijd)/continu端m

KWALITEIT BESTAANDE VERSTERKEN

De ruimtelijke kwaliteiten van het kerkgebouw kunnen goed ingezet worden om de bezoeker afstand te laten nemen van de stad.

AANZIEN: zichtbaar maken nieuwe functie

ORGANISATIE: van lineair naar vrij

PLEK: verblijfsplekken creĂŤren en ontsluiten

WENS KWALITEIT TOEVOEGEN Een aantal ingrepen zullen er voor zorgen dat de nieuwe functie zichtbaar en goed bruikbaar wordt. Het moet zich kenbaar maken, vrijheid van bewegen geven aan haar gebruikers en een serie van ervaringen bieden.

REFERENTIE RONDGANG DOORGEZET IN LANDSCHAP

Mariavall klooster in Zweden van architect Dom. Hans van der Laan. Principe van de rondgang van het klooster is over

Het geeft structuur aan het gehele gebied en schakelt een

het gehele terrein doorgezet.

grote verscheidenheid aan routes en ruimtes aaneen.

CONCEPT POTENTIE VAN RINGEN Door het introduceren van ringen, komen een aantal thema’s naar boven: structuur/begeleiding; overgang; zones/ ruimtes; omsluiten/afsluiten. Deze thema’s vormen deze opgave.

BEGELEIDING

Door ringen zichtbaar te maken geven ze begeleiding aan routes. Routes kunnen op elkaar aansluiten en een continuĂŻteit en lengte creĂŤren, en daarmee afstand en tijd.

ZONES

Er worden ‘kamers’ gevormd met ieder hun eigen identiteit, kwaliteit en intimiteit. Zones kunnen overlappen of aan elkaar grenzen, waardoor interessante relaties ontstaan.

OVERGANG Een ring betekent ook een grens. Door over deze grens te stappen, betreed je een nieuw gebied en laat je het oude achter je. Met verschillendfe ingrepen kan de bewustwording van deze overgang versterkt worden.

OMSLUITEN

Door zich volledig af te sluiten van de omgeving legt de ring de focus op een geconcentreerde binnenwereld.

3

3

2

PRINCIPE 3 FASES De ringen zijn in dit project zo geplaatst dat de bezoeker vanuit de stad eerst een open plein betreedt. Vervolgens is een binnentuin te betreden via de rondgang in de kerk.

Voor totale afzondering van de stad kan men een verdieping hoger.

1

0

GEBOUW ALS PARK Dit gebouw moet niet gezien worden als een verzameling functionele ruimtes, maar als een enscenering van plekken en uitzichten zoals ook een park dat heeft. De hele beleving

Om de beleving en de ruimte optimaal te maken heeft de

zorgt ervoor dat de gebruiker afstand neemt van de stad.

pastorie plaats gemaakt voor meer openbare ruimte.

MAAIVELD OVERGANG VAN HARD NAAR ZACHT

Als je naar het gebied loopt wordt je begeleid door de

Het gravel zorgt voor een aaneengesloten openbare ruimte

bomenrijen in de straat. Eenmaal bij het gebied stap je van

rondom de kerk die een andere ervaring geeft dan de stad

de harde straat op het zachtere gravel.

waar je vandaan komt.

DRIE ZONES

Het maaiveld rondom de kerk is op een natuurlijke wijze verdeeld in drie zones. Het zijn vooral de bomen die zorgen dat er unieke plekken te vinden zijn.

BLADERDAK Voor de oude entree van de kerk staan vier grote Platanen.

Ze vormen een mooi bladerdak waaronder mensen kunnen ontmoeten, zitten of staren naar voorbijgangers. De bomen zorgen voor beschutting en intimiteit.

MONUMENT De ruimte naast de kerk is leeg gehouden, een open plek in de volle straat. Een moment om op adem te komen en te oriĂŤnteren. Focuspunt is het monument voor Kees Fens waar zijn eerder geciteerde tekst op zal staan.

KASTANJE Het achterste deel van het plein wordt ommuurt door de bestaande tuinmuur. Een lange bank bij de muur en de monumentale Kastanje is een prachtige plek voor buurtbewoners om samen te komen voor een potje Jeuxde-boules!

BENADERING OPEN EN GESLOTEN

om het bestaande kerkgebouw zeer toegankelijk te maken

Door de toevoeging van de betonnen ring worden de

en te laten functuioneren als een prettige openbare ruimte

doorgangen naar de binnentuin extra aangezet als poorten

zijn alle niet dragende elementen verwijderd.

naar een nieuw gebied.

MAAIVELD gravel/split rood/paars

RONDGANG beton gestreept

KERK donkerrode/paarse baksteen oude steen (1926), verweerd door de jaren heen. Daar waar wanden gesloopt zijn zullen ‘littekens’ achterblijven. Het staat voor de bevrijding van de starheid van het gebouw als huis van God naar huis vvoor de mens.

MATERIALISATIE SAMENKOMST VAN MATERIALEN Op de plek van de rondgang komen alle materialen samen.

Het maaiveld krijgt dezelfde tinten als de bakstenen van de kerk. De ring en de rondgang zijn van beton, waardoor er een mooie afwisseling ontstaat tussen de rood- en grijstinten.

RING Beton gestort met een lattenbekisting voorzien van ‘gevelstenen’ die de buurtbewoners ontworpen hebben.

Het heeft veel textuur en tactiliteit om een analogie aan te gaan met het metselwerk. De coating haalt het ‘zware’ van de gevel af en geeft het een verandere schittering als je het gebouw benaderd.

RONDGANG CONTINUE WANDELING Door het slopen van het koor is het nu mogelijk om de volledige ronde om het schip te lopen. Het is een vier meter hoge rondgang langs de oude muren en door de steunberen. Het sluit aan op de paden van de binnentuin.

OVERGANG bewuste stap

PLEK zitplek aan plein

AFSTAND hoger dan straat

FUNCTIES VAN DE 2E RING Buiten de mogelijkheid van het kuieren over de rondgang,

Tegelijk is het een mooie plek om te zitten aan de zuidzijde

vervult het nog een aantal andere rollen. Voordat je op de

van het gebouw (pleinzijde). Aan de noordzijde scheidt het

rondgang staat, dien je eerst drie tredes op te gaan. Dit

de rondgang van de straat om de nodige afstand te creĂŤren

vertraagd de entree en maakt je bewust van de overgang.

door het hoogteverschil van 0,5 meter.

BINNENTUIN DYNAMIEK VAN DE NATUUR Er zijn vier toegangen tot de binnentuin. De rondgang wordt

Het is een ruimte om doorheen te dwalen en even te gaan

hierdoor ook echt een rondgang in plaats van een doorgang

zitten om te kijken naar de dynamiek van de natuur. Nieuw

naar de tuin. De paden zijn gekromd, zodat ze geen direct

focuspunt in de kerk is de Lindeboom, van oudsher het

doorzicht geven.

symbool voor de berschermer van de gemeenschap.

BEPLANTING

De beplanting is halfhoog met een aantal uitschieters.

Zo zijn er velden gecreĂŤerd die beschutting geven en tegelijkertijd het overzicht behouden.

BESCHUTTING

Aan de brede hoofdpaden zitten een aantal ‘sluippaden’.

Smalle schelpenpaden die door de beplanting heen lopen en intieme zitplekken hebben.

NAAR BOVEN TRAP ALS OVERGANG Achteraan de rondgang is de ring geponst door een grote lichtkoker met de trap naar boven. De ruimte voor de trap zou door de mensen uit de buurt gebruikt kunnen worden voor een buurtmaaltijd of een toneel- of muziekvoorstelling.

LICHTINVAL

Aangetrokken door het licht van boven loop je in een continue lijn de trap op. ‘s Avonds wordt de ring beneden door een hekwerk afgesloten.

RING DOEL De toegevoegde ring sluit zich af van de stad door z’n dichte buitenwanden. Hierdoor ligt de focus op de binnentuin, gezien door de bestaande gaten in de kerkwand.

Er is zowel een visuele als fysieke afstand van de stad.

BEGELEIDING De gebruikers worden begeleidt door de dichte wand en gestuurd door lichtinval op specifieke plekken. Tussen de nieuwe wand van de ring en de oude van de kerk zijn diverse soorten ruimtes gecreĂŤerd met een eigen beleving.

WATERBAK Boven gekomen kijk je over een 14 meter lange waterbak.

Het dak is hier open en de zon werpt dramatisch licht naar binnen. In het verlengde van de binnenkomst is er ruimte voor zitten en passeren. De andere zijde is rustiger.

LENGTE, RITME EN LICHT Aan de lange zijdes van de ring zijn lange arcade. Hier de 48 meter lange zuid-arcade. Er komt geen direct zonlicht binnen via de gevels, maar komt van boven gefilterd binnen door de lamellen.

ZITPLEKKEN Tussen de steunberen van de kerk zijn om en om plekken gemaakt om te zitten en te staren naar de binnentuin. De plekken variĂŤren in grootte en bieden plaats aan 1 tot 4 personen.

BALKON Vanaf de arcades vormt de verlaging op de hoeken een overgang naar het weidse uitzicht over de binnentuin. In de buitenwand zitten een aantal openingen die toegang en zicht geven op de achterliggende ruimtes.

DUBBELE WAND De dubbele wand herbergt een aantal unieke plekken met bijzondere lichtinval. Een trap naar boven in de zuidtoren met uitzicht over de stad, een terugblik met afstand.

De noordtoren is geheel leeg en geeft zicht op passerende wolken.

VISTA De vista vanaf het balkon geeft een prachtig overzicht van de binnentuin en alles wat daar gebeurd. Staren naar passerende mensen, veranderende lichtinval of de vogels in de struiken. Mens en natuur zorgen voor een dynamiek vwaar je naar kunt blijven kijken.

STATIGE GANG

De arcade aan de noordzijde is als een statige kloostergang.

Het ritme van de beuken en de ramen worden door de zon continu anders weergegeven op de buitenwand.

STATIGE GANG

Op de hoek van de noordarcade en de achterzijde staat de

Vanaf hier is de ronde compleet en kan opnieuw en in beide

lift, waardoor ook echt iedereen gebruik kan maken van de

richtingen gelopen worden. Steeds zal de bezoeker met het

ring.

daglicht als aantrekking door het gebouw geleid worden..

Weer afgedaald en terug richting de stad loop je nogmaals langs dezelfde mooie plekken. Je kunt je terugkeer naar de stad altijd nog even uitstellen door nog even een rondje te gaan door de binnentuin...

deel 3

ONDERZOEK

BEZOCHTE KERKEN OUDE KERK

WESTERKERK

NOORDERKERK

70 m lengte: 60 m breedte: 20 m hoogte schip: 67 m hoogte toren: 1325/1370/1400/1460/1515/1560 bouwjaar:

lengte: breedte: hoogte schip: hoogte toren: bouwjaar:

Oudste gebouw van Amsterdam. Op de wallen.

‘Huiskamer van Amsterdam’.

Toeristische trekpleister, middagconcerten.

58 m 29 m 40 m 85 m 1620-1631

NOORDERKERK

lengte: breedte: hoogte schip: hoogte toren: bouwjaar:

40 m 40 m 27 m 40 m 1620-1623

Aan de Noordermarkt. Klein met middenpunt.

NOORDERKERK

WESTERKERK

W

PAPEGAAI lengte: breedte: hoogte schip: hoogte toren: bouwjaar:

St BAVO lengte: breedte: hoogte schip: hoogte toren: bouwjaar:

41 m 17 m 15 m 30 m 1710/1848/1899

Aan de Kalverstraat, kleine deur donkere kerk.

WESTERKERK

CHASSÉKERK 108 m 31/47 m 39 m 76 m 1370-1538

Haarlem. Zij-ingang via shop.

NOORDERKERK

WESTERKERK

lengte: breedte: hoogte schip: hoogte toren: bouwjaar:

Wijkkerk. Jaren leegstand. In verbouwing.

50 m 32 m 20 m 30 m 1926

OUDE KERK

WESTERKERK

NOORDERKERK

oud - rommelig - kamertjes - huwelijk en toerist

licht - prettige drukte - open - rustig

lawaai - expotje - koffiehoek - licht - onrustig gevoel

PAPEGAAI

St BAVO

CHASSÉKERK

Kalverstraat - donker - kaarsen jongetjes - ‘heilig’

groots - orgel - vloer - zij-ingang doorbraak - zijbeuk = laan

verweerd - gesloten - sloop - kleine zijbeuk - expo - monoliet

PROGRAMMA OF FUNCTIE

ZIEL

referentie onderzoek

DE NIEUWE LIEFDE Een centrum voor theologie, poezie en debat. Er worden presentaties gehouden, films vertoond, gesprekken gevoerd en dichtkunst voorgedragen.

Voor alles moet je een kaartje kopen, behalve het maandelijkse café. Het is dus geen openbaar centrum voor debat zoals ‘de balie’ met losstaand café/restaurant.

Vloeroppervlak beg.gr.: 1000 m2 Vloeropp. totaal; ca. 2400 m2

balie - grote zaal (240p) - 2 kleine zalen (50p) - 4 lokalen ‘café’ - bibliotheek - restaurant - kantoren Het gebouw was vroger een wijnpakhuis, later een kerk.

Café De Nieuwe Liefde

De Nieuwe Liefde vs Chassékerk

hal en grote zaal

GEEST

referentie onderzoek PAVILJOEN van EIJCK

LEESCAFÉ OBA

KERKEN

Buitenpaviljoen van doorgangen met nissen met kunst. Een in eerste instantie open structuur krijgt intieme ruimtes en plek voor rust en aandacht voor het kunstwerk.

Openbaar toegankelijk als verlengstuk van de bibliotheek is een hoek van het gebouw met alle dagbladen en een koffiebar. Grenzend aan de grote hal, maar boven in een lager deel. (Op kleinere schaal vindt dit ook plaats in de dependances van de bibliotheek.)

De deur staat altijd open van een kerk. Koop een kaarsje en bid voor iemand, of zoek troost bij Maria, etc..

WANDELEN Zonder doel een wandeling maken. Door een geruime tijd te bewegen raakt je hoofd leeg. Vandaar bijvoorbeeld de rondgang in kloosters.

LICHAAM

referentie onderzoek SPA ZUIVER wellness met: sauna’s - zwembad - buitenruimte - restaurant - loungebar zonnebanken - massages - hotel - ...

LIGGING Het gebouw is een onderdeel van een groter sportcomplex en ligt aan het Amsterdamse Bos. ENTREE Smal looppad langs de sporthal en een wat onduidelijke en onbeduidende binnenkomst.

ROUTING Na aanmelden ga je twee trappen op naar de kleedkamers om vervolgens weer twee trappen af te gaan naar het sauna-gedeelte.

RUIMTE Rustige symmetrische ruimte. Loungebar heeft balkon, niet echt intieme plekken, maar zicht op mensen beneden (mensen kijken...)

verhouding Spa Zuiver ten opzichte van Chassékerk

Het restaurant en de loungebar maken het programma erg commercieel, waardoor er te weinig rust is op die plekken.

Typerend waren de tijdschriften: zakelijke bladen/management bladen... heel erg ontspannend!

ruimte-relatie schema Spa Zuiver

Oppervlakte beg.gr.: 1250 m2 Oppervlakte totaal: ca. 2200 m2 Spa Zuiver en het romeinse badhuis in Bath

ALAIN de BOTTON religie voor atheïsten

RELIGIE VOOR ATHEÏSTEN

ONTSPANNINGSOORDEN

Het boek is een pleidooi voor het gebruiken van rituelen en gewoontes/gebruiken die horen bij religies. AdB stelt dat de seculieren samenleving min of meer los is komen te staan van ons gevoel of onze emotie.

De huidige retraite-oorden richten zich alleen op uiterlijke of puur lichamelijke verbetering. Hierover zegt hij:

ONDERWIJS & KUNST Onderwijs en kunst schieten tekort als het gaat om de menselijke emotie. Er wordt onderricht in feiten.

Bij exposities hangen bordjes met de afmeting van het schilderij en met welke materialen het is vervaardigd. Terwijl dit in de verste verte recht doet aan wat er werkelijk hangt.

Onderwijs en kunst zou niet gegeven moeten worden aan de hand van kunstenaars of schrijvers, maar aan de hand van thema’s als liefde, angst of mededogen.

SAMENLEVING ‘Nieuws en nieuwe gebeurtenissen schieten ons voorbij in het leven, om schijnbaar onze vooruitgang te laten zien.

Maar het heeft geen eindpunt, deze vooruitgang is onze staat van leven. Een religie verteld niet over vooruitgang, maar over een staat van samenleven die van alledag is, al 2000 jaar.’

Hoe kunnen we leven in een samenleving die continu in beweging is, maar geen doel heeft? De samenleving die de religies vertellen is nog steeds relevant, maar heeft terrein verloren.

‘We hebben doelgerichte centra nodig voor het herstel van ons gehele wezen; een niuew soort retraite-oorden, dat zich erop toelegt met behulp van een keur aan geseculariseerde spirituele oefeningen zowel ons lichamelijke als ons psychologische zelf te onderrichten.’

TEMPELS In een samenleving waar kennis, macht en geld overal zichtbaar zijn, zouden ook plekken moeten zijn voor contemplatie. AdB stelt een aantal tempels voor die tot doel hebben onze positie in de huidige maatschappij te bezien of te overwegen.

- tempel voor perspectief Onze problemen van alledag lijken zo groot, maar wij zijn maar een heel klein deeltje in een grote, oude wereld. In een toren van 47 m staat elke cm voor 1 miljoen jaar, onderin zit een gouden rand van 1 mm die de tijd vertegenwoordigt die de mens op aarde is.

Verder stelt hij nog een tempel voor bespiegeling en voor genius loci voor.

PROGRAMMA

ruimtelijk

ZIEL afscherming enscenering confronterend route cocon

LICHAAM

GEEST

ZIEL

yoga/thai chi

wandelen

contemplatie

sauna

kunst (prikkelend)

kunst (thematisch)

massage

zitplek (lezen, eten/drinken, ruimte)

gesprek/cursus

meditatie

PROGRAMMA

ruimtelijk

LICHAAM

GEEST

sequentie van handelingen activiteit heeft eigen (privé)ruimtes logische routing verwachte aanwezigheid van anderen

vrij bewegen afwisseling contact met anderen mogelijk

route langs ruimtes lineair

plekken routes door ruimtes

PRINCIPE INGREPEN

CONCEPT BALK

UITDIEPEN PLAN WANDEN

SCHIP

MAAIVELD

KOOR

TRAP

LICHT

BALKON VOORZIJDE

ZITPLEKKEN RING

GEVEL